You are on page 1of 2

© DANIEL MAISSAN E C ONOM I E E N M AAT S C HAPPI J

HET OUDE VERDWIJNT, HET
NIEUWE BLIJFT VERANDEREN
Martijn Aslander vindt zichzelf geen trendwatcher, eerder een stand-up filosoof die nadenkt over steeds snellere
technologische veranderingen en de gevolgen daarvan op sociaalmaatschappelijk en economisch gebied. “Ik ben hoopvol.
Veel van wat wij gewend zijn verdwijnt. Grote organisaties bestaan straks niet meer. Het is bijna einde oefening voor het
financiële systeem zoals we dat nu kennen. Toch denk ik dat we er economisch én sociaalmaatschappelijk uiteindelijk op
vooruitgaan. De onderlaag van de bevolking meer dan de bovenlaag, burgers meer dan overheden en instituties. Daar
vind ik dat geluk niet terug, omdat zij met deze transitie worstelen en vastlopen.”

Martijn Aslander
Tekst: Jacques Geluk

T
echnologische veranderingen zullen een positieve uit- zich een 21ste-eeuwse ontdekkingsreiziger. Hij is pas terug uit Iran,
komst hebben. Daar gaat Martijn Aslander vanuit. Van is geregeld in Zuid-Afrika en vraagt zich af waarom we ons over alles
angst zaaien moet hij niets hebben. Veranderingen vol- zo druk maken in Nederland. “In beide landen probeer ik onze Per-
gen elkaar ook steeds sneller op, wat de levenscycli van manent Beta-gemeenschap uit te bouwen en steeds opnieuw ontdek
diensten en producten en dus organisaties verkort. Blij- ik dat mensen overal ter wereld ongeveer hetzelfde zijn. Iedereen wil
vende, langdurige oplossingen moeten plaatsmaken voor tijdelijke, een beter bestaan, connectiviteit, helpen, dingen leren, genieten van
zodat bedrijven, overheden en personen zich voortdurend kunnen entertainment en spelen met technologie. Ze balen van bureaucratie
aanpassen en verbeteren. In hun boek ‘Nooit Af ’ hebben Martijn en en willen vooral weten wat technologie kan betekenen voor vraagstuk-
co-auteur Erwin Witteveen eind 2015 de eerste stap gezet, maar de ken waarmee ze dagelijks te maken hebben. Aannames toetsen ze bij
titel verraadt het al: dat is zeker niet de laatste. “Dit vereist een totaal elkaar, waardoor ze hun perspectief kunnen veranderen of vergroten.
nieuwe kijk op de fundamenten van ons leven”, zegt Martijn. Dat is in deze roerige tijden de enige optie voor het ontdekken van
“Als ik een lezing geef vraag ik de zaal bijvoorbeeld wie nog in vaste nieuwe dingen.”
banen gelooft. Die bestaan dus niet, want een werknemer die ont-

‘LEIDERSCHAP IS DOEN slag krijgt had kennelijk toch geen vaste baan. Met z’n allen zijn we PERMANENT BETA = NOOIT AF
gewend geraakt aan schijnzekerheden, maar het is belangrijk te leren Permanent Beta is Engels voor Nooit Af, zegt Martijn. “Ik ben een

WAT JUIST IS, ONGEACHT
ons senang te voelen bij het niet-weten. We moeten kappen met het van de oprichters van die beweging. Een uitdijende zwerm van intrin-
materialisme en nadenken over hoe we omgaan met wat nu allemaal siek gemotiveerde mensen die de digitale voorhoede vormen, sociale
gebeurt. Problemen met basisbehoeften als eten, drinkwater, gezond- pioniers zijn en bovenmatige belangstelling hebben voor de netwerk-

DE CONSEQUENTIES’ heid, wonen en veiligheid zijn straks sneller oplosbaar, doordat onze
kennis daarover nu veel groter is. Mensen die daarop nu al inspelen
profiteren sneller van nieuwe ontwikkelingen dan degenen die niet
en informatiesamenleving. Iedereen kan zich aanmelden. De com-
munity bestaat inmiddels uit circa 4.500 mensen en het succes laat
zien dat het eenvoudig is op ‘easycratische’ wijze vrij snel relevante
meedoen.” mensen en inhoud te verbinden. ‘Easycratie’ is het tegenovergestelde
van bureaucratie”, legt Martijn uit. “Als je een vraagstuk wilt oplossen
VERBETERINGEN VERLEIDEN WEL bij een grote bank of het leger is het beter mensen uit die gemeenschap
Martijn noemt zichzelf een halve autist, die absoluut niet van ver- te sturen dan dure consultants in te huren, die niets meer doen dan
andering houdt. “Alles dat werkt moet zo blijven, maar ik laat me opschrijven wat jouw eigen medewerkers jou eerder al probeerden te
wel verleiden iets nieuws te proberen als het om verbeteringen gaat vertellen.” Permanent Beta draait nu een aantal jaren in Nederland en
waarbij ik een goed gevoel heb. Tijdens lezingen probeer ik de wereld sinds enige tijd ook in Iran (Teheran) en Zuid-Afrika. Dankzij gratis
van mijn toehoorders te vergroten en hun denkraam te verruimen, technologie zijn er al meer dan duizend kennissessies geweest: zon-
zodat ze dingen waarnemen die ze ervoor niet zagen.” Zelf voelt hij der budget, papierwerk en sponsors. >>

148 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2018 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2018 149
© DANIEL MAISSAN E C ONOM I E E N M AAT S C HAPPI J

machines en houden elkaar van het werk den. “De markt bestaat bij de gratie van het alleen maar. “Steeds meer mensen en zeker
met e-mailtjes. En dan denken ze dat ze EINDE VAN DE ECONOMIE kunnen kapitaliseren van de frictie tussen millennials hebben door dat je niet bij de
hard gewerkt hebben! Hoewel veel werk- Martijn kijkt naar sociaalmaatschap- vraag en aanbod. Tien jaar geleden kenden grote clubs moet zijn. Ik zit er graag naast,
gevers anders beweren, krimpt de autono- pelijke, -economische en -ecologische veel mensen de uitspraak ‘Internet is cutting maar vrees van niet. Zelf doe ik wat ik preek
mie van hun medewerkers steeds verder. ontwikkelingen door de lens van de tech- out the middleman’: door internet neemt het en stimuleer iedereen die dat wil het podium
Dat komt door wantrouwen, regelgeving, nologie. “Ik denk erg na over het einde van belang van tussenpersonen af en langzamer- op te gaan om gratis, zoals ook bij Perma-
controlezucht en bureaucratie en leidt tot de economie. Er zijn twee krachten waar- hand verdwijnen ze. Nu heeft ook techno- nent Beta gebeurt, te praten over verande-
onvrede. Er is dus een ander soort leider- mee een econoom niet uit de voeten kan. logie dat effect. In de taxiwereld is Uber de ringen die nodig zijn om straks een goed
schap nodig. Leiderschap is doen wat juist De eerste – altruïsme of onbaatzuchtig- tussenpersoon. Ook die verdwijnt. Er komt leven te kunnen leiden. Voor mijn advies-
is, ongeacht de consequenties. Dat is mis- heid – is voor een econoom nooit een optie een opvolger die het nog slimmer en goedko- diensten aan bedrijven en overheid hanteer
schien niet makkelijk, maar veel meer hoef geweest, want waarom zou je mensen hel- per doet. Ik voorspel dat de frictie in steeds ik het principe dat zij voor mijn adviesdien-
je er niet over te zeggen.” pen? Dat was ook niet relevant. Nu wel. meer markten afneemt of verdwijnt. Dat is sten mogen betalen wat ze ervoor over heb-
Neem Wikipedia. Dat is het voorbeeld einde oefening van het financiële systeem ben, want tijd ruilen voor geld is in mijn visie
POKÉMON GO van decentraal technologisch gefaciliteerd zoals we dat nu kennen. Economen denken een dom idee. Ik zit niet in de wedstrijd voor
Nog iets dat veel mensen volgens Mar- altruïsme. Honderdduizenden werken dat dit nog ver weg is. Ze zijn niet zo goed mijn portemonnee. Deze kennis moet als de
tijn niet snappen is hoe exponentiële ont- samen aan iets dat de Encyclopædia Britan- in het beoordelen van exponentiële effec- donder de samenleving in. Daarom kunnen
wikkelingen werken. “Vanuit onzekerheid nica om zeep helpt, zonder financieel oog- ten en kijken naar het verleden om de toe- mensen ‘Nooit Af ’ gratis downloaden.”
merk. Vroeger raadpleegden mensen die de komst te voorspellen. Dat gaat niet meer op.
encyclopedie konden betalen die misschien Ze gaan nat op deze paradigma’s. De over- DNA ONTWRICHT HET
BUREAUCRATIE eens per jaar, want als ze iets wilden weten heid ook. Daar vermindert de frictie tussen RECHTSSYSTEEM
Martijn Aslander komt terug op de
bureaucratie, ‘waar we niet per se altijd tegen
‘POKÉMON GO, HET MEEST GESLAAGDE waren ze meestal niet op de plek waar de
boeken stonden. Vandaag hebben miljar-
een oplossing en een vraagstuk. De produc-
tie van paspoorten gebeurt tegenwoordig op
Als Martijn de politie of defensie advi-
seert denkt hij wel eens na over DNA. Wat
zijn’, maar die wel vaak onnodig veel vooruit-
gang verhindert. Veel partijen blijven eraan
ANTI-OBESITASPROGRAMMA OP AARDE’ den mensen gratis toegang tot die informa-
tie.” Een gruwel dus voor een econoom, die
één plek. Waarom zijn dan op elk gemeen-
tehuis ambtenaren nodig om ze uit te delen,
dat met dit verhaal te maken heeft? Lees en
ontdek! “DNA is de beste harde schijf die de
hechten en proberen veranderingen tegen de opbrengsten van financiering, houtkap, terwijl opsturen gemakkelijker is? De ont- natuur ooit heeft uitgevonden. De levens-
te houden. Die tegenwerking is te omzeilen. pulp, transport, binderij, drukkerij, zette- werper van de chip in mijn arm is kind aan duur is groot, de opslagcapaciteit enorm:
Op het podium maakt Martijn vaak deze rij, inkt, redactie en colportage ziet slinken. huis bij de regering van Estland. De overheid 162 petabyte aan data per gram DNA. Door
grap: “Binnen de bureaucratie opereert de “Dit speelt in meer domeinen dan Wikipe- daar gaat de eerste stap zetten en het pas- het op kweek te zetten in een petrischaaltje
hindermacht, een geheim elitekorps dat zich ontwikkelingen, want alleen optimisten zijn ze gewend aan lineaire concepten en dia en wordt de nieuwe norm. Een tweede poort onderdeel maken van de chip.” kun je per uur miljoenen kopieën maken.
nooit bekendmaakt. Die macht saboteert de kunnen problemen oplossen of uitdagin- omarmen ze een zekere mate van voor- kracht is digitalisering, die vanzelf leidt tot Dat is uiteindelijk het einde van privacy,
boel en gebruikt twee instrumenten: geld en gen aangaan. Zij zien altijd mogelijkheden spelbaarheid. Technologie is echter in hoge dematerialisatie. Steeds vaker zijn ruwe EINDE VAN ORGANISATIES auteursrecht en gegevensbescherming. De
papier, die een relatie met elkaar hebben. Als en gaan door tot ze een oplossing hebben mate exponentieel, niet lineair en onvoor- grondstoffen, transport, logistiek, halffa- “Uit het voorgaande blijkt dat we aan de stichting Brein kan niets doen tegen het
je veel budget wilt om iets te maken of berei- gevonden. Het aantal verbonden optimisten spelbaar, maar over de implicaties daarvan bricaten, kinderarbeid, cao’s, obligaties, ter- vooravond staan van het einde van organisa- delen van biologisch celmateriaal waarop
ken is veel papier nodig, maar voor je het is nog nooit zo groot geweest. Op mensheid- denken de meeste mensen niet na. Als ik mijnmarkt, reclame en marketing niet meer ties. Dat willen ze niet horen, maar ik neem in theorie álle films, series en boeken zijn
weet ben je een half jaar verder en is er niets niveau een zegen, op systeemniveau een uit- dat uitleg beseffen ze vaak dat ze hetzelfde nodig. Mensen die al jaren een smartphone het waar. Onderwijzers maken via Face- opgeslagen. Stukjes DNA zijn zelfs met
gebeurd. Dankzij technologie en sociale daging.” waarnemen als ik, maar er nooit op dezelfde hebben – de prijs maakt niet uit – hebben book vakbonden overbodig, zoals ik eerder CRISPR-cas9 (waarbij CRISPR staat voor
media is geld, organisatiebudget, niet langer Martijn weerspreekt dat hij lijdt aan blind manier naar hebben gekeken. Ik noem bij- daarop het equivalent van honderdduizen- al betoogde, en bereiken zonder vergade- een enorme DNA-bibliotheek en cas9 voor
nodig. Een goed voorbeeld is de Facebook- optimisme en is zich zeker bewust van de voorbeeld Pokémon Go en dan roept ieder- den euro’s aan spullen staan, als ze die 15 ringen en organisatievorm hun doel. Ik kan de schaar) te monteren, waardoor straks in
groep PO in Actie. Veel basisschoolleraren tegenkrachten. “Mensen hebben niet door een ‘hoezo?’. Tot ik er een paar dingen bij jaar geleden hadden moeten kopen. Dat niet wachten tot dit in de politiek en de zorg de rechtszaal niet meer vol te houden is dat
zien vakbonden als een te dure rechtsbij- dat ons huidige systeem, de economie en de vertel. Binnen drie maanden is het spel des- nivelleert en democratiseert als een gek. In ook gebeurt. Grote organisaties zijn te dom, DNA uniek is. Nu kan dat nog wel, maar als
standsverzekering, die niet genoeg voor hen organisatievormen bij overheid en bedrijfs- tijds door 700 miljoen mensen wereldwijd veel, maar nog niet alle dimensies gaan we te duur, te traag, te log en niet lief. Het ver- het in volgorde zetten van DNA over enige
doet. Via sociale media hebben ze 45.000 leven, zijn ontstaan in de tijd dat we nog omarmd. Nu nog spelen 100 miljoen het richting overvloed en verdwijnt schaarste. velende is dat de mensen die er werken wel tijd bijna gratis is kunnen miljoenen men-
onderwijzers bij elkaar gekregen die zonder met onze handen werkten. Nu werken we dagelijks. Een gemiddelde speler loopt tus- Altruïsme en digitalisering nemen alleen superslim zijn, maar niet snel genoeg leren sen – amateurs en experts – ermee gaan
hiërarchie, budget en papier ruim 700 mil- met ons hoofd, wat relatief nieuw is. Acht sen 2.000 en 8.000 extra stappen per dag. maar toe.” doordat het systeem risico’s mijdt en niet experimenteren en zullen ze dingen vinden
joen euro hebben weten los te krijgen van het uur per dag met je hoofd werken kan niet. Buiten, waardoor hij of zij ook nog eens Om het simplistisch te houden verdeelt opzoekt.” Alles kabbelt maar door en dat ver- die wetenschappers tot nu toe niet hebben
kabinet. Dat is een signaal dat er fundamen- Ook het principe van tijd ruilen voor geld vitamine D binnenkrijgt als de zon schijnt. Martijn de wereld in bedrijven en overhe- snelt de ontwikkelingen die Martijn voorziet kunnen ontdekken.”
tele verschuivingen plaatsvinden. Mensen is een overblijfsel uit vroeger tijden. Daar Vanuit deze invalshoek is Pokémon Go het
zijn er klaar mee dat bureaucratische instel- moeten we het over hebben. Net als over het meest geslaagde anti-obesitasprogramma Martijn Aslander is professioneel ‘lifehacker’ en verbinder van mensen, informatie en ideeën. Hij is schrijver, veelgevraagd spreker op
lingen niet luisteren en nemen zelf het heft feit dat de meeste mensen nu kenniswerkers op aarde. Gratis. De Verenigde Naties zou- congressen en adviseert overheid en bedrijfsleven. Overal toont hij de ongekende mogelijkheden van de huidige netwerksamenleving voor
in handen. Ik kijk expres heel positief naar zijn, maar geen benul hebben wat dat is. Ze den dat zelfs met 40 miljard dollar niet voor mens en arbeidsmarkt. Van ‘Nooit Af’ verschijnt de komende jaren een aantal speciale edities die de verschillende onderdelen van de inhoud
deze door technologie mogelijk gemaakte gebruiken de computer als moderne type- elkaar hebben gekregen.” per sector behandelen. Informatie: www.martijnaslander.nl. info@speakersacademy.nl

150 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2018 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2018 151