You are on page 1of 46

UNIVERSITETI I PRISHTINES”HASAN PRISHTINA”

Fakulteti i Ndërtimtaris dhe Arkitekturës
Prishtinë
Departamenti I Ndertimtarise dhe Arkitektures
Programi Studimor : Konstruktiv
Niveli I Studimeve : Bachelor

Commented [A1]: Max fonti 14

Punim Diplome
Lënda: Materiale Ndërtimore I
Tema: Ndikimi i sasisë dhe llojit të çimentos në pozicionet me
dimensione të mëdha në konstruksion

Udhëheqesi i punimit Kandidati:
Commented [A2]: Shkruhet me Times New Roman 12
Prof.dr. Naser Kabashi. Denis Gjafiqi.
Prishtine 2017.

1

Përmbajtja

1 Të dhënat për çimenton dhe karakteristikat e çimentos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

1.1 Çimentoja. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

1.2 Llojet e çimentos. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

1.3 Ndarja e çimentos në praktik. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

1.4 Çimentoja portland normale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

1.5 Çimnetoja portland me shtesa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

1.5.1 Shtesat active . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

1.6 Çimentoja speciale. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

1.6.1 Çimentoja e bardhë. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

1.6.2 Çimentoja aluminate. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

1.6.3 Çimentoja ekspensive . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

1.6.4 Çimentoja supersulfate. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

1.7 Prodhimi i çimentos Portland. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

1.7.1 Përgaditja e lëndës së pare . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7

1.7.2 Pjekja e lëndës së parë (klinkerit). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7

1.7.3 Bluarja e klinkerit. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8

1.7.3.1 Operacioni i bluarjes kalon nëpër disa faza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8

2 Ndikimi i sasisë dhe llojit të cimentos në aspektin e nxehtësisë së hidratimit.. . . . . . 9

2.1 Përbërja kimike e portland çimentos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

2.2 Modulet e klinkerit. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

2.3 Përbërja mineralugjike e Ç.P. klinkeri i çimentos. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

2.4 Ndikimi i përbërjes mineralugjike në karakteristikat e Ç.P. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

2.5 Hidratimi i portland çimentos. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14

2

2.6 Preza dhe ngurtësimi.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

2.7 Përbërësit mineralogjik të çimentos portland kanë nxehtësi të ndryshme hidratimi..

2.8 Hidratimi i çimentos aluminat. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18

2.8.1 Ndryshimi vëllimor gjatë hidratimit. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18

2.9 Plasaritjet në çimento . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

2.9.1 Zgjedhja e çimentos. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

2.9.2 Soliditeti në shtypje i çimentos në ditë të caktuara dhe lloji i çimentos. . . . . . . . . . 20

2.9.3 Faktori w/ç. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21

3 Koncepti i ndikimit të nxehtësise së hidratimit te pozicionet me dimensione të medha

3.1 Nxehtësia e hidratimit. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

3.2 Nxehtësia e hidratimit të mineraleve të klinkerit dhe të disa llojeve të çimentos. . 24

3.3 Aspekti i nxehtësisë së hidratimit të çimentos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24

3.4 Imtësia e bluarjes së çimentos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25

4 Vleresimi i optimizimit të çimentos në funksion të parametrave që duhet përmbushë

4.1 Ndikimi i oksideve tjera – sekondare në vetit e çimentos. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26

4.2 Shtesat e çimentos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27

4.3 Përgatitja e çimentove të përziera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28

4.4 Përgatitja e çimentos së përzierë me skorje ferro – nikeli. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

4.5 Përgatitja e çimentos së përzier me hi fluturues. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

4.6 Përftimi dhe vetitë fiziko-mekanike për serinë e çimentove me skorje Fe – Ni. . . . 31

4.7 Analizat fiziko-mekanike për çimenton me “FLY ASH 1”. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34

4.8 Analizat fiziko-mekanike për çimenton me “FLY ASH 2” (FA2) . . . . . . . . . . . . . . . . . 39

5 Rekomandimet dhe perfundimet. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

3

1 Te dhenat per cimenton dhe karakteristikat e cimentos Commented [A3]: Me shkronja te medha –Times New Roman
12
1.1 Çimentoja
Çimentoja është lëndë lidhëse hidraulike e cila ne kombinim me ujin kalon në brum të lëngët Commented [A4]: Bashkedyzim

të çimentos, e cila pas një kohe forcohet. Varësisht nga përbërja dhe mënyra e punimit janë të Commented [A5]: Qe me Kohen ngurtesohet

njohura më shumë lloje të çimentos, më së shumti që përdorët është e ashtëquajtura portland
çimentoja. Ka një përdorim të madh në lëmin e ndërtimtaris për gaditjen e llaçit të çimentos Commented [A6]: Ne varshmeri te perberseve , gjegjesisht
shtesave , dhe procesit teknologjik kemi lloje te ndryshme te
dhe shumë lëndë tjera lidhëse. Portland çimentoja fitohet nga rapori i argjilit ose nga përzierja cimentoja qe destinohen sipas pozicioneve perkatese apo
adekuate e lëndëvë natyrore – gëlqerorit dhe argjilit. specifikave teknike.
Commented [A7]: Kryesisht ne strukturat inxhinierike eshte
- Çimento Portland → Klinker i çimentos Portland + Gips (bluarje) komponenta kryesore e betonit si material.

- Klinker i Çimentos Portland → Materiale gëlqeror + argjilor (pjekje) Commented [A8]: Nuk e kam te qarte cka eshte kjo apo si e ke
menduar kete.
1.2 Llojet e çimentos
Se pari sipas EN 197 trego tippet e cimentos : CEM I; CEM II; CEM III; CEM IV; CEM V
Pastaj per secilen tregon karkateristikat !!!!!
Në bazë të përbërjes kimike çimnetoja ndahet në dy grupe:
- Çimentoja silikate
Përbërja e së cilës është kryesisht prej kalciumit të silikatit.
- Çimentoja aluminate
Përbërja e së cilës është kryesisht prej kalciumit të aluminatit.
Përfaqësues kryesorë të çimentos silikat është portland çimenta (PC) kurse i çimentos
aluminat është çimentoja boksike.
1.3 Ndarja e çimentos në praktik
Në praktik çimentoja ndahet në tri grupe:
- Çimentoja portland normale
- Çimnetoja portland me shtesa
- Çimentoja speciale
1.4 Çimentoja portland normale
Nga të gjith llojet e çimentove, çimentoja portland prodhohet dhe përdoret më së shumti.
Çimentoja Portland është lëndë lidhëse hidraulike, e cila duke u përzier me ujë hidratizohet,
ngurtesohet si në ajër ashtu edhe në ujë.
Fitohet me pjekjen e përzierjes së gëlqerorit dhe argjilës në temperaturë të caktuar 1450-
1500 ⁰C me çrast ndodhin reaksione kimike dhe vjen deri te bashkëdyzimi i oksidit të kalciumit
CaO nga gëlqerori në okside të argjilës: SiO2, Al2O3, Fe2O3 dhe fitohet materiali i quajtur klinker

4

ndersa komponenta ekonomike eshte dicka tjeter qe gjat procesit teknologjik.5 Çimentoja portland me shtesa Këto çimento prodhohen për arsye teknike por edhe ekonomike. Commented [A10]: Eshte shume fig.1 Shtesat aktive 5 . e pastaj mund te jepesh disa sqarime !!! 1.5. porcelanët natyrorë ( hiri vullkanik. Më së shpeshti si shtesa përdoren: Zgjyra e furrave të larta.1 Rankin diagram. 1. klinkerit të çimentos Portland i shtohen disa materilale inorganike që nderlidhet ne fazen e projektimit te betoneve !!!! posedojnë veti hidraulike.i çimnetos i cili pasi të fitohet dhe bluhet imët duke i shtuar një sasi allçie 3. Commented [A9]: Bazohu ne karakteristikat e cimentove sipas tipeve Fig.5 % jep çimnento portland. qe nderlidhen me llojin e shtesave dhe perqindjen e tyre . Përfitohet në atë mënyrë që Commented [A11]: Krejt qellimi I prodhimit te cimentos eshte qellim teknik . e qelluar por se paku spjegoje cka eshte ne funksion te cka Pas kesaj e ke tabelen e llojeve te cimentos . shtufat vullkanik) dhe porcelanët artificial (hiri i TEC-it apo hiri i elektro filterit).

6.25 mm/m’. 1. ankerëve etj. 45.6.6 Çimentoja speciale Në këtë grup të çimentos bëjnë pjesë. 35. teracave. Në industrin e çimentos si shtesa aktive përdoren : . Përdoret për mbylljen e vrimave.7 Prodhimi i çimentos portland 6 . 1.2 Çimentoja aluminate Prodhohet nga pëezierja e gëlqerorit dhe boksidit. Kjo veti e tyre është zbuluar qysh në kohën e romakëve të vjetër ku është përdorur hiri vullkanik nga lokaliteti pucoli prandaj edhe quhen pucolanë. Çimentoja ekspenzive . në klasa 25. 1. . Çimentoja aluminate . Çimentoja e bardhë .6. Pjegjurat e furrave të larta. 1. Përdoret për gatitjen e llaçnave dhe betonëve dekorative të bardha. Shtesat aktive që i shtohen çimentos portland janë materiale natyrore apo artificiale të cilat po të bluhen imët e të përzihen më ujë në prezencë të gëlqerës fitojm veti lidhëse.1 Çimentoja e bardhë Prodhohet nga përzierja e gëlqerorit dhe argjilës së pastër në të njëjtën mënyr ai çimentoja portland normale. Pucolanët ( natyror dhe artificial ) .6. gurëve skajore të rrugëve etj. kështu që lidhen dhe ngurtësohen si në ajër ashtu edhe në prezencë të lagështisë. Çimentoja supersulfate 1. 1.3 Çimentoja ekspenzive Është çimentoja e prodhuar nga klinkeri i çimentos portland dhe disa shtesave speciale të cilat shkaktojnë ekspanzion (rritje vëllimore) gjatë ngurtësimit deri në 4.4 Çimentoja supersulflate Është e rezistueshme ndaj ujrave sulfate por jo edhe ndaj ujrave të tharta dhe të buta. Klinkeri i portland çimentos formohet në temperature të larta kur ndodh shkrirja e lëndës së parë ( T=1500 – 1600 ⁰C ) prandaj kjo çimento quhet çimento e shkrirë.Vetit e kësaj çimentoje janë të ngjajshme me ato të çimentos portland normale dhe emërtohet BPC.

7 . Pavarsisht nga veprimi i përgaditjes së lëndës së parë pjekja bëhet deri në temperaturë 1273 – 1723 ⁰C gjatë së cilës ndodh një zbutje e vogël dhe lidhja e goglave të rrumbullakta të ashtëquajtura klinker. Me rritjen e temperaturës në zona të caktuara ndërrohen më shumë reaksione që në fund të fitohen Okside të Aluminiumit. Nëse edhe lëndët tjera janë shumë kokërrmëdhenjë thehen veçmas dhe pastaj përzihen në përmasa të caktuara në sillose të posaçme ashtu siç e lypën modeli hidraulik. 1. Deponimi (paketimi dhe transporti). Pjekja e lëndës së parë (klinkerit) . Pasi imtësohet lënda e parë vjen deri te bluarja në pjesët më të imta. Katër fazat kryesore për prodhimin e çimentos jane : Commented [A12]: Procesi teknologjik I prodhimit te cimentos te sqarohet permes fig duke e pershkruar ne pika te shkurtera!!1 . Kalciumit dhe Siliciumit.7. Pjekja paraqet fazën më të ndjeshme në prodhimin e çimentos.7. Më herët pjekja është bërë thjeshtë në furra vertikale.2 Pjekja e lëndës së parë (klinkerit) Pasi është bërë homogjenizimi dhe koreksioni eventual i përbërjes kimike lënda dërgohet në fura për pjekje. Për të ardhur deri te produkti final i çimentos lënda e parë e çimentos duhet të kaloj nëpër disa faza të cilat janë të varura nga njëra tjetra. Përpunimi i mëtutjeshëm bëhet për veprim të thatë dhe të njomë.1 Përgaditja e lëndës së parë Bazohet në imtësinë dhe përzierjen e mirë të komponentëve të cilat hynë në përbërjen e përfitimit të çimentos. 1. Nga minierat lënda e parë së pari thehet nëpër gurthyes në madhësi të kokrave të arrës. Përgaditja e lëndës së parë . Bluarja e klinkerit (përfitimi i çimentos) . por tani ajo bëhet vetëm në furra rrotacione të bëra apo stafat për pjekjen e çimentos.

3. shllam. përgatitja e përzierjes së lëndëve të para realizohet me të ashtëquajturën metodë e thatë dhe metodë e njomë. balt. bluarja dhe përzierja bëhet në mes me ujë.7.7. Së pari klinkeri thehet në copa e pastaj imtësohet imët në mulli në sfera çeliku në pjesë të imëta dhe pastaj në mulli speciale bluhet në formë të miellit të imët. Fig. Ndërsa komponentë tjetër e 8 . 1.3 Bluarja e klinkerit Klinkeri ka ngjyrë të gjelbërt në të errët deri në gurë të zi.1 Operacioni i bluarjes kalon nëpër disa faza. lloq etj). Këtu merret parasysh aftësia e argjilës që lehtë shpërbëhet në ujë. Gjatë bluarjes i shtohet 1–3 % gips për të rregulluar kohën e lidhjes për shkak se çimentoja e pastër lidhet shumë shpejt. apo ajo e kombinuar që të gjitha paraqesin faza të procesit teknologjik. Në thyerje tregon kristale të imëta mikroskopike. Përzierja e lëndëve të para. Klinkeri nga furrat rrotulluese është në formë të gogolave në formë të ndryshme dhe ndonjëhee jo një lloj të pjekura. gjegjësisht përzierja është në masë të rrjedhshme dhe atë 35-50 % dhe quhet slurry (llum. Në këtë rast. “Metoda e Njomë” përdoret kur përzierja e lëndëve të para përmban sasi të madhe të lagështisë. 2 Pjekja e lëndës së parë Commented [A13]: Kjo fig eshte mjaft e qelluar port e sqarohet cka prezenohet 1.

e në fazën tjetër i shtohet sasi e konsiderueshme e allçisë. “Metoda e Thatë” në procesin e kësaj metode apo edhe asaj të kombinuar materaili bazë (komponentët përbërës nga argjila dhe gëlqerori) në përpjesë të caktuar bazohet në tharjen e më pastaj në bluarjen e përbashkët në mullinë. dhe e gjithë kjo rezulton me prodhimin. pastaj bluhet që të bashkdyzohet me argjilën dhe të bluhen bashkë.2 % dhe i njejti kalon nëpër një para nxehje e më pastaj nxehet deri në temperaturë afërsisht 800 ⁰C para se të kalojë nëpër furrë. Commented [A15]: Procesi teknologjik I prodhimit te cimentos 9 . Procesi vijues është bluarja finale e klinkerit si ne metodën araprake. Commented [A14]: Keto spjegime te nderlidhen me fig.ne vijim qe perfshine te gjitha keto etapa-nuk ka nevoje me u zgjerue shume!!! Fig. Gjatë këtij procesi materiali përmban lagështi 0. Klinkeri ftohet dhe pastaj bluhet imët.3 Prodhimi i çimentos në fabrike.përzierjes nga guri gelqeror i cili më pare coptohet.

4 Tabela.3 K2O Potassa K 0.1 Përbërja kimike e portland çimentos Çimentoja portand përbëhet nga katër okside kryesore ( CaO. SiO2 dhe Al2O3 → Argjila . SiO2. SO3 → Nga gipsi → jo nga klinkeri ne klinker ne procesin e bluarjes Emri i zakonshëm Sasia e përafërt Oksidet Shkurtimi (anglisht) (%) Lime CaO C 60-67 SiO2 Silica S 17-25 Al2O3 Alumina A 3-8 Fe2O3 Iron-oxide F 0.2-1. Al2O3. Fjala “minore” i referohet sasisë që nuk është e rëndësishme. Fe2O3 ≥ 90 % ) dhe disa okside në sasi minore. CaO → Guri gëlqeror .1-4 Na2O Soda N 0.2-1.3 SO3 Sulfuric Anhydride Ṡ 1-3 Fig. 2 Ndikimi i sasise dhe llojit të çimentos në aspektin e nxehtësisë së hidratimit Commented [A16]: Shkruhet me Times New Roman 12-me te medha Titulli 2. Commented [A17]: Me pjesemarrje te vogel Commented [A18]: Te hiqet Keo okside jane te nderlidhura me materialin baze per prodhim qe eshte : gelqerori dhe Argjilori ne raport te perafert 3:1 . 10 .5-6 MgO Magnesia M 0. Fe2O3 → Papastërti në argjile Commented [A19]: Nga allcia –ne procesin e shtimit te allcise .

92 KN = CaO – (1.Mergel 1.78 1.62 2) Shkëmbinj argjilor 0.5 t/tk .5 – 1.3 t/tk .Argjila mergelore 2.9 C e lirë 1.64 39.6 S 20.4 S 2.2 Modulet e klinkerit .40 0.42 0. Një analizë tipike e një Ç. Commented [A22]: Konform kerkesave qe duhet plotesuar prezentojme ne pjesemarrjeseve te mineraleve ne perqindje .8 SiO2 Sasia e oksideve në një Ç.P. ma = Al2O3/Fe2O3 .7 A 6 F 2.2-1.Gëlqeror të butë .4<3% 11 .Lendet e para si te gatshme apo perzierje natyrore per prodhimin e Cimentos 1) Shkëmbinj gëlqeror (CaCO3 > 75 %) – 1.02 1. Moduli hidraulik (mh) = 1.1<0.46 ndieshem ne vazhdimesi I nenshtrohet kontrollit apo vlersimit permes parametave dhe ekzaminiemv editore …….P.2 mh = CaO/ SiO2+Al2O3+Fe2O3 .6 t/tk Commented [A21]: Se pari te prezentosh dis ate dhena te pergjithshme: Ndertimi I fabrikave te cimentos eshte e lidhur me afersine e Emërtimi SiO2 Al2O3 Fe2O3 CaO MgO HK lendeve te para gjegjesisht lendes se pare qe karakterizohet me nje perzierje natyrore.Gur gëlqeror .89 – 0. Lëndët e para të klinkerit Ç.38 0.7-2.1<3% M 2.32 43.P.44 50. Moduli silikat (ms) = 2.4 – 2.17 Mirepo krahas kesaj procesi I prodhimit te cimentos si mjaft I Mergel gëlqeror 8.39 35. Moduli aluminat (ma) = 2 .7 ms = SiO2/Al2O3+Fe2O3 . Koeficienti i ngopjes (KN) = 0. si ne tabelen e mepeoshtme C 63.26 39.14 1.65 Al2O3+0.75 32. Mergel argjilor 21.Argjila e zakonshme .6<6% N 0. Mergel natyror 17. varet nga prodhimi i lëndëve të para dhe se sa e mire është bërë djegia në furrë.44 1.3 – 0.32 0.6 K 0. Commented [A20]: Bere si nentitull.32 4.35 Fe2O3)/2.

Nëse dëshirojm të kemi çimento me cilësi të larta mekanike në ditët e para të ngurtësimit atëherë do ta rrisim pjesmarrjen e Ca3Si në kufinjtë e lejuar.m. Commented [A27]: Pjesemarrja apo raporti e mes ketyre mineraleve na shpie deri tek vetite e cimentos apo edhe lirimin e nxehtesise se hidratimit ne proceisn e lidhjes te cimentos… Anasjelltas nëse dëshirojmë çimento për objekte hidraulike d. Commented [A26]: Si pjese e mineraleve kryesore efekti apo ndikimi I tij eshte I kufizuar…. Commented [A25]: Perkunder te perqindjes se ulet ne pjesemarrje . Prej mardhënieve në mes të këtyre komponentëve të çimentos varet çfarë cilësie ose veti do të ketë çimentoja.H/K = 1. Totali 99. ndikimin e ka me te kufizuar e qe percillet edhe me nxehtesi me te ulet te hidratimit.4<3% 2. Gjatë ngurtësimit liron një nxëhtësi shumë të ulët të hidratimit. Minerali C3S . Ka ngurtësim të shpejtë në ditët e para mirëpo më vonë nuk jep ndonjë rezistencë të lartë në shtypje.P. – klinkeri i çimentos Ne kuader te procesit teknologjik te prodhimit te cimentos .2<0.th objekte masive ku kërkohet që nxehtësia e hidratimit të jetë sa më e vogël atëhere përbërja trekalcium silikatit duhet të zvogëlohet. Në pikpamje të rezistencës në shtypje është shumë e vogël. Commented [A28]: Meqenese ne rastin tone kerkojme nje cimento me nje perqindje te ulet te nxehtesise se hidratimit . si mineral me perqindje me te larte ne klinkerin e cimentos ka nje ndikim permanent ne procesin e ngurtesimit te cimentos perfshire Kohen e ngurteimit prej 28 ditesh. si faze perfundimtare eshte faza e sinterimit qe rezulton me mineralet kryesore te cimentos me karakteristikat si ne vazhdim: Trikalcium silikati (C3S) Është minerali kryesor dhe më i rëndësishmi i klinkerit.8 . roli I tij eshte mjaft I vrullshem dhe ate ne fazen e pare e qe percillet me lirim te madhe te nxehtesise se hidratimit. Dykalcium silikati (C2S) Po ashtu ka cilësi të mira hidraulike por ngurtësohet ngadalë dhe ka një rezistencë mesatare në shtypje gjatë 28 ditëve të para. Commented [A24]: Si mineral me perqindje te pjesemarrjes I renditur si I dyti . Ferroaluminati katër kalcik (C4AF) Kjo e bene te pa favorshem e sidomos ne rastet e betoneve me dimensione t emedha.75% Commented [A23]: Mbetjet e patretshme . Trikalcium aluminati (C3A) Ngurtësohet shumë shpejt dhe gjat kësaj kohe liron nxehtësi të madhe të hidratimit. Mbetja e patret = 0..3 Përbërja mineralogjike e Ç. ne tabele duhet te prezentohet nje shembull I ketyre pjesemarrjeve!!! Emri Sasia (%) Formula kimike Shkurtimi Trikalcium silikati (42-65) 3CaOSiO2 C3S Dykalcium silikati (15-35) 2CaOSiO2 C2S Trikalcium (5-14) 3CaOAl2O3 C3A aluminati 12 .

4 Ndikimi i përbërjes mineralogjike në karakteristikat e Ç. Ferroaluminati (10-16) 4CaOAl2 O 3Fe2O 3 C4AF katër kalcik Ketu duhet nje diagram I parametrit te lirimit te nxehtesise per mineralet e cimentos !!!!! 2.P. qe nje forme eshte prezentuar ne tabelen ne vijim –emerto tabelen Ndikimi C3S C2S C3A C4AF Shpejtëai e Mesatare E ngadaltë E shpejtë Mesatare reaksionit Çlirimi i Shumë i I lartë I ulët I ulët nxehtësisë laartë Vlera e hershme E mirë I ulët E mirë I ulët çimentuese Vlera çimentuese E mirë E mirë I ulët I ulët përfundimtare 13 . Commented [A29]: Mineraleve Ketu duhet parparaakisht te prezentosh dis ate dhena baze: N eprocecin e lidhjes dhe ngurtesimit rol te rendesishem kane pjesemarrjet e mineraleve ne perqindje .

5 Ndikimi i përbërësve në soliditetin e çimentos 14 .Fig.

Secili prej përbërësve mineralogjike të çimentos hyn në reaksion me ujin. lindin rezistenca mekanike dhe pak nga pak masa e mpiksur forcohet dhe shëndrohet në masë të ngurtësuar.5 Hidratimi i portland çimentos Duke brumosur çimenton me një sasi të caktuar uji ndodhin dukuri të ndërlikuara kimike dhe fizike si rezultat i të cilave ndodh kalimi i ngadalshëm i brumit plastik të çimentos në masë të ngurtësuar në formë shkëmbi. përbën mpiksjen ose prezën e çimentos. duke formuar komponime të reja. Më vonë në brumin e mpiksur. Në fillim shtohet trashësia e brumit deri sa mpikset dalngadalë dhe nuk shformohet më. kjo fazë e dytë kërkon koh që matet me ditë dhe përbën ngurtësimin e çimentos. 2. A) Menjëher pas përzierjes B) Reaksioni rreth grimcave – mpiksje fillestare C) Formimi i strukturës skeletore – ngurtësimi fillestar D) Mbushja e poreve – ngurtësimi përfundimtar 15 . Kjo fazë e procesit të hidratimit që për çimenton e zakonshme kërkon një kohë që matet me orë.

duke e funëruar formën e një kripe komplekse (hidrosulfoaluminat kalciumi).6 Preza dhe ngurtësimi Hidroaluminat katërkalcit 3CaO·Al2O 3+12H2O+Ca(OH)2 →4CaO·Al2O3·13H2O Hidrosulfoaluminat kalciumi (kristalet kandlot) 3CaO·Al2O3+3(CaSO4·2H2O)+5H2O →3CaO·H2O·Al2O3·CaSO4·31H2O Nga zhvillimi i reaksionit të dytë. Fig. Prandaj shtesa e gipsit. C-hidratim të lartë. 2. sipas reaksionit të parë. 16 .6 Rezultatet tipike për llojet e ndryshme të çimentos: A-hidratim të ulët. Çimentot pa gipz do të ngrinin shum shpejt si rezultat i hidratimit dhe kristalizimit shum të shpejt të C3A. me masën 3-5%. varet vonesa që shkakoten gipsi në dukurin e prezës. shmang nga tretësira aluminën. B-hidratim të rëndomtë.

Kjo përbën të metën e çimentos portland. Hidroksidi i kalciumit që rrjedh nga hidratimi i mineraleve silikat. Këto ujra veprojn leht në këtë hidroaluminat sipas reaksionit: 4CaO·Al2O3·13H2O+3(CaSO4·2H2O)+13H2O →3CaO·Al2O3 ·3CaSO4·31H2O+Ca(OH)2 Ky reaksion ndodh në betonin e ngurtësuar dhe formimi i hidrosulfoaluminatit të kalciumit (kristalet kandlot që quhen dhe bacili i portlandit). Prania e hidroaluminatit katërkalcit është e dëmshme në çimenton e hidratuar dhe të ngurtësuar. duke u bër shkak i formimit të poreve në objektin e ngurtësuar. kur brumi i çimentos është akoma plastik (sipas reaksionit të dytë).6. Në fazën e ftohjes lindin tensione për shkak të tkurrjes mekanike të cilat po të kalojn rezistencën në tërheqje të betonit shkaktojn plasaritjen e tij. duke vonuar hidratimin e tyre. Më vonë temperatura ulet ngadalë dhe në shtresat e mbrendshme të betonit. për këto arsye duhen përdorur shtesa aktive në çimento. 17 . nëqoftëse pH zbret nën 9. Prandaj ka rëndësi të madhe sasia e shtesës së gipsit gjatë bluarjes. pasi shpërlahet lehtë sidomos nga ujrat e buta. që kanë veti të fiksojnë gëlqer të lirë. Kjo shkakton rritjen e temperaturës dhe rritjen e sajë në brendësin e betonit pas ndonjë jave. temperaturën e mjedisit dhe si pasoj. praktikisht korozioni i armaturës fillon. Në betonimet masive kjo nxehtësi largohet me vështërsi mbasi përçueshmëria termike e llaçit është e vogël. ky efekt nuk është i rrezikshëm kur këto kristale formohen nën veprimin e shtesës së gipsit. mund të shkaktojn plasaritje për shkak të bymimit termik. kjo shkakton shpërbërjen e betonit. temperature mund të arrij vlerë që tejkalon 30-50 ⁰C. Reaksionet e mësipërme të hidratimit janë të gjitha egzotermike dhe shkaktojn rritjen e temperatures. shoqërohet me zmadhim vëllimi. në mënyrë që hidratimi i C3A të zhvillohet kryesisht sipas reaksionit të dytë. ekuilibri mund të arrihet pas një muaji. pasi shkakton shpërbërjen e betonit. 2(3CaO·SiO2)+6H2O→3CaO·2SiO2·3H2O+3Ca(OH) 2 4CaO·Al2O3·Fe2O3+7H2O→3CaOAl2O3·6H2O+CaO·Fe2O3·H2O Hidrosilikati i kalciumit që prodhohet nga këto reaksione është përbërësi kryesor i çimentos së hidratuar dhe të ngurtësuar. Gjithashtu gjatë karbonatimit të sajë ulet pH i sistemit si rezultat ulet fuqia mbrojtëse mbi armaturat e strukturave metalike. quhet gëlqere e hidrolizës ose gëlqere portlandike. nën veprimin e ujrave sulfatike (uji i detit dhe ujrat me përmbajtje të lartë kripërash sulfate). Ky komponim tretet me vështërsi dhe vesh me një cip të hollë mbrojtëse gjysëm përrshkruese kokrrizat e çimentos.

8 Nxehtësia e hidratimit varësisht nga koha 18 . Përbërësit Nxehtësia e hidratimit (kal/gr) C3S 120 C2S 62 C3A 207 C4AF 100 Fig.7 Tabela e nxehtësisë së hidratimit (kal/gr) Fig.7 Përbërësit mineralogjik të çimentos portland kanë nxehtësi të ndryshme hidratimi.2.

Në orët e para shpejtësia e hidratimit është shum e shpejtë. kemi çimentot ferrike. nxehtësia e konsiderueshme përhapet në fillim që e përshpejton lidhjen dhe fortësin. në dëm të asaj mekanike. Nxehtësia e hidratimit (kal/gr)=120·(C3S%)+62·(C2S%)+207·(C3A%)+100·(C4AF%) Kjo tregon se çimentot me nxehtësi hidratimi më të lartë janë ato që kanë përmbajtje më të lartë të C3A dhe C4S. ngurtesimi i shpejt i çimentos. me nxehtësi hidratimi të ulët.8. 2. Për të ulur nxehtësin e hidratimit duke dëmtuar vetit e tjera pozitive psh në çimenton portland me termocitet të ulët. për këtë arsye me çimenton aluminate mund të punohet në temperatura të ulëta. 19 . 9 Tabela e nxehtësisë së hidratimit tek çimentoja aluminate dhe portland 2.1 Ndryshimi vëllimor gjatë hidratimit Ndryshimi vëllimor i hershëm i çimentos në fazën e dozimit në përgjithësi merret si mekanizëm kryesor që çon deri të plasaritjet e hershme. Sasia e nxehtësisë së çliruar varet nga sasitë e mineraleve në çimento. Njëkohësisht për të rritur rezistencën kimike të çimentos. që reflekton në lirimin e sasisë së madhe të nxehtësis. ulen përbërësit ekzometrik. si rezultat i hidratimit të shpejt vjen deri te lidhja. ndërsa si pasojë ka humbjen e qëndrueshmëris së konstruksionit. Në qoftë se ky zëvendësim është i plotë.8 Hidratimi i çimentos aluminate Minerali monokalciti aluminat është më së shumti prezent në çimenton aluminate procesi i hidratimit i këtij minerali është shum i shpejt. Nxehtësia e hidratimit (J/g) Lloji i çimentos Dita 1 Dita 2 Dita 7 Çimentoja aluminate 322-380 326-398 328-397 Portland çimentoja 96-192 176-272 196-314 Fig. Brenda kufinjëve të lejuar zëvendësohet një pjesë të klinkerit me skorie furmalte ose pucolane. gjatë këtij procesi vjen deri te ndryshimi i masës vëllimore të çimentos. . xham vullkanik etj. që rezulton me tkurje dhe bymim. përveç zëvendësimit të një pjese C3S me C2S zëvendësohet dhe C3A me C4AF psh në çimentot antisulfate. . Hidratimi është proces ekzotermik.

Periudha e hershme < 24 orë .5N > 20 - 52. Periudha e vonshme > 24 orë. mirpo gjatë disa kërkimeve vijm në përfundim se kjo tharje ndodh në fazën e hershme të tharjes së masës së çimentos. Sasia e alkalineve në agregat Soliditeti ne Mpa Fillimi i Klasa e Ekspanzioni Fortësia fillestare Fortësia standarde lidhjes çimentos (mm) 2 ditë 7 ditë 28 ditë (mm) 32.5N . Tkurja e çimentos zhvillohet në dy periudha të ndryshme kohore: . Këto ndryshime vëllimore shpesh paraqiten me tharje të betonit gjatë periudhës së gjatë kohore. 2.5N > 20 - > 52.5 >60 >10 42. > 16 > 32. Si zgjidhje më e thjeshtë që do të kishte zvogëluar ndryshimin vëllimor në fazë të hershme do të ishte menjanimi i tharjes së drejt të masës së çimentos në orët e para pas realizimit (egzekutimit).5N > 10 - > 42. që zvoglon jetëgjatësin e konstruksionit dhe e gjitha kjo vjen për shkak ndryshimit vëllimor. Kushtet e mirëmbajtjes . 2.5 < 52. Kushtet klimatike ku struktura do të jet e ekspozuar .5 .5N > 10 - 42.5 < 62.9. si dhe duhet patur parasysh kushtet në vijim: .1 Zgjedhja e çimentos Çimnentoja duhet të zgjidhet në atë mënyr që për qëllimet dhe kushtet ku do të përdoret ti plotsoj si në aspektin mëkanik poashtu edhe në aspektin teknik.5N > 30 - Fig.5 >75 32. 10 Vlerat karakteristike fiziko-mekanike sipas EN 197-1 20 . Dimensionet e elementeve . >45 52.9 Plasaritjet në çimento Pas një periudhe kohore vjen deri te plasja e çimentos si material.

2 Soliditeti në shtypje i çimnetos në ditë të caktuara dhe lloji i çimnetos Fig.58. 11 Soliditeti i çimentos në shtypje sipas llojit Fig.12 Soliditeti i betonit në shtypje në varshmëri nga lloji i çimentos Reçeta e betonit për diagramet e më sipërm në vete përmban 320 kg çimento për 1𝑚3 beton. 2. 1797 kg agregat 0-16 mm dhe faktori w/ç=0. 21 .9.

3 Faktori w/ç Në vitin 1918. Për beton sa më kompakt i përbër nga agregati. çimentoja dhe uji. soliditeti në shtypje si dhe faktorët tjerë përmirsohen dukshëm nëse e kemi raportin w/ç të duhur. Abramsi zbuloi se raporti i sasisë së ujit dhe sasisë së çimentos ndikon në të gjitha karakteristikat dhe performancat e betonit.13 Varshmëria e soliditetit të betonit nga raporti w/ç Fig. 2. 14 Varshmëria e porozitetit të betonit nga raporti w/ç 22 . ky koncept quhet si ligji i Abramsit.9. Fig.

Pjesmarrja e premisave në komponentët bazë të betonit . Lloji i projektit dhe kërkesat e betonit . Fig. kushtet klimatike gjatë hedhjes së betonit në vepër. estetika. Ndikimet e jashtme. soliditeti. 16 Ndikimi i raportit w/ç tek soliditeti i çimentos Që të plotësohen të gjith kriteriumet e betonit si: jetëgjatësia. ujëpërshkrueshmëria para se të përgaditet reçeta e betonit duhet patur parasysh këto parametra: . 23 . 15 Varshmëria e soliditetit të betonit gjat rritjes së sasisë së ujit Fig.

3 Koncepti i ndikimit të nxehtësise së hidratimit te pozicionet me dimensione të medha 3. prandaj këto çimento janë të preferueshme për beton për konstruksione me dimensione të medha. 17 Sasia e nxehtësisë së hidratimit Sa më masiv të jetë konstruksioni. objekte masive. elementet konstruktive të urave. valëpritësit. Çimentot me imtësi të bluarjes më të madhe lirojnë sasi më të madhe të nxehtësisë së hidratimit dhe e kundërta. mund të liron nxehtësi deri në 500kJ/kg. lloji i konstruksionit (kushtet ambientale) është ai i cili e imponon tipin e çimentos e cila do të përdoret. Tipi i IV i çimentos është më i favorshmi për tu përdorur. gjë që në 1𝑚3 beton kjo sasi mund të arrinë deri në 10 kJ/𝑚3 .5 N 200-275 300-350 325-375 375-425 PC 52. aq më pak nxehtësi e hidratimit është e dëmshme. gjatë hidratimit të plot. Si rrjedhim i kësaj. ajo aluminate liron nxehtësi më të madhe të hidratimit. klima.1 Nxehtësia e hidratimit Është një dukuri që paraqitet gjatë lidhjes dhe ngurtësimit të çimentos si ekzotermik. digave të betonit.5 R: PC 42. bazamentet e urave.5 R: PC 52. H (kJ/kg) Klasa e çimentos 1 ditë 3 ditë 7 ditë 28 ditë PC 32. Çimentot metalurgjike (CEM III) lirojnë sasi më të vogël të nxehtësisë së hidratimit. me ç’rast lirohet një sasi e konsiderueshme e nxehtësis së hidratimit.5 N 150-200 200-250 275-375 300-400 PC 42. siç janë digat.5 N ≤ 150 ≤ 250 ≤ 300 ≤ 350 PC 32. Në konstruksionet masive. Reduktimi i nxehtësisë së hidratimit vije si rezultat i pranisë së shtesave pucolanike dhe çimentos ASTM të Tipit II. Në tabelën e mëposhtmejanë dhënë vlerat e sasisë së hidratimit që lirojnë çimentot e ndryshme. Nga të gjitha çimentot. 24 . Nga kjo që cekëm më lartë vijmë në përfundim se faktorët kryesor të cilët udhëheqin në zgjedhjen e tipit të çimentos janë tipi i konstruksionit.5R ≥300 ≥300 ≥400 ≥ 450 Fig. Çimentot e ndryshme lirojnë sasi të ndryshme të nxehtësisë. bazamente pllakëzore me trashësi të madhe etj. pozita gjeografike si dhe kushte të tjera. Kështu çimentoja portland normale.

SiO2 …………………………………………………. 3CaO. Fe2O3………………………………..207*3 cal/g . MgO………………………………………………. çimento të pasura me CJS. Çimento portland ………………………………………..90 . 3CaO. Çimento me zgjyrë………………………………………. 2CaO.. raporti ujë çimento (w/ç) dhe kujdesi ndaj temperaturës dhe mënyrës së ruajtjes. 3. Çimento aluminate…………………………………….….……………203 . Çimento pucolanike……………………………………. Al2O3. SiO2……………………………………………. 25 . Kjo shkakton një ngritje në masë të lirimit të nxehtësisë më të hershme por mund të mos ketë ndikim në sasinë e përgjithshme të nxehtësisë të liruar pas disa javësh. Në raste të veçanta sasia e nxehtësisë së hidratimit në 1𝑚3 beton mund të arrin vlerën drei me 10 5kJ/𝑚3 në tabelë janë dhën vlerat e sasisë së liruar të hidratimit për çimento të ndryshme.. .…………. .. Nxehtësia e hidratimit (J/g) Vjetërsia CEM I 42. 18 Dallimi mes tipit të çimentos CEM I 42.. CaO…………………………………………………...5 R dhe CEM II/B 32.5 N 3..2 Nxehtësia e hidratimit të mineraleve të klinkeritdhe të disa llojeve të çimentos .62*3 cal/g . Faktorët tjerë që ndikojnë në lirimin e nxehtësisë në beton janë përbërja e çimentos.120*3 cal/g .5 R CEM II/B 32.60 .. 4CaO...185 Nxehtësia e hidratimit.5 N 1 172 105 3 266 171 7 289 205 28 333 243 Fig. Al2O3……………………………………………….279 . Finesa e lartë siguron një hapësirë të mrekullueshme të sipërfaqes që të krijohet lagështi duke rezultuar në një përshpejtim të reaksionit mes çimentos dhe ujit. Kjo sasi e liruar e nxehtësisë është më e madhe te çimentot që lidhen dhe ngurtësohen më shpejt (dmth te PC normale.60 .3 Aspekti i nxehtësisë së hidratimit të çimentos Gjatë lidhjes dhe ngurtësimit të çimentos zhvillohet një proces ekzotermik me çrast lirohet një sasi e konsiderueshme e nxehtësisë së hidratimit..100*3 cal/g . ato me më pak shtesa etj).

26 . por në një anë rrit tendecën për paraqitje të plasaritjeve si pasoj e tkurrjes së betonit. Çimentoja me imtësi më të lartë të bluarjes. Pra kjo dukuri e tillë te konstruksionet masive të betonit mund të ketë pasoja të padëshirueshme. mundëson një kohezion të betonit të njomë dhe do të jetë efektive në rrezikun e paraqitjes së lotimit (ndarja e ujit nga betoni). kur sasia e tyre në çimento është S 66-80%. agregatit dhe ujit për 1𝑚3 beton sipas recetës Hcm (kJ/kg) .Masae çimentos. madje edhe katastrofale.84 C2=4. vlerat për koeficientet janë: C 1=0. ka edhe nxehtësi më të lartë të hidratimit.4 Imtësia e bluarjes së çimentos Reaksioni në mes të ujit dhe çimentos fillon në sipërfaqe të kokërrzave të çimentos dhe në rrjedhim të sipërfaqes specifike që ipet me vëllim të çimentos. Te këto konstruksione. sipas kësaj shprehjeje numerike: Ç ∗ Hcm Tbn = (Ç + 𝐴) ∗ 𝐶1 + 𝑊 ∗ 𝐶2 Tbn . për këto objekte preferohet që në kuadër të përpilimit të ashtëquajturit projekte të betonit të bëhet llogaria e temperatures në masën e betonit pas n-ditësh ngurtësimi. Është e natyrshme që edhe kushton tepër kur ka imtësi më të lartë të bluarjes. lajmërohen diferenca temperaturike të cilat shkaktojnë sforcime në tërheqje në betonin e njomë e si pasojë ndodhin qarje dhe plasaritje në konstruksion.18) 3. Sasia e ujit të brumit të çimentos me konsistencë standarde është më e lartë për çimento me imtësi më të lartë të bluarjes e kjo përsëri është në varshmëri të punushmërisë së betonit. Gjithashtu në zvoglimin e nxehtësisë së hidratimit luajn rol të rëndësishëm edhe përzgjedhja e aditivëve të cilat përdoren në prodhimin e betonit. që janë çimentot e klasave të ulëta të cilat përmbajnë sasi më të vogël të C3S e sidomos çimentot metalurgjike CEM III/B të cilat përmbajnë sasi më të madhe të shtesave aktive siç janë skorje të furrnaltave.Koeficienti i nxehtësisë specifike të ujit (Në praktikë.Nxehtësia e hidratimit të çimentos pas një dite ngurtësimi C1 (kJ/kg) . A .Koeficienti i nxehtësisë specifike të çimentos dhe agregatit C2 (kJ/kg) . Pra te konstruksionet masive prej betonit duhet përdorur çimento që lirojnë sasi më të vogël të nxehtësisë së hidratimit.Rritja e temperaturës në masën e betonit pas n-ditësh ngurtësimi Ç. Çimento me imtësi më të lartë të bluarjes zhvillon një ngurtësim më të shpejt në krahasim me çimenton me imtësi të bluarjes më të ulët. gjatë lirimit të një sasie kaq të madhe të nxehtësisë së hidratimit në shtresat sipërfaqësore.

27 . e ndonjëhere edhe plasaritje. Prandaj paraqitja e jopërhershmërisë së vëllimit te çimentoja është pasojë e përmbajtjes më të madhe të këtyre oksideve. 4 Vleresimi i optimizimit te cimentos në funksion të parametrave që duhet përmbushë 4. kështu që një pjesë e CaO nuk mund të lidhet me minerale. dhe atë: . sipas reaksionit: CaO + H2O → Ca(OH)2 dhe njësoj si MgO shkakton rritje të vëllimit. Në pjesëmarrje deri 1% të çimentos lidhet me rrjetin e kristaleve kryesore të mineraleve.1 Ndikimi i oksideve tjera – sekondare në vetitë e cimentos Ndikimi i oksideve tjera – sekondare në vetitë e çimentos rol të rëndësishëm luajn: Oksidi i magnezit. ndërsa pjesa tjetër hdratizohet kur çimentoja vec është ngurtësuar: MgO + H2O → Mg(OH) Gjatë këtij reaksioni hidroksidi i magnezit e rritë vëllimin e në këtë rast shkakton forca të brendshme. Prezenca e alkaleve: Na2O dhe K2O – Në kontakt me ujin në moment kalojnë në hidrokside dhe atë : NaOH dhe KOH . Pjesëmarrja e tij lejohet maksimum deri 5%. MgO – Në gjendje amorfe që hidraton menjëhere dhe nuk ka ndikime negative në çimenton e ngurtësuar. dhe në këtë rast kalojnë në karbonate. gjegjësisht paraqitjen e forcave të brendshme. . e me këtë edhe shumë ngadalë hidratizon.MgO – Paraqitet në dy modifikime. Oksidi i kalciumit i lirë CaO – Gjatë lëndës së parë në procesin e prodhimit të çimentos nuk është e mundur që të homogjenizohet tërsisht. dhe vështirë tretet në ujë. që ndryshe quhet periklas. MgO – Në gjendje kristalore. dhe atë në gurin e ngurtësuar të çimentos. ndërsa me qëndrim më të gjatë në ajër. alkalet mund të shkaktojnë reaksionin Alkalo-Silikat. Na2O+H2O → 2NaOH 2Na OH+CO2 → Na2CO3+H2O Na2CO3 dhe K2CO3 shpejtësojnë lidhjen e çimentos. e cila më vonë shumë ngadalë hidratizohet. që manifestohet në rezultatet dalëse. dhe emërtohet si gëlqere e lirë. Kjo është edhe arsyea që standardet kufizojnë pjesëmarrjen e tërsishme të MgO në maksimum 5%. Në beton në kontakt me agregatin . Në këtë kontest përqindja e CaO së lirë kufizohet në max 2%. lidhen edhe me CO2 . MgO dhe CaO. e me këtë shkaktojnë të ashtëquajturën lidhje të rrejshme. Kjo gëlqere e lire në klinkerin e çimentos rezulton nga temperaturat më të larta se ato të pjekjes.

10 – 0.50 1000 – 2000 I rëndë Mbi – 0.20 150 – 1000 I konsiderueshëm 0. si pasojë e bashkëveprmit të hidroksidit të kalciumit dhe përbërëseve tjerë. Sulfat (SO4) në ujë tretshëm (SO4) në tokë të sulfatit Mostrat Mostrat I papërfillshëm 0. Formimi i kripërave që treten lehtë. me ç’rast në beton paraqitet reaksioni si në vijim: 4CaO ⋅ Al2O3 ⋅12H2O + 3CaSO4 + uji → 3CaO ⋅ Al2O3 ⋅3CaSO4 ⋅31H2O + Ca(OH)2 në të vërtetë ky mineral njihet si etrigniti që ka një vëllim të madh ngase ka sasi të madhe të uit. . Në varësi të përmbajtjes së sulfateve në ujë bëhet edhe zgjedhja adekuate e çimentos. gjegjësisht përdorimi i shtesave të ndryshme mundëson një ekonomizim dhe një prodhim të çimentove që për raste të caktuara edhe janë më të favorshme se çimentoja e pastër (pa shtesa) .p.sulfat i Shkalla relative e sulmit P.m.20 – 0. që të gjitha së bashku ndikojnë negativisht në korrozionin e betonit.00 – 0. e atë kryesisht nga Ca(OH)2 dhe 3CaO ⋅ Al2O3 ⋅ 6H2O Shkaqet kryesore të korrozionit mund të klasifikohen në tre grupe: . konkretisht kur janë në pyetje ndikimet e faktorëve të jashtëm. Këtë do ta prezentojmë në tabelën vijuese.2 Shtesat e cimentos Meqenëse teknologjia e prodhimit të llojeve të ndryshme të çimentos . Shtesat janë me prejardhje dhe të natyrave të ndryshme.manifestohet në ujin i cili përmban sulfate.50 Mbi – 2000 Korozioni si fenomen shkaktohet nga veprimi i gazrave të solucioneve agresive mbi pjesët e ngurtësuara të çimentos. Shkatërrimi i përbërëseve dhe i gurit të çimentos nga tretja dhe shpërlarja e 2Ca(OH)2. Sulfate përmbajnë ujërat nëntokësor në terrenet nga sadra. Formimi në pore i përbërjeve të reja që kanë vëllim më të madh se përbërjet fillestare (korrozioni sulfatik) 4. Përqindja e ujit. ujërat e zeza dhe uji i detit. . 28 . Prezenca e sulfateve në çimento .10 0 – 150 Positive 0.

Një prej përfaqësuesve më kualitativ është pluhuri i silicit (Silica fume) dhe ate në gjendje amorfe me përbërje të SiO2 > 90 %. Opali . ambientale dhe sociale. Pucolanët artificiale përfitohen nga pluhuri i elektro-filtrave në objektet e termoelektranave. Si perfaqesues më të rëndësishëm janë: . feriti. 4. mbushëse e poshtu edhe komponente të dëmshme. afërsisht të njejtë sikurse te beliti. Toka dijatomike . Gjatë hidratimit të përzierjes së pucolanëve dhe gëlqerës formohen hidratet C-S-H . argjilori. Dacitet apo tufet andenzit . apo edhe ndonje i ngjashëm. ёshtё bёrё imperativ i kohёs. E gjitha kjo lidhet me arsye tё fuqishme ekonomike. Të gjitha pucolanët përmbajnë në gjendje amorfe SiO 2·H2O si dhe në masë të vogël Al2O3 . 29 . e që janë: kuarci.3 Përgatitja e çimentove të përziera Duke patur parasysh ato qё kemi pёrshkruar më lart lidhur me vetitё e ҫimentos Portland dhe mundёsisё sё zёvёndёsimit qoftё edhe tё pjesshёm tё klinkerit tё saj me komponentё tё tjerё. Komponentet aktive janë: kristalore apo amorfe. Argjila e pjekur Pucolanët në përgjithësi përmbajnë komponente aktive. dhe emërtimet shpeshëhere lidhen në varësi nga shkëmbi apo nga vendi i caktuar. Mirëpo përveç pluhurit të silicit kemi edhe pluhurin fluturues (fly ash). ku përqindja e shtesave është e ndryshueshme. prodhimi i ҫimentove tё pёrziera dhe deri tek ҫimentot pa klinker. me madhësi të grimcave < 0. që është përdorë si lëndë lidhëse qysh në kohë të vjetra. Ndërsa komponente të dëmshme janë përbërsit organik. Përbërja mineralogjike është i ndryshueshëm. që poshtu përdoret dhe ka aftësi lidhëse të mirë dhe sipërfaqe specifike 250 – 600 𝑚2 /kg sipas metodës së Blen-it. Rezulton nga vendi Pozzuoli afer Napolit. Në përgjithësi çimentot që përmbajnë pucolanet si shtesa jane emërtuar si çimento pucolanike. Burimoret njohura të pucolanëve janë: tufi Dacit i Kumanoves që e shfrytezojmë në Han të Elezit.01 mm. Pucolanët në natyrë paraqiten si pluhur vullkanik të cilët kanë veti lidhëse. Pucolani vullkanik . pirokseni. Komponentet mbushëse janë minerale kristalore që reagojnë me gëlqeren. që ndikojnë në zvogëlimin e soliditetit në shtypje. dhe emërtohen si pucolane.

paraqet interes studimi i kёtyre skorjeve dhe eksperimentimi i pёrdorimit tё tyre pёr prodhimin e ҫimentove tё pёrziera duke optimizuar kushtet e pёrpunimit paraprak tё tyre (shkallёn e bluarjes. Duke u nisur nga kёto tё dhёna parapake dhe nga rekomandimet e literaturёs. Nga ana tjetёr shkalla e dispersitetit dhe morfologjia e grimcave luajnё rol tё dorёs sё parё nё vetitё pucolanike tё hirit fluturues. i cili ka veti pucolanike dhe pёrbёhet kryesisht prej SiO2 dhe Al2O3.0 % në masë. Studimet e kryera nё kёtё drejtim. Pёrmbajtja e SiO2 reaktiv duhet tё jetё mbi 25% nё masё. ndryshojnё dhe parametrat fiziko-kimike tё skorjeve qё dalin nga impiantet e ferro-nikelit.Veҫanёrisht metodat elektrokimike tё studimit tё proҫeseve tё korrozionit nё betonet e armuar tё pёrgatitur me kёto lloje ҫimentosh tё pёrziera zёnё njё vend tё rёndёsishёm pёr vlerёsimin dhe karakterizimin e tyre. Kёshtu ёshtё studiuar pёrdorimi i ҫimentove tё pёrziera binare dhe ternare pёr prodhimin e betoneve me fortёsi tё lartё. Pikёrisht kёta parametra fiziko-kimikё tё skorjeve pёrcaktojnё edhe raportin sasior tё pranueshёm.5 Pёrgatitja e ҫimentos sё pёrzierё me hi fluturues Hiri fluturues pёrkufizohet si njё pluhur i imёt i pёrfituar nga djegia e qymyrgurit tё pulverizuar me ose pa materiale tё tjerё djegёse. Ёshtё e kuptueshme qё futja e komponentёve zёvёndёsues pёr prodhimin e ҫimentove tё pёrziera sjell efekte suplementare si pozitive ashtu dhe negative pёr ҫimentot e pёrziera qё pёrfitohen. ngurtёsimit si dhe me agresivitetin qё shfaqin komponentët pёrbёrёs alternativ pёr korrozionin e armaturave qё pёrdoren nё betonet e pёrgatitura me kёto lloje ҫimentosh tё pёrziera. 4. 30 . Pёr kategorinё A duhet tё jetё < 5. Pёrbёrja e hirit fluturues pёrcaktohet nё rradhё tё parё nga lloji i qymyrgurit qё digjet dhe nga tipi i impiantit dhe kushtet nё tё cilat realizohet djegia e qymyrgurit.4 Pёrgatitja e ҫimentos sё pёrzierё me skorje ferro-nikeli Nё varёsi nga lёnda e parё qё pёrdoret dhe nga procesi teknologjik tё cilit i nёnshtrohet kjo lёndё e parё. sipёrfaqen specifike) dhe raportin nё masё me tё cilin arrihen vetitё mё tё mira tё ҫimentos sё pёrzierё qё mund tё pёrfitohet. veҫanёrisht nё 50 vitet e fundit janё tё shumta dhe tё gjithanshme. Prandaj pёr kёto raste janё bёrё studime tё shumta lidhur me vetitё e reja qё pёrfitohen nё ҫdo rast konkret dhe qё kanё tё bёjnё me kohёn e prezёs. pёr kohё kalcinimi 1 orё. Hirat fluturues mund tё kenё natyrё silicore ose gёlqerore nё varёsi nga lloji i qymyrgurit prej nga kanё prejardhjen. duhet tё jetё mё pak se 9%. Hirat me natyrё silicore kanё veti pucolanike kurse ata me natyrё gёlqerore kanё edhe veti hidraulike. Po ti referohemi skorjeve qё dalin nga pёrpunimi i ferro-nikelit nё impiantin nё Kosovё. Humbja nё kalcinim e pёrcaktuar sipas standartit EN 196-2. ato karakterizohen nga parametrat fiziko-kimikё qё jepen nё tabelёn edhe nё tabelёn nё pjesёn eksperimentale. Hiri fluturues pёrfitohet nga precipitimi elektrostatik ose mekanik i grimcave pluhurore nga gazet e furrave. qё kёto skorje tё pёrdoren pёr prodhimin e ҫimentos sё pёrzierё. 4.

Për hiret fluturuese kërkohet që nga pikëpamja kimike të plotësojnë kërkesat si më poshtë: Kloruret < 0.0 % nё masё P2O3 tё tretshёm < 100 mg/kg Nga pikёpamja fizike duhet tё plotësojnё kёrkesat e mёposhtme: Imtёsia.0 % nё masё CaO reaktiv < 10 % nё masё SiO2 reaktiv > 25 % nё masё Si2+Al2O3+Fe2O3 > 70 % nё masё Pёrmbajtja e pёrgjithshme e alkaleve si: Na2O ekuivalent < 5. Bymimi (30 % hi fluturues + 70 % CEM I) tё jetё < 10 mm.0 % nё masё MgO < 4. Duhet theksuar se. Kёrkesa tё tjera mё tё hollёsishme jepen nё literaturё dhe standartet pёrkatёse. higjienёn dhe ambjentin. hiret fluturues nuk pёrmbajnё substancё tё cilat kur lёshohen nga betoni tё jenё tё dёmshme pёr shёndetin. Densiteti i grimcave tё mos ndryshojё mё shumё se ± 200 kg/𝑚3 nga vlera e deklaruar nga prodhuesi i FA (fly ash-hi fluturues). me sitёn 0. si rregull.10 % nё masё Anhidriti sulfurik SO3 < 3. 31 .045 mm pёr kategorinё N < 40 % nё masё dhe pёr kategorinё S < 12 % nё masё.0 % nё masё CaO e lirё < 2.

Shtimi 10 % skorje në çimento e ul konsistencën me 0. 32 .5 %. 19 Rezultatet fiziko-mekanike të serisë CEM II/X krahasuar me ato të çimentos reference Konsistenca e cila shpreh sasinë e ujit për brumosjen e çimentos për të fituar brumin normal për çimenton CEM I ka vlerë 27. 4.2 %. shtimi 15 % skorje e ul konsistencën me 0.6 Përftimi dhe vetitë fiziko-mekanike për serinë e çimentove me skorje Fe-Ni Fillimisht u studiua çimentoja CEM I pa përmbajtje të skorjes ferro-nikel duke e pasur si referencë. Fig. Këto rezultate janë paraqitur në tabelë. më pas u bë studimi i serisë së çimentove CEM II-X 10 (90 % CEM I e 10 % skorje). CEM II-X 15 (85 % CEM I e 15 % skorje) dhe CEM II-X 20 (80 % CEM I e 20 % skorje).6 %.8 % dhe shtimi i 20 % skorje e ul konsistencën me 1.

Me shtimin në masën 10 % skorje rritet me 10 minuta. 33 . 20 Paraqitja grafike e kohës së fillimit të ngurtësimit sipas përqindjes sё skorjes së shtuar në çimento Nga figurën 20 shohim se koha për fillimin e ngurtësimit të çimentos CEM I ka vlerën 140 min. Me shtimin e skorjes ferro-nikel shohim se koha e fillimit të ngurtësimit rritet me rritjen e përqindjes se skories së shtuar. për 15 % skorje rritet me 15 minuta dhe për shtim me 20 % skorje rritet me 20 minuta.Fig.

Me shtimin e skorjes sipas përqindjeve të dhëna rezistenca në shtypje ulet për të gjitha mostrat 2. Siç duket edhe nga grafiku për mostrat 28 ditore ndodh ulja më e madhe e rezistencës në shtypje me rritjen e përqindjes së skorjes së shtuar. 21 Paraqitja grafike e varësisë së rezistencës në shtypje nga përqindja e skorjes së shtuar në çimento.8 MPa dhe shtimi i 20 % skorje e ul rezistencën në shtypje me 10. Në figurën 21 është paraqitur rezistenca në shtypje sipas përqindjes së skorjes ferro-nikel të shtuar në çimento për mostrat e matura për 2.6 MPa. me shtimin e 15 % skorje u ul me 5.5 MPa.5 MPa dhe shtimi i 20 % me 16. shtimi i 15 % skorje e ul me 7.1 MPa. për mostrën 7 ditore është 35. shtimi 15 % skorje e ul me 6.Fig.6MPa dhe me shtimin e 20 % skorje kemi një ulje me 7. Përsa i përket mostrave 28 ditore shtimi i 10 % skorje e ul rezistencën në shtypje me 4 MPa. Shohim se për mostrën 28 ditore me 20 % skorje rezistenca në shtypje ulet ndjeshëm në krahasim me mostrën 28 ditore me 100 % CEM. Për mostrat 7 ditore me shtimin e 10 % skorje rezistenca në shtypje u ul me 3. Për mostrat 2 ditore rezistenca në shypje ulet nga mostra me 100 % CEM I në mostrën me 10 % skorje me 2. 7 dhe 28 ditore. Për mostrat me 100 % CEM I rezistenca në shtypje për mostrën 2 ditore është 24 MPa.8 MPa dhe për mostrën 28 ditore është 48.7 MPa. 34 .4 MPa.5 MPa. 7 dhe 28 ditë.

Rezultatet fiziko-mekanike të çimentove me hi fluturues Duke parё rezultatet e paraqitura në tabelën vihet re se shtesa e gipsit në përzierjen klinkerhi fluturues e rrit kohën e fillimit të ngurtësimit. Për të patur një kohë fillimi ngurtësimi më të madhe duhet që sasia e gipsit në recepturë të jetë 1 %. Shtimi i sasisë së gipsit nuk ndikon në 35 . 4.7 Analizat fiziko-mekanike për çimenton me “FLY ASH 1” Sipas metodave të përshkruara më sipër u bënë analizat fiziko-mekanike të përzierjes klinker me hi fluturues. Analizat janë bërë për raportet 75 % klinker dhe 25 % hi fluturues FA1 (KAC5). 70 % klinker dhe 30 % hi fluturues FA1 (KAC6) dhe 65 % klinker dhe 35 % hi fluturues FA1 (KAC7). shtohen në përzierje gips ose gur gëlqeror. Duke qenë se përzierja klinker dhe hi fluturues nuk mundëson kapjen e kohës së ngurtësimit optimal.

36 .kërkesën për ujë për brumosje (konsistencën). Rezultatet fiziko-mekanike të ҫimentove me hi fluturues dhe gips. Shtesa e gipsit prej 1 % sjell një rritje të rezistencës në shtypje krahasuar me shtesën prej 2 %.

rrit kërkesën për ujin e brumosjes (konsistencës) dhe ul rezistencën në shtypje në krahasim me vlerat e fituara nga mostrat me përzierje klinker-hi fluturues. Rezultatet fiziko-mekanike të çimentove me hi fluturues dhe gur gëlqeror. Nga rezultatet e paraqitura në tabelën vihet re se shtesa e gurit gëlqeror në përzierjen klinker me hi fluturues e ul kohën e fillimit të ngurtësimit. 37 .

KAC9 bën që koha e fillimit të ngurtësimit të jetë më e vogël. KAC8. Më pas vijnë mostrat që kanë në recepturën e tyre vetëm klinker dhe hi fluturues. Fig. pra ngurtësimi i masës fillon më shpejt. ndërsa mostra me kod KAC9 ka kohën e fillimit të ngurtësimit më të vogël (55min). Shtesa në recepturë e gurit gëlqeror për mostrat me kod KAC7. Kohën e fillimit të ngurtësimit më të madhe e kanë mostrat që kanë në recepturën e tyre shtesë gipsi.22 Paraqitja grafike e kohës së fillimit të ngurtësimit të çimentove në varësi të tipit të shtesës Siç duket nga figura 22 mostra me kod KAC4 ka kohën e fillimit të ngurtësimit më të madhe krahasuar me mostrat e tjera respektivisht 155 min. 38 .

7 dhe 28 ditore të çimentove në varësi të tipit të shtesës Nga figurë shohim se shtesa e gipsit nё recepturë nuk ndikon nё rezistencёn nё shtypje pavarësisht kohёs sё maturimit krahasuar me pёrzierjen klinker me hi fluturues. 39 . 23 Rezistenca në shtypje për mostrat 2. Shtimi i gurit gёlqeror nё recepture e ul rezistencёn ne shtypje krahasuar me perzierjen klinker me hi fluturues.Fig.

dhe duke zbatuar të njëjtat receptura. Duke krahasuar rezultatet e fituara për ҫimenton me hi fluturues FA2. shohim se koha e fillimit të ngurtësimit për ҫimenton me hi fluturues FA2 është më e madhe se koha e ngurtësimit për ҫimenton me hi fluturues FA1. 40 . Duke qenë se përzierja klinker dhe hi fluturues nuk mundëson kapjen e kohës së ngurtësimit optimal. Analizat janë bërë për raportet 80 % klinker dhe 20 % hi fluturues FA2.8 Analizat fiziko-mekanike për çimenton me “FLY ASH 2” (FA2) Sipas metodave të përshkruara më sipër u bënë analizat fiziko-mekanike të përzierjes klinker me hi fluturues. me rezultatet e fituara për ҫimenton me hi fluturues FA1. 75 % klinker dhe 25 % hi fluturues FA2. 4. shtohen në përzierje gips ose gur gëlqeror. Rezultatet fiziko-mekanike të çimentove me hi fluturues.

më të vogël.hi fluturues e rrit kohën e fillimit të ngurtësimit. Shtimi i sasisë së gipsit nuk ndikon në kërkesën për ujë për brumosje (konsistencën). por rrit rezistencën në shtypje për mostrat 2 dhe 7 ditore krahasuar me përzierjen që përmban vetëm klinker dhe hi fluturues. Duke parë rezultatet e paraqitura në tabelë vihet re se shtesa e gipsit në përzierjen klinker. Rezultatet fiziko-mekanike të çimentove me hi fluturues dhe gips. 41 . kurse për mostrën 28 ditore jep rezistencë në shtypje.

Fig.24 Rezistenca në shtypje për mostrat 2. Nga rezultatet e paraqitura në tabelë vihet re se shtesa e gurit gëlqeror në përzierjen klinker me hi fluturues e ul kohën e fillimit të ngurtësimit. Rezultatet fiziko-mekanike të çimentove me hi fluturues dhe gur gëlqeror. 7 dhe 28 ditore të çimentove në varësi të tipit të shtesës 42 . dhe ul rezistencën në shtypje në krahasim me vlerat e fituara për mostrat që përmbajnë vetëm përzierje klinker-hi fluturues.

43 . krahasuar me përzierjen që përmban vetëm klinker dhe hi fluturues.25 Paraqitja grafike e kohës së fillimit të ngurtësimit të çimentove në varësi të shtesës Nga figura 23 shohim se duke rritur pёrqindjen e hirit fluturues nё pёrzierjen me klinkerin koha e ngurtёsimit ulet pra ҫimentua ngurtёsohet mё shpejt. Shtimi i gipsit e rrit kohёn e fillimit tё ngurtësimit të ҫimentos. Shtimi i gurit gёlqeror e ul shumё kohёn e fillimit tё ngurtёsimit tё ҫimentos krahasuar me pёrzierjen klinker me hi fluturues. Fig. Nga figura 23 shohim se shtesa e gipsit në recepturë nuk ndikon në rezistencën në shtypje pavarësisht kohës së maturimit. pra ҫimentua ngurtёsohet mё shpejt. Shtimi i gurit gëlqeror në recepturë e ul rezistencën ne shtypje krahasuar me përzierjen klinker me hi fluturues.

Nxehtësia e prodhuar gjatë hidratimit të çimentos rrit temperature e betonit në një shkallë më të madhe ose më të vogël varësisht nga sasia e vendosjes së betonit. historikut. etj dhe vazhdon edhe në ditëte sotme tëjetë një material të themi “parësor” në inxhinierin e ndërtimit dhe mendohet që përdorimi i saj në të ardhmëm do të jetëedhe më i madh. vetive kimike dhe fiziko mekanike. 5 Rekomandime dhe përfundime Ndikimi i sasise dhe llojit te cimentos ne pozicionet me dimensione te medha ne konstruksion luajnë rol të rëndësishëm. përbërjes. mund të iu përshtaten çdo forme apo kallupi gjatë punimit me të dhe pastaj të ngurtësohet në temperaturënormale të ambietit. Çimentot e ndryshme lirojnë sasi të ndryshme të nxehtësisë. përdorimit. ngase ndërtimi në botën modern urbane vazhdon të ndërtohet çdo ditë e më shumë. Çimentot me imtësi të bluarjes më të madhe lirojnë sasi më të madhe të nxehtësisë së hidratimit dhe e kundërta. aplikimit. hidratimit. si dhe ekzaminimit të tyre (analizat në laborator). 44 . prodhimit teknologjik. Grekëve. etj mund të vijm në konkludim se çimentoja është lind pra do të thotë e kanë zbuluar nevojat e njerëzimit që nga koha e Romakëve. etj. ambientit rrethues të tij dhe sasisë së çimentos në beton. Për në fund nga e gjithë ky punim i pergatitur i cili më shumë është si një përmbledhje rreth çimentos. Egjiptasve. Çimentot kanë veti të veqanta: atom und të përzihen lehtë me agregat.

LITERATURA PECANI ANDON. .Negovani – Konstrukcionet prej Betonit të Armuar Jozefita Marku – Materialet ndërtimore me bazë çimentoje A. K.HEWLETT – LEA’S CHEMISTERY OF CEMENT AND CONCRETE Indian Railways Institute of Civil Engineering Concrete Technology Ivana Susac – Hidratacija Cemeta Jure Barbalic – Merenje i modeliranje tijeka topline hidratacije u betonu Yiguo Zhang & Wai Fah Chen – Strenght and durability of concrete 45 . Shtepia botuese “Print 2000” Tirane 2010 Sande Atanovski.Al Kourd &Adel Hammad – Cement and Concret Technology Peter C.Ing.Teknologjila e Betonit të Armuar Doc. ҫimento.

46 .