You are on page 1of 16

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERU NKÓW Z AGOS PODAROWANI A P RZESTRZENNEGO m.st.

WARSZ AWY

- UWARUNKOWANIA ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO

V. STAN I FUNKCJONOWANIE ŚRODOWISKA (Rysunek Studium Nr 3)
1. STRUKTURA PRZYRODNICZA O cechach i warunkach środowiska Warszawy, a takŜe o dynamice i formie procesów i zaleŜności zachodzących między elementami środowiska przesądza jej połoŜenie na NiŜu Środkowopolskim, w zasięgu Wielkich Dolin (Wisły, Narwi i Bugu) oraz w sąsiedztwie duŜych kompleksów leśnych: Puszczy Kampinoskiej, Lasów Legionowskich, Chotomowskich i pozostałości Puszczy Słupeckiej, Lasów Otwockich, Chojnowskich i Nadarzyńskich. Miasto połoŜone jest na granicy dwóch jednostek fizyczno – geograficznych: Równiny Warszawskiej i Doliny Środkowej Wisły, które wchodzą w skład Niziny Środkowo – Mazowieckiej. Granicę pomiędzy Równiną Warszawską a Doliną Środkowej Wisły stanowi erozyjna krawędź Skarpy Warszawskiej, ciągnąca się wzdłuŜ lewego brzegu rzeki od Klarysewa na południu do Młocin na północy. Na strukturę przyrodniczą miasta składają się lasy, tereny zieleni, wody powierzchniowe oraz inne tereny pełniące funkcje przyrodnicze. PrzewaŜająca część tych terenów tworzy system przyrodniczy miasta (SPM) – zidentyfikowany i celowo wyodrębniony, ciągły przestrzennie obszar o dominującej funkcji przyrodniczej (biologicznej, klimatycznej, hydrologicznej oraz mieszanej). Kształtowanie tych terenów ma na celu utrzymanie i wzmacnianie ich funkcji, zapewniając poprawę jakości Ŝycia mieszkańców. Część lasów warszawskich to pozostałość pierwotnego drzewostanu, typowego dla dawnej Puszczy Mazowieckiej (np. Las Natoliński, Lasy Młocińskie). Inne łączą się z większymi kompleksami leśnymi (np. Las Bemowo z Puszczą Kampinoską) lub są ich fragmentami: lasy Rembertowa i Wesołej - lasów Pasma Otwockiego i Celestynowskiego, lasy na Choszczówce - Lasów Legionowskich, lasy w pn. Białołęce - lasów Nieporęckich i Puszczy Słupeckiej. Ze względu na duŜą wartość przyrodniczą część lasów objęta jest róŜnymi formami ochrony. Rezerwatami są m.in. Las Króla Jana Sobieskiego, Las Bielański, Las Kabacki. Trzonem Mazowieckiego Parku Krajobrazowego na terenie Warszawy są lasy Wawra i Wesołej. Większe kompleksy leśne i lokalne odizolowane powierzchnie leśne pełnią funkcje klimatyczne, polegające przede wszystkim na regeneracji zanieczyszczonego powietrza. Bardzo waŜna jest równieŜ funkcja biocenotyczna. Lasy są ostoją wielu dzikich zwierząt (m.in. Las Kabacki, Las Matki Mojej, Las Bemowski, lasy wydmy Henrykowskiej). Z bogatych lasów liściastych (głównie dąbrów) porastających taras zalewowy zachowały się izolowane fragmenty m. in. w rejonach: Saskiej Kępy ■ Miedzeszyna ■ Bielan. Suchym borem sosnowym porośnięte są wydmy tarasu nadzalewowego (praskiego), m. in. wał wydmowy Buchnika, Dąbrówki Szlacheckiej i Henrykowa. Lokalnie zachowały się naturalne zespoły lasów mieszanych (Las Bielański) oraz partie lasów liściastych na Skarpie Warszawskiej w rejonie Młocin i Natolina. W dolinie Wisły - głównie w międzywalu - występują lasy łęgowe. Są to unikatowe w skali europejskiej grupy starodrzewu topolowo – wierzbowego i wiązowo – jesionowego (rejon Młocin, Kępy Potockiej, WybrzeŜa Helskiego, Kępy Tarchomińskiej, Zawad, Skrzypek, Morysina). WzdłuŜ koryta Wisły ciągną się łęgowe zarośla wierzbowe.

Struktura obszarów zieleni (Schemat Nr 35) Zieleń jest jednym z elementów funkcjonalnych miasta. WyróŜnione typy terenów odpowiadają więc funkcji jaką pełni zieleń w strukturze przeznaczenia terenów. Na strukturę zieleni Warszawy składają się tereny: lasów zieleni urządzonej – w tym: parki, skwery, ogrody dydaktyczne, zieleń cmentarna, ogrody działkowe, zieleń osiedlowa, zieleń towarzysząca zabytkowym fortyfikacjom, zieleń przyuliczna zieleni naturalnej – w tym nadwodnej, o wysokich walorach przyrodniczych (m.in. łąki, łęgi nadwiślańskie).

Rozmieszczenie kompleksów leśnych na obszarze miasta nie jest równomierne. W dzielnicy Ursus brak jest terenów leśnych, a we Włochach jest ich niewiele. Największym udziałem lasów charakteryzuje się Wesoła (62,42% pow. terenu) Wawer (36,83%) Rembertów (33,83%). Lasy warszawskie stanowią podstawowy element Systemu Przyrodniczego Warszawy (SPW).

Tereny zieleni urządzonej Charakterystyka obszarów zieleni Lasy Parki Na gruntach leśnych znajduje się ok. 90 – 95% zbiorowisk leśnych Warszawy. Pozostała część nie jest lasami w rozumieniu ustawy, poniewaŜ połoŜona jest na gruntach nieleśnych. Wszystkie lasy na obszarze Warszawy mają status lasów ochronnych (art. 15 i 77 Ustawy o lasach). Lasy zajmują ok. 7.258 ha (ok. 14% powierzchni miasta), co czyni z Warszawy jedną z nielicznych stolic europejskich, w której granicach występują kompleksy leśne. Nadzór nad lasami niebędącymi własnością Skarbu Państwa sprawuje Prezydent m. st. Warszawy.
Tabela Nr 3 – Rodzaje własności lasów na terenie m. st. Warszawy

Do tej grupy zalicza się: parki ogrody dydaktyczne ■ skwery zieleń przyuliczną ■ zieleń osiedlową ■ zieleń cmentarną ■ ogrody działkowe zieleń towarzysząca zabytkowym fortyfikacjom.

Na terenie Warszawy istnieją 84 parki. Ich łączna powierzchnia wynosi 985,8 ha. Zasadnicze funkcje parków związane są z róŜnymi formami wypoczynku i rekreacji. Część z nich posiada dodatkowe, urozmaicone wyposaŜenie przygotowane dla masowego i intensywnego uŜytkowania jak np. Park Kultury i Wypoczynku - Szczęśliwice, czy Wielofunkcyjne Ośrodki Wypoczynkowe jak Park Moczydło, Park Kępa Potocka, Pole Mokotowskie. Parki stołeczne mają róŜnych właścicieli. Parki podlegają ochronie prawnej z mocy ustawy o ochronie przyrody. Część z nich objęta jest ochroną konserwatorską ze względu na wartości historyczne i kulturowe (np. Ogród Saski, Park Krasińskich, Łazienki Królewskie, Zespół Pałacowo − Parkowy w Wilanowie). Parkami miejskimi są: Ogród Saski ■ Park Ujazdowski ■ Ogród Krasińskich ■ Park Skaryszewski ■ Park Praski ■ Pole Mokotowskie ■ Park Fosa ■ stoki Cytadeli. Ogrody dydaktyczne Na terenie Warszawy działają trzy ogrody dydaktyczne: Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego (pow. 3,5 ha) połoŜony w sąsiedztwie Łazienek, Ogród Botaniczny PAN w Powsinie (utworzony w 1990 r.) o powierzchni 40 ha oraz Ogród Zoologiczny (otwarty w 1928 r.) o powierzchni 40 ha, na terenie którego zgromadzono okazy ok. 3.000 zwierząt.

Rodzaj własności lasów Skarb Państwa, uŜytkowanie wieczyste Miasta, nadzorowane przez Zarząd Oczyszczania Miasta Prywatne, nadzorowane przez Biuro Ochrony Środowiska Urzędu m.st. Warszawy Skarb Państwa w uŜytkowaniu innych podmiotów (Ministerstwo Zdrowia, MON itp.) nadzorowane przez Lasy Państwowe Ogółem w tym:

Powierzchnia 2.716 ha 3.271 ha 1.271 ha 7.258 ha

Udział % 37,42 45,07 17,51 100,00

32

zmarło 30 drzew. Inwentaryzacja wykonywana wzdłuŜ głównych ulic wykazała.in. Ma równieŜ znaczenie estetyczne. Dzikiej i ul. skarp i nasypów. aŜ 30 (ponad 50%) zostało wpisane do Polskiej Czerwonej Księgi gatunków zagroŜonych wyginięciem. osiedlu Jary i Sadów śoliborskich. przy jednoczesnej ochronie elementów zabytkowej struktury militarnej znajdującej się pod ochroną Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. około 0. zanieczyszczenie powietrza i gleby – m. a ich skład gatunkowy jest często efektem naturalnej sukcesji.st. o urozmaiconej i bogatej gatunkowo roślinności podnosi jakość Ŝycia w miejscu zamieszkania i estetykę miasta. Takich obiektów powstaje coraz więcej. Zieleń osiedlowa W granicach Warszawy znajduje się 28 obiektów składających się na system XIX − wiecznej Twierdzy Warszawa. to wartościowe zbiorowiska roślinne towarzyszące ciekom i zbiornikom wodnym oraz podmokłościom. W zespołach zabudowy z lat 50-tych i 60-tych. podporządkowanego warunkom przyrodniczym zagospodarowania tych terenów. Uniwersytet Warszawski i Biblioteka Uniwersytecka). Ogrody połoŜone w SPM zostały przeznaczone do przekształcenia w zieleń urządzoną (parki). biznesowym. Biblioteka Narodowa. Holland Park). Pawełka – na Woli. Cmentarz Mauzoleum śołnierzy Radzieckich). 33 Istotną rolę w strukturze przyrodniczej miasta pełnią tereny zieleni osiedlowej. z potrzeby ograniczenia uciąŜliwości jakie powoduje transport. Rola zieleni towarzyszącej ciągom komunikacyjnym polega na: oddzieleniu ruchu kołowego od innych tras towarzyszących drogom (ciągi i trakty piesze. spełniającej m. Inne tereny w strukturze przyrodniczej Tereny zieleni naturalnej. Tendencje do izolowania od przestrzeni zewnętrznej i ogradzanie współcześnie realizowanych zespołów zabudowy mieszkaniowej powodują. Cmentarz śydowski. Stare Powązki. przeznaczanie pod parkingi osiedlowe). Zieleń cmentarna W Warszawie znajduje się 25 cmentarzy. gdyŜ powszechne stają się tendencje tworzenia oryginalnych kompozycji roślinnych towarzyszących obiektom handlowym. IłŜeckiej. Średnia długość Ŝycia drzew przyulicznych wynosi w Warszawie 7 lat. Wiecheckiego-Wiecha – na Targówku. Łęgi. Zieleń uliczna w Śródmieściu. Największe skwery warszawskie to: Grupy Granat AK. Najczęściej stosowaną formą zieleni są szpalery drzew. Boernerowo) oraz zieleń towarzysząca obiektom uŜyteczności publicznej (np. świrki i Wigury oraz zabytkowa aleja lipowa przy ul. Koło). ZróŜnicowane warunki uliczne powodują znaczne róŜnice w kondycji drzew. Sposób zagospodarowania i uŜytkowania fortów jest zróŜnicowany. tereny zieleni osiedlowej. zarówno pod względem zagospodarowania. składu gatunkowego i jakości zabiegów pielęgnacyjnych oraz wieku zieleni. Cubryny – w Śródmieściu.9% powierzchni miasta). ścieŜki rowerowe) ■ wspomaganiu izolacji akustycznej ■ ograniczeniu rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń spowodowanych przez transport ■ przeciwdziałaniu olśnieniom ■ zabezpieczeniu skarp nasypów i wykopów przed osuwaniem i erozją gleby. Tereny cmentarzy – głównie starych – stanowią wartościowe elementy zieleni urządzonej. Drugim istotnym warunkiem zachowania tych siedlisk jest utrzymanie dotychczasowego. Kpt. 47 ha. Marszałkowskiej w latach 1996-2000. Istotnym problemem jest zwiększająca się intensywność zabudowy w osiedlach mieszkaniowych. śoliborz Oficerski. połoŜone wśród zabudowy.UWARU NKOWANIA ZAGOSPOD AROWANI A PRZES TRZENNEGO Skwery Skwery to tereny zieleni ogólnodostępnej o niewielkiej powierzchni. W granicach fortyfikacji występuje duŜy procent terenów biologicznie czynnych z wysokim udziałem drzew i krzewów. których znaczący procent powierzchni stanowi zieleń wysoka zaliczono 22 cmentarze. WARSZ AWY . podnoszące jakość środowiska przyrodniczego miasta (m. Tylko przy ul. Małkowskich – na Mokotowie. Cmentarz Bródnowski. Ŝe ubytek drzewostanu w ciągu 23 lat wyniósł 42%. centrom handlowym i usługowym. Nowe cmentarze . na Woli i części Ochoty jest w bardzo złym stanie zdrowotnym (deficyt wody. Są takŜe ostoją wielu gatunków zwierząt. polega na integrowaniu załoŜeń urbanistycznych i zieleni oraz waŜnym czynnikiem poprawy jakości przestrzeni i warunków zamieszkania. zespół cmentarzy na Woli.STUDI UM UWARUN KOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODARO WANI A PRZESTRZENNEGO m. Z zimujących i gniazdujących w sąsiedztwie Wisły gatunków. nauki. solą). Elementem struktury zieleni są równieŜ ogrody przydomowe towarzyszące zabudowie jednorodzinnej (Sadyba. uszkodzenia mechaniczne. Dobrze zaprojektowana zieleń osiedlowa. Ich łączna powierzchnia wynosi ok. biurowym i innym (Wiśniowy Business Park. Saska Kępa. funkcję izolacyjną. Jana Jura-Gorzechowskiego. Największy obszar zajmują w rejonie podskarpia.in. tworzących kompozycje wzdłuŜ ulic. która towarzyszy zespołom zabudowy mieszkaniowej. pozostają obszarami problemowymi. Tereny zieleni osiedlowej w zasadzie kwalifikowane są jako przestrzenie o charakterze publicznym. Ze względu na unikatową wartość i wiek drzew za pomniki przyrody uznane zostały: aleja lipowa wzdłuŜ ul. Zapewnienie zieleni towarzyszącej obiektom kultury. Są to przede wszystkim zbiorowiska wodne i stale zalewane z zadrzewieniami łęgowymi oraz nadbrzeŜne zbiorowiska ruderalne z zadrzewieniami łęgowymi. zarośla i szuwary oraz roślinność wodna stanowi ostoję wielu gatunków zwierząt. które zajmują powierzchnię ok. PołoŜone w strefie zalewów i wezbrań stanowią naturalny filtr zatrzymujący substancje organiczne i inne składniki mineralne rozpuszczone w wodzie – w tym róŜnego rodzaju zanieczyszczenia.in.jak Cmentarz Komunalny Północny – z młodymi nasadzeniami mogą wzbogacić strukturę obszarów zieleni za kilkanaście lat. 1700 ha. które są świadomie zaprojektowanymi i skomponowanymi terenami wypoczynkowo − rekreacyjnymi dla większej grupy uŜytkowników (Sadyba. Inflanckiej. Ogrody działkowe pełnią głównie funkcje wypoczynkowo – rekreacyjne. Część ciągów komunikacyjnych posiada zadrzewienia nadające im charakter alei. Ŝe część z nich jest zaniedbana. odbywająca się kosztem terenów biologicznie czynnych i zieleni osiedlowej (np. Zieleń towarzysząca zabytkowym fortyfikacjom Zieleń przyuliczna Zieleń przyuliczna towarzyszy większości ciągów komunikacyjnych miasta. Zachowanie naturalnego charakteru tych terenów moŜliwe jest pod warunkiem utrzymania charakterystycznych zimowo-wiosennych wezbrań (zalewających tereny przylegające do koryta Wisły). Niekiedy są to nasadzenia w formie zwartych grup zieleni róŜnej wysokości. na tarasie zalewowym Wisły i w jej międzywalu. . Cmentarz Wojskowy na Powązkach. w tym nadwodnej. które zajmują powierzchnię około 481 ha (tj. ze względu na strukturę własnościową. Brak spójnego programu wykorzystania walorów rekreacyjnych tych terenów. powoduje. Jej usytuowanie wzdłuŜ ulic wynika m. oprócz zdefiniowanych granicami parków osiedlowych.in. Pozostałe ogrody działkowe nie mają wskazanego docelowego przeznaczenia. Do grupy cmentarzy. Największym obiektem w tej grupie jest Cytadela Warszawska. Ich jakość i wiek są zróŜnicowane. a niektóre poddały się presji inwestycyjnej i są przekształcane w tereny o innych funkcjach uŜytkowych niŜ rekreacyjne czy kulturalne. Świadczą o tym kompozycje zieleni w osiedlach przy ul. Gen. Ŝe zieleń wewnątrzosiedlowa jest dostępna wyłącznie dla mieszkańców osiedla i nie ma charakteru publicznego. Zieleń tych terenów posiada dość zróŜnicowany charakter. Są równieŜ elementem wzbogacającym jakość przestrzeni ulic i podnoszącym ich walor estetyczny. głównie ptaków. ekstensywnego. Wśród tej grupy terenów zieleni znaczącą pozycję zajmują parki osiedlowe. Sejm. Ogrody działkowe W Warszawie działa 277 ogrodów działkowych.

układu i wysokości zabudowy. rejon Szmulek. ukształtowania terenu. Intensywność i skala wymiany powietrza zaleŜy równieŜ od czynników meteorologicznych. 80% efektywności). Cechy klimatu lokalnego są w Warszawie zróŜnicowane przestrzennie i modyfikowane przez miejską strukturę wewnętrzną. Mokotów. ul. szorstkości terenu tj. Praga Pd. a takŜe w rejonie Zakola Wawerskiego i Białołęki (Olesin. jeziorek i stawów. Funkcję podstawowego korytarza wymiany powietrza pełni dolina Wisły.7 do 9. Cenne tereny zieleni znajdują się równieŜ na obszarze Skarpy Warszawskiej.: kierunku i siły wiatru. z zielenią o duŜym stopniu naturalności. połoŜone m. średnie roczne temperatury powietrza od 7.9 C. wynika.: średnie roczne sumy opadów w granicach 500 mm. jako efekt termicznego oddziaływania zabudowy i emisji sztucznego ciepła. Jerozolimskich (ok. ul. pastwiska. Starzyńskiego. 60% efektywności). al. Targówka Przemysłowego oraz SłuŜewca Przemysłowego). ok. 76%). Ochota. Mańki-Wojdy. wilanowski (ok. biologicznie czynne (łąki.Struktura obszarów zieleni 34 . Niebezpiecznym zjawiskiem jest koncentracja zanieczyszczeń powietrza na terenach słabo przewietrzanych lub zacisznych (Al. Zjawisko wywołane jest wysoką emisją ciepła do atmosfery w rejonach zwartej. wynikająca z układu urbanistycznego i topografii terenu. Z punktu widzenia planowania przestrzennego podstawowym problemem kształtowania systemu wymiany powietrza jest określenie zasad zagospodarowania gwarantujących właściwe funkcjonowanie systemu. WARSZ AWY . Z „Oceny funkcjonowania systemu przewietrzania i regeneracji powietrza w Warszawie” wykonanej w 2001r. Jest to obszar o największym o o natęŜeniu emisji ciepła. Charakterystycznym zjawiskiem obserwowanym w centralnej części Warszawy (ok. zach. 60% efektywności). wyspa ciepła. 85% efektywności). podskarpowy (ok. wielkość powierzchni biologicznie czynnych i wód powierzchniowych. Wcinają się one w tereny zurbanizowane o gęstej zabudowie. Jerozolimskie.in. Kanału śerańskiego i innych cieków wodnych. inne tereny otwarte. Puszcza Kampinoska. Ŝe skuteczność procesów wymiany powietrza w poszczególnych korytarzach jest zróŜnicowana i zaleŜy od stopnia zainwestowania terenu – układu i wysokości zabudowy. DuŜą wartość i waŜną rolę w Systemie Przyrodniczym Warszawy (SPW) i w strukturze zieleni pełnią równieŜ tereny uŜytkowane rolniczo . rzeki Długiej. Prędkość wiatru w rejonie Centrum stanowi około 40% prędkości charakterystycznej dla terenów otwartych.łąki i pastwiska z przewagą ziołorośli. lasy Pasma Otwockiego. W róŜnych warunkach meteorologicznych Wisła raz tłoczy masy czystego powietrza do wnętrza miasta.st. Niekorzystnym zjawiskiem obserwowanym przede wszystkim w dzielnicach centralnych (Śródmieście. pola. ul. 85% efektywności).STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERU NKÓW Z AGOS PODAROWANI A P RZESTRZENNEGO m. Warunki termiczne kształtowane są przez czynniki makroklimatu. charakteryzujący się podwyŜszoną temperaturą (min. Wola. wokół starorzeczy. Schemat Nr 35 . Lasy Chojnowskie. Obszarami zasilającymi Warszawę czystym powietrzem są: tereny leśne otaczające miasto (m. Nowy Świat. W porze letniej. Targówek) jest tzw. co spowodowane było nadmiernym zainwestowaniem i układem zabudowy niesprzyjających przewietrzeniu. ze ścierającymi się masami powietrza kontynentalnego i oceanicznego. temperatury i wilgotności powietrza. śoliborz. łęgi i wody powierzchniowe). Wola. DuŜym potencjałem przyrodniczym charakteryzują się takŜe grunty orne. układu sieci ulicznej.. W okresie od grudnia do marca zjawisko „warszawskiej wyspy ciepła” utrzymuje się przez całą dobę. Według autorów opracowania efektywność wymiany powietrza na terenach wchodzących w skład systemu obniŜyła się w ostatnich latach. Część wymienionych terenów stanowi rezerwę pod tereny zieleni. 85% efektywności). kolejowy wschodni (ok. Solidarności. Kępie Tarchomińskiej i Wawrze.in.UWARUNKOWANIA ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO Wartościowa zieleń występują równieŜ wzdłuŜ rzeki Wilanówki. bródnowski (ok. Efektywność wymiany powietrza w Warszawie zaleŜy od wielu czynników: rozmieszczenia podstawowych korytarzy w stosunku do dominujących kierunków wiatrów. Al. pokrycia roślinnością oraz stopnia zwartości zieleni i zabudowy. Lasy Legionowskie). Augustów). Dla poszczególnych korytarzy określono następujące wskaźniki: korytarz Wisły (efektywność wymiany ok. ok. nawet wśród zabudowy wielkomiejskiej. W celu ochrony populacji dziko występujących ptaków oraz utrzymania ich siedlisk w niepogorszonym stanie warszawski odcinek Wisły – jako fragment obszaru Doliny Środkowej Wisły – włączony został do europejskiej sieci NATURA 2000. bemowski (ok. 80% efektywności). m. pn. Warunki meteorologiczne Warszawy cechują m. Jagiellońska. łąk świeŜych i nadrzecznych oraz muraw. intensywnej zabudowy oraz koncentracją zanieczyszczeń powietrza w centralnym rejonie Warszawy. Decydującą rolę odgrywa tu czas i wielkości usłonecznienia oraz struktura zabudowy. zanieczyszczenia powietrza.3 o C. kolejowy zachodni (ok.in. Najbardziej niekorzystne warunki termiczne występują w mieście przy prędkości wiatru mniejszej od 2 m/s. na tarasie zalewowym w Wilanowie. przewaŜające kierunki wiatrów z sektora zachodniego (25%) i północno-zachodniego (11%). Mokotów. pd. 0. pokrycia terenu roślinnością i udziału powierzchni biologicznie czynnej. Marszałkowska. 1/3 powierzchni miasta – Śródmieście. zjawisko jest najbardziej odczuwalne wieczorem i nocą. mokotowski (ok. maks.in. 9 C) w stosunku do terenów otaczających. gdzie zachowały się fragmenty lasów. 70% efektywności). w tym emisja ciepła. Podstawowymi elementami systemu wymiany powietrza wyznaczonymi w strukturze przestrzennej miasta są korytarze (nazywane równieŜ klinami). Praga) jest silna modyfikacja siły wiatru. innym razem wynosi spływające w dolinę zanieczyszczone powietrze poza Warszawę. Warunki klimatyczne O warunkach klimatycznych Warszawy decyduje jej połoŜenie w strefie klimatu umiarkowanego zimnego. gdy pochłonięte w dzień ciepło jest emitowane przez budynki i sztuczne nawierzchnie.

kształtujące rzeźbę rejonu Warszawy związane są z działalnością akumulacyjną i denudacyjną lądolodu w okresie plejstocenu oraz z działalnością akumulacyjną i erozyjną wód płynących pra-Wisły i Wisły współczesnej.. Doliny Wisły – zbudowanej z osadów rzecznych. które uformowały tarasy rzeczne i koryto. północna część Bielan. Są takŜe naturalnymi czynnikami. jeziorka i stawy oraz formy antropogeniczne. WARSZ AWY . Ŝe najkorzystniejszymi warunkami topoi bioklimatycznymi oraz aerosanitarnymi charakteryzuje się rejony: Starego Mokotowa. podskarpowa część SłuŜewa i Mokotowa oraz Wilanowa. doliny Potoku SłuŜewieckiego i rzeki Wilanówki. które decydują o walorach krajobrazowych miasta. Schemat Nr 36 . południowej części Ursynowa. w: Wawrze. przesądzających o sposobie posadowienia obiektów budowlanych. jak wzgórza nasypowe gruzowo – ziemne oraz wzniesienia systemu obronnego fortów warszawskich. zajmującej niemal całą lewobrzeŜną część Warszawy. in. Formami eksponowanymi i wyróŜniającymi się w krajobrazie miasta są: Skarpa Warszawska – erozyjna krawędź Równiny Warszawskiej. Brak jest skutecznych zasad ochrony i zagospodarowania obszaru skarpy i podskarpia. Wiśniowej Góry. Budowa geologiczna rozstrzyga takŜe o ilości i jakości zasobów wód podziemnych oraz o warunkach geologiczno-inŜynierskich. jej system przyrodniczy. ObciąŜanie krawędzi i stoku Skarpy Warszawskiej obiektami budowlanymi i nasypami przyczynia się do zaburzenia struktury geologicznej i powstawania osuwisk. tworzącymi rozległe wydmy. Niekorzystnymi warunkami budowlanymi charakteryzują się takŜe miejsca występowania młodych nasypów budowlanych w rejonie: Kawęczyna ulic Ostrobramskiej i Płowieckiej Starej Pragi i Portu Praskiego Targówka Przemysłowego EC śerań i Piekiełka tereny pokryte młodymi nasypami mokotowskiego i staromiejskiego odcinka Skarpy Warszawskiej Powiśla i części Śródmieścia 35 . piasków i mad. Marymontu i Bielan. Równiny Wołomińskiej – wysoczyzny morenowej. małych cieków i zbiorników wodnych i innych eksponowanych form rzeźby terenu o duŜych walorach krajobrazowych i przyrodniczych. Najmniej korzystnymi warunkami odznaczają się: północno. zbudowanej z glin zwałowych i osadów wodnolodowcowych leŜących na mocno zniszczonej sfałdowanej powierzchni iłów plioceńskich.wschodnia i wschodnia Białołęka. Tereny o niekorzystnych warunkach budowlanych (słabonośnych gruntach i płytko występujących wodach gruntowych) stwierdzono m. Ochoty i Ursynowa.STUDI UM UWARUN KOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODARO WANI A PRZESTRZENNEGO m.st. liczne starorzecza Wisły. zajmującej południowo-wschodni fragment miasta. a przede wszystkim układ sieci hydrograficznej.UWARU NKOWANIA ZAGOSPOD AROWANI A PRZES TRZENNEGO Z opracowań i analiz dotyczących klimatu miasta wynika.Zasadnicze jednostki geomorfologiczne Procesy geomorfologiczne. niskie skarpy tarasu nadzalewowego po obu stronach rzeki. część Woli. zbudowanej z glin zwałowych pokrytych piaskami eolicznymi. Białołęki Dworskiej. Budowa geologiczna i rzeźba terenu (Schemat Nr 36 i 37) Budowa geologiczna i rzeźba terenu są elementami kształtującymi układ przestrzenny Warszawy. Kępy Tarchomińskiej. północnej część Gocławia w rejonie Starej Pragi Targówka północnej i wschodniej Białołęki Kępy Tarchomińskiej na tarasie zalewowym Wisły i podskarpiu w Wilanowie w rejonie Jeziorka Czerniakowskiego w Dolinie SłuŜewieckiej na Kępie Potockiej na terenie Nowego Wawrzyszewa. Tarchomin i śerań. Doprowadziły one do powstania zasadniczych jednostek geomorfologicznych: − − − Równiny Warszawskiej – wysoczyzny morenowej. Aleksandrowa. wzgórza wydmowe na wysokich tarasach i wysoczyźnie.

Udokumentowane złoŜa kopalin Na terenie Warszawy znajduje się jedno udokumentowane złoŜe kruszywa – Choszczówka. hydrologicznego – regulującego obieg wody w zlewni (cykl hydrologiczny). złoŜonego z terenów o duŜym udziale powierzchni biologicznie czynnej. gdzie zasady zagospodarowania podporządkowane są warunkom i funkcjom przyrodniczym. Czynne procesy osuwiskowe obserwowane są na odcinkach: ursynowskim z licznymi wąwozami mokotowskim na wysokości parku Arkadia i stadionu Warszawianka. Kruszywo do celów budowlanych pozyskiwane jest z dna Wisły.STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERU NKÓW Z AGOS PODAROWANI A P RZESTRZENNEGO m. Niebezpieczeństwo powstawania procesów osuwiskowych dotyczy takŜe rejonów skarpy. Myśliwieckiej. System Przyrodniczy Warszawy jest waŜnym elementem w europejskim. Tamka do ul. ZrównowaŜony rozwój. łąkowe. WARSZ AWY . jest realizowany poprzez zachowanie struktury i funkcji tego systemu. W 2003 r. mokotowski i staromiejski). jako podstawowa zasada zagospodarowania przestrzennego Warszawy. 36 . a takŜe nieszczelności w przewodach wodno − kanalizacyjnych (rejon Starego i Nowego Miasta). Krasińskiego. na których występują zbiorowiska roślinne o duŜej róŜnorodności biologicznej. tworzy naturalną płaszczyznę zsuwu. o róŜnych walorach przyrodniczych – od zieleni ogrodów przydomowych do terenów objętych róŜnymi formami ochrony przyrody. parowanie i zasilanie wód podziemnych. wielkość wydobycia kruszywa z Wisły wynosiła 392170 Mg. Sanguszki Ŝoliborski: od Mostu Gdańskiego do ul. składającego się z terenów biologicznie czynnych z duŜym udziałem zieleni (regeneracja powietrza) i z terenów otwartych o małym zainwestowaniu. rekreacyjną i wypoczynkową oraz estetyczną. polegającą na regeneracji powietrza i przewietrzaniu. m. wód powierzchniowych i terenów zbudowanych z gruntów przepuszczalnych.in. których powierzchnia nachylona ku Wiśle. Z „Mapy obszarów o niekorzystnych warunkach budowlanych” wykonanej przez Państwowy Instytut Geologiczny dla terenu Warszawy w 2000r. System Przyrodniczy Warszawy (SPW) jest wyodrębnioną częścią miasta. gdzie korona i stok zostały nadbudowane nasypami oraz miejsc występowania źródeł (odcinek ursynowski. będące ostoją dla zwierząt. retencję. wzdłuŜ ul. pełniących róŜną rolę i mających róŜne znaczenie w funkcjonowaniu systemu jako całości. Znaczny obszar tego złoŜa połoŜony jest poza granicami miasta. w sąsiedztwie Trasy Łazienkowskiej i ul. klimatyczną i hydrologiczną) oraz podporządkowane jej funkcje pozaprzyrodnicze. odpływ. Chocimskiej śródmiejskim w rejonie Belwederu i Łazienek Królewskich. z przewagą terenów. pełniącą nadrzędne funkcje przyrodnicze (biologiczną. System Przyrodniczy Warszawy (Schemat Nr 38) Warszawa jest układem przestrzennym. a przede wszystkim ekosystemy leśne. Ŝe szczególną podatność na powstawanie procesów osuwiskowych wykazują odcinki Skarpy Warszawskiej obciąŜone obiektami budowlanymi na koronie i stoku oraz rozcięte głębokimi wykopami. krajowym i regionalnym układzie ekologicznych powiązań przestrzennych. którego jednym z elementów jest system przyrodniczy miasta. wynika. zapewniając trwałość procesów i powiązań przyrodniczych w samym mieście oraz w jego otoczeniu.Rzeźba terenu i warunki budowlane ZagroŜenia geologiczne występujące w Warszawie wynikają przede wszystkim z występowania ruchów masowych w rejonie Skarpy Warszawskiej. Największą aktywność tych procesów stwierdzono w miejscach występowania w podłoŜu iłów plioceńskich. SPW tworzą obszary o róŜnym sposobie zagospodarowania i zainwestowania. System Przyrodniczy Warszawy został zidentyfikowany w celu wskazania terenów. Muzeum Wojska Polskiego staromiejski od ul. Zasoby wód podziemnych zostały opisane w rozdziale dotyczącym wielkości zasobów wodnych. SPW zbudowany jest z podstawowych podsystemów: − − − biologicznego – o podstawowej funkcji siedliskotwórczej.st. łęgowe oraz zieleń urządzona. klimatycznego – regulującego wymianę powietrza.UWARUNKOWANIA ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO Obszary naturalnych zagroŜeń geologicznych Schemat Nr 37 . mieszkaniową. Obecnie złoŜe nie jest eksploatowane. W przeszłości eksploatacja piasku kwarcowego z tego złoŜa odbywała się bez koncesji.

Dolina Wisły stanowi podstawowy obszar wymiany powietrza. prowadzące do degradacji lasów. hydrologiczny i klimatyczny lasów warszawskich. Targówku) oraz niewystarczający udział terenów zieleni publicznej i osiedlowej w rejonach nowych zespołów i osiedli mieszkaniowych. fragmentację terenów biologicznie czynnych pełniących funkcję łączników i powiązań. powodujące przerywanie jego ciągłości oraz powiązań z otoczeniem. układu hydrograficznego.STUDI UM UWARUN KOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODARO WANI A PRZESTRZENNEGO m. powodujących przerywanie jego ciągłości oraz powiązań z otoczeniem. skwerów i ogrodów w dzielnicach peryferyjnych (we Włochach. wysokie walory krajobrazowe i estetyczne elementów systemu przyrodniczego (szaty roślinnej.st. zróŜnicowanie własnościowe lasów. kształtujących warunki bioklimatycznych oraz decydujących o regeneracji zanieczyszczonego powietrza korzystne dla wymiany powietrza połoŜenie Warszawy . cenne zbiorowiska roślinne będące ostoją dziko Ŝyjących zwierząt (głównie ptaków). Potoku SłuŜewieckiego.: warszawski korytarz Wisły o randze międzynarodowej. lasy Pasma Otwockiego (pozostałość Puszczy Osieckiej). cieki i zbiorniki wodne). pracy i wypoczynku mieszkańców duŜy udział terenów zieleni urządzonej w centralnej części Warszawy. SPW nadal spełnia swoje funkcje i zapewnia trwałość procesów przyrodniczych. kształtowania warunków wodnych i migracji gatunków. ciąg kanałów i starorzeczy na tarasie zalewowym Wisły. głównych elementów systemu przyrodniczego miasta sprzyjający utrzymaniu korzystnych warunków Ŝycia.Obszary o dominujących funkcjach przyrodniczych nadmierne niszczenie i zainwestowanie lasów oraz powszechna tendencja zmiany przeznaczenia gruntów leśnych na nieleśne. zalesione wzgórza wydmowe.in. Ursusie.UWARU NKOWANIA ZAGOSPOD AROWANI A PRZES TRZENNEGO Trzon SPW stanowią m. rzeźby i form geomorfologicznych) sprzyjające kształtowaniu nowych i eksponowaniu trwałych. klimatycznych i hydrologicznych oraz jego istotna rola w europejskim i krajowym układzie ekologicznych powiązań przestrzennych. nierównomierne rozmieszczenie terenów zieleni . otoczenie kompleksami leśnymi oraz terenami otwartymi” wysoki potencjał biologiczny. zwłaszcza w nowych osiedlach mieszkaniowych. podnoszących jakość Ŝycia unikatowe wartości przyrodnicze warszawskiego odcinka Wisły. 37 . Las Bielański i Młociński. sukcesywne wprowadzanie zabudowy i zmniejszanie się udziału terenów biologicznie czynnych. WARSZ AWY . mozaikowate występowanie róŜnych form własności utrudniające ochronę lasów i racjonalną gospodarkę: Mimo duŜej presji inwestycyjnej. OCENA STRUKTURY PRZYRODNICZEJ Słabe strony i zagroŜenia osłabianie sprawności Systemu Przyrodniczego Warszawy przez sukcesywne wprowadzanie zabudowy. na które składają się m.szeroka dolina Wisły. doliny Wilanówki. zmniejszanie się powierzchni terenów biologicznie czynnych spowodowane intensyfikacją zabudowy. Mocne strony i szanse zachowana sprawność funkcjonowania systemu przyrodniczego miasta mimo sukcesywnego osłabiania jego funkcji biologicznych.in. decydujące o nadaniu mu statusu europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 korzystne warunki budowlane występujące w przewaŜającej części lewobrzeŜnej (wysoczyznowej) i prawobrzeŜnej (dolinnej) Warszawy. Las Kabacki.in. Skarpa Warszawska. historycznych załoŜeń urbanistycznych duŜy udział terenów leśnych dających moŜliwość rozwoju funkcji wypoczynkowych i rekreacyjnych.bardzo mały udział ogólnodostępnych parków. Schemat Nr 38 . zwiększanie się zasięgu „warszawskiej wyspy ciepła”. Białołęce. niedostateczne działania pielęgnacyjne i ochronne prowadzące do degradacji terenów o wysokich walorach przyrodniczych i krajobrazowych (m. występowanie procesów osuwiskowych uwarunkowanych budową geologiczną i zainwestowaniem w rejonie korony i stoku Skarpy Warszawskiej. sieci hydrograficznej i towarzyszących jej zbiorowisk roślinnych.

Zbiornik retencyjny Jezioro Zegrzyńskie utworzony poprzez spiętrzenie dolnej Narwi jest połączony z Wisłą Ŝeglownym Kanałem śerańskim. WARSZ AWY . 10 km na terenie Warszawy).7 km) spowodował odwodnienie unikalnego bagna ŁuŜe oraz przesuszenie siedlisk leśnych połoŜonych na trasie jego przepływu. Wisła w połączeniu z Bugiem i Narwią stanowi główny ekosystem wodny środkowej części Mazowsza.wykaz nr 9 (cz. W przeciętnym roku hydrologicznym na jednego mieszkańca przypada trzykrotnie mniej wody niŜ średnia europejska. to m.in. NaleŜy określić formę ochrony i zasady zagospodarowania Skarpy Warszawskiej uwzględniające występowanie procesów osuwiskowych. 2. która pełni główną rolę w układzie hydrograficznym o znaczeniu ponadregionalnym. skłania do następujących wniosków: Konieczne jest wzmocnienie i uściślenie zasad ochrony w tym m. Potok SłuŜewiecki (Sadurka) jest naturalnym historycznym ciekiem. uprawiania sportów wodnych i wędkowania. Dolinę rzeki tworzą koryto Wisły oraz tarasy: nadzalewowe i zalewowy.: Lisowskie (6.3 km) ■ Kanał Nowe Ujście (2. 3. zasilana obecnie wodami Kanału Habdzińskiego oraz Jeziorka Wilanowskiego. a około 1200-1300 m na południu Warszawy. Inne cieki. Obecnie Potok SłuŜewiecki przede wszystkim pełni funkcję odbiornika ścieków deszczowych. który został skanalizowany.Czerniakowski (ok.0 ha) ■ Powsinkowskie (8. Kanał jest wykorzystywany jako połączenie Wisły z Jeziorem Zegrzyńskim i dalej z Jeziorami Mazurskimi. 800 m w północnej części miasta. ZASOBY WODNE Wody powierzchniowe (Schemat Nr 39) Warszawa połoŜona jest w dorzeczu Środkowej Wisły.st. Podstawową hydrotechniczną funkcję Wisły jest przeprowadzenie wód i lodów: a takŜe zaopatrzenie Warszawy w wodę oraz odbiór ścieków. 1. Analiza i ocena stanu i funkcjonowania elementów składających się na system przyrodniczy miasta i tworzących strukturę przestrzenną Warszawy.4 km) ■ kanał Henrykowski (ok. Zbudowany po wojnie Kanał Młociński (dł. Ponadto jego funkcją jest odwadnianie doliny Nieporęcko − Bródnowskiej oraz zaopatrzenie w wodę terenów sąsiadujących z Kanałem.STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERU NKÓW Z AGOS PODAROWANI A P RZESTRZENNEGO m.8 km). obecnie prowadzi wody okresowo.in.24 km w Warszawie) wybudowany w połowie lat 50. stanowiące urządzenia melioracji podstawowych.: Kanał Główny A. 31 km) charakteryzuje się duŜą zmiennością stanów i przepływów wody. a jego bieg zmieniono w celu zasilenia Jeziorka Wilanowskiego dla potrzeb rezydencji królewskiej (do jego zlewni naleŜą: ■ Kanał Grabowski ■ Kanał Imieliński (pośrednio) ■ zlewnia Kanału Grabowskiego ■ Rów Ursynowski ■ Kanał Wolicki). Oprócz Wisły największym ciekiem wodnym na terenie Warszawy jest rzeka Wilanówka (ok. wprowadzenie zakazu zmniejszania udziału terenów biologicznie czynnych w obszarze systemu przyrodniczego miasta. 2.in. Zasoby zlewni Środkowej Wisły są stosunkowo małe. Oprócz Wisły na układ hydrograficzny aglomeracji Warszawskiej składają się rzeki: Rządza ■ Czarna ■ Długa ■ Mienia ■ Świder ■ Jeziorka ■ Utrata ■ Wkra oraz kanały melioracyjne rejonu Puszczy Kampinoskiej − Kanał Łasica i inne. W pasie obniŜeń tarasu zalewowego na lewym brzegu Wisły znajduje się szereg jeziorek przepływowych. Postępująca urbanizacja spowodowała obniŜenie się poziomu wód gruntowych i zaburzyła stosunki wodne w zlewniach cieków i zbiorników wodnych. lecz około 30% zaopatrzenia wodociągów miejskich pochodzi z ujęcia z Jeziora Zegrzyńskiego w Wieliszewie. SłuŜy mieszkańcom jako miejsce rekreacji i wypoczynku.3 km) przebiegający przez tereny ogródków działkowych do niedawna odprowadzał nadmiar wody z Jeziorka Czerniakowskiego lub zasilał je wodami opadowymi. do ok. 10 km) ■ Kanał Gocławski (ok. Kanał Siekierkowski (ok. Ochrona środowiska i jego zasobów). jako fragment wielkiej drogi wodnej Wschód – Zachód. Wisła jest głównym źródłem zaopatrzenia Warszawy w wodę. Cieki naturalne skanalizowane to: Potok SłuŜewiecki ■ Kanał Konotopa (śbikówka) ■ Kanał Jeziorki ■ Potok Bielański ■ Rudawka ■ Długa. słuŜącej przewozom krajowym jak i tranzytowym. Największym naturalnym zbiornikiem wodnym w Warszawie jest Jeziorko Czerniakowskie (19. m. stanowiąc główny korytarz ekologiczny kraju o długości 1047 km. Koryto rzeki ma szerokość od ok. NaleŜy określić standardy zieleni na obszarach zabudowy mieszkaniowej oraz zieleni towarzyszącej obiektom o funkcjach usługowych oraz wskazać nowe tereny publicznej zieleni urządzonej w dzielnicach o jej najniŜszym wskaźniku.5 ha). NaleŜy zapewnić ochronę zieleni nadwodnej towarzyszącej wszystkim ciekom i zbiornikom wodnym. 38 .5 ha) ■ Wilanowskie (15 ha). 3. Podstawowe elementy sieci hydrograficznej podano w rozdziale XXV . Wisła na odcinku warszawskimi (ok. 450 m w rejonie Śródmieścia.UWARUNKOWANIA ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO Wnioski Największym warszawskim kanałem jest Kanał śerański (9.

STUDI UM UWARUN KOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODARO WANI A PRZESTRZENNEGO m. WARSZ AWY .st.UWARU NKOWANIA ZAGOSPOD AROWANI A PRZES TRZENNEGO Schemat Nr 39 WODY POWIERZCHNIOWE LEGENDA 39 .

t.st. Wydajność ujęć lokalnych wynosi od kilku do 40m3/h. „Danone” Zakłady Mleczarskie „Milka” i Browary Warszawskie.p. Tarchomina i Targówka oraz znacznego zmniejszenia się dyspozycyjnych zasobów wodnych tego poziomu. Stanowi on rezerwę wody w przypadkach katastrof i awarii (powódź. 40 . Głównymi odbiorcami wody tego poziomu są: Tarchomińskie Zakłady Farmaceutyczne „Polfa”. poŜary. charakteryzujący się duŜą zasobnością. WARSZ AWY . W rejonie doliny Wisły czwartorzędowy poziom wodonośny jest dość zasobny i odnawialny. gwarantując pokrycie zapotrzebowania z istniejących źródeł głębinowych na dotychczasowym poziomie (ujęcia: Zawady Powsin Falenica Radość Stara Miłosna Wesoła). Pobór wód podziemnych z ujęć własnych wykazuje tendencje malejącą. Zakłady produkcyjne zuŜywają ponad 80% całkowitego poboru wody z oligocenu. zmienną głębokością (od kilku do ponad 100 m p. Głównym poziomem uŜytkowym wód podziemnych jest poziom czwartorzędowy.Stan i ochrona zasobów wodnych Poza ujęciami wód z Wisły i Zalewu Zegrzyńskiego. „Wedel-Pepsico” i inni producenci tzw. występujący na głębokości od 170 do 250 m p. WaŜnym zbiornikiem wód podziemnych o dobrej jakości i duŜej zasobności jest oligoceński poziom wodonośny. Resztę zuŜywają mieszkańcy korzystający ze zdrojów ulicznych. Zasoby poziomu czwartorzędowego na wysoczyźnie występują w piaskach zalegających między warstwami glin zwałowych. Teren prawobrzeŜnej Warszawy znajduje się w strefie ochronnej głównego zbiornika wód podziemnych poziomu czwartorzędowego – Dolina Środkowej Wisły (GZWP 222). wód mineralnych i napojów. Warszawa pobiera wody podziemne z poziomu czwartorzędowego i trzeciorzędowego.p. co zgodne jest z programem krajowej strategii ochrony wód podziemnych.) oraz zmiennym stopniem izolacji od wpływu czynników powierzchniowych. skaŜenie wód powierzchniowych) uniemoŜliwiających korzystanie z ujęć na Wiśle lub z poziomu czwartorzędowego. Zakłady Mięsne na Pradze.UWARUNKOWANIA ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO Wody podziemne (Schemat Nr 40) Schemat Nr 40 .t.STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERU NKÓW Z AGOS PODAROWANI A P RZESTRZENNEGO m. W Warszawie znajduje się około 150 studni głębinowych. Wynika to głównie ze zmniejszania się liczby zakładów pobierających wodę. Oligoceński poziom wodonośny ma dla miasta znaczenie strategiczne. Głębokość oraz zasobność warstwy wodonośnej jest tu średnia lub słaba. DuŜy pobór wody do celów przemysłowych i technologicznych doprowadził do powstania rozległego leja depresyjnego w rejonie śerania.

plan wojewódzki uznaje za konieczne ograniczenie eksploatacji. rozwoju usług kultury i sportu niekolidujących z funkcjami przyrodniczymi Wnioski Z analizy wielkości zasobów wód powierzchniowych i podziemnych wynika. jakości powietrza. zieleni urządzonej i rekreacyjnej. Konieczna jest modernizacja i rozbudowa kanalizacji rozdzielczej i półrozdzielczej.UWARU NKOWANIA ZAGOSPOD AROWANI A PRZES TRZENNEGO OCENA ZASOBÓW WODNYCH Słabe strony i zagroŜenia brak analizy i oceny gospodarki wodno-ściekowej dla całego miasta opartej na bilansie wodnym w ujęciu zlewniowym zaburzony bilans wodny na obszarze miasta wynikający z nieprawidłowych relacji między wielkością opadów. wojewódzkich i lokalnych oraz obowiązujących aktach prawnych. ich odtworzenie i renaturalizacja. Niezbędna jest modernizacja i konserwacja urządzeń melioracyjnych. WARSZ AWY . Ŝe dla poprawy warunków aerosanitarnych przewiduje się stopniowe ograniczanie „niskiej emisji” substancji do powietrza poprzez podłączenie obiektów do miejskiej sieci cieplnej oraz popularyzację zmiany czynnika grzewczego z paliwa stałego na gazowe i olejowe o niskiej zawartości siarki. technologicznych i przemysłowych oraz sukcesywna rozbudowa magistral i rozbiorczej sieci wodociągowej. Nieodzowne jest wykorzystywanie naturalnych zagłębień terenu. Ŝe: Istnieje pilna potrzeba wykonania bilansu wodnego Warszawy w układzie zlewniowym Konieczne jest zapewnienie zasilania naturalnych cieków i zbiorników wodnych. wodno-błotnych i łąkowych. politykach.in. Z ustaleń Planu Zagospodarowania Województwa Mazowieckiego w zakresie poprawy jakości środowiska i jego funkcjonowania wynika. jakości wód. kanału Bródnowskiego. infiltracją a spływem powierzchniowym. w dyrektywach UE dotyczących: gospodarki odpadami. które stanowią zasoby strategiczne. Na terenach zabudowy jednorodzinnej oraz na obszarach o duŜym udziale terenów biologicznie czynnych naleŜy preferować rozwiązania polegające na odprowadzaniu wód deszczowych do gruntu. a takŜe zmniejszanie się naturalnej retencji oraz zanikanie lokalnych cieków i zbiorników zanik cennych ekosystemów bagiennych i wodno-błotnych i łąkowych oraz spadek odporności biologicznej drzewostanów nie uregulowany stan prawny gruntów pod wodami większości cieków. Potok SłuŜewiecki. ZałoŜona strategia zmierzająca do poprawy warunków środowiska zakłada równieŜ zwiększenie lesistości na terenie województwa mazowieckiego o 75000 ha. Zobowiązania wynikające z Traktatu Przystąpienia Polski do Unii Europejskiej mają na celu m. Uporządkowania wymaga gospodarka wodno-ściekowa w zlewni Potoku SłuŜewieckiego. ustanowienie stref ochronnych dla ujęć wody oraz wprowadzenie monitoringu lokalnych zagroŜeń. urządzenia melioracyjne na tych terenach powinny uzyskać status kanałów miejskich. niewyposaŜonych w sieć wodociągową zakłócone naturalne procesy regulujące wielkość przepływów w ciekach wodnych i nieuregulowana gospodarka wodno-ściekowa powodujące występowanie gwałtownych wezbrań i powodzi (rzeka Długa. Po uzyskaniu zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na inne cele. 41 .st. zawartych m.in. rzeki Długiej (kanału Markowskiego) i innych cieków wodnych pełniących funkcję odbiorników ścieków. priorytety oraz metody poprawy stanu środowiska i zapobiegania negatywnym oddziaływaniom na środowisko zostały zawarte w wielu dokumentach rangi europejskiej. Uwarunkowania międzynarodowe wynikają przede wszystkim ze zobowiązań akcesyjnych. Wymogi ochrony środowiska oparte na standardach jakości jego komponentów zostały wyznaczone w obowiązujących przepisach. Nadrzędnym czynnikiem integrującym działania na wielu poziomach jest planowanie i zarządzanie środowiskowe. co utrudnia przeprowadzenie ich modernizacji jako urządzeń melioracji podstawowych degradacja walorów krajobrazowych i przyrodniczych przebudowanych i skanalizowanych koryt większości cieków wodnych nieustanowiony władający/właściciel Piaseczyńskiego) niektórych cieków wodnych (m. a w szczególności: ramowej dyrektywy wodnej (2000/60/WE) i ramowej dyrektywy oceny jakości powietrza i zarządzania jakością powietrza (96/62/WE). istniejących zbiorników wodnych oraz budowanie małych zbiorników wodnych do lokalnego magazynowania (retencjonowania) podczyszczonych wód opadowych na terenach mieszkaniowych i usługowych. ochrony przyrody. Dla zachowania dotychczasowej jakości wód piętra trzeciorzędowego (centralna część Niecki Warszawskiej). których konsekwencją jest zdecydowana redukcja zasilania poziomów wodonośnych i obniŜanie się zwierciadła wód podziemnych. 3.: zredukowanie ładunku ścieków do poziomu poniŜej 2000 RLT (równowaŜnej liczby mieszkańców) zgodnie z ramową dyrektywą wodną ■ modernizację instalacji energetycznych (obniŜenie emisji SO2) ■ preferencję dla wytwarzania energii w układzie skojarzonym (dyrektywa 2001/80/WT) ■ wykorzystanie odnawialnych źródeł energii ■ redukcja odpadów składowanych ■ unieszkodliwianie odpadów ulegających biodegradacji. oczyszczania ścieków. NaleŜy zapewnić zasilanie sztucznych cieków i zbiorników wodami pochodzącymi z kanalizacji deszczowej Niezbędne jest ograniczenie eksploatacji wód podziemnych z ujęć własnych do celów bytowych.in. lecz działania zmierzające do zwiększenia areału lasów pośrednio wpłyną równieŜ na poprawę warunków aerosanitarnych i klimatycznych w otoczeniu Warszawy. programach i planach krajowych. Rudawki i kanału NaleŜy zapewnić zagospodarowanie zielenią stref buforowych wzdłuŜ cieków i wokół zbiorników wodnych ograniczających spływ powierzchniowy wód opadowych i roztopowych oraz zapewnić ochronę cennych obszarów bagiennych.STUDI UM UWARUN KOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODARO WANI A PRZESTRZENNEGO m. kanał Bródnowski i inne). STAN ŚRODOWISKA wzrost poboru wód poziomu czwartorzędowego z indywidualnych ujęć gospodarczych na terenach peryferyjnych. Mocne strony i szanse duŜa zasobność Wisły oraz wód podziemnych poziomu czwartorzędowego pozwalająca w pełni zaspokoić aktualne potrzeby uŜytkowników strategiczne rezerwy wysokiej jakości wód głębinowych poziomu trzeciorzędowego znaczny potencjał sieci hydrologicznej do wzmocnienia naturalnej i sztucznej retencji oraz wzrostu atrakcyjności miejsc wypoczynku. Wprawdzie program ten nie obejmuje najbliŜszego sąsiedztwa Warszawy. Cele ekologiczne.

Pozaklasowe wody Wisły nie nadają się do celów komunalnych i przemysłowych bez wstępnego oczyszczenia i uzdatnienia. Końcowym odbiornikiem oczyszczonych ścieków jest Wisła. stosowanie technik o niskiej emisji procesów i duŜej efektywności spalania.2003r.0 km) i Płocka (632. Jakość wód Wody Wisły na odcinku warszawskim zaliczone zostały do pozaklasowych. Priorytetowe przedsięwzięcia mające na celu poprawę jakości wód powierzchniowych w Warszawie koncentrować się będą na: uporządkowaniu gospodarki ściekowej. KORAM ZZM Poland. wprowadzanie nowych niskoemisyjnych paliw i technologii.st. tworzenie systemu ścieŜek rowerowych. ciekach i zbiornikach wodnych jest równieŜ efektem ich zanieczyszczania ściekami ścieków deszczowych bez odpowiedniego oczyszczenia lub bez zezwolenia na zrzut m. rozwój systemu zbiorowego transportu szynowego. gdzie podkreśla się iŜ zrównowaŜony rozwój ma być realizowany i oceniany przez poprawę środowiska i jakości Ŝycia obywateli.in. w: Polityce Ekologicznej Państwa na lata 2003-2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007 – 2010 ■ Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków ■ Programie Ochrony Środowiska Województwa Mazowieckiego. Najbardziej istotnym problemem dla Warszawy jest spełnienie standardów ekologicznych Unii Europejskiej oraz podniesienie rangi planowania i zarządzania środowiskowego zgodnie z Szóstym Programem Działań Środowiskowych UE. Źródłami zanieczyszczania wód podziemnych są: składowiska odpadów komunalnych i przemysłowych w tym osadów ściekowych ■ nieszczelności urządzeń kanalizacyjnych (szamba) ■ wody powierzchniowe będące odbiornikami duŜej ilości ścieków komunalnych. 20 %) i deszczowe. Cele i zasady ochrony środowiska podane zostały m. Ŝe woda klasy Ib − wysokiej jakości − występuje w 2 punktach badawczych w poziomie czwartorzędowym oraz 3 punktach w poziomie wgłębnym.UWARUNKOWANIA ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO Zasady ochrony wód piętra czwartorzędowego określone zostały w dokumentacji hydrogeologicznej wyznaczającej zasięg stref ochronnych Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP-222). W zakresie ograniczenia emisji ze źródeł punktowych i emisji ze źródeł rozproszonych program przewiduje m. oleje i mazuty oraz zakłady przemysłowe ze źródłami technologicznymi (King Cross. Największa koncentracja zanieczyszczeń pyłowych i gazowych z tego źródła występuje w rejonach ulic o największym natęŜeniu ruchu oraz w rejonach. tworzenie stref z zakazem ruchu samochodowego i stref z zakazem ruchu pojazdów cięŜkich. Badania wykazały. . Warszawy ■ Planie Gospodarki Odpadami w Województwie Mazowieckim ■ Programie Ochrony Środowiska Miasta Stołecznego Warszawy na lata 2004-2020 ■ innych ustalonych kryteriach ■ Planie gospodarki odpadami dla m.p. zmianę technologii i surowców stosowanych w usługach. Warszawy” przygotowanym przez wojewodę mazowieckiego (rozporządzenie nr 62 z dnia 8. km) woda w Wiśle spełnia standardy III klasy czystości.st. Zmniejszenie emisji powierzchniowej moŜna osiągnąć przez wprowadzenie obowiązku wyposaŜania budynków w urządzenia gwarantujące niski poziom emisji (np. przemysłowych i deszczowych (z dróg ■ parkingów ■ terenów przemysłowych ■ baz transportowych). ■ Programie Ochrony Powietrza dla m. Na złą jakość wód Wisły największy wpływ mają nieoczyszczone ścieki komunalne i przemysłowe odprowadzane z terenu Warszawy. Tarchomińskie Zakłady Farmaceutyczne „Polfa”. W dzielnicach Śródmieście.in. Głównym źródłem zanieczyszczenia wód powierzchniowych są nieoczyszczone ścieki komunalne i przemysłowe. co prowadzi do koncentracji zanieczyszczeń w terenach zabudowanych niewyposaŜonych w sieć ciepłowniczą lub opalanych paliwami stałymi. st. Ocenia się. W pozostałych punktach wody charakteryzowały się niską jakością − klasa III. głównie kanałów − dawniej melioracyjnych − pełni dziś funkcje odbiorników ścieków komunalnych i deszczowych. Ścieki z Warszawy prawobrzeŜnej oczyszczane są metodą mechaniczno-biologiczną w oczyszczalni „Czajka”. Działania słuŜące poprawie jakości w Warszawie zostały określone w „Programie ochrony powietrza dla m. „W stronę strategii tematycznej w zakresie środowiska miejskiego”. opalane gazem). Dopływa do niej średnio ok. umoŜliwiających ocenę skuteczności planowania i postępów na drodze do poprawy jakości Ŝycia i zdrowego środowiska miejskiego. do: Potoku SłuŜewieckiego ■ Kanału Czerniakowskiego ■ Wawerskiego Markowskiego (rzeka Długa) ■ rowów Reguły − Malichy ■ Grabowskiego ścieków. Ŝe około 30% ścieków przedostaje się do wód podziemnych. Zakłady Przemysłu Ciągnikowego „Ursus”. gdzie pierwszy poziom wodonośny znajduje się na głębokości mniejszej niŜ 2 .). odprowadzane z obszaru lewobrzeŜnej Warszawy przede wszystkim kanalizacją ogólnospławną przez sieć głównych kolektorów do Kanału Burakowskiego. przemysłowe (ok. Zanieczyszczenia czwartorzędowego poziomu wodonośnego stwierdzono w dolinie Wisły na terenach pozbawionych wierzchniej warstwy izolacyjne w sąsiedztwie cieków i kanałów odprowadzających ścieki. Ilość ścieków odprowadzanych 3 kolektorem Burakowskim wynosi ok. Siekierki.3 m p. Na pozostałych odcinkach w granicach województwa mazowieckiego rzeka ma charakter pozaklasowy. Źródłami emisji powierzchniowej są indywidualne kotłownie i paleniska (komunalno-bytowe) w gospodarstwach domowych i ogrodniczych (szklarnie). Jakość wód podziemnych na terenie miasta oceniono na podstawie badań przeprowadzonych w 10 otworach obserwacyjno − badawczych. st. ograniczenie strat ciepła. Pozwalających takŜe sterować podejmowaniem decyzji tak. Most Łazienkowski). stosowanie odnawialnych źródeł energii. Cześć odprowadzana jest ■ Bródnowskiego ■ ■ Opaczewskiego.12. Zakłady Elektroniczne WAREL S. organizację bezpiecznych parkingów na obrzeŜach miasta. Zestaw wskaźników został zaproponowany przez Komisję Europejską oraz w dokumencie Ministerstwa Środowiska „Opracowanie modelu wdroŜeniowego wskaźników zrównowaŜonego rozwoju na poziomie wojewódzkim w ramach banku danych regionalnych” z marca 2003 r. rozbudowę centralnych systemów zaopatrzenia w energię cieplną. Są to ścieki bytowe. Ŝe rejonami o najwyŜszym poziomie emisji powierzchniowej są dzielnice: Wawer ■ Białołęka ■ Bemowo ■ Targówek ■ Śródmieście. Wyloty obu kolektorów do Wisły znajdują się na terenie Bielan. całościowe. WARSZ AWY . aby osiągać rezultaty bliŜsze celom zrównowaŜonego rozwoju. Komisja zaleca opracowanie i wprowadzanie wskaźników dla środowiska przyrodniczego. Niska jakość wód w deszczowymi.: w energetycznym spalaniu paliw -zmianę na paliwa o niskiej zawartości popiołu. Główne działania w tym zakresie powinny polegać na: uporządkowaniu gospodarki wodno-ściekowej na terenach niewyposaŜonych w sieć kanalizacyjną ■ stymulowaniu rozwoju małej retencji ■ ograniczenie eksploatacji wód do celów przemysłowych ■ zapewnienie ochrony przed zanieczyszczeniami. Wola i Ursynów notowane są znaczne przekroczenia poziomu pyłu zawieszonego (PM 10). Monitoring jakości wód Wisły prowadzony jest w dwóch punktach pomiarowych (Kępa Zawadowska. Wytwórnia Mas Bitumicznych MASFALT. 17000 m3/d. Niezbędnym i niezwykle istotnym czynnikiem integracji jest kierowanie się w zarządzanie środowiskiem miejskim zaleceniami zawartymi w dokumencie Komisji Wspólnot Europejskich z lutego 2004r. przebudowie i modernizacji systemu odprowadzania wód deszczowych. Wola). rozbudowie i modernizacji oczyszczalni 42 Głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza w Warszawie jest transport. ograniczeniu zrzutów ścieków przemysłowych o ponadnormatywnych ładunkach zanieczyszczeń. Przewiduje on m.t. Jakość powietrza (Schemat Nr 41) W ostatnim dziesięcioleciu obserwuje się stopniowy spadek wielkości emisji zanieczyszczeń powietrza gazowych i pyłowych. wprowadzanie materiałów i technologii ograniczających emisję pyłu. Z danych Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska (WIOŚ) w Warszawie wynika. 300000 m /d. produkcji i drobnej wytwórczości wpływające na ograniczenie emisji gazów i pyłu. Kawęczyn. zintegrowane planowanie rozwoju systemu transportowego uwzględniające zanieczyszczenie powietrza. Głównymi źródłami punktowej emisji zanieczyszczeń są nadal elektrociepłownie i ciepłownie (śerań.in. budowę obwodnic i kierowanie ruchu tranzytowego poza miasto. Ścieki przemysłowe stanowią ok. Większość cieków wodnych.A). Tylko na wysokości Magnuszewa (437.in. Zanieczyszczenie wód podziemnych ściekami bytowo − gospodarczymi pochodzącymi z nieszczelnej kanalizacji i szamb stwierdzono na terenach nieskanalizowanych. Drugi mniejszy kolektor Bielański odprowadza ok.STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERU NKÓW Z AGOS PODAROWANI A P RZESTRZENNEGO m. 10 % całkowitej ilości ścieków odprowadzanych z lewobrzeŜnej Warszawy. spalające węgiel kamienny. 190000 m3/d. gdzie zwarta zabudowa nie pozwala na szybkie rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń i prowadzi do ich koncentracji. Warszawy na lata 2005-2011.

: Trasy Armii Krajowej ■ ul. Jerozolimskie. Jerozolimskich ■ Trasy Łazienkowskiej ■ al. Koncentrację zanieczyszczeń zawierających metale cięŜkie obserwuje się od wielu lat w rejonie Huty. Schemat Nr 42 . Mokotów. Grochowskiej ■ Al. Marszałkowska. Marszałkowskiej ■ ul. Poza głównymi ciągami transportowymi najbardziej niekorzystny klimat akustyczny stwierdzono w centralnej części miasta. Źródłem zanieczyszczeń jest spalanie paliw kopalnych – węgla i ropy naftowej – oraz transport. Okopowej ■ ul. Targowej ■ ul.Plan akustyczny Warszawy 2000 r. Powiśle). jak i wielkości powierzchni miasta. Ŝe Warszawa naleŜy do miast o najwyŜszym poziomie zanieczyszczeń powietrza w Europie. al. którego przekroczenie stwierdzone zostało na około 80% długości dróg krajowych i wojewódzkich. Z badań przeprowadzonych przez Komisję Europejską i przedstawionych w lutym 2005r. Grójeckiej ■ al. Modlińskiej. Niekorzystnym zjawiskiem jest gromadzenie się zanieczyszczonego powietrza spływającego grawitacyjnie na tereny podskarpowe (Wilanów. gdzie występują przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu. WARSZ AWY . Wola. Dworca Głównego. rejon Szmulek. Krakowskiej ■ ul. Starzyńskiego. Mickiewicza ■ ul.UWARU NKOWANIA ZAGOSPOD AROWANI A PRZES TRZENNEGO Niekorzystnym zjawiskiem decydującym o jakości powietrza w Warszawie. Trasy Toruńskiej. Jagiellońska. Nowy Świat. Prymasa Tysiąclecia ■ ul. Dolny Mokotów. Solidarności. Schemat Nr 41 . Wolskiej ■ al. Klimat akustyczny Warszawy kształtowany jest przede wszystkim przez hałas komunikacyjny. ul. Zidentyfikowane obszary szczególnego zagroŜenia hałasem połoŜone są wzdłuŜ m. mostu średnicowego i mostu Świętokrzyskiego oraz śerania.st.in. jest duŜa koncentracja zanieczyszczeń w rejonach słabo przewietrzanych lub zacisznych (Al. Puławskiej ■ ul. Targówka Przemysłowego oraz SłuŜewca Przemysłowego). gdy prędkość wiatru jest mniejsza niŜ 2m/s. Poziom hałasu – pora dzienna 43 .Zanieczyszczenie powietrza Hałas (Schemat Nr 42 i 43) Warszawa znajduje się grupie miast najbardziej zagroŜonych hałasem w kraju. ul. ul. przede wszystkim w dzielnicach centralnych (Śródmieście. Największe natęŜenie tych zjawisk występuje w okresach bezwietrznych. w Brukseli na konferencji „Czyste powietrze dla Europy” wynika. Praga).STUDI UM UWARUN KOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODARO WANI A PRZESTRZENNEGO m. zarówno pod względem liczby ludności naraŜonej na ponadnormatywny hałas. Solidarności ■ ul. Radzymińskiej ■ ul.

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERU NKÓW Z AGOS PODAROWANI A P RZESTRZENNEGO m. emisję zanieczyszczeń przez transport koncentracja zanieczyszczeń na terenach słabo przewietrzanych: Śródmieście ■ Praga ■Targówek Przemysłowy ■ SłuŜewiec Przemysłowy oraz gromadzenie się zanieczyszczonego powietrza spływającego na tereny podskarpowe: Wilanów ■ Mokotów Dolny ■ Powiśle występowanie na terenie Warszawy czterech „gorących punktów”. wynikającym z niewłaściwej gospodarki wodno-ściekowej zła jakość wody ujmowanej z Wisły. Wyniki badań dają Wojewodzie Mazowieckiemu podstawę dla wyznaczenia wokół lotniska obszaru ograniczonego uŜytkowania. EC śerań. gdzie przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu.: linie wysokiego napięcia ■ nadajniki radiowe i telewizyjne ■ stacje przekaźnikowe telefonii komórkowej ■ urządzenia nawigacyjne (radarowe) ■ urządzenia emitujące pola elektromagnetyczne działające w zakładach przemysłowych i placówkach naukowo − badawczych. Daewoo FSO. turystycznych i ekologicznych wód powierzchniowych spowodowane ich duŜym zanieczyszczeniem. Przekroczenia stęŜenia pyłów na terenie całej Warszawy. np. Zasięg stref hałasu wokół lotniska Okęcie objęty jest stałym monitoringiem. Na terenie Warszawy nie stwierdzono przekroczeń dopuszczalnych poziomów w Ŝadnym paśmie częstotliwości w miejscach dostępnych dla ludności. Trasa Toruńska. Dworzec Główny. podstawowego źródła zaopatrzenia miasta i wysokie koszty oczyszczania i uzdatniania wody do celów bytowych pogarszająca się jakość wód podziemnych na terenach o słabej izolacji poziomu wodonośnego i na terenach zurbanizowanych niewyposaŜonych w kanalizację. uwzględniającego m.st. Wokół lotniska Babice na Bemowie nie stwierdzono przekroczeń dopuszczalnego poziomu dźwięku. Schemat Nr 43 . Gęstość źródeł 44 rosnące ponadnormatywne poziomy hałasu obserwowane wzdłuŜ głównych tras komunikacyjnych i wokół lotniska Okęcie rosnąca ilość instalowanych i rozbudowywanych stacji telefonii komórkowej. WARSZ AWY . OCENA JAKOŚCI ŚRODOWISKA Słabe strony i zagroŜenia znaczące obniŜenie wartości gospodarczych. gdzie stwierdzono koncentracje zanieczyszczenia metalami cięŜkimi (Huta Lucchini. w zasięgu stref oddziaływania ponadnormatywnego poziomu hałasu mieszka ponad 65% Warszawiaków Promieniowanie elektromagnetyczne Źródłami promieniowania elektromagnetycznego niejonizującego są róŜne urządzenia i instalacje. procesom biologicznym oraz bezpieczeństwu sanitarnemu brak ustanowionych stref ochronnych pośrednich wokół ujęć wód powierzchniowych na Wiśle i wokół ujęć podziemnych z określonymi zasadami zagospodarowania wysoki stopień zanieczyszczenia powietrza wzdłuŜ tras komunikacyjnych oraz przekroczenie dopuszczalnego poziomu pyłu zawieszonego w ■ Śródmieściu ■ Woli ■ Ursynowie brak programu rozwiązania systemu transportowanego.Plan akustyczny Warszawy 2000 r. in. Największy udział w emisji mają: urządzenia i sieci elektroenergetyczne (w paśmie o częstotliwości 50 Hz) ■ stacje bazowe telefonii komórkowej (w paśmie o częstotliwościach 300 – 40000 MHz). wykluczająca dalsze ich wykorzystywanie jako źródła zaopatrzenia niedostateczna kontrola zrzutu zanieczyszczeń do wód powierzchniowych postępująca eutrofizacja wód powierzchniowych zagraŜająca cennym gatunkom flory i fauny wodnej.UWARUNKOWANIA ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO Poza drogami głównym źródłem hałasu są warszawskie lotniska − Okęcie i Bemowo. Poziom hałasu – pora nocna promieniowania elektromagnetycznego w Warszawie jest wielokrotnie większa niŜ na terenach sąsiadujących z miastem. zakładach rzemieślniczych i gospodarstwach ogrodniczych stale wzrasta udział terenów mieszkaniowych. Port Praski i most Świętokrzyski) spadek odporności biologicznej zieleni i lasów spowodowany emisją zanieczyszczeń powietrza wzrost emisji powierzchniowej zanieczyszczeń powodowany niekontrolowanym spalaniem paliw i odpadów w gospodarstwach domowych. .

in. zwłaszcza jako miejsca rekreacji i edukacji. są miejscami bytowania zagroŜonych i chronionych gatunków roślin i zwierząt). Niezbędne jest zlikwidowanie ognisk zagroŜeń (składowisk odpadów i „dzikich wysypisk”) i źródeł zanieczyszczenia wód podziemnych. m. Schemat Nr 44 . WARSZ AWY . Warszawy. 3.2004r. NaleŜy zapewnić odpowiednie kształtowanie i ochronę pasów roślinności wzdłuŜ cieków i wokół zbiorników wodnych.04. 4.0 % terenu Warszawy zostało objęte róŜnymi formami ochrony przyrody. Tereny połoŜone w Warszawie zostały objęte róŜnymi formami ochrony przyrody na mocy rozporządzeń wojewody mazowieckiego lub uchwał rad gmin.Warszawa w systemie obszarów chronionych Wnioski Niezbędna jest rozbudowa i modernizacja sieci kanalizacyjnej z priorytetem dla dzielnic peryferyjnych niewyposaŜonych w sieć kanalizacyjną oraz stosowanie indywidualnych rozwiązań oczyszczania ścieków bytowych. ale mają równieŜ znaczenie społeczne.UWARU NKOWANIA ZAGOSPOD AROWANI A PRZES TRZENNEGO Mocne strony i szanse zaplanowana rozbudowa i modernizacja oczyszczalni ścieków „Czajka” wraz z układem transportującym ścieki z lewego brzegu Wisły trwająca budowa oczyszczalni ścieków „Południe” realizacja „Programu ochrony powietrza w aglomeracji warszawskiej” spadek wielkości emisji zanieczyszczeń powietrza związana z procesami produkcji przemysłowej. rozbudowę I linii metra na unikatowe wartości przyrodnicze i krajobrazowe ok. NaleŜy dąŜyć do ustalenia stref ochrony pośredniej ujęć wód podziemnych i określenia zasad ich uŜytkowania. z ustawy z dnia 16.st. st. Ze względu 45 . ciepła i energii sukcesywne ograniczanie emisji zanieczyszczeń powietrza ze źródeł transportu poprzez wymianę części przestarzałego taboru autobusowego. które stanowią strefę buforową i filtr zanieczyszczeń. które są w nią wyposaŜone. OCHRONA PRZYRODY (Schemat Nr 44) Wymogi ochrony przyrody wynikają z przepisów odrębnych.STUDI UM UWARUN KOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODARO WANI A PRZESTRZENNEGO m. Tereny chronione znajdujące się na obszarze Warszawy pełnią nie tylko waŜne funkcje przyrodnicze (stanowią unikatowe ekosystemy. o ochronie przyrody oraz z aktów wykonawczych. Konieczne jest ograniczenie oddziaływania na środowisko sieci elektroenergetycznej i stacji bazowych telefonii komórkowej (ograniczenie gęstości źródeł promieniowania elektromagnetycznego na terenie Warszawy). Konieczność dostosowania źródeł energii do wymogów ochrony środowiska i zredukowania wielkości emisji powierzchniowej oraz rozbudowy przesyłowej sieci gazowej. NaleŜy dąŜyć do ograniczenia niskiej emisji przez preferowanie przyłączania do miejskiej sieci ciepłowniczej na terenach. Uwarunkowania w zakresie ochrony przyrody są równieŜ wynikiem zapisów zawartych w Planie Zagospodarowania Województwa Mazowieckiego oraz Programu Ochrony Środowiska Województwa Mazowieckiego i Programu Ochrony Środowiska m.

lecz są bardzo cennymi enklawami przyrody. Są to tereny połoŜone w międzywalu oraz koryto Wisły z licznymi utrwalonymi roślinnością wyspami i ławicami. RóŜnymi formami ochrony objęte zostały pozostałości ekosystemów.STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERU NKÓW Z AGOS PODAROWANI A P RZESTRZENNEGO m. st. na terenie miasta ustanowionych zostało dwanaście rezerwatów przyrody. bagna i torfowiska. 4. dla których obszar ten został wyznaczony. nierespektowanie przez inwestorów przepisów z zakresu ochrony przyrody i środowiska oraz nielegalna eksploatacja kruszywa. Część tego obszaru wyznaczonego Rozporządzeniem Ministra Środowiska z 21 lipca 2004r. które mają znaczenie dla zachowania unikatowych zasobów genowych oraz róŜnych typów siedlisk i ekosystemów zachowanych w stanie nieprzekształconym. Są to tereny uŜytków ekologicznych.Prawna ochrona przyrody L. 6. Ochrona środowiska i jego zasobów. 3. Inne zasady zagospodarowania i ograniczenia związane z celem ochrony określają właściwe przepisy. Są to obiekty przyrody oŜywionej – drzewa. Nowoursynowskiej). Wśród nich znajduje się najstarszy warszawski dąb szypułkowy Mieszko I (przy ul. Plan ochrony dla obszaru Doliny Środkowej Wisły powinien być sporządzony do 2009 roku. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000. które zwykle mają niewielką powierzchnię. które związane są z ich gniazdowaniem. Na obszarze specjalnej ochrony ptaków Dolina Środkowej Wisły zabronione jest podejmowanie działań mogących pogorszyć siedliska przyrodnicze oraz negatywnie wpłynąć na gatunki.307 39. Ze względu na unikatowe wartości przyrodnicze bądź krajobrazowe. 9. Warszawy Schemat Nr 45 . historyczną i krajobrazową oraz odznaczają się indywidualną wartością i cechami przyrodniczymi. Dolina Środkowej Wisły włączona została do europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000. Na terenie Warszawy znajduje się 465 pomników przyrody. śródpolne i śródleśne oczka wodne. kępy drzew i krzewów.26 2550.72 1793. Ŝerowaniem oraz noclegowaniem. Występują tu takŜe fragmenty lasów łęgowych.UWARUNKOWANIA ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO Tereny objęte formami ochrony prawnej oraz ich otuliny na terenie Warszawy (Schemat Nr 44 i 45) Tabela Nr 4 – Tereny objęte formami ochrony prawnej oraz ich otuliny na terenie m. 5. 1. naturalne zbiorniki wodne. 46 . Ochrona terenów bytowania wielu gatunków ptaków polega na zachowaniu określonych typów siedlisk oraz krajobrazu. grupy drzew i aleje oraz obiekty przyrody nieoŜywionej – głazy narzutowe.99 14.54 988. Są to m.20 35. Dla obszaru Natura 2000 sporządzany jest plan ochrony na okres 20 lat. Nazwa Otulina Kampinoskiego Parku Narodowego (KPN) Mazowiecki Park Krajobrazowy (MPK) Otulina Mazowieckiego Parku Krajobrazowego Warszawski Obszar Chronionego Krajobrazu (WOChK) Rezerwaty przyrody wraz z otulinami UŜytki ekologiczne Otuliny uŜytków ekologicznych Zespoły przyrodniczo − krajobrazowe Otuliny zespołów przyrodniczo − krajobrazowych Pomniki przyrody powierzchnia (ha) 888. 8. 2. 7.72 468 sztuk Na terenach objętych prawną ochroną przyrody obowiązują ustalone zasady uŜytkowania oraz zakazy – w tym zakaz zmiany wiodących funkcji terenu. zajmuje w Warszawie powierzchnię ok. Głównym problemem występującym w Mazowieckim Parku Krajobrazowym i w Warszawskim Obszarze Chronionego Krajobrazu jest rosnąca presja urbanizacyjna zagraŜająca ekosystemom leśnym i innym cennym zbiorowiskom roślinności bagiennej i wodnej.50 9119.p. 1047 ha. Wykaz form ochrony przyrody znajduje się w Rozdziale XXV – wykaz nr 7 cz. Podstawowe zasady zagospodarowania na terenach chronionych określają sporządzone dla nich plany ochrony. 10. które mają szczególną wartość kulturową.st.839 67. WARSZ AWY .in.

Warszawa 1997.STUDI UM UWARUN KOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODARO WANI A PRZESTRZENNEGO m. *** W rozdziale wykorzystano następujące opracowania: 1. niedostateczny stopień kontroli i pielęgnacji obszarów chronionych prowadzący do ich degradacji. Polska Akademia Nauk. Jeziorko Imielińskie. Ogród Botaniczny CZRB Polskiej Akademii Nauk. Oligoceński zbiornik wód podziemnych regionu mazowieckiego. Państwowe Wydawnictwo Naukowe. J. Wróblewskiego). terenów o charakterze bagiennym i łąkowym). Warszawa 2002. podjęcie prac nad planami ochrony rezerwatów na terenie miasta. 3. Problemy i nadzieje. NaleŜy ustanowić formę ochrony dla obszaru Skarpy Warszawskiej. A. silna presja inwestycyjna stopniowo uszczuplająca zasięgi najwartościowszych przyrodniczo obszarów i powodująca zanikanie najcenniejszych biocenoz.st. Warszawa 2001. J. w celu przeciwdziałania degradacji elementów przyrodniczych objętych ochroną. niewystarczający zakres programów rekreacyjnych. Jeziorko Czerniakowskie. turystycznych i edukacyjnych dla terenów objętych formami ochrony przyrody. WARSZ AWY . Materiały konferencyjne. Warszawa 2003. Warszawa 1990. Mazur. intensywne zainwestowanie terenów sąsiadujących z obszarami objętymi ochroną (Las Kabacki. Kazimierskiego. realizacja planu ochrony Mazowieckiego Parku Krajobrazowego. Kondracki. Zieleń Warszawy. Geografia regionalna Polski. Skarpa Ursynowska. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej. obniŜanie się wód gruntowych i obniŜanie się odporności biologicznej kompleksów leśnych i innych zbiorowisk roślinnych. NaleŜy rozwaŜyć objęcie innymi formami ochrony przyrody innych terenów o wysokich walorach przyrodniczych (zbiorników i cieków wodnych.UWARU NKOWANIA ZAGOSPOD AROWANI A PRZES TRZENNEGO OCENA OCHRONY PRZYRODY Słabe strony i zagroŜenia nieprecyzyjne i nieskuteczne zasady ochrony najcenniejszych obszarów przyrodniczych (rezerwatów. 4. Wnioski Przeprowadzona analiza stanu ochrony przyrody i jej skuteczności pozwala na wysunięcie następujących wniosków: NaleŜy kontynuować współpracę z Wojewódzkim Konserwatorem Przyrody w zakresie wyznaczania otulin rezerwatów przyrody i zasad zagospodarowania na terenach chronionych. 5. Materiały konferencyjne. H. Biernackiego. Współczesne problemy klimatu Warszawy. A. obszarów chronionego krajobrazu i zespołów przyrodniczo-krajobrazowych). Lorenc. Zakole Wawerskie). Środowisko przyrodnicze Warszawy (praca zbiorowa pod redakcją Z. brak otulin i zasad ich zagospodarowania wokół róŜnych form ochrony przyrody. 2. 47 . Mocne strony i szanse duŜy udział terenów objętych róŜnymi formami ochrony. Konieczne jest ustalenie zasad zagospodarowania w sąsiedztwie terenów objętych róŜnymi formami ochrony. uŜytków ekologicznych. Wydawnictwo Naukowe PWN.