e^

FABII PLANCIADIS FULGENTII

V. C.

OPERA
ACGEDUNT

FABII CLAUDII GORDIANI FULGENTII
DE AETATIBUS MUNDI ET HOMINIS
ET
S.

V. C.

FULGENTII EPISCOPI SUPER THEBAIDEN
RECENSUIT

RUDOLFUS HELM

LIPSIAE
IN

AEDIBUS

B. G.

TEUBNERI

MDCCCXCVIII

**fi?7

IilPSlAE: TTPIS B. G. TETTBNERI

OTTONI PLASBERG
Quoniam iniucundum quod

S.

dixit Reifferscheidius Ful-

gentii edendi opus perfecimus et in lucem est auctor cui per tot menses uel annos

iam proditurus

summam

naua-

uimus operam, nescio

donem quam
desunt

cui potius horum studiorum fructum quamquam non tibi, amice carissime.

Nam

quibus etiam atque etiam gratum

animum

prae-

stare uelim, tamen uiris illis doctrina pariter atque auctoritate praestantibus hoc tenue munusculum offerre non

audeo.

mune

At te, qui mihi omnibus in causis siue ad comlitterarum studium siue ad alias res pertinent amicitia sincera et singulari praesto esse soles, hoc donum
est

quantulumcumque
sertim
historicis,

aspernaturum non
in quaestionibus
et

cum omnibus

esse spero, praegrammaticis et

quibus hic auctor iucundissimus mihi ex iniucundo factus est, ipse studiose comitatus me coercendo incitando, laudando refutando adiuueris, ut nulla fere

pagina tuo subsidio caruerit.

Uale.

Fabium Planciadem Fulgentium hominem Afrum fuissc ortum iam pro certo habere licet, cum et ipse se Romanum esse neget (p. 86, 11) et libromm de aetatibus mundi et hominis, quos quin idem scripserit 1 ) dubitari uix potest, auctor linguam Libycam suam esse dicat (p. 191, 7).
nobili loco

Neque magis haeremus inquirentes, quanam aetate floruerit, quoniam omnia argumenta eum saeculo V exeunte, ineunte Nomina autem Claudii Gordiani, sexto uixisse euincunt.

cum iam

libri de aet. m. qui inscribitur attribuuntur, Planciadi recte adscribi uideantur, quaestio exoritur, quod inter eum et episcopum Ruspensem intercedat

quae auctori

1) cf.

Philolog.

LVI 253

sqq.

IV
uinculum,
lantur.

PRAEFATIO
cuius

pater Claudius,

auus Gordianus appel-

Et nos quidem eam ita discernere posse nobis uidemur, ut eundem auctorem prius illa opera leuidensia
et quae modestia simulata spiritum quendam prae se ferant conscripsisse iudicemus, deinde multis annis transactis
et

animo

permutato

satis perspexisset

et

sermonem. 1 )
descripsit

cum ipse quibus esset uitiis monachum factum et uictum emendasse Quod si aliqua cum probabilitate proa. p.

tulimus, certo testimonio Fulgentii Ferrandi qui episcopi

uitam
et a.

hunc auctorem
esse scimus.
fuit

Chr. n.

468 natum

533 mortuum
ut

Animo
de

diximus

leui,

priusquam nescio qua

causa prorsus mutaretur, neque uanae gloriae cupiditate uacabat; qua commotus, ut speciem summae scientiae et doctrinae aoundantis praeberet, quae aliunde auctoribus non inspectis neque examinatis quam hauserat, celerrime composuit, cum id unum ageret ut admirarentur

homines quanta adulescens admodum conscripsisset. Uersus quoque quos Martiani Capellae exemplum secutus immiscuit raptim uidetur excogitasse non repudiata aliorum poetarum quorum memor erat imitatione uel furto; nam et ex Peruigilio Ueneris uersus 19 et 20 numeris 2 seruatis ) paucisque uerbis mutatis arripuit (p. 7, 11 sqq.) et alios (p. 7, 19) exscripsit ex Tiberiani carmine quod nomine auctoris non commemorato Augustinus de mus.
..U 2, 3 affert, ut aliquid probabilitatis accedere uideatur Bsehrensii coniecturae qua causis non additis Peruigilium
attribuit Tiberiano; nam magnam esse copiam Hac scripvorum quos memoria tenuerit Fulgentius nego. leuitate et temeritate factum est ut grauissimos in errores

eidem

incideret;
aliis

neque enim modo scriptores et opera alia cum sed ne Apuleii quidem de fabula, quem sermonis auctorem habuit, recte rettulit, cum potissimum
confudit,

prodibit

dissertatiunculam quae in museo Rhenano propediem Der Bischof Fulgentius und der Mythograph'. 2) Quare hoc carmen longis scripsissem uersibus, nisi codices essem secutus. jz> *
1) cf.
r

6

PRAEFATIO

V
1

Amorem
scriberet.
alio

c

Ioue petente' Psychen in matrimonium duxisse

)

Atque quae

non quaestum quem

p. 10, 4, ubi sed questum h. e. querelam Neque dicta quae uerbum ex uerbo exprimere cogitauit. uidetur ipsis ex scriptoribus collegit, sed quae memoria

sensu intellegit

auctorum uerbis uelut Terentianum illud
ipsis
ille uoluit,

affert,

tamen

ei

aut schedulae neglegenter

aliis

dictantibus conscriptae

suppeditabant temere composuit, ut praesertim in Graecis ne numeros quidem seruaret, sed pedestrem efficeret orationem (cf. p. 59,12; 60,2). Quibus de causis eum nominum, quia audiendo non recte perceperat aut scribendo e casu mutauerat, nouas formas finxisse, ut Solicrates', *Droc libris fidem habeo neque dubito quin Blennon' mocrites', c * 2 pro 'Biennon', lentaculum' pro ientaculum' ) scribere potuerit. Apparet autem difncillimum esse diiudicare quae menda scriptoris, quae scribarum sint, nisi ex certis codicum
locis tibi persuaseris omnia fere illius, paucissima esse horum; quare ea usus sum ratione, ut quae quamuis falsa explanari posse putabam erroribus memoriae uel aurium aut praua ratiocinatione a Fulgentio ipso oriunda esse censerem. Opimandrae' igitur scripsi p. 26, 18 ratus eum ex O 7io i(jLuvd(>r}g quod notauerat unum uocabulum effecisse
? f

et

'Polluris',

quia ne de Polluce quidem

Saturni

patre

quicquam

constat, telluris

autem exemplum animo
uia

scriptoris

obuersari poterat.

Neque

minus

lubrica

quaestiones

grammaticas

aggredimur, quia,

quamquam multa exempla Fulgentium

sermonem uulgarem et mendis aspersum non uitasse ostendunt, tamen non omnibus locis, praesertim quibus codices inter se dissentiant, utram lectionem ipse uoluerit discerni
potest.

cludere licet exemplis
1)

Sed his quoque in quaestionibus ex certis coneum nihil fere quod uulgari dignum

r Foersteri enim coniectura qua postea a Ioue petens' 15 legendum proposuit Herm. XIV 473 eo redarguitur f quod Fulgentius petere' cum quarto casu coniungit. cf. quae de hoc loco propediem in Philologo publici 2) iuris faciam.

p. 68,

VI
esset

PRAEFATIO
semione non ausum esse proferre.
p. 8,

An

f

propter'
c

cum

14; 18, 4; 20, 15 testantur, cum cerastas draconesque' eum, ut litteram b uitaret, posuisse f p. 136, 4, et cum deos' p. 64, 19 scripsisse ut Graeca uerba
genetiuo coniungi
.'ob

quae sunt fiercc dcdfiovccg in Latinum transferret constat: e hac re' 1 ) aut ab alucitas' utrum usurpauerit necne, in dubio relinqui uidetur? His ex difficultatibus ita tantummodo nos explicabimus, ut quidquid ueri non dissimile est
aut aliorum scriptorum exemplis probatur auctoris ipsius

Fulgentiana igitur esse arbitror: fodiuit', sententiam', Inefficacem stuspondidi', c dium', omne igniculum', alia quae in indice sermonis congesta sunt. Memoranda uero uidetur cupiditas qua Graecis uocabulis Latinum sermonem quasi claris coloribus uariare studet, ita tamen ut ne in eis quidem menda fugiat; f onirocretam' enim efficit p. 3, 20 memor credo uocis poetae
esse pro certo
c

habeamus.
c

c

memor

quae

qua

antecedit; re nescio an

amat dogma', fasma', entecam', alia; haud dissimile ueri uideatur esse p. 10, 16
esse ex
f

c

c

c

'sipnotico'
et

corruptum
c

ipno

(h.

e.

Itzvo}) tuo',

ut hic

sensus efficiatur:

quaecumque stulte nunc balbutis, abice combure ut uacuo animo meam percipias sapientiam';
c

quod praeferam alteri coniecturae sensum uerbis subesse putaram:
balbutias'.
et

hipnotice',
f

qua hunc
somnians

cedo

quae

solet,

pleno ut rectius mihi uisum
facete iocari uellet.

Accedit quod exquisito quodam genere dicendi facetiarum significationumque obscurarum uti
f

sit p.

6, 1

meliores exhibent libri relinquere, quia

fieri

mauricatos' quod potuit ut in

Mauros

Omnium autem maxime intricata est quaestio rerum quae ad modum scribendi uel orthographiam quam dicimus pertinent, quam eo minus fugere licet, quia in libris
de
aet. m. Fulgentium ut Afrum non eas quibus nos uti solemus leges ac ne easdem quidem semper secutum esse
Illis enim in cognoscimus. statuerit, ut singuli singulis

libris
litteris

cum

sibi

eam legem

carerent, certa scri-

1) cf. corp. inscr.

Lat. VIII p. 1111.

PRAEFATIO

VII

Ex qua cognoscimus eum bendi norma nobis datur. Afrorum 1 ) morem omnibus in rebus secutum esse, ut e et c i misceret ( subripit' pro subrepit', Liam' in libro qui caret
c
c

c

littera e,

contradet' pro
c

c

contradit' in libro carente
c
f

i),

omit-

adibendum', ostibus' in libro carente h), coniunctis ph substitueret simplicem litteram f ( triumfus', c c c profeta in libro carente h), permutaret d et t ( aliut' in c c libro carente d), qu et c ( queperat', Squitarum' in libro 2 carente c). ) Neque mirum e et ae et oe inter se conc c Febus' in libro carente o et genetiui fundi, ut pena',
teret
(

h

c

umanus',

primae declinationis in

libro

primo omnes

littera

e

scri-

bendi sint, praesertim cum eum ae et e discernere non potuisse etiam illud quod supra attulimus Terentianum
doceat.

Quae
c

si

intellexerimus,
libris
c

iam non offendemur neque
c

quod
c

in aliis

quoque

exhibetur ^discendere",
c

exercit',
c

cirurgicae', Psice', Apollofanes', fonascica', Oquipete', dec c quoquendo' neque quod g pro c ( grassedo', egloga'), i pro y

c

achademicum'); quin etiam pt et ct iam non discerni argumento est haud infirmo fabula Mineruae et Uulcani (11,11), qua i&ovog et qj&ovog eodem modo pronuntiari apparet; et p. 9, 23 reptandi uerbum quo utitur nescio an idem sit quod Ducangius gloss. med. c et inf. lat. sub uoce rectum' affert et cui significationem accusandi uel in ius deferendi subesse exemplis demonstrat;

simphonia'), o et c falso additur h ( rethorem',
scribitur
(

c

u miscentur
c

c

c

(

luxoria',

nepus'),

quare non dubitaui
c
c

c

ruptuare' scribere pro
f

c

ructuare' uel

ructare',

mum
c

reluctare'. reluptare' pro Neque magis anic induxi contra omnes uel optimos codices puplicus',
c

repperio',

exspectare'

pro

'spectare',

alia

proscribere.
si

Quibus de uocabulis omnibus facillime iudicares,
inter
et
se

libri

consentirent, sed cum et libri singuli fluctuent plures inter se discrepent ac ne auctorem quidem

ipsum semper eandem scribendi rationem secutum esse ex uolumine quod de aet. m. et h. inscribitur constet,
1) cf. 2)
cf.

antholog. Lat. rec. Riese I, 1 pag. XLI sqq. Birt inus. Rhen. LII suppl. pag. 176 et 182.

VIII

PRAEFATIO
si

acquiescemus,
ratione
uti

scriptorem ea
erit

quam adhibuimus

scribendi

potuisse

probabile.

Neque tamen has

minutias
coactus,
f

afferre potui angustiis huius editionis bibliopola liberalissimus nisi coartatam et contractam suscipere noluit; quare omisi lectiones quales

omnes

quam

sunt

uelud' (omnibus fere locis
c

e

c

(PB
p.

16, 8), uerilia' (PRp. 17, 11), altera manus codicis Reginensis alias, quarum plurimas eorrexit; et quamquam difficillimum erat eligere quae affe-

p. 10, 8) 13, 19), 'sterelitate'

adque' (B), utpute' quileuit' (B p. 10, 18), delerabam
c

H)

c

(PBH

(PB p.

B

rendae essent, quae omittendae, tamen spero me non nimis longe a recta uia aberrasse, quamquam nollem casu interet Reginensis cidisset p. 74, 5 lectio Palatini quae est 'prodedit', quia num Fulgentii sermone digna sit

P

B

dubitari potest.

1 )

cum legentium

ut puto

Neque magis ae, e, §, oe enotaui, sed commodo ea usus sum regula, ut

uocabula formae primae semper in ae finientia scriberem
excepto libro qui caret littera a, ceteris autem locis optimos libros sequerer duces. Praepositiones autem cum uerbis copulatas ex optimorum librorum usu plerumque
suis formis, uarietate.

non immutatis exhibui nulla adnotata
ad
ipsa
recensionis
subsidia

lectionis

Iam

uero

accedamus.

Mythologiarum enim, Uirgilianae continentiae, expositionis sermonum antiquorum duo exstant genera librorum, quorum alterum, si paucos eximis locos, tamquam integrum praebet auctorem seruatis et omnibus prauitatibus, quibus doctrinam suam maculauit, et sermone uulgari quo usus est, ut minime S. Brandtii iudicio 2) assentiar, qui nimis corruptum librorum statum putat. Alterum prauitates illas habet emendatas et sermonem, quo magis cum aliis scriptoribus
congrueret, plerisque locis limatum; neque interpolac tionibus uacat, cum e. g. p. 12, 10 glossa caelestis' aut ante aut post TJraniae nomen addita sit; emendandi autem
1) cf. corp. inscr. Lat.
2) cf.

VII 140.

annal. Fleckeisen.

CXVII

(1878), 381.

PRAEFATIO
studium cognoscitur
e

IX

ardescit',

quia

p. 69, 23, quo loco scribae pro uerbo transitiuam desiderabant significationem,

'accendit' substituerunt.

Neque

aliter

rem

in Uirgiliana con-

tinentia se habere satis ex p. 87, 21 apparet; inscriptionem enim epistulae quae est 'domino merito' (cf. Luciferi ep. VI)

domini nouissent, aut domino meritum' aut meritum' coniectura effecerunt; iidem p. 94, 24 cum uerba
quae inueniebantur de corde puerili', quia substantiuum interciderat, non intellexissent, locum ita temptauerunt, ut c f decus' uel dedecus' uel decor' diuinando efficerent. Huic igitur codicum generi non nimia fides habenda est in textu constituendo, ut etiamsi meliorem uideantur exhibere lectiof f

cum non

c

f

nem

et
?

quam

facilius

intellegas
p.

non debeas sequi; quare

tamen nisi dubitans eos 14 malui et' interponere 93,
c

quam blandiloquis' probare tum relinquere quam quod
c

et p. 17, 7

Miscipulis' intac-

solus

exhibet Reginensis

E

disciplinis' recipere; lectio repudianda uidetur esse, ut p. 13,4; 77,7; 91,1; 98,6, siue uerum casu seruatum est siue coniectura recuperatum;

quamquam non semper horum codicum

quod etiam in Gudiano 6r p. 102, 11 fieri potuit, ubi eum sequendum esse duximus. Ex hoc codicum genere libros recentiores omnes fere fluxisse satis ea re demonstratur quod scholia in
uerbis
f

illo adscripta in his nouiciis ipsis auctoris c inserta inueniuntur ut difficultatem' p. 8, 14, ne
c

propter' ut Evena et causa' cum secundo casu coniungeretur; p. 16, 9 'curata' Reginensis JE cum deterioribus exhibet;
p.

30, 16, ubi in altero librorum genere Fulgentius exLucano deteriores aut cum eo consentiunt, ut est, c haeret' praebeant, aut quia celerem haerere librariis ueri

emendatus

esse dissimile uidebatur,
sunt,

uerum ex
c

illa lectione elicere
c

conati

cum Riccardianus

errat',

Mediceus

ardet' scriberent.

Ex meliore librorum genere in quibus mythologiae a 1 leguntur longe optimi ) Uaticani sunt Palatinus 1578 et Reginensis 1462, quorum archetypus, cum ille nono, hic R
1) cf. Iungmanni diligentem descriptionem, quam de codicibus Fulgentianis fecit in actis soc. phil. Lips. I p. 61 sqq.

P

X

PRAEFATIO

undecimo adscribatur saeculo, octauo nonoue scriptus est; ex uno enim fpnte quin fluxerint non dubium est, quia
minutiis alterum cum altero consentire singulae 1 Ex quibus illum ipse Romae contuli, paginae docent. ) huius collationem iam antea ab Ioanne Schmidt professore Regimontano confectam Mommseni et Wissowae debeo benignitati. Reginensis totus ab altera manu non multo In Palatino quia nonnulla folia recentiore correctus est. interciderunt, desunt quae leguntur a p. 19, 1 ad p. 41, 5. I Reginensis 208 bibliothecae Uaticanae saec. fere X, quem ipse Romae contuli, a tertii mythologiarum libri fabula
ipsis

quinta incipit

quamquam
c

Furius' p. hibent altero

autem cum illis coniungendus est, eum non prorsus carere puto; ut 73, 7 scripsit, Futrius' autem quod ceteri ex);

2

arte

coniecturis

c

loco

exp. serm. ant. p. 124, 1

aliquantum
c

T

adiuuatur; neque magis comprobanda esse lectio iterumque' uidetur quam unus praebet p. 84, 8. Proxime ad hos accedit liber Treuericus 3 ) seminarii cleri-

corum VI 3 (NA XVII 609) saec. X, cuius collationem a se confectam Paulus de Winterfeld liberaliter mihi concessit; qui cum saepissime easdem lectiones exhibeat atque Palatinus
c
c

et

effectum'

non dubitaui quam solus exhibet Reginensis 3 recipere, quia aliis locis Fulgentius p. 3,

R

carere aliquid' posuit.

M 334

H codices
libri

Longius ab his absunt, quamquam fide non carent, Harleianus 2685 saec. IX uel X et Montepessulanus

4 X, ex quibus hic ) mutilus est, cum a media fabula nona reliqua interciderint. Uterque autem maxime ea re quod alium scribendi morem sequitur et nonnullis locis formas sermonis uulgaris fugit, ab illis,

m

saec.

quos supra diximus, discedit, ut

c

fraglauit' p. 64, 6

PRIT

?

1)

2)

Iungmann Iungmann
609.

1.

1.

1.

1.

p. 67. p. 64.
d.

3) cf.

Sauerland N. Arch.

Ges.

f.

alt.

deutsche Geschichtsk.

XVII

p.

4) cf.

Iungmann

p.

63.

PRAEFATIO
flagrauit' cum ceteris latione quod uti potui,
c

XI
Harleiani col-

H

et

M

exliibent.

Ottoni Rossbach debeo, qui

eam

conuertendam benigne mihi tradidit; Montepessulanum liberaliter huc transmissum contuli ipse. Ultimus est et qui ubi solus stat minime fide dignus sit, cum aliis eiusdem generis coniunctus aliquid momenti afferat, Gudianus 333 bibliothecae ducalis Wolfenbuttelanae, in Qui qua et hunc et alterum Gudianum contuli. 1 liber saec. XII ) et multis erroribus inquinatus est et
in

meum usum

D

saepissime

cum

alterius generis libris,

maxime cum

altero

Gudiano

ut p. 19, 14,
eius

communes

exhibet

lectiones,

ut

scribam non ex uno fonte uerba appareat archetypi scriptoris hausisse, sed quae in duobus et eis quidem inter se diuersis inuenisset arbitrio commiscuisse; nam utp. 69, 25 c c c nudatur' in §, ita p. 69, 23 ascenet a, priuatur' in dit' Gudianus errore scriptum habet pro accendit' quod c in genere /3 legitur, cum ardescit' in a legatur; una cum codicibus § glossam in textum recepit p. 12, 10; eidem inueniuntur atque in |3, ut p. 65, 18. denique defectus in Alterius generis tribus usus sum codicibus a me col- P

D D

c

D

Reginensi 1567 saec. fere XII, Gudiano 331 saec. XI ), Uossiano Leidensi 96 saec. fere XI; ex quibus Leidensis c ita mutilus est, ut media uoce Pythagoras' p. 79, 7 inlatis

2

EG
L

cipiat.

Maxime
10, 12

ex his Reginensis coniecturis infectus est;
c

nam

p.

antistes'
c

autem
c

quoniam
erat,

conca

habet pro marina' in

c

mistes';
c

p.

concam
c

40, 21 marinam'
c

haberet portare' librarius habere' coniecit; pro portari' scribere, codicis c p. 42, 17 uero cum impossibilem latronem' i. e. quasi
scriba codicis
satis

mutatum

cum

G

E

non possis non intellegeret, possibilis' effecit; c uiridior' quia aut obscurum erat aut in uiritior' c uir fortior' substituit; eius uocis in locum corruptum,

quem

arcere
c

c

p. 43, 5

p. 73, 9

denique

cum

c

fortiuncula' pro

c

fortiuscula' legec

retur,

ipse

coniectura

sanequam ingeniosa

forti

ungula'

1) cf.
•1

Iungmann
1.

p. 64.

1.

p. 63.

XII

PRAEFATIO
1

Alia scripsit. ) et praebet,

G

L

quamquam
e

tamen ut supra demonstrauimus una cum illo loco p. 87, 21 non eo coni-

ciendo progressus est quo reliqui,
relinqueret,
illi

cum domino' intactum domini meritum' corrigerent; ut unum
est in his tribus

f

addam exemplum, eadem

lacuna

p. 92,

20.

Restat ut mythologiarum paucos addamus libros a me collatos quibus quamquam uix multis locis confidere licet, tamen paucis subsidio sunt aut coniecturas praebent

Bernensis ) codex melioris generis est et afferret auxilium, nisi neglegentissime scriptus atque tot et tantis erroribus maculatus esset; neque temerariae absunt ab eo emendationes (v. p. 48, 11). Ueram lectionem solus p. 89, 9 exhibet, sed quae coniectura facillime restitui potuerit, praesertim quia etiam in UEGr superscripta est Marc et in deterioribus exstat. Marcianus 94 Uenetus eiusdem est generis, sed saeculo XV scriptus a uiro docto et coniecturis impletus, ut nisi alios testes adiuuat, nihil ei
sint.

Bern quae memoria dignae

Quorum primus

2

427

saec.

X

haud paruum

ponderis

praesertim

Neap

re quae solus exhibet enuntiata, singula fere congruant cum mythographis Uaticanis, Fulgentiana non esse censeo (p. 57, 2). Eiusdem fere aeui est Neapolitanus IV D 13 n. CLXHI

tribuas;

qua

cum uerba

qui liber etsi in deterioribus numerandus est, tamen ipse quoque propter coniecturas quas exhibet dignus est qui Barb interdum nominatim memoretur. Barberinum VII 47 saec. fere XV non attuli nisi quia quasi singularem memoriam prae se fert, quamquam non dubito quin ex deteriore

genere oriundus paullatim coniecturis additis talis factus sit. Reliquos saec. fere XV uel XVI codices, quos cum in deterr Italia contulissem deteriores esse cognoui, enumerare satis
est;

Mediceus
nensis
I,

sunt enim Bononiensis bibliothecae S. Saluatoris 2741, plut. LXXXX sup. 22, Riccardianus 766, Tauri-

VI,

30 (DCCXXI), Urbinas 670, Ashburnhamianus
f

1)

Quare etiam

ardens' p. 23, 19 coniectura ortum esse

significaui.
2) cf.

Iungmann

p. 63.

PRAEFATIO

XIII

1051, qui quae ad musicam pertinent fabulas solas excerpsit

115,

III 9, 10.
his

Uirgilianae continentiae
de
quibus

usus

sum

codicibus

supra dixi: Palatino 1578 Reginensi 1462 Reginensi 208 Harleiano 2685 Gudiano 333, Reginensi 1567 Gudiano 331 Uossiano Leidensi 96, Bernensi 427,

PB

IHDE
GLBeri

Barberino

XVI 76

saec. fere

XVI

Barberino; ad quos accedit quem generis codex Palatinus Uat. 1579 saec. X, qui

qui simillimus est alteri Barb contuli Romae melioris

quamquam U

propinquus est

easdem lectiones et eundem scribendi modum sequitur, tamen cum altero codicum genere uidetur collatus et secundum id paucis locis emendatus esse. P. 87, 21 enim quod primo scriptum
libris

PRI

et

saepe

erat

Momino
est;

merito',

eo postea

deleto

f

domini meritum'

quae supra uoces adduntur, cum consentiant cum glossis codicum /3, uinculo quodam librum cum eis coniunctum esse testimonio sunt. Deteriores sunt in hoc libro adhibiti Uaticani 1552, 3898, 5216, Ambrosianus 498, quos ipse contuli, Gothanus 55, cuius collationem edidit Oehler in Iahnii annal. suppl. XV p. 95 sq.
scriptum
et glossae

U

deterr

Expositionem sermonum antiquorum
tinent
libri,

eorum

eadem duo

Optimi

autem eidem Uaticani

qui conx genera discernuntur ). a sunt Palatinus 1578 et P
f

Reginensis 1462, qui soli p. 118, 19 cellaritas' exhibent et p. 117, 15 Plautinum 'empsim' seruarunt; quibus ex libris quos Wessner ad recensionem nuper in commentationibus Ienensibus VI, 2 p. 65 sqq. institutam adhibuit

B

duos 2 ) addidi, Parisinum 7581 saec. X et Harleianum 2682 SR§ saec. X. Hunc tamen testem incertum esse monendum est r quia nonnullas non integras praebet lectiones, ut impetrare' f Bernensis 427 testimonia in Bern p. 111, 3, mori' p. 114, 10. hoc quoque opusculo hic illic commemorare e re uisum est.
1) cf. Berl. phil.

Wochenschr. 1898
70
sq.

p.

554 sqq.

2) cf.

Wessner

p.

XIV
§

PRAEFATIO
Alterius
generis ex meis libris sunt Berolinensis 73 collationibus usus sum Alexandri Riesii in
p.

B

saec.

X, cuius

mus. Rhen.

XIX

298

E in
*$

sqq. edita et Plasbergi

mei

meum

2)

usum facta, et Uercellensis 1 6 CXLVIII saec. IX uel X quem contuli ipse, ex Wessnerianis Parisini 242 saec. IX et 3088 saec. X; quos inter se consentire cum eisdem
coniecturis

quae falsa erant aut uidebantur emendauerint,
c

uel primae paginae uerbum parare' p. 111, 3 indicat ex r f imperari' quod ex impertiri' corruptum puto futtili conatu

effectum in omnibus.
deterr

Accedit immensa uis codicum deteriorum a Wessnero enumerata, quae nihil fere ad recensendam expositionem
serm.
libros
ant.
auxilii
affert.

Memorauit tamen

ille

praeter

quos diximus in editione lectiones codicum Neoburgensis et Leidensis 135, ipse contuli Romanos Urbinates 452 et 670, Reginensem 208, Ottobonianum 343, Bar-

berinum XVI 76, Uindobonensem bibl. Caes. 804, Leidensem Uossianum 96, Taurinensem I, VI, 30 (DCCXXI), Riccardianum 766. Aliorum codicum lectiones a Rothio in
editione Nonii et Fulgentii collectae sunt, duorum Bruxellensium Lerschius edidit in libello qui inscribitur Fabius Planciades Fulgentius de abstrusis sermonibus (Bonn. 1844), temere ille ex pessimis testibus opus Fulgentianum recenseri

Lemmata quae singulis expositionibus praeponuntur quod uncis inclusi tamquam spuria, Wessneri argumentationem *) secutus sum; orta enim uidentur ex uocabulis ad marginem adscriptis.
posse ratus.

PB

Multo facilior recensio est librorum qui Fulgentianum de aetatibus mundi et hominis opusculum continent; quod adhuc unus Hommeius Parisiis a. 1694 et 1696 et id quidem secundum Sorbonicum codicem corruptum et mutilum edidit; duos autem libros et ultimi partem extremam Reifferscheidius publici iuris fecit in mus. Rhen. uol. XXIII p. 137 sqq. et in indice schol. uniuers. Uratislau. 1883/4. Melioris enim notae sunt codices Uat. Palatinus 886 saec. XIII et Reginensis 173
1)
1.

c.

p.

133 sqq.

PRAEFATIO
saec. XII,

XV
130

— 141,8),

cuius in locum initio, ubi mutilatus est (p.

codex Uaticanus 7257 saec.
illo

XVII

succedit;

nam V

hunc a uiro docto ex

descriptum

suscipere possit, Ioannes Graeuen

me

esse, ut illius partes docuit qui tres codices

Romanos
nisi

contulit;

qua de causa

eius lectiones

non

attuli

ubi Reginensis deficit. Multo deteriores sunt Taurinensis D IV 39 saec. XIII, in quo pleraque (a p. 130, 7

T
S

ad

p. saec.

171,21)

foliis rescissis interierunt, et

Sorbonicus 268
expressit,

XTTT ex quo Hommeius

olim

opusculum

quamquam eum neglegentius in codice legendo se gessisse, cum librum benigne intercedentibus summis utriusque rei
publicae magistratibus liberalissime Berolinum

missum

in-

spicerem et examinarem, ipse cognoui. in hoc libro coniecturis quae auctor uata sunt.

Saepissime autem scripserat depra-

Addidi commentatiunculam

c

super Thebaiden', quae

utrum Fulgentii

sit

necne, firmis argumentis diiudicari non

posse mus. Ehen. LII 177 sqq. demonstraui; postea tamen P. de Winterfeld Statii cognomen quod est Surculus pro

Sursulo 1) quae usitata esset forma ante decimum saeculum non inueniri me monuit. Quod si uerum est, certum exstat

iudicari possit,

argumentum quo a Fulgentio hoc opusculum abquod etiam sermone a Fulgentianis, quae
c

longiora exhibent enuntiata et pluribus ornata luminibus, aliquantum differt atque uoce quae est anichos' (p. 183, 11)

imperitum

suspicionem mouet, quia Fulgentium linguae Graecae adeo fuisse non credimus. Exstat autem in codice

Parisino bibl. publ. 3012, cuius collatione uti potui duplici, cum primo Rossbach quam ipse confecerat ultro mihi obtulisset,

postea Wessner Gundermanni schedas mihi misisset.

Quae

collationes

non omnibus

locis

inter se consentiunt,

quia iniuria temporum et margo codicis adeo laesus est ut plures aut desint litterae aut paene euanuerint et

atramenti
legantur.
1) ct.

ipsius

color

ita

perierit

ut omnia difficillime

Statii silv. libr.

V

ed.

Vollmer 1898

p.

16

n. 5.

XVI

PRAEFATIO

In recensendis omnibus libris Fulgentianis eam adhibui cautionem, ut codicibus quam maxime nitendum esse et nisi certum subsidium afferri posset, eorum lectiones integras esse relinquendas putarem, ne aliis qui uel maiore
ingenio instructi uel magis adiuti fortuna ad hunc auctorem accessuri essent, deprauatum et maculis turpissimis aspersum

traderem.

Ne quam paucae

coniecturas quidem uirorum doctorum

quam-

sunt numero ut in scriptore iniucundo qui

uidebatur omnes commemoraui, quia pleraeque neque codicibus optimis inspectis neque genere dicendi quod adhibet Fulgentius satis cognito temere prolatae quasi nullius
[ ]

Quae non omnibus tradita sunt libris Fulgentiana esse possunt aut quae quamquam omnibus tradita sunt insiticia et delenda iudicaui, uncis Auctores nonquadratis inclusa tamen in textu reliqui. nullos infra Fulgentii uerba notaui, siue quia ex eis haurire potuit scriptor uel hausit, siue quia aliquid ad In apparatu explicandum et interpretandum afferunt. critico maximam appetiui breuitatem, ut saepe syllabas

momenti

sunt.

quamquam

quae differunt a lectione antecedenti afferrem; quae rotundis inclusa sigillo codicis addidi, semper ad eum qui proxime antecedit librum pertinent, nisi particula c et' interposita ad plures ea spectare uolui. Quae ipse He aut emendaui aut conieci, litteris He, quae Hommeius in Ho libris de aet. m. et h. excogitauit, litteris Ho additis c Bo significaui; Bo et Gu in commentatiuncula quae est super Gu Thebaiden' Rossbachi aut Gundermanni coniecturis adscripsi. Restat ut gratias agam omnibus qui quocumque modo me in hoc opere conficiendo adiuuerunt, siue collationes mihi praebuerunt, siue quo loco incerta mihi uidebatur
solas
( )

uncis

uel
siue

mea

collatio uel

aliena de eo

me

certiorem fecerunt,

Neque denique plagulas corrigendas susceperunt. minus bibliothecarum praefectos cum nostrarum tum Italicarum, cum omnibus in me uterentur officiis, summa me
beneuolentia obstrinxisse confiteor.
Scripsi

Berolini

mense

septembri

a.

MDCCCXCVIIL

FABII PLANCIADIS FULGENTII
V. c.

MITOLOGIARUM LIBRI TRES

Fulgentitjs

ed.

Helm.

Palatinus 1578 (deest a Reginensis 1462
Trevericus VI 3

p. 19, 1

ad

p. 41, 5)

(NA XVII

609)

Reginensis 208 (inc. a p. 109 Harleianus 2685

M. 711

St.)

Montepessulanus 334 Gudianus 333
Reginensis 1567 Gudianus 331
Leidensis Vossianus 96
(inc.

a

p.

132 M.

ex.

733

St.)

=P =B = T =I *= H =M =D =E = G =L

\

\

$

J

Omnes codices qui supra memorati sunt aut praeter eos qui nominatim afferuntur reliqui
(Bernensis 427 (Venetus Marcianus 94

(Neapolitanus IV D 13 (Barberinus VIII 47
(Deteriores

n.

CLXIII

= = = = = =

co

Bern)

Marc) Neap)
Barb)
deterr)

[ ]

Si qui codices ex altera utra classe excepti sunt, his uncis inclusi post o: et § adiciuntur ((3 [£] EG). Qui non memorantur, cum lectione recepta consentiunt.

=

Numerus

manum

t

aut

2

additus significat

primam aut secundam

eiusdem

codicis.

Fulgentii de fabulis gentilium moraliter expositis In nomine dni IHV XPI. in hoc codice (in cod. om T) haec (hae hic T om P) insunt fabulae numero L secundu philo-

H

B

sophiam (-sofiam BH) expositae a Fulgentio (prbro add P) vc. ad Catum presbiterum Cartaginis (Charth- P kart- T) seq. ind. fab.; deinde (Ds faue legenti add BH) a[M~\ om
Plancidiadis Fabii Planciadis (Plancidiadis Fulgentii (Fulgenti P) vr cl. mitologiarum lib.
.

P

M

H

Placidiadis

M)

III

PM) expl. incp lib primus PB HM incipit prologus T omnia om D

cap (capitula

In nomine dei summi amen. fabii planchiadis fulgentii uiri clarissimi fabularum liber prinr? scdm philosophum moraliter expositarum ad cantiam presbiteru kartaginis. Incipiunt capitula libri mitologiarum seq. ind. fab.\ deinde Finiunt capitula libri primi fabii planciadis fulgentii uiri clarissimi mytologiaru incipit liber primus

E

Fabii Planciadis Fulgentii
incip primus

v.

c.

G

mithologiaru fabularu lib

LIBER

I
st.

Quamuis inefficacem petat studium res quae effectum et ubi emolumentum deest negotii causa
inquiri

caret 595
cessat

hoc uidelicet pacto, quia nostri temppris erumnon dicendi petat studium, sed uiuendi fleat 596 2 nosa miseria ergastulum nec famae adsistendum poeticae, sed fami sit 6 cito itaque nunc aut quod amiconsulendum domesticae
||
|

aut quod edas inquiras quam quod dicas inuenias uacatque hoc tempore potentibus opprimere, prioribus rapere, priuatis perdere, miseris flere quia soles, domine, meas cachinnantes sepius nenias lepore satyrico
seris fleas

10

litas libentius adfectari,

dum

ludicro Talia uentilans

epi-||

3grammate comedica

tur quia et mihi affatim tuarum aurium sedes lepido quolibet susurro permulceam: parumper ergo ausculta dum tibi rugosam sulcis
anilibus ordior fabulam,

solita est uernulitate mulcere, addi- 597 nuper imperasse dinosceris ut feriatas
|

15

quam nuper

Attica saporante salita

sura, nocturna praesule lucerna niali figmento delusam, quo non

commentus sum, poetam furentem

som-

aspicias,

4 sed
|

onirocretam

||

soporis nugas ariolantem aduertas.
arbitreris

Ne- 598
praeces21

e

enim

illas

Eroidarum

lucernas meis

|| S
t

inefficax

^DMcc^T]
s

3

effectu

T

effectu

a

§

5

di cendi

Barb

6 famis

T

7 amisseris

T

vagatque

BT

mg. '-'tamen) (poster. c in ras.) cancinnantes

M

10 quia'-' obpremere corr obprimere jR 11 cacinantes cacinnantes t 2

B

B

H

T

nenias suprascr nugas

E

satiro (saem i? 8 satyro colitas lepores atjr colitas t 12 adfectari adfectare co colitas tyri 16 absculta thalia 13 uernilitate Salmasius

M) G

TM

B

P

TM^D

P^BH^T

avsculta

P^H^

20 ornirocretam

(3

1*

4
M.

MITOLOGIARUM
S

sules

libris,

curiositas

quibus aut Sulpicillae procacitas aut Psices declarata est, neque illam quae ui maritum

SFedriam
cepit,
5

in

tumulum

duxit aut Leandricos na|tatus inter-

10

achademicum rethorem ita usque ad uitalem circulum tulit, quo pene dormientem Scipionem caeli civem Uerum res publica uideat quid5£ effecerit. Me interim discedentem a te domine dum Cicero egerit. quasi urbanis extorrem negotiis ruralis otii torpor adstringeret, et euitans erumnosa calamitatum naufragia quibus puplicae uexantur incessabiliter actiones, arbitrabam
sed quae nostrum
||
|

agrestem secure adipisci quietem, ut procellis curarum cetflantibus, quo in turborem urbana tempestas exciderat, uelut Alcione niduli placidam serenitatem uillatica semo- 6C
||

15

tione tranquillior agitassem; sopitisque in fauilla silentii raucisonis iurgiorum classicis quibus me galagetici quas-

sauerant

impetus
ni

defecatam

silentio

uitam agere

credi-

7tabam,

quoque me|morum angina inprobior sequeretur felicitatisque nouerca fortuna, quae amarum quiddam humanis interserit semper negotiis, me quasi
1

me

illuc

cf Mart. epigr.
4,

X

XXVIII
1

8

13

cf.

38. 35 Auson. cent. nupt. Mythogr. Vat. I 9

rec.

Schenkl

illam Fedriam quae ui maritum? (coll. p. 3, 21 illas Eroidarum) aut Fedrium He videtur confudisse Mele-

m.2

M

i/>ches

G

i/>isches

E
(3

spices

T

2 nec

HTD(l

ui

add

3

Phedriam

agrum

cum

10 trabar

G caelantibus corr 11 ut om celantibus jB cessantibus co, suprascr caes"santibus gelantibus ? Plas12 turborem torporem co qua in torporem He X berg 13 altione a[2>] altiori excierat Muncker exci*erat 15 gallagetici deterr 14 silentiis cc[M~\ em II niduloHJ?
a>

Hippolytum HG 6 puplicae PM publicae
tulit
x

et

4 rhetorem B%

efficerit
oo

B

TD
T

x

efficeret

arbitrabam

PH

T

TM

B

x

5 circu cir9 et om T(l arbitraba arbi-

T

T

H

PB T

m.2M

E

galatici

Neap quibus per negalia
ge

getici

M Gallogetici Salmasius
P H TD
E)§M

eisen.

Getici (in archetypo galatici aut galagetici) Hertz Ann. FleckCIII 273 Gallsiecici Luc.Mueller Ann. Fleckeisen. XCV794 defensa16 defetatam quibus magalia Getici He X X more antam Barb 17 meTorumZ) merorum (moerZ

guino Marc

impr. ang.

E

LIBER

I

5
st.

Nam tributaria in dies conuentio pedisequa sectaretur. conpulsantium pedibus limen proprium triuerat noua indictionum ac momentanea proferens genera, quo, si Mida rex ex homine uerterer, ut lo cupletes tactus rigens a,uri 601 materia sequeretur, credo etiam Pactoli ipsius fluenta con- 5
frequentibus desiccassem.

Nec hoc tantum miseriaquod etiam
bellici

n ergastulum

sat erat; addebatur his

Ktis

quenter incursus

pedem domo radicem

infigere iusserant,

quo portarum nostrarum pessulos, aranearum cassibus oppletos, quispiam non uideret. Agrorum enim dominium gentes ceperant, nos domorum; fructus enim nostros exspectare licuit, non frui; merces quippe gentilis fuerat, si uel ad manendum clausos relinquerent. Sed quia numquam est malum inmortale mortalibus, tandem domini regis
felicitas

10

8

adventantis uelut

so||lis

crepusculum

mundo
|

tene- 602
in- 16

bris dehiscentibus pauores abstersit.

Et post torpentes

quae tum bellicum robigauerat interdictum licuit ndem arua uisere, limites circuire; egredimur nautarum <ssus morem quos tempestatum flagitamento confractos exoptata reduces excepit ripa et velut parietum indumentis exuti post domesticas stationes ambulare potius discimus
•er

20

progredimur et Maroneo uersu consimiles tandem equus campo potitur aperto' intuemur arua, quibus

f

22 Verg. Aen. XI 493

losumida H 5 conditis em H^M^ 6 desiccasse* H I.am 8 pedum DBH^M^ domi deterr 9 pessolus corr pes11 coeperant BHTM cgperanti? sulos PBT 13relin15 velud H (ut semper) solus T tenebriscenquerant M tibus (-bresc- HT)BHT tremescentibus Marc 16 exstersit E 17 qui E tum in ras H cum PB rubigauerat
x

1

pedissequaD6r

insequeretur G
cc

3 quasi

DH T^M^G
t

x

-ant bellicus ouigauerat corr bellicu rouigauerat x rouigauerat obiurgauerant Marc profligauerat (-rant E)§H^ 18 circumire G 19 more T flamento 20 exX iam excepit G 22 uersus uersui cipit X 23 potitus

M

P

D

H

BH

BH

M

P

E

MHDB

6
M.

MITOLOGIARUM
St

adhuc inpressae bellantium plantae mauricatos quod aiunt sigillaverunt gressus et formidine menti nondum extersatftf hostes in uestigiis pauebamus; terrorem enim pro sui memoria miles hostis heredem relinquerat. Sed Troadum in 9 morem ostentabamus alterutrum loca quorum recor|dationem
6

sentosa

aut intemitio celebrior faciebat aut praeda. Tandem inter nemorum frutecta, quae agrestis olim deseruerat

10

nam intercapedinante pauoris prolixitate tam manus, larga fumo lurida parietibus aratra pendebant et laborifera boum colla iugales in uaccinam mollitiem deduxerant
callos

squalebat uiduus sulcis ager et herbidis sentibus 20 oliuifero uertici minabajtur; ita etenim nexili desmatetftf meandrico gramini labrusca coibant, quo saepta herbosis radicibus tellus Triptolemicum contumax abnueret dentem 15 ergo dum huiuscemodi paliurea prata incedenti premerem planta et roscidos florulenti uelleris colles spatianti meterem passu, defectum voluntas peperit et egredientis studio sedulitas ex labore successit. Deuertor arborei beneficium umbraculi praesumens, quo me erranti foliorum intextu 20 Phoebi torridis defensaret optutibus et circumfluo ramorum recurrentium nexu umbram quam propriis radicibus praeberet mihi etiam concederet esse communem. Nam me

1 impressa T mauricatos (suprascr m. 2 mauricatos ut muricatos) uel milicatos nmricatos m*uricatos 4 relinquerant X T -at 3 hostis T 2 mentis x 5 more T in ras reliquerat DpM^ reliquerant 2 9 largo iam largo Wopkens atra 10 uact G x X 11 gallos T 12 de sirriciuam uaciuam? He

H
x

MDE

M

PR

PR TM E

TH

RP

M

HT

P

TH

M

mate

de syrmate 2 2 de sirmate graminii JRM graminia (a in ras) T P2 Mg 14 treptolicum a tript- § T2 (3 metirer adnueret T 16 roscido X

H

HM

|3

13

me

n

17 etPEomca de18 sed utilitas et gradienti Marc egradientis arborei ex T arbori arbore uertor diuertor o x 20 a tor19 quod errante ex errantem arbore curcumridis QH^M^ obtutibus T$ ab ictibus Staveren 21 quam in marg om fluo (suprascr du circufluo) 22 praebet T T X

PR M

B

TM

M

graminum

E

andrico T coibat

2

Triptolemicum edd

Marc

H

R

P

H

D

G

PRH

RP

G

LIBER
11

I

7
st.

auium quaedam uernulitas, quae

|

fragili

quadam

dulce-

dine crispantes sibilos corneis edunt organulis, ad hoc opus allexerat et laboris tam subita requies melos quoddam

carminis expectabat:

||

Thespiades, Hippocrene

605
6

quas spumanti gurgite inrorat loquacis nimbi tinctas haustu Musico,
ferte

gradum properantes de uirectis collium, ubi guttas florulentae

10

mane umor

rorat purpurae
algens,

quem

serenis

astra sudant noctibus.

Uerborum

canistra plenis
||

15
|

reserate nosculis.

Quicquid per uirecta Tempe
raptat unda proluens innientis etre cursu

606

quam produxit ungula, quicquid Ascreus ueterna rupe pastor cecinit, quicquid exantlata gazis
uestra promunt horrea,

20

quod Maro

cecinit pastorali silua Mantuae,
|

2$

quod Meonius ranarum
uernilitas Salmasius

3 elexerat

T

5 Tespiades

T
a hic

bippocrenae a hippocrene.

usto 12 rorat rorant o 13 humor t 16 deserata Barth 17 quidquid 18 profluens 19 innientis inuenientis (u corr i) hinnientis a et recussu et recursu a (in nitentis?) etrae cursu coll. p.33,16 v. 21/2 post 23/4 om 21 quidquid Plasberg t 23 quidquid exanthlata exathlata exathlanta X athlantis Marc galis MD(i gazas G gazis co ex Atlantis gazis edd gazis exanthlata T Graiis? Plasberg

D

DGM

E

8 austu

RTM
T

X

hastu

H
PM

E

PRH

PM

RM§ HG

PM

G

PR

PR

T

H

8
M.

MITOLOGIARUM
St.

13

cachinnauit proelio, Pharrasia candicanti

||

607

dente lyra concrepet; ad meum uetusta carmen
5

saecla nuper confluant.

Hoc

madidas
straxit.

itaque sacrincali carmine Gorgonei fontis adspargine et praepetis ungulae riuo merulentas Pierides ab-

10

Adstiterant itaque sirmate nebuloso tralucidae ternae uiragines edera largiore circumfluae, quarum familiaris Calliope ludibundo palmulae tactu meum uaporans

pectusculum poeticae proriginis dulcidinem sparsit; erat enim grauido ut apparebat pectore, crine neglecto quem 14 margaritis praenitens diadema constrinjxerat, talo tenus bis
15 et

tinctam recolligens uestem, quod credo et itineris propter ne meandricos tam subtilis elementi aliquatenus limbos£06
|

aculeati

herbarum uertices

scinderent.

Adstitif

propter;
uiragi-

erectus ergo in cubitum

ueneratus

sum uerbosam

nem, olim mihi poetico uulgatam euidentius testimonio, nec inmemor cuius uerbosas fabulas propter scolaribus ru20 dimentis tumidas ferulis gestaueram palmas, et quia non i5mihi euidenti manifestatione quaenam esset liquebat, cur Tum illa: Una, inquit, sum e uirginali uenisset inquiro.
|

25

Eliconiadum curia, Iouis albo conscripta, quam olim Atheneam ciuem Romanus ordo colendam exceperat, ubi nouellos ita frutices edidi, quo eorum cacumina summis

1

3 lira
e cali

E

cacinnabit lura T
sacrificale
<o

B HT
X

chachinnavit

G

2

Parrasia

H
PT

concrepent

T

6

hoc igitur

G

sacrifi-

P

carmen

He

BTH M
x

8 syrma,te MDfi luciabstraxi 2 S 11 pruhedera § 9 ter ternae Barth dae ^ transluc14 itineris dulcedine MTH(l dulcitudinem riginis M^H^P^ propter propter supraser s. difficultatem (expunx m. 2) 16 a(d)stiti a 15 filamenti Heinsius difficultatem deterr sed 20 non] iam Neap 17 ergo erectus em He T 23 aluo 22 tunc T inquid quia? Muncker X

aspergine

H M

7

§H

adspargine M

B

aspargine

D

E

D

PH

t

LIBER
itris

I

9
st.
||

linquentes heredem, 609 insererem, ita uitae famam maius celebriorem obitum protelarent. Ast ubi me [uo omuleae arcis conuentu bellicus uiduauit incursus, Alexandriae conciliabula urbis exulata possederam uariis dogmatum inbutamentis lasciua Grecorum praestruens corda post5

que Catonum rigores Tullianasque seueras inuectiones et enerues sensus aut i£ Uarroniana ingenia Pelleae genti luseram aut comedico fasmate delectabam aut trasatyra
|

gica pietate

mulcebam aut epigrammatum breuitate con-

me mea captiuitas, et licet nostrae ua- 10 cuissent industriae, inueniebat tamen animus quibus inter mala arrideret, nisi me etiam exinde bellis crudelior
dibam.

Libebat

Galeni curia exclusisset, quae pene cunctis Alexandriae ita 610
est inserta angiportis,

quo cirurgicae carnificinae laniola
15

i7pluriora habitaculis nume|rentur; denique ita certando remittunt in mortem quo ferant Caronem citius obiturum, Hanc orationem risus mollior si collegio non donetur. terminauit. Itaque meis quo deuerteret culminibus inpetraui.
>

Tum
dogma
ita

illa:

Non

paues, inquit,

Musicum

tuis recep-

tare

penatibus,
litterarios

cum barbarorum morem

ausculta-

20

uerim

mercatos penitus abdicare, ut hos qui primis elementorum figuris uel proprium discripserint
cassata inquisitione

ISnomen

mujtum

in carnificina reptarent.

Tum

ego:

Non
ecl.

||

ita est,

inquam, ut 'audieras, sed famatfi:*
(et

Verg.

IX 11

sq.

fama)

124G

3 artis T 2 maius 4 exultata T magis co 7 uerroniana (uero- D)a em uarpost quatonum T t ronia uaroniana pellee, apelleae 00 gentis § 8 plasmate Scriverius phantasmate Marc traica 9 conG debam condidam in candidam in condibam corr T X 10 libabat u[DM] libebat iuuabat? He uacauis2 (3 11 inuenibat sent uacassent 16 sobiturum cc \D] 18 quo meis G del s quo diuerteret sopiturum |3 19 inquid 20 absculquod auerteret imperaui X 21 literarios tauer: tauerim -ram mercatus 22 discripserint descr- co 23 carnificinam % t 2 -assent reptarent reportarent 3/2 reportarentur j£ t tarent T G raptassent deterr 24 ut om T

PM

E

E

M

s

MDH B H E MHT H GD H PBTM D M PB D PBHM

HM

H

PHG

H

E

GM

PB

10
M.
fuit'.

MITOLOGIARUM
St.

carmina tantum nostra ualent', Musa, tela c inter Martia, quantum' dulcis aquae salientis sitim restinEt ut suum me amplius familiarem rescisset, riuo'. guere c illud etiam Terentianum adieci: 01im isti fuit generi quon5 dam questus aput saeclum prius'. Nunc itaque ita litterae suos quicquid Elicon uerbialibus horreis entecatum possederat in ipsis potestatum culminibus hereditario iure
transferret catus extendunt.
|

Nam

c

f

Illa exhilarata uersiculis, ut-

612

iPpote quasi Meonem senem uiseret recitantem, laudatorio lopalmulae tactu meam mulsit caesariem percussaque mollius ceruice quam decuit: Eia, inquit, Fabi, Anacreonticis iamdudum nouus mistes initiatus es sacris; ne quid ergo meo
tibi

desit

tirunculo,

accipe

parem dogmatis gratiam

et

te satyra lasciuienti uerborum rore perredde 15 cussit uadatumque te sui retinet amoris inlecebra,

quatenus nostra

quod deuerbas sipnotico

et

quidquid libet Niliacis exarare

papiris, feriatis aurium sedibus percipe; nec deerit histo;2tfriae quilibet effectus cuius te uisce|ribus interstingi poposceris. fefellit, generosa£13 ego: Index te libelli

Tum

||

2oloquacitas; non mihi cornutus adulter arripitur nec imbre mendaci lusa [Danae] uirgo cantatur, dum suo iudicio
2 Verg. ecl.
1

V
|3

47 (saliente)
2

4 Ter. Eun. 246
3

musae

5 uetus

uE

M

questus

saliente D§ G = querella

resciscet

o

aput

PB

H

recissetT
co

apud

6 qui

quid eligon BM^ quicquid elicon eligon

D

quiqui de lign
co

si

quis vel sim. alqd.

catum

H

8 catos

E

qucquid quique deligon uerbalibus elicon Jf2 deest t § sentecatum G sentheadd Muncker quo

P

TM

T

cados Scriverius
t

exilarata

T

exhirata

G

conmulsit 11 inquid f&uiPBHT anacreonon(suprascr m. 2) 14 nram 12 mistes] antistes ticis-RT anacreon**ticis satira G 16 deuerbas nram te satyram te satyra debeas debebas co sipnoticon sipnotico co (schol atramto E) sepioticon edd hipnotice (== dic quid enarres somnians)? He 18 interstingi an: ipno tuo? HeetPJasberg quicquid T 21 id danae ccG eraso id 20 mihi non -stringi co
9 quasi]

quae

BHM

quem T

E

P

H

PH
D

10

me

dm

M
P

E

H

BD

DG

PB

cum

G

LIBER

I

11
st.

hanc auro decepit quam potestate nequiuit; non suillo canimus morsu depastum amantis iuuenis femur nec in meis libellulis sub falsa alite puerilis pependit lasciuia; non olorinis reptantem adulterum plumis, oua pulligera uirginibus inculcantem quam semina puerigena uisceribus infundentem, nec lignides puellas inquirimus, Ero atque Psicen, poeticas garrulantes
sibi

ms

pecudem

praetulit

et

5

dum haec lumen queritwr extinctum, illa deflet incensum, ut Psice uidendo perderet et Ero non uidendo lusamtfii perisset; nec referam uirginali figmento Aricinam
ineptias,
||

21

uira|ginem,

dum

quam
innitus

fuerat.

quaereret Iuppiter quod magis esse uellet Mutatas itaque uanitates manifestare cupi-

11

mus, non manifesta mutando
exerceat
et
sol

fuscamus,

ut

senior deus

fulgoris igne deposito malit anilibus exarari rugis quam radiis; certos itaque nos remm
effectus,

15

quo sepulto mendacis Greciae fabuloso commento quid misticum in his sapere debeat cerepraestolamur

Tum illa: Unde haec tibi, inquit, homuncule, tantam ignorantiae scientiam, unde tam ratum J ordinem ignorandi? Dum enim saeculis intacta exquiris, ostendis te sapienter scire quod nescis. Cui ego: Si his,
brum agnoscamus.

20

suum

quibus ignorare aliquid contingit, ne ipSut quidem nescire scire contingerit, quanto satius erat eis etiam non
4 adulterium

T

5

quam

infundentem om

T

6 lic-

7 hero lignides (suprascr m. 2) Lychnides edd 8 queritur G spicen querit jR quaerit m D i/>ches 10 non acirinam (aaurina T) spices em psiches a[P] aricinam P(l delendumne ut scholion? v. p. 10, 21 11 quidGilfj 12 mutata sit atq; uelliti^T^; uelit mutatas ***** (extrem. fuit q) 14 innitus hinnitus co 15 nos om 16 quo sepulto MMarc quos epuleo quos

;des G

.chi

M

psichen

E

G

E

G

E

G

H

M

1

-to H^ quor epulso sepulco x quos ex epulo G quos ex epuleo suprascripto ex delectatione quo repulso Neap 17 commentu Pi^if T mysticum 18 inquid om 19 tanta ignorantiae scientia 20 intactam cc[D] t 22 nec <o 23 conipsut ipsud T ipsum eo coningerit (sed erason) contigerit contingit ingeret He

H

T

neRHMG PRGT

D

D E HDG

PRT PR T

PR

RH

R

emHM

M

DM

HE

12
M.

MITOLOGIARUM
St.

^nasci
itaque

contingere

quam

nasci inefficaciter ueni|re.

Primum

5

ego scientiae uestibulum puto scire quod nescias. haec illa: Tam secretis misticisque rebus uiuaciter pertractandis ampliora sunt auctoritatum quaerenda suffragia; neque enim quippiam ludicrum quaeritur, quo ludibundo Sudor hic 615 pede metrica uerborum commoda sarciamus. opus est palestrantis ingenii, ne tam magnifici adsumpta

Ad

operis moles ipso fere medio conaminis impetu uiuacissimis destituta uanescat tractatibus. Ergo erunt nobis etiam
10

atque Urania adiutrices operis consciscendae nec [enim] deerit tuis lasciuiens amica solaciis, at dum te misticae artes anhelum tractando reddiderint, tute tua
Philosofia
;

15

Quaeso, inquam, munifica larSatyra ludentem excipiet. ne tu istam tuam Satyram cuius me dudum uadatum amore praedixeras temere nostris credas penatibus. Tam etenim liwens zelo sortitus sum ex affectu coniugium, ut, si hanc suis oblucentem ut pelicem uoluptatibus domo
gitas,

reppererit, ita sulcatis ungue genis in Eliconem remittat necesse est, quo eius diluendis uulneribus Gorgonei ipsius
20 fontis

nequaquam

fluenta sufficiant.

Tum

illa

cachinnum

23 quassans fragile conliso bis terque pulsu palmulae femo|re: Nescis, inquit, Fulgenti, rudis accola Pieridum, quantum Satyram matronae formident; licet mulierum uerbialibus undis et causidici cedant nec grammatici muttiant, rethor 616
||

25

taceat et clamorem praeco conpescat, sola est quae

modum

2 itaque nesciendo inefficaciter uiuere 6 pedem trica 3 mysticisque X commodo ludibundi pede metrico He (sed e suprascr) eo urania cae10 philosofia 9 tractibus T -sophia 11 enim om ccG caelestis uraniaD6r asciscendae § lestis 12 misce ut ad a[D] at (sed deleto m) 2 13 extute eo tum te tractandii T mysticael)6r 14 dudum me excipiat excipet cipit X obludentem? He ut] 17 suis om 16 libens m em He 21 fragilem 20 caccinnum 18 repererit T eti£ uerbalibus Tfi 2 23 satiram 22 inquam a [H] Marc rhetor 24 muttitant corr -tent T
1

ergo

BT
E

quam

TMD PBD

E

PBH T H

GT

DE
D

PBTH

PBTM

B^DG H EM^

E

E

E TD

BHT

M

LIBER
inponit

I

13
st.

Hac furentibus, licet Petroniana subit Albucia. etenim alludente et Plautinae Saureae dominatus obdormit
et Sulpicillae

que Semproniae quamuis praesens
tandi raucescit.

Ausonianae loquacitas deperit Sallustianaesit Catilina melos can5
||

Soluerat igniuomos mundi regione peracta

quadrupedes gelidumque rotis tepefecerat orbem
24
rector et auratis colla spoliabat habenis.

|

617

Phoebus disiungit equos, iam Quintia iungit; quasque soror linquit, frater'pede temperat undas. Tum nox stellato mundum circumlita peplo

10

Ilam
25
noctis

caerula rorigeris pigrescere iusserat alis astrigeroque nitens diademate Luna bicorni bullatum biiugis conscenderat aethera tauris.

||

|

618
15

Iam simulacra modis mentes

fallentia plastis

mollia falsidicis replebant stramina signis; et, ut in uerba paucissima conferam, nox erat.

Cuius

nomen iamdudum

oblitus ut insanus uates uersibus

hospita

delirabam, dum subito agrestis illa quam dudum uideram oborto impetu cubicularias inpulsu fores inrupit

20

iacentem repperiens marcentia lannecopinanterque guore somni lepido lumina rapido atque admodum splendifice intermicanti quodam sui uultus coruscamine perpulit; erat enim ultra solitum eminens mortalitatis aspectum. Denique pigrae adhuc quietis indicium rotatis naribus
1

me

25

Petronius ed. 3
cf.

Buecheler
et

(confundit p. 4, 1
1

Sauream servum
Sall.

2 cf Plaut. fr. VI Artvmonam matronam)

Asin. 3 v.

de coni. Cat. 25

tirae

hanc 2 sat] obdormitet 3 et Sulp. satyrae G deperit om 4 cantilena ccG 6 solsalustianaeque 2 § uerit T igniuomos (os ex us) igniuomus a -mos Scriverius 9 cyntia cintia cinthia 11 stillato cc[DM~\ 13 bicornis 19 20 obortu a[M~\ 21 neo§ t

E D

subet Buecheler albutia

TE

HT

HD

a{DM —

D ME G D H cumD pinanter quae PB ^neopinanterque T necopinanter quae del ec H inopinanterque reperiens BDG langore BT 23 perpulit suprascripto pepulit E pepulit D G
(3

G

l

14
M-

MITOLOGIARUM
St.

ruptuantem repentina
praeibat florali

ostii
||

crepitatione turbauit.

Hanctfi^
hedera

lasciuiens

uirguncula

petulantia,

largiori circumflua, improbi uultus et ore contumeliarum sarcinis grauido, cuius ironicum lumen tam rimabunda
5

uernulitate currebat quo mentes etiam penitus abstrusas temulentis inscriptionibus depinxisset. Musae autem latera

sarciebant altrinsecus duae, quarum dexterior uerenda quadam maiestate subnixa elatae frontis polimina argenteis

,2£astrorum crispauerat margajritis, cuius faleratum exoticis 10 diadema carbunculis eorniculata lunae sinuatio deprimebat
ac
cerulanti peplo circumlita hyalinae cauitatem sperae osseo fastigans tigillo uersabat. Uisus itaque luminis tam elata contemplatione caelitus erigebatur intuitus, quo pene
15 lateris

Leui comes 620 superna intuens pollicem inlisisset. secretior humanos inrefugo quodam contemplatu tuitus uelamine quodam arcano uitabat; huius ninguida
forijbus

,27eanis albentibus nitebat caesaries rugaque crispato mul|tiplici supercilio rancidum se quiddam consipere promittebat; tardior erat incessus et ipsa ponderationis grauidine uene20

randus.

His

te, inquit,

quarum
lestem
23
1

Calliope prouinciam loquacitatis ingressa: Fulgenti, tutricibus spondideram largiturum ; sequax si fueris, celeri te raptu ex mortali caeastrisque
I

Tunc

efficient

te,

non ut Neronem poeticis

cf.

Luc. Phars.

45 sqq.
2

H D eructuantem EH eruptuantem M rucHMDE 4 yronicum (hyr- G) $ 5 etiam obstrusas E 7 sarciebat T penitus om G penitus om deterr 8 elate PBTMH (sed deleto uerecunda G quedam T 11 9 phaleretun T cauitatem suprascripto priore 12 fastigans HDE spherae MHD sperar§ T uitreg E
ructuantein x 2 edera tantem G
2

e)

lunee,

13 lata in tutu intuitus delendum? v. fatigans co x 16 archano 115 15 fugo T contemplatus 18 concipere 19 graueconsopire conscipere 2 dine 20 calliopem et (sed deleto m) 21 iste pro his caliope ope G calliope in? He

M

E

D

PB TE

H

HD§M^

E

PBTH

MH G M
di

HD§

inquit

ram
oerg

DEH inquam M spoponderam §
2

co

pondideram

H

tePBT spondera P sponde-

largituram Modius largitu iri? Plas22 celeriter aptu <x[MD] -raptum MD(i em Plasoerg

LIBER
x.

I

15
st.

laudibus,

sed ut Platonem misticis interserent rationibus.

Neque enim

illos de his expectas effectus, quos aut poema ornat aut deflet tragoedia aut spumat oratio aut cachinnat satyra aut ludit comedia, sed in quibus et Carneadis re-

sudat elleborum et Platonis auratum eloquium et Aristotelis

5

sillogismaticum breuiloquium. mentis cubijjculum et aurium fistulis

Nunc

itaque pande audito nuntio men- 621

intromitte quod excipis; sed enerva totum mortale quod tibi est, ne tam sacrati series dogmatis scrupulosis rite non residat penetralibus. Ergo nunc de deorum primum natura, unde tanta malae credulitatis lues stultis mentibus inoleuerit, edicamus. Quamuis enim sint quidam qui spreta
tibus

10

28

capitis generositate aricinis

atque ar|caicis sensibus glan15

dium quippiam sapiant atque eorum altiori stultitiae nubilo soporata caligentur ingenia, tamen nequaquam aput humanos sensus nisi fortuitis conpulsationibus moti nascuntur errores, ut etiam Crysippus de fato scribens ait: Conpulsationibus lubricis uoluuntur incursus. Itaque primum
circuitu,

unde idolum tractum
I.

sit,

edicamus.

||

Unde idolum.
auctor libros
ait
|

622
scripsit anti- 21

iomisso Diophantus Lacedemonum

29 quitatum quattuordecim, in quibus
22 sqq. v. mythogr. Vat. v
III

Sirophanem Aegyp-

prooem.

»22
2

PR interseruentD interserT a effectus expectas (del c) exspectes E exspectis G affectusl? affectus M DG 3 caccinnat PR caccin8upra8crl nannat H cacinnat T 6 sylogism- H syllogism- D G silog- T M 7 festuli T 8 sed et E 9 secreta G scruposis PR scru10 resedat PR residat H resedeat T E resideat pulis T
1

mysticis mystici

TM D

interserunt

H

x

00

quidam sint G sunt T 14 dium] occultumD
12 17 crysippus
sit

E 21 dyophantus G Syophantus E diophantes 22 quatuordecim RHDE syrophanem E aegiptium PE egiptium G
add
deterr

PTD

13 arcaicis archaicis G glanaltioris 15 aputPjR apud co 19 factum G 20 dictum crisippus

E

E

RH§

16

MITOLOGIARUM
st
.
.
-

M

-

tium familia substantiaque

locupletem

filium

genuisse;

quem, uelut inormis
30ultra

quam
is

ditum
5

subjstantiae successorem, ineffabili 623 filium depaternitas exigebat affectu erga qui dum adversis fortunae incursibus raperetur,
|

quo patri crudelem geminae

orbitatis

derelinquisset

elo-

perpetuale suffragium denegasset et substantiae propagandae subitam interceptionem obiceret. Quid igitur faceret aut fecunda paternitas in sterilitate damnata aut felix substantia in successione curtata?
posteritatis
10

gium ut

et

15

non haberet quod habuit, nisi etiam nec quod relinquit. Denique doloris angustia quae semper inquirit necessitatis solatium filii sibi simulacrum in edibus instituit dumque tristitiae remedium quaerit, seminarium potius doloris inuenit nesciens quod 624 sola sit medicina miseriarum obliuio; fecerat enim ille unde luctus resurrectiones in dies adquireret, non in quo
erat ut
esset qui obtineret
||

Parum

3iluctus solatium inueniret.
id est idos dolu,

idolum dictum est, Denique quod nos Latine species doloris dicimus.
|

Namque
20

uniuersa familia in domini adolatione aut coronas

plectere aut flores inferre aut odoramenta simulacro suecendere consuerat. Nonnulli etiam seruorum culpabil»

domini furiam euitantes ad simulacrum profugi ueniam merebantur et quasi salutis certissimo conlatori florum£,25
||

15

cf.

Publ. Syr. ed. Meyer 250

1

normis

2 inormis PB^ T enormis substantiseque uellet Scriverius (i eras e add m. 2)

T

M

a

ueluti 3 dedihis-

tum]
qui

M

dilexit
x

Neap dilectum? Plasoerg
2 2

om

isque crudele

derequisset 6 et ut &

CXXXV

tata

E

DM% dereliquit (3 elogiam suffugium Georges Ann. Fleckeisen. 768 9 curata suprascripto t cur T denegasse curata deterr nec om G 10 erat non habere §
T
dereliquisset
et ut

H

D^M usque? Plasberg fuisse?? He 5 quo H Z> derelinquissit PB derelinquisse T
2
(3

4 isqui

cc[DM]

H

PB

11 reliquit 16 acquireret 18 idos dolu Bern YDOS DOLI (3 YDOS udos dolu a> 19 adulatione 21 consueuerat D§H^ 22 euidentes
(sed rasura) deterr

inquireret

D

AOAOY G

non quo

D$Bem

H H

H

MHD(l

LIBER
M.

I

17
St.

atque

turis

offerebant
affectu.
?

,3£quam amoris
Petronius
ait:

munuscula timoris potius effectu Denique huius rei non inmemor et
|

Primus in orbe deos Mintanor musicus in crumatopoion
c

fecit timor';

nam

et

libro

artis

musicae
5

Deum doloris quem prima conpunctio humani finxit generis'. Exhinc ergo inueteratus error humanis pedetemtim consertus discipulis baratro quodam
quem
descripsit ait:

sceuae credulitatis prolabitur.
II.

||

Fabula Saturni.

626

Saturnus Polluris filius dicitur, Opis maritus, senior, 10 et in 33uelato capite, falcem ferens; cuius uirilia abscisa mari proiecta Uenerem genuerunt. Itaque quid sibi de hoc Philosophia sen.jtiat, audiamus. Tum illa: Saturnustf£7 primus in Italia regnum obtinuit; hicque per annonae a saturando 15 34 praerogationem ad se populos adtrahens Saturnus dictus est. Opis quoque eius uxor eo quod opem Polluris etiam filius siue a esurientibus ferret edicta est. pollendo siue a pollucibilitate quam nos humanitatem dic Unde et Plautus in comedia Epidici ait: Bibite, cimus. pergregamini pol||lucibiliter'. Uelato uero capite ideo fingi- 628
| |

tur,

quod omnes fructus foliorum obnupti tegantur umbra-

21

cf.

3 Petron. ed. 3 Buecheler fr. XXVII 1 Stat. Theb. III 661 9 sqq. v. mythogr. Vat. I 102 II 1 III 1 19 Plaut. schol

Mostell. 22. 24 (pergraecamini)
1

poion

MG
t

PE
|3

aut deterr

thuris

crumatopogon crumatopionpigon

HD$
seuae cis B sopnia

M

7 pedetemptim 5 scripsit 8 scaecie discipulis (-us H) <xG disciplinis crudelitatis a> 1 credulitatis in 10 pollumarg 11 gerens 12 mare 13 philosofia Z filop-

E jR D

3 et

om

PHE
G

crumatopion

THM
E

X

4 crumatocromatopion

E

GB

G

H
T

14

annonam
edita

i?t

T

annona

PH

RD

X

15 progationem

17 dicta

G

plnstus

P

19 plaustus pollucis B 20 pergrecamini 21 omnis pingiturjR

T

B

B^H^M

e

a[M\
ob-

mnes B quod omnes

fructus in

mg

M

obnupti
uti

E
2

obnutu

:ern
ruti?

obnuti

co

(ex obnuuti

=

obnubti?)

He
ed.

obn*tegantur

M

Fulqentitjs

Helm.

18
M.
culo.

MITOLOGIARUM
St.

quod omne tempus 35 quodcumque gignat consumit; falcem etiam fert non inmerito, siue quod omne tempus in se reuergat ut curuamina falcium siue fructuum propter; unde etiam et castra5 tus dicitur, quod omnes fructuum uires abscisae atque in humoribus uiscerum uelut in mare proiectae, sicut illic
Filios uero suos comedisse fertur,
|

ita et libidinem gignant necesse est. Nam et Apollofanes in epico carmine scribit Saturnum quasi sacrum nun nus enim Grece sensus dicitur aut satorem

Uenerem,

10

nun quasi diuinum sensum creantem omnia.
quattuor
filios

||

Cui etiam 629

subiciunt, id est

primum Iouem, secundum

Iunonem, tertium Neptunum, quartum Plutonem; Polluris
quasi poli filium dicunt, quattuor elementa gignentem,
III.

De Ioue

et Iunone.

3tfid est
16

20

et Zeus Gre|ce diciGreca significatione siue uita siue calor quod igne uitali animata omnia dicerent, ut Eraclitus uult, siue quod hoc elementum caleat; secundam Iunonem quasi aerem, unde et Era Grece dicitur; et quamuis aerem masculum ponere debuerunt, tamen ideo sororem Iouis, quod haec duo elementa sibi sint ualde

primum Iouem ut ignem, unde

tur; Zeus enim dici potest, siue

consocia, ideo Iouis et coniugem,

quod maritatus aer igne
14 sqq.
v.

9 sqq. v.

mythogr. Vat.
3, 1

III 2, 6 ex.

mythogr.
4

Vat.

105 II 2 III mythogr. Vat. II 7
I

19 sqq.

v.

myth. Vat.

II

20

v.

1

quiaB

2
a>

gigmtDG
uelut

Bern

sese uergat fructum deterr
scripsit

Bem

3 se reuergat

MTHD

-tur

4

fructumPT.Df3M2

propter

G

secundam

17 dicerentur 14 om T deterr § secundum scdm elimentum 18 heraclitusD 20 deaera uel efailf hera HPA 19 etomDp sint elimenta 21 duo om T buerint sunt o)

M^

BTDE elimenta PBH
B

8 scribsit H% 7 gignant gignat co 11 quatuor sacrunun sacrunu 13 dnt add 12 pollucis f3i? 2 sdmif

H

DGM^

D

BE

H

PB M

DG

E PB

HM PMDG

M

LIBER
eruescat.

I

19
st.

Nam

et
||

Teopompus

in

Cipriaco

Ellanicus in dios politia quam descripsit ait Ioue uinctam catenis aureis et de^rauatam incudibus ferillud nihilominus dicere uolentes quod aer igni 37 re: reis, ca elesti coniunctior duobus deorsum elementis misceatur,
|

carmine et630 Iunonem ab

5

id est

aquae

et terrae,

quae elementa duobus superioribus

rauiora sunt.
IV.

Fabula Neptuni.
10

Neptunum uero tertium uelut aquarum uoluerunt elementum, quem ideo Grece etiam Posidoniam nuncupant quasi pion idonan quod nos Latine facientem imaginem dicimus, illa uidelicet ratione quod hoc solum elementum
imagines in se formet expectantium, quod nulli alio ex quattuor conpetat elementis. Tridentem uero ob hac re ferre pingitur, quod aquarum natura triplici uirtute fungatur,

15

id est (sit)> liquida, fecunda, potabilis. tuno Amphitritem in coniugium deputant
||

Grece circumcirca dicimus mentis aqua conclusa sit, id est sit in caelo, sit in aere in nubibus, et in terra, ut sunt fontes uel putei.
|

Nep- 631 amphi enim eo quod omnibus tribus ele-

Huic

et

20

9 sqq.

v.

mythogr. Vat.

I

107

II 9

III 5

[est H$
icus

m cf. p. 5, 12 13 expectantium jR^ MHBern spectantium t 14 quatuor hac re hanc re T hoc re hanc rem 15 fugantur hoc 16 <sit)> fugatur x em x % 17 Amfipotabili interpos He portabilis huic] hinc (l tricem -tritem T -tridem amfi .RD Amphitridem

2 hellaferuescat] perqit p. 41, 5 cypriaco dios polthia dios poltia dios poltihia dios pholtichia § TtoXvzov.Lu Voss Bern dios polti ubia ito\vxv%Lu edd politia 7to\vnxv%Cu'} Sturz no\iov%Lu Nicolai 4 ueri^H 3 deprauatam to aegrauatam H* Neap' Plasberg 10 posidoniam 5 miscebatur et cod. mythogr. Vat. III script. rer. myth. ed. Bode II 123 posidoneam posix 11 pon T donean possidonian § possidoniam t
1

P

D

BTM

M

H

'

H

MD

L

B

HT

B

DG

B

B B

B

H

B

MDG

D

H

MH

E

B^H

E

20
M.

MITOLOGIARUM
St.

38

V.

Fabula de Plutone.

5
.

solis terris plutos enim Grece diuitiae dicuntur credentes diuitias deputari. Hunc etiam tenebris abdicatum dixerunt, quod sola terrae materia sit cunctis ele-

Quartum etiam Plutonem dicunt terrarum praesulem

mentis obscurior.

Sceptrum quoque in manu gestat quod
terris.
|

regna
39

solis

conpetant
VI.

Fabula de Tricerbero.

632

io

Tricerberum uero canem eius subiciunt pedibus, quod mortalium iurgiorum inuidiae ternario conflentur statu, id Naturale est odium ut est naturali, causali, accidenti.

canum

et

leporum, luporum et pecudum,

hominum

et ser-

pentium, causale est ut amoris zelum atque inuidiae, accidens est quod aut uerbis casualiter oboritur ut hominibus
15

aut comestionis propter ut iumentis. [Cerberus uero dicitur quasi creoboros, hoc est carnem uorans et fingitur tria

habere capita pro tribus aetatibus, infantia, iuuentute, nectute, per quas introiuit mors in orbem terrarum.]
VII.
20

se||

Fabula de Furiis.

633

Huic quoque etiam tres Furias deseruire dicunt, quarum prima Allecto (secunda Tisiphone, tertia Megera);
2 sqq.
II 12
v.

mythogr. Yat.
II

I

mythogr. Yat.
III 6,

11

III 6,

22

108 II 10 19 sqq.

III 6,
v.

1

8 sqq.
I

v.

mythogr. Yat.

109

23

3 di1 Titulos usque db hoc capite om T (lac. servat.) 8 fabula om G cane add 4 addicatum deterr cunt 11 natura T accedenti coflentur T 10 coplentur -odum 12 luporum om accidentali deterr pecorum 14 quod a accedens x 13zelusD0 serpentumjT causaliter deterr roborecasuaulite roboratur uerbis Bern comessacomestiones 15 comestiones tur TBem terrarum solus Marc cf. mythogr. 15 sqq Cerberus tiones G 21 alectio 20 quoque om Vat. III 6, 22 II 11, 150

H

E

B

H —

H

B TM

H

B TM

E

M

MEB^

E

a lecto

H

— Megera> <sec.

interpos

He

cf.

p. 21, 8 et 16

LIBER

I

21
st.

Allecto enim Grece inpausabilis dicitur; Tisiphone quasi tuton phone, id est istarum vox; Megera

autem autem
est est

quasi megale eris,

id est

magna

contentio.

Primum
||

ergo

non pausando

furiam

concipere,

secundum

in
5

4tfuo|ce erumpere, tertium iurgium protelare.

Vin. Fabula de Fatis.

634

Cloto,

Tria etiam ipso Plutoni destinant fata; quarum prima clitos enim secunda Lacesis, tertia Atropos Grece euocatio dicitur, Lacesis uero sors nuncupatur,

hoc uidelicet senAtropos quoque sine ordine dicitur tire uolentes quod prima sit natiuitatis euocatio, secunda
,

io

uitae sors, quemadmodum quis uiuere possit, tertia mortis conditio quae sine lege uenit.
IX.

Fabula de Arpyis.

Arpyias etiam tres inferis Uirgilius deputat, quarum prima Aello, secunda Oquipete, tertia Celeno arpage enim Grece rapina dicitur ideo uirgines, quod omnis

15

arida sit et sterilis, ideo plumis circumdatae, 635 quia quicquid rapina inuaserit celat, ideo uolatiles, quod Aello enim 20. 41 omnis rapina ad uolandum sit celerrima.

rapina

||

|

7 sqq. v. mythogr. Vat. I 110 II 14 III 6, 23 14 sqq. v. 15 cf. Verg. Aen. VI 289 mythogr. Vat. 1 111 II 13 III 5, 5 1 Thesiphone arde Tisiphone interponunt deterr: alia 2 titunphone tertia megera interTisiphone titonphone 5 uocem D§ 6 fabula omB.Gr ul de ponunt deterr

E

H

D

Parcis add 7 ipso T Bern ipsi 00 fata qu§ parc§ diX cuntur per antiphrasim quia non uitg humang parcant Neap 8 clotho clitoJR2 lacessis lacessitZ) lachesis |3 clitos i? Cloto Cloto s X 2 § enim] autem G 9 lacessis lascessis T lachesis 10 sentirej scireJE7 12 quiuis Bern 13 qui sine T 14 fabula om G arpiis 15 Arpias 16 aelio hello |3 arpyas

E

B

E TM

D

MH

H

MHT DM
D$

ME

BE

MH

arpya G 20 hello §

oquipetcR ocyp&toD ocypete
19

quidquid

BG

G

occipete

E

H

rapina

arpiai? — arpage] om T omnis

22
M.

MITOLOGIARUM
St.

5
.

Grece quasi edon allon, id est alienum tollens, Oquipete id est citius auferens, Celenum uero nigrum Greee dicitur, unde et Homerus prima Iliados rhapsodia: altya xoi alficc xEXaivbv £Qmr\6u Tteol dovot, id est: Statim niger tuus hoc igitur signifisanguis emanafcit per meam hastam care uolentes quod primum sit alienum concupisci, secundum concupita inuadere, tertium celare quae inuadit.

X.

Fabula de Proserpina.

10

Plutoni quoque nuptam uolunt Proserpinam, Cereris filiam; Ceres enim Grece gaudium dicitur; et ideo illam frumenti deam esse uoluerunt, quod ubi plenitudo sit

fructuum gaudia superabundent necesse est. Proserpinam radicibus£3£ 4£uero quasi segetem uoluerunt, id est terj|ram proserpentem, unde et Ecate Grece dicitur; hecaton enim 15 Grece centum sunt; et ideo illi hoc nomen inponunt, quia
|

centuplatum seges proferat fructum.
XI.

Fabula Cereris.

20

Hanc etiam mater cum lampadibus raptam inquirere unde et lampadarum dies Cereri dedicatus est, illa uidelicet ratione quod hoc tempore cum lampadibus, id
dicitur,

3

Hom.

II.

I

303
v.

9 sqq.

v.

mythogr. Vat.
III 7, 1

I

112

II

15

III 7, 1

18 sqg.

mythogr. Vat.

1 kla>v aXXo

occipite

QN€PQ6TITI6PldoPI B 6YA T6 MdX6AeN (&6N MG) C0N6PC06T n(00€rin MG) 6PI AOPI (dOPI MG) TMG sim (o 6 concupiscere 5 emanabit Barb emanauit co signare TG 7 inuadis? He Marc 8 fabula om G Fabula Proserpin§ E 11 sit] est E 10 Grece omMTBE gaudiu dium

E

edd

3

prima

(aLQODv)? Plasberg — rhaps. om MTD(t

eron

ocypete
ei/>a te

DG

macelen

H

12 -habundent MTHfi semper supersuper-] semper etate T ecaton 13 segentem t 14 hecate deterr 16 centuplicatum D$ 15 hoc illi ideo perferat DE CERERE G 18 rapitam T querere § 17 ite de eadem

E E

B

H

D

DE

BHT

LIBER
est

I

23
st.

cum

solis
|

feruore,

seges

ad metendum

cum gaudio

requiratur.

43

XII.

Fabula Apollinis.

637

Apollinem solem dici uoluerunt; apollon enim Grece perdens dicitur, quod feruore suo omnem sucum uirentium dequoquendo perdat herbarum. Hunc etiam diuinationis deum uoluerunt, siue quod sol omnia obscura manifestat

5

in lucem seu quod in suo processu et occasu eius orbita Sol uero multimodis significationum monstret effectus. dicitur aut ex eo quod solus sit aut quod so|lite per£3S

(tatibus nomina

44dies surgat et occidat. Huic quoque quadrigam scribunt illam ob causam, quod aut quadripertitis temporum varieanni circulum peragat aut quod quadrifido limite diei metiatur spatium; unde et ipsis equis condigna huic
|

u

posuerunt,

id

est

Erytreus, Acteon

,

Lampus

et 15

Fiiogeus. Erytreus Grece rubeus dicitur quod a matutino «pse limine rubicundus exurgat, Acteon splendens dicitur quod tertiae horae metis uehemens insistens lucidior ful-

geat, Lampus uero ardens dum ad umbilicum diei centratum conscenderit circulum, Filogeus Grece terram amans dicitur quod horae nonae procliuior uergens occasibus

20

pronus incumbat.
4 sqq.
v.

Germ. Arat. Yat.II 20.21

mythogr. Vat. 1 113 II 18. 19 III 8, ed. Breysig p. 195, 5 sqq. 11 sqq. III 8,6

1
v.

schol.

ad

mythogr.

3 DE APOLLINE G 5 omne T 6 decoquendo G multimodos ex multitudos G multimodos Bern 11 scribunt co et codd. scholl. Germ.Arat. ascribunt Barb adscribunt 14 ipsius § 15 erimyth. Vat. I 113 huic] hucD^ sic § treus 16 eritreus T et om G 17 pro (per lampos D) se limine a prope lim. Marc sol lumine {3 ipse ex ^pse Ue roseo lumine Breysig 18 metis ex menliisjRH splendidus T 9

MD

TE

E

mentis T momentis om |3 cf. p. 28, 5 19 lampus ardens lampos co tractumD 21 hora nona/Z none hor^ G

HD

MD BTM

E

uehemens om conom w

24
M.

MITOLOGIARUM
St.

XIII.

Fabula de Coruo.
tutelam

In huius
solus contra

etiam

coruum uolunt,
in mediis ipsis

siue

quod
639

rerum naturam

aestiuis fer-

45uo|ribus ouiparos
f

pullu||let fetus,

unde

et Petronius:

5

Sic contra

rerum naturae munera notae coruus maturis frugibus oua refert',
secundum Anaximandrum

siue
siue

quod

in orneoscopicis libris

LX
10

etiam secundum Pindarum solus inter omnes aues quattuor significationes habeat uocum.

XIV.

Fabula de Lauro.

In huius etiam tutelam laurum ascribunt, unde etiam
dicunt, [Penei] fluminis filiam. Et possit nisi de fluuialibus aquis? Maxime quia et eiusdem Penei fluminis ripae lauro abundare diAt uero amica Apollinis ob hac re uocitata 15 cuntur.

eum amasse Dafhem

unde laurus nasci

est, quia illi qui de somniorum interpretatione scripse-|| et Artemon et Serapion&*0 4£runt ut Antiphon, Filocorus Ascalonites promittant in libris suis quod laurum si dormientibus ad caput posueris, uera somnia esse uisuros.
|

2 sqq.

Theb.

m 506 myth. Kohlmann
ed.

v.

Vat.

XXVI
schol.

ad

1 sq. 11 sqq. v. Stat. Theb. III

8, 14 schol. ad Stat. 5 sq. Petron. ed. 3 Buecheler fr. 15 sqq. v. myth. Vat. 1 116 II 23 III 8,4

I

115

II 22

m

105 ed.

Kohhnann

1
s

Fabula om §

§stibus

T

5 natura

D

2 uolunt] ponunt §H^ 3 estiuis ex 7 oronota Binetus tota Scaliger

morn-

2 add) horoscopicis D oroscopicis § in orn-] 9 quatuor B 8 pindram T 10 Fabula om § 13 posset § 14 et 12 dafnen Penei om cc daphne G D ab hac B omHE habundare H§ 15 apollini 16 interpret. somn. § ob hac T ob hanc H§ rem B^Hfi
copicis (m.

H

T

H
G

M

BM

M

filocrus co 17 philocrus av. 46 sarapion Bern 19 uisuros esse T

philochorus Scriverius cf. Tert. de 18 in om quod om

H

LIBER

I

25
st.

XV. Fabula de nouem Musis. Huic etiam Apollini nouem deputant Musas ipsumque

dmum Musis adiciunt illa uidelicet causa, quod huanae uocis decem sint modulamina; unde et cum decaSed et lex diuina decacorda Apollo pingitur cithara.

5

47 cordum dicit psalterium. Fit ergo uox quattuor den|tibus, id est e contra positis, ad quos lingua percutit et quibus£42 si unus minus fuerit sibilum potius quam uocem reddat
necesse
est.

Duo

labia uelut cimbala

uerborum commoda
10

modulantia, lingua ut plectrum quae curuamine quodam uocalem format spiritum, palatum cuius concauitas profert

sonum, gutturis

fistula

quae

tereti

meatum

spiritalem

praebet excursu et pulmo qui uelut aerius follis concepta Habes ergo nouem Musarum uel Apolreddit ac reuocat. linis ipsius redditam rationem, sicut in libris suis Anaximander Lamsacenus et Zenopanes Eracleopolites exponunt; quod et alii firmant ut Pisander fisicus et Euxi-

15

menes in
doctrinae

Nos uero nouem Musas libro teologumenon. atque scientiae dicimus modos, hoc est: prima cleos enim Grece 642 Clio quasi cogitatio prima discenjjdi

unde et Homerus: xliog olov axov6cc(ieV) id famam solam audiuimus, et alio in loco: nev&exo

fama

dicitur,

est: 21
yccg

Kvitqovde fiiya xliog, et quoniam nullus scientiam quaerit
2 sqq.
v.

myth. Vat.

I

1

4
1

21

Hom.

II.

II

114 II 24 III 486 {aytovofiev)

8,

18 22

5 Psalm. 32,

2.

Hom.

II.

XI 21
Mfl

Fabula om

(3

4 decem corda

6 quatuor JR

uelud

HD

7 id est

omB

ad om

B TM
meatu

11 in

palatoD

cymbala TH§ in palatum

praefert Z) specialem

H

M

etBHew 9 dui B 10 lingua om TM ut om M proferatD profret E praeferet
(3

T

5 cythara

excurru

14 mus. nou. (3 aerarius om apollonis T accepta 17 euximines eusimines (3 16 zenophanes jH(3 20 cleo T 19 edicimus 18 theolcleos] cleos ion acusamen sim co clios cleos dicitur om in otn § 21 id est 22 solam famam et om G

BTM
D

E

teriti 12 tereti del i 13 praebet excurs. om §

H

B TM

terit

|3

E

H DE — —

excursum

HD

excursu Bern
erarius

E
G

pulmonem Bern

B TM

TM

BHTM

peuteto gar cypronde megagleos

BTM sim a

TE

B

26
M.
nisi

MITOLOGIARUM
St.

qua famae suae protelet dignitatem ob hanc 4Srem prima Clio appellata est, id est cogitatio quaerendae secunda Euterpe quod nos Grece bene descientiae lectans dicimus, quod primum sit scientiam quaerere, se5 cundum sit delectari quod quaeras, tertia Melpomene quasi
in
,
|

,

melenpieomene, id
sit

est

meditationem faciens permanere, ut

primum

instare

secundum desiderare quod uelis, tertium meditando ad id quod desideras, quarta Talia,
uelle,
,

id est capacitas uelut si dicatur tithonlia, id est ponens£43 10 germina, unde et Epicarmus comicus in Difolo comedia ait:
Xr\ia
{iri

Idcov Illiov xig agrvvEL, id est:

germina

dum non

uiderit,

famem consumit, quinta Polymnia quasi polymnemen, id est multam memoriam faciens dicimus, quia

15 est

post capacitatem est memoria necessaria, sexta Erato, id euronchomoeon, quod nos Latine inueniens simile dici-

mus,

quia post

scientiam

et

memoriam iustum

est

ut

aliquid simile et de suo inueniat, septima Terpsicore id unde et Hermes in Opimanest delectans instructionem
,

drae libro
20 est:

ait:

absque

i% koqov %Qocpr)g r) ix Kovcpov acofiatog, id instructione escae et uacuo corpore, ergo644
||

post inuentionem
care,

oportet te

etiam discernere ac diiudiest caelestis

quod inuenies, Urania octaua, id
I 1

— post
TMD

18 Hermes Trismeg. ed. Parthey
3 Grece] latine B

melempio eomene
ut videtur
8

H

fisl(sT)r\v

nos om 6 melen pioeomene B melen pioemere melenpioemene G meletationem cc em B t -ttolsco -iisvsiv

E

E

militandoT melet-

tythonlya
fdiff-

H) a difilo 8 IAQAYMQN simH AHIAMOIAGON dYMCONTIBdPTINNI TI<DoPTINNI

H tythonlia G

M

thaliaDG

tithonlia

E

AHIMOIA00N AMGONTIOAPTVNM D A/^IA M CyXGOONLIOCOsim G cf. concoquit ore famem p. 57, 14 dNTICdPTINNI E 12 polimnia polyumne emeni^D polymneemen

M

T 9 tithonlya 10 epicharmus difolo TTeAPTINM T dNldM<J>AGON-

E

E

MD
R

15 euruncho14 herato G heratho poliumneenen § 18 Opi17 similem a em II moeon cc erunchomoenon B eccurutrofes (ercu- T) et cufumandrae (cf. 7toLfidv8Qr}g) co 21 te 20 corporem B sim co om G somatos (-tus T)

DE

E

HTM

V

om T

B TM

iudicare inuenias

HTM

BT

iudidicare

D

co

octaua Urania

H

22 quid & inuenies octaua ex optabam T

vi.

St.

^enim
gere
est

diiudicationem eligis quid dicas, quid despuas; elienim utile caducumque despuere caeleste iugenium
|

,

nona
ait:

merus
mantis.

Calliope, id est optimae uocis, unde et Ho&eag oitcc qxovvadarjg, id est deae uocem clahic erit ordo:

quod uelis, tertium est instare ad id quod delectatus es, quartum est capere ad quod instas, quintum est memorari quod capis, sextum est inuenire de tuo simile ad quod memineris, septimum iudicare quod inuenias, octauum est eligere de quo iudicas, nonum bene quod elegeris.
delectari

Ergo secundum est

primum

est uelle

doctrinam,

5

10

XVI. Fabula Phaetontis.

Ioferre Hic

etiam

cum Climene nimfa

coiens

Fetonta

dici-

tur gej|nuisse, qui paternos currus adfectans sibi atque£4,5 mundo concremationis detrimenta conflauit. Semper ergo 15
sol
itO

cum aqua
fanon

coiens
terris

aliquos

fructus

gignat necesse

est,

qui eo, quod
tur;

enim

exilientes appareant, fanon|tes dicunGrece apparens dicitur. Qui quidem
20

fructus ad maturitatem sui solis ardorem quaerant necesse est, quo accepto omnia feruoris incendio consumantur.

Huius etiam sorores [Arethusa, Lampetusa] quae gemmeis
ac tralucentibus fraterna deplorant guttis incendia sucinaque diruptis iaciunt inaurata corticibus; soror enim totius
3
III 8,

Hom.
14

II.

II

182

a.

1.

12 sqq.

v.

myth. Vat.

I

118

II

57

1 post diiudicationem enim 2 utilemjRTJf caelestis /2 4 theas opa phonisases jR 5 primus T phonesases eo est uelle] est om 7 delectatus 6 tertium instare est desideratum est (3 9 simile aliquid 8 memorare 10 inuenis inuenies nonum est septimum est fl 12 Phetontis Phoetontis G Phetonis 13 nymfa T cum climine uim faciens Bem nimpha § phetonta HDfi

T

R

H

HE
in

H

D

H TM

M

E

H

17 phaetontes;

marg.

ab ead.
21

manu

script.

20 concremantur

astra lucentibus X (parte pag. laesa non cognoscuntur nisi vestigia centibus G 23 disruptis sorores

HM

Areth. Lamp. om gemmis atra lucentibus

cc

E

phanon D gemmeis gemmei* ....

E

G

litt. s)

22 lu-

28
M.

MITOLOGIARUM
St-

germinis arbor

quae una eademque feruoris humorisque iugalitate gignuntur. Itaque istae arbores quae suciest,

num
tibus
5

sudant,
ipsis

dum
Iunio

atque
ualido

leonis
fissis

maturatis frugibus solis feruor torrenIulioque mensibus incendiosior cancri tetigerit metas, tunc istae arbores aestu

corticibus

sucum

sui
|

liquoris

in

Eridano

flumine aquis
51

durandum

emittunt.

XVII.
His

De

tripo, sagittis et Pithone.

646

io

tripum quoque Apollini adiciunt, quod Sol et praeterita nouerit et praesentia cernat et futura uisurus
sit.

uero huic sagittasque conscribunt, siue quod radii in modum sagittarum exiliant seu quod suorum radiorum manifestatione omnem dubietatis scindat caliginem, unde etiam Pithonem sagittis interemisse Et quia 5,2fertur; pithos enim Grece credulitas dicitur.
de circulo
eius
|

Arcum

16

omnis

falsa

credulitas

sicut

serpentes

luce

manifestante
||

deprimitur, Pithonem

eum

interfecisse dicunt.

Quare sine barba pingitur, cum pater dicatur. 647
20

Quia occidendo et renascendo semper est iuuenior siue quod numquam in sua uirtute deficiat ut luna, quae
crescit aut minuit.

8 sqq. V. myth. Vat. II 20 18 sqq. v. myth. Vat. III 8, 4

13 sqq.

v.

myth. Vat.

II

19

1

arbores sunt
t

G
fb.

restu

B pitone B

— phitone DG tripho
E TDE

6 heridano

E

quia

G

3 maturis 5 arbo8 tripum pitonem jR x tripo
trifo

H$

podis et sagittis

H

x

15 fertur] dicitur phitos phitis pythos sicut serpentes om serpens t pentis X

D H TM§ 16 serE 17 phytoDM nem H phithonem D pythonem E phitonem TMG intere20 quo T 19 iunior E deterr 18 pingitur om E misse §

ripodem phitonem

H

de tripo

%

13 manifestatione

BTH

H

phuthonem

H 9 triphum DG ripum 14 et H T deest H phytonem M etiam]in G

phytone

M

de

tri-

21 minuitur

|3

LIBER
XVIII.
Si
furtis

I

29
st.

Fabula Mercurii.
dii,

praefuemnt

non erat opus criminibus

dicem, ex quo culpae habuerunt caelestem auctorem. 'ercurium dicunt praeesse negotiis, uirgam ferentem£48 serpentibus nexam, pennatis quoque talaribus praeditum, 5 53hunc etiam internuntium furatrinumque deum. Quid sibi
|

uero huius nominis atque imaginis significatio disserat, edicamus. Mercurium dici uoluerunt quasi mercium-curum;

omnis ergo negotiator

dici potest Mercurius.

Quare pennas.
Pennata uero
talaria,

10

quod negotiantum pedes ubique
||

pergendo [quasi] pennati sunt.

Quare uirgam.
uero

649
|

Uirgam serpentibus adiciunt, quod mercatus det aliquando regnum ut sceptrum, det
ut serpentum.

nexam ob hoc

15

Quare galerem

et

gallum.

Iulnus Galere
||

enim coperto capite pingitur, quod omne nesit semper absconsum. Gallum quoque in eius 650 gotium ponunt tutelam, siue quod omnis negotiator semper in- 20 uigilet seu quod ab eius cantu surgant ad jperagenda
negotia.

1
nata

1 sqq. v.

myth. Vat.

II 41.

42

III 9, 1, 3

3 iudice

G
T

abuerunt

T
13

mus T

5 pinnatis

BT

HG

T

cyrum
pinnati

curam Bern

negotiantium T(l

uulnus] et 18 galero (5 coperto

BT

15 det Quare uirg. om uulnus D$ 17 galerum D§ gallerern etiam etiam enim galerom ex galerem (3 omnem BX 21 ad om cooperto co

BT

10 pinnas 12 quasi om

B THMG

B

8 edisca11 pin-

E

suprascr

H

peragendam

T

M

M

H

TM

H

30
M.

MITOLOGIARUM
St.

Quare Ermes.
Ermes quoque Grece dicitur ab eo, quod est ermeneuse quod nos Latine disserere dicimus, illa uidelicet caiisa quod negotiatori linguarum sit disertio necessaria. Utra55 que etiam regna permeare dicitur, superna at|que inferna, 6 quod modo uentis in altum nauigans currat, modo dimersus inferna tempestatibus appetat.
||

Quare
10 nihil

fur,

quare celer dicitur.
furti

651

Hunc etiam deum
intersit

ac

praesulem uolunt, quod

negotiantis rapinam atque periurium Stellam uero quae furantisque deierationem ac raptum.

inter

15

Grece nuncupatur, quam ei pagani adscribunt, ex etiam diei nomen inuenerunt, tantum celerior planetis quo omnibus currit, ut septima die suos permeet circulos, quod Saturnus uiginti octo annis et Iuppiter duodecim possunt; unde etiam Lucanus ait: motuque celer Cyllenius bebet.
stilbos

Quare Argum

occidit.

Denique etiam Argum luminum populositate conseptum in||teremisse dicitur, dum oculorum inmensam £5,2
56 unius corporis segetem ubique uiua circumspectione flo|ren21 tem singularis uulneris recussu falcifero messuisset curuamine. Quid sibi ergo tam fabulosum Greciae commentum
2
v.

p. 186, 8 sqq.
1

11 c/. schol. ad Germ. Arat. myth. Vat. I 119 6 Lucan. Phars. I 662 (haeret)

2 Hermes dici6 de5 etiam enim m 8 fur et 7 tempestatibus inferna mersus 9 ducere dicatur om § celer fur uel celer stiluos a[Jfef] 11 stillam R^ stella supra uolunt H% p 13 dii Jkf dei (rectene?) stilbos Mfi stilbon (= ctil^av) Muncker

Hermes

G

Quare Erm. om
(3

E

tur grece §

HE

DGM

4 dissertio

B

BT

G

M

B

G

15 iupiter 14 septimo possint i) cillenius hebet 16 cylenius chyllenius 17 diheret (3 habet hsebet haeret ex habet X 2 21 recursu co recussu Muncker citur occidisse G 19 fertur

BHT

T

(sed suprascr

TM

D

H

E

H

M

DM

HE

HG

B

nisi

quod etiam centum custodes totidemque astutos

unde et Argus Grece uacuus sine negotiatione uacuos et furantis astutia et negotiantis circumuenit dicitur

57 astuta falcataque cautela. Solet igitur adjludere his speciebus et honeste mendax Grecia et poetica garrulitas semper
de falsitate ornata,
||

5

XIX.
a„ m
et
,

De Danae
est

653

Danae imbre aurato corrupta

non pluuia, sed
10

pecunia

*

raptum

.

.

.

XX. De Ganimede Ganimedem aquila non uere

uolucris, sed

bellica praeda.

auctor

scripsit,

dum

Iuppiter enim, ut Anacreon antiquissimus adversus Titanas, id est Titani filios
||

bellum adsumeret et sa|cri- 654 58 qui frater Saturni fuerat, ficium caelo fecisset, in uictoriae auspicium aquilae sibi 15
adesse

prosperum uidit uolatum.

Pro

quo

tam

felici

omine, praesertim quia et uictoria consecuta est, in signis bellicis sibi aquilam auream fecit tutelaeque suae uirtuti dedicauit, unde et apud Romanos huiuscemodi signa tracta

Ganimeden uero bellando his signis praeeuntibus 20 sunt. rapuit, sicut Europam in tauro rapuisse fertur, id est in nauem tauri picturam habentem, et Isidem in uacca, similiter in nauem huiusoe picturae. Denique ut hoc certius 655 esse cognoscas, nauigium Isidis Aegyptus colit.»|
||

:

11 sqq.
2

v.

myth. Vat.

II

198

III 3, 5

poster.

2 uaguos R x deleto negotio T 4 astu faluaguus uagus B cata § in his 7 de dane ccE om G 8 cum et T 9 de dane de ganemede G dane HTMDfi 11 at s deest traxit uel sim rapuit G raptum w ganimeden 13 scribit 17 homine .Rj JTj rasura ante scribsitlf |3 18 uirtute uirtutis G que om T 19 aput R tractata 20 Ganimedem H$ 22 naue 6rIT2 D (minras) habente
sine]
nisi

u

H

uagos

HE H
|3

H

H

HD

GD

(linea

naui

H

%

supra e naue

GD

eras) (eras

m)

23 in ante nau. 24 aegiptus

om

HT TM BHTMG
G

T

egiptus

32
M.

MITOLOGIAKUM
St.

59

XXI.

Fabula Persei

et

Gorgonarum.

gonas
5

Perseum ferunt Medusae Gorgonae interfectorem. Gordici uoluerunt tres, quarum prima Stenno, secunda Euriale, tertia Medusa, quarum quia fabulam Lucanus et

Ouidius scripserunt poetae grammaticorum scolaribus rudimentis admodum celeberrimi, hanc fabulam referre superfluum duximus. Theocnidus antiquitatum hi||storiographus 656
refert

derelinquit.

Forcum regem fuisse, qui tres Quarum Medusa maior quae

filias

locupletes fuerat locuples

unde et tftfregnoque colendo fructificando|que ampliauerat n Gorgo dicta est quasi georgigo; nam Grece georgi agricultores dicuntur; serpentino uero capite ideo dicta est,

quod astutior
15

fuerit;

cuius

regnum opimum Perseus

uidens ipsam quidem interemit ideo uolaticus dicitur, cuius capite id est substantia quod nauibus uenerit ablata ditior factus non parua regna obtinuit. Denique

in-

,

et Atlantis

regnum inuadens quasi per Gorgonae

caput,

id est per substantiam eius, eum in montem fugire conTamen tfipulit, un|de in montem conuersus esse dicitur.
20

quid hac

sibi

tam

subtili

sentire uoluerit, edicamus. id est tria terroris genera;

sub ij|magine ornatrix Grecia 657 Gorgonas dici uoluerunt tres,

mentem

debilitat,

primus quippe terror est qui secundus qui profundo quodam terrore
1

2 sqq.v.

myth.Vat.

130 11112.113
cf.

III

Phars. lX*629sqq.
1

5

Ovid. metam.

14,1—3 IV 617

4 cf Lucan.
sqq.

Gorgone

stennio
liiiius
co

E

H

5 Ouidius
7

De Perseo E Bern Marc
edd

3 uoluerunt dici bidius biduus

BH

E

storiografus istoriogr9 derelinquit dereliquit co derel. historiografus (hy- E) (3 11 georgigo (-co 10 regnumquelTDp locuples deleto tertio g H)a georgio § grece om georgi grece inuadens §H^ 13 optimum (sed t expunx. ead. m.) id est per 7. 18 om 15 substantia 14 interimit 16 optinuit ante et: pugnando cum Medusa et uin17 capite T cendo animosior factus ex uet. cod. Modius 19 unde T fugere co -tae 18 monte fugire x

Theocritus

T

M

T
T

M

omT
T

EH

E

G

H

R$

et

B

B

MH

B

M

LIBER

I

33
st.

mentem spargit, tertius qui non solum mentis intentum, unde et nomina uerum etiam caliginem ingerat uisus

rece debilitas dicitur,

Kes

Gorgones acceperunt; [prima Stenno,] Stenno enim unde et astenian infirmitatem dicius, secunda Euriale id est lata profunditas, unde et omerus Tqol7]v EVQvayviav dixit, id est Troiam latas

5

, itaque Medusam quasi meidusam, plateas habentem Hos ergo terrores Perseus adiuuidere non possit. quod uante Minerua, id est uirtus adiuuante sapientia, inter-

auersus uolat, quod uirtus terrorem num- 658 Speculum etiam ferre dicitur, quod omnis n quam ££terror non solum in corjde, sed etiam in figura transeat.
fecit.

Ideo

||

aspicit.

De sanguine

eius nasci fertur Pegasus in figura famae constitutus; uirtus enim, dum terrorem amputauerit, famam generat; unde et uolare dicitur, quia fama est uolucris.

15

XJnde

Pegasus hinnientem transuolaturus ethram'. Ideo et Musis fontem ungula sua rupisse fertur, quod Musae ad describendum famam heroum aut sequantur proprium aut indicent antiquorum.
et

Tiberianus:

c

XXII.

Fabula Admeti

et Alcestae.

20

Sicut nihil benigna superius coniuge, ita nihil infesta muliere. crudelius Quanto enim sapiens pro uiri [sui] 659
||

salute
6

suam opponit animam
Hom.
cf.

pigneri,

tanto

maligna ad

p.

i

II. II 141 16 Poet. Lat. min. ed. Baehrens III Augustin. de mus. III, 2, 3 (in nitentem peruolaturus) 21 sqq. v. myth. Vat. I 92 II 154 III 13, 3

269

H

1
(3

tertium

T

ingenerat
co

M

om
sim

stennio
co

E

G intuitum Locher 2 ingerit T acciperunt prima Stennio t 4 elastenian et astenian Stennuo
intentionem
3

et asteniam

eurianam
03

5 6 trien G B TRIEN EURIANdN T 0PIENE VRIA AIAN E

M B secunda — profunditas om
8 uideri
cf.
to

B

H

E

B§ MB D uirtute sapientiae Bern ram H E 16 innientem M 19 p.
dixit
tutis
' t

om

uidere

Muncker

9 uir-

interficit

T

puisse

18 scribendum prium priorum priorum co rectene? 21 benigna nihil 22 sui om Fulqentius ed. Helm.

Bern

M

E

7,

in nitentem?

12 figu17 ra-

H

BTMD

19 proprium 20 Atmeti
3

BD

BMD

pro-

34
M.

MITOLOGIARUM
St.

mariti

mortem etiam suam uitam reputat nihili; ergo coniunx quantum iure coniunctior, tantum est aut morum
dulcedine mellea aut

felle malitiae toxieafa, est quippe aut perpetuale refugium aut perenne tormentum. Ad5 metus rex Greciae Alcestam in coniugio petit; cuius pater edictum proposuerat, ut si quis duas feras sibi dispares 63 suo curru iungeret ipse illam in coniugio accepisset. Is
|

igitur
10

Admetus Apollinem atque Herculem petit et ei ad currum leonem et aprum iunxerunt, itaque Alcestam in Cumque in infirmitatem Admetus deciconiugio accepit.
disset
et

mori
dixit

se se

conperisset, Apollinem
ei

deprecatus

est;

aliquid [in infirmitate] non posse praestare, nisi si quis se de eius propinquis ad mortem 660 Quod uxor effecit; itaque pro eo uoluntarie obtulisset.
ille
||

uero

15

Hercules

dum

ad Tricerberum

canem abstrahendum

de-

scenderet, etiam ipsam de inferis leuat. Admetum posuerunt in modum mentis, ideo et Admetus nuncupatus est

quasi
20

quem

adire poterit metus.
alce
et

coniugio desiderat;

Hic itaque Alcestam in enim Grece lingua Attica prae-

sumptio
cpQE<siv

dici||tur,

unde
ttXnrj
,

Homerus
est:

ait:

<UA' ovk

ovde tlq

hoc

non

est

%qxi §lr\661 aliqua uirtus in

mentibus
tf4suo

neque aliqua praesumptio. Ergo mens praesumptionem sperans sibi coniungi duas feras [dispares]
currui

subiungat,
III

id

est

suae uitae duas
|

uirtutes

20

Hom.

II.

45

2 coniux

toxicata

Marc

D@

3 toxtae (del e) toxica 4 Atmetus (Atmeus T) cc

M

co

toxsicatalfg
5 alcestem

G

MD§

firmitate

petiit |3 discidisdicedissit in infirmitate sit 12 aliquid] aliud Scriverius 15 diset fecit 13 si 14 optulisset it! at17 et cc[H] om to 16 Atmetum cenderit t 19 alce 18 alcestem in coniugio alcestamjB metus 20 aluces tibie fresinuditis (-detis T) alce dicitur om 23 dispares solus Marc sim 03

petiit coniugium £T2 coniuncgeret T

HG
8

6 si

omT
T

quas

T

AtmetusJRTD

H

MHBern

Atmetus

RTD

7 currui 10 in-

B

omm

R T

omTG
G

H

HMarc

T

T

G

MT

LIBER
asciscat,

II

35
st.

animi et corporis, leonem ut uirtutem animi, ut uirtutem corporis. aprum Denijjque et Apollinem et662 Herculem sibi propitiat, id est sapientiam et uirtutem. Ergo praesumptio semet ipsam ad mortem pro anima obicit ut Alcesta, quam praesumptionem quamuis in peri- 5 culo mortis deficientem uirtus de inferis reuocat, ut
Hercules
fecit

[Alcestam].

|

LIBER

II

663

Studens, mi domine, tuo reuerendo imperio meam stultitiam uelut naufrag<Vs tu)o commisi iudicio bifida ambiguitate suspensus, utrumne lector quilibet laudet con-

10

Inostrum

Sed quia nullatenus haec aut nomen extollunt aut crimen officiunt, illo uidelicet pacto quod si ab his lector melius sapit, deum proferat qui potiora concessit, sin uero ab his minus alistructa aut destruat laborata.

15

quid desipit, ipsum proferat qui ista contribuit: haec non nostra sunt, sed eius donum, et quae

Isicuttui ubi

ergo ampliora eueniunt, non hominis, sed diuinum est largimentum; enim liuoris nota est silere quod noueram, ita non crimen est enarrare quod senseram. Ergo si his amplius sapis, lauda mentem purissimam quae quod habuit non negauit, si haec ante nescieras, habes arenam nostri studii
exerceas palestram ingenii.

et

20

8 Fabii Plan7 alcestam soli 3 propitiet (3 ciadis Fulgentii uiri clarissimi mitologiarum liber primus explicit incipit liber II JB sim 00 om T tabula fabularum sequi10 nauifrago tur in (3 naufrago <o naufrag<(us tu)o He 11 utrum neglector diffida Wopkens 12 aut] cf.p. 58,21 an 13 efficiunt destruet T 15 qui— 16 pro16 praeferat D(l ferat om 15 praeferat (3 18 ueniunt MBern 19 liboris laboris 20 est om narrare is T 23 tui tu a>

HE

E

THE

H

E

T

TM

B

H

T

TMBBernG

3*

36
M.
I.

MITOLOGIARUM
St.

Fabula de iudicio Paridis.

Philosophi tripertitam humanitatis uoluerunt uitam, ex quibus primam theoretieam, secundam practicam, tertftftiam filargijjcam uoluerunt, quas nos Lati|ne contempla- ££4
5

tiuam, actiuam, uoluptariam nuncupamus; ut etiam propheta ait: Beatus uir qui non abiit in consilio impiorum et in uia peccatorum non stetit et in cathedra pestilenf

10

non sedit', id est non abiit, non stetit, non sedit. Prima igitur contemplatiua est quae ad sapientiam et ad ueritatis inquisitionem pertinet, quam apud nos episcopi, sacerdotes ac monachi, apud illos philosophi gesserunt; quibus nulla lucri cupiditas, nulla furoris insania, nullum liuoris toxicum, nullus uapor libidinis, sed tantum indatiae

15

gandae ueritatis contemplandaeque iustitiae cura macerat, fama ornat, pascit spes. Secunda actiua est quae tantum uitae commodis anxiate, ornatui petax, habendi insatiata, rapiendi cauta, seruandi sollicita geritur; plus enim quod

20

quam quod sapiat quaerit, nec considerat quod expediat, ubi intercedit quod rapiat; denique ideo 665 non perstat stabile, quia non uenit honeste; hanc enim uitam penes antiquos aliqui tyranni, penes nos mundus omnis gerit. Uoluptaria uero uita est quae libidinis tantummodo noxia nullum honestum reputat bonum, sed
||

habeat cupit

2 sqq. v.

myth. Vat.

III

11,22

6 Psalm.

1,

1

r**icam

2 philosofi esse uitam {3 3 theotripartitam 4 filargiram? Plas(eraso et) theoricam Bern amor unde & schol : filos (filios corr philos G) dr berg est au filargiria (phfilargiria (philargia suprascripto ri G) arg. G) amor terrenaru reru, sed proprie amor argenti (sed 6 habiit om G) (3 5 uoluntariam em 2 7 chathedra 8 habiit 10 et 11 aput

D

B

E

;

T

12 » 13 liboris x X 14 macerat cura 16 anxiat a 15 spes pascit t delet ornatus T§ habendis T anxia (3 anxiata He 19 quid 17 seruandis qui habet T quid habeat stabili 20 prestat T expediat uenit] nouit G t 23 obnoxia T$D t 22 libidini |3D 2 tantum G
philosofi

B

BTM quibus BH TM quos

BT

BHMfi

G

H

M

E

B B T

D

D

M

M

B

LIBER

II

37
st.

67 solam uijtae adpetens corruptelam aut libidine mollitur aut homicidiis cruentatur aut rapina succenditur aut liuoribus rancidatur;
tarii,

est;

sed hoc penes illos Epicurei ac volupnos uero huiusmodi uita natura, non crimen penes et quia bonum nemo gerit, nec nasci bonum licet.

5

Id itaque considerantes poetae trium dearum ponunt certamina, id est Mineruam, Iunonem et Uenerem de formae
qualitate certantes. Ideo uero Iouem his non posse iudicare dixerunt, siue quod praefinitum mundi iudicium ignorabant, quia in libertatem arbitrii constitutum hominem
crederent,
casset,

10

quod itaque,

si

uelut deus
||

Iuppiter iu&i- 666

dimitteret; sed ideo ad

damnando duas unam tantummodo terris uitam hominem iudicium transferunt cui
deligendi

liberum

debetur arbitrium.

quia non ut sagitta certus et corus et ingenio sagacissimus
desipuit et ut ferarum ac limaces uisus intorsit quam
siuit.

Sed bene pastor, iaculo bonus et uultu de-

15

denique brutum quiddam pecudum mos est ad libidinem
,

Sed quid

sibi tres
|

uirtutem aut diuitias inquideae de tribus uitarum ordinibus
20

uindicerit edicamus.

De Minerua.
Primam uitam
sapientiae

theoreticam, quam nos in contemplandae honore dicimus; ideo de Iouis uertice natam
25

dicunt,' quia ingenium in cerebro positum sit, ideo armatam, quod munita sit. Gorgonam etiam huic addunt in pectore quasi terroris imaginem, ut uir sapiens terrorem contra aduersarios gestet in pectore. Cristam cuin galea

Theb.
1

23 sqq. v. myth. Vat. II 39. 206 II 715 (ed. Kohlmann)
libidinis

III

10, 2 schol.

ad

Statii

I

T 3 rancidantur epicuri x 4 penes uero nos § 8 his] is non posse his |3 9 siue quia deterr 10 libertate 17 dis§ ominem T 21 fabula Mineruae G 22 theoreticam sipuit T theoricam 00 c/. p. 36, 3 23 honere T 24 dicunt dicunt armatam om armata 26 terroris 27 gestat sapiens om galea T
aut

E

R

MD

M

RMD$

H

E E

M

omRTDG

ME

38
M.

MITOLOGIARUM
St.
r

5
.

10

ponunt, ut cerebrum sapientis et armatum sit et decorum; unde et Plautus in Trinummo ait: Hic fungmo 667 certe est capite, totum se tegit'. Triplici etiam ueste subnixa est, seu quod omnis sapientia sit multiplex siue etiam quod celata. Longam etiam hastam fert, quod sapientia longe uerbo percutiat. Triplici etiam ueste, quod omnis sapientia tecta extrinsecus rarius cognoscatur. In huius etiam tutelam noctuam uolunt, quod sapientia etiam in tenebris proprium fulgorem possideat. Inde etiam et conditricem Athenarum eam uolunt. Minerua denique et Athene Grece dicitur quasi athanate parthene, id est inmortalis uirgo, quia sapientia nec mori poterit nec eor||

rumpi.

|

69
15

De Iunone.
Iunonem uero actiuae praeposuerunt
quasi a iuuando dicta
est.

uitae; Iuno

enim

Ideo et regnis praeesse dicihaec uita diuitiis tantum studeat; ideo etiam tur, quod

cum sceptro pingitur, quod diuitiae regnis sint proximae; uelato etiam capite Iunonem ponunt, quod omnes diuitiae
20 sint

25

semper absconsae; deam etiam partus uolunt, quod##£ semper praegnaces sint et nonnumquam abortiant. Huius quoque in tutelam pauum ponunt, quod omnis uita potentiae petax in aspectum sui semper quaerat ornatum; sicut enim pauus stellatum caudae curuamine concauans antrum faciem ornet posterioraque turpiter nudet, ita
||

diuitiae

Vat. II 4

15 sqq. v. 2 Plaut. Trin. 851 (fungino genere est) 22 sqq. v. myth. Vat. II 5 III 4, 5

myth.

1 sapientis cerebrum 2 funginocet 4 subnexa? Plasberg 7 agnoscatur 11 atene athanathe parthene 16 aom T 12 poterat patane
t

HT 8 tutela DE BM BMDp athanase iubando B T H THM — 19 di17 studeat tantum E 18 regni H regnis 21 pregnantes Bem H abortiantur M uitiae om D orna22 in 23 petax aspectum DG in om BTMD curuatus D$ stillatum B T H 24 enim om BTMD nudat § 25 antrum] anterius DG men DG
t

E

ee

capite

M

tut.]

t

LIBER
M.

II

39
St.

gloriaeque appetitus momentaliter ornat, postrema tamen nudat; unde et Teofrastus in moralibus
diuitiarum
ait:
f

"

xa koiTtu yvcoah, id est: reliqua considera, et Salomon: In obitu hominis nudatio operum eius'. Huic etiam Irim quasi arcum pacis adiungunt, quod sicut ille ornatus

5

ita |70uarios

pingens arquato curuamine momentali|ter refugit, etiam fortuna quamuis ad praesens ornata, tamen est
fugitiua.

citius

De Uenere.
Tertiam Uenerem uoluptariae uitae in similitudinem 10 Uenerem dici uoluerunt aut secundum J&pi- 669 posue'|runt.
cureos

bonam rem

aut

secundum

Stoicos

uanam rem;

Epicurei enim uoluptatem laudant, Stoici uoluptatem damnant; isti libidinem colunt, illi libidinem nolunt. Unde et Afrodis dicta est afros enim Grece spuma dicitur

,

15

siue ergo quod sicut spuma libido momentaliter surgat et in nihilum ueniat, siue quod concitatio ipsa seminis spu-

mosa

sit.

Denique ferunt poetae quod

exsectis falce Sa-

turni uirilibus atque in mare proiectis exinde Uenus nata sit, illud nihilominus ostendere uolens poetica uanitas quod

20

Saturnus Grece Cronos dicitur; chronos enim Grece tempus

I

4 Ecclesiasticus 11, 29 4 sqq. v. myth. Vat. II 6 III 4, 6 10 sqi. v. myth. Vat. III 11, 1 14 sqq. v. myth. Vat. II 30
III 1, 5, 7

1 postremo G 2 teufrastus MHBern teuprastus theofractus G theophrastus 3 tali (add h) theofrastus 4 obitum T sim om G sicut etiam G panoti 6 arquato H 7 est om arcuato refulget Marc 10 Tertiam similitudinem post dicitur 21 T uoluptuariae 11 uoluerunt dici G 12 istoicos epicuros co em 2?2 13 epicurei istoici laudant epicuri 00 uolupta-

RTDE H

D

HM

E

TR

H
G

H

tem om

15 afrosis affrodis 18 fuerunt T exactis T 19 uiribus uolentes uolens om 21 chronos cronos G crhonos crhonus

G

TM

TM

M

H^E

G

H

T

RM —

affros

enim

X

E

20 illut chronos a cronos

R

I

40
m.

MITOLOGIARUM
st.

Abscisae ergo uires temporis, id est fructus, falce quam maxime atque in humoribus uiscerum uelut in mari Saturitatis enim proiectae libidinem gignant necesse est.
uocatur.

abundantia libidinem creat, unde et Terentius ait: c Sine Hanc etiam nudam 670 71 Cerere et Libero friget Uenus'. 6 pingunt, siue quod nudos sibi adfectatores dimittat siue quod libidinis crimen numquam celatum sit siue quod numquam nisi nudis conueniat. Huic etiam rosas in tutelam adiciunt; rosae enim et rubent et pungunt, ut etiam 10 libido rubet uerecundiae opprobrio, pungit etiam peccati
|

||

.

aculeo; et^sicut rosa delectat quidem, sed celeri motu temporis tollitur, ita et libido libet momentaliter, fugit perenniter. In huius etiam tutelam columbas ponunt, illa uidelicet causa, quod huius generis aues sint in coitu tres adiciunt Carites, duas ad nos 75feruidae; huic etiam unam a nobis auersam, quod omnis gratia 16 conuersas,
|

simplex eat, duplex redeat; ideo nudae sunt Carites, quia omnis gratia ne||scit subtilem ornatum. Hanc etiam in 671
20

mari natantem pingunt, quod omnis libido rerum patiatur c naufragia, unde et Porfirius in epigrammate ait: Nudus, Ueneris naufragus in pelago.' Conca etiam marina egens, portari pingitur, quod huius generis animal toto corpore simul aperto in coitu misceatur, sicut Iuba in fisiologis
refert.
I

14 sqq. v. 8 sqq. v. myth. Vat. II 31 33 20 Optat, 15 sqq. v. myth. Vat. JI 36 21 sqq. v. myth. Vat. II 32 Porfyr. rec. L. Mueller XXIX p. 31
5 Ter.

Eun. 732
II

myth. Vat.


21

4 habundantia rentius i? x terrentius 7 celatum adsectatores 6 sibi] sui Sdlmasius 12 et 10 opproprio numquam 8 om obprobrio dolet Marc 15 caritates 2 carit. adiciuntJB' fugitD{3

TH

2

mare

TH

G

M MM

H

17 simplex
tates i? 2 i£

concha

— gratia 18 om TG eat duplex om D cari19 natam M 20 porphirius TG porphyrius E HD concham marinam habere (portare G)
2

M E

H$

pingitur §

23 apto

M

/3

aperito

T

phisiologis §

LIBER
II.

IL

41
st.

Fabula Herculis

et

Omfalae.

672

Parcite quaeso iudices humanis ardoribus.

Quid enim

puerilis aut muliebris sensus in amorem efficiat, ex quo Mulieris enim in libidinis pugna Herculea desudat uirtus.

inlecebra maior est

mundo, quia quem mundi magnitudo

5

non potuit
de crimine

libido conpressit.

femina

quam

mereri

Inuasit ergo uirtutem non potuit de natura.
et
et

Hercules
coli

enim amauit Onfalem,
eneruare

quae eum persuasit
lasciuienti

deligatos

contractus

pollice

fusi teretem Iuincere

Hercules enim Eracles#73 rotare uertiginem. Grece dicitur, id est eroncleos quod nos Latine uirorum n fortium famam dicimus, unde et Homerus ait: xkiog oiov Ideo et axovGafjLsv, hoc est: famam solam audiuimus. Alcei nepos dicitur: alce enim Grece praesumptio inter15
|

74pretatur; nam et Almenam matrem habet quasi almera, quod Grece salsum dicitur. Nam ex igne ingenii ut ex Ioue et ex praesumptione ut ex Alceo auo et ex salsidine
sapientiae

ut

ex

Almena quid

nascitur nisi fortitudinis

Et tamen a gloria. umbilicum dicitur;
||

libidine superatur; onfalon enim in umbilico libido

enim Grece dominatur
est

20

lex mulieribus, sicut umbilicus tuus', quasi

diuina
si

c

dicit:

Non

est

praecisus£74

diceret:
illuc

peceatum tuum non

amputatum; nam
4 sqq.
cf.

et

matrix

catenata constringitur,
12

v.

p. 25, 18

myth. Vat. II 155 III 14 v. myth. Vat.

13, 1
II

Hom.

II.

II

486

149

21 Ezech. 16, 4

1

Omphale

incipit

P

{3

3

amore

omphalen
D(i

E

PBTDG
B

contractos

menam G
dine

9 deligatos a [D] Bern delicatos G 10 heracles § 12 cleosyon acusamen 13 id est sim eo 14 alcengrece G 15 alc16 ingenii] ignei 17 et om T igneus

magnitudine

T


8

5 inde a

onfalen

magnitudo H omfalem MD

denuo

omphalen

M

E

D

alce uo (add m. 2)

E

M

alce (omisso auo)

18 alcmena

G

K

et

omphalon § omphalos Neap

umbilicus § 21 dicitl ait 23 matri T illic T§

EE

M

19 superantur omfalon 20 umbilicus dicitur 22 non est pecc. tuum amp.

M

om T

salse-

D

MDp

42
M.

MITOLOGIARUM
St.

unde
tur.

epomfalia eodem loco firmandis fetibus opponunOstendit ergo quod libido quamuis etiam inuictam
et

possit superare uirtutem.

m. Fabula
5

Caci et Herculis.

fures eructuant, quis inuolantem dum negat agnoscat, Ergo aut caliginem aut fumum obicit ne agnosci possit, aut in fumum uanescit substantia quae furtiue
Si

fumum

75 succedit. Cacus enim Herculis boues furasse dici|tur, quos cauda in speluncam tractos abscondidit; quem Hercules Cacon enim Grece malum dici10 presso gutture interfecit. mus. Ergo omnis malitia fumum eruptuat, id est aut quod contra sit ueritati hoc est luci aut quod acerbum sit ui'|dentibus ut fumum oculis aut quod semper occultas 675
15

ao

Ideo et duplex quod obscurasque cauillationes obiciat. malitia multiformis, non simplex sit; triplici etiam modo nocet malitia, aut in euidenti ut potentior aut subtiliter ut falsus amicus aut occulte ut inpossibilis latro. Ideo etiam subtractos boues transuersis ducit uestigiis quod omnis malignus, aliena ut inuadat, transuersa defensionis nititur uia. Ideo et bona Herculis concupiscit, quia omnis

malignitas est uirtutj contraria. Denique in spelunca abs7£conditur, quod numquam maligni|tas aperta liberior fronte sit; sed uirtus et malos interficit et sua uindicat.

4 sqq.

v.

myth. Vat.

I

66

II

153

III

13, 1

ditur

2 ostenepomphalia edd epimfalia ccG epimphalia 6 aut fum.] ut fum. TBern 5 eructant G furatus esse deterr 7 uanescat T 8 herculi 12 quod 11 eructuat 9 abscondit Til 10 dicitur T 13 sit] acerba contraria DBernG contra co om fumus o> 14 triplex Bern est fumum 15 triformi8 Bern 16 ut potentior Bern deterr potentior co occulte ut] occulte 17 ut falsus GBerndeterr falsus (o 18 transinuisibilis Neap improuisibilis Barth possibilis 20 utitur T trauersa 19 ut] aut T uersos
1

E

HD§

BMD

B

HDp
G

H

PBMEBern

D

E

H

R

P

LIBER
IV.

II

43
st.

Fabula Antei
in

et Herculis.
ponitur,

Anteus

enim

modum

libidinis

unde

et

Grece antion contrarium dicimus; ideo et de terra natus, quia sola libido de carne concipitur. Denique etiam tacta£7£ terra uiridior exurgebat; libido enim quanto carni consen- 5
serit,

tantum surgit

iniquior.

Denique a uirtute gloriae

quasi ab Hercule superatur; nam denegato sibi terrae tactu commoritur altiusque eleuatus materna non potuit mutuari
suffragia,

Omnem
urgit.

quo euidentem suae rei fabulam demonstrasset. enim mentem dum uirtus in altum sustulerit et

10

carnalibus

denegarit aspectibus, uictrix statim exIdeo etiam et diu in certamine dicitur desudasse,

eam

quia rara est pugna quae cum concupiscentia uitiisque f congreditur, sicut Plato in moralibus ait: Sapientes uiri

maiorem cum

uitiis

Diogenes quinicus 77 tur et uidisset homines ad
dicebat:

Nam

et

quam cum dum
|

inimicis

pugnam

gerunt'.

15

ramicum torquereamphitheatrum concurrentes
dolore

"Qualis

hominum
et

stultitia;

homines repugnantes
certantem'.

me

praetereunt
.

currunt spectare feris cum naturali dolore
20

V.

Fabula Teresiae.

Teresias serpentes duos concumbentes uidit, quos cum Iterum £77 uirga percussisset, in feminam conuersus est. post temporis seriem eos concumbentes uidit, similiterque
||

2 sqq.

v.

myth. Vat.

I

16

myth. Vat. I 55 II 84 III 4, 8

II

164

III

13, 2

22 sqq.

v.

2 Antheus § 3 anteon antheon 5 uiritior uiricior uridior (suprascr ti m. 2) uirilior uir fortior ualidior deterr uiridior Bern Marc myth. Vat. III 13, 2 9 que uidentem qua euidentem 11 denegaret affecdenegauerit 12 diu eam tibus? He 14 mortalibus 16 cini1

Anthei

4

quod

H

RG

|3

PB T HDp H PRM cus MDGomE cum DG 18 ommumPRTE 22 duoE duos serpentes H 24 similiter quibus percussis E

MDG

PR

G

E

T

E

ME E

T

X

44
M.

MITOLOGIARUM
St.

percussis iterum est in pristinam

naturam conuersus.
Ille dixit tres

Ideo-

que

dum

de amoris qualitate certamen Iuno

et Iuppiter

habuissent,
5

eum iudicem

quaesierunt.

uncias

amoris habere uirum et nouem feminam; Iuno irata ei lumen ademit, Iuppiter uero diuinitatem ei concessit. Grecia enim quantum stupenda mendacio, tantum est ad-

miranda commento;

10

Teresiam enim in modum temporis posuerunt quasi teroseon id est aestiua perennitas. Ergo ex uerno tempore, quod masculinum est quia eodem tempore clusura soliditasque est germinum, dum coeuntia sibi adfectu animalia uiderit eaque uirga id est feruoris aestu

percusserit, in femineum sexum conuertitur, id est in aestatis feruorem. Ideo uero aestatem in modum posue-

runt feminae,
15

emergant
pora,

folliculis.

quod omnia patefacta eodem tempore suis Et quia duo concipiendi sunt tem-

autumni, iterum conceptu prohibito ad imaginem. Autumnus enim ita omnia corpore astringit, quo constrictis arborum 78 uenis uijtalis suci conmerciales transennas iterum stringens 678 20 foliorum marculentam detundat caluitiem. Denique duobus diis id est duobus elementis arbiter quaeritur, igni atque de genuina amoris ratione certantibus. aeri, Denique iustum proferat iudicium; in fructificandis enim germinibus dupla aeri quam igni materia suppetit; aer enim et
ueris
et

pristinam masculino

redit

||

25

maritat

et producit in foliis et grauidat in uero maturare tantum nouit in granis. Nam, ut hoc certum sit, cecatur etiam a Iunone, illa uidelicet

in

giebis

folliculis, sol

causa,
1

quod hiemis tempus
percussos a

aeris

nubilo caligante nigre8 tereseon

natura

PB

BG

enim

num om T

clausura /? 11 adfectum 10 tempore oni G estu affectum T affecti G ad fetum EH^ 13 posue12 id est in] om § id est (sed lac) 17 omnia runt in modum 15 emergat PBTBern iteris 19 iteri ita masc. corp. omnia G interius edd interstringens ? (an ueris?) iterum HBern uteri 24 suppetiat 26 sol 23 profert deterr rectene? He enim 28 hiemis] gemis genus

dicitur estas post perennitas deterr

9 quia

— germiGB

teri

PBH^M^ feruoris G

H

H

G

E

PRTM

BG

P

B

M

LIBER
scat, Iuppiter

II

45
st.

uero occultis uaporibus conceptionalem factum ei futuri germinis subministrat, id est quasi praescientiam nam ob hac re etiam Ianuarius bifrons pingitur, quod
;
||

et praeterita respiciat et futura.

VI.

Fabula Promethei.

679
6

quaerantur ultra terris munimina, dum usque in caelum peruenerint furta; aut quae securitas erit argenti

hominem INulla ex
que

uel auri, ubi

flamma potuit inuolari. Prometheum aiunt luto finxisse. Quem quidem inanimajtum atfecerat.

insensibilem

Cuius

opus

Minerua mirata

10

spondit ei, quid uellet de caelestibus donis ad adiuuandum inquireret. Ille nihil se scire ait

ut

si

suum
quae
se

Iopus usque

bona

in

caelestibus

haberentur;
eleuaret

sed

si

fieri

posset,

atque exinde, si quid suae figulinae congruum cerneret, melius in re oculatus arbiter
Illa inter oras praesumpsisset. septemplicis clipei sublatum caelo opificem detulit, dumque uideret omnia cae-

ad superos

15

lestia

flammatis animata uegetare uaporibus, clam ferulam Foebiacis applicans rotis ignem furatus est, quem pectusculo hominis applicans animatum reddit corpus. Itaque

Stfligatum

eum

Et quamuis

uul|turi iecur perenne praebentem. Nicagorus in di||stemistea libro quem scripsit 680

ferunt

primum illum formasse idolum

6 s^q.

v.

myth. Vat.

I

1

hanc re

et auriG auri uel argenti 11 spopondit inire (interpret. inuenire Muncker) ipse Zink

E R$ DG DG occulta^ 16omPHTME 18 uegetari I? biacis D pheb- G feb- E 21 uulturi ferunt G gorus a nigagosus G nigagorius E nicagorus deterr

_..
T

ab hac re Bern ob hanc rem

_
referat
et,
II

20

quod uulturi

63

III 10, 9

...

MHD$

7 argenti 15 in re]

occultatus 19 phoe-

22 niga-

edd distemitea destemistea Jibg Q-e^LOtsia Plasberg de Prometheo Boschartus dsofi. IlQOtiri&tcog Voss 23 et eo

H

M

Nicagoras

G

46
M.

MITOLOGIARUM
SU
quasi

iecor

praebeat, liuoris Petronius Arbiter ait:

pingat imaginem,

unde

et

*cui uoltur iecor

intimum pererrat

5

et querit pectus intimasque fibras; non est quem tepidi uocant poetae,

sed cordis liuor atque luxus',

|

81

nam

et Aristoxenus in lindosecemiarum libro

10

uero Prometheum dictum quasi pronianteu quod nos Latine praeuidentiam dei dicimus; ex dei praeuidentia et Minerua quasi caelesti sapientia hominem factum, diuinum uero ignem quem uoluerunt
similia

profert

quem

scripsit

681

nos

15

animam monstrant diuinitus inspiratam, quae aput paganos dicitur de caelis tracta; iecor uero Prometheum uulturi praebentem quod nos cor dicimus, quia in corde aliquanti philosophorum dixerunt sapientiam, unde et Iuuesi leua parte papillae nil salit arcaico iuueni'. 682 uulturem in modum mundi posuerunt, quod munDenique dus et celeri quadam uolucritate uersetur et cadauerum nascentium occidentiumque perennitate depascitur. Itaque
?

82 nalis

ait

:

||

[

20

alitur ac substentatur diuinae prouidentiae sapientia quae nec ipsa finiri nouit nec mundus cessare ab eius alimentis aliquatenus possit. Denique Pandoram dicitur formasse; Pandora enim Grece dicitur omnium munus, quod

anima munus

sit

omnium

generale.
fr.

3 Petron. ed. 3 Buecheler

(mamillae

XXV

16 Iuv. sat. VII 159

Arcadico)

3 qm G Buecheler 1 liborisPT laboris iecwcMHDfl 4 pectus trahit Buecheler cum vet. cod. Danielis pectus petit 5 lepidi Muncker 6 libor Neap - quatit coni. Buecheler 7 lindosecemiarum ccE cordis <mala)> liuor edd labor liuido ex lindo liuido setemiarum G liuido sententiarum ms. t 9 PRONIANLeid. ap. Muncker. IL ncl ° sententiarum Zirik,

E

E

PT

H

TECI
dei

aE

PROMieeiANTECI G

12 aput 10 prouidentia G T ex hac puidentia arcaicho 13 iecur 16 arcadico apud (o 19 depascatur G 20 prouidentia sapienarchadico G 23 omnium munus dicitur tiae G

PB E

om G

prouidentiam

MHB§

E D

HBGM

t

BG

LIBER

II

47
st.

VH. Fabula de adulterio Ueneris.
Iuste
uel

Sol

Ueneris depalat

adulterium,

quatenus

Uenus cum Marte concubuit, quam Sol inueniens Uulcano prodidit; ille adamante catenas effecit ambosque religans diis turpiter iacentes ostendit. Illa dolens quinque filias Solis amore

Luna

solet eius celare secretum.

5

|

succendit [id est Pasiphe, Quid sibi in hoc poetica

Medea, Fedra,
alludat

||

Circe, Dirce].

683

garrulitas

Perstant

nunc in nostra uita de
testimonia;

inquiramus. hac fabula certe ad10

modum
apparet,

unde

et

nam uirtus corrupta libidine sole teste Ouidius in [quinto] metamorfoseon ait:
Quae quidem
uirtus cor-

'Uidit hic deus

omnia primus'.

rupta libidine turpiter catenata feruoris constrictione tenetur.

Haec itaque quinque Solis filias, id est quinque humanos sensus luci ac ueritati deditos quasi solis fetus

15

hac corruptela fuscatos [amore succendit]. Ob hac re etiam huiuscemodi nomina quinque ipsis Solis filiabus uoluerunt: primam Pasiphen ut uisum, id est quasi pasinfanon, quod nos Latine omnibus apparentem dicimus

uisus enim reliquos quattuor inspicit sensus, quia et eum qui clamat uidet et palpanda notat et degustata aspicit
et

20

odoranda intendit

,

secundam Medeam quasi auditum
43
II

2 sqq.

v.

myth. Vat.

I

121

III 11, 6

11 Ov.

metam

IV 172

(uidet)

I

1

Fab.

om

G

2

quia Luna
8

G G

4 intuens Baro

7 phasiphe dirce % ledra circen dircen 9 certa 11 et om obidius solus Marc deleto lacuna in metamorqnto q

5

efficit

BTG

religan dis
(3

(add. m. 2)

M

(pas-

H)

a pasiphen

PB
T

E

phedrea

circe

H$

phoseon
quos

Marc
Bern
pasiphe fanon

D D pasinphanon E
18

12 uidet G 14 Haec] Has Bern 15 quasi] 16 fuscat deterr amore succendit solus quas ob hanc rem 17 huiusq. modi § ab hac re Bern

HG

H

G

GH

M

G

prima PB

MH D
x

xximsDE

degustanda

G

PBH phasiphen M TD E H pasifanon H phasin21 palpando BD phasiphanon G
phasifen
id est

om

22

medean

T

48
M.

MITOLOGIARUM
St.

hoc

est

dicimus

medenidean quod nos Latine nullam 'uisionem uox enim corpore nuda est tertia Circe

,

S^tactui similis, id est quasi si diceret ciron|cr<W>e
5

||

Grece, 684

quod nos Latine manuum iudicium dicimus, quarta Fedra
odoratus, uelut si dicat feronedon quasi adferens suauitatem, quinta Dirce saporis itfdex, id est quasi drimoncrine quod nos Latine acrum iudicans dicimus.

quasi

"Vlil.

Fabula Ulixis

et

Sirenarum.

io

Sirenae enim Grece tractoriae dicuntur; tribus enim modis amoris inlecebra trahitur, aut cantu aut uisu aut consuetudine, amantur enim quaedam (quae,

dam)
tudine.

speciei

uenustate,

quaedam etiam lenante consue-

Quas Ulixis

socii obturatis auribus transeunt, ipse

uero religatus transit.
15

id

omnium omnibus mundi
est
et

Ulixes enim Grece quasi olonxenos peregrinus dicitur; et quia sapientia ab rebus peregrina est, ideo astutior Ulixes
||

dictus est.

Denique

lecebras,
20

Sirenas, id est delectationum m-685 audiuit et uidit id est agnouit et iudicauit,

et tamen transiit. Nihilominus ideo et quia auditae sunt, mortuae sunt; in sensu enim sapientis omnis affectus ideo uolatiles, quia amantum mentes celeriter 85emoritur; permeant; inde gallinaceos pedes, quia libidinis affectus
|

9 sqq. v. myth. Vat. I 42

II

101

III 11, 9

1

me medenidean G
eo

tertiam
cr<^in^>e
v.
I.

circen
v.
I.

E
T

Muncker
3

5

2 uox autem 3 similem cironce cyroncre

H

HE

G
si

tertia

MG

omMT
chironcre

G

deterr

diceres?
cirondicat co 7 acre

E

He

cf.

1.7

8 uluxisiZ

6 dyrce NE 9 tractatoriae 9 DireT Syre enim om 11 quaedam speciei uenustate quaedam etiam deest e. c. : uocis suacantilena quaedam consuetudine Bern uitate illiciente cantus dulcedine Modius iex libro scripto?) 13 uluxis 12 lenocinante 2 <quaedam)> He 19 transit 14 olonexenos obduratis G

5 dicas 4 phedra G index co iudex Muncker

P

B

M

E

TMHBern

MDGH H

PHM

B

22 permaneant

TM^

LIBER
M.

II

49
St.

omnia quae habet spargit; nam denique sunt; sirene enim Grece trahere dicitur.
IX.

et Sirenes

dictae

Fabula Scyllae.

I
II

Scyllam ferunt uirginem pulcherrimam, quam Glaucus Antedonis filius amauit; quem Circe Solis filia diligebat 5 zelataque Scyllam fontem in quo lauari solita erat uenenis infecit. Ubi illa discendens ab inguine lupis canibusque marinis inserta est. Grece quasi exquina£8£ Scyljla enim dicta est, quod nos Latine confusio dicimus. Et quid confusio nisi libido est. Quam libidinem Glaucus amat; 10 glaucus enim Grece luscitius dicitur, unde et glaucomata dicimus cecitatem. Ergo omnis qui luxuriam amat cecus est. Nam et Antedonis filius dictus est; Antedon enim Grece quasi antiidon quod nos Latine contrarium uidens dicimus; ergo lippitudo ex contraria uisione nascitur. 15 Scylla uero in modum ponitur meretricis, quia omnis libidinosa canibus lupisque inguina sua necesse est misceat; iuste ergo lupis et canibus mixta, quia nescit sua
|

alienigenis deuorationibus saturare secreta. Sed hanc Circe odisse dicitur. Circe ut ante dictum est manus diiudicatio 20

uel operatio nuncupatur quasi cironcr<(m^>e. Laborem enim manuum et operationem libidinosa mulier non diligit, sicut

Terentius

c

ait:

Ab

labore

proclijua

ad libidinem

accepittfST'

4 sqq. v. myth. Vat. I 3 II 169 III 11, 8 20 v. p. 48, 2 sq. 23 Ter. Andr. 78 sq. (ut ingeniumst procliue ad lubidinem, dein quaestum)
.

.

.

.

.

.

1

syrenes

4 scylleon
desco)

T

2 5 cyrce 8 inserta est

HG

cod. Gothan.

55

nam

eti

PT

T

annidon

E

nam
x

T exquina <a cd6%vvT\ suprascr 13 nam et] nam sti JB MuncJcer etiam Plasberg 14 antidon anthedon 16 uero] enim 17 carnibus
om
6wvl[icc

Msyren

H

sirene

6 in

qua

H

co

3 Scillae 7 discendens

PB T

Q

18 cf. p. 61, 10 cironcre <o emHe

19 alienigenis

P

MHD

HG

PB

alienis

eo

21 chironcre
-ae

RE

23ab]aTD{?
Helm.

procliue

T

M
4

E

accepit

accipit ca Fclgbntitts ed.

50
m.

MITOLOGIARUM
st.

condicionem, dehinc quaestu occipit'. Hanc etiam Ulixes innocuus transit, quia sapientia libidinem contemnit; unde et uxorem habere dicitur Penelopam castissimam, quod

omnis castitas sapientiae coniungatur.

5

X.

Fabula Midae regis

et Pactoli fluuii.

87
est,

fieret;

Mida rex Apollinem petit ut quicquid tetigis|set aurum cumque promeruisset, munus in ultionem conuersus
coepitque
sui

uoti

effectu

torqueri;
et cibus

tetigerat
10

aurum statim

effieiebatur.

nam quidquid Erat ergo necessitas
et potus rigens

Itaque Apollinem petiit ut male desiderata conuerteret responsoque accepto, uttertio£S8 caput sub Pactoli fluminis undas subderet; quo facto Pactolus deinceps arenas aureas trahere dicitur. Sed eui15

aurea locuplesque penuria; auri materia marmorabat.

nam

denter poetae alluserunt argut<^e

awan^iam,

illa uidelicet

causa, quod omnis appetitor auaritiae cum omnia pretio destinat fame moritur, quod et Mida rex erat; sed collecta

pecuniarum suarum
libris

summa, ut

Solicrates

Cizicenus

in

20

quod omni censu suo Mida rex Pactolum fluuium, qui in mari decurrere solitus erat, per innumerabiles meatus ad inrigandam prouinciam deriuauit
historiae
scribit,

£#suaque expensa auajritia fluuium fertilem reddidit. Mida enim Grece quasi medenidon, id est nihil sciens; auaras enim tantum stultus est, ut sibi prodesse non norit.
6 sqq.
v.

myth. Vat.

I

88

II 117,

118

III 10, 8

accipit ut quid 6 petiit 8 quid7 conuersum t utqmcqmd 11 petit 10 cibus a> cibos Barth quicquid co quid 15 argu13 submergeret aliquid videtur excidisse 17 erat] fecerat <72 Barb 16 omnis om tiam w em He 18 solicrates a cf. p. 170 M. summam collectam

ulyxes

H PBTM

1 quaestio

D^ quaesto

M

4 iungatur

G

x

quaestum § Z)2

TD G

5 fluuii

om

G

BHM

PE

HDEMs
G

D$ Dp

M

E

P,

tizenus anticenus Sosicrates edd 21 rigandamjK 23 midenidon

E

G T

20 mare |3P2

om

LIBER
XI.

II

51
st.

Fabula Mineruae
cum
Ioui

et Uulcani.

Uulcanus

fulmen

efficeret,

ab

Ioue

pro-

missum accepit ut quidquid uellet praesumeret. Hle Mi-689 neruam in coniugium petiuit Iuppiter imperauit ut Minerua
;

armis uirginitatem defendisset. Dumque cubiculum introirent, certando Uulcanus semen in pauimentum iecit; unde
natus
est Erictonius

5

[cum draconteis pedibus];

eris

enim

certamen dicitur, ctonus uero terra nuncupatur. Quem Minerua in cistam abscondidit draconeque custode opposito duabus sororibus Aclauro et Pandorae commenGrece

10

Uulcanum dici uoluedauit; qui primus currum repperit. runt quasi furiae ignem, unde et Uulcanus dicitur uelut uoluntatis calor; denique et Ioui fulgora facit, id est
8#furorem
coniungi aliquando sub- 15 Illa uero armis uirginitatem defendit, hoc est: ripiat. omnis sapientia integritatem morum suorum contra furiam Unde quidem Erictonius nascitur; uirtute animi uindicat. eris enim Grece certamen dicitur, tonos uero non solum terra, quantum etiam inuidia dici potest, unde et Tales||20
|

concitat.

Ideo

uero

eum Mineruae

uoluerunt,

quod furor etiam

sapientibus

Milesius ait:
inuidia

6 cp&ovog SoJ-rjg

xoapiXTJg

(p^aoaia^

id est:£P0

mundanae

Et quidnam aliut furor sapientiae generare poterat nisi certamen
gloriae

consumptio.

2 sqq. v. myth. Vat. Arat. ed. Breysig p. 133

I

128

II

37
v.

III 10, 3

schol.
II

ad Germ.
40

11 sqq.

myth. Vat.

1 Uulcani Isubripiens

3 quicquid 5 incum draconteis pedibus 8 etonus solus Marc cf mythogr. Vat. III 10, 3 ectonius Bern tonus 9 abscondit tonos 10 appoet om haclauroD hac laure. 11 reperitJR sito-D/J 13 uolitans calor et quasi ^ovXi-Kccnvog post calor edd om 14 et coniugio 11 15 surrepat 18 ericthonius erichtonius cf. Philolog. p. 276 19 tonus 20 thales 21 octonos uero] enim dexes comiceps (cosmiceps tarsia sim a> id est om T 22 aliut aliud a> 23 surrepens cf. v. 15
et
troiret

E

Mineruae

HG

7 ericthonius

RDG
E

MHDfi

ME

DG

R

E

PB
R

H

PBHT

E

iulgm^MDE LVI

M

PR

PMT)

HD PRTM

D

G

G

4*

52
M.
inuidiae.

MITOLOGIARUM
St.

5

Minerua abscondit in cista, id est in corde celat; omnis enim sapiens furorem suum in corde celat. Ergo Minerua draconem custodem adponit, id est perniciem; quem quidem duabus commendat Pandora enim uirginibus, id est Aclauro et Pandorae. uniuersale munus dicitur, Aclauro uero quasi aconleron, id est tristitiae obliuio. Sapiens enim dolorem suum aut

Quod quidem

sapientia, id est

benignitati
^tfliuioni
10

commendat quae omnium munus
de Cesare di|ctum
c

est

aut obnihil

sicut

est:

Qui

obliuisci

amplius soles quam iniurias'. Denique cum Erictonius adolesceret, quid inuenisse dicitur? Nihilominus circum, ubi inuidiae semper certamen est; unde et Uirgilius: c Primus Erictonius currus et quattuor ausus iungere equos'. 691
||

15

Inspicite quantum ualeat cum sapientia cui flammarum non praeualuit deus.

iuncta

castitas,

XII.

Fabula Dionisii.

20

Iuppiter cum Semele concubuit, de qua natus est Liber pater; ad quam cum fulmine ueniens, crepuit; unde pater puerum tollens in femore suo misit, postea Maroni nutriendum dedit. Hic Indiam debellauit et inter deos

est. Itaque cum Semele quattuor sorores appellatae sunt, Ino, Autonoe, Semele et A||gaue. Quid sibi£&2 Plhaec fabula mistice sentiat, exquiramus. Qua|ttuor sunt

deputatus

25

ebrietatis genera, id est prima uinolentia, secunda rerum obliuio, tertia libido, quarta insania; unde et nomina

13 Verg. 9 Cic. pro Ligario 12, 35 (nihil soles nisi) 17 sqq. v. myth. Vat. I 120 II 79 III 12 georg. III 113 sq.
1

M
H
P

t

aclauroM6r haclauro m 10 Erict.] utp. 51, 18

2 abscondidit 5 Aclauro] ut p. 51, 10

HE

omnis

H feruorem haglauro haconleron RDTE hacconleron
celat 3 om 6 dicitur munus

DE

om

G

et
(o

ualuit labat

T

12 semper 11 currum MDfi 15 praeualuit 13 Erict.] ut v. 10 20 debel17 Iupiter 19 tollens puerum 25 sq. et haec 22 agauue T 21 quatuor

om

G

E

PBG

E

PEH^

quattuor nominajE'

LIBER
M.

II

53
St.

haec quattuor Baccae acceperunt: Baccae dictae sunt quasi inos enim Grece uinum diuino baccantes, prima Ino

secunda Autonoe quasi autenunoe, id est se ipsam non cognoscens, tertia Semele quasi somalion quod nos Latine corpus solutum dicimus, unde et ipsa genuisse patrem dicitur, id est de libidine nata ebrietas,

cimus

,

5

quae ideo insaniae comparatur, quod caput Liber ergo pater dictus est, quod mentes faciat; Indos uero uicisse, #,2uini passio liberas quod haec gens ualde sit uino dedita duobus scilicet 10 modis, siue quod feruor solis eos fa|ciat potatores siue 693 quod ibi sit Falernum uinum uel Meroitanum, cuius uini uirtus est, quo uix quilibet ebriosus sextarium mense ? toto bibat; unde et Lucanus ait: Indomitum Meroe cogens spumare Falernum'; aqua enim omnino domari non potest. 15 Maroni etiam Dionisius nutriendus datur quasi Meroni; mero Itanta enim omnis nutritur uinolentia. Hic etiam tigribus sedere dicitur, quod omnis uinolentia feritati semper insiue etiam quod uino ecferatae mentes mulceantur; unde et Lieus dicitur quasi lenitatem praestans. Iuuenis 20 »sistat uero ideo pingitur Dionisius, quia numquam ebrietas matura est ideo etiam nudus, seu quod omnis ebriosus 694 93 interuertendo nudus remaneat aut mentis suae secreta
filii

JLiberum quarta Agaue

uiolenta absciderit.
|

||

;

|

ebriosus nudet.

14 Luc. Phars.

X

163

17 sqq.

v.

myth. Vat.

II

80

1

bis

uocantes bacantes
7

M

P

uaccae 2 uacantes bachae G EBern t uaccantes bacchantes bachantes G x x t 2 hino (eraso h D) 00 hinos co 3 autonunoe G 2

PHTE TH P
D

H

M

D

8 ui*olenta agaube PBHT^ aga*ue agauue t uino(eraso n ante 0) B uiolenter G T (sed er in ras. a m. rec.) lenta Modius abscidit G abscider Liber pater ergo 9 uini potio Zink 10 uino sit ualde 13 quilibet 14 Meroej t libet to licet Barth quamlibet Muncker uero E 15 enim mari omni modo non potest omninoj omni modo GBern 17 hinc 19 ecferatae tygribus T

D

MT

,

PB

EGH
PB
&

M

fer-

M

M

H

effer-

co

20 lyeus

HT

23 secretam*

M

54
M.

MITOLOGIARUM
St.

XIII.

Fabula de Cigno
omnibus
erit

et Leda.
sit

Quamuis

in

libidinis

amor

turpior,

num-

quam tamen
erit.
5

deterior

quam cum

se

honorato miscu-

Libido

enim honestatis nouerca

nescit,

semper

est maiestati contraria.

nitas qui quaesit quod esse uelit, Iuppiter enim conuersus in cignum quae peperit ouum, unde nati sunt

expediat Qualis enim diuine quod fuerat esset.

dum quod

cum Leda
tres, Castor,

concubuit;

10

Pollux et Sed haec fabula mistici saporem cerebri consipit; Iuppiter enim in modum potentiae ponitur, Leda uero
Elena.
dicta est quasi lide, quod nos Latine aut iniuria aut conuicium dicimus. Ergo o||mnis potentia iniuriae mixta, 695 Ideo uero in cignum speciem suae generositatis mutat. conuersus dicitur quod ferant fisiologi, quam maxime

15

Euboicus, qui omnium fisiologorum sententias disputauit, huius generis auem ita conuiciis esse plenam, ut ipsa aue clamante reliquae aues taceant quae praesto fuerint; unde et olor dictus est quasi ab oligoria tractum,
Melistus

P4quod nos Latine iniuriam dicimus.
20

Ergo quotienscumque

nobilitas
est.

iniuriam uergit, conuiciis misceatur necesse Sed quid ex hac re concipitur, uideamus; nihilominus
in
sicut in

ouum, quia
potest
effectus
25

ouo omnis
continetur
est

sordities,

quae pur[g]ari
ita

in

genere,
tres,

intrinsecus,
et

etiam

in

iniuriae

omnis

inmunditia.

Sed ex hoc ouo
nihilominus

generantur

Castor,

Pollux

Helena,

7 sqq. v.

myth. Vat.

I

78

II

132

4 quid expediat {3 6 qui quesit a[D] qui quo sit cuique sit ping in marg (signo supra quo posito) 7 cygnuin B queritilf2 qui querit Marc cf. p. 11,11. 55,15 9 helena concipit G i.concipit supra mystici T 12 conuitium -am <a 11 iniuria consipit 15 melixtus heuboicus G 14 phisiologi iniuria 20 in 19 nos om T 17 ipse 16 conuitiis t

D

DG
E

H
2

HDE

MH

PB

iniuria
im\irisL
m

P

BTHE

E

BHME
HE

.R 2 iniuria

P TM
X

M

22 purgari

MDG

w em He

in iniurgiam 24 effectu (sed

25 elena

MG

TED

H

conuitiis
s

eraso) rectene?

LIBER
.M.

II

55
St.
'

discordiae, sicut ante diximus, c et geminum luctu concussit adultera mundum'. Castorem 696 uero et Pollucem quasi in modum perditionis ponunt, unde

seminarium scandali

et

95

mari Castorum signa dixerunt quae periculum creant; alternatim resurgere atque ob hanc rem etiam ambos occidere dicunt, quod superbia nonnumquam iubet, nonnumquam occidat; unde et iperefania Grece superbia diciet in

nam

5

|

proprie superapparitio nuncupatur, duobus signis quae eorum fratrum uocabulo nuncupauerunt unus superappareat, alter [uero] Itur. mergat, sicut lucifer et antifer; nam Grece Pollux apo tu apollin, id est a perdendo et Castor quasi cacon steron, id malum extremum.
iperefania
in
istis

Sed

quod

sicut

10

||

XIV.

Fabula

Ixionis.

697
15

Qui plus quaerit esse quam licet, minus erit quam est. Iest Ixion igitur coniugium Iunonis adfectatus, illa nubem ornauit in speciem suam, cum qua Ixion coiens Centauros Sicut nihil Latina gratiosius ueritate, ita nihil genuit. Greca falsitate ornatius. Denique Ixionem dici uoluerunt quasi Axionem; axioma enim Grece dignitas dicitur. Dea uero regnorum Iuno est, ut pridem diximus; ergo dignitas
1

20

2

Fragm. poet. Rom.
I

ed.

Baehrens
III 4, 6

p. 389, 2

myth. Vat.
1

14

II 106.

107

21

v.

p. 38,

15 sqq. 16

v.

antea

T

2

concuisset buisset

B

geminum luctum

G

concuissit suprascr

mundo

HG

bu

H ob ex ab vid. T 6 iuuet D G (rectene uiuat T E iubet deterr surgat Marc 7 iperifania D G 8 sed et T iperefanma H yperefania T ipfania H iperifania
ab hac
re uiret
eff.

et

Europam Modius
t

geminum 3 quasi om

gemino luctu Marc concubuisset culuctu mundum sc. Asiam
co

P

MD

G

5

ab hanc rem

R

?)

co

T)G

9 sicut

om

E

10 altero (alter

M)

ergat (in archetypo

alterumergat?) cc[HD] alter mergat Bern alter uergatD alter uero uergat (erigat H) H$ 12 apolin APOTOIPOLLIN caconsterion cacsteron G cacosteron y.uyibv vgtsqov 16 adfectans affectans G e suprascr T 20 acsionem a G acsioma cc[H] acsion acsiona (erasa hasta ante n) %

E

H

P

HG

E=

H

GT

56
m.

MITOLOGIARUM
st.

regnum adfectans nubem meretur, id est similitudinem regni; regnum enim illud est quod perenniter duraturum 96 est. At uero eui temporis fugitiua uis inuidet pinnatisque celerrima raptibus, momentaneae felicitatis figuras
|

5

potius

quam

ueritatem

ostendenti,

uentositatis

inanem
soli-

'

tus

speciem praesumit. Denique £7atinius augur dicere erat diuersarum urbium honores somnialiter peragi££& urbicario mimologo et quamuis utraque nihil agere dixerit, tamen hoc Romae praestare uisus est, quod ex
||

10

parte
tiuos;

quidem ueros honores, sed risorios et citius fugicredo enim quod Cleobwli philosophi sententiam

legerat dicentis: nipog 6 §tog, id est:

mimus

uita.

Nunc

15

ergo fabulam repetamus. Dromocrifes in theogonia scribit Ixionem in Grec^ia primum regni gloriam adfectasse, qui sibi centum equites primus omnium conquisiuit, unde et Centauri dicti sunt quasi centum armati denique cen-

tippi dici debuerunt, ex sed ideo centum armati.

, quo equis mixti pinguntur Qui quidem Ixion paruo tem-

pore celerem regnum adeptus dehinc regno
20

expulsus est;

ad rotam damnatum dicunt, quod omnis rotae uertigo quae superiora habet modo deiciat. Ergo £7ostendere hic uoluerunt quod omnes qui per arma atque
et
|

unde eum

uiolentiam regnum adfectant subito erectiones, subito siones sustineant sicut rota quae stabile non habet
25

eli-

ali-

quando cacumen.

||

12 cf Suet. uit. Aug. 99 Sen. ep. 80, 7

M

3 ad

BH

inuidit

PET

(sed corr -et)

pennatisque

ostendenti co 6 batinius a battinius beatinius G Uatinius Scriverius G 7 similiter Micyllus non aliter? Plasberg 8 mimologo leoboli 11 cleoboli mimologe co qua in uis PJR cleouoli (clio- T) co 12 mimos ouios u[H~\E phylosofi minos ouios HT^ (erasa hasta ante n) minos obios G minus 13 dromocrides co -tes He cf.p.71,3 democritus MarcTollius adfactasse theolonia G teogonia 14 in Grecia om 15 adquisiuit G 17 debuerunt] uoluerunt potuere 22 omnis 19 celere D§ et eum 20 et om 24 stabile T aliquando non habet a[JR]Bem

4 momentanae P.Ri£

5 ostendens .R (r

E

M

HG

MD

M
T

PB

E

H

H

E E E

E

LIBER

II

57
st.

XV. Fabula Tantali.

699

[Tantalus Gigas uolens probare diuinitatem deorum ^elopem filium suum eis apposuit epulandum; unde hac lamnatus est seueritate.] Tantalum dicunt in laco in inferno depositum, cui fallax

aqua gulosis labia

titillamentis

5

attingit, poma quoque fugitiuis cinerescentia tactibus de super facie tenus apparent pendula. Ergo huic locuples

uisus et pauper effectus; ita se illi unda fallax praebet Sed hanc ut sitiat, ita se poma ingerunt ut esuriat. 10 fabulam Petronius breuiter exponet dicens:
bibit inter aquas nec poma pendentia carpit Tantalus infelix quem sua uota premunt. Diuitis haec magni facies erit, omnia late qui tenet et sicco concoquit ore famem'.
|

r

Nec

98

XVI.

Fabula Lunae

et

Endymionis.

15

Lunam
serpinam
currat et
||

ideo ipsam uoluerunt etiam aput inferos Proseu quod nocte luceat siue quod humilior?^
praesit,

illo uidelicet pacto quod detrinon solum terra, sed et lapides augmenta uel cerebra animantium et quod maius incredibile sit crementis eiecta 99 etiam letamina sentiant, quae in lunae uermiculos parturiant hortis. Ipsam etiam Dianam nemo-

terris

menta

eius et

20

|

2 sqq. v. myth. Vat. I 12 II 102 III 6, 21 11 Petron. 3 ed. Buecheler 82 16 sqq. v. myth. Vat. I 229 II 28 III 7, 2. 3 schol. ad Germ. Arat. ed. Breysig p. 200
2

Tantalus

4 lacu
11

PB H

DE

seueritate

lacum

9 sed

G deterr 10 om G

Nec bibit] non bibit dentiaD 13 miseri aquas poma aut pend. apogr. Petron. Buecheler omnia cernens apogr. Petron. omnia circum Buecheler
14 timet apogr. Petron.

Marc cf. mythogr. Vat. infemum G 7 facetenus fabula PB exponet PB -nit o aq. poma nec depenapogr. Petron.
solus in inf.]

16ipsamom6r

20 magis lapides 22 parturiunt ante hortis)

E

aput

PB

BDG

MG

apud

ortis

G

15 Endymionis -dim- co to 17 siue] seu 19 sed 21 sentiat (sed n suprascr)

PB

PT

BDG
E

nemoribusque

(distinxit

58
M.
^

MITOLOGIARUM
St.

ribus

[praeesse]

uolunt

simili

modo,

fructicum
lunae
5
||

suco

augmenta

inculcet.

quod arborum et Denique crementis

abscisa ligna furfuraceis tinearum terebraminibus 701 fistulescunt. Nemoribus quoque adesse dicitur, quod omnis

uenatio plusquam nocte pascatur dieque dormiat.

Endi-

mionem uero pastorem amasse dicitur duplo scilicet modo, seu quod primus hominum Endimion cursum lunae indormisse dicitur qui itftfuenerit, unde et triginta annos nihil aliut in uita sua nisi huic repertioni studuit, sicut de Europa scribens tradidit, 10 Mnaseas in primo libro
|

||

pastorem Endimionem amasse fertur, quod70£ nocturni roris humor, quem uaporea siderum atque ipsius lunae animandis herbarum sucis insudant, pastoralibus
siue

quod

prosit successibus.

|

ioi
16

LIBER EI
semper excusandi quaerit suffragia, quo quidquid ignorantia incursionum mater peccauerit, id ueniae absoluat petitio quae culpas uestire consueuit. Sed quia numquam de se male aestimat sermo qui ad amantem iudicem mittitur, idcirco meae simplicitatis negotium tuo, domine, purissimo commisi iudicio, fretus quia quicquid absurde digestum est non ut
Inscientiae

703

formidolosa

suspectio

20

inuidus detrahis, sed ut doctissimus corrigis.

||

1

om E cf p. 62, 5 plusquam a[DM] plusq; plus 9 aliut PB amplius Bern et Arch. f lat. Lexicogr. XI 77 aliud co 11 siue quod] quod omB§ quod fertur del Muncker 12 humores Bem uaporia D G cod. Gothan. 55 auporea Bern syderum T aporia co cmoqqoici Muncker uaporea He
5

praeesse

DE

om

co

M

et]

ac

TM DG

2

fruticum

13 pastoralis ciadis Fulgentii
incipit lib. III

P

14 prosit
uiri
co

22 quia

17 B sim om T omBT quiaquid MT

prosint co clarissimi mitologiarum

HM^

15 Fabii Planlib.

II

quicquid ut non inuidus a G

quidquid

PB

explicit,
co

St.

I.

Fabula Bellerofontis.
|

704

Pritus rex uxorem habuit Antiam nomine; quae lO^amauit Bellerofontem. Cui dum ob stupri causam mandasset, ille noluit;

quem marito criminata est. Ille eum ad Cymeram interficiendam misit per socerum suum; quam equo Pegaso residens interfecit, qui de Goronae sanguine natus fuerat. Bellerofonta posuerunt quasi
quod
av$Qct,

5

uleforunta, Ilellerofons

nos
id

Latine
ait:

sapientiae

dicimus,

sicut

Homerus

Ov
nec

%Qr)

consultatorem navvvyiov evdeiv
tota

fiovXrjcpoQOv

est:

decet
et

nocte

dor- 10

mire
in

consiliatorem

uirum.

Nam
ita
ait:

Menander
consiliarie

similiter
r)(ieT6Qav

Disexapaton

comedia

fiov\r}cpoQcog

di]{iea

TVQOxccTElapeg

ooatftv,

id

est:

nostram,

Demea, praeoccupauisti uisionem. Homerus in fabula eiusdem sit,
aya&cc
cpQoveovra

Nam

ut

hoc
id

certum
ita
ait: 15

Bellerofontis

daicpQOva

Be\\eQOcp6vTr\v,

est:

bona

Spernit libicogitantem, sapientissimum consili<(ari)>um. dinem, id est Antiam; antion enim Grece contrarium dicitur, sicut antichristus dicimus quasi Ivavrlov tov Xqlcstov,
id est contrarius Christo.
||

Uide itaque cuius uxor Antia

20

nihilominus Priti.

Pritos Panfila lingua sordi- 705

2 sqq. fcatur;
24. 61

myth. Vat. I 71 II 131 III 14, 4 12 Fragm. com. Graec. coll. Meineke
v.
II.

9

Hom.
p.

II.

II

IV

105

fr. 1

16

Hom.
1

VI 162

HG

lorofontem Hfi

bulerefonta buleforonta G consolatorem em 9 ucredeterr (en ead. m. ?) consulat- Bern consiliatorem annicion eundi buleforon andra 10 Nec] non T sim co pa 11 consuliatorem 12 buloforos emeteran demea pro T sim w xj\v r\^%xiqav m suppl. Bentley (p T) catelabesorasin 13 consiliarice 15 bellorofontis cf. Bitschl op. II 342 16 agata froneonta daifrona bellerofonte sim co 17 consilium <o consiliarium Bitschl 19 anticristum anthichristum anticristus antixristum G enantion (en om H) tu cristu enancson tu xchristu G 21 panpila pamphila

1 boleferunta D

bellerefontis a bellorofontis (3 3 bellerofonten bel5 cymeream chimeram 6 bellorofons 7 bellerefonta 8 buleforenta bellorofonta

H

E

P

a[MT]E

E

G

D D

BT

E

P

M

B

G

aE

E

M

D

P

HG

60
M.

MITOLOGIARUM
St.
|

dus dicitur, sicut Esiodus in bucolico carmine scribit i#3dicens: pE@Qi&cQg 6xcicpvlr)g ev (XeyXuKTMjpivrig cci^iOQQOcOy id est: sordidus uuarum bene calcatarum sanguineo rore. Et cuius uxor libido est nisi sordis. At uero Bellerofons, id
5 est

bona consultatio, qualem equum sedet

nisi

Pegasum,

quasi pegaseon, id est fontem aeternum. bonae consultationis aeternus fons est.

Sapientia enim Ideo pinnatus,

10

quia uniuersam mundi naturam celeri cogitationum teoria Ideo et Musarum fontem ungula sua rupisse conlustrat. Ob hac re fertur; sapientia enim dat Musis fontem. etiam sanguine Gorgonae nascitur; Gorgona enim pro
terrore ponitur; ideo et in Mineruae pectore fixa est, sicut 9 Homerus in tertio decimo ait: rrj 8 hti \lev Jboya» §Xo6vQcomg £6tEcpcivcoro. Ergo hic duplex assertio est; aut enim

15

sicut de sanguine id est quia stultitia semper est timida, aut initium sapientiae timor est, quia et magistri timore sapientia crescit et dum quis famam timuerit

terrore finito sapientia nascitur,

de

morte

Gorgonae Pegasus,

sapiens
20

erit.

Unde

et

Cymeram

occidit;

Cymera enim

quasi cymeron, id est fluctuatio amoris, unde et Homerus ait: %v{icc %EX^aLv}bv xoo&vEtcu. Ideo etiam triceps Cymera
pingitur, quia amoris tres

modi

||

sunt,

hoc est incipere, 706
17 cf

2 Hesiod. rec. Rzach fr. 199 13 Hom. II. XI 36 Proverb. 1, 7 Psalm. 110, 10 Ecclesiasticus 1, 16 21

Hom.

II.

IX

6 sq. 2 peprigos (pritos

E) ista fulueulactis (ulanemorum TD§) cc[MH~\p pepigros ista fulueo (fulueu M) lactis mene somoru (semoru M) B.M v. Kaibel Herm. XV p. 450 cf. Mitschl Opusc. I 730, ubi alia
peprigros
cis

G

T) menes emoru (semoru

P

conamina
refons

PBM bellorofons G
T
e)

3 calcaturum

PJB

H
6

4 est libido

PVGASEDONP

PH

belle-

pygase*on (n eraso)

natus PjB T (sed corr

pegasio on penn- ca

MD

pygaseoon.R 7 pinpegasion Hfi

8 theoria
co

MD G

theorica

E

10 ob hac re T ob hanc (hac T) rem 12 in om 14 tedepimen (talopim T) gor oblosor 19 chimeram toafno G) co opis est efanoto (epanoto 21 quimacelon chimera chimeron 20 cimeron cortiete .R sim co chimera

DE

P

11 Gorgone

enim

E

B

D E

E

LIBER
perficere et finire.

III

61
|

Z04feraliter inuadit,

uenit, ut leo comicus ait: da^iaEpicarmus daleoog, id est: domitor arrjg egcog leovxeia. dvvdfiec cupido leontea uirtute praesumptior; nam et Uirgilius in

Dum

enim amor nouiter

unde

et

georgicis tetigit errauit campis'.
perfectio
libidinis

dicens:

c

At uero capra quae
est,
illa

Catulorum oblita leena seuior in medio pingitur
uidelicet

5

causa,

quod huius

generis animal

sit

in

libidine

Uirgilius in bucolicis ait:

ualde procliuum; unde et c Ideo et Satyri 707 edique petulci'.
||

caprinis cornibus depinguntur, quia numquam noue? At uero quod dicitur: postremus runt saturari libidinem.
draco', illa ratione ponitur, quia post perfectionem uulnus det penitentiae uenenumque peccati. Erit ergo hic ordo

cum

10

dicendi

quod primum

sit

in

amore inchoare,

secundum
15
|

perficere, tertium

uero peniteri de perfecto uulnere.

105

H.

Fabula Perdiccae.

Semper

delicata consuetudo laborioso fert praeiudicium

dum quod non optas euenerit, penitentiam creant; melius est enim labore partiliter securiore doceri quam ex necessitate uenientem repentaliter peroperi, et molliter educata,

20

Perdiccam ferunt uenatorem matris amore correptus, dum utrumque
terreri.
is

esse; qui quidem et inmodesta libido

et uerecundia noui facinoris reluctaret, consum||p- 708 atque ad extremam tabem deductus esse dicitur. Primus

2 cf. (jrueret
.

Lorenz Epicharm

p.

299
II.

9 Verg. georg.
I

IV 10
III 7, 3

11

Hom.

5 Verg. georg. III 245 sq. VI 181 17 sqq. v. myth.

Vat.

232

II

130

PRT

et om 2 damastes eros leonte adinami taleros 9 hediqueDp sim eo 11 libidinem Bem -ne a x 13 det (sc. amor)] restat Baro erit enim R$ 15 peni5re RM^Dfi 16 Perdicae 17 deligata 18 q; euenerint creant a (n in creant del H) sui cpra dum add t euenerit creat § 19 enim est partiliter labore securior edoceri G 20 ueniente (3 21 Perdicam
1

MH

PRM

H

E

PR

THM

E

f(3

62
M.

MITOLOGIARUM
St.
r

etiam serram inuenit, sicut Uirgilius ait: Nam primum Sed ut Fenestella in 106 cuneis scindebant fissile lignum'. archaicis scribit, hic primum uenator fuit; cui cum ferinae cedis cruenta uastatio et solitudinum uagabunda errando 5 cursilitas displiceret, plusquam etiam uidens contiroletas
|

suos, id est Acteonem, Adonem, Hippolitum miserandae necis functos interitu, artis pristinae affectui mittens repudium agriculturam affectatus est; ob quam rem matrem
10

Quo quasi terram omnium genetricem amasse dicitur. labore consumptus etiam ad maciem peruenisse fertur.
de pristinae artis opprobrio serram quasi maleloquium dicitur repperisse. Matrem etiam Policasten habuit quasi policarpen quod nos Latine multifructam dicimus, id est terram.
detrahebat,
II

Et quia

cunctis uenatoribus

15

III.

Fabula Acteonis.

709

107

20

semper periculorum germana de|trimenta amatoribus nouit parturire quam gaudia. Acteon denique uenator Dianam lauantem uidisse dicitur; qui in ceruum conuersus a canibus suis non agnitus eorumque morsibus deuoratus est. Anaximenes qui de picturis antiquis disseruit libro secundo ait uenationem Acteonem dilexisse; qui cum ad maturam peruenisset aetatem consuis

Curiositas

sideratis

uenationum

periculis,
ait:

id est quasi
est;

nudam
o{i(iccv'

artis

suae rationem uidens timidus factus
25

inde et cor cerui

habens, unde et
1
II

Homerus
I

oivoficiolq

nvvbq

e%a>v

Verg.
III 7, 3
II.

georg.
schol.
I

81

ad

144 (primi) Stat. Theb.

.

III

16 sqq. v. myth. Vat. 203 (ed. Kohlmann)

25

Hom.
1

225

fenestrella manifestella 2 findebant in arciacis in archiacis in arcilacis 5 plusquam cf. p.58,5 conmarcuacis martialis Gdeterr anteonem 6 hacteonem JB hacteneon tyroletas 11 opproprio 9 genitricem T/3 hyppolitum 17 hacteon 12 reperisseTMCr oppropria-R obprobrioTI?p 25 hino18 dicitur uidisse |3 21 hacteonem uares cinos ommate con cradien delafio sim a>

primi

M
M

in arcaicis

HG

D

PE

T

H H

TD

P

T

PM

TM E

G

PRT$

E

PJRM

LIBER

III

63
st.

id est: ebriose, oculos canis habens XQadlrjv 8' ilacpoio, Sed dum periculum uenandi fugiret, affecet cor cerui.

tamen canum non dimisit, quos inaniter pascendo me omnem substantiam perdidit; ob hanc rem a caniis

suis deuoratus esse dicitur.

5
|

IV.

Fabula Ero

et Leandri.

710

Amor cum periculo sepe concordat et dum ad illud solum notat quod diligit, numquam uidet quod expedit. Eros enim Grece amor dicitur, Leandrum uero dici uoluerunt quasi lisinandron, id est solutionem uirorum; solutio enim uiri amorem parturit. Sed natat nocte, id est: in obscuro temptat pericula. Ero quoque in amoris similitudine fingitur.
10

Lucernam

fert;

et quid aliud

flammam
Cito
durat,

ferat et

desideranti periculosam

st s

tamen extinguitur, quia iuuenilis Denique nudus natat illa uidelicet causa, quod su uos affectatores amor et nudare nouerit et periculis sicut mari iactare. Nam et extincta lucerna utrisque mors
procurata maritima, hoc in euidenti significans quod sexu uapore aetatis extincto libido commoriIn mari uero mortui feruntur uelut in humorem
||

amor nisi et uiam ostendat. amor non diu per-

15

in utroque
tur.

20

frigidae

um

senectutis; omne enim caloratae iuuentutis igni-711 torpidae ueternositatis algescit in senio.
|

7 sqq. v.

myth. Vat.

I

28

II

218

III 11, 19

1 ebriosi

mc rem PR
T

T

habent

6 Eronis

nam om P PG 22 omne PRT PR TM igniculus
X

§

13 nisi ut?

He
co

omnem

2 fugiret 4 ab fugeret co illum MBcrn 8 notat] natat 17 affectores x T 14 fertlZ" 18 mare 21 mare et humoreZ)f3
7

PRT E

PR

omHD$
x

MH Bem

P R

omnis

<o

igniculum

l

64
M.

MITOLOGIARUM
St.

109

V.

Fabula Berecintiae
Grecia
credulitate

et Attis.
potius

Decepta

demonum

quam

deorum numquam deterius suis diis reponeret quam ut eorum matrem ueternosam anum non solum puerilem 5 amatncem quantum etiam fingerent et zelotipam. Tantum enim zeli succensa anus inuidiosa fraglauit quae nec suis utilitatibus furiosa pepercit, ut unde fructum sperabat libidinis illut ueterana succideret meretrix. Et quamuis Ijftfapud muliebres animos libido opti|neat regnum, tamen
10

etiam in inuicta libidine zelus optinet dominatum. Bereenim mater deorum Attin puerum formosissimum amasse dicitur, quem zelo succensa castrando semimasculum fecit. Quid ergo sibi in his Grecia sentiri uoluerit edicamus. Berecintiam dici uoluerunt quasi montium71,2
cintia
||

15

dominam; ideo matrem deorum, quod deos nuncupari pro superbia uoluerunt; ideo eos in Olimpo habitantes quasi excelsos ac superbos; ideo et demonia nuncupant secun-

dum Homerum dum dicit: (ietcc ScctfjLOvccg ccllovg, id est: cum deos alios; demos enim Grece populus dicitur, is
20 dicitur

super

unus, et quia populos subdere cupiebant et soli Ideo et apud populos esse demones dicti sunt.
indigetes quasi nihil indigentes.

Eomanos

Ergo Berecin-

2 sqq. v.

myth. Vat.

I

230

III 2

18

Hom.

II.

I

222

1 db hac fabula incipit cod. I berecinthiae |3 bereet atis G ato attis etto attis pueri add cyntie 4 pueru amata suprascr g puero s. ab illa puerilem ama-

D

PB

H

E

E
B

tum (-tam
uit

9 aput ueternosa 8 illutPi^ illud co berin10 obtinet berecinthia 11 atin 13 quid sibi ergo |3 quid autem T thiaD domi14 berecinthiam § berinthiam sentire 17 demona cc^HI^G nam montium 16 olympo T 18 meta demonasallus <b scdm quod. dicit homerus Bern 22 berechintiam 21 aput is 19 post deos slg berinthia berecintiam/

MHD§ obtineat

Berri)co

amarce

=

amatricem

He

IHD

D

IH

E

6 flagra-

HD§

H

D

H H

D

=

P

LIBER
M.

III

65
St
;

iilthiam
quintos
iacintos
flos

montibus
||

praeesse di|xerunt quasi uerniquintos enim Attica lingua flos nuncupatur, unde et713

dicitur quasi hioscintos, quod nos Latine solus Nam [et] Epicardicimus, quasi omnibus perfectior.

mus

ita ait: %vvd-osidr)g Gxscpr](p6oog Kcel qav&elg izqo^b^yiks 5 XovGalog, id est: florigere coronatus atque ebrius pro-

cessit

Crisalus.

Itaque

florem

quamuis

quilibet

amet,

tamen
Grece

abscidit, ut Berecinthia in Attin fecit: antis enim Ut Sosicles Atticus in libro teologuflos dicitur.

menon quem appellauit scribit, matrem deum in modum 10 unde [et] Cibebe dicitur quasi cidos 714 potentiae uoluit poni,
||

bebeon, id est gloriae firmitas; unde et Homerus ait: ro kev Zsvg Kvdog 6iia£r], id est: cui Iuppiter gloriam donaideo et turrita pingitur, quod omnis poten112 uer&t. Ergo tiae elatio sit in capite; ideo et leonum curru praesidens,
|

15

etiam uirtuti dominatur; ideo et multiplici ueste, quod omnis potentia ornata sit; sceptrum etiam fert, quod regno uicina sit omnis potentia. Ob hanc rem etiam mater deum dicta est, illud nihilominus.
quia

omnis

potentia

quod siue indigetes siue dii siue demones aput antiquos a diuitiis dicti sunt, ergo potentia
ostendere uolentes,
5 cf Lorenz
II.

20

Epicharm

p.

299

12 cf

Hom. Od. XIX 161

XVII 566
uerni quinthos

PB 11
s

2

quintosP
-tus et

D

cintos iacinctus
00

sPjR hioscentosHhioscmctosJTM hioscinthosDp

H -cintos PG -cinthos E -cinctos TM BHIM cinctos T cinthos D/3 3 iacinH I -tos TM iacinthus £ hioscin5 cintoides
istesiforos ) (cinctoides cedrancte se (cedrantese co-

sit

I

H om

M

4 quasi

(istefiforos

drant tese

6 floriger et coronatus? He %vvfto£i8r\s finxitne ex xdv<iho#7js? 7 quileuet berecintia 8 abscindit attis X

7 i?6rilf istefiforo P) T om E) probebece (probe

D

M

probebe E) crisallos

co

PR IH

11 uolue9 sosides sisodes theol. runt (3 et solus cybele quibebe Bern cybebe 12 hecin (hocen T) zeus cidos cidor bebeon I cidos hebeon 14 ideo om 15 currui sim co hopaze 16 etiam 18 quod dicta est 19 om potentia 17 om

emm.MH$

M

HG

H

IE

T

BT

Dp
21 aput

ab hanc rem

PBG

PBH

D D

G

E

DE

t

20 ostendere

HD$ cupientes E
5

apud

co

FuijGentius ed.

Helm.

66
M.

MITOLOGIARUM
St.

diuitum mater
siderans ait:
oo

est;

unde

et

Homerus Agamemnonem

con-

yLu(vict)Q 'AtQsidrj ^otQYjysvsg oXfiioScayiov,

nec

non

et Euripides

consimilans Tantalum Ioui in tragoedia

Electrae ait:
5

6 ycco

[iccxccQiog,

xovk
.

ovstdi^co tv%ccg,

Aiog

Ttecpvnoog

cog
.

Xsyov6i TdvtaXog
.,
||

%OQVcpr)g v^jtsoy

ille inuideo fortunas eius Iouis725 aequalis ut dicitur Tantalus. Ergo potentiae gloria semper abscidit 10 et amore torretur et liuore torquetur citoque quod diligit, dum tamen amputet illud quod odit. Denique omnis nunc usque potentia nescit circa suos diuturii3num seruare affectum, et quod amauerit cito aut zelando Ideo et Attin dici amputat aut fastidendo horrescit. 15 uoluerunt quasi eton; etos enim Grece consuetudo dicitur.
|

id est: beatus

— nec

Ergo quantuscumque amor non nouit.
VI.

sit

potentibus,

stabilis

esse

Fabula deae Psicae

et Cupidinis.

20

Apuleius in libris metamorfoseon banc fabulam planissime designauit dicens esse in quadam ciuitate regem et reginam, habere tres filias, duas natu maiores esse temperata specie, iuniorem uero tam magnificae esse figurae

quae

crederetur Uenus

esse

terrestris.

Denique duabus

2

Hom.

II.

III

182

5 sqq.

vTtSQXsXXovtcx. d£L(icu'vcov nitQOv)

6 (xopvqprfc Eur. Orest. 4 19 sqq. v. myth. Vat. I 231

Apuleius metam. IV 28 sqq.

3 conI 2 omaratridemiregenesolbiodemon sim co similes 5 gar macarios ceu conidis zoticas dios pepe11 diligit hic ficosos legosi tantalos corifesi PJRIT sim co est siquis inuidiam derelinqre poterit cupiditatem seponere

PB H

T

dum Marc
psiche designat

E

M

-diendo co 14 fastidendo Psiches G 19 metamorphoseon 23 quo Barb

PB

18 Sicae

H

plenissime

LIBER
lioribus

III

67
st.

quae temperata erant specie conubia euenere; illam uero ueluti deam non quisquam amare ausus quam uenerari pronus atque hostiis sibimet deplacare. 716 Contaminata ergo honoris maiestate Uenus succensa in||

uidia Cupidinem petit,
iJ4riter
uindicaret.
Ille

ut

in

contumacem formam

seue-

5

ultionem ad|uentans uisam puellam adamauit; poena enim in aifectum conuersa est, et ut magnificus iaculator ipse se suo telo percussit. Itaque Apollinis denuntiatione iubetur puella in montis cacumine sola dimitti et uelut feralibus deducta exequiis pinnato serpenti sponso destinari; perfecto iamque coragio puella per montis decliuia zephiri flantis leni
matris

ad

10

uectura delapsa in quandam
pretiosa
sine

domum auream

pretio

sola

consideratione

laude

rapitur, quae deficiente
15

poterat aestimari, ibique uocibus sibi tantummodo seruientibus ignoto atque mansionario utebatur coniugio; nocte enim adueniens maritus, Ueneris proeliis obscure
peractis,

ut inuise uespertinus
e|tiam
discedebat.
||

aduenerat, ita crepusculo

i^5incognitus

Habuit ergo uocale seruinocturnum commercium, igno- 717 tium, uentosum dominium, tum coniugium. Sed ad huius mortem deflendam sorores 21 adueniunt montisque conscenso cacumine germanum lugubri
uoce flagitabant uocabulum,
et

quamuis

ille

coniux luci-

fuga sororios ei

comminando uetaret

aspectus,

tamen con-

1

temperatae

RM

conuuiae

R

conuuiae

PTM conubie
E

connubio ex conuiue conconiugia s euenere uenere co legendumne iugio G connubia Marc conubiae uenere? 3 deplacari 4 conplacare 5 ut om tempta contamite; m. 2 suprascr contaminata 8 sese (3 9 iuuetur PJRT (sed em) 10 montibus T

I conuiue

D

H

M

H

H

PE

E

12 coragio pinnato penn- co sponsa (3 namque T montes declina suprascr uirginali funere G coniugio ui R deuia zefiri 14 deficientem T zephyri 15 aestimare T existimari uoc. tant. sibi seru. 18 in19 discendebat uocalem T puisei£ (rectene?) 20 dominum 21 morte 23 coniunx

HT

»

umina

HD

et uelut

PT

— serpenti

11

om

R

11 exsequiis

M

R

(

P

DE TM E PRHT
PR

R

M

ITME

68
M.
_

MITOLOGIARUM
St.

imperium. Zephyri ergo flabrantis aurae anhelante uectura ad semet sororios perducit affectus, earumque uenenosis consiliis de mariti forma quaerenda consentiens curiositatem, suae salutis nouercam, arripuit et facillimam credu5

10

quae semper deceptionum mater est, postposito suffragio arripit: denique credens sororibus se marito serpenti coniunctam uelut bestiam interfectura nouaculam sub puluinal abscondit lucernamque modio contegit. Cumque altum soporem maritus extenderet, illa ferro armata lucernaque modii custodia eruta Cupidine cognito, dum inmodesto amoris torretur affectu, scintillantis olei
litatem,

cautelae

desputamento maritum succendit, fu]|giensque Cupido 718 iitfmulta super curiositate puellae increpitans domo extorrem ac profugam derelinquit. Tandem multis iactatam Ueneris
1

15

Poteram quidem

persecutionibus postea Ioue petente in coniugio accepit. totius fabulae ordinem hoc libello percurrere, qualiter et ad infernum descenderit et ex Stigiis aquis urnulam delibauerit et Solis armenta uellere spoliauerit et seminum germina confusa discreuerit et de Pro-

20

serpinae pulchritudine particulam moritura praesumpserit; sed quia haec saturantius et Apuleius pene duorum con-

25

tantam falsitatum congeriem enarrauit Atheneus in libris qui disarestia nuncupantur hanc fabulam inormi uerborum circuitu discere cupientibus prodidit, ob hanc rem superuacuum duximus ab aliis digesta nostris libris inserere, ne nostra opera
tinentia librorum
et

Aristofontes

1

H

zephiri

PDGH
om

4 arripuit
arripuit

excederet

HT

MG

PBH 6 suffrago B IT 9 excenderet PBI 8 puluinal PBI -nar 10 lucernamque PH modii BE modia T
G
facilimam
co

(i

em

j)

flagrantis

ex

flabrantis

modio

15 potente (sub q uestigia litterae n patent) quid 20 pulcritudinem petentem jBT2 potentem T coniugium § 21 et om § haec congeriem 22 cf. Virg. cont.p. 91, 21 sqq. 23 dissarestia 22 tantam J? G tantum <o enarrauerit enormi 24 famulam D§ Aihs ccQLGteLec? Plasberg 26 inserere libris § 25 diximus (sed em) PMDfi

M

co

custodi

Barb

deterr

14 dereliquit

TD$

dereli-

PB

M

M

PBT

PB

LIBER
aut a propriis exularemus

III

69
st.

aut alienis addiceremus Sed dum is qui hanc fabulam legerit in nostra i27nego|tiis. haec transeat sciturus quid sibi illorum falsitas sentire
officiis

uoluerit: Ciuitatem posuerunt quasi in modum mundi, in qua regem et re|'ginam uelut deum et materiam posuerunt. 719 Quibus tres filias addunt, id est carnem, ultronietatem 6

libertatem arbitrii dicimus et animam. Psice enim Grece anima dicitur, quam ideo iuniorem uoluerunt, quod corpori iam facto postea inditam esse animam dicebant; hanc igitur ideo pulchriorem, quod et a libertate superior Huic inuidet Uenus quasi libido; ad et a carne nobilior.

quam

10

Iquam

perdendam cupiditatem mittit; sed quia cupiditas est boni, est mali, cupiditas animam diligit et ei uelut 118 in coniunctione miscetur; quam per|suadet ne suam faciem
uideat, id est cupiditatis

delectamenta discat

unde

et 15

Adam

quamuis uideat nudum se non uidet, donec de conneue suis sororibus, id est arbore comedat

carni et libertati, de suae formae curiositate perdiscenda Icupiscentiae sed illarum conpulsamento perterrita lucernam consentiat; desub modio eicit, id est desiderii flammam in pectore

20

absconsam depalat uisamque

taliter

dulcem amat ac

diligit.

Quam

ideo

lucernae

ebullitione
||

dicitur

omnis cupiditas quantum
peccatricem
suae
carni
cupiditate nudata

diligitur

incendisse, quia tantum ardescit et720

configit

et potenti

maculam. Ergo quasi fortuna priuatur et periculis

25

Sed nos, quia longum iactatur et regia domo expellitur. est ut dixi omnia persequi, tenorem dedimus sentiendi.
Si quis
1

uero in Apuleio

ipsam fabulam

legerit,

nostra

aut antc a
aliis

vac.)

his
co

PHM

II

D

om

§

a

om

2 is

dum

D

P
x

exularern

4 quasi

om

om
et

G

7 pisice

B

psichi
|3

IMDE
nudatur

mali


(3

10 quia

ei

om

accendit §

20 eiecit ascendit

D

H

D persice M psiche §M 12 cupidinem p deterr 15 uideam PB E

D$

modum IM^H^D^T^ mundum
Z

dum] om

E

T

(spat. post

m

tamen MuncJcer
9 postea

eruitur deterr

nostrae?

He

nostrae

21 depalat om 25 nudata] motata Bern 28 apuleo (sed materiae 1 Modius

M

13 est mali] 17 comedit 23 ardescit]
priuaturj
i

PMIT

sujprascr)

70
M.

MITOLOGIARUM
St.

expositionis
cognoscit.
|

materia

quae

non diximus

ipse

reliqua

re-

119

VII.

Fabula Pelei

et Thetidis.

5 est.

Tetidem dici uoluerunt aquam, unde et nympha dicta Istam Iuppiter quasi deus coniungit Peleo Pelos enim Grece [Latine] lutum dicitur. Ergo terram cum aqua commixtam uolunt hominem genuisse, unde etiam Iouem cum Tetide uoluisse concumbere dicunt et prohibitum esse, ne^
;

maiorem
io

se genuisset qui
si

enim, id est Iuppiter, extinguitur. Ergo in
est

eum de regno expelleret; ignis cum aqua coeat, aquae uirtute
aquae
et

coniunctione
discordia

terrae,

id
illa

Tetidis

et

Pelei,

sola

non

petitur,

uidelicet causa aut quia concordia est

utrorumque elemen-

15

torum ut homo gignatur; nam id dicat quod Peleus ut terra,
||

conpetentia ipsa inest caro, Tetis ut aqua, 721
et

id est

humor, Iuppiter qui utraque coniungit ignis, id est anima. Ergo in conceptione hominis ex elementorum iugatres deae,
et
illa

litate

ut supra diximus,

tres

uitae certantur.

Nam
20

discordia

cupiditatem,

quod

uideas,

habere,

non non nouit

dicitur, id est uidelicet causa, quod in malo aureo est est quod comedas, sicut cupiditas nouit
iecisse
frui.

malum aureum

Omnes etiam deos
illa

Iuppiter

ad

nuptias dicitur

conuocasse

de

causa,

quod putarent

pagani singulas partes in homine deos singulos obtinere,
208
206
21

4 sqq.
1

cf.

myth. Vat.

I

II

III 11,

18

v. II 1

ipsa

3 Tetidis 5 ista

terra

BG PBTBern

PBI

MDG

T

cognoscit recognoscet 4 Thetidem

M

(3

cognoscat deterr

8 tetide homines § 12 thetidis 10 iupiter § 13 causa quia G causa quod concordia 13 om sola tetis 15 ut caro T ^necessaria) est? He 18 certamur tetidis T thetis co 16 ut ignis deterr 23 dic. conuoc. 22 haberi certant Tfl Iupiter T$ 24 optinere ad nupt. T ad nupt. conuoc. dr

hanc comixta
co

DE
R

IMDGH^
om
cc

nimpha
(exhibet

IMBE

6

mixta

latine 7 |3

Marc)

thet-

P

IHDE E PBHBem
D

PITD

M

TM

LIBER
ut

III

71
st.

caput, Mineruam oculos, Iunonem brachia, pectus Neptunum, cinctum Martis, renes et inguina Ueneris, pedes Mercurio, sicut Dromocrites in fisiologumenon scripsit;

Iouem

unde

et

Homerus

ait:

0(i(iccTct

xai %Ecpcdr)v opoiog

Au

teqtukeqccvvg)

"Aqel dh Zcovrjv, otsqvov 6e JJoGEidcicovv^
id est: caput et oculos similis Ioui fulmina delectanti, Marti cingulum et pectus Neptuni; nam et Tiberianus in Prometheo ait deos singula sua homini tribuisse. DeniAchillem natum uelut hominem perfectum mater in.722
||

Ique aquas

intinguit Stigias,

id est:

durum

contra omnes la-

11

bores munit; solum ei talum non tinguit, nihilominus illut fisicum significare uolentes, quod uenae quae in talo sunt

ad renum et femorum atque uirilium rationem pertineant, unde et aliquae uenae usque ad pollicem tendunt; quod ad optinendos partus et 121 tractantes et fisici et mulieres
|

15

sciadicos

eodem flebotomant
|

loco;

nam

et

i£2ticum
pollici

quem
et

stisidem Africanus

hiatrosofistes

talo

inponendum

praecepit.

inplastrum entauocauit Nam et Orfeus

illum esse principalem libidinis indicat locum;
et enterocelicis in

nam

deni-

20

cipiunt.
5
ed.

isdem locis caute|ria ponenda prae-7£3 Ergo monstrat quod humana uirtus quamuis ad
II.

sq.

Hom.
p.

II

478

sq. (fasXog)
v.

8

v.

poet. Lat. min. III
III 11,

Baehrens

629

10 sqq.

myth. Yat.

24

Ique 2

uenerem
5 sq.

PRD E M martem — — mercuriumcingulum 3 inguinem G domocrites I E deterr mercurii domocrithes D democrites HG Democritus Iunius p. 56, 14
cintum
cf.

zone 8 martis
illud
co

omios dii terpicerauno arei de sternon de posidaoni 7 fulmine I sim w
ce
cefale

ommata

12 tingit illut 14 testonum uirilium 15 unde 16 phisici |3 aliquae IP (sed et eras) optandos suprascr 1 tinen G obtinendos 17 sciaticos v. Loewe Prodrom. gloss. 309 fleuotomant flenotomant fleo11

G

stygias

IH E

H

13 phisicum

G

E

BMD

IE

implastrum PI emplastrum § inplaustrum 18 astisidem T stisidem cf. gzvco inplastrumtaticu 19 Orpheus 1 § 21 hisdem § atrosophistes

tomant I

H

D

M

PBD

MTD§

H

J

72
M.

MITOLOGIARUM
St.

omnia munita tamen

libidinis ictibus subiacet patula;

unde

-&

et ad Licomedis regiam datur quasi ad luxoriae regnum. Licomeden enim Grece quasi ^liconmeden, id est dulce nihilum; omnis enim libido et dulcis est et nihil est. Denique et amore Polixenae perit et pro libidine per talum occiditur. Polixene enim Grece multorum peregrina dicitur, seu quod amor peregrinari faciat mentes ab in-

genio suo, siue quod aput multos libido ut peregrinabunda
uagetur.
10
||

VTLI.

Fabula Mirrae

et

Adonis.

724
debriato
|

Mirra patrem suum amasse
concubuit;

dicitur,

cum quo
persequi

cumque eam pater utero plenam
euaginato

rescisset,

X23crimine
Illa
15

cognito

eam

coepit
est;

gladio.

in

arborem myrram

conuersa

quam arborem

Quid pater gladio percutiens, Adon exinde natus est. Mirra genus est uero sibi haec fabula sentiat edicamus. amasse 725 arboris, de qua sucus ipse exsudat; haec patrem dicitur. Istae enim arbores in India sunt, quae solis caloribus crementantur, et quia patrem omnium rerum
||

20

solem

esse dicebant, cuius opitulatu cuncta germinum adolescit maturitas, ideo et patrem amasse dicitur; dum-

que iam grandioris fuerit roboris, solis ardoribus crepans quod mirra X24ragades efficit, per quas sucum desudat
dicitur

|

et redolentibus

lacrimosa guttulis fletus suaues

11 sqq. v. myth. Vat.

I

200

II

34

III 11, 17

2 datur suprascr s. ut nutriatur datur ut nutriatur vel Iuxur- oa 3 clicomede nutriretur deterr luxoriae

ciclomnedon licomedon 8 siue] seu nareilf
per.

H

PB H
aput

HE

D

libido et ut per. MyrrhaJS" ebriato

P

IH

G

cliconmeden

co

euaginato

mirram
23

M D$
T

E

17 desudat
effecit

E

11 Myrra 10 Myrrae 13 G deterr 12 plenam utero 14 murram glad. pers. coep. 16 myrra 15 pater ei (eius 2lf3 ) 22 grandioris iam adamasse

M

H

PEDG

gl-

He
a

7 peregri-

apud RHE

libido et

M

E

TM §
E

eam

myrra

BHG

E

M

PHBem

THMG

24 et

om a[DM]

LIBER
scissuris

III

73
st.

hiantibus iaculatur.

Unde

et

Adonem

genuisse

fertur;

adon enim Grece suauitas

species odore suauis est,

Adonem

dicitur; et quia dicitur genuisse.

haec Ideo
5

autem Uenerem eum amasse dicunt, quod hoc genus pigsit ualde feruidum; unde et Petronius Arbiter ad libidinis concitamentum mirrinum se poculum bibisse refert; nam et Sutrius comediarum scriptor introducit Gliconem mihi adfers quo uirilibus dicentem: Murrinum
menti
f
|

armis occursem fortiuscula.'

||

IX.

Fabula Apollinis

et

Marsyae.

726
11

Minerua ex osse tibias inuenit, de quibus cum in conuiuio deorum cecinisset eiusque tumentes buccas dii omnes |5meretricem inrisissent, illa ad Tritonam paludem pergens in aqua suam speculata, dum turpia adiudicasset buccarum
inflamina, *faciem factus
tibias
iecit.

Quibus Marsyas repertis
de
cantibus

doctior

15

Apollinem

concertaturus

prouocauit.
|

126 [Qui] sibi Midam regem iudicem deligunt. Quem Apollo, cur non recte iudicasset, asininis auribus deprauauit. Ule
sui
si

notam

tonsori

tantum ostendit praecipiens

ei 20

crimen eius celaret, eum participem regni efficeret. ut, Ille in terram fodiuit et secretum domini sui in defosso terrae dixit et operuit; in eodem loco calamus natus est,

I

125

5 Petron. ed. 3 Buecheler fr. VII 11 sqq. v. myth. Vat. II 115. 116 III 10, 7. 8 16 sqq. v. myth. Vat. I 90

4

Icriminis H cliconem TM

7 furius

eum uenerem I futurius D
8

rinum B 9 fortiuscula forti ungula fortiuncula <o 10 marsyae PB Min' marsiae eo 11 inuenit] fecit G 12 cecinisset deorum § 13 triton tritonem G paludem om

6 myrrinum TMDfi G G futrius co cf.p. 181 M. ciclonem murrinum PlOf Bern myrrinum TDfi mir-

E

eum om

suturius

H

BH

E
t

H
ei

in pergens in
to

B

H

15 flamina

j&'

eiecit

M

marsyasPjRT

-ias

Modius

om T

17 qui solus Marc sibi sibique deterr utrique sibi 18 cum non deterrM% 19 promittens Modius 20 eius om (3 21 fodiuit (u eras T) a[D] fodit Z>|?

B

74
M.

MITOLOGIAKUM
St-

batur dicebat: Mida rex aures asininas habet, nihilominus quod ex terra conceperat [calamus canebat]. Unde et
Petronius Arbiter ait:
c

Sic commissa uerens auidus reserare minister

5

fodit

humum

regisque latentes prodidit aures;

concepit inuenere

nam terra sonum, calamique loquentes Midam qualem conceperat index.'
misticae

Nunc

ergo

huius

fabulae

interiorem

cerebrum

musicis haec reperta est fabula, ut Orfeus 10 in teogonia scribit; musici enim duos artis suae posuerunt i,27ordines, tertium uero quasi ex necessitate adicien|tes, ut

inquiramus.

A

Ermes Trismegistus
aulumenon, hoc
aut tibizantium.
15

ait,

id est:

adomenon, psallomenon,
||

est:

aut cantantium aut
est

Prima ergo

uiua uox,

citharidiantium 728 quae sibi in

omnibus musicis necessitatibus celerrima subuenit; potest enim et limmata subrigere et parallelos concordare et
distonias

mollire et ptongos iugare et ornare quilismata. Sequitur secunda cithara; quamuis enim de his rebus quas musici disafexis dicunt, sicut Mariandes scribit, multa

4 Petron. ed. 3 Buecheler rauerat ex sched. Scaligeri)
2 calamus canebat solus

fr.

XXVIII 6—9

(6

sonos 7 nar-

cinuere Salmas. Palmer.
interius Gdeterr
scripsit

menon
7]

BM

D

7 inuenere uocem Barb in8 mysticae f? conspexerat Muncker 10 theogonia 9 orpheus Tf?

E
i

TG

12 hermes
./.

(5
•//•

adomenon
ipalXo^isvcov

adomenon psallomenon i aulupsallomenon •///• aulumenon T

tium

13 citharidian7) ccvXov[lsv(ov edd 14 uiua uox est -rizan- co citharidantium etiam et limenata est om (r 16 enim et] et om limata Pfi schol i. emitonia sursu erigere G schol semitonia et ante parall. om supra par. schol equales tonos 1 sistema G 17 diastonias § schol spacia G schol diastonia 1 diesis e spacia qugda et deductiones modulandi atq; uergentes de uno in alteru sonii supra ptongos: pthongos tonos i. ccordia G add schol: quarta pars qualismata mariandes toni 19 dixafexis T quilisma yivliG^a
udofitvcGv

PBI

7]

M

BG

E

M

DE

E E

E

=

E

B

scribit

IM^ madia

describit

D

marian describit

co

LIBER
de his faciat,

III

75
st.

tamen aliqua non implet quae uiua uox potest; limmata enim facta non erigit, quilismata in se catenata non implet. At uero tibia artis musicae partem extremam poterit adimplere. Cithara enim simfoniarum gradus habet quinque, secundum quod Pithagoras ait, dum arithmeticos modulos ad symphoniarum adduxisset concordiam; prima enim simphonia diapason,
quod est in aritmeticis diplasion, quod nos in Latinis I ad II dicimus; secunda simphonia diapente, quod est in Inumerorum emiolius, quod nos Latine II ad III nuncuarithmeti|cis pamus; tertia simphonia diatessaron, quod est in arith•

5

10

tur tonus,

quia 15 pri|mus gradus est, contingit 729 ergo ut habeat quintam simphoniam quae armonia nuncupatur, id est VIII ad IX; nullum enim ultra numerum coniunctiorem inuenies. Habet igitur musica partes septem,

aput nos V ad IV; et quoniam ultra arithmeticus progredi non patitur propter nouenarium limitem,
alterius

meticis epitritus, id est III ad IV; quarta simphonia diciquod aput arithmeticos epocdous nuncupatur,

ordo

decimus

ordinis

7 cf.

Favonius Eulogius in

Orellii Cicerone

V 1 p. 410,
T
in

11 sqq.

4

si

in

formarum

formarum 5 pythagoras B 6 aritsimphoniarum {3 phitagoras JDG meticosi^J arythmeticos D symfoniarum T simphoniarum IE sinfoniaru 7 symphonia TD$ 8 arithmeticis arihtmeticis T unum ad duos D§ I ma ad II da T 9 sym10 emiolus P aem- T aemolus duos phonia THDfi ad tres f? H da ad III tia T 11 simphonia symph- a> aritmeticis PI arihtm- T 12 tria ad quattuor /3 IIItia ad IIII ta T 13 aput simphonia PTMBem symph- co aritmeticos P arihtm- T apud (o epogdous § epodous 14 aput apud co quinque ad quattuor ta ta T quoniam] quod T 17 sim(quatuor G)$ IIII ad V Armo n. grece phoniam PMBern symph- co nuncupatur coadunatio lat' dr armonia coadunatio uocum i octo ad ua na nouem Marc 18 VIII ad VIIII 19 igitur] ergo T
synformaru

Bem

M sinfonaru suprasc D
H
i

PB I

s*info*niarum

sinformarum

non

H

M

MHD$

PBM

H

PRD

M

PBD

M

76
id
est

MITOLOGIARUM
genera,

diastemata,

systemata,

ptongos,

tonos,
ait:
|

metabolas
129
c

et melopias;

unde

et Uirgilius in sexto

Nec non Threicius longa cum

ueste sacerdos

obloquitur numeris septem discrimina uocum.'
5

10

15

aritbmeticis enim quibus plenitudo formulae est ut etiam in geometricis, (in musicis} tonus. Uox uero habet gradus symphoniarum innumeros, quantum natura dotauerit ipsam uocem ut habeat arsis et thesis quas nos Latine elationes et deiectiones dicimus. Tibia uero uix unam et dimidiam perficit simphoniam; una enim simphonia quinque symphonias habet. Ergo post artem musicam Minerua repperit tibias, quas omnis doctus in musicis propter sonorum despuit paupertatem. Inflatas uero buccas ideo risisse dicuntur, quod tibia uentose in musicis sonet et idiomatum proprietate amissa sibilet potius rem quam enuntiet. Ideo illam iniuste sufflantem o||mnis quicumque 730

In

20

est doctior ridet; unde se et Minerua, id est sapientia, exprobrans proicit; quas Marsyas adsumit. Marsyas enim Grece quasi morosis, id est stultus solus, qui in arte musica tibiam praeponere uoluit citharae; unde et cum

Sed his duobus certantibus Mida porcina pingitur cauda. rex residet; Mida enim Grece quasi medenidon dicitur,
i3(?quod nos Latine
nihil

sciens
|

dicimus.

Ideo etiam et

3 sq. Verg. Aen.

VI 645

sq.

5 quibus non et a nvfiog 9 eleua6 in musicis add He 7 simphoniarum MBern 10 simphoniam tiones IT et elationes Bern elationes co 11 simphonias symph- co simphonia PMBern symph3 nec

T

1 sustemata melopoeias edd

D

sistemata Tfi

pthongos

B

2 melopias

=

MHBern

sinphonias 16 enunciet

BHT

D

unde ipsam Barb -ias eo Marsyas PB 20 tybiam cf. p. 64, 19
21 sed] sic I sit xa-dTjTca Staveren

12 reperit 17 unde se] unde 18 tibias proicit Marc 19 morosos -ias co

PBG D

— 14 uentosa H
=

D

PHT

cytharae B$ 22 praesidet? Muncker desidet

T

^ponere

T

unde eas M(iT2 Marsyas PBJD is morosus §

LIBER
ininis

III

77
st.

omnis discernendi ignarus Ob hanc rem etiam et seruum eius nihil differt ab asino. auriculas referunt prodidisse. Ingenium enim nostrum seruum habere debemus ad omnia quae uolumus obseauribus
dicitur,

quia

quentem et nostra secreta celantem. Quod autem per 5 e c cannam prodidit, per fistulam gutturis', lo|!quendo' signi- 731 ficat. Quod uero pastor audit, pastores sunt illi, qui
ftcculcando suptilius pascunt.

Ialiena

X.

Fabula Orphei
duxit.

et Euridicis.
10

Orpheus Euridicem nimfam amauit; quam sono citharae

uxorem
sequitur, *mulcens Post
illa

Hanc

Aristeus pastor

dum amans
est.

fugiens in serpentem incidit et mortua

131 ne iterum

quam maritus ad inferos descendit et legem accepit, eam conuersus aspiceret; quam conuersus et aspiciens
|

perdidit.

Haec

Orpheus designatio. tima uox, Euridice uero profunda diiudicatio. In omnibus igitur artibus sunt primae artes, sunt secundae; ut in puerilibus litteris prima abecetaria, secunda nota, in grammaticis prima lectio, secunda articulatio, in rethoricis prima rethorica, secunda dialectica, in geometricis prima
||

igitur fabula artis est musicae 15 [enim] dicitur oreafone, id est op-732

20

10 sqq.

v.

myth. Vat.

I

76

II

44

III 8,

20

PB M B PBM 11 dixit nyfamD nympham T nimpham cytharae IH G PB aristaeus Ji£ 14 et om IDp 16 Orfeus M enim B om oreafore H oreafonete G 17 euridicen (-cem T) aE 18 et sunt sec. E 19 abecedaria ED„ 20 articulatio E articulatio T artilatio retoricis B rethop. 97, 5
00 (o co

ob hanc etiam rem 6 per om § audet a[D] illi om 8 aliena conculcando alienas conculcando aliena calcando T, aliena sulcando aliena auscultando G alienas culcando (= aliena subt- 00 sua utilius Barth 9 Eurudicis exculc-) co suptilius 10 Orfeus Eurudicen B euridicen Hft nimfam
2
fistula

ab hanc rem

PB

PBI

H E

7

D

E

H

cf.

ricisD rhetoricis

I

21 rhetoricaJD

78
M.

MITOLOGIARUM
st.
,

in astrologicis prima geometrica, secunda aritlimetica mathesis, secunda astronomia, in medicinis prima gnostice,

parallaxis, in musicis
5

secunda dinamice, in aruspicinis prima aruspicjna, secunda prima musica, secunda apotelesmatice. De quibus omnibus breuiter rationem perstringam necesse
est.

Aliut est enim aput grammaticos

aliena

agnoscere,

aliut sua efficere; aput rethores uero aliud est profusa et libero cursu effrenata loquacitas, aliud constricta ueritatis10 est

que indagandae curiosa nexilitas; aput astrologos aliut astrorum ac siderum cursus effectusque cognoscere, aliut significata traducere; in medicinis aliut est morborum agnoscere meritum, aliud infirmitatis uenientem mederi
in geometrijcis aliut formulas lineasque depingere, aliut numeros formulis coaptare; in aruspicinis aliud fibrarum particularumque inspectio, aliud secundum

iS^concursum;
15

Battiadem euentuum in||mutatio, in musicis uero aliud est^S armonia ptongorum, sistematum et diastematum, aliud effectus tonorum uirtusque uerborum; uocis ergo pulchri20

tudo delectans interna artis secreta uirtutem etiam misticam uerborum attingit. Sed haec quantum ab optimis amatur sicut ab Aristeo ariston enim Grece optimum
dicitur

,

tanto ipsa ars
serpentis

communionem hominum

uitat.

Quae quidem
25

ictu moritur quasi astutiae inter-

ceptu, secretis uelut inferis transmigratur.

Sed post hanc artem exquirendam atque eleuandam uox canora descendit

ariht1 geometrica B $ geometrica T geometria co 3 dynamice T metica T astrologis astrologiis / 5 praestringam 4 parallexis a[iT].E paralexemPlasberg 7 aliut aliud co 6 aliut aput apud co aliut B est rhetores aliud co apud co aput

MD

H

B

PB

HG

om

9 aput

THIE PB

BD
co

PB
8

DHG
B

desunt 12 aliut 15 bis aliut

M

apud

B

B

PB aliud 11 aliut PB aliud 13 aliut PB aliud
aliut
co

profuso deterr

armonias

co

aliut jR

TE

20 ab 24 uelud

HD

om

16 bacciadem (3 19 secretam T 22 tantum

aliud 10 affect^q; reliqua aliud co co aliut aliud co 14 aliut 17 armonia aliut
aliut
co

PB est E

PBHT

B

PB PB

E

mysticam

DHp

23 intercepta

HD

LIBER

III

79
st.

omnia praebet et modulis tum ui secreta latentibus uoluptatum reddit effectus; dicero enim possumus quod Dorius tonus aut Frigius
et quia apotelesrnatica fonascica

Saturno coiens feras mulceat,
uero
si

si

Ioui,

aues

oblectet.

At
5

quaeritur cur hoc fiat, uestigandae Ideo ergo et ne eam respiciat rationis captus inmoritur. prohibetur et dum uidet amittit; nam perfectissimus Pitharei expositio

coaptaret simphoniarumque pondera terminibus arithmeticis per mela et rithmos uel 133 modulos sequerejtur, effectus uero rationem reddere non

goras

dum modulos numeris

10

potuit.

||

XI.

Fabula

Finei.

734

Fineus enim in modum auaritiae ponitur; a fenerando Fineus dictus est. Ideo cecus, quod omnis auaritia ceca sit quae sua non uidet; ideo ei Arpyiae cibos rapiunt, quia rapina ei aliquid de suo comedere non permittit.

15

At uero quod eius prandia stercoribus fedant, ostendit Sed fenerantium uitam rapinae inluuie esse sordidam. has a conspectu eius Zetus et Calais fugant; Grece enim zeton calon inquirens bonum dicimus. Ideo uolatici quia omnis inquisitio boni numquam terrenis rebus miscetur;
ideo
est,

20

Aquilonis uenti

non

carnalis.

filii, quia bona inquisitio spiritalis Ergo ueniente bonitate omnis rapina

fugatur.

13 sqq.

v.

myth. Vat.

I

27

II

142

III 5, 6

B em Plasberg 2 alen4 si ioui phrigius ex phreg- T mut. in suaui suaui Barb suoui Bern sua ui? He 6 immoritur ideo uero et 7 phitagoras tagoras 8 simphqui db hac voce incipit sympsymph- a> 9 terminis terminibus fructibus arihtmeticis T et mod. uel mod. co 15 ei] et T arpyi§i arpie Ifi[L] harpiye T arpiyae 00 16 quia rapina] <id est)> rap. quia <(auaritia)>? He et aliqmd 18 ingluuie BL 20 dicitur 22 boni? He
1

tibus

E

fontastica a [D] 3 fregius

fantX

PRI

D

E

ID

E

HB

MG

ID

PIE

H

L

PHLE

P

I

80
M.

MITOLOGIARUM LIBER
XII.

III
St.

Fabula Alphei
in

et

Arethusae.

Alfeus

fluuius

cum

sequeretur,

Aretusam nimpham amauit; quam fontem conuersa est. Ille in mediis
|

i34undis ambulans non inmixtus in sinu eius inmergitur; 5 unde et aput inferos obliuionem animarum trahere dicitur. Alpheus enim Grece quasi aletiasfos, id est ueritatis lux, Arethusa uero quasi areteisa, id est nobilitas aequi-

10

Ergo quid amare poterat ueritas nisi aequitatem, lux nisi nobilitatem. Ideo et in mari ambulans non quid miscetur, quia lucida ueritas omni malorum morum salsitatis.

dine

circumdata pollui aliqua commixtione non nouit. Sed tamen in sinu aequissimae potestatis omnis lux ueri-

14

delabitur; nam et descendens in infernum, id est in secreta conscientia, ueritatis lux malarum rerum semper
tatis
|

135 obliuionem inportat.
2 sqq.
v.

myth. Vat.

I

166

II

173
2 Alfeus

1 Alfei

4 sinum 7 aretheisa 6 Alfeus 5 aput apud co 10 salsedine Hfi falsi9 et quid Lp arethisa G 13 dilabitur 12 sinum §[L] dine falsitudine Neap 15 inmalorum 14 conscientiae -Df3[Z]

aretusam

E PBI

Aretusae
areth<a

IG

PBT

Dp

DLE
portat

PEL

nympham THJDE om

GL

Alph-

<o

BI

L

om

H

D§L
p.

Subscript.

v.

82

et

110 om

BHG MTD

FABII PLANCIADIS FULGENTII
y. c.

EXPOSITIO VIRGILIANAE CONTINENTIAE

SECUNDUM PHILOSOPHOS MORALIS

Fulgentius

ed.

Helm.

Palatinus 1578

St.

Expetebat quidem, Leuitarum sanctissime, nostri tem- 737 poris qualitas grande silentium, ut non solum mens expromptare desisset quod didicit, quantum etiam obliuionem sui efficere debuit quia uiuit; sed quia nouo caritatis 738 fulcitur et in amoris praecepto ftjdominatui contemptus 5 numquam admittitur, ob hanc rem Uirgilianae continentiae
17
||
|

secreta phisica tetigi uitans illa quae plus periculi possent

Uae inquam nobis, aput quos praerogare quam laudis. Ob quam rem et nosse aliquid periculum est et habere. bucolicam georgicamque omisimus, in quibus tam misticae interstinctae sunt rationes, quo nullius pene artis in isdem
libris

10

interna Uirgilius praeterierit

uiscera.

Denique in
;

secunda et tertia phisice trium uitarum reddidit continentiam in quarta uaticinii artem adsumpsit in quinta pontificalia designauit; in sexta artem musicam cum suis perfectissimis posuit numeris, in parte uero

prima egloga,

;

15

eiusdem eglogae phisiologiam secundum Stoicos exposuit; septima fcotanicen dinamin tetigit; octaua apotelesmaticen
2 expromtare 3 se1 expectebat expectabat dedicit disset descisset deterr exprota redisisset 5 dominatus TJ$ cf. £qsC8s6&uC xivi quia noua dicit I 7 fisica (3 caritas imperat, ea dominatus fulcitur Barb uitans qua illa plus possunt deterr phisice deterr in nobis 8 ue Ufi inquiunt eff. videt. ex inqua 10 et bucolicam nobis est deterr aputPJKi apud <a 11 hisdem 12 uirgilii mysticae mystice

H

P

G

D

BU

B

H

H EG G) pterit § uirgilii pterierint uiscera Barb 17 fisioiogiam U 18 TTOT&13 egloca PBH § KIC6n dinamin BIUL totakicendi namin P TTOT&KIC6N nbiNAmin H a-f-oraNicendi nam in D nota kinen dinamin E nota Kicen dinamin G %oir\ti%r\v Genavens. Uotanicen in octaua — 84, 2 tetigit om H marg Scrivcr. em He
(uirgl

D UEL

H H

X

uirgiliu

fisice

ed.

6*

84
M.

UIRGILIANA
St.

musicorum
|

et

magicam

ewfemesin, i3#tetigit cutus est, in octaua

designauit, in parte uero extrema quam etiam in nona egloga prose-

quidem ubi

dicit:

5

'Aspice, corripuit tremulis altaria flammis sponte sua, dum ferre moror, cinis ipse.

Bonum
latrat',

sit.
||

Nescio quid certum est et Hilas in limine
in
c

nona uero egloga ubi dicit: de caelo tactas memini 739 praedicere quercus', [et] iterum: 'lupiMoerim uidere priores'. Primus uero georgicorum est omnis astrologus et in parte
postrema ewfemeficus secundus phisiognomicus et medicinalis, tertius omnis aruspicinam continet, quam quidem
,

10

et in sexto tetigit,
f

dum

dicit:

Et summas carpens media inter cornua setas ignibus inponit sacris libamina prima';
15

quartus uero ad plenissimam rationem est musicus cum sua apotelesmatice in fine carminis dicta. Ergo doctrinam mediocritatem temporis excedentem omisimus, ne, dum quis laudem quaerit nominis, fragumen Esto ergo contentus, mi domine, leuiori repperiat capitis.
fasciculo hortulis;
fortiori,

20

quem

tibi

Hesperidum
si

florulentis

decerpsimus

aurea enim mala
qui ut Alcides
Verg.
ecl.

expetis, esto Euristeus alio suam pro nihilo reputet uitam.
ecl. I

4

sqq.

ecl.

8 Verg.

IX 54

VIII 105 sqq. (6 certe) 7 Verg. 13 sq. Aen. VI 245 sq.

17

2 efenuesin effenuesion deterr svcp7iiii6[i6v ed. Gen. em He

PU

G

efenuesion

<a

efeneusion

aegleca

4 adspicei? aspiciteX 6 certe eclogai" merim 8 et iterum iterumque I merym (l 10 efemuicus ccL efemericus effemericus fuqprjfuxos ed. 13 summans 11 omnem Ufi Gen. em He (sed 16 apotelesmaticie suma L ns eras) summa 18 fragmen gloss frgmtu (figmtu L) 1 fragilitate mentis mi con19 reppereat estote reperiat G

D

R U egleca P IUG cf.p.93,6

E

G

E

LG

D

E

PB U IU

UL

RD

D

tentus dne §
nichilo

21 ortulis

GL

22 ut laudes

suam

deterr

I

CONTINENTIA
M.

85
St.

multa colligere quae ad m-740 140 stru|mentum tui proficiant desiderii. Ego uero Chrisippi ellebori rancidulo acrore postposito cum Musis aliquid
Poteris enim ex his tacite
||

blandius fabulabor. Uos, Eliconiades, neque enim mihi sola uocanda est Calliope, conferte gradum, date praemia menti.
5

Maius opus moueo; nec enim mihi sufficit una. Currite, Pierides, uos enim mea (maxima cura^}
Parrasias niueo conpellite pectine cordas.

fecerit Musis.

Haec tam parua precatio credo quod Uirgilianis satis- io Cede mihi nunc personam Mantuani uatis,741 quo fugitiuos eius in lucem deducamus amfractus. Nam
||

ecce ad

me

etiam ipse Ascrei fontis bractamento saturior
15

aduenit,

uatum imagines esse solent, dum adsumptis ad opus conficiendum tabulis stupida fronte arcaquales
latranti intrinsecus tractatu submurmujrant.

!4inum quiddam
Cui
ego:

Seponas

quaeso

caperatos

optutus,

Ausonum

uatum

clarissime,

rancidamque

altioris

salsuram ingenii
20

iocundioris quolibet mellis sapore dulciscas: nam non illa tuis operibus quaerimus, in quibus aut Pitagoras

modulos aut Eraclitus ignes aut Plato ideas aut Ermes

Iin

2 Ergo uero crisippi H(i Chrysippei Barth 4 fabulor asperi ingenii acredine ptmisso

H

gloss:

enim meapa uos enim meas I uos que mea maxima cura Barb et iuncto robore nobis edd mea nam? He

PRD

UE

EL

8 uos

summa

IH§
dam

9 parr asias uoluptasF He 13 bractamento gloss subtili figmto

D

12

ULG

anfractus bractea-

15 archanum 16 quodarcanum tractu § 17 seponas suprascr de caperratos adscr asperos turpes (tractu creperatos deterr e a capro add EL) U$ in marg limaces I optutus obt- co ausoniumJyX ad somnu 18 raucidam19 iucundioris 20 pithadulcescas que § 21 modulos adscr s. symphonie. goras phitagoras

mento Muncker

HL

E

PIHU

UL

PUEG EL HD
UEL

EL

PIDG

U

H

hermes 1 ermas

U

86
ar.

UIRGILIANA
st.

aut Crisippus numeros aut endelecias Aristoteles i4£ inuersat, nec illa quae aut Darjdanus in dinameris aut
astra

||

Battiades in paredris aut Campester in catabolicis inferna- 742 libusque cecinerunt, sed tantum illa quaerimus leuia, quae
5

mensualibus
auscultatibus.
c

stipendiis

Tum

cilio:

Putabam,

grammatici distrahunt puerilibus contracto rugis multiplicibus superinquit, uel te homuncule creperum aliille

10

quid desipere, in cuius cordis uecturam meas onerosiores exposuissem sarcinulas; at tu telluris glabro solidior adipatum quidpiam ruptuas. Cui ego: Serua ista quaeso tuis Eomanis, quibus haec nosse laudabile competit et inpune succedit; nobis uero erit maximum, si uel extremas tuas praestringere contingerit fimbrias. Ad haec ille:
f

243 Quate|nus, inquit, in his tibi discendis non adipata gras15 sedo ingenii quam temporis formido periculosa reluctat, de nostro torrentis ingenii impetu breuiorem urnulam praelibabo,
tibi crapulae plenitudine nausiam mouere Ergo uaciuas fac sedes tuarum aurium, quo mea commigrare possint eloquia'. Itaque compositus in

quae

non
20

possit.

dicendi

modum

erectis in

iotam duobus

digitis
c

pollicem comprimens ita uerbis exorsus est:

tertium 743 In omnibus
||

-letias 1 chrisippus endelecias (suprascr h) -lichias -lechias gloss quasi endos lichias id est 2 inuersatus 5 mens. intima aetas anima scilicet distramenstrualibus Muncker adscr teporib; teporalib; 6 abscultatibus conhunt adscr uenundant 7 inquit J2£.L inquid tractu cc[D] coturus (em m. rec.) 9 ad glabro sol. adscr: asperitate (o 8 onorosiores 10 quidpiam durior ad adipat. adscr: tuccetosum

HL

IH

EG

U

PD

U

UE E UEL D
ruptuas
istic

H

PR UH

quippiam co ructuas quippiam §

PB

UL

PRU
istec

UGL

(suprascr
(3

c)

ructuas
ista

m

a

istuc deterr

13 perstringere 11 conpetit contingerit in 14 quatinus § inquid co inquit contigerit oj crass- co his om I§ (suprascr s. in G) grassedo 15 periculo ex periculo reluptat periculumque Barb 19 con18 uacuas 17 nauseam § Z, reluctat I copositu positus gloss ad iotam: in rectitudine |)pter (memoria U) et (uel U) practica uita ,ppter theor<et

U

RIEL

IEL

PRU

He

EL

PRH

G

RL i^icam filargica UEL

PR

P

UD§

21 policem

PRH

CONTINENTIA
ostris

87
st.

argumenta induximus, quo r duodena librorum uolumina pleniorem humanae uitae monstrassem statum. Denique ideo talem dicendi exordium c su sumpsimus: arma uirumque cano', in armis uirtutem, in omnis enim perfectio in uiro sapientiam demonstrantes
opusculis
;

fisici

ordinis

5

Ad haec constat corporis et sapientia ingenii'. go: Si me tuae orationis adserta non fallunt, uates clarisideo etiam diuina lex nostrum mundi redemptorem 144 si sime,
irtute

;

|

Christum uirtutem et sapientiam cecinit, quod perfectum hominis diuinitas adsumpsisse uideretur statum. Ad haec c ille: Uideris ipse quid te uera maiestas docuerit; nobis
interim quid uisum sit edicamus. Et quamuis oportuerit secundum dialecticam disciplinam primum personam edicere
sicque personae congruentia enarrare, quo prima poneretur substantia, deinde accidens substantiae, ut primum

10

15

etiam arma edicere uirtus enim in subiecto est corpore: sed quia laudis est adsumpta materia, &nte 744

uirum,

sic

,

||

uiri quam ipsum uirum ediximus, quo sic ad personam ueniretur iam recognita meriti qualitate; solet quippe etiam in epistolis hoc ipsud communis obseruare domino merito', sic ponatur loquacitas, quo primum nominis uocitatio. Sed quo cognoscas me plenius laudis
f

meritum

20

adsumpsisse materiam,
sit,

uide

quid in sequentibus
c

dictum

et

quod

deremus

fato profugus' et ui superum', quo intenfortunae fuisse culpam, non uirtutis debilitatem 25

c

4 Aen.

I 1

8 Paulus ad Corinth

I 1,

24

24 Aen.

I 2.

4

3 monstrassem' monstrassemus deterr ideo om § talem PRIBern tale co exordium 4 sumsimus 9 et dei 8 diuina om 11 te] de (pro dei?) maiestas uera 3 sapientiam G 14 congruentiam U§ 15 accidentia 16 dicere edicere dicerem (3 armedicere jB 17 corpori 18 eduximus 20 ipsud Bern ipsum co 21 domini meritum Z72 domino meritum dni meritum deterr 22 quo 07)i ut G quod 24 et quo fato Up quo] ui tenderemus a tenderemus § intenderemus deterr qua
1

phisici

I

UL

G

stratum dicendi

E

R

PR

L

R

U

H

H

PRIH EL

HD

PR E

RIH

HD

GL

88
M.

UIRGILIANA
St
et

sapientiam esse culpabiles ut pericula sustentaret, illam nihilominus Platonis antiquam firmantes sententiam, ubi ait: vovg av&ocbmvog ftsog' ovzog iav ccya&og, &sbg sv sq^ya^oy^isvog^ id est: sensus hominis nam et745 145 deus est; is si bonus est, deus est propitius;

ut fugiret

deos

quam

|

||

6

Carneades in libro Telesiaco ita ait: naoa xvyr\ aia&TjGiv xpqovi^oig xatoMSi, id est: omnis fortuna in sensu habitat sapientis. Nam identidem ideo uirtutem primum dici uolui-

mus
enim

et sic sapientiam,

10 regat,

tamen

in uirtute

quod quamuis sapientia uirtutem animae sapientia floret. Defectus

uirtutis egritudo est sapientiae hoc uidelicet pacto, quia quidquid sapientiae consultatio agendum inuenerit, si ad subrogandum posse uirtus deficiat, curtata in suis 146 effectibus sapientiae plenitudo torpescit. Nam ut ab arjmis
15

sciui enim quod uiri uocabulum significatio inciperem, sexus sit, non honoris; si uiri primum nomen ponerem:


||

multi

uiri

sunt,

non tamen omnes laudandi; ergo

uir-

746

tutem primum

Homerum

posui, pro qua uirum laudandum adsumpsi uidelicet secutus qui ait: prpiv asids &sa
c.

3 sq. v. Hermes Trismeg. ed. Parthey ds 6 vovg iv (ihv av^Qwitoig &s6g icti
dai(icov
;

v.ai

12, 1 sq. yag 6

:

ovtog

aya&bg

6
I 1

yag vovg ipvx&v Igxiv svsQystr\g avftQmitoiv.
supra deos adscr magis TJE G 3 nus (nous U@

19

Hom.

II.

1 fugiret 2 substentaret

PB U
E

fugeret

eo

EL

gloss frequenter sustineret

(anaget

naus G) antropinosteos (antropiteos U) utose anagatosteos tosteos D{3) euuermenos eo em He svrniSQog A. Mai 6 telesiacogita ait pasce tyce est svfisvrjg ed Gen

simfroniuns (simfroniuius simproniuus simfroniuus D) catici a pasce tice iste simphronuuus 12 quidquid quicquid (simphrono nu uus G) catici § inuenit inueniret (mut -rit) G consultio <o 14 affectibus H§ aspecti13 uirtutis L uirtus suprascr ti 16 honoris. Quid igitur bus deterr Non aut ab armis primum nisi arma, deinde uirum ponerem? Multi enim uiri nomen pon. prim. P@ _ 17 multi edd nomen primum pon. ex19 omeru 18 primum uirtutem § sunt uiri I menin et secutus et secutus (deleto et) secutus aide tea peleia (poleia PL>) de acileos (cileos H) a memina ide tea poleia de acileos §
iste (aste

H

H

EL

ille JD)

H

U

H H

PIU PB

H

H

IU

PB

EG

CONTINENTIA
IrjlrjLccdea)

89
Bk

'^t^ijog,

ante

uirum significans. Nam tutem monstrans dicit ego: Nec in hoc iusta
sapientia
uestris

iracundiam uiri quam ipsum et ipse sub figura Mineruae uirCui uerticem Acilli detentum'.
te
fefellit

oratio:

diuina

enim
s

supereminentior sensibus tale sumpsit f principium dicens: Beatus, inquif, uir qui non abiit in consilio impiorum'. Denique ut bonae uitae perfectissimus institutor profeta prouocans ad bene uiuendi cer-

tamen ante praemium beatitudinis quam sudorem certaTum ille: r Gaudeo, inqutf, mi omuncule, minis posuit. his subrogatis sententiis, quia etsi non nobis de consultatione bonae uitae ueritas obtigit, tamen ceca quadam
147 felicitate etiam
stultis

mentibus suas

scintillas
|

sparsit.
?

ut dicere coeperamus, uirtus substantia

est,

sapientia

»Ergo quae nostra omnis
trifarius

uero

substantiam
uis in

regit,

sicut et Sallustius ait:
et sita
est'.

nam

15

corpore ut tuis saturantius aliquid adhuc satisfaciamus ingeniis,
in

animo

Nam

gradus est, primum habere, 747' regere quod habeas, tertium uero ornare quod Ergo tres gradus istosc in uno uersu nostro con- 2a regis. f sidera positos, id est: 'arma', uirum' et primus': arma', c id est uirtus, pertinet ad substantiam corporalem, uirum', c id est sapientia, pertinet ad substantiam sensualem, primus' uero, id est princeps, pertinet ad substantiam censualem, quo sit ordo huiusmodi: habere, regere, ornare. Ergo 25
||

uita

humana

deinde

f

3
Cat.
1,

cf.

Hom.

II.

I

197

6 Psalm.

1,1

15 Sall. de coniur.

2 (sed nostra)
uertice
deterr
:

I PEH
3

achilli

Hfil2

achillis

Bern achillem
eff.

deterr

acillae 5 uestris om
cc

GL

U

hac
uiri

illi

E

D
(in

marg

vir doctus

habit

G
co

habuit

D

propheta

habiit [7] om Ifl ^pfuta (em m. al.) 9 beatitudinis Berndeterr uastitudinis co
nostris)

D

6 inquid

8 profeta

PB

suprascr beatitudinis

UJEG

mi om D{5
e uirtus

homuncule IDfl

10 inquam co inquit edd 14 uirtus] uir U(l substantia

EL

sallustius I salustius co 16 nri 15 qui JR 24 cens.] sensualem 17 faciamus satis ornantem suprascr

D

E

EL

P

HUE

90
M.

UIRGILIANA
Bt

sub figuralitatem historiae plenum hominis monstrauimus statum, ut sit prima natura, secunda doctrina, tertia feli-

Hos ergo gradus uiuaciter intuere: quo sit ut diximus prima uirtus animi naturaliter data quae supra
citas.
5

neque enim eruditur nisi quod erudibile nascisecunda doctrina quae naturam ornat cum proficit, ut est aurum; est enim natura in auro productionis et decoris, sed ad perfectionem malleo proficit excudentis.
proficiat
,

tur

10 fuit;

Ita et vo.gem.um natum est prouectibile proficit quia natum accedit felicitas ut prode sit quod proficit. Ergo et
;

infantibus

quibus haec nostra materia

traditur

isti

sunt

ordines consequendi, quia omne honestum docibile nascitur, eruditur ne naturae uacet commoditas, ornatur etiam
15

ne donum doctrinae inane sit; unde humanae uitae instruens ordinem ait:
nascitur aut eruditur aut
cogitur';

et
c

Plato trifarium

Omne bonum

nascitur

aut quidem ex

J48natura, eruditur ex doctrina, cogi|tur ex utilitate. Omisso ergo antilogii circuitu coepti operis adgrediamur exordium. Sed ut sciam me non arcaicis expromtare fabulam auri20 bus, primi nostri libri continentiam narra; tunc demum|| haec tibi, si uisum fuerit, reserabimus'. Cui ego: Si me748 scolarum praeteritarum non fallit memoria, primum Iuno Eolum petit, quo naufragium Troianis inportet. Dehinc

15 Tertull. de pud.

1

1

PBIU
deterr

figuralitate 9 ingenio
est

IH$
ca

3

intueri

PBI

8 escudentis

nectum

quo

H
17

IH

ingenium: (sic) aut in ingenio Muncker 10 prode sit PBI prosit o proinde sit

11 in infantibus

PE

12 docile

G deterr

13 erudit

G

inane

IH

IE

B U uacet P ornat sutilitate PB subtilitate ID$
uaccet

ccL

antilogo U(S (suprascr asininis)

20 narro

primo Troianos D,

H

HE

UE G
22

suprascr contrario
arcadicis edd

UEL
qua

14 sit 18 antelogii 19 archaicis
obliuio

expromptare IHDfi[L~]

scol&rinmPBHD

23

Eulum

PBHD

memoria

H

H
B

Troianus

CONTINENTIA
cum septem nauibus
Matrem
uidit
tegitur.

91
st.

euadit.

Libico

in

litore

accipitur.

Nube caua cum Acate connec agnoscit. Dehinc picturis animum aduocat. Posthaec cena acceptus citharae sono mulcetur. Habes breuiter decursam Quid de his senseris, audire primi libri continentiam.
desidero.

5

Tum

c

ille:

est pariendi periculosae natiuitatis, In qua neuel infantum nascendi periculum. dispendium Nam ut cessitate uniuersaliter humanum uoluitur genus.

Naufragium posuimus in qua et maternum

in

modum

euidentius hoc intellegas, a Iunone, quae dea partus est, hoc naufragium generatur. Nam et Eolum inmittit; Eolus enim Grece quasi eonolus, id est saeculi interitus; unde
et

10

Homerus

Nam

ait: ovlo^ivr\ ^iera yLVQia^Ayccioig akyi sdconsv. uide quid etiam ipso Eolo promittatur. Deiopea in.749
||

coniugium; demos enim Grece puplicum dicitur, iopa uero
seculare est *4<?oculi uel uisio; ergo nascentibus in mundo cui quidem perfectionis puplica a dea partus periculum;
|

15

Nam et cum septem nauibus euadit, promittitur uisio. quo ostendatur septenum arithmeticum numerum armonicum esse partui. Cuius formulam, si uidetur, breuiter Cui ego: Saturanter haec [inquam] in libro xplanabo'.

20

(al.

13

Hom.
8

II.

I 2 (ovlo(iev7}v

r)

(ivgicc

.

.

.

%&r\Y.£v)
x

1 libico

cibo

PRD

cibus

IUD@ nube cauatum aquataif 3 aduocant H aduocat D 5 desiderio audire 4 cytharae HUE sonumjRZ) sonu U G 10 haec P haec E intelligas UE 11 elu (suprascr u) P ulu (em m. al.) D oleu G elu L deulu (pro et Eolum) H 13 Ulomene (uolumine H oleeulus enim U Eolu eni L mene U uolomene ID§) meta (metu [u ex a] H) miria aceis
9

m. em)

U

littore

PID

H

ciuo corr curuo

I

2 uidet

R

acatae

R

bico achate

alge (alege

EG D puplica PR meticam num. sept. edd 20 formulum PR
(o

Eulo publicum

PRHD

B)

adocen L) edocen (edoce Deiopeae coniugium §

iopa pubplica

suprascr

U

haec om

L

14 ipsi § 15 puplicum t 17 perfectioni co -nis He cipa co 19 secundum arithpublica co gloss supra armon.: coniunctii 21 explanato h§c inqua hi et hu & hic et huec
co

D

PR

R

D

PHU

UEL

PU

H

92
M.
fisiologo

UIRGILIANA
St.

de medicinalibus causis et de septenario et de nouenario numero omnem arithmeticae artis digessimus rationem, eritque perissologiae nota si, quae in uno libro descripsimus, etiam aliis inseramus.

quem

iiuper edidimus

5

Ergo- qui ista discere cupit, nostrum fisiologieum perlegat Tum ille: librum. Nunc uero a te quae restant expeto.
c

10

Ut dicere coeperam, mox ut terram tangit, matrem uidet nec agnoscit, plenam designantes infantiam quia a partu recentibus matrem uidere datur, non tamen statim cognoscere meritum contribuitur. Dehinc nube conseptus socios cognoscit, adlo'qui non potest; uide quam euidens cre- 75C
pundiorum mos, dum adest inspiciendi potestas et deest Huic quoque Acaten ab initio coniunloquendi facultas. et post naufragium armigerum et in nube aeque gimus conclusum; Acates enim Grece quasi aconetos, id est Ab infantia enim erumnis coniuncta tristitiae consuetudo.
est

15

humana

natura,

sicut

Euripides

in

tragoedia Fige-

niae ait:

ovx %G%iv ovSsv Sslvov wd'
20

siitslv snog ovSs 7tcc&og ovSs 6VKicpoqa dsrjXaxog

r\g

ovx av

aqai-z

ay&og

ccv&qcotiov cpvdg,

|

19 sqq. Eur. Or.

1—3

2 ac de nouenario

G

4 discripsimus supfluitatis XJE discereD phisiologuG^ fisiologu I phisiologicu 8 designan w s a restant a te (3 expecto (3
gloss

P

3 -peusologisLe

B HU

EL

PM E

perisolociae 5 cupit
6

om

10 cu tribuitur D|3 (1 con suprascr E) cumseptus i? 11 gloss ad crepund.; g ipsis ceptus circumseptus D$

D$ con-

quae

P

pueris TJEL achates D(i

15 acates 13 achate om achateu § amnetos aconetes Greci (in marg. I 17 tragoaedia contos) acontosX achontos figenae 19 u& (huc ED§) est fienee. efigeniae (3 v. p. 106, 6 inudendi (innudendi jH inutendi D§) nonodi (nonodip D) pin20 ude (utide uide E) patos ude simfor ate epos (o 21 es tactos 21 om /3) co ate om H) elatos (for (ude uca (ucca D) nar retactos antropofisis (antropodfisis I antro-

B

P

D

D EG D

U

D

U

PM U

U

poofisis

HU

atropofisis

D@)

co

st.

150 id

npn est aliquid pessimum neque accedentia extrema non pertulerit natura humana. Arma uero tristitiae quod non sunt nisi lacrimae, quibus se ipsa et uindicat et commendat infantia; denique uix nobis quino mense ridere
est:

permittitur,

dum

At uero animum
studium
refe/t;

lacrimae in ipsa uitae ianua profluant. pictura inani quod pascit, certum puerile infantia enim uidere nouit, sentire uero

5

quid uideat nescit, sicut in picturis est uisibilitas, deest Dehinc ad epulas accipitur et citharae sono sensibilitas. mulcetur; paruulorum quippe mos est nihil amplius quaerere quam delectari sono et saturari cibo. Nam denique nomen i5ieiusdem citharedantis considera; Iopas e|nim Grece quasi||
siopas
dictus
est,

10

id

est

taciturnitas

puerilis.

Infantia 751

enim blandiloquiis semper nutricum (ety cantibus oblectatur; unde et crinitum eum posuimus uertici muliebri simillimum. Tunc etiam Cupidinem uidet; cupere enim ac desiderare aliquid semper accedit infantiae.
et

15

talem

uersum in secundo
c

libro

Nam denique ideo post citharae sonum
20

posuimus: temperet a lacrimis'. In secundo uero libro et tertio auocatur fabulis quibus puerilis consueta est auocari garrulitas. Nam in fine tertii
libri

Ciclopas

uidet

Achemenide monstrante;

acos

enim

Grece circulus uocatur. |JErgo pueritia, quoniam pes puer Grece dicitur, iam timore nutritristitia dicitur, ciclos

Grece

19 Aen. II 8

2 humana natura 8 quod 10 est om non amplius (3

H

raedantis

B

(cyth- G) §

cytharedantis 13 id est om
<(et> He.;

PBl

PB 12 cithaH citharezantiu 8 D citharizantis
11 saturali

PID

9

cythare

HEG

cum Bern
Dfi
cf.

14 blandiloquis

(3

18 libro uero 20 om cythare 3 21 aduocari II aduocare L akos achos IE 23 ciclos enim grece PBTJ qm pis pes enim deterr
p. 91,

an cantibus glossa?

B

EG

H

17

nutriri accidit

E

IEL

EG

DHEL

20 aduocatur § 22 uidit ID(l 24 quo

94
m.

UIRGILIANA
st.

uaginam puerilem exercit. Ob hanc rem etiam Ciclops unum oculum in fronte habere dicitur, quia nec plenum nec rationalem uisum puerilis uagina portat et omnis aetas puerilis in
5

torum

feriata tristitiam cogitandi nescit et

superbia erigatur ut Ciclops. Ideo in capite oculum, quod nisi superbum et uideat et sentiat. Quem sapientissimus Ulixes extinguit, id est: igne ingenii uana gloria
nihil

10

Ideo eum et Poliphemum diximus quasi apocecatur. lunta femen, quod nos Latine perdentem famam dicimus. Ergo iuuentutis elationem et famae perditionem aetatis cecitas sequitur. Nam ut ordo se euidenti manifestatione
delucidet, tunc
ae||tas

patrem
uigoris

sepelit.

Adcrescens enim iuuenalis

pondera. Denique Dre-752 Drepanos enim quasi drimipedos, panos portus sepelit 15 drimos enim acer dicitur, pes uero puer uocatur quod i5^pue(rilis acerbitas paternam respuat disciplinam. Feriatus ergo animus a paterno iudicio in quarto libro et uenatu
paterni

respuit

,

progreditur et amore torretur, et tempestate ac nubilo, uelut in mentis conturbatione, coactus adulterium perficit.
20

In quo diu commoratus Mercurio instigante libidinis suae male praesumptum amorem relinquit; Mercurius enim deus
ponitur ingenii; amoris confinia.
et

ergo

ingenio

instigante

aetas

deserit

Qui quidem amor contemptus emoritur in cineres exustus emigrat; dum enim de corde puerili
ingenii

25

auctoritate

(libidoy

expellitur,

sepulta

in

obli-

1 uaginem uagine L (suprascr uaginacione) gloss 2 exercit -cet co uagatione U v.Arch. f. lat. Lex. XI 74 t etiam om 5 superbiam Dfi superuacua erigitur 8 ideo 6 superbiam uideat 7 ingeniu. HD(IIS 10 in iuuentutis enl et philosophenu apollunta § 13 rigoris? 12 delucidet dil- co iuuenilis X He 14 pontus U (portus m. rec.) portu depanos

EG

E

E

PBHU
PB
G

D

D

PBD H D

HD BD^
s.

E

§

sepeliuit

sepeliit

delendum
deterr

He
21 ad

15 pis

E

JBem

gloss

patrem

GL

sep.

17 uenatum

morem

B

morem

D

relinquid PBHU

HD§

19 in

om

amoritur 23 contemtus J2 p sup eia in morte relinquit G 24 de corde vel decor de a (dedecus suprascr U) moritur G 25 <libido> He decor L decus G dedecus puerile
excellitur

D

E

E

EG

sepultus deterr

CONTINENTIA
uionis cinere fauillescit.

95
Sfc,

In quinto uero paternae memoriae contemplatione adtractus ludis iuuenalibus exercetur. Et quidnam aliut est nisi ut iam prudentior aetas paternae memoriae exempla secuta liberalibus corpus exerceat causis.

Nam

uide quia et pugillationem exercent, id est: uirtutis
et

5

J53artem Entellus

Dares peragunt; entellin

enim Grece
|

imperare dicimus, derin cedere; quod et magistri in disciTunc etiam et naues ardescunt, id est plinis faciunt. instrumenta periculosa, quibus aetas tempestiuis iactatio-

num

cursibus flagitatur et uelut procellis periculorum 10 cottidie quatitur. Igne ingenii superexcellente haec omnia consumuntur et scientia astutiae coa||lescente in fauillam 75.?
obliuionis
efficit

sopita

commigrant.

Sed hoc incendium Beroe

quasi ueritatis ordo. Ad uero in sexto ad templum Apollinis adueniens ad inferos discendit; Apollinem deum 15 studii dicimus, ideo et Musis additum; ergo postposito

Palinurus errabunda uisio, unde et c in quarto libro de aspectu libidinis ita posuimus: totumc que pererrat luminibus tacitis', nam et in bucolica: errabunda bouis uestigia' ergo omissis his rebus ad templum Apollinis, id est ad doctrinam studii, peruenitur; ibique de futurae uitae consultatur ordinibus et ad inlubricae aetatis naufragio et Palinuro omisso

enim quasi planonorus,

id

est

20

19 Aen. IV 363 sq.

20 Verg.

ecl.

VI 58

1 fauellescit

PR U

x

aliud

(o

4 exerceant

H

2 iuuenilibus 5 uirtus

16

entillin oc[R\

7 darin

EGU%
9

HD U 3 aliut RL ED (em m. credere D disciplinaD
X

t

rec.)

faciunt in

state

UL

v.

ad tempestiuis disciplina § Archiv f. lat. Lexicogr. XI 76

gloss a tempe-

11 cotidie deterr f&tig&tureddv.ibid. flatigaturH agitatur 12 scientiae astutia |3 coalescentem IHfl [E] quotidie-E 14 2L&PRH at (o in septo in septimo 15 diX scendit desc- co 17 amisso P(i 18 aplanonorus

UL

10 flagitatus

I

R

PR
9

PRI

HU

H
D

palanonior EG palan oros L bucolico IDEL cubiculo G 23 consultantur H

19 in om 21 missis

D

H

20 in
his

om D om D

96
at.

UIRGILIANA
st.

quis futura considerat, tunc sapientiae obscura secretaque misteria penetrat. Sepeliat ante et Misenum necesse est; misio enim
inquiritur,
5

feros

discensus

id est:

dum

Grece orreo uanae laudis
tiae

dicitur,

enos uero

laus

uocatur.

Ergo

nisi

pompam

penetrabis;

obrueris, numquam secreta sapienuanae enim laudis appetitus numquam

ueritatem inquirit, sed falsa in se adulanter ingesta uelut propria reputat. Denique etiam cum Tritone bucino atque conca certatur. Uides enim quam fixa proprietas; uanae
10

enim laudis tumor uentosa uoce

turgescit,

quem quidem

Triton interimit quasi tetrimmenon quod nos Latine con-

254tritum dicimus; omnis ergo

conjtritio omnem uanam laudem extinguit. Ideo et Tritona dicta est dea sapientiae; omnis enim contritio sapientem facit'. Cui ego: Certior ego
do||ctor

15

hanc tuam comprobo
salutaris

diuinaque praeceptio
dispicere
est sapientia.

sententiam; nam et nostra 754 cor contritum et humilia-

tum Deum non

praedicat.

Quae
e

uere

certa

20

haec ille: Ut certius tibi manifestaque planiusque liquescat quod dictum est, Carineum posuimus eius corpus igne cremasse; carin enim Grece gratiam diciGratia ergo saecumus, eon uero seculum nuncupamus.
laris

Ad

uanae gloriae necesse est sepeliat cineres. Sed tamen non antea discitur cognitio secretorum, nisi quis ramum decerpserit aureum, id est doctrinae atque litterarum
16 Psalm. 50. 19

2 mysteria minidesc- co 4 obruo co 3 Sed sepeliat ante Misenum edd 8 bucione 5 orrueris? He orreo He coll. Virg. cont. p. 106, 5 11 tetrinmenon 10 quam bucina J2 (3 (em m. rec.) nos om detrinenon G tetrinenon cc[D] tetrimenon 13 tritona 12 omnem contritio 14 om (cf. 14 cui dea est sapientiae dicta § Gorgona) tritonia co 17 dispicere secundum ego om U@ desp- co ergo: 20 igni corineum 19 quod dictum est om G uera 22 si tamen curin § 21 nuncupatum U 24 id est ramum p. 97, 1 om et ante facundiae 23 ante studium 97, 1 om L id est 6 interposuit jp. 97,
1 discensus

PBD
D

IHDE

steria

G

D

EL D

BIHU

PB U

L

L

IH

D D

PBU
EL

D

L

D

CONTINENTIA
M.

97
St.

discatur
niat

studium.
et

Ramum
et

posuimus memores quia
genuisse

enim aureum pro mater mea ramum

scientia
se

som-

Apollo cum ramo depingitur; nam ideo ct ramus dictus est apo tes rapsodias, id est a scriptura, At sicut Dionisius in Grecis articulationibus memorat. uero aureum quod diximus, claritatem facundiae designare uoluimus memores Platonis sententiam, cuius hereditatem Diogenes Cinicus inuadens nihil ibi plus (nisi) auream de (deo) Socratis 155 linguam inuenit, ut Tiberianus in libro memorat. Nam et nos in bucolicis ideo mala aurea decem
|

5

10

decem eglogarum politam facundiam; posuimus, nam et Hercules aurea mala de horto Hesperidum tollit; 755 quattuor enim Esperides dictae sunt, id est Egle, Esper, Medusa et Aretusa, quas nos Latine studium, intellectus, memoria et facundia dicimus, quod primum sit studere, 15 secundum inteljegere, tertium memorari quod intellegis, inde ornare dicendo quod terminas. Hinc ergo ornatum aureum studii uirtus rapit'. Cui ego: Uerum, inquam, dicis, Maro doctissime; nuper enim me diuinae storiae memoria tetigit, quae ait ex anathemate subreptam esse 20 linguam auream et dextraria pura, nihilominus ex gentili facundia fugatum eloquium. Attamen ergo quae restant
scilicet
||

v.

2 cf. Donati uita Verg. (Sueton. ed. Reifferscheid) p. 55 Poet. Lat. min. ed. Baehrens III p. 269 20 cf Ios. 7, 21

IEL

apo tes rapeodias apotes rapere eodias apotes ab scriptura 5 artirapere odias § Qccipcodlccg edd 7 sententia lationibus etU (suprascr cu) sententiae t 8 nisi add deterr cf. de aet. m. p. 1 H. aurea lingua U§ J2 9 de om socrate socrate ex <deo]> He socratis I socrates (m. rec. exp.) 10 decem mala aurea 12 nam et om G 13 quatuor Aretusa quattuor om 14 meduesperides hesp- m eglo saretusa eretusa _[_?] eredusa intellectum memoriam facundiam deterr 17 ornari G quod tenemus deterr 18 inquid 19 storiae om G hist- m 21 et] ut

EL
B

3 Appollo

B

4 rabdos? ___

apo

tes rapeodias

PID U

BI

BHU

H

G

D

HI EL

E

PB U

BUDG
G

EG

L

DL

HL

PB U

B

FuiiGENTius

ed.

Helm.

98
eloquere.

UIRGILIANA
Tunc
c

Ergo ut antea diximus ramum doctrinam adeptus inferos ingreditur et secreta scientiae perscrutatur. Sed in uestibulo inferorum luctus, morbos, bella, discordiam, senectutem atque egeille:

aureum,

id est

iotfstatem uidet. Quando erjgo omnia in animo aut corde 6 uiri considerantur nisi percepto doctrinae studio et altiori scientia penetrata caligine; tunc enim agnoscitur et inertis

somnii uentosa delusio et senectutis propinquior ad mortem
10

uicinia et bellum, auaritiae seminarium, et morbus, in- 756 digestionis et inmodestiae soboles, et scandala, ebrietatis
||

15

germina, et famem, pigritiae et torporis uernaculam. Ergo ad inferos atque illic et poenas malorum et bonorum retributiones et amantum considerans tristes errores oculatus inspicit testis. Denique nauta Carone deportante transit Acberontem. Ideo et hic fluuius uelut
discendit

aestus .habet ebullientes iuuenilium actuum; ideo et cenosus, quia non habent iuuenes digesta liquidaque consilia; Acheron enim Grece sine tempus dicitur, Caron uero quasi ceron, id est tempus, unde et Polidegmonis filius dicitur; Polidegmon enim Grece multae scientiae dicitur. Ergo dum ad tempus multae scientiae quis peruenerit, in tem-

20

porales gurgitum cenositates

morumque

feculentias transit.

Deinde Tricerberum mellitis resopit oflulis; Tricerberi enim fabulam iam superius exposuimus in modum iurgii foren24 cf p. 20, 10
3 scrutaturD 4 discordia GL animo aut in animo considerantur

doctrina <x[D~]L studia (m. rec. em) 7 scientiae 9 indigetionis X 10 subules L 11 fames indigetitionis indigecionis X uernacula videtur con(linea supra la erasa) 12 discendit G desc- co 14 oculatos structionem mutasse occulatos (em m. rec.) nauta a carone te deportata 18 tempus 16 iuuenilium ebullientes I et om G 19 ceron He corun uero om (suprascr al. m. ore) I

cepta

altioris

— studia BHE
2

H

5 in corde 6 uiri am

EL
G

in

D


U L

U

HE% L

D

PBI DG

H

per-

TJDEL

D

PB

PBH coron IL
Jungmann

transit gloss

EL U cronon EG hcciqov 21 peruenet B puerit D 22 gurgitis EL ad 23 resopitii fabulis E superat UE
coruD eorun em cronon

CONTINENTIA
|

99
st.

in Euscion ait: i7sisque litigii positam; unde et Petronius 'Cerberus forensis erat causidicus'. Ergo tunc iurgii calomnia discitur et uenalis lingua in alienis negotiis exercetur,

doctrina proficerit, sicut in aduocatis nunc Sed melle sapientiae scandali dulcousque conspicitur. Deinde in secretis considerationibus ratus resipiet rancor.
studii

dum

5

admissus uirorum fortium contemplatur imagines, id est Ibi uirtutis insignia monimentaque considerat. etiam 757 et Deiphobi inspicit poenam; Deiphobus enim Grece aut quasi dimofobus aut uelut demofobus, id est aut terroris 10 timor aut puplicus timor. Ergo qualislibet timor sit, iuste
||

amputatis et manibus et oculis et auribus pingitur, illa uidelicet ratione quod omnis timor nec quod uideat sentit nec quod audiat scit nec quod gerat sine manibus nouit. Denique et in somnis occiditur a Menelao; Grece enim

15

Menelaus quasi menelau, id est uirtus populi; quae quidem uirtus omnem timorem semper somno deditum interficit. Illic etiam et Dido uidetur quasi amoris atque antiquae libidinis umbra iam uacua. Contemplando enim sapientiam libido iam contemptu emortua lacrimabiliter At uero dum ad penitendo ad memoriam reuocatur. locum illum uenitur, ubi dicimus:
|

20

2 Petron. ed. 3 Buecheler

fr.

VIII

1

euscio
2

Barth
nosa

G

IL eustionDi/ in euscion om G stico satyrico calomnia -lumn- co 3 dicitur uene4 proficerit U -fec- co 5 scandali om
1

PRU

deidephobi (al. m. suprascr) U deiphoebi L diphoebus 10 dimophoebus L deiphoio G deiophoio deyphobus U dimofobus] dimophobus demofobus] dimofobus

G resipiscat J e

EU

PR

= DEL

ad rancor

gloss acerbitas

EU

H

9 diphebi

E

febus G demophobus 11 puplicus publicus 14 audeat G 15 a menelao occiditur a menelao air

DEL

H

E

EL

E

PR

D

co

L

enim menal 9

E
L

18 atque om ad 22 illum

E

16 quasi menelaus 20 conteta mortua

G

om

EL

G

17 interfecit 21 uero dein

RH

100
M.

UIRGILIANA

.

St.

158

Porta aduersa ingens solidoque adamante colomnae, uis ut nulla uirum, non ipsi excindere ferro caelicolae ualeant, stat ferrea turris ad auras',

c

5

quam euidentem superbiae atque tumoris imaginem Cui etiam turri ideo adamantinas colomdesignauimus. nas addidimus, quia hoc genus lapidis indomabile est, 758 sicut etiam in Greco absolues; superbiam enim nec diuinus timor nec humana uirtus nec famae reuocat uereuide
||

10

curuabilis

cundia; 'ferrea' uero Hurris ad auras' elatio erecta et inSed elationem quis seruat nisi Tisidicitur.

fone,
c

hoc

est

furibunda
atris

uox.

At uero quod diximus:
ydra
in
seuior',
illut

Quinquaginta nihilominus designauimus corde est tumoris inflatio
15

inmanis
,

hiatibus

quia

deterior in ore

superborum
patet
in

quam
e

uentosa iactatio;
bis

nam

illud

quod

diximus:

Tartarus

ipse

praeceps tantum', considera plenum superbiae meritum; poena enim superbiae deiectio est; quanto enim elatus contemnit, tanto sprebilitatis deiectione torquetur; ergo exaltatus quis in superbia duplum eliditur. Unde et Por20 firius

in

epigrammate

ait:
||

1 sqq.

Aen. VI 552 sqq.

12 ibidem 576 sq.

15 ibidem

577

sq.

ut nulla uis

'

-lunm- <o 2 uisuntur ut ut om exscindere I 4 timoris (em m. rec.) -lumn5 designabimus colomnas (em m. rec.) G t 7 assolues co 6 indomiuile absoluet cc [J3"] G absoluit absoluitur absolues He 8 fama 2 uereante uerecundia al. m. add nec EBarb ueregundiae cundia 10 qui tesiphone G tysitisyphone 12 intifon tinifone phone (m. rec. suprascr tesi) 17 poena illut illud eo elatos manib, G 18 contemnit contemnitur (rectene, ut (em al. m.) forma media sit?) contempnitur contepnatur I contemnetur G tantos prosprebilitatis I spraeuilitatis 19 subilitas antecedit tantos) praeuilitatis co (sed in
1

colomnae

PB U

G

PBIU
P

ELD

H

E

D

L L

H

HE DEL

L

PBU

BHDEL
P

BL

D

E

UD

U

B

HEL

PB

PBU

P

U

perbiam
phirius

DE

B

IL

duplo deterr

porfyrius

H

porfilius

D

por-

CONTINENTIA
M.

101
Sfc

'Auxilium fortuna
et tulit in

tibi,

res perfida, Quinte,

759

fronte grande supercilium;

ftaut aliud

credam, puteum puto te quoque, Quinte: quanto altus magis es, tam mage despiceris'.
5

159

Denique ibi etiam Gigantas uidet et Ixionem et Salmoneum, omnes superbiae poena damnatos, nec non et Tantalum; Tantalus enim Grece quasi teantelon, id est uisionem uolens; omnis enim auaritia ieiuna fruendi usu solae Sed his locis iudex Radamantus uisionis imagine pascitur. Gnosius ponitur; Radamantum enim Grece quasi tarematadamonta, id est uerbum domantem, gnoso enim sentire dicitur: ergo qui uerborum impetum dominari scit, hic superbiae et damnator est et contemptor. Denique Aeneas et 60 hoc strepitu terretur; uir enim pius superbiae uoces malorum poenas effugit ac pauescit. Deinde ramum au|

10

15

I

reum postibus
quo
clareat,

deuotis

infigit

et

ita

Elisium ingreditur,

dum

perfectionem omisso iam labore discendi

est sicut in postibus Elisium ingreditur campum elisis perpetue infigenda. id est feriatam uitam enim Grece resolutio dicitur

memoriae quae in cerebro

20

post magistrianum timorem.
1 v.

Sicut enim

inferni Proser-

Optat. Porfyr. rec. L. Mueller

XXX

p.

31

1

ausilium

L

auerlium

G

2 extulit

L

%

edd

3

Naut

D nam aut aliud E nam ut aliudoo em He 4 quanto altus magis L quanto magis altus quo es H est D U tam maie H tam magis DEL magis deterr 5 ibi et m.) L despicieris amage U despicieris (em 6 dampnatos IHE 8 solo H 9 reGig- P ubi et Gig- D damandus G 10 taremata (teremata U) damunta (damonta HG daminta I diimunta E dumuntai) remadamonta He 11 domantem dicimus DG 13 dampnator IHEL damnato
aliud

PR

non aut aliud

co

al.

co

co

G contemtor G 17 quo ingreditur 19 om G facundiae et 19 infigendam Muncker perfectione

dum] DEL

scie perfectione Barb clareat facundia perfectione edd sup18 in pleas sic fere lac. attigeris facundiae, praecepta dicendi crebro 19 perpetug perpetuae perpetiae P" eclisis? He 21 inferi perpetuo deterr

DL

DE

HUG

G

102
M.

UIRGILIANA
St.
||

memoria est, qu&e 760 pina regina est, ita scientiae regina in elisis proserpens dominatur perenniter mentibus. Huic ergo doctrinae aureum ramulum dedicatur; de qua memoria Cicero dicere
5

solitus

erat

tesaurum

scientiae.

Sed

in Elisiis campis

primum Museum

uidet, quasi

Musarum

donum, excelsiorem omnibus, qui ei etiam patrem ostendit Anchisen et Letheum fluuium, patrem scilicet ad tenendum grauitatis morem, Letheum uero ad obliuiscendam
pueritiae leuitatem.
10

Denique ipsum nomen Anchisae conscenon, id
est
|

sidera;

Anchises enim Grece quasi ano

itfipatrium habitans; unus Deus enim pater, rex omnium, solus habitans in excelsis, qui quidem scientiae dono monstrante conspicitur.
c

Nam

et uide

quid filium docet:

15

Principio caelum ac terram camposque liquentes lucentemque globum lunae Titaniaque astra'. Uides ergo quia sicut Deum creatorem oportuit et de secretis na||turae mysteriis docet et reduces iterum animas7£jf iterum de uita demonstrans et futura ostendit'. Ad haec uatum Latialis autenta, itane tuum clarissimum ego:

20

ingenium tam stultae defensionis fuscare debuisti caligine ?

Tune

ille

qui

dudum

in

bucolicis

mystice

persecutus

dixeras:

4

cf.

Cic.

de orat.

I 5,

18

14

sq.

Aen. VI 724

sq.

D EL 2 elisiis DEL perserpens DGL E aureu ramu G dedicat I 4 solitus IUHDE 5 musenu E misenu L miseu D U Letaeum B 7 ancisen PB 6 dono E ei om HEL 8 maad tendedu D scilicet ostendendu gravitans more E annosis sceton D ianoissenon U iorem B 10 Grece om E anoiscenon Bern = ainoiscenon EL iano iscenon Gv.r\vS)v 11 patrium G patriam Bern patrum 12 in excelsis 18 iterum] 15 clouu PB {mut in clobu) 17 misteriis GL litteru E om Bern delendumne an reduces iterum animas 19 latiaris iterum &e(uocari ad") uita<m)> demonstrans? He E ita om H 20 caligine debuisti fuscare EL 21 tune IU tunc PBHG omDEL mistice HG musicen E musice L
1 regina est om 3 aureus ramulus est thesaurum
co

ccvco

cf.

7.

<o

prosecutus 22 duxeras

HE U H

{eff.

ex per) persequutus

L

^psecutus

G

CONTINENTIA
M.
c

103
St.

Iam

iam
c

redit et uirgo, redeunt Saturnia regna; noua progenies caelo promittitur alto',

nunc uero dormitanti ingenio Academicum quippiam sterSublimes animas iterumque ad tarda reuerti tens ais:
162 corpora'.

Numquidnam oportuerat poma mora etiam ponere tuaeque
|

te

inter tanta
f

dulcia

5

luculentae
Si,

funalia caligare? Ad haec ille subridens: tanta^ Stoicas ueritates aliquid etiam

sapientiae inquit, inter

Epicureum 11011 762 desipissem, paganus non essem; nullo enim omnia uera
||

nosse

contingit

nisi

uobis,

quibus

sol

ueritatis

inluxit. 10

Neque enim hoc pacto in tuis libris conductus narrator accessi, ut id quod sentire me oportuerat, disputarem et non ea potius quae senseram lucidarem. Audi ergo quae
In septimo uero Caieta nutrice sepulta, id est restant. unde et Caieta magistriani timoris proiecta grauidine dicta est quasi coactrix aetatis; nam et aput antiquos caiatio dicebatur puerilis cedes; unde et Plautus in Cisto-

15

i£3laria comedia ait: Quid tu amicam times ne te manuleo caiiet?'; nam euidenter monstratur quia in modum disci|

f

plinae posita

est,

dum
IV

diximus:

f

Aeternam moriens famam
4 Aen. VI 720

20

sq. Verg. Aen. VII 2

ecl.

6 sq. (demittitur)

sq.
#

El
3
1

2

demittitur

BID (m.rec. stertis) stertensius H stertensuis G stertens U sturtens E om L stertit sensus deterr 4 iterum U (que tartara uerti D reuertit HD UL reuero G eras) EL 6 numquidiam DLU numquidnam iam E num quidnam — inter tanta te EL 7 gloss lucerdultio B ponere 6 om H nas UE m. D) 8 etiam aliquid G inquid (em 9 nulli PZ7 D 10 contigit IUHDE 13 elucidarem % 14 sepulta nutrice EL deterr 15 magistrani E magistram H magisteriani G magistra deterr grauedine PU(i[E] grandedine E caite H 16 aput BGL apud 17 cistellaria Hfi cistodaria D 19 caiiet] cat Et H caret E euidenti PB uidenti H 20 cum diximus II
eff.
%

achademicum (h suprascr I h

EU^I

E

(suprascr

l

achademi

L

promittitur) dimittitur

achademiii

D

L

academium

et c

suprascr U)

stertens ais

P

stertensus

cc[I~\

al.

2

2

co

104
M.

UIRGILIANA
dedisti';

5

10

quamuis studendo semen hereditat. Ergo pedagogantis suspectione sepul|[ta ad desideratam 76, olim peruenitur Ausoniam, id est ad boni crementa, quo omnis sapientum uoluntas auida alacritate festinat, Ausonia enim apo tu ausenin, id est cremento siue etiam quod usque in hac aetate crementa sint corporum. Denique tunc et uxorem petit Lauiniam, id est laborum uiam; ab hac enim aetate unusqui<^>s suis utilitatum emolumentis laborum asciscit suffragia; unde et filia Latini dicta est, nepus Cauni; Latinus enim quasi a latitando dictus, quod omnis labor diuersis in locis latitet, unde et Latona dicta est Luna quod nunc superna cele^, nunc inferiora, nunc uniformis latitet; Caunus uero id est
disciplina
desciscat,

Caieta

doctrinae

aeternum

tamen

memoriae

id est laborans sensus. Nam et Mariifr^quasi camnonus, 16 cam nimpham ducit quasi mericam, id est cogitationem ;
|

unde

et

Homerus

ait:

CTtj&E6C iv XaGioiGi

b*iuvb*iya

(iSQfir)-

qi&v. Deinde in octauo Euandri auxilium petit; Euandros enim Grece bonus uir dicitur. Ergo iam perfectio uirilis
17

Hom.

II.

I

189 (iiSQprJQi&v)

gogantis ausonia

2 memoria, oa moriendo edd 3 pede4 Ausonam (ead. m. em) pidagogantis 6 ausonin auxanin He ausenu apotia 7 hanc aetatem 8 nunc D|3 ausenim libiniam 9 unusquis suis Pi^Jj UemHe unus quisuis unusquisq; utilitatem (s post q erasum) G unusquisq; suis I~ Bern deterr 2 10 adscissit adcissit G 11 nepos nepos ex nepus
1

studendo

H

UL

E

U

E

EG

D

BDL BDE

HDEL
D

H

H

EL

(suprascr
cf.

tis)

U
(3

neptisH nepotis

ad

v.

14

a

om

H

EG
P

neuposi

latendo

E)

HEG
EG
pham
dica

latitet 14 om 13 quo 14 Faunus ceH oo celet Muncker Caunus oa (f suprascr U) scripsitne: Faunus uero quasi 15 caunonus caunus, id est et supra: nepus Fauni? He ducit nymcaunonius L 16 nifha P nympham

latitando

supernacula

D

12 unde

dictus est quasi a (a

H

fsL\miHEGU2 om

B

caeli vel

(3

(indianca

merizen octauo om

D

D

E) lasiis indianmermer D) mermerizen (mermer merizen 18 in octauo om E (lac) in mormericen EL) oo
17 istetesin
(ille

tesin

D

H

istesin

H

om

G

CONTINENTIA
M.

105
St.

humanae
uirtutes,

bonitatis

societatem

inquirit,

a

qua bonitatis

id est Herculis gloriam, audit, quemadmodum Cacum occiderit, quod nos Latine malum dicimus. Deinde arma Uuljjcania, id est igniti sensus munimina aduersus7£4 omnem malitiae temptamentum induitur; Uulcanus enim 5

quasi bulencauton, id est ardens consilium, dicimus. Ideo etiam omnes Romanorum depictae uirtutes sunt, quod in sapientiae consulto munimine felicitates omnes aut conillic

tatis

ueniunt aut praeuidentur; bene enim agere futurae boniest seminarium; siue etiam is qui bene agit bona

10

»sibi contra Turnum

nat

fiducialiter repromittit. Ergo sapientia et bona semiIn nono uero ipsis armis adiutus et bona sperat.

pugnat; Turnus enim Grece quasi turosnus dicitur, id est furibundus sensus; contra omnem enim furiam sapientiae atque ingenii arma reluptant; unde et Homerus ait: pu%r\s Q(r\yaye ftovoov "Aor\u). Exhinc etiam Mezentium contemtorem deorum interficit; Deus enim i£5omnia bona fieri et praestat et imperat, sed animus qui est in corpore medius contemnendo bona non complet
|

15

16

Hom.

II.

V

35

1

humana E

quo
§

4 uulgania

PR UI (em) tentamentum R I
(3

HU
I

inquirit

bonitas

H

om E
2

a qua

— dicimus

3

uirtutis

munumina
inducitur
dicitur

E

PR

PIU

om

uirtutem

monimina

cauton a bulencalon
uirtutes 9 bene

— qui 10 om U
PR D

8

consultu consultus (3 10 seminarium est §

D

ID

uulganus PI 7 etiam om §
his

H


H
sunt

5 omne 6 bulen-

monimine

DG

11 re-

12 inno promittet (mut -at) repromittat repropttatD uero adiuta adiutis (mut immo) immo uero D$ 13 turusnus 14 enim turonnus Dfi om m 15 ingeni reluctant reluctantur J2 reluctat § 16 Mrae sex maces L om G macesex (post x lac R) to 17 contemtorem U -tempt- <o interfecit 18 fieri

L

PRU

E H

GL

UHD

E RDG

PR

pstat
tat

omnia fieri pstat Sed anim^ fierim pstat & impeSed anims L 19 melius EG milius L contempnendo

G

E

RHEG

a[PR]§[L]

106
M.

UIRGILIANA
St

reluptatque

bonis

inlesione
eius

sua.

Cuius

ausus

ledentes

quasi Lausuni filium

uir

ipsum animum
tur?
5

uincit.
||

Nam

sapiens interimit; dehinc quis amicus Turni esse dici-

Messapus, quasi misonepos quod nos76d .unde et Euripides in ait: ov% z<$xiv (ovdhv Sslvov ob(f uitelv tragoedia Figeniae Superans ergo Messapum uictor tunc demum trutTtog). tanae aequa lance, morum grauitate, ponderatur ac disponitur. Deinde Iuturna bello discedere praecipitur, quae Iuturna enim in modum 10 currum etiam fratris regebat; perniciei ponitur quod diuturne permaneat. Ergo furibundae mentis pernicies soror est; currum uero eius quod regit et eum de morte protelat, certe, pernicies quod itftffurorem diu producere nouit ne finiatur; nam primum 15 aurigam Metiscum habuit; metiscos enim Grece est ebriosus, ut primum furiam animi ebrietas ducit, dehinc pernicies ad protelandum accedat. Ideo et ipsa inmortalis dicitur, Turnus uero mortalis dicitur; furor enim animi cito finiLatine
orrens

Nihilominus

sermonem dicimus;

|

6 Eurip. Orest. 1

1

Gl

(~ al.

reluctatque m. add)

(inlisione L) (3 mesapus I messapus U mezappus P mezzapus meszappus mezapus (5 imisoneppus U inmisonepus D imisonepus

relustraq; relictatque reluctarq; in bonis sua om sua inlesione 4 messappus cui JR ledentes ausus He

H UE

L

at

D

D

H

imisionepus euripedes
fienig

D

PB U

G

imisonepos

co

5 horrens

ifigenia

I) hic est in

PI

mesappum

pus

L

mesapus (messapmessapu PD mesapum trutane PBIU (em trutine) tQvtavr\ mesappus G)p

DEL
U

U

figeniae (al. m. i praepos) uc estin cc[D\ (post estin lac ephigeniae § 7 messappum dice in suppl Jungmann

6 figenae

B

IHP

IHD

D EL
G

R

horpheus

G

H

=

8 equilance truidne trutine trutinee G tritang 12 pnitior 9 discendere PJRL rectene? descendere I persenior suprascr sono nicios Gx pernicior perniciosior 15 mesticu nouit om 13 cerne 14 perducere est JR om co misticos mestis enl mesticos 17 Et ideo dicatur G 16 animS ducit] dicitur et ideo ipsa G ideo ei ipsa et

ti

D

H

EL

G

EG D
L

U

E

EG L

D

HEL

EL EL

U

GD

U

D

CONTINENTIA
£
tur, pernicies

107
St.

uero diuturna
est

perseuerat.

Ideo et currum
protelat; rotae

eius circumagit, id

in

longum tempus

temporis ponuntur; unde et Fortuna rotam Finit. ferre dicitur, id est temporis uolubilitatem. 766

enim in

modum

||

Uale, domine, et mei tribulos pectoris cautius lege.

5

tl
lege

diuturne
3 fortuna

E
rote^

cautus Uirgiliane continentiae secundum philosophos moralis expositio (mor. exp. om H) a Fabio PlanPlanciadi H) Fulgentio v. c. edita exciade (Plantiade finit liber fabii (fabii om G) fulgentii |3 subplicit scriptione carent

om

D Ufi

H

2 circumait 4 Finit

HE D
et

H

PBUD

{suprascr

dl.

m. g)

om

a>

5 Uale

PRH

B

IU

>ABII

PLANCIADIS FULGENTII
v. c.

EXPOSITIO SERMONUM ANTIQUORUM

AD GRAMMATICUM CALCIDIUM

Palatinus 1578

St
!'?7

nostra76'7 quicquam curtasse inoboedientia putaretur, libellum etiam quem de abstrusis sermonibus impertai iussisti, in quan,

Ne

de

tuorum praeceptorum

domine,

serie

tum memoriae
non
faleratis

enteca subrogare potuit absolutum retribui,

sermonum studentes

spumis

quam rerum

5

manifestationibus dantes operam lucidandis.

II.
de

[Quid sit sandapila.] Sandapilam antiqui dici uoluerunt feretrum mortuorum, id est loculum, non in quo nobilium corpora, sed in quo plebej|iorum atque damna-rcs
ca|dauera portabantur,
Policratis
regis
sicut

!<?8torum

Stesimbrotus
descripsit

Tasius
dicens:

10

morte
est'.

Samiorum

'Posteaquam de cruce depositus, sandapila etiam deportatus

12. [Quid quamuis Antidamas
tores

sit

uispillo.]

Uispillones dicti sunt baiules, Eracleopolites uispillones dixerit nuda-

15

-

cadauerum, sicut in historia Alexandri Macedonis

nostrae

Prooemium om B 2 quisquam $$
(3

domine praec.
{5

serie

tiam (inobed-)

imperari P9ft imparari cod. Neoourg. parari § 4 memoria £>$$) entheca ^ interpretarideforr impertiri i/e

Bern imperii
entica $2)

B,

putaret impetrare

E

curtasse] fortasse 3 quam

E

E E
P

nostram p inoboedien-

Jp

retibui
£>

B

5

non tam
studente

7 lemmata semper sed ante prooemium uncis inclusit He dici antiqui uoluerunt dicecomposuit bant qui uoluerunt 9 sed om dampnatorum dltyB 10 stasius (o Thasius edd 11 descripsit] unde scripsit dl 12 depositus est SR $ etiam om sandapilam 9ft£> etiam etiam § 13 est om ffi 14 Vespello 9^ Vispillio $ dicti sunt om $ baiules PBfe uispilliones $ uespellones 9* baiuli eo 15 Antidamus $2) heracleopolites § uispilliones 16 storiai2JQ istoria $1 cadasicut ^ip uespelliones 9t

uerborum dantis $£>

studens

P

E

falera

falleratis

E

$ om BE,

qua

PB

E

6 luci-

B

BE

E

S

%B

uerum_p. 112,

1

om $25

112
M.
f

SERMONES
St.

scripsit dicens:

Plus

quam
fixit'.

repperiens crucibus

trecentos cadauerum uispillones Tamen Mnaseas scribit in Eu-

ropae
5

libro
||

interfectus

est,

Apollinem, posteaquam a Ioue uictus atque7£# a uispillonibus ad sepulturam delatus est.

3. Pollinctores dicti sunt qui [Quid sit pollinctor.] funera morientia accurant; unde et Plautus in Menecmi c 169 comoedia, ait: Sicut pollin|ctor dixit qui eum pollinxerat'. Pollinctores dicti sunt quasi pollutorum unctores, id est

10

cadauerum curatores, unde et Apuleius in Ermagora ait: Pollincto eius funere domuitionem paramus'. 4. [Quid sint manales lapides.] Labeo qui disciplinas
c
||

Etruscas Tagetis et Bacitidis quindecim uoluminibus ex-770 c i70planauit, ita ait: Fibrae iecoris sandaracei co|loris dum manales tunc uerrere opus est petras', id est fuerint,
15

quas solebant antiqui in modum cilindrorum per limites trabere pro pluuiae commutandam inopiam. 5. Diofontus Lacedemo[Quid sint neferendi sues.]
3 cf

Mnaseae Pat. fragm.
Poen. 63

coll.

E. Mehler

fr.

7 p. 26 et 61

7 cf. Plaut.
1

uispilliones tyfe

mnasseas mnasias *$2 in naseas ig 3 Apolscripsit § lionem ^ Apopidem coni Mehler coU Plut. de Is. et Osir. 36 4 uispillionibus § uespelab tyi) atque interf. est om ^S 5 sint pollinctores $2) lonibus fR delatum esse BEty 6 morientium § accurrant B curant 9t|>2) menecmi PB ni (!) 9ft menechmi menecmis Bern menecnis § menechmis *$2) sic ait $ 7 sicut] sic (3 pollintori£ dixit] 9 ermagora 8 uictores inde £> ait § pollincxerat SRE 10 dumip ermagore $ ermacora PBfR. hermagora 12 etru11 disciplina $2) uitionem 9ft dum unctionem §

E

uespelliones di

2

reperiens ^SS)

BE

EB%

tidis

Bacchiridis di bacurbacittidis Stagetis baacidis Baaetidis baaccidis quindece 13 ait om fft sandarecei febrae scandaracei chelindrorum 14 uertere $g Muncker 15 antiqui solebant $ com16 tradehere ffi cylindrorum $2) per milites 17 sit 9^ mutantanda inopia 2) commutanda inopia £>{3[2] neferendi co nefrennefertandi $ nefferendi neferende diefontius 2 diefrondes edd diofontis £9t diofontius tius $ lacedonius §
stica

$2

§

$2 $2 P

E

P

B

$2

BE

P

P

B

E

EB

P

ANTIQUI
nius,

113
st.

qui

de
si

Marti
le

solere

tpellatur;

deorum scripsit, ait aput Athenas sacrum quod ecatonpefoneuma sacrificare quis enim centum hostes interfecisset, Marti
sacris

homine

sacrificabat aput insulam Blennon,

quod
,

sacri5

id est ficatum est a duobus Cretensibus et uno Locro Proculo Locro, sicut Solicrates scribit. ie Cortiniensi,
. . .

posteaquam hoc Atheniensibus displicuit, coeperunt porcum castratum quem neferendum uocabant, id Et aput Komanos Uarro scribit sst quasi sine renibus. Dentatum centies et uicies pugnasse singulari 771 ii||tiuin
sd

ferre

|

certamine, cicatrices habere econtra quadraginta quinque, pos tergum nullam, coronas accepisse uiginti sex, armillas centum quadraginta; et istum primum sacrum fecisse Marti. Bebius Macer, qui 6. [Quid sint ambignae oues.] istalia sacrorum scripsit, ait Iunoni eas quae geminos larerent oues sacrificare cum duobus agnis altrinsecus pa religatis; quas oues ambignas uocari quasi ex utraque

n

15

parte agnos habentes.
7.

daria

antiqui

[Quid sint suggrundaria.] Priori tempore suggrundicebant sepulchra infantium qui necdum

20

1

pefone

aputPP^p apudco 2 sacrificari $ quid huma 9t perfoneuma ex 7tscp6vsvv.ee ?
(3

BE
$

etaton § 3 enim] eum

£

= homine;
{3

interficessitP.ft interfuisset *P 2)

4 hominibus

de homine
co

an

de<^o^>

homine<(m^>?
2) v.

He

aput

PB$) apud

5 creSteph. Byz. s. v. Bisvvog 6 corteniensi ffi cortianiensi $g censibus creteniensib; socrates 9t sosicrates ed pr cf. et Theoclo Iunius Procle ?He ateniensibus hoc suprascr 7 postquam P$2) p. 50, 17 8 efferre P9t£ offerri ^ atanensibus 9t ceperunt id est om $2) 9 et om nefrendum edd nefferendu di quasi sine vscpgols, id est renibus apud ca aput 10 sitium settium scribit Godofr. scripsit a scitium schitium 2) sitiuit £ sintium 9t scitinum ^5 Sicinium LXV 2) 12 poster11 contra PI<; Godofr. densatum$2) XXXIII $2) 13 LX nullas $2) gum post tergum a> 15 festalia bebinus $ 14 bigne 9i $ CLX 2) Iunoni om (3 parerent geminas 91 qui ^S geminas (39t^p 16 sacrificari (3 v.l. 2 19 suggrandaria <$ subgrandaria

blemnon

E

[2)]

hlemnon

B

P

BE

B$

BE
B

PBQ PBQ E PBE

PB

BE%

priore 2) suggrandaria Fulgentius ed. Helm.

BE<$

20 infantum
8

BESl

114
M.

SERMONES
St.

5

quadraginta dies implessent, quia nec busta dici poterant, quia ossa quae conburerentur non erant, nec tanta inmanitas cadaueris quae locum tumisceret; unde et Rutilius Geminus in Astianactis tragoedia ait: Melius sug- 772 grundarium miser quereris quam sepulchrum'.
r
||

8. Silicernios dici uoluerunt [Quid sit silicernius.] i7£senes iam incuruos quasi iam sepulchrorum suorum silices cernentes; unde et Cincius Alimentus in historia de Gorgia Leontino scribit dicens: Qui dum iam silicernius finem sui 10 temporis expectaret, etsi morti non potuit, tamen infirmi|

c

tatibus exultauit'.
9.

[Quid sint aruales

fratres.]

Acca Laurentina Romuli

nutrix consueuerat pro agris semel in anno sacrificare duodecim filiis suis sacrificium praecedentibus; unde
15

cum

dum

unus mortuus esset, propter nutricis gratiam Romulus in uicem defuncti se succedere pollicetur; unde et ritus processit cum XII iam deinceps sacrificare et aruales dici sicut Rutilius Geminus in libris pontificalibus fratres, memorat.
10.

20

[Quid sint iniuges boues.]

Manilius

Crestus

in

1 LX ^S® que nee $ poterunt potuerunt dt$> 2 quia] eo quod erant om $2) quia poterant § comburentur ^) comburerentur a> 3 locus conburentur tumisceret PJRB -mesceret a> rutilus § rutulius 2) 4 actianactis 9ft i-uggrandarium Ety sugrundarium sug-

E

PB

BE
B

PB

fft.

grundiarum
sillicernus

2)

5

miserum

§

quaereris SR quaesieris

quaesieras 2)

^

||

sepulcrorum
cinctius
9

hystoria $g Almetus *J$ 2) alimetus co leontinus fe scripsit 2) qui] quia %>BE 10 exspectaret $ mordi di mori SgBE scilicernius fRE 11 exultauit insultauit in infirmitatibus £> poterit 12 acta £> rumuli 13 consuerat 2) insultauit pro 14 duosacrificium 14 om 9t semen § cum agris om $ XII ^)$P2) decem praetendentibus 2) cedentibus 9? dum] se om *J52)9i suprascr cum |3 16 defunctis di sefuncti $2) duodecim sacrificari rictus SJS 17 cum om 2) § 20 mannalius $2) 18 potificalibus fonticalibus $ |3 Chrestus edd

B

§

6 silicerniis silicernus 3t Silicernos 9ft§ scilicernios 7 curuos 8 et om di cintius $|) cinctisus 2) lac 3t

sepulcrnm

9ft£>

E

PB

B Ety B

BE

alimentus
9ft

Leuntino

B E

B

P

P

B

QB

ANTIQUI
libro

l;
st.

quem

de deorum himnis scribit ait Mineruae iniuges

sacrificare, id est iugum numquam ferentes, illa idelicet causa, quod et uirginitas iu|'gum nesciat maritale 773

11. (oues

numquam sit iugo prementi subiecta. [Quid sint semones.] Semones dici uoluerunt deos quos nec caelo dignos ascriberent ob meriti paupertatem, sicut sunt Priapus, Epona, Uertumnus, nec terrenos eos 173 deputare uellent pro gratiae ueneratione, sicut Uarro in
b

uirtus

5

|

mistagogorum
12.

libro ait:

c

Semoneque

inferius derelicto

deum
10

depinnato orationis attollam alloquio'.

Pacuuius in Seudone comef a inducit Sceparnum seruum ancillae dicentem: Ni ego te blatterantem aspicerem, his mintium iudicassem'; blatterare enim quasi uerba trepidantia metu balbutire dixerunt.
[Quid
sit blatterare.]

13.
die

[Quid

sit luscicius.]

Luscicios dici

uoluerunt in

15

uidentes, quos Greci miopes uocant; unde et r Plautus in mercatoris comedia ait: Mirum lolio uictitare

parum
17
1

cf.

Plaut. mil. glor. 321

sacrificare P om E numquam iugum 9f{f3

que

$

himiris

$

hymuis

9? 2)

scripsit
<o

(3

2 boues

B E asscriberent $BE 6 nec] in om § uer autumnus 2) ueri et pona B uertumpnus 9 8 sicut — alloquio 10 om 3) £ terrerenos ^
nesciant

cod Leid sacrificari 3 causa om §

v.

p. 113,

16

$

4 premente
<p

^

prementis

quia § pmtis 7 sunt

quo

B

5 deos

om

*J$

autumnus

^BE

gorum § mystagogorum 2) nes 10 in inf marg add ead
3ft

m

oratiosermoneque $ semone P 10 depennato § depugnato

mistagor—

11 blateorationes de pinnato? Wessner eloquio $)§ in om Pacubius §$2) rare 3t blanterare £> blapterare ^5 commedia seudone PB31 fedone $q pseudone (-ni *$2))f3 nisi te om ascille 9t serium 5) 12 separnu Jp mintium 13 platerantem 9R blitterantem $ mincum ,*p nuncium 2) nuntium oo mitius? Wessner minutim He iudicas^emus ty indicassem 9? minutim uindicassem aut 14 trementia concidissem ? Plasberg platerare *R blatterrare 15 luscitius (3 blalbutire $g balbuttire p metu £>

§P

B

B

E

B

PRBE

P

R

luscius

luscitias

luscitius 2) luscitios |3[2)] lucicios 16 miriopes (-ryo- E) in die] inde 17 mercatoriis Hyrum uocant] dicunt 9ft olium uetitare £) uititaret 9ft
<p
<q

lusciuius $1 lusciuos 9ft

||

P

B

P

P

B

8*

116
M.
te,

SERMONES
St.

tam
14.

uili tritico,

quia lusciciosus
tutulus.]

es';
||

dicunt enim quod

lolium comedentibus oculi obscurentur.

Uarro in pontificalibus ait 774 174tutulos sacerjdotes dici breuium deorum. Numa uero Pomet ipse de pontificalibus scribens tutulum dici ait 5 pilius
[Quid
sit

pallium quo sacerdotes caput tutabant,
f

cum

sacrificium

accessissent, sicut et Uirgilius:

Et capita ante aras Frigio

uelamur amictu'.
15.
10

[Quid

sit

oria.]

Oriam dicunt nauicellam modi?

Malo piscatoriam; unde et Plautus in Cacisto ait: hunc alligari ad oriam, ut semper piscetur, etsi sit tempestas maxima'. 16. [Quid sit

cam

problema.]

positio in capite libri quaestionaliter posita; sed ne quid te 15 stenes pro Philippo ait

Problema dicta unde

est

pro-

et

Demoturbet

Grecum

ait enim: exemplum, ego pro hoc tibi Latinum feram f Problematis autenticum gradum tradamus astanti, cui nostra

subsequens occurset oratio'. Nam et Tertullianus in libro f quem de fato scripsit ita ait: Redde huic fratri primum
20 problematis mancipatum'. 17. [Quid sit pumilior, quid 275
|

sit glabrior.]

Apuleius in

7 Yerg.
rec.

Aen.

III

545

10

cf.

Plaut. Vidul. fragm.

XVII

Goetz

uiri 'tR 1 te tam] etiam 9? uile triticum luscitiosusS^S) lusciosusP luscitius luscicius^) es] etJB eB 2 lolilium 2) commedentibus § comedentes di qui £ 4 trium Lersch 3 tutolos titulos numma $3t pam5 di 6 tutulabant § seruiens om $q philius £> 7 arcessissent § cum ad dlp ante om uergilius 8 uelamus |3[2)] uelanturS) amicto 9t 9 orya 2) dicunt om 10 pistoriam ^ nauiculam {3 mallo 2) 5) paruam ^53) 11 otriam PBdi oryam 2) ut si sit 13 est in capite

BE

BE^
PB

P

B P

E

B

BE

libri (libris

®) questionaliter propositio posita prepositio fe 14 demosthenes 17 promlematis ^ 15 te om B 18 occurautentium P9i autenfci § cui nostra] cum iam SR 20 promret §B huc 9i tertulianus 19 facto B 21 quid sit glabrior om blematis $ municipatum ffi

BE

PP$

E

sit

om

tyi)

si

§

ANTIQUI
asino a
dicit: d
||

117
st.

aureo
f

inducit

sorores

Psicae

maritis

detrahentis;

quouis puero pumiliorem et cucurbita glabriorem'; 775 umilios enim dicunt molles atque enerues, glabrum uero enem et inberbem.
18.

[Quid sint sutelae.]

Sutelam

dici

uolunt astu-

5

tiam, quasi subtilia tela; unde et Plautus in Cassina ait: f Possis clam me sutelis tuis praeripere Cassinam uxorem,

proinde ut postulas'. 19. [Quid sit friguttire.] Friguttire dicitur subtiliter f unde et Plautus in Cassina ait: Quidnam friadgarrire;

10

Ennius in Telestide comedia anus admodum friguttit; nimirum sauciauit
guttis?'
et

f

sic

ait:

Haec

se flore Liberi'.

120.
r unt r

tittiuilicium.] [Quid putrida quae de telis cadunt; ut Plautus in Cassina ait: Non ego hoc uerbum empsim tittiuilicio', id Nam et Marcus Cornutus in est re admodum uilissima. satyra sic ait: Tittiuiles Flacce do tibi'.
fila
f
f
|

sit

Tittiuilicium dici uolue

15

2

cf.

necne)

7 Plaut. Cas. 95 sq. (possisne Apul. metam. V 9 10 ibid. 267 (nam quid) 15 ibid. 347 (istuc)

Ps. mar.] psice pisce § pse prese $ prose detrahentis PfR Bern detrahentes ca 2 dicere |3 pomiin3 pomilios *$ liorem ^ cucurbitam £ enim om $ nerues 9t inertes (-her- E) f? 4 lenum 9t leuem uero] enim § edd indeberbem 9i 5 sutule 9ft sutellas § sutellae 5) sutulam 91 sutellam ^S) uoluerunt BE$$ 6 subtillia £ 7 posses § poscis casina ^5) sutulis 91 sutellis §
1

PB

BE

%

lac 9£

BE

8 proinde prointe § promte 9 suptiliter 10 in cassina ait om fe £ promptam 91 casina $3) friuttis J57 11 Hennius ty celestide SqE tellestide

peripere

$

casinam $2)

B

PB

12 sautiauit Alcestide edd flere $2) commedia<p 13 Quid ait 15 om Jp bis: tittiuilicium Bfll titiuilicium 14 filia ty textiuilicium (-litium [priore loco] -licum B) § 15 casina JX^2) non ego do tibi 17 post putride 9i uerbum om $ emsim 118, 4 ait £ empsi 9R£) emi (3
9t(?)

BE

— PB tittiuilicio PB tittiuilici ${ tiuilitio empsitem vel emsitem edd sic 16 Cornatus %% § textiuilicio (-tiliuil- 2) -litio B E)
(3

E

P

ait in satira
si

§

17 satira

9i£$S)

textiuilices

{3

Flacce]

placet

§

118
M.

SERMONES
St.

176

21. [Quid sint isculponeas.] Sculponeas dici uoluerunt cestus plumbo ligatos; unde et Neuius in Philemporo

comedia ait: Sculponeis battenda huic sunt latera probe' Melius et Plautus in Cassina simili modo ait: sculpo- 776
c
||

f

5

neas, quibus battuatur tibi os, senex nequissime'. 22. [Quid sit catillatum.] Catillare dicitur per alienas

domus domus
f

infrontate girare, a catulis tractum, quod per omnes f circuant; unde et Propertius: Catillata geris uadisimiliter
ait:

10

monia, puplicum prostibulum' et Plautus Quin meam uxorem mittam catillatum?'
capularis.]
|

23. [Quid sit 177 senem iam morti

Capularem dici uoluerunt contiguum, sed et reos capulares dice-

bant,
c

qui

capulo
f

Pergit capulare
15

digni fuerunt; unde et Lucilius ait: cadauer' et Flaccus Tibullus in Melene

comedia
senex?';
uoluit.

ait:

edentulum

Tune amare audes, edentule et capularis enim quasi iam sine dentibus dici

24.
dici

Promos et condos [Quid sit promus et condus.] uoluerunt cellaritas, eo quod deintus promant et intus
10
III
cf.

551

4 Plaut. Cas. 495 sq. (potius quam sculp.) 14 Lucilius ed. L. Mueller fr. mag. susp.

ibid.


(o

1 sit $5) Sculponeas] isculponeas BBEdife isculponea 2 ligatas 9i filemporo 9ft phileboro § filemporro (3 $5) batenda 9t 3 commedia § sculponeis PBfe isculponeis oo melius simili modo om $g 4 casina 55 probe] plumbo *p 55 nequissime 5 om $g> cf. ad p. 117, 15 sculponeas B isculponeas

tibiosenex 5 batiatur 55 dicuntur 5)& dicunt {3 [5)] 9?
infortate circu meant
(in

$

<p

gyrare 5) circumeant
catillita

9 puplicatellata gens |) 10 quin] cum di cum publ- oo et] dicitur et 11 capularis] catilatum § catellatum £ capullarem § s forent (3 13 quia 12 capullares £> capulare Jt 15 commedia £ 14 periit Lersch tibulus di capullare § 17 uoluerunt tu me (3 [55] 16 sine] se $5) edentula $

mg: Petronius)

PBE

BE EB

catilatum fe 6 sit om 55 7 domos £|3[5)] alienos £ 8 domos 9t£>$5) quod] qui §
proportius

B

$

propartius

5)

$

&BE

18 sint $5) promus et condus dici § §(3 [55] uolunt 2) 19 cellaritas celaritas celleritas Ot cellaria co promant et intus om intus] de intus fe

B P

P

ANTIQUI
c

119
st.
||

unde et Plautus in Asinaria ait: Ego sum promus condus procurator peni'; penum enim cellarium 777
condant;
dicimus.

Suppetias dicimus auxi[Quid sint suppetiae.] c Ferte et Memos in tragoedia Herculis ait: comites'. suppetias, optimi sit auctio.] Auctionem dici uoluerunt uen26. Plium; [Quid ditionem, quasi quod et ementem augeat et uendentem; c unde et Plautus in Curculione comedia ait: Auctionem
25.

unde

5

facio parasiticiam'.

10

27.

[Quid

sit

mnasiterna.J

Mnasiternam dicunt aquae

urnam, id est orceum; unde et Calpurnius in Fronesi Ubi tu mnasiternatus .ZT^comedia ait: aquam petas?' et r Plautus in Baccide ait: Effer mnasiternam cum aqua foras'.
f
|

28. [Quid est antistare.] Antistare dicimus praecellere; f et Crispinus in Eraclea ait: Diuinis uirtutibus antistans Alcides'.

15

29.

[Quid

sit istega.]

Stega est nauis proscenium uel
9

Iunde
1 cf. Plaut. Pseud. 608 Plaut. Stich. 352
cf.

Plaut. Stich. 218

14 cf

memmas $ nemos
$9*
7

2 pronus

£>

5
91
fft

memos

PR$

memmos

2)

memmus

BE
B$i

ait herculis (ferc- %)) @[E~\

Autio
et
<p

om

commedia

QE

mte B

Autionem 9t uindentem
aut

PB

8 quod] qui <p 9 curculionem
9t

6 obtimi prius et

§
?$

parasitiam
9?

BE

ait]

£

actionem

11 conasiterna

P

10 parasititiam innasiterna Innasi.

ternam
et

mansiterna

B

12 urceum

om ^S)

ealipurnus PMSq petas] lac 91

mnasiternatum
baccide

E

calpiurnius calpurnus 2) 13 commedia £> ubi tum nasciternatu tu nasiternatus te 14 uacciode tum mnasiternatus $3)

calipurnius
frasine 2)

B

BE%

urceam

B

$ urcoeum

P

B

bacchide 2) uaccide 9i uoccode $ baccade ait om 91 innasiternam 9? mansisterna B minasterna 15 est sit co 16 heraclea B ait om *|S5) antistans om 4$3) 17 alchides 9t alrides auctio uenditio quia uendentem et ementem auget § cf. v. 7 sq. 18 Istega co Stega He prostenium P postsceniu postcenium B poscenium 9^ piscenium *p$)

$

PB

BE E

PB

s

E

120
M.

SERMONES
St.

tabulatum, super quod nautae ambulant, sicut Plautus ait c in Crisalo: Forte ego ut in stega consederam'.
||

30.
f

[Quid
,

uelocissimae
5

lembum.] Lembum est genus nauicellae 778 quos dromones dicimus, sicut Uirgilius ait:
sit

Quam

qui auerso uix flumine

31. [Quid sint ramenta.]

lembum remigiis subigit'. Ramenta dici uoluerunt quasi

quoddam proiecticium purgamentum; f unde et Quintus Fabius Lucullus in epico carmine ait: Uilissimum ramentum, proluuiosa pestis'. 33. [Quid sint diouolares.] 10 Diofcolares dicuntur uilissimae meretrices quae sub paruo stipendio prostant, sicut Pammacius ait: 'Dio&olare prostibolum, quem ego actutum 17 9 Vit Dircem partitam reddam'; nam et Pacuuius similiter r ait: Non ego ita fui ut nunc sunt meretrices dio&olae, 15 quae suam nummi causa parui pendunt gratiam'. 33. [Quid sit ueruina.] Ueruina est genus iaculi longum quod aliquanti uerrutum uocant, sicut Gauius c Bassus in satiris ait: Ueruina confodiende, non te nauci
|

2

cf.

Plaut. Bacch. 278

5 Verg. Georg. I 201 sq. (aduerso)
2)
j3

1

Plautus] natus

consideram
cellae
^SS)

PB

P

<$

nautus
£>

considam

consedi

2 stega Btydl istega ca 3 (bis) lembus B nau-

5 uerso

nauiculae (-col- B) $ aduerso $2) Jp

4 quas |3[$]
remiginiis

dromenes
remginiis 7 proiectium

subiit 6 sit regiminis ffi $q £> subigat $ 8 fauius 'St flauius £> in epicarmine ^5 fR proiectitium 2) 9 pluuiosa ^5 pluuiosam pesentis 10 sit |> dioualeres diouolares <o diob- edd diodioualeres dioualares uolares co diob- edd 11 prostrant prostrantur Bern portant ty se 12 pammatius prostrant libri vett Mercero teste

B

P

B

P

E
B

BE


E

PB

E

B

pamatius
dioualere

BE

pommatius

dioualare

dicere prostibulum co[B] fe ut dircem om *>$ patita P paratam (3 pacubius £> 14 non] nam (3 diouola** sunt ut nunc § nunc om ff{ dioualae diouolae co diob- edd diobolares vett edd SR

E

P

diouolare eo diob- edd 13 dircen 91 om quam edd

B

$ pammachus §

pammachius

3)

,pstiuolu

BE

-lariae ?

Muncker
£>

15

causam

2)

pendent _B2) penduntur

18 uarsus grauius P9?£> gabius {3 uassus Bdtfe ueruina ueruine 35 B uerruine § ueruinae te om <$ co confodiendae aut -de Bdlty non] nomen §
17 quod] qui

P

ip

PB

ANTIQUI
facio';
et
f

121

nauci enini quasi pro nihilo dici uoluerunt. Nam Si tibi macera est foris, Plautus in Baccide sic ait: mihi ueruina est domi, qua te ego et illos conficiasoricina nenia'. mus 779 Diuidias dixerunt tristitias, 5 34. [Quid sint diuidiae.] sicut Propertius [ait]: 'Diuidias mentis conficit omnis amor'.
||

Iat

35.

[Quid

sit

iustitium.]

Iustitium

dicitur

luctus
ait:

puplicus,

unde

et

Fronto in oratione pro Nucerinis

'Denique iustitium plebi indicitur'. 36. [Quid sit coragium.] Coragium dicitur uirginale f funus, sicut Apuleius in metamorfoseon ait: Coragio ita-

io

iSOque perfecto omnes domuitionem

parant'. 37. [Quid sit desiduo.] Desiduo dicitur diuturno; unde f Diuidiae mihi fuerunt tum et Uarro in Corallaria ait:
|

desiduo afuisse
38.

te'.

15

Flocci dixerunt quasi nihili, [Quid sit floccio.] unde et Plautus ait: Flocci pendo quid rerum geras'. 39. [Quid sit lentaculum.] Lentaculum dicitur gustatio, f sicut Calimacus in 2/iesia: Lentaculum proferre Ioui'.
f

2

cf.

Plaut. Bacch. 887 sqq.

11

cf.

Apul. metam. IV 34. 35.

macere
25

quasi om 2) macer. conficiam
1

B
$

nilo

B
fe

2 uaccide

a

machera $1$

BE

3 aut 9? fori* 9t illus? 5 diuide P9t tristitia

He

faciamus
tristicia

P

B
\\

tristiciam § diuitias di

6 propercius

iusticium
co

inducitur pleui ple *P 2) metamorfoseon 9t apoleius 12 profecto £> domutionem -morph- co corogio 13 diuturne (-nae unde et] *$ domoitionem ^) §{3 ut 2) et 14 coralaria Bern coralliaria ^ coiralaria ciralaria tam corollaria 2) edd corollarria ty racollasiam 9ft 15 affuisse /3 aruisse 91 floccio 16 floccie ty flocci (3 dix- 9i nichili 17 flaii 18 Q. s. 1. quod om § lent. pro ient. ter ca erravit igitur Fulg. gustacius Jp 19 sic P2) calimachus § simachus ty calisimachus 2) sicca unde lisimachus zesia a zesti (xes- 2)) (3 in mg sv
9

PB

pronto B prompto tyfll&E iusticium B $ B instititium E 11 apolleius P 10 sit om P

PBB&

ait om a in marg: Petronius 2) 7 iusticium omnes instititium 2) instititium 2)2? 8 puplicus publicus

B

PB^
P B

PB E

E

nucerinus

*$

nugerinis BE

BE

BE

B

^

E

PB

^

BE

E

BE

ainoig

2)

em He

proferre

PB

proferri

a>

I

122
M.

SERMONES
St.

40.

[Quid

sit

edulium.]

Edulium

dicitur ab

edendo

leius in asino

dictum, id est quasi praegustatiua comestio; unde et Apuc aureo ait: Edulibus opipare excepta'. 41. [Quid sint tucceta.] Tucceta dicuntur escae 780
||

regiae,

5

sicut Callimorfus in Piseis [ait]: fauore'.

c

Ambrosio redolent tucceta

42. [Quid sit ferculum.] Ferculum dicitur missum f carnium, unde et Petronius Arbiter ait: Postquam ferculum allatum est'.
10

43.

[Quid

sit

miropola,

quid

sit

adfatim,

quid

sit

uenustare.] Miropolam dicunt qui unguenta uendunt, ut c sunt pigmentarii, unde et Neuius in Dio&olaria ait: Miro-

pola adfatim mihi unguentum largitus est, quo me uenustarem'; adfatim dicitur abundanter, uenustare uero ex15

hilarare est.

44.
cellae

[Quid

sit

celocem.]
,

modicissimum

quod bamplum
et

Celocem dicunt genus nauidicimus, unde et
15

3 cf Apul.
ed. 3

Buecheler

fr.

metam. V 8 in. IX (cf. c. 39)

et

VI 19

10 Petron.

1

sit

om

P

dicitur

om

^§3)

2 dictum

PB
||

dicitur

oa

morpus dlB®

commestio $ commessio § pergustatiua 2) praegustiua § 3 aurea eduliis <p epipare 9? oppipare $ exepta 4 sit tuceta tyE tuaeta uel tucreta <p tucete $ Jp tuaeta § 5 sic calli morbus ip callicalimorpus

BE
B

B

impiseis § om a® tucceta fauore om § tuceta ^ 8 et om BE 9 ablatum § petronus B om § quid sit adf. — uenust. om E sit om

in pisseis

P

^E

episeis

ait

adfacio

dicuntur oo ungenta 12 pigmentari diduolariaJB dioualaria diuolariaSft odio uolaria § diouol13 affatim $ (o diobol- edd mihiomBE miroppola .B 2£ 14 afaungentum^ unguenta largitus unguentum $ tenustare tim £> affatim |3 exhabundanter fRBE dicimus § ilarare ^di exhibilare § 16 sit celox (3 nauiculae |3 17 bamblum § blampum $ blamplum 2) blamblum lembum edd lembuluni Wessner
pole
$i

B

PB

adfatim
di $2)

di

affatim

eo

11

10 Quid — adfatim myropola miroppol§ E mirropty 2)
$)

6 fabore

PBSi

miropola

dicunt

PB%>

unguentum §

uendunt] dicunt ^2)

BE BE

P

B

BE

ANTIQUI
f

123
ait:

Apuleius in libro de re puplica nequit, onerariam petit'.

Qui celocem regere

145.

Celibatum dici uoluerunt [Quid sit celibatum.] 181 uirginitatis abstinen tiam, unde et Felix Capella in libro Placuit Mineruae de nuptiis Mercurii et Philologiae ait:
f

5

celibatum'.

46. Ipellere

sit exercitus, quid sit nictare, quid sint Exercitus dicitur contemptus, unde et Plautus in ualgia.] f milite glorioso ait: Itane nos nostramque familiam habes

[Quid

ubi supra ait: Plus uideas ualgis quam 10 sabiis, denique omnes nictant eum'; nictare enim dicimus cin||num facere, ualgia uero sunt labellorum obtortiones 781
exercitam',
et

f

in

subinatione

factac,

sicut

et

Petronius

f

ait:

Obtorto
15

ualgiter labello'. 47. [Quid sint summates, quid sint simpolones, quid

:

ganium.] Summates dicuntur uiri potentes, simpolones dicuntur conuiuae; nam et amicus sponsi qui cum eo per onuiuia ambulat simpolator dicitur; ganeum uero taberna
sit

5

cf.

Mart. Capella
sq.

15

9 sq.

cf.

Plaut. mil. glor. 172
fr.

10

cf.

ibidem 93

13 Petron. ed. 3 Buecheler

X

re $2) re publica 91 2 ne3 celibatus orer itriam 9t petitur in libro om 4 abstinentia $ capilla § cappella {3 5 nuntiis 1(33) mercui £ Philologe (-ae 2)) (l[B] in om 7 quid nictare post ualgia 8 § $2) philogogie § prim 8 uulgia ^SS) sit om dicit sec sit om |3 sint om $l§ 9 mos 9i om 3) auea hebes familitiamfi 3) 10 ubi] ut 91 ualgus (aut ualgiis) 11 sab; uulgis ^SSD enim om 3) sabis saluis <p sabus (an sabiis?) co 12 cinum ?$$ lauellorum Pi29t uulgia $2) ualgiae obtorciones 13 subinatione oportiones (derivatum a subare?) sabinatione 9t supinatione £) subatione edd sauiatione ? Wessner facti pati 9? pacti 00 peractae edd factae 14 lauello PB$i abello He sic et petroninus fe 15 sumates sint om (3 simplones 9i simbolones $g 16 gannium ^52) simquid sint simp. ganium 16 om 17 dicuntur om conuiuie & 18 ambuplones §[E]
1 re puplica] p.
ig

§

rep.

BE

quid

honerariam

9$

E

B

B

PB P

P

B

P

B

BE BE

PR

$

PB

B

B

E

$

labat

E

suprascr

§

simpolatur tauerna

B P

BE

E

simpolatus taber 3)

9t

gannium

$ 2)

uero

124
M.
est,

SERMONES
St.

unde

et Sutrius in

comedia Piscatoria
|

ait:

'Summates

uiri

182
5

simpolones facti sunt ganei'. 48. [Quid sint praesegmina.] Praesegmina sunt partes c corporis incisae, ut Tages in aruspicinis ait: Praesegminibus amputatis'. 49. [Quid sit

congerra.] Congerrones dicuntur qui aliena ad se congregant, unde et aput Eomanos gerrones Brutiani sunt dicti.

10

Cistellam 50. [Quid sit cistella, quid sint crepundia.] f Cistellam mihi effers dicunt capsellam, ut Plautus [ait] cum crepundiis', id est cum puerilibus ornamentis.
:

51.
cinas.]

[Quid

sit

Antidamas

fabre, quid sit in moralibus

pecuatum, quid sit ariFabre conlibris ait:
c

15

pactum animal hominem quis ferat sic ire pecuatum' et c AueiTuncassit deus tam aricinas hominum mentes'; fabre
dicitur perfecte, auerruncare eradicare, aricinas testeas uel
argilleas,

pecuatum stultum.

||

[Quid sit alucinare.] Alucinare dicitur uana som- 782 niari tractum ab alucitas quos nos conopes dicimus, sicut
52.

10 cf Plaut.

Cist.

709

1 est

om

commedia
suprascr

§

et Succius edd vett cf p. 73, 7 uiri 2 om 9ft 2 simbolones § polones di simplones ft ganei 3 segmina £> praesegmina sunt om cc 4 ages ^ Sft
(3

Jp

aruspicines 2) auruspicinis ^ ad se aliena 9ft ad se om S> 8 brutianes gerones ^52) congerrones aput PBfe apud co sunt om $ 9 sint] sit brutiati 9ft butriones (-anes BE) (3 <p 10 dicunt om ait Cistella ?$ om co capsella 2) <p j3 11 puerilis 12 sec sit om offers co effers pueris *p 13 antidianas § cotidianas aricinis tert sit om $i tydi 14 sic hire Pli si mortalibus § compaetum 9t(3 15 auerruntias sit 9ft haberi (habere $) cussi (3 (auerunscire §
ariuspisces
arusscinis $1
7 alena

$

6 congerro

(3[3D]

$

B

PB

BE

BE

P

©

cassi dini

BE

em

2))

ds

dy = deus He
16 dicit (3 aluncinare

B

dr

P dum £

coll

Godofr.
alucinari

125, 6 citas PB!q

BE

P

chim 9t dina $3) (d del 3)) aretinas Pacuv. v. 112 ed Bibbeck 18 aluncinare $q@ adruncare £
aluncinaria
(3

§

124, 18

— 125, 2 post
||

19 aluuasa |3[©] sommaria ^5 somniaria (3[^S] alucitis (-titis E) 9ft(3 conopos ^S conoppos 3)

125
st.

Petronius Arbiter
molestabant'.
53.
sit

c

ait:

Nam

centum uernali me alucitae
in

IANTIQUI
[Quid
c

culleum.]

quo

rei conclusi

in

Culleum dicitur saccum, mare mittuntur, sicut Plautus ait

in
5

Uidularia:
54.

Iube hunc insui in culleo atque in altum de-

portari, si uis

annonam bonam\
sit

|

183

[Quid

sicut

Cornelius

elogium.] Elogium est hereditas inf malo, Cessit Tacitus in libro facetiarum ait:
filiis

itaque morum elogio in 55. [Quid sit lixa.]
et

derelicto'.
10

Lixa d^itur mercennarius, unde
lixa bibat'.

Lucanus

c

ait:

Stat

dum

et

Sudum dicitur serenum; unde 56. [Quid sit sudum.] c Tiberianus ait: Aureos subducit ignes sudus ora
||

Lucifer'.

57.

unde

et

[Quid sit luteum.] Luteum dicitur splendidum, 783 c Pacuuius in tragoedia Tiestis ait: Non illic luteis 16

aurora biiugis'. 58. [Quid sit abstemius.]

Abstemius dicitur obseruans,
5 Plaut. Vid. fr. XVIII v. Poet. Lat. min. ed.

3 1 Petron. ed. Buecheler fr. XI 11 Luc. Phars. IX 593 Goetz Baehrens III p. 269

13

I

1 comptum me uernali contubernali me § contum (centum P) uernali me co sc tempore contubernalem Buecheler
(3

alicite *$ 2) alutite

E

latria.5 in $2) ann. $

iuue

PB

4 inclusi (indui ut videtur $) (3 iube 9ft§ iuuenem (iueuem 35) co

5 uidu-

hunc om

om

${

deperiari

amnemam 2)

PB

est om $ 2) Elongiu B cessis facecitarum £

faceciarum £> cess& cessisti? He 9 mors § filios 2) (add: ponitur etiam saepe profana et pro responsorio diuine et pro eloquio et pro ignominia uituperatione 10 mercenna mercenarius improperio et abprobrio) 11 bibat 9? uiuit § iuuat *J52) uiuat co 13 & iberianus P

bonam piscibus BE malum $ 8 tatitus

^S

deportare

9^

6 si uis] iussi § 7 sit om 9ft

PB$

BE

P

E

et ib-

et Hiberianus 9ft tyberian aureus subducet 9ft£)f3 sudum /3[*J$] sudosere Lucifer § 14 lucidu 16 Paucuuius $ pacudius $q placuius ti&Zis Tiethis 2) tegetis Tietis co em He Thyeste edd bigis edd

B$

9

B

B

BE

E

B

B

18 abstemus

$2)$

||

abstemus §{i[E]

126
M.
_

SERMONES ANTIQUI
St.
c

sicut Eabirius in satira ait:

Abstemium merulewta

fugit

Mettenia nomen'.
59. Uadatus dicitur obstrictus [Quid sit uadatus.] c uel sub fideiussione ambulans, sicut Fenestella ait: Penes amicitiae nodolo tenebantur'. quem uadatus,
60. Manubies dicuntur orna[Quid sint manubies.] menta regum, unde et Petronius Arbiter ait: c Tot regum manubies penes fugitiuum repertae'. 61. Aumatium dicitur locum [Quid sit aumacium.] secretum puplicum sicut in theatris aut in circo, unde c et Petronius Arbiter ait: In aumatium memet ipsum
conieci'.
|

5

10

184
15

62.

[Quid

sit

delenificus.]

Delenificus dicitur blandi-

locus, unde et Lucretius comicus in Nummolaria ait: c Nescio quorsum mihi eueniant tua uerba tam delenifica'.
7 Petron. ed.
3

Buecheler

fr.

XII

11 ibid.

fr.

XIII

1 sairius (sanius

$)

{3

sitira

PB

satyra

§

sira
co

stemum
fuit

^

9 aumatium E aumaticum § aumantium $ aumacium $$) aumantium^S aumaticum § naumachium Wessner v. tamen 10 publicum 9^ locus secretus publicus Arch. f. lat. Lex. XI 69 11 aumacium di naumateatris P£) $2) (puplicus E) fe§ 12 protium R aunnaticum ip aumantium $ ipsum om 3) 13 Quid sit deleneficus post numularia 14 £> conieci B E

B

5 quam ^diB * in extenia (c eras) B in & te nia nodulo <p modulo amito % amitte 2) amice uadatur di tenebant (3 [$] tenebatur * dolo fft moloque $ (mu- B) 7 regnum $t manubiae ter edd 8 fugitiu 6 sit fR ^S^

§

meruleta abstenum SD abstemius § 2 metenia PS) (vel mecenia) mectenia

ffi ab-enta edd

$

BE

E BE

9^

methoma

||

s

deleneficus di $

||

deleneficus

£

eleneficus

M

blandilocus

PB

-quus
§$$

oo

14 lucrenus

R
^ $

lucrecius

§

numularia (numm-

%BE)
15 tua

tam

et ueniant delenifica uerba

e ueniant di ueniant delenefica §

SgBE

Explicit expositio
plicit liber Fulgentii

om

B

Exsermonum anticorum fH om § Deo gratias amen $ Explicit feliciter 2)

Explicit liber Fulgentii

E

v.

p. 82

PR

FABII CLAUDII GOKDIANI FULGENTII
v. c.

DE AETATIBUS MUNDI ET HOMINIS

Palatinus 886

Reginensis 173 Sorbonicus 268
Taurinensis

DN

39

(Yaticanus 7257

=P = B (deest a p. 130—141, = S (deest a 177, = T (deest a p. 130, 6 ad = V) (non commemoratur a
p.
7)

8)

p. 171, 21) p. 141, 17)

Omnes

codices qui supra sunt memorati aut

praeter eos qui nomi-

natimafferunturreliqui

=

ca

minum XXIII
libros

Fabii Claudii Gordiani Fulgentii uiri clarissimi liber uolude etatibus mundi & hominis reseruatis p singulos
9

singulis litteris ab a usq; in z qd prim liber primam littera sic etia usq; ad postremu postremam S Fabii Claudii Gordiani Fulgentii uiri clarissimi per singulos singulis literis secundum ordinem liminatis. Liber I absque Flauii Claudi Gordiani Fulgentii liber primus incipit de etatibus mundi et hominis reseruans per singulos libros singulas litteras ab usque in Z. Qui libri sunt uiginti & tres

n habeat

AV

A

inscriptio deest

PE

T

H.

Oportuit quidem, uirorum excellentior, hoc nostro quo uper regimur temporis cursu perenni potius studere silentio et non dicendi studio, praesertim ubi nihil plus nisi de nummi quaestu res uertitur et conquirendi lucri perennis sollicitudo cotidie mentibus suppuretur; cupido tenim sensui non sermo dicentis comptior, sed offerentis

5

:t

dulcior.
|

In his non lugentum luctus intenditur, non

gemitus condoletur, sed solius colligendae 2 commodo pernox compotus ducitur; cupidae enim pecuniae Et crede, teste Deo nostro 10 menti fit et uox humilis.

miserorum

nfiteor,
i

uolui

tuum

in his opusculis

praeceptum spernere,

hoc

meo

indixissem

ingenio,

ediens inueniri imperio.

tuo nullo modo inEsto ergo contentus huic oneri,
15

uod

hortulis et tibi florulentis Pieridum decerpsimus cut Euristeus mihi inponendo sudori Herculeo praefuisti. ic quoque nostris opusculis intentus quaesumus incubes
tor,

ut,

uo non

iniunctum opus quod minime puto displicuerit legendum iudicio, poeticum felix gessi
si 20

negotium,

inconditus

sin uero obscuro stultitiae nubilo tenebrescit sermo, in silentii cinerem sepultae migrentur est tot lucernae peruigiles et sine effectu honoris

2 excursu Ho 5 quotidie S suppoir

3

nichil

ST
co

4

re

s

T
S

(alia

m

8
)

T
_

supputetur
7
h.
e.

suppuretur He

S
uox

offerentis

quoquo Inecesse

modo

<manus>? He

V

V

compotus

lugentium computus

T

enim 9 commodo]
6

11 uoluissem

13 opi

T

honeri

S

10 menti fabet 14 flor. de-

cerps.

hort. pierid.

S
cessi

18 felix

om S

V

15 Euristheus 20 silentum

V

V

16 queso qs sepultae om
9

V

T T

migrent

S
ed.

FuLGBNTitrs

Helm.

130
H.

DE AETATIBUS

5

productae usque in crepusculum noctes. Ergo decuit, mi domine, cuius propter hoc nostrum ordiri libellum uideor uel quo inpellente opus durissimum subire cognoscor, in hoc excellenti superboque negotio, ubi ingenii potius exerceri debuit celsitudo, elementorum ut peruides , ordini

non

seruire,

quo

mirifici

operis

dispositio
litteris

decorum non

fugisset eloquium;

dum enim mens
efficiet;

minus idoneum opus
spiritus,
10 licebit,

fugiendis studet, sudor quippe est estuosi

inueneris ponere non quae fugiuntur inpegerint; de tuo enim conice mentis ingenio, utrumne, dum inter illud quod queris id quod non uis inueneris, quibus ingenii

ubi

quidquid

decorum

dum

illic

litterae

estibus

suffoceris.

Ergo semel

indicto

seruiens

ex
|

in-

et 3positione negotio melius duco minus compte dicere 15 ex rei praesumptae ordine nullo modo dissilire. Quaeso

ergo te, domine, ut non rusticiter me sensisse diiudices, dum sublime non profertur eloquium; est enim in nobis

copiosum dictionis enormeque fluentum, quod nostrum opus
mirifice
20 obesset.

pingeret, Dixisti

si

enim

huius propositae rei impeditio non legisse te librorum bisduodenum

uolumen Xenofontis poetae in singulis libris singulis litteris diminutis, quod quidem opus mirificum cuncti qui
interfuimus iuste praetulimus; sed illic forte nec nominum ordo interfuit cum suis litteris subducendus, et penes Grecos licet in litteris uertere, ubi quilibet necessitudinis
constringitur forcipe, ut e in i et o in u, quod penes Libicos inuenitur inlicitum. Quid ergo ego in primi hominis nomine eiusque coniugis uel duorum filiorum per-

25

pessus

sum quoue sudore usque

in internicione constrictus,

4 in3 onus Ho 2 propter que S perducte 7 fugasset Plasberg uinolentis p. 171, 21 enim 12 non uis] uix om T 8 efficit S 9 quicquid S 19 interpeditio 13 extibus SV indito V (lac) S X 22 imminutis S 21 xenofoontis PS xenophontis V 23 protulimus V 29 sudore reus usque V 27 libycos V infnecione S
1

PV

genio

T

.

.

.

.

P

P

MUNDI ET HOMINIS

131
H.

ut, quos ordo scripturae dicendos exigeret, illorum nomiSed dicetur mihi: mirum nibus uti penitus non liceret.

non rerum principiis Ergo praetermissis nobis exhinc sumendus est tenor. Uiginti igitur et duobus elementis penes Hebreos ordo loquendi disponitur, uno itiopus non
esset,
si

districtio

huius rei quaerendae
libelli

intercideret.

5

dem

superiecto nostrae linguae profusio, sed et Rom<((m>ae

colligitur; sin uero tertiae

sequentem

litterae superieceris

signum, Grecae linguae necesse est integrum ut monstretur effectum. Ergo ex quo in his operibus Grecum prae- 10 cessit ingenium, oportet deinceps nostrae linguae medium ordinem consequi, quo non bis duodeno uel bis undeno, sed Grecis uno elemento subducto et Hebreis uno superHis4 inposito unicus ordo Libico mon|stretur in numero.
ergo uiginti et tribus elementorum figuris, in quibus uniuersus loquendi cursus colligitur, mundi ipsius hominisque discretis temporibus ordines coaequemus necesse est.
15

In id enim, et
et

homo quod crescit et mundus quod uiuit elementorum quod colligitur, inuenitur in nostro libro rerum omnium concors digestio; ut, dum unitos continentiae nodulos in ordinem rei digestos inspexeris, inuenies et plenissime conscriptos hominum mores
numerus
et

20

mundi

dilucidos ordines et in litteris cursus sibi simiet,

liter

congruentes

quod

his

omnibus excellentius emi-

reris, in singulis libris singulis litteris rite subductis,

dum

25

primus primum, secundus secundum,

sic

usque postremus

7 superiecto m interiecto 5 nobis om S quis roora romae co Romanae superiniecto ? He v. I. 13 8 tertiae sequentem litterae co sc. tertiae uigesimae Plasberg 9 monstret (eraso ") S sequens Ho superieceris a> v.1.7 10 effectu* (erasa littera s ut videtur) S processit 11 ordinem medium 12 bis duodeno et bis 13 super16 colligitur 20 dum 14 libyco posito S colligit 21 unitus V nodulos erasa hasta ante om Qcinentie S 22 inuenies eo (e in ras S) inn S concinentiae modulos Ho uenias Ho 24 admireris S 25 litteris singulis 26 usque
1

V

Ho

V

V

V V

V

V PS V

V

postremum postremus S

132
H.

DE AETATIBUS
liber
sibi

postremum
dictionis

diminuendo
dicendi

perdiderit

Constringitur

enim

noster

sermo

elementum. huius inter-

5

domitus, cui quidem sollertissime serne in id, quod fugiendum proposuimus, incurrisse quolibet modo legentium iudicio denotemur. Igitur si secundum Grecorum elementorum ductus loquendique morem, ubi ex primae figurae sigillo usque in postremum
forcipe

uiendum

est,

w sibi DCCC numeri colliguntur, nostrae scolae uolueris conferre primordium et Eomuleis Libicisque litteris orientis 10 iungendum duxeris conputum, nullo modo sibi similes
poterunt ordines; neque enim k et h Greco consunt; episemon quoque et cuf quod Grecus pro numeris interposuit, Romulidum ordo non inuenit. Ergo
coire

cordes

occurrunt
15

in nostris

litteris,

si

secundum

illos

numeres

D, quo duodecies quingenteni mundi uiuentis indicent tempus; sin uero duodecies duoz,

usque in postremum

5dum
20

deni, uitae hominis necesse est monstretur excursus; item duodecies uiginti tres collexeris, nouem mensium et
|

numerum, certissimum ex utero hominis procedentis egressum, ut unde generis primordium sumitur, illinc quoque mortis ordo signetur. Ergo sicut
in

sex dierum repperies

homine uiginti

et tribus lustris

mores ordinesque uertotius

tuntur et uiginti tribus elementis
colligitur, sic
25

sermonis
tres

ordo

quoque

et in

mundo

XX

et

temporum

disponendi sunt motus, quo singulis quibusque, ut dictum est, libris et singulorum litterae obseruentur et mores

uitaeque

hominum

picturentur et

mundi

ipsius res gestae

lucidius demonstrentur.

SV

V)

co

4 proposuimus fugiendum sibi He scholae
cuf.
co

SV

romulidum V 14 numeris co quo S z (ras) quo P z * quod V (signum post z cognosci 18 collegeris V 19 reperies V non poterat) mensum V 20 procedentem co em He v. p. 134, 5 22 homine PS
.

= tpp,

V

viomtct

8 uu ubi 6ccc (octingenti 10 ppotu S 12 episenon 13 romulidus romuleus S 15 z 6 litteris He numi S

P

.

.

.

24 uiginti et tres

V

27 reges elucidius

S

Primum
homine

igitur mundi tempus sumendum est ex primo infelicissimo precepti dominici contemtore et ex

ahe*t

a

coniuge uiri simplicis seductrice, in quibus et serpens luidus utrorumque deceptor ostenditur et mulier mortis rimordium miseris successoribus repperitur. Quid etenim
rofuit Iius

5

inlicitum

uel serpenti quod non solus periit uel homini quod co|medit uel mulieri quod sibi uirum consen- 6
effecit,

tientem
conditor

processisset;

nisi ut in omnibus iusti iudicii Dei ultio neque enim excellentissimus ille rerum omnium

10

mortis muscipulum in fructu prohibito indidit, sed deliciose ut homo uiueret ex dinoscentie eum ligno deterruit. Cerne enim quod et serpentis deceptio sub spe
diuini honoris inmittitur et mulier perpetue uite promissione compellitur et uir lenocinio dulcoris in comestionem pomi gulosus inpellitur. Ergo ueternosus ille priuignus
letitie
15

qui primum penes genitores leno pomorum esse promeruit, ipse in filiis inuidie leno esse didicit seniorem homicidio perimens, iuniorem occidendo disperdens. nihil tutum serpentis ingenio, ut homo qui principium uite extitit ipse mortis elogium fieret posteris et mulier

20

Ue uiuentium genetrix interitus sue existeret prolis. ue hominibus, quorum initium mors, quorum finis mundo, iudicium. Quid enim profuit homini uite cursus, cui finiturum decretum est tempus? Omne enim quod perenne non contigit esse quid uiuit? Defle ergo, queso te, quod uiuis; uentosum enim est quod extolleris; on enim diuitie morientem secuntur nec honores corporibus rosunt: nudus qui mundum ingreditur, nudus mundo greditur. Sit solo inuisibili deo perennis honor in seculo, ui horret excelsum, erigit deiectum et hominum semper

25

so

2 sqq.

cf.

Gen. 3

16 sqq.

cf.

Gen. 4

iomo, 3 contemptore SV om PV comestione PV
enim S

6 reperitur 17 primus

V V

20 nichil S 22 genitrix 28 sequuntur SV

SVP^

13 detriuit 15 in 18 leno in marg add S sui 27 uentosum est

V

P

29 nudus quis

SV

30

soli

S

134
H. abestA destruens

DE AETATIBUS
in

nihilum deducit consilium; sed uere iustus, quid enim mundi presumtio uel efficeret uel conmitteret, si ei perenniter uiuere contigisset? Sed nunc 7 perscrutemur quid sibi hoc mundi principium cum ho5 minis ex utero prodientis concordet effectum. Illic nouellum primi uteri germen zeli toxico innocentem inuidus uterinum
uere pius;
|

insequitur, hic puer puero dum iniungitur, licet innocuum, sed genuini zeli ostendit effectum. Discit primus homo

uolucrum pecudumque
10 discit

differentes

edicere

nominum

sonos,

innocens licet inconpositos proferre dulciter modulos.

Ergo primum mundi tempus usque in Enoch finire decretum est diuine potentie uirtute euocitum. Quo quidem et hoc innocentibus conpetit; nihil enim Deus super innocentum purissimum diligit sensum.
15

n.

abettB

Nunc quatenus

in primo

opere in quo

quidem arta

legis catena damnati et plenam loquendi facultatem amisimus et sententiarum declamationumque pompismata tenaci

forcipe
20

suggillati perdidimus, in quo mihi nec Adam nominare aliquatenus licuit nec eius coniugem disparesque germanos, unum zeli toxico de fratricidii crimine saucium, alium innocentium martyrem primicerium, designare fas

2

ducit al. m. add de P 1 nichilum S sed] sic V 5 effectum (m expunx al m) P effectu psumptio SV 8 sed] sic V 7 puero om V hic puerpo dum S VS

9 differentes 13 nichil S

SV
mus

12 quod S 11 mundi primum S V 14 et purinnocentem S innocentium V Primus liber absque a explicit, secundus absque b in-

om

cipit Flauii Claudii Gordiani Fulgentii uiri clarissimi

P

PriII

liber absq; a explicit scds

absque b
libris

V et sic

absque omnes mutatis numeris

B

incipit

S

Liber

et litteris

in sequentibus

16 quo qui de maria q qd de mar* a (ras supra 18 de17 dapnati S r) 5 quo quidem arcta pompisma derivatur a clarationumque poppysmata 22 inno20 aliquatenus om S 19 mihi om pompa martiru S martyrum centum V
e
et

P

post

V

V

V

V

V

MUNDI ET HOMINIS
fuit

135
H.
abest i

nunc itaque secunda mundi aetas inquiritur, quae
felici

ex Enoch
sito

translatione
licet

et

paradisi

incola

conqui-

in
|

quo mors,

hiatu possederit, solius usque in gigantei cataclysmi rugientes undas et ultrices scelerum expromtatas caelitus guttas perducamus necesse Hlic Noe salutaris arcae felici carceratus custodia est.

omnia mundi genimina rapaci 8 tamen praesentia fraudata discessit
5

praeteriti heres translatus saeculi, qui etiam conditor factus est et futuri, propitio securus iactatur naufragio.

quidem sancte agendo promeruit pereunti mundo Quanto satius fuerat, Deus meus, mundum iterum rudem construere et Noe' licet iustum quocumque mortis exitu terminare, praesertim quia numquam Deo suppetit in opere fatigatio nec desudat ut quiddam perficiat, sed imperando mandat ut fiat, dum tamen non enatasset usque in alterum saeculum Adae peccantis transgressionale plantarium et mundi rudis inHic
fugere, nascenti regnare.

10

15

fantia

nulla

Sed
licet

eris

praeteriti temporis macularetur tuae ordinationis tu solus conscius

ex

causa.
cui
20

testis,

omnia facere et secreta iudicia ordinare. Quid ergo hoc in tempore mundi aetas gesserit, edicamus.
et

iusta

Primum
calore

igitur angelica extorris caelo nequitia luxuriae torrefacta succenditur et contra naturae foedera

humano amplexui commiscetur. Fit partus inparili glutinatus ex coitu et contra naturae foedera gigantea moles enormi admodum porrigitur statu; accipit ex materno
semine humanae similitudinis formam, sumit ex paterno
coitu extensae proceritatis miram potentiam. Dehinc inter excrescentia hominum angelorumque peccata N08 solus
2 cf Gen. 5, 24 2 sqq. 29 sqq.
7 sqq.
cf.

25

cf Gen. 6
8 sqq.

sq.

23 sqq.

cf.

Gen.

6,

Gen.

6,

1 secundi co secunda Ho 3 omni P ois S em Ho omnem mundum gemina V rapachiatu P rapacitate V 5 cataclismi 6 expromtatas om V (sed lac) S constructio mutata est

7 arche

P

quam SV molis S

10 pereunte S 24 iparili S uirili 26 accepit V

V

numem He 29 angelorum hominumque V
11 nascente

S

13 deo

25 giganteae

(-e, -§) co

136
H.
abest

DE AETATIBUS
eligitur, arca

b iustior coram Deo reppertus arcae pater
^seruatur,
filios
5

matre

fit
|

sui

operis

incola,

fit

serpentum

collega,

hospes praepetum,

comes pecudum ac ferarum; ludentes

draconesque conspexit et adsidentes Enatat futuri garruliter elefantis neptes non timuit. mundi seminalis entheca praeteritae nationis reliquias futuro saeculo productura, circumlatrant undique morticerastas

cum

ferae

interitu
10

undae salutare negotium, quo cum primo mundi semen etiam perderent et futurum; sed iustorum

15

etiam pereunte saeculo nescit quicquam timere Nunc ergo, sicut primae mundi aetati sociatum statum ostendimus, dum ex Cain zeli toxicum concipit dumque ex eius germano lactis auxilium poscit, quod quidem ille sacrificat, ille potat, quid ergo in secunda Sicut enim in aetate res parilis conpetat, ostendamus.
securitas
sollicitum.

pueris aetas insulsa erigitur, sic gigantea inconsiderata materies tollitur; sicut his instinctura cataclismi praerogat
scelus, ita pueris tinctura fontis
diluit facinus: illic

aqua

angelicae transgressionis
20

fit

ultio,

hic

aqua

fit

genuini

peccati dilutio : illic transgressor angelus concupiscit scelus, hic humanae concupiscentiae diluitur fructus: illic peccantis mundi materies in uno germine transplantanda in alium

25

saeculum aquis purgatoriis enatat, hic unius Christi redemptione pugnantis rudis homo ecclesiae fontanis renascitur sacramentis: illic ex mundo in arcam transilit ut cataclismum fugiat, hic ex inmundo ad ecclesiae arcam Ille feras serconfugit, ut catecizatus hostem effugiat.
mater V arche. elegitur (em m. rec.) 4 cerastas draconesque PSX serpentium V cerastis draconibusque St cerastis draconumque monstris V 7 perducturas 5 elephantis V adsedentes pductura S 9 sementiam PS semen etiam cf. Dracont. de laud. dei II 386 V effuturum PS et futuri? He v. p. 135, 9 10 pereuntes a 11 ne ergo V 17 maceries S (in ras) sclo S prae23 ena22 aliud SV rogat PS prorogat V praeripit? He ut 27 catechizatus SV 26 archam S tat] renata S
repertus — archa S 2
1

SV

P

P

P

effugiat

om S

MUNDI ET HOMINIS

137
abest

pentesque innocuos arca concludit, iste leonum rugientia guttura draconumque cristas elato turgore surgentes ecclesiIlle legem accipit, sticae arcae monumento conteruit.

b

ne comedat carnem in sanguine,
Christi

iste

legem

suscipit,

quo
6

carne saturetur et sanjguine.
suffocet

Illum circumlatrat 10
sanctificat

unda quo

mersum, istum

aqua quo

Cerne igitur omnia et ad liquidum reddat purgatum. consonantia et aequali pro^pe^modum iugalitate constricta. Blic praepetes duae ex arcae muro in legationis transmittuntur officium, quarum una oleae ramulo testificante regreditur et mittentis imperio famulata aquarum pacem annuntians gratulatur, altera morticinarum carnium coar
estione
10

pore,

ita

tardata lenante iniquo affectu, sicut nigra corNon aliter etiam in nigrior non redit mente.
15

homine, mundo minore, repperies, dum catholicus ramo crismatis ex oleastro ad fructiferam radicem insertus ecclesiam semper et cotidie rediturus memoriter retinet,
hereticus

autem, pollutis captus nequitiae exsecramentis ecclesiae matris reditum non solum non meminit, quantum
20

pliciter felix,

Felix ille ac multietiam commonitus ex alio spernit. siquidem inmodesta suae plantationis potatio Didicit merulentus patriarchae non fuisset scandalum.

sanctitatem perdere, qua in medio undarum rugientium securior usus est adiutrice. Quid agimus, humana fragilitas.

Pugnat sanctissimus patriarca cum tumente pelago,
cf.

25

9 sqq.

Gen.

8,

6 sqq.

22 sqq.

cf>

Gen.

9,

21

1

3 archae S 2 claro turgore S 1 archa S conterruit; conterruit£ cf. p. 143, 1 in marg: legi etiam poterat contriuit unum in ras 7 liquidum 4 quod accepit 8 promodum pro modo (videtur scriptum fuisse lidu) S an promodum post modum S propemodum m. rec. in

V

V

V

PV

P

V

P

=

pro portione?

13 tardante V 10 ramo S arche. S 16 chrismatis 15 reperies SV nigro S 19 non solum om 18 ex sacramentis execramentis S merolentus S ueru etia S 22 fuisset em ex fecisset S 25 patriarcha 23 quam 24 uersus est quia

V

uigalitate

V

9 due ppetes

S duo

V

P

praepetes lenocinante S 17 quotidie V

S

P

V

V

SV

138
H.
abest

DE AETATIBUS

Bcum

minante caelo, cum rugiente profundo, cum aestuante cataclismo, et elementorum omnium uictor modico superatus turpiter prosternitur mero; aedificat arcam sapienter

5

tricameram, quo unda expugnatrix non repperiat rimam, et tamen madidus merulentia nudata posteris monstrat Sufficiat ergo hucusque, quanturpiter iacendo pudenda. tum res exigere potuit, secundae aetatis mundi atque homi-

num
11
abest

concinentias

enarrasse.
|

in.

g

n

15

20

Ordo adsumpti exigit operis, quo tertia mundi aetas hominisque similiter de trilustrio monstretur status seruato etiam tertiae litterae detrimento, ne non suo subripiens libro adsumti operis ordinem uexet. Qui quidem liber ex Babyloniae fundatione sumebit initium Ninique regis uel Sameramidis reginae temporibus; turrem etiam famoso ambitu fundamine destinatam totiusque populi aeque unitate atque linguae adunatione dispositam, quae tegulato latere et Puteolano puluere uel bitumine eminentior surgit astrorum sublimitati propinquior et ipsam pene lunarem suis pulsans angulis orbitam ibi etenim dispersa uniuersaliter linguarum uarietas medium

interemit operis adsumpti negotium, ut, dum quis extruens quod uellet inquireret, aliud qui deorsum fuerat obtulisset
et,

dum una

esset

adsumtio exurgentium,

dispar fieret

16 sqq. cf Gen. 11
1

extuante

SV

5 merolentia

14 babiloniae SV 13 assumpti SV sumebit sumet SV 15 Semirainitium scriptum; alterum erasum 16 turre S turrim V ambitus S midis SV man rec in 17 atque om S aeque Plasberg 18 dispodestinata S 20 verbum periit aut constructio 19 sublimitate sitam He 24 ad22 negotio 21 enim V mutatur (em m. rec.) sumtio (suprascr p m. rec.) assumptio SV exsurgentium S

scriptione cilusorio

V

cf.

3 prosternitas archam S 4 reperiat 7 scdi S 8 continentias de sub10 quod 11 hoc trilustrio S dep. 134,14

V

P

S

V

PV

P

P

PV PV P

V

P

MUNDI ET HOMINIS
intentio

139
H.
abest

operantmm.

inmensa atque inaestimabilis diuina

sententia.

profundi diuini sapientiae fontis. Una uox, unus animus, unum etiam quod mortalitas adsumserat
et

opus,

tamen
|

in

id

tatem
illud

se

repperisse
diuinitatis

quod gaudebat humanitas pluraliad implendum quod queperat, 12
6

magis

minum impetus

sapientia soluerat, qui uanos hoderidebat. Oboritur itaque inter sensuales
aliud uox, aliud

mentium quiniones grande diuortium, ut
sensisset auditus.

Exstitit lingua suae uoluntatis aduersa et quod loquendi sonus proruperat, aliud auris uelutsi 10 extranea reputabat. Fit in una eademque membrorum

unitate
et

diuisio;

intellegit,

petit lingua quod auditus nequaquam dat auditus quod lingua omnimodis non petiit:

dum inter se uterque arietat sensus, semiplenum desertum est opus. Eo etiam tempore Babyloniae muri famosa opinione prosiliunt, quos Sameramis uanae laudis elata turgore fertur instaurasse. Nini enim sui mariti post obitum antiqui operis fundamina in meliorem laborando perduxit statum, quae quidem melius morum ordines Erat enim pingeret quam murorum ambitus extendisset. et suorum adulterorum mortifera (e£) morientium adultera; libidinis summa: filii etiam in luxuriam feruens matris honore sepulto sibi nurus effecta est. Sed non
2
cf.

15

20

21

cf.

Paul. ad Oros. I 4, 7

Rom.

11, 33

15 sqq.

cf.

Oros.

II

2

rec. P v. p. 138, 24 2 pro3 adprofunda S sapientia S sumserat P assumpserat SV 4 in id om S 5 reperisse SV cf. p. 131, 18 cepat S queperat (suprascr m. rec. coe) P exorsa erat V 6 sapientiam V solueret co -rat He 7 desiderabat S 8 quiniones a> m. rec. eff. opinio9 extitit SV nes P uoluntas V 10 praelinguae V 12 inunitate P (ea-punx m. rec.) 13 intelligit rumpat V
1

fundi

VP

operantum

co

i

suprascr m.

(a suprascr m. rec.) (m. rec. suprascr p)

SV

14 inter

P

in

om S

V

semiramis
21 adultero

P

SV SV m.

15 babiloniae
rec. in

SV

16 opinione
8U1

P

<et>

He

18 obitum morientii S

antiqui

140
H.
abest

DE AETATIBUS
ut,

c

5
.

quem adulterio genuerat talique patre pepererat illum etiam sibi iungeret et maritum, ut, quem natum, uuluae hiatu pariens gemendo produxerat, illius etiam semina libidinis ardoribus uaporata ingluuie inguinum transuorabat. Ninus etiam uxoris iniquitatibus non dissimilis

mirum

et dignus pestilentis feminae matrimoniis primus etiam inuadens limites proximorum primus regnandi in mundo sumsit exordium, primus Squitarum tranquilla et serena quiete uiuentes inuadens terminos alieno uaporauit 10 ferrum in sanguine. Ille humana negotia pura mansue^Studine perajgentia aduersa bellorum strage turbauit. Quid

ergo horum temporum qualitas humano ordini similet, Quemadmodum mundo turris inmensitas in exquiramus. auras erigitur, ita homini iuuenalis aetas elationibus sub15

Illis mirum opus linguarum partitione destruitur, litterarum inbutamento stultitia terminatur; illis rudis loquella adsumtionem eripuit, isto rudis littera sensum

leuatur.
illo

aperuit.

Sameramis
luxuriae
Hlis

totius

libidinis

ardore torretur,

et

pueritia
20

lampada inmoderatis
diuinitas

augmentationibus
uarietate

uaporatur.

linguas

uerborum

ad ingenium prudentiae subleuauit. Mundo Babylonia instruitur regnandi primordium, homini Ibi Samesapientia tribuitur gubernationis ornamentum. ramis regnat aduersa iustitiae, isto aetas inminet lena
distinxit, istis sapientia

5 sqq.
1 erat 3 hyatu S

cf.

Oros. I 4
(m. rec. suprascr gen) genuerat S (ex coni.?) 4 semina deest S (sed lac) S ingluuiae

VP
S

illum

PV

post exordium 8

5 transuoraret S 6 primus proximorum 7 in marg, sed punctis ad hunc locum refert 7 milites proximorum 8 sumpsit S primus 9 serena] summa S etiam S scitarum S scytharum te 12 per horum S uiuentes a> uiuentiu eff. S qualitas S 16 illi S 17 loquela similiter simile S 14 iuuenilis S sensum abstulit S isti S adsumptionem istos S m. rec. 21 istis 18 semiramis rec. m. in 22 Babilonia semiramis 23 ornatum in 24 isto istic S lenis m. rec. in (o in ras m. rec.)
illuuie

PV

P

SV

V

V

SV

SV

P

SV

P

P

SV P

PV PV
V

SV V

MUNDI ET HOMINIS
luxuriae.
Illa

141

H
et
libidinis

amore torretur

et

effusione polluitur, at uero aetas aut
litigio

amando

sanguinis aestuat aut

abet\

Illa alienum rapax regnum fermentata uaporat. inuadit, iste externae aut uxoris aut filiae quaerit amIbi murorum ambitus in distentione admiranda plexum. porrigitur, isto iuuentutis status uirtute etiam roborante

5

firmatur.

Quid igitur minus
forsan
aetas

in

aequiperabile
fit

repperies?
fit

huiusmodi similitudinibus Sameramis flagitiorum
filia,]

domina,
similis

[ruinae
nil

ruinae
et

fit

famula.
10

Ergo homo mundus minor,
et

in

quo

natus ostenditur

repperitur;

inter utrosque

Bestat ergo ut quarta hominis digerenda monstretur, quae similitudinem tempusque possideat.
distantiae.
|

repperias forte mundi aetas atque

quidem

Abrahae
14

IV.

14
iustitiae, claruit, et quasi

Abraham

igitur

primum germen
ita

in

quo

«&<?*

maiestatis ineffabile testimonium

obtemperantiam
impleuit.

exhiberet,

praeceptionis

iam noto famulatum
20

Itaque iubetur relinquere subitanter quae habuit et erraneus quaeritare quae non nouit, praesertim cui et

Probatur in ignotus promiserat et incognitus imperabat. remissione substantiae praecipiente quem non norat, probatur in poena corporis circumcisione operante cuius
16 sqq. cf
2 et uero

Gen

12

23 cf Gen. 17

P

V

uero haec aetas

SP

5 distensione S 6 isti S 7 in his simili(em m. rec.) 8 et quiperabile tudinibus minus V aequipar- S et probabile a verbo repperies incipit cod semeramus semiramis S m. rec. in 9 aetas iuuentae ruinae S fit filia 11 reperuinae, fit ruinae famula S ruinae fit filia om ritur S 14 Exreperias S repperies (suprascr a m. rec.) plicit liber III absque C Incipit liber HII absque d Fabii Claudii Gordiani Fulgentii Viri Clarissimi JR rell v. p. 134, 14 16 fuit primum S 17 ita claruit primum illut germen Ho Ho 20 erroneus S & (suprascr al. m. (ut videtur) ut) S 21 ignotis 22 que. nouerat quae (em m. rec.) 23 circucisione S imperante? He

?

amore

S

4 uxores

V

P

P B

P

P

P

B

B

R

P

142
H.
abest

DE AETATIBUS

d gratiam nesciebat, probatur in filii repetitione quem gratuita largitate non supplicans promeruerat; et quia in his
pater
5

tribus temptationibus firmior inuenitur, primitiuus gratiae scribitur. Largitur omnipotens filium et gratanter

suscepit, repetit et libens obtulit; nec in acceptione ingratus exstitit nec in retibitione sollicitus murmurauit. Non omisit filium quia festinauit omittere, saluificat non sollicitus cruciare; meliora etiam repperit non pauitans

10

sua omittere. Iubetur igitur ex ignoto, festinat etiam imperii praeceptione permotus patriam linquere, rem amitIn hoc tempore tere, parentes respuere, profugus exulare.

15 gestum aliut miraculum et nar|remus. Nonne huius aetatis cursu etiam Iob, ille praecelsi atleta certaminis et sataelicae superator uirtutis, in quo nec iniquitas locum repIn illo enim et tene15 perit nec iustitia malum inuenit?

brarum princeps uictus erubuit et bonitatis auctor coronam quia oportuit retribuit, non quia uoluit praerogauit. Exstitit enim letus in filiorum morte, securus in omissione substantiae, patiens tolerator in uulnere, locuplex mente
20

in nobilitatis amissione, fortis in flagellato corpore. Plura ergo recipit, cum non luget quae amisit; in his quia

patienter amissa non gemuit securior pluriora suscepit; et quamuis improperium coniugis sustineret incitamento peccati,
25 et

tamen

uictrix

illa

in

omnibus

iustitia et tolerantia

muliebris
1 sq. cf.

inproperii

fermenta contriuit et sataelicam

Gen. 22

±cf. Paul. ad
suscipit
co

Rom.
6

4, 1 1 sqq.
.
.

12>\cf.

liber Iob
<*.
. .

5

suscepit

P

x

extitit

BS

retibitione

»

7 amisit rerbutione S retibicione 11 post hoc add m. rec. etiam 8 melior aliam jR tempore rem gestam narremus aliam. Nonne (rem aliud S in ras m. rec.) 12 miraculum enarremus S athleta 13 cursus S acleta fuit post cursus suprascr S 17 re15 enim tenebrarum S satanaicg S v.l. 25 18 amissione S tribuit (eff. m. rec. retibuit) extitit 20 nobilitas (em m. rec.) 19 tollerator locuples 2 22 pluriora] plurima hoc S 21 ergo his om PS muliebria Plasberg 25 muliebri 2 24 tollerantia S sathanaicam S feruenta

(suprascr d m. — amittere S

rec.)

P

B

B

B

PB P

P

P

BS

B

P

PB

P

P

PB

P

MUNDr ET HOMINIS

143
H.
abett

. uirtutem pugnans obteruit et caeleste testimonium quia promeruit meruit. Tamen quae sibi similia in bis humana natiuitas

l

quaerit, et enixius pertractemus.

mens inbuta quibuslibet

Postquam enim litteris sensum in spem futurae ingeniis

5

cognitionis armauerit, statim contemto genuinae stultitiae nubilo uelut illic terrae propriae habitaculo bonorum

actuum cupiet cogitare negotium, et ut illic Abrahae obtemperantia, ita hic spes bonitatis inquiritur profutura. Posthaec carnis luxuriaeque in meretricibus absciso praeputio solum sui coniugii expetit matrimonium nec iuuenales amplexus iactare cupiet in erratilem gratiam, ubi amor amarus, fructus labilis et emticius semper ac uenalis affectus. Posthaec seminale conmercium omnibus patribus generaliter gratum, qui sunt filii tamen caelesti
affectu,

10

15

plus
sui

aput sapientem electo, incipiet esse postreet

mum.
opificis

Omnis enim sapiens

recte

excellentiam ueneratur

quam

intellegens filiorum

|

plus 16

amore
20

anteponitur enim ille omni affectui et qui suorum uult amittere, illum amplius paratus sit obe seruare, sicut Salomon ait: Initium sapientiae timor est maiestatis'. conueniens humanis moribus Igitur quam omnis saeculorum excursus, nota; aput iuuenales animos
constringitur;
nihil

sapientia

concupitur,

[nota]

aput Abraham caelestis re-

21 cf Prouerb. Prou

1,

7 9, 10

Psalm. 111, 10

Ecclesiasticus

1,

16

121
7

1 obteruit

meruit habuit

PB S illic P

cf. p. 137, 3 obtriuit S quia promeruit qui promeruerit dignus fuit quia promeruit 4 et om 5 spe 6 contempto illi ille S 11 iuueniles S proprie terre. S

PB
B

h. e.

BS

P

BS

12 cupit S 13 empticius 15 q tn st filii tn cetesti 16 electo electum omissum est eis 17 intel19 affectu S ut qui uichil S 21 solomon ligens S Salamon S 22 igitur nota quam S conueniens conueni eas jR conueniens eat S 23 excursus nota quia apud S iuueniles S 24 nota quia ap S nota del He

S

P

BS

B

P

P

.

144

DE AETATIBUS
illic

H
abest

d promissio expectatur;
hic

aetas

cum

proficit

circumcisionem

caro gentilis praeputium accipit, malae uoluntatis

inuenit;
5

illic filius pro amore sacro spernitur qui est seminis paterna suauitas, hic luxuriae amor finitur quae

est erroris

grata malignitas.

V.
abestE

Nunc
uoluitur,

nostris

in

manibus

mundi ordo quintus

ob-

humana uita similis coaptatur. Hoc igitur cursu iustorum hominum instituta monstraMmus, ubi primi
cui

10

duo unita partus fusura probati, minor maioris subplantator crura subducit, ut aut primus in lucis iubar prosiliat aut fratris uiuificos partus in auersum tardando
concludat.
dis inuidiam;

Quid ultra? Monstrat nondum homo sui cornam cui adhuc uita non fuit, liuoris toxicum
adsumsit.

27non natus
16

Num|quidnam

diuina

iustitia

in

matris uulua prior formatur inuidia

quam

figura?

Aut

quo non
20

liuor

in

loco

fuit?

Nascitur

habitaculum accipit, ubi adhuc anima paruus qui nasci uoluit primus;

admirandum optauit primordia si possit uinci natura. auctoris ac sacratum iudicium: oditur maior qui nihil
incurrit,

uidiam
fuit

in uulua positus inNullus nascitur, unus diligitur. Nulla minoris iustitia, nulla maioris constitit culpa, cur
concipit.

amatur minor qui adhuc

diuinitatis dispar sit gratia.
25

An

quia dicit apostolus:

homo, numquid tu dabis iudicium domino? Igitur paruum fuit quod adhuc uulua inclusus odium monstrat, nisi ut
10 cf Gen. 25, 25 34 Sap. 9, 13

24

cf.

Paul. ad Cor. I

2,

16

ad Rom.

11,

4 paterni S 9 monstraS excipit S 11 cura 10 probantur S prolati? Plasberg 15 noncordis sui S 12 aduersum S 13 monstraf S dum Ho 17 libor (em m. rec.) P quo in adsumpsit JRS 18 prauus Ho paruus h. e. minor loco liuor S accep S 25 parum S 22 nullus<dum)> ? He 20 nichilS natu
1

exspectatur
(o

uimus

B

em Ho

MUNDI ET HOMINIS

145
H.
abest

„ primatum
ram dum
primatu
fratris.
Lsidias.

fratris inuidus rapiat.

Fatigato rubidam coctu-

E

in

muscipulum parat,
ac
lassatos
in

subtilis

commutat prandium cum agro cursus non doluit
5

Paruum hoc

amplius moliatur Oblato subtili prandio matris armatur consilio,
fuit nisi ut alias

Jlit
>atri,

tactum

donum

orbati, pilosi furans machinam corii subripit abstulit callidus primitiui. Sanctificatur in

Lctibus,

consancitur suis
nihil

fratribus

primus,

confirmatur

imicis omnibus dominus.
,buit,

Quam

igitur

qui

malignum suspicans

culpam innoxius patris prandium

10

^mpo uagabundus inquirit? Numquidnam oportuit matris jtutia, fratris captura innocua circumscribi simplicitas? Nam ut agnosco non fratri inuidit, non patri subripit, non prandium postulanti distraxit, non inordinatos primatus optauit. Additur quia dum armatus fratri iam coniugato occurrit, scandalum aliquod non arripuit, osculum primus

15

pacificum obtulit, iniurias oblitus omisit, illum cum conQuam in his omnibus di|uinitati 18 iugibus ac filiis traicit. culpam incurrit? Aut cur non tam munificus placuit? Sit igitur sui consilii sacra illa diuinitas conscia, quam 20

humana non
spiritu

possit

conspicari

natura.

Uidit

igitur

in

dominus quod humanus numquam inspicit oculus. Quid dicam Liam sororis inuidam ac pulchrioris thoro subpositam lippam, dum maior minoris inuadit sponsum,
noctis opitulato suffragio sororium fallax corripit thorum,
25

ac

muscipulo duplato matrimonium conparat famulatio. Paruum hoc fuit nisi quod mandragorio malo nocturnum liuida nundinatur consponsus

sic

matutino

conprobato

1 sqq. cf.

Gen. 33
1

Gen. 25, 29 sqq. 23 sqq. cf. Gen. 29
to

5 sqq. cf Gen. 27

15 sqq.

cf.

28 sqq.
2

cf.

Gen. 30, 14 sqq.
3 sub-

rubida coctura
(m. rec.
eff.

« P
ilit

em Ho
4

muscipulam S

subtulit)

(em m. quia

P

13 subripuit

S

15 obtauit
diuinitatis

P

parum

SP

9

10 nichil

S

21 uidit ergo dominus BS soror E sorori S 25 opitulato S

rec.)

S

18 trahicit 19 tantum
in spiritu

PB B
8

S

diuinitate

20 quam] 23 lia JB

28 mandragario
Fulqentius
ed.

PE

libida

P

27 famulitio libula

S

V

parum

Helm.

10

146
H.
abest

DE AETATIBUS
Aut quid pluribus duarum coniugum litigantium duplas matronarum rixa porrigit concubinas,
:

e cubitum.
scandalo

Quanto
5

quarum partus cum naturalibus filiis socius adoptatur. liuoris toxico humana constringitur captiua natura;

ut soror sorori dum parat inuidiam, ancillam sibi sociam maluit quam matronam. Quomodo igitur hic mundi ordo hominis similitudo
sit,

conquiramus.

Numquidnam non

nibus
10

mundi imago monstratur, dum

propria in his ordiin Lia matronalis

inuidia, dum in pulchra casualis fortuna, liuor fratrum, dum in maiori quoddam

dum

in Iacob

Iob passionum indicia

ac

futura

fortuitum; in corona, in Iacob compar-

munis hominum
citur,
15

uita,

dum concubinarum amori non
famulatur.

igitur quod in mundo unus pulchro sortitur coniugio, alius horridiori damnatur consortio; illic filiorum gratia diuino

dum

uxoris

uoluptatibus

Nota

tribuitur

aliquando

solatio.

Subito

iustum malis dam[diuitiis]
|

natum conspicimus,
20

subito

impium bonis
in

am-

i^pliatum notamus; aliquando infimior

altum

porrigitur,

aliquando sublimis post tumidas pompas prostratus ab Sit solo domino laus, incommuomnibus conculcatur. tabili bono; nam humanitas non nouit unito sortiri proposito.

VI.
abest

f

Pone nunc sextam mundi aetatem
terminandam, quae
et

libri

delimationibus

26

diuinitatis testimonio declaratur et

In hoc enim temporis humanitatis plenitudine pingitur. scemate Christus noster apparere dignatus est monstrans
2 sqq.
1
cf.

Gen. 30,

3.

9

6

12 Iacob Ho 15 aliusque 16 dampnatur 17 dampnatum So 21 soli S He 19 infirmior S 25 delidno S an Fulg. e vitasse sibi visus est scribendo do? 28 schemate Ho neationibus Ho

10 pulchra matrimonam P quoddam Px quiddam to

aut qui

ES

3 filius

P

(em = Ealiel

m.

rec.)

5 ancilla 11 maior Esau

=

P

S

alius qui 18 diuitiis del

E

ES

ES

PE

MUNDI ET HOMINIS
in

147
n.
abeat

utraque substantia integram plenitudinem uirtute cor-

f

poris et sapientia animi, ut, uere dei uirtus et sapientia, In hac ergo aetate et Christus sit homo plenissimus. Aegyptiaca cruciatio et Moiseica contritio, sed etiam legislatio declaratur.

Primum

itaque Israhelitica seruitus duro

5

laterum ergastulo cruciatur et negatis iniunctae mercenna?is operae paleis ad quaeritandam stipulam castigante Damnantur in mortis praeposito dei populus spargitur. sententiam semina masculina; sed ecce in papirea cistula sen r crepidinem aluei salus enatabat Hebraici supplementi, 10 donec regis nata uagientis paruuli murmure trahitur et uenustate pulchritudinis Moiseicae dulcorata mo|riturum,26>

s

excipit adoptiuum statimque scirpeo protractum paruulum diuinitatis ordo calato matri contradit nutriendum.

secretus; sciebatne regina in hac cistula delitesceret

quod

interitus patris ac patriae aut mater nouerat quod salus

15

Hebraica aluei margine uagiens heiularet?
crepusculis iuuenilis uaporatur alacritas.

Sed ecce

in-

nocentiae transactis crepundiis et pueritiae iam maturatis

Denique primum

Israheliticae libertatis indicium Aegiptico monstrat concitus 20 homicidio, quem calce percussum ac sabulo obrutum inciuilis iniuriae

ultione mactauit hoc

primum gustum

pro-

Exhinc pinans Hebreis de interitu populi persequentis. alienas timore exulatus adpetit regiones, pastorale mercimonium sustinet Madianiticus aduena, cuius imperiis seref.

25

sqq. cf.

Paul. ad Corinth. Exod. 2

1 1,

24

5 sqq. cf Exod.

1. 5,

7

substantiam (expunx m. rec.) utramque substantiam 6 Ingur 5 isrtitica S 4 mosaica moysaica S mercennatis co -nariis Ho -nalis He iniuncte, S de, 8 damnatur P^R rectene Graeco more? cf p. 148,1 154,13 9 pirea (em m. rec.) dapnanf S damnantur m. rec. in P 12 uenustatem mosaice moysaic§ S papiracea? He 14 calato (c ex g) B galato (suprascr m. 13 scyrpeo B 20 isrlitice S 19 iuuenalis B 17 eiularet S rec. c) P 22 mactabit B conscius aegiptii* B §giptiaco S mactabat S hoc 00 expuncto suprascr un S
1

P

jR

PB

B

P

P B

BS

10*

148
H.
abest

DE AETATIBUS

f uitura dependerant elementa. Igitur postquam Deus et Aegiptiacam iniquitatem maturam inspexit et Hebraicos labores maturos agnouit, accedebat his Moisi probata iustitia diuinae gratiae praemiis muneranda. Extemplo
5

truali

Sinai montis caligantibus nebulis aestuans uapor et tonimugitu rugientia cauernosi montis arcana pauidos diuinitatis testabantur aduentus; ignis quoque hilaro reuirentes

10

15

crispatis anbelo uibramine ligulis ramulos innocua cursilitate lambebat et diuinis gressibus uernularem praebens obsequium cum herbis ludibundus innoxiis praelambitionibus crispabatur. Posthaec diuinae quoque uocis sacra dulcedo medium admirandi candoris silentium scindens enituit, si quidem uox illa dici poterit, cui sola diuinitas testis est quae dicens: emisit et Moisi beatus auditus qui meruit c Duros populi mei ex operationis ergastulo gemitus intel-

migamine coruscantior
rubi

;2ilexi et aqua]ticae mortis exilio

praedamnatos masculorum

partus intendi; ob quam rem elegi te Egipticum perditorem, Israheliticum ducem, elementorum imperatorem,
20

magorum dominum, plagarum magistrum, maris etiam
scissorem et dominum'.

et

25

Itaque descendit Aegyptiaci interitus deus qui Aegyptiaci criminis migrauerat reus. Praebent obsequium elementa unius hominis imperio seruitura; uirga etiam adest in obsequium ducis, in qua omnis substantia pependerat dominantis; primum enim et in draconem com-

mutata migrauit et magicos potentata dracones absorbuit, discit lignum contra naturam animatum inrepere, discit ligni materies animatas bestias transuorare. Desudat natura esse quod non erat, dum tamen Moyses ostenderet quod
5 sqq.
1
cf.

Exod.

19, 16

7 sqq. cf Exod. 3
rec.)

23 sqq.

cf.

Exod.

7.

10

dependerat (n add m.

7 hylaro 10 uernulare ex angulis S 15 moysi 14 diuinitatis (expunx m. rec.) 21 §gip19 isriiticu S dics-B dici sibi# 17 pdapnatos S 25 mutata (suprascr tiaci S 22 aegiptici egiptiaci S 29 ostenderet esse quod uidebat S con m. rec.)

3 moysi

BS

P
6

hilari

S

BS

5 synai 8 lingulis videtur

BS

cf.

p. 147,

archana

BS

8 dependebant 8

B

P

eff.

BS

P

B

IMUNDI
iubebat.

ET HOMINIS
in

149

H

-

Unda

Niliaca

rubratur

durantur in lapide, terrae uulnere, animatur limus in ranis, cinis caligatur in nebulis, uentus crassescit in cynomiis ac locustis, perdit apud Aegiptios sua iura lux perenni in nocte damnata; migratur ab Hebreis nox triduano exilio religata. Illic tenebrae nec lucem admiserunt nec ipsae decesserunt, hic lux captiua perenniter praestitit et sua iura nocti non tribuit. Momentaneo etiam noctis interitu primitiua interimuntur Egyptica et agni sanguine inlita Iudaica tuta sunt limina. Et quid
guttae multis opus est:

sanguine, pluuiales a&w puluis ulceratur in

*"

5

10

tandem

ille

princeps Israeliticum sitiens

ticae mortis innocentibus auctor

sanguinem rubriacis debriatus potionibus tumuit et aquamarino coopertus uelamento dormiit. Postbaec nubes in ducatu praemittitur, mannae ros matutinum conpluitur, imber carneus contra naturam
pinnigero

15

guttarum

stillamento
si

dilabitur.

Quae

tua

cle|mens bonitas, Deus meus;

pluuialis stilla decideret :22

quando terra
excepisset; Iuaporatu esca
curasset,
et

madidata

candesceret,

quando seges solis quando calamus maturitatem ceream
conciperet,

ne haec esurienti tarditatem

quampiam

pro-

20

parata dilabitur, mannae sapor, prout uoluntas Non opus est tritura molendi, non exigerat, temperatur. uaporatio disquoquendi: esca parata et caelitus missa, sola mora aut uoluntas erat aut mensa; discit etiam uolucris pluuia non ut liquida poculis deseruire, Iprandentibus mandenda succedere. Exaratur sed dentibus digito petra
legalibus titulis mancipata.
9
cf.

25

1

26

cf.

Exod. 12 Exod. 17

11 sqq.

cf.

Exod. 14

14 sqq

cf.

Exod. 16

3 ranes (suprascr a m. rec.) 4 per* aqua i? 5 sua iniuria sua **iur*a S dampnata 6 relegata S 7 ipse decesser add m. rec. 8 praestitis momentano 9 aegiptica pstitit S perstitit Ho 10 lumina 11 isrtiticu S 15 matutinus S confluitur.R£ 16 pennigero S jmber 19uaporataJ? caereami? cerealem S 21 delabiturS 22 exigeret 23 dis1 nili
it

R

R

P

R

PR

P

P R

RS

R

RS

quoquendi elca (em m.

rec.)

P

discoquendi RS

26 dicito

PR

150
H.
abest

DE AETATIBUS
Sed
haec

f

ordinis; quippe

omnia humam similitudinem non carent dum iam aetate plenissima maturum homi-

num
tiua
5

genus Aegyptiacae aetatis tenebras caruerit et primipeccata agni sanguine considerato necauerit, rubri maris aestu salsique animi tumore transacto dulcis sapientiae

manna

depascitur

et

legalibus

praeceptis

inbutus

10

columna scientiae lucido ducatu praebente uiam uitae securam ingreditur et promissionum terram laborum dispendiis desideranter optatur. Igitur post Moysen eremi ducem et Aegyptiacum percussorem, dum nobis diuinus timor legis cognitione claruerit, statim a Iesu bono duce
suscipimur, inducimur.
|

a quo etiam repromissae beatitudinis terram

23
abesto
16

vn.
Tricesimus

humanae

uitae annus obuoluitur librorum

nostrorum uolumine disponendus, in quo quidem rationalia
uitae instituta monstranda sunt fluctuantis aetatis ebulli-

tionibus defecata, illum huic
20

mundi conferens tempus, ubi iudicum dominatui dependebat Hebraicus populus. Ibi etenim Annae conceptionalis uiscerum carceratus perenniter
torpor partificum perdiderat mercimonium, et sterilitatis neruo catenata natura bonae fecunditatis exul[t]at fermentum, quod et marcidulis coeuntibus uulua folliculis

seminum
25

liquores despueret et pulchritudo sterilitatis fuInscata nebulo maritalem adfectum in odium uerteret.

stabat etiam ex aduerso sororis aemula creando fecunditas
11 cf Deut. 31, 7

20 sqq. cf

I

Sam.

1

similitudine* 1 humanis humana S humani He 2 quidem tum hominum S omnium similitudine S 3 ggiptiace, S tenebris 4 con(ex tenebras) 5 aestus 7 lucida sideratione caruerit (em m. rec.) terra 8 promissionis S ducatum S (erasa linea supra a) 10 egiptiacum 13 sub9 optatur medium heremi S 17 mon16 rationali (em m. rec.) scriptio v. p. 134, 14

PB

PB

BS

P

B

P

SB

PB

SB

P

BS

strata

PB

S
Se

t del

18 illud S occultabat

S

conferens part. dbsol. 24 despuere

22 exultat

PB

MUNDI ET HOMINIS

151
H.
abest

. et frequentibus conceptrix tumida puerperiis animum tormentabat adflictae consortis; sed ecce diuina clementia

g

tristitiarum

medelatrix interuenit et adflictorum salutare

antidotum

Deus non

cessat

adesse

propitius.

Accipit

namque

sterilis

unam

de

sacrificiis

partem

et

triplarum

5

poriiuncularum munere cumulatam infremuit maestificata sororem, et quamuis maritali animata solatio, inerat tamen
ulcerulenta cicatrix
doloris

zelotipo

toxicata

cauterio.

Posthaec

acredo dicjtauerat, sacrario templi pro- 24 quantum strata internis fletibus ac secreto cordis aestuantis affectu 10
caelestis portae

ecce

assulam tacita clamositate pulsabat. Sed indormitabilis medicus, cui non uocis admonitio, sed secretorum debetur inspectio, auris secreta admirabiliter
ille

pura,

quam non

instruit uerbale

commercium, quam non
15

latet secretale silentium, penes quem taciturnitas clamoso personat strepitu et conscientia quantumque obscura sit

nescit celare secretum, adest sterilitatis aridae fecundator,

oculorum lacrimantium desiccator, desideriorum concessor, uotum optantium et humilitates subleuans infirmorum. !cce enim inter tam sacra admirandaque conmercia mulie lieris petentis et domini concedentis, dum dolens quae desiderat quaerit et dominus desiderata concedit, sacerdos
da dans
interuenit et inconsideratione praepropera merorem mentis merulentiam credidit mulieris; sed dum scisset quod potandi

20

non erat culpa, sed plorandi fuerat poena, exoptator etiam ipse causae iam factus est inpetratae et quia deus per se loqui noluit, sacerdotis ore quod promiserat confirmauit.
Itaque Annae uisceribus incubans uernacula olim sterilitas forinsecus pellitur et fertilitas uuluae domicilium ubi num-

25

quam
19

interfuit habitare iubetur.
cf.

Discit mater esse

quod

so

Ez. 21, 26

8 zelotypo 10 «ifectu (d suprascr m. 11 asulam co supj-ascr I clausula S assulam Plasberg om 16 quantucuq; S 19 obtantium

BS

rec.)

P
ille

12

P

BSP^

mertia (suprascr c m. rec.) 23 memorem fertilitas 29 om S

P

commercia

BS

PB

20 conquae] quod

21

B

28 uernacula

S

sterilitas

152

DE AETATIBUS

H
abest

g non nouit, et fecunditas cum sterilem nouum conmercium fletus concipiens et oratio pariens obnundinauit. secratione flebili maritante in templo filium concipit, quod
:

in lecto
5

maritum amplexibus coiens non inuenit. Apparet itaque nihil esse de naturae munere praesumendum, ubi diuinitatis cessat auxilium. Sed ecce qualem supplicantibus

£5dare oportuit dominum prolem, talem natiuitas con]tulit Samuelem; ex templo petitus, de templo conceptus, templo
etiam traditur seruiturus; placet Deo moribus,
io

cui

ante
in

placuerat nasciturus.
filiis

Iam enim

sacerdos

displicebat
sibi;

et

male parcendo suboli non pepercerat
,

omnis

enim qui frequenter

indulserit multas culpas adquirit et qui particulae ruenti non suffulcierit totum quod sanum est secum trahit. diuina secreta admirandaque iudicia,
15

quae quantum clementia contribulationes dum commodat, non habet modum, tantum dum peccatorum incursu succenditur, percussionis non est remedium; quippe duorum errantium culpa nec arcae testamenti parcitur nec milium innocentum interitus temperatur. Tantane duorum hominum
exundauerant scelera, quo
et sacra

20

sanctorum contamina-

tionibus incircumcisorum polluenda perducerent

25

et populorum nihil tale peccantium copiositas innumeranda succumberet? Sed diuinitas, sicut in mundi opere laboris non fuit incapandam uniuersitatem efficere, ita nulla detrimenti cura est unius culpae intercidente incursu mundi partem absumere; neque enim ut sibi utilem bonum quaerit aut (uty suis utilitatibus aduersam malitiam punit;

10

cf.

I

Sam.

2

B sterilitate S 4 mariti commercium BS 14 BP 11 soboli BS
1

sterile

conmertium (suprascr m. rec.) P 5 nichil S S 8 samuhelem
iusticia S 15 quae] quia He; concontribulationes (deleto la) 22 nichil 20 exundauerat

c

%

aut constructionem mutavit tributiones 18 arche.

P

BS

S

B

S

PB

S

24 in capandam 23 diuinita^ S constructionem mut. 26 utile increandam# incapabilem? incapiendam? He
27 <ut>

He

MUNDI ET HOMINIS

153
H.
abest

sed utique quaerit bonos pro se, punit malos pro se; nam ut euidenti rerum manifestatione consideres, potens est
in
et
.

malorum finem secundae mortis punitione damnare bonorum inmerentem exitum perpetuae uitae commo. . .

ditate ditare.

Denique cerne quod quamuis testamentalem arcam ipse captiuitate damnauerit, ultionem tamen nequa-

5

quam in contaminatoribus temperauit. Inicit po|dicibus££ tumentia uulnera, ulcera putredinis uirulentia toxicata. Redibetur cum praemio facinus et uictoria aduersariis leta Carent tormentaliter heiulantes quod 10 poenale fit scelus. laeti inuaserant triumfantes et illud quod putabatur corona
uictoriae,

tormentalis ultio

medium,

quo

iure

quod

uicerat

facta est poenae; quaerit recareat, et tormentum

putat, si possideat quod praedarat. Dat uitulas cum uehiculo, format ex auro et
et suae

dotem suo damno poenam et locum
Redit arca cadentibus suis.

15

uictoriae cruciatu

staurat interitum.

pereuntibus aduersariis quae perierat Qualis in Deo ira quae nec sibi pepercit, qualis uictoria Cerne quae wownullo ante triumphans de hostibus redit.
itaque secretum Dei iudicium;
fantia,
elicitus
illic

hic puerilis adfectatur in-

20

damnatur socordia; hic e somno Heli nuntius praemandatur et sacerdos promittitur, ille
senilis

accepto nuntio
posteritas

exanimis ex cathedra propellitur et eius sacerdotio repufeatur. Huius itaque uniuersos temporis ordines sequi ualde prolixum est. Quid enim memorem tam flexuosam rerum obuolutarum histoperenni
5 sqq. cf I

25

Sam.

4. 5.

6

21 sqq. cf

I

Sam. 3

1 pro te a> pro se h. e. ipsorum causa He 3 in om S 4 inmentem dampnare reliquias esse puto adiectivi 6 archam S commoditare x 5 uis om Pj dapna-

uerit

S

8 ulce

10 carent eo

S

ulcus hieiulantes

P PB

P

BS

S em He an ortum

ulce

ex uulnera?

P

eiulantes

S

11 triumphantes

a ES coronae P 13 quod uiceret P (m. rec. em) 14 praep 15 uitalis Px datus fuerat S 16 archa BS S dapno 19 nullo PB in nullo S nnullo He 21 o!naf (in marg

dapnar) S

tatur

PB

Heli dativus aut delendum repudiatur S repulsatur? He

22

illic

S

24 repu-

154
H.
abest

DE AETATIBUS
ubi
excipit

g ri&m,

Samson inuincibilem
fortior,

criniti

muneris

durior, solus etiam milleno hoste superior Dalilae superatus mollescit amplexu.

palmam,

dum

leone

ferro

5

et

Quos non uirtutum muros libido prosternat, quae Nazareo diuini muneris comam abscidit et priuatum lumine
exulauit
et

tenebris
reddidit.

quibus ante timor fuerat ludibrium
filium diuini nuntii enuntiatione
suscipit, pater obser-

Omitto

et

Manue

conlatum,
,27 10

quem mater non petitum
|

uandum ad

promeruit, sternuntur trecentis milia milium, et discit belli uictoria urceo triumphare, non ferro. Quid uero haec omnia humanae uitae conpetat statui,

monitus expauit, Israel subitum defensorem Filisteus etiam interfectorem inuenit. Pro-

15

20

demonstremus. Nonne in tricesimo quinto humanae aetatis anno res uertitur? Filiis laboratur; ut nunc quosdam in laetitia parentum natos ut Samuhelem inuenies, nunc etiam ut Ophni et Finees non solum in patris quantum etiam in filiorum detrimento repperies. Ad uero matrimonii ordines quantas sterilitas damnat et forma conmendat, alias ornat fecunditas, maculat foeditas. In omnibus laudanda est diuina temperies, quod et tristitiae ex parte praebet solatium ne plus consumat et superbiae modum temperat ne plus adsumat.

vni.
abestK
26

Praeteritus liber iudicum instituta moresque digressus
sequentis libelli ordinem peperit, in quo regnorum status cursusque principum gradatim a nobis disponatur necesse
illic

£Sest;

namque

solita callositatis duritia

coturnata Iudea
et

asperatas in proteruitatem ceruices
1 sqq. cf. Iud. 14.

erigit

Deum
cf.

pro-

16

7 cf. Iud. 13

11

Iud. 7

28 sqq.

cf.

I

Sam. 8

4 nazareos
9 subditum

B

petant

S

cf.

8 obseruandus 5 priuato com13 uitae om 10 philisteus 17 ofni ut 16 om S 15 laboratur p. 147,8

B

BS BS

PB

PB

S

18 reperies S

at

BS

19 quanta

S

dapnat

S

28 solite

S

MUNDI ET HOMINIS
uocare in suis malis operibus non desciscit;

155

nam Samuelem abestL

adgressa regem sibi postulat adibendum et ab illis wmanus quaeritur principatus, quibus turpe fuerat ut illis rex fieret Deus. Ergo postquam Samuel sacratus antistes Deo
licet nulla sit popularem perduxit adfectum nuntii indigentia qui abstrusa nouit rimari secreta,

inter-

5

tamen

ordo exigerat ut sacerdotem Deus instrueret, quo populi adfectum aut sperneret aut impleret. Sed ecce paternorum

Iiumentorum uilissimum
quaerendo
aliud

inuenit

et

inquisitor oberrans asinas quaerit et regnum cui Israelitica fuerat summa uirtutis, pecus 10

etiam ipse fuerat uilis. Quanto praeparabat diuinitas quam quod Saulis laboranter quaerebat indignitas. Igitur sacerdotem inquimelius
siturus

adgreditur et

Sed sacerdos
gratiam.
repperit

non

asinarum
se

Sperat

iumentorum deperditione tristatur. fugam, sed regni porrigit redditurum quod perdidit et patri

15

abuit nec sperauit. illud diuina censura sacratum, in quo et regni enteca ebulliens parturibat et sacerdotale misterium diuinis aestuationibus nuptiabat, pro/etam testem foederis 20

quod pater aliquando nec

Denique cornu

allicit

et insperato capiti fermentum diadematici germinis inrorauit, et ne sola esset mundana conlatio, ante pro-

fetare didicit

diuinae

quam regnauit. Denique indicabat electionem prouidentiae inormis status et quantum maiestas

de regni qualitate succreuerat, tantum proceritas mensura 25 omnibus eminebat. Denique donec diuinae praeceptionis norma seruajta est, et regni eius maiestas effloruit et29 uictor de ostibus triumfauit. Sed ecce inobedientia, totius
8 sqq.
cf.

I

Sam.

9

18 sqq.

I

Sam. 10

1 desistit
to

B

samuhelem

4 samuhel

PB
S

summa

5 produxit <(destinata)? He

PB

PB

2

adhibendum
7 qui

S

uirtus

B

B

BS

humanus

10 israhelitica 12 studio Saulis

13 laborante co -ter Plasberg indignitas S {ex coni.?) diuinitas 17 habuit 18 cornu om 19 par20 nuntiabat turiebat S mysterium prophetam co 22 prophetare em He 23 regnare S 24 enormis S 25 ex proceritatis mensuram omnis eff. proceritas mensura omnibus S 28 hostibus a ecce om S triumphauit

PB

BS B PS

BS

B

PS

156
H.
abest

DE AETATIBUS

.ffbonitatis nouerca, quae cuncta bonorum operum a mundi principio didicit exstirpare fundamina, sicut in alios, ita etiam Saulis inuida principatum obsedit et sicut primum

5

regno exulauit diabolum, deinc mundi nouellum suo paradiso Adam efficit peregrinum, postea Faraonis inpetus et Aegyptiacos currus rubriacis debriatos interfecit
caelesti

liquoribus salsaque potionis madefactos crapula infernalia inuitauit ad prandia, [sic] Saul quoque et adipatae gregis laqueatum adfectu et taurorum pinguium muscipulatum
10

adpetitu
deterius,

regno

expulit, morte damnauit Pitonici spiritus consultorem

et quod duplo unctum domini

15

Quid etenim opus fuerat parcere regi adsupplantauit. uerso? An parcendo clementior uideri poterat Deo? Sed quae sunt ista tua, Deus, secreta misteria, in quibus wmana uacciliat ignorando natura. Inimicus erat Agag domino, inimicus etiam et Saul factus fuerat Deo; parcit Saul
Deo, parcit Dauid Sauli et comueniam dando perdidit, iste regnum placet; regnum ueniam dando promeruit. Aut in utroque damnanda erat

Agag

regi

et

displicet

ille

20

super Deum benignitas aut in utroque placita bonitas. Sed nilominus in Saule praedae adfectus inerat ut seruaret

25

aduersum, et non tantum benigne placere subdito uoluit quantum praedae affectus interfuit; quod in Dauid patientiae bonitas inerat, non regnandi cupiditas [erat]. Denique inspice quod Dauid Deo ultionem parcendo seruabat et Saul Dei ultionem male parcendo contemserat; Saulem

enim Deus suae iniuriae elegerat uindicem,
30suae
iniuriae
|

et

Dauid Deum

quaerebat ultorem.

Ideo

ergo unus bene
17
cf.

3 sqq. cf

I

Sam. 15

11

cf.

I

Sam. 28

I

Sam. 24

PS
que
est

BS
S

2 extirpare S 4 dehinc S 6 egiptiacos S rubruacis 8 sic om adipati

P

5 paradisi

PB

rubrum aquis

P B

Pharaonis
7 salsae-

S

11 fitonici

domino Agag 15 uacillat BS humana oo 20 super <o h. e. quae om S deo fuerat S S 21 nihilominus P nichilominus S superat Deum per Ho 24 erat om PS 26 contempserat BS 22 subdito placere B
14 mysteria 16 etiam

B

B

phytonici

S

10 dapnauit S duplo consultore spiritu

PB

P

MUNDI ET HOMINIS

157
H.

parcendo erigitur, alius male parcendo deicitur. Et quid. abesti pluribus: Surgit Dauid in regnum sui domini famulus, in principatum pastor uilissimus, patronus fratrum omnium

minimus; ammonito pastoralem audaciam, erutam leonum mandibulis praedam; Goliae etiam aerata cassis fundae rotatu stridulo perforata, dotalibus etiam titulis centum

5

Quae tua in is, Deus, admiranda sunt dona; excedunt etiam modum credulitatis quaecumque larga bonitate concesseris. Paruulus leonis fit praedo, nudus uictor exultat armato, pastor triumfat
Filisteica collata praeputia.

10

ex genere giganteo, solus centeno coniugem dotat praeQuanta in putio, seruus sui domini succedit in regno.
is

in

tua superabundans gratia, domine Deus meus, quantum is iterum mortalium ex aduerso reluctat occursus. Das
15

quae non debes, non recipis pro praestitis gratiarum actionem quam debes et recipis ab ingratis contumelias magis quas non debes. Erigis ex stercore pauperem, ut sedeat cum principibus; das triumfum in gentibus, das
indignis

potentatum in ciuibus, et tamen adulter omicidii sociatur scelus. Feruet aduc innocentis cadauer interfectum in
proelio et glandula libidinosi adulteri alieno grassatur in lecto; tot et tantarum non dicam maritus, sed admissarius

20

coniugum unicum pauperi subripit matrimonium. Nullane animum libidinantis consideratio temperauit, non diuini ordinis augmentus aut praemium, non regale propositum,
2 sqq. cf
cf. II

25

I

Sam.

16. 17

17

cf.

Psalm. 112, 7 sq.
5 praeda

19 sqq.

Sam. 11

4 admonitus
castris

S

eruta

00

em He
rec.)

S

erat a

PB

funderatato (em m.

in om (em m. rec.) triumphat SP (em m.

PB

P
B

his

S

10 armatus

7 philisteica eo -to

SP

11 gyganteo S 13 rec.) 14 his S dans 15 non recipis S 16 et recipis quas non debes 17 om 17 pauperem ut sedeat om 18 triumphum SP 19 adulterio S homicidii 20 adhuc (em m. rec.) cadaueris 21 glandina libidini libini S libidinis Ho libidinosi Plasberg 22 et om 25 aug-

He his S

superhabundans S quam debes 16 om

P

PB

PB BS PB

PB

PB

BS

mentum S

158
H.
abestff non

DE AETATIBUS
pluralitas coniugum,

turpe fraumentum.

non uerecundiae quod maius est Et tamen quanta in is omnibus diuina

admiranda clementia, cuius modum nec dicendo explico 31 nec amplexando saturor. Nojluit ut iustus peccatum in5 ultum dimittere; nouit ut pius in animam uindicare; adad poenitentiam, damnat temporaliter ut in perpetuo temperet poenam; excipit in suo coniugio quod alieno ingesserat matrimonio et ubi

monendo
in

conpellit

substantia,

10 est

plus et doloris esset et criminis, filius ultor paterni factus sceleris; ut sicut seminis titillamento in libidinis exarsit incendium, ita sui seminis timore percussus fugiendo destituit regnum teste sole perpessus quod admiserat ali-

quando
secreta
15

secretus.

Sed,
tui

Deus meus, quid oc
dispensatio?

sibi uult

tam

iterum
suboles

iudicii

Cur

maculosi

criminis

successu

paterni

fruitur regni?

Numsceleris

quidnam oportuerat ut aut Befsabe tam turpissimi

fuscedine maculosa se regnante filio reginam aspiceret aut Salomon adulterinae uuluae contagione turpatus aut aedi20

templi meritum caperet aut sapientiae tensauros indagaret aut paterni regni successor ac potentior fieret? Alieni concubitus peruasoris, alieni Cuius igitur patris? sanguinis effusoris, ubi nulla legitima tori coniugia, nulla iuridica sponsalia, sed mortalis conscripta epistola adficandi
ulterii

fuerat

lena et peruasio

paranimfa;

sed diuinitas

25 fecit

quod decuit, gratuitam misericordiam contulit, peccantibus ueniam relaxauit, [et] quia semper bonus est, etiam malis bona concessit. Sed uide quia criminis filius crimen incurrit et adulterinum germen non bono termino con4 sqq. v
II

Sam. 12

7 sqq. v. II

Sam. 16

18 sqq.

v. I

Reg.

2-6

diuina est S 2 turpe fragmentum S temperamentum Ho 5 deut iustus om 4 iustus om peccatum ut iustus S

P

R

mittere; noluit S 9 esset et doloris

6

dapnat

S

7

perpetua (em m.

15 soboles He 17 maculosa 16 bersabe 22 in illa thesauros.R£ 19 meritoP 20ac]aut5 24 fugierat (gi expunx m. rec.) 23 epistula thori JRS 28 adulterium 26 et om 25 docuit S paranimpha S

P

13 hoc 10 ut] et S bersabee S tm bechsabee,

S

ES

rec.)

R

BS

PR

P ES S P P R

MUNDI ET HOMINIS
summauit.
licet

159
ahest

Licet ab isopo usque in cedros Libani disputet,

austri

spectet, iubeat, prudentia confluat, iudiciis calleat, diuitiis fulgeat, auro ruti|let, gemmis ardescat, tamen caracteriauit in uitaj^?

reginam suam sapientiam admirantem exquamuis templum ineffabile construat, spiritibus

quidquid insitum traxerat de natura et libidinis cauterium genuina feculentiae inustione signatum uitae picturauit in regnum. Factus itaque concubinalis exercitus incubator, matronalis populi adsecutor, adulescentularum gregibus pastor, alienigenarum contra interdictionem amator et quod

6

10

omnibus deterius est gentilium deorum in senectute iam non prudentissimus sed inprudens cultor. Quid ultra referam tot regum ruinas, tot criminum scelera, tot trans,

gressionum facinora, ut Acab alienae uineae auarus inuasor aequalem culpae sustinuerit poenale iudicium, et quamuis diuini miraculi oculatus testis extiterit, dum
ardentia
caeli

15

fulgora

et

rotatos sacrificii ignes Elias in

testimonium uerae deitatis extorsit, denique lucicolum sacerdotum interfectione perpetrata, relegata triennali exilio nubila profetico in momentum iterum redduntur imperio quidquid arida sterilitate exaustum siccauerat, imber
regressus Iet ac
tantis

20

uiridanti germine reuestibat, manifestantibus testimoniis

et

tamen dum

tot

doceretur,

Iezabelis

tamen uirulentae persuasionis nocturna coniugis uenena sorbebat. Sed ecce diuina uindex dextera in idolorum
1 cf Reg. 11 1
I

25

I

3 sqq. cf I Reg. 6 Reg. 4, 33 14 (/. I Reg. 21 18 sqq. cf.

— 10
I

8 sqq.

cf.

Reg.

16-18

ysopo

BS

S

caracterizauit?

He

3 spectet S 4 affluat S 5 caracterauit 6 quicquid JtiS 7 gecauterio S

nuina^' S uitam S 8 utique S 9 adolescentularum JRS 10 alienarum 13 regnum 14 achab (em m. rec.) S 15 et quale et quale S em He 17 fulgura S helias S 18 lucicolarum S 19 trienniali 20 ^pphico S momento S 21 quid exhauetum S quicquid S 23 achab doceretur S ymber <sol> siccauerat? He

BS PB

P

B

P

B

iezabel licet zezabelli cet noct. uirul. persuas. uen. S

B

P

iezebelis

25 diuina

S om S

24 coniug.

160
H.

DE AETATIBUS

a^-ffcultricem reginam inueitur, et porcinis deuorata mandibulis
in stabuli sterquilinio dispersa perspicitur.

modum
5

Ergo quia regum omnium subsequentum facinora libri excedunt, ex ac paruarum causarum similitudine quis non umanos actus consideret, quantum et remuneretur
efficiat,

bonitas

et condempnetur malitia. Illud ergo quod se in utroque percepturum sperat.

quilibet
|

33
abest

IX.

i

10

15

Sequens rerum gestarum ordo expostulat causae tenorem non perdere saeculo nunc usque currente seruatum; nam et ultra excedens quadragena aetas nostrorum uerborum uolumen exspectat, quo suae causae termen conclusum adgaudeat. Oportet ergo nos hoc tempus exponere, quo penes Hebreos Machabaeorum ducum gerebatur excursus. Cernens namque Deus peccatorum perfectam populo oberrante mensuram, dum Gezabel lucorum sacerdotes Deo praeponeret et Manasses mordaces serrae dentes prophe-

tarum corpore cruentaret

et

templo non

deorum quam

demonum formas
20

adduceret, furore succensus extorres suo regno propulsat Hebreos, et quo modo exteros deos adorandos optauerant, regnorum quoque externorum exules

angulos oberrabant.
fectus,

Namque Nabuzardan coquorum

prae-

quo mage exprobramentum esset pugnae ac dedecus, ut sacer populus magnorum regnorum excelsus coquum non posset ferre substratus, hunc ergo 25 pugnantem 34 Nabuchodonosor armato praeponens numero regem Hebreum oculorum decore fraudatum ferroque nexum cum

|

1 sq. cf. II

Reg. 9

17

cf.

II

Dillmann
1

p.

XYI Tert.

de pat. 14

Reg. 21 Ascensio Isaiae ed. 22 sqq. II Reg. 25 Ierem. 39

2 prospicitur S 4 hac 15 perterminum S 12 expectat iezabel aberrante Ho zezabel fecta 16 oberrantem 17 per mordaces S ex sereddentes postea eff. se re dentes S adduceret 19 in marg al. m. 18 corpora S et templo 21 exterorum S induceret S 19 demone non tam S

BS

inuehitur BS
5

deuoratam coemHe

humanos

BS

B

PB

P

P

PB

P
S

P

scr. pfectu.

22 nabutzardan (dan ex do eff. m. rec.) 24 quodcum S quo*cum

P

9

P

B

pfect

del. et

in

marg

26 hebreorum

ET HOMINIS

161
abett i

KMUNDI
ISed

uo exulat populo, deturpatum templum depraedat, sacrum Itare conmaculat, arcam quoque foederum uerendarum tabularum lege sacratam pagano lustramento profanat, uasa quoque aurea, quae, reuerendo pro usu sacrorum effecta, facta sunt merulento barbarorum potu polluta. ecce sacrata dextera consuetum non cessat praerogare solamen; Machabeos namque septem claro genere praesumptos admodum fratres armat ad bellum ostendens ut quod peccator totus cum suo rege facere non poterat populus, hoc paruus Deo fauente perageret numerus.
Deus, atque stupenda secreta. Peccator populus pugnantem sustentare non potest coquum et regem suum contradet occecandum; ad uero Deo grata gens paruula Machabea totum Nabuchodonosor aduentante pondus non solum reluctando sustentat, quantum et corruente prospere superat, notans persequentem Hebreum, quem antea uelut neglectum despexerat, suo effuso cruore
praecelsa sunt tua,

5

10

Iquam

15

praelatum, quorum regem dudum adduxerat et ferro nexum et oculo perforatum. Cognoscat ex hoc humana natura nec aduerso cedere Deo fautore nec tempestate ut ante

20

Betuleam amplam Hebreorum urbem omne uastato terrarum excursu dux Holofernes obsederat et murorum temptans ascendere aggeres armato clausos terrore pressabat. Erat namque ante oculos populorum certa de morte captura et fames exesa conrodens corpora uacua monstrabat ambulantum cadauera. Non fletus
est.

monstratum

25

-

7 sqq. cf

Machab.

I

2 sqq.

21 sqq.

cf.

Iudith. 2 sqq.

PB

3 sacratum 5 effecta 12 sustinere S 13 contradit S ^sunt, profana^ facta He contradunt Ho obcecandum at 14 tantum S 15 corruentem S 16 sq. locus corruptus videtur 18 abduxerat S ferrum jR 20 aduersa S factore S tempestate loco dativi 21 uetulam Betuliam S -leam He 22 olofernes 25 de morte h. e. mortis famis 26 ambu1

detbatu

^pphanat

S S

2

archam

BS

foederis

S

4 quae

om S

sacrorum om

S

MS

RS

BS

PB

latum

B
ed.

PB

ruiiUBNTrus

Helm.

11

162
H. a i
,

DE AETATIBUS
,

supererat oeulo non humor palato non succus membro ; 55genua possederat tu|mor, ora conseruerat pallor et gressus catenauerat marcor, quo mortua membra tantum sepulchro
5

solum loquendo mundanum crederentur habere Fames domorum secreta peruaserat, mors mercatum.
fraudata

portas obsederat, Olofernes agros prataque uastabat. Quam ergo salutem oppressus aut speraret aut peteret, dum mors

agro domoque uagabunda regnaret?
decus,
10

casta

puella,

claustro

murorum

Sed ecce matronarum egressa salutem

15

populo conlatura profertur, uultus decore armata, morum pudore praesumpta, deo conpulsante succensa, Oloferneum caput processerat furatura. Errabat namque totum secura per campum, regem laqueo postulans praefocandum. Quo reperto praebet blandum astuta sermonem, garrula uultum Adstat contra, oculorum captura, adultero seductorem.
et mortalem laqueum praeparans uultus. Sed ecce rex potando lassatur, calore torretur, bractatur mero, quo madefacta guttura praebeat ferro. Ecce autem repente dum nulla uox ex aduentu pugnantum, nullus cruor emanat percussorum et tamen pugna nocte confecta est, caput pera gestatum est, matronale tropeum peractum
est,

amor damnosus

20

regale

thorum perfectum
salus,

est,

facta

est

una puella

Hebreorum
25

fuga Persarum, perpetua nunc usque fabula saeculorum. Sed hoc proelio nulla uox ex aduerso

pugnantum, nullus cruor emanat percussorum

et

tamen

caput pera gestatur sola nocte adtestante sublatum. Decora namque forma tantum e^ceZlentum operum fuerat lena,

quae caput a corpore segregatum, salutem lugentum ad9 uasta 8 agros sucus BS 5 famis perseuerat 16 dampnosus S 15 seductore contra] coram S 21 caput 19 aduento aduerso? Plasberg 17 b*ac*ar S 2 22 perfectum est in infimo marg add tropheum ex verbis sequentibus additum mihividetur: [nulla uox caput 24 proelio co quia i abesse 22 torum S pera gestatum est] 26 adstante B iubetur m. 2 eff. bello interponendum 27 scelentum jpost et tamen: <(pugna nocte confecta est^>? 28 ad salutem S silentu S excellentum He
1

P

B

P

B

P

P

m

P

BS

B

PB

MUNDI ET HOMINIS
tulerat

163
H.
abett

populorum.

Hoc quoque non duco transeundum
salute

quod He|breorum pro erexerat Mardocheum.
Ebrea, suum populum
elatura,

Nam

captorum consolator deus^tf Hester ad regnum exoptata

saluatura,

Mardocheum auunculum
5

Sed prostratura, obt^emper^at. quae sunt haec tua, Deus meus, clara admodum pauendaque secreta. Rex namque apud suam momento deplacatur consortem et sceptrum extendens conruentem pauenfemque solatur uxorem. At uero Aman pene regno collega et secretorum autenta repente regem pauet aduersum quem Nam ecce putabat susuito pro sua uoluntate ludendum.
repente Mardocheus futurae poenae damnatus equo Aman leuante praefertur: ad uero econtra Aman crucem nocte praeparat, crucem alburnus exspectat.

Aman quoque

10

X. Transacto igitur Iudaicae cursu historiae, quem quidem continuis decem litteris reseruatis ab orbe condito usque in hanc aetatem digerendo perduximus, cuius principium
sicut propitia diuinitas operando extitit, ita irata terminum contulit ergo gentiles adgressurus historias, quas nunc a momentaneis garrulitatibus fortuna prosperior subleuat,

15
abett
j

20

nunc irata sup|plantat momento usque in abyssum uergens, 37 si quos successu prospero usque in caelum perduxerat, exhinc ergo sumemus initium, quo Iudaici regni perduximus terminum. Postquam enim Babylonico captiua 25 Hierusalem successit imperio et alienis deseruiens idolis a

Deo suo

pertulit

fornicata alieno etiam captiua deducta est regno enim sui poenas sceleris et male seminatos

1 sqq. cf.

Esther

1 sqq.

4

hebrea

BS
B
S

5 obtat

P

6 parendaque

que

B

13 leuante om 20 aggressus 22 abissum S

PB 7 in momento S 8 consorte PB pauensB pauens PS em He 10 regem om B 12 dapnatus S
&t

optat

BS

obtemperat

He

BS

hystorias

14 exspectet 16 hystorie 21 momentanis

25 babilonico

S

24 quo* 26 ierlm S

B

B

P

quod

P

PB
S

quoad? Plasberg
11*

27 deducta est captiua

164
H.

DE AETATIBUS

a&e^irfructus amarissimos sui comedit erroris


,

tamen tam diu

5

Babylonia fermentum suae potentiae tenuit, donec diuini populi templique dominici saporem praedae toxic<(a£)>um degustauit statimque cum propriis abortiuit quicquid ex Fuit enim illa sacratissima praeda auidior transuorauit. Israhelitici uindex sceleris, tamen uae illi qui flagellum eligitur malis; et sicut Hierusalem suas deflet reliquias
toto orbe dispersas et nullatenus usque in hodie redituras,
ita

Babylonia cum

alienis

etiam suas aborsa est pereundo
fortuna quodam Macedonum regno
aestu
claris-

10 diuitias.

Ea

igitur

tempestate

turbulentiae grauidata in paruo

simum

peperit nefas.

Namque Alexander
filius

dubia sub opi-

nione Philippi Macedonis
15

incerti patris crimine

ma-

culatus exsurgit. Quidam enim ferunt, Dictanabo uaporante libidinis, clandestino Olimpiada magico conpressisse figmento,
alii quod draconis squamifero fermentante conplexu uirulentum ediderit grauidata puerulum. Sed quid his opus est: ex quo Philippi in hoc negotio uacillauit auctoritas patris, nulla nominum inuentio opus est ad ornandum adulterium genetricis. Habere enim non dicitur uirum cui suppetunt multa nomina maritorum. Hic ergo quam-

20

38uis

patre

tyrannice

crudeliterque

[

regnante
ultra

ampliatum

Macedonum regnum
25

susceperit,

tamen

mundi terminos

protelauit; non contentus quod pater crudeli tyrannide peruaserat, sed mundum sibi breuiorem aestimans ultra saeculum aliquid exquirebat. Et primum quidem Babilonicum regnum arripuit mille annorum dominatu fulcitum, tot triumphis ac totius

aestuans insatiabile imperium

in id

12 sqq. cf
1 terroris

Iul.

Valer.

12—6

cum

co

* erroris (eraso t) toxicatum He cf. p. 34, 3

P

B

2 babilonia 4 abortuit

S

3 toxi-

B

P B

quicquic ierlm S

B
reflet

5 aluidior

P

6 isrlitici

S

quiquid 7 ierusalem
to

Nectanabum uaporante ^ardore^ libidinis? He uapore S 22 tirannice 15 olimpiada S 20 genitricis S magno S 27 babylonicum B 23 machedonum P 24 contemptus

11 prauo

B

PB

9 babilonia

S

10 astu

em Ho

13 phylippi

B

14 fuerunt

P

dictanabu

S

B

B

MUNDI ET HOMINIS
orbis
uictoriis

165
H.
at>est

etenim et Israhelitica confluxerat gloria et Aegyptiaca olim famosa conmigrarat potentia, illuc Spartana, illuc Athenaica atque insuperabilis De quo regno a uicies uirtus deuoluta cesserat Scytica. milies centum octoginta milia tribus proeliis cesa feruntur nec tamen tantae cladis sensit Babilonia detrimentum.
enthecatum.
Illuc

5

Quis ferat haec, domine Deus meus, totius orbis ineffabilis Deficit supputatio morientum in numero: aerumnae locus Partiaco non paruit regno. Si inaestimabile est
conditor.

quod una prouincia
ciens

perdidit, quis tua, orbis, opera suffi- 10

enarrabit.

non cupiditatem terruit, sed indubitanter pugnam insperatam arripuit, et Uincit in paruo insperato uictoriam dubitatam inuenit.
quibus sufficere non poterat numerando; superat effugatum, sequitur fugitiuum, inuenit uulneratum aureo catenarum
15

Igitur Alexandri rapidos regnandi animos tantae inmensitatis multitudo

ad

Praebet inanem misericordiae seligamento constrictum. Iuste quidem pulturam illo; filias etiam quas sorores ille uitam perdidit, regnum amisit, qui maternum uiolans sacramentum suum se maluit esse uitricum, patrem etiam 20 germanarum; nec puduit illuc partem turpissimam libidinans obicere corporis, unde prijmum prodierat imago 39 nascentis. Post haec regni etiam Persici uictoria non
contentus,
posset
et

quo totius mundi confluxerat dominatus, qui
uniuersas
auaritiae

saturare

uoragines

et 25

nihil ultra post rari non posset

hunc quaereret qui etiam aliquando satutamen Indicos fines ante cuiquam in,

accessos
18
1
cf.

sollicitat

et ignotos

nostro saeculo fines ardenti

Oros. III 16, 9

enim

BS

isrlitica

S

h

2 ^giptiaca

BS

4 schithica

B

scitica S 5 cesa S tera 6 Babyscytica (h add m. rec.) 8 morientium in innumero S lonia 9 sparciaco sparPartiaco He cf.p. 169,23 tiaco 11 regnandi in marg S 14 ex insperato S cf. 155, 21 impugnando? in praelio? Beifferin paruo sc. temporis scheid an numero paruo? He 20 uictricum 21 libidinantis S 25 saturitate jB ut Beiffer26 satiari S scheid 28 saeculi saeculis (s del. m. rec.)

B B

P

PB

PS

PB

B

P

166
H.

DE AETATIBUS
penetrat.

abestK

belli propositas

Et primum quidem feras in aciem statuarum aere succenso debilitat et ignitis Post baec Poro Indico rege amplexibus rabidas fugat. Illic aurum captiuo Fasiacas primus inuadit latebras.
cupiditate

5

fastiduit Macedo qui saturari non potuit toto orbe possesso. Dehinc nudos Bragmones, exustos Eoas, Foebeos Passadras, Caucasii montis incolas, Drancas et Uergetas, Hjrcaniae populos, Corasmos et Daas, Ocionitidis quidem Amazonas ut ferus adit, ut inportunus prouocuit, ut praedo per-

10

incognitam quoque saeculis Meroen et ultra Sieneuapores Falernis liquoribus ruptuantem inpatiens penetrat; Candacen Aethiopicam, quamuis praeceps, non tamen securus, sollicitat; Atlanteas Niliaci liquoris diffuuasit;
ticos
sitrices

15

temtata

fagos, ac Lunae

Quid dicam perMaeotide inertes thirofagos, asperos antroponudos etiam ictiofagos lacessisse. Solis quoque
cataractas intrepidus exspectat.

loquentia nemora regis ipsius interitum praedicantia laboriosus inuestigator accessit. Et quid pluribus: nulla secreta mundi misteria, nulla gens abstrusis terrarum
20

exulata, nulla Oceani semotior insula Atlantei marginis aestu roriflua, quae non Alexandrum aut dominum timuit aut repentinum expauit aut praedonem in-

angulis

40uenit. Quisnam est, domine Deus meus, hominum tam Lassatur peragrando mundus, inconsideratus appetitus.
|

25

non erat iam quod humanis ostenderet
6 cf Iul. Valer. III 10

oculis,

et auaritiae

7 sqq. cf. Oros. III 18, 5. 7. 11

3 p*ro (o ertts) 1 propositas in aciem belli S pro rege indico S 4 fasciacas B phasiacas S Prasiacas Beifferscheid 6 bracroanos S 5 fastidiuit S inuasit S illuc Eoos Beiffersch. 7 caucasi S Euergetas Beiffersch.

P

B

PB

uocauit

8 Ocionitidis] Sogdianos 10 sienicos S

.

.

.

S

9 proque idemF Beiffersch. 12 candace 11 eructuantem S

S

B
(e

niliacis 13 athlanteos jR athlanteas S S pertemptata B ptemptata S 16 nudus P lotiophagos thirophagos S

PB
B

spectat

14 expectat 15 inhertis

B

ex a

eff.)

S

S

athlantei

B

17 pdicentia 20 exuolata exuoluta 19 mysteria 21 ad roriflua suprascr fuit ead. m. S

B

B

25 sed Beiffersch.

MUNDI ET HOMINIS
non saturatur
affectus.

m

167
H.

Paruum

est uisu quaerenti

Alexandro abest

1

Ihumana

Deo; posset et in caeluni ascendere, Et quia si aut natura pinnarum concessisset aut semita. mundum peragrando paruum sibi esse credidit, ideo tribus contentus sepulohri cubitis obdormiit. Discat ergo ex hoc natura nihil esse de potentia praesumendum, ex quo inors communiter heres est potentum et pauperum. Uidit enim et Aethiopicas uires et Atlanticas moles et Sed quid profuit Foebeos ignes et Scythicas glacies. ia inuicta uincere et seruili ueneno succumbere. Huius ctus huiusque mortem qui semper mente considerat, moriturum se esse non credat; numquam enim mortis malo

quod

fecisse suffecerat

5

10

terretur qui alieno

malo considerato
XI.

corrigitur.

Fracto ergo Persico Macedonicoque imperio ecce paruum adhuc ex increpundiis Roma subrigit uerticem turpi ad-

abest

1

16

modum
norum

crhninosoque mancipata principio. Nam Rea gemimater, ex opere concors cum nomine, quae quidem on ex Marte deo compressa peperit quamuis etsi Mars 41 tamen consueuerat uana 20 sset, deus esse non posset

|

,

semper paganorum antiquitas procreatos ex fornice deorum natos adscribere, quo meretricum crimina diuina uestirent iniuria uere marmorea atque insensata diuinitas, quae sua addictione uniuersas uestiret criminum causas. Tamen quorum principatum Romanus ordo tripudiat et ad dedecus potius suae natiuitatis etiam historia currente scribere quoque non cessat, criminosa matre editi, criminosa nutrice producti, criminosae etiam uitae operibus non destiterunt frui.
:

25

18

cf.

Oros.

VI

1,

14

1 effectus P 3 pennarum BS semitam S pinnarum 6 nichil S 8 uicit <usum]> concessisset aut semitam? He 0. Jahn mus. Bh. XXIII 140 et om §thyopicas # athlanticas BS 9 phebeos S sciticas B scyticas S 10 in

PR
PB B

uita

13 corrigit S 15 ergo] g S 16 uertice 17 mancipataque 18 ex est S 19 si om 22 asscribere S 25 principatu* 26 hystoria principatu S

B

B

PB B

B

168
H.
abest

DE AETATIBUS

l Denique ne a facinore coeptum priniordium facinorosum
caruisset augmentum, fraterno sanguine murorum prima rubuere fundamina, ut fratricidii cruore sancita magnificae urbis uerecundentur principia. Ecce etiam sacrarium criminibus uindicandis construitur, et ubi iustitia sanctitasque exerceri debuerat, inde facinorum nefanda purgantur. Fit

5

10

criminum fructus et impunita iniquitas fit senatus; ne disparia suae uitae sortirentur conubia, turpatis matrimoniis rapina facta est paranimfa. Quod in buiuscemodi nuptiis esse poterat gaudium: maeret sponsa quod
exercitus
et

rapitur, socer aestuat quod praedatur, socrus ingemit quod orbatur, et ne etiam in raptore quodpiam existeret gaudium,
est securus sponsus ne pugnando fiat diuortium. Quid post baec referam natos Brutum inbrute necantem, ubi ferrum 15 externi matrimonii Tarquinium corruptorem, matrona testem sui adbibuit criminis et quia uiuere diffamata non poterat, ante in se nefas quam in conmissoris Omitto Fabium Metenniae inter42sanguine uindicauit. fectorem potius quam maritum, qui paruo contactam mero
|

necdum

20

coniugem trucidat et resignatae ynotece parricidanti cruore Quid referam Curtium offam uoraginis et terrenae abruptionis; biatum quid profuit saturasse armati
sacrificat.

incitamento decoris:
25

nunquam
dexteram
bracbio

terra sarciret

dum tamen uanus non
Mucius
inefficaciter

omitteret
et

quod ruperat, quod uiuebat. Exurit
praeferri

quia

inaniter

concupit,

curtatus

inaniter

uixit:

quam
VI
9

fatua

18

cf.

Plin. nat. hist.

XIV, 13

Val. Max.

3,

7 exercitiis vel 1 facinoroso S 3 & S 2 augmento S 8 turexercitus eo exercitiis crim. fruct. <magistratus)>.? .£re 13 diuortiis batis S 9 paranimpha 12 exsisteret

wt

adhibuit testem sui S 20 remet tennig metemnig S resignaternoce S em He signat eynotece resignat eynotete 22 saturitasse ob resignatam oenothecam Beiffersch. 26 cupit m. 2 add con 24 amitteret S 23 sarcire

PB

BS

P

14 [injbrute? 18 fauium fauuni

P

He

16

P

B

B B

B

B

P

MUNDI ET HOMINIS
uanitas sacrificat uanae famae miseri
et ut

169
H.

sui corporis

poena

abest

j

nomine tantum opinatus existeret, membrorum facta est turpata ruina. Quid referam Cannense interitum terno modio digitorum exuuiis diffamatum, dum Carthago Romanis potentatibus utitur et Cremera senatoriae mortis
diffusionibus augmentatur, quid urbis inruptum anserinae uocis indicio erutum, quid Marianae pestis scidium ciuico sanguine satiatum. Feruet Pompeiana uictoria Mitridatis

5

toxico, concursu piratico, Tigrane maerente Armenico, Pontico etiam Uiridomaro tristante captiuo. Primus igitur et Iudaicas opes praedo peruasit et dominici sacrarii

10

ornamenta Romanis usibus
neas
Punici

subdidit.

Quid referam Scipio-

triumphi uictorias, Cartaginis antiquaque potentia sibi pugnando periit, Romae pugnanti Roma enim ante exhausta uincendo recuperauit 15 proficit quod perdidit, at uero Carthago ante uictrix nunc exusta et quod rapuit reddidit et quod habuit perdidit quid Corinthicae maiestates uictoriae, quid Cimbricas mortes, Teutonicas rabies; et ne omnia prosequar: creuit Roma semper suo studens dispendio et dum si|bi parcere non 43

dum opima

,

nouit,

domina

effecta

est

mundo.

Quantum Romano

21

sanguine satiatus est Uiriatus, aspersus est Poenus; omitto nefas Partiacum, aurata morte principem condemnatum,
ubi
auaritia

quod

iniusto

uoto quaesierat
concupitis

iusta

repperit et cupiditas
uixit,

nouum, fateor, Persarum iudicium, ut cupiditas dum ex id quod desiderat fieret saturata, ipsa sibi saturitas facta est poena. Quid Caesar, qui fatigato tot triumphis succedentibus mundo ipse tantum indefatigatus
23
cf.

dum

fruitur Mfcendo

poena non

25

Plin. nat. hist.

XXXIII 48

Serv. ad Verg. Aen. VII 606

1 fama miseris 2 opimatus Beiffersch. 3 cannese 4 exubiis suprascr: caudine 8 (m. 2 add s supra u) 6 diffinitionibus S defunctionibus Reiffersch. cartago S 7 discidium S ciuili S 9 pyratico S 15 profecit S 16 car18 corintice tago kartago S exhausta S corintyce S 21 mundi S 23 condempnacymbicas S 19 theuthonicas tum 25 uiuendo oa bibendo Reiffersch. 27 ex eo quod S

P

RP

R

P

R

RS

170
H.
abest

DE AETATIBUS

l ciuico

sanguini non pepercit, quia iam exterum quem funderet non inuenit, paruum credens, si dimidio mundo
nisi

regnasset,

etiam totum genero interfecto peruaderet.

Romanum
5

ergo imperium suo exteroque sanguine enutritum, cuius semper iniuriis aut dandis uacuat aut accipiendis

[non uacuit], creuitque potius detrimento.

semper alieno

damno aut suo

XII.
abestM

Noua

saeculi aetas interuenit nostris libellis desidera-

exoptanda, cuius aduentu radiante lustrati, suauia Christi nascentis crepundia libro currente narrentur necesse 44 est, quippe ex quo et lux refulsit in tenebris, glo|ria in Ecce oc excelsis, pax in celis et letitia exorta est iustis. ut angelus edicit, pastor audit, Clialdeus agnouit, Erodes
10 biliter 15

Erisne tacita tui Quid ergo cessas, lingua? expauit. conditoris in aduentu perducta? Quo reatu teneberis, si uociferantibus angelis tu tacebis? Ecce igitur descendit
ros uerbiale coruscans in negotio, latens in uerbo.

Pulsat

auditos
20

uirgineos caelestis coniugii disponsator, ubi nauIndicit nuptias in quibus

fragia non passurus est pudor. nec diuinitas patris polluitur

nec genetricis integritas uiolatur; fit aure casta conceptus, fit plenitudo uteri et nullus est pondus; et sic intacto pudoris sigillo prosilit Sed ecce quid in hac desponsatione sacer propartus.
11 sqq.
cf.

Luc. 2

12

sq.

cf.

Luc. 19, 38

18 sqq.

cf.

Luc.

1,

26 sqq.
ciuili

4 enutritum est S cui S sanguine JR 5 uacuat (suprascr i m. m. add s) quia Keiffersch. uacauit S 6 non uacuit om S ut schol. rec.) P uacuit 10 exobtanda ad uacuat additum del He dapno S 13 celisj 11 narrentur pro narremus quia abesse iubetur
1

cuiu

(dl.

P

BS

R

PB

m

P

terris

herodes

S

14 cahldeus oc ut S ocu ut cu ut 18 ros uerbialis S ros uere uitale? He 19 auditus e O 21 genitricis 20 indicat S dispensator dispensator S

S

B

P

P

BS

R

S

23 nullu

S

24 despensatione

S

sacra pronuba

S

MUNDI ET HOMINIS
nubus
c

171
c

gratia plena', etabest tractans hoc ipsud obstipui, quod sequitur. Fateor, in desponsationibus suis quos ordines habeant caeli. Ecce (illud ut uideo, nulla adhuc petendi fit enarratio, nulla de
edicat, agnoscatur.

Aue' inquit

uocabulo sponsi cognitio, nulla de dotis quantitate conlatio: Sed ecce dotis celet gratiae fructu grauidata est uirgo. situdo nuper edicitur et desponsator qui fuerit declaratur.
Dicit

5

angelus:

significatio
finis':

Spiritus sanctus superueniet in te': ecce c certa uocabuli. At uero: Eegni eius non erit
10

c

erit ultra dos ab hac dote superior, regnandi perennitate concessa. Post haec radiata in nostro saeculo diuina nituere crepuscula; exulat de nostris sensibus quid-

quae

quid tenebrosa fuscedine caligabat; recedit tristitia, fugatur gratus angustia, ne consisteret regis procedentis in uia.
et

appareret,
sapientia

purus aduentus; si ut rex descenderet, fortior regibus si ut deus Iudeis claresceret, si ut ineffabilis
|

15

pastoribus

apparuit,

scribas Fariseosque conpungeret; sed ut lenis 45 ut caelestis Caldeis inluxit, ut non
20

superbus piscatores instruxit. Accessit egrotantibus diuinae salutis potentia et stupenda in saeculo radiata sunt opera. Denique nuptialis aqua uinolentis ruboribus debriatur;

unda pedestri Petro fit durior strata, discit parturire oculos praegnante saliua, discit fons sanguiIterra christificae uestis adtactu perenni constrictus gelare neus
Tiberiadis
catena, adulterae uenia terrae conscribitur, leprae sordicula 25 uerbo purgatur, latronis corona de cruciatu conquiritur.

Et quid

pluribus:

suis

cadauera pedibus gradiuntur, suis

egrotis lectuli deportantur; praestat Petro piscis pecunias, cui nulla substantia, et hic in prandiis decoctus crescere

Luc. 1 28 ( f J/aria' et f dowinus tecuw' omittenda erant) 9 Luc. 1, 33 21 cf. Ioann. 2 22 cf. Matth. 14, 1, 35 25 sqq. 23 cf. Ioann. 9, 6 Matth. 9, 20 25 cf. Ioann. 8, 8 Matth.
1

8 Luc.
8,2

26c/".Matth.27,38
2 ipau obstupui

27sq.cf.Luc.7,U Ioann.5,9 Matth.17,27
5 totis

S

P

7 desposator (n

add

m

2)

12 exultat quicdespensator 17 phariseosque sed ut et 18 chaldeis quid 21 a ruboribus debriatur denuo incipit T 28 egrotas

P

S

BS

BS

8 superueniat

P

BS

P

P

P

172
H.
«&<?«*

DE AETATIBUS
ubi nulla est uita.

jf

discit,

Uerbo expulsa egritudo

discedit;

5

uerbo reuocita salus adcurrit; uerbo uertigo tranquillata languescit, uerbo fluctuans unda liquescit; et ne plura persequar, non licuit naturae non esse quod ille uoluit, non reluctauit natura non posse quod iussit. Post haec uero ut plenitudo Iudaici exitus celerior fieret, liuor de
bonitate

conlator
10 latur

conquiritur et quia cecitas claritate refulserat, lucis ab aduersariis inuidetur: uere tenebrae
Flagel-

patronus, qui in suo figulo non dubitauit scelus.

perpetua uirtus, uniuersalis conspuitur salus et crucis Quis haec aut dicere auderet patibulo suspenditur Deus. aut dicentibus crederet, quod Iudea tot periculis eruta, tot proeliis uindicata, tot beneficiis inlustrata baec suo Sed qualiter Iudeus adoptatus filius deo facere poterat.
filius surrexisset, nisi quia et gentilis adoptiuus tot beneficiis ingratus ille populus extitit et iste nullo
|

4£caderet
16

praeeunte obsequio gratuita gratia consecutus euasit.
XIII.
abestN
20

Oportuerat quidem ut temporum ordo dictabat Caesarum actus uitasque describere; sed quia illos siue Deo
apostolis turpe fuit praeficere, postremo ergo loco Igitur postquae praetermisimus postmodum edicemus. quam Iudea salutis remedium patibulo crucis adfixit et mortis medellam quam habere magis debuerat caruit, a

siue

25

Deo suo

exulata proicitur et eius loco pereger filius adStatim itaque fidei doctores apostolos dirigit et optatur. sacrati spiritus flammeo coruscos adtactu uerbi caelestis
praedicatores statuit et baptismatis dilutores elegit.
9 sqq.
cf.

Statim

Matth. 27

26 sqq.

cf. act.

apost. 2 Matth. 28, 19

6 fuerit

1 discit] discedit 7 fulserat

iudeus

B
S

P

P

2 reuocata

ST
T
S

4 prosequar

ST

15

S surgeret S
9

14 pof it qui x

P

adoptatus posset S 16 iste] ille S 24 medelam

BT

17 gratuitam gram ^seqr (m del. m. 2) medela

S S

21 pdicere 28 delutores

25 peregre

BT

9

pegrhr

S

27 sac

choruscos

PS

T

ET HOMINIS

173

KMUNDI

go caelesti horreo fruges certatim segregatis paleis suc- abest ssere; spargitur sectura cum lacrimis et pressurae (cumy Mittitur retia, retrahitur pergaudio colligitur messis. fecta captura omisso maris liquore salsissimo, de qua Christus et exucatas peccato assas epulas comedat et 5 Uide mellis fauo admixtas caelesti adparatu suscipiat. igitur quod et ad dexteram parjtem retia captura iactatur^T' et certissima computatio trahitur qnla decem legis praecepta subeat et septem spiritus perfecta uita possideat, quae quidem summa multiplicata septimo decimo colligitur 10 ductu. Pastor Petrus, cui quidem et celestis' portae clauis traditur et grex ouium ad pascua deduci iubetur, qui duplum accipit thesaurum, quo saeculum adcuret

n

egrotum adhibito chrismatis oleo et sacrificii mero, super petram stabilem firmat ecclesiam, et porta mortis destruetur per eam. Ligat caelo quod uelit, soluet terris quod iusserit. Praeceptum hoc quod gratus Christi amicus accepit: portat et ipse piissimus pastor ouem humeris perditam et ex lupatis morsibus eripit fugitiuam. Rapitur ad apostolatum dum calcitrat Paulus et licet
I

15

20

reluctet, percutitur beatissima cecitate uisurus; cadit ex oculis albigata lippido et efferata seueritas fit pacifica persuasio. Quam grata medici largitas, dum solo imperio
et

squamea

cecitas pellitur et cordis acerbitas dulcoratur.

3 cf Luc. 5 9 cf apocal. Io. 5, 6 Oros. apol. 16, 7 11 sqq. 18 cf. Luc. 15, 4 sqq. Ioann. 21, 16 cf Matth. 16, 18 sqq. 20 sqq. cf act. apost. 9
1 succrescere

retiam
catus
infimo

B

PB

B TS
T

rete in

exucatur

marg m. 2

P

2 sectura om S cum He 3 mittuf retraif trahitur S 5 exuexsucatas S 6 suscipiat captura 7 in 7 rete in captura S reci§ captura

T

mare S

T

T

8 copputatio (suprascr alia m) 00 quia He 9 semptem sps 11 celesti plicato

PBT

matis

ST

15 destruitur S super supra a> 18 piissimis ST humeris ouem S 19 lupinis 21 reluctef T 22 albicata S lippitudo? He

ST

P

P supputatio compPB T sptem sps S PB 12 rex obuium P
co

He

quae

10 multi14 cris16 soluit

S

174
H.
abest

DE AETATIBUS
ouis,

N~Fit

magis

ouicula

lupus

rapax

et

ubi

exultauit

malitia, superexuberat gratia et quos acceptis epistulis cruciaturus exquirit, illos exhortatoriis postmodum epistulis
5

Uecte fullo deicit Iacobum et quamuis pro populo orauerit, sic pro praestitis aduersa suscepit: uere fullo Iudeus apud quem totius sordiculae resederat cumulus. Credit Philippo Aethiopicus spado et purgatus Illuc crebaptismate cursu garrulior repedat prospero.
docuit.

iam percussus

dulitatis ac fidei gratiam portat, ubi praedicatio pro ex48tre|mitate orbis peruolare difficilius poterat. Petrus apud 11 urbem deuoluitur et magus uolucer caelo iam proximus sola prece iactatur, et licet semel sepiusque figuraliter

15

uero mortis occursu ultra iam perpetuiter Dorcas mortua redditur uiduis et misericordia resurrectio efficitur mortis. Patefacta carceris claustrorum ligatura disrumpitur et Petrus Herodis Iudeorumque de
resurrexerit,
perit.

20

Sapphira cum uiro promissam subtotum dare despexit, se ipsam quae ripit partem quia furto uti poterat perdidit. Uas Petrus refertum e caelo sibi delatum aspectat uarias saeculorum apostolo praebiturum delicias dumque Iudeis prohibita scelus esse putat si comedat, audit totum catholico purgatum esse quidquid Dei largitas gratialiter praerogaret. Christus igitur purgat
exspectaculo liberatur.
et

semper
25

baptismatis.

epulas suis qui etiam corda lauacro purgauit Porrecta Petri dextera claudus recto gressu
8,
cf.

4 cf Euseb. h. e. II 23 7 cf act. apost. 14 cf ibidem 9, 36 17 15 cf. ibidem 5, 19 sqq. 19 cf. ibidem 11, 5 sqq. 25 cf ibidem 3
1 ouis T om co 3 cruciaturos 6 Ue S

26 sqq.

ibidem 5

2 superexuberauit et T epistolis et hortatoriis epistolis (em m. rec ) ultro 13 occasu Ho 7 pada 15 patefacto co -ta He perpetue ex perpetuiter al. m. T ? carcere ST patefacto carceris claustro <(cru)>rum. He 16 dirumpitur S de Herodis iudeorumq; spectaculo S 18 parte 17 saphyra uiro om S qui saphira ST 20 praetotam S despex dare T ipsam ex ipsum T 23 progarit S biturus 22 quicquid pbituras T 24 purgauit] purgabit B T purgat S

BST

PTB

R

BST

P

B

PB

B

P

PB

BST

IMUNDI
rmatur
et

ET HOMINIS

175
abeat

fuerat loco
libero.

qui solo quo sederat ex pueritia religatus iam aetate prouectus gressu pererrare didicit
liuore miraculi zeli toxico sufflam-

n

Quo Iudeus ex
et

matur
potius

qui gratias Deo proferre debuit, deuorauit. Expetitur Paulus ad

amum
mortem

liuoris

dum

5

Apollo futurorum praedicator perderet deitatem, et quia apostolos clamoribus sectabatur spiritus, ut recedat praeFariseus cum Saduceo committitur et Paulus e cipitur. medio turbore subtrahitur, dum Saduceus resurgere mortuos dubitat et Phariseus dubitata certus adseuerat; illic igitur
libertatem
ubi

10

apostolus repperit, iurgium Tradit sors Mathiae apostolatus ofncium, 49 praerojgauit. et traditio Iudae porrigit laqueum. Taddeus Abgaro
podagrici morbi medellator praemittitur et sicut

auditoribus

dudum
15

epistula Christi promiserat, ita maerorum salus suffragata gaudebat; discedit ueteratus medullis regalibus dolor et

salus quae olim puero fugata repudium dederat ad gratiam iterum perducta cum uiro ludebat. Circa horam tertiam

mato fulgore

adgregatis apostolis promissio dirigitur saluatoris et flamLabiis loquespiritalis gratia distribuitur.

20

Ibatur mera

apostolis quidquid dictabat spiritus, et audiebat quod scierat Medus, Elamites et Persus. Sed a quibusdam

putabatur
|

ebrietas

et

erat

mira

potius

tributa

maiestas.

f5
T
qui?


sqq.

cf

act. ap. 17,
1,

,

5 act. ap.

15 sqq.

16 sqq. 23, 6 sqq. 12 sq. cf Matth. 13 sqq. cf. Euseb. h. e. 1 13 18 sqq.

2

pererare

P

perare
5

BT

3 quod

PB

4 do gfas

amum S
7
(al.

He

9 trahitur

recedebat T m. add sub)

potius

om S

6 proderet

S

gere S theus

BST

10 illuc 11 libertatem apostolus S 13 thad 14 medelator 15 epistola promittitur S 20 loqueba*tur T (eraso u) loquitur apostolus S 21 quicquid 22 sed et quibusda T

P

B

P

8 Phariseus substrahitur

BST paullus T B mortuos resur-

quia]

BST

BST

1

176
50
abest

DE AETATIBUS
XIV.

o

Nunc etiam Caesarum

uitas

instituam et principum

5

atque augustae magnitudinis stemmata libris currentibus edicamus necesse est. Primus igitur Caesar, unde et imperiale cepit initium, uniuersae terrae detinuit principatum; suffragabatur etenim huius felicitati diuina natiuitas, cui

etiam uniuersas inuincibiles uincere

licuit causas.

Qualiter enim ab huius imperiis libera existeret uniuersitas, sub cuius regnum nasci dignata est deitas. Primus namio

que uniuersae terrae limites imperiali maiestate subiecit, Britannicas ultra mare Atlanticum sitas insulas mira feliActiacae pugnae certamine triumphans atque Aegjptiacam superatam reginam lactandas praebere mammas serpentibus persuasit. Dictaturam perpetuam sellamque auream primus in urbem aut habuit aut inuenit. Iani belligeri limina perenni securus clusura damnauit. Ultra Indicas latebras suae magnitudinis imperium duxit. Et ne quippiam reliquum remansisset, mundum sicut marinis terminatur amfractibus describendum censendumque mandauit. Haec sunt tua Deus secreta misteria, haec sacrae natiuitatis munera sempiterna; neque enim decebat illum regnandi habere participem, quem in tua natiuitate
citate

repressit,

exstitit

15

20

Sldecreueras
25

principium

regem, ut Deus principium Ce|sari et Cesar mundi. Denique ut haec clarius manifestasset diuinitas, inspice quid deinceps sequitur. Uidesne eneruatum in aliis ultra
fieret

imperium

et

lasciuienti

desidia

in

sequentibus

deinceps

2 etiam

S

coepit

co

9 huius

ticum
regina

BT

RT

P (expunx m. rec.) obtinuit T
T
S
regno

iam oo 6 euim

regimi Gallicum

S

a 5 sumpsit 8 liberata T 11 athlan10 maiestati S
3 stemata

ST

12 certamine

om S

13 extitit

PB

BST

aegiptiacam jB egiptiacam 16 clausura ST 15 urbe S

triumphator S S superata

19 anfractibus S 17 sui magnitudinem imperii S 25 manifestaret S fractibus T 23 cesaris S T2 post diuin.
lac.

ST

dampnauit

signat Beiffersch.

MUNDI ET HOMINIS

177
H.

Da Calligulam aureis piscantem retihus at>est o putrefactum? funibusque purpureis; da Caesareanae turpitudinem stirpis,
ubi
ille madidus princeps, entheca sceleris, qui uirum quem male acceperat perdidit [et] mulierem quam iuste meruerat

sumsit, regnum criminibus maculauit, et quid turpius aut tiellet aut faceret, nisi ut grauidata ranunculis uiscera
turgescenti dissilientia rugitu intestinis etiam crepitantibus
;riminis.

5

S

amplius quam perennem saeculis fabulam peperit Exhinc iam luxu perfracta uirtus relanguit ^idaue seueritas deliciis accedentibus tepefacta migrauit.
nihil

10

Augustis huiusque cladis Fuere igitur uarii quibus et uirtus intertabes inrepsit. tabe rita inerat et animi cura uigilanti cautella referwerat. fam Nam Uespasianus Iudaicae uindex nequitiae, quem suae
'arnen

nequaquam

in

cunctis

istus iniuriae elegerat uindicem, ipse Israheliticam 15 Chrij clade iladem finem usque perduxit et nequaquam iam ultra de
captiuitatis ergastulum redituram perenni exulatu damnauit. Hic itaque Hebream aduersus Deum calcitrantem

nequitiam execrandae famis exitu terminans illam usque miserabili tatem perduxit, ut lacteis dependentem uberibus

20

natum ieiunae matris

quae insensibilis suis catulis nequaquam ingerit fera, illud mater in suis uisceribus faceret efferata. Quae sunt ista, Deus meus, te irascente permissa bellica crimina, ut fames naturae federa uinceret et mater de suis uisceribus ieiuna pranderet. Sed

faceret

prandium

et

25

1

Ios [oseph. b.

cf Oros. VII 7, 3 I. VI 3, 4

14 sqq.

cf.

Oros. VII 9

20 sqq. cf

1 da] de calliculis (i extr. ex a, s in ras.) T cali4 et om lam# 2 cesariane T turpitudine Pi2 T gul 5 sumpsit 6 bellat quam] quia S (supra lat 9 al. m. add re) bellati 7 inde (om aut) S uellet Reiffersch. a dissilientia desunt omnia in S 8 pepererint Reiffersch. delicias 11 angustiis 00 Augustis Eussner Philolog. VI 9 13 cautela T reuerberat feruebat co referuerat

RT

RS

RST

PRT

PS

s

P

R

P

XL

Pl lasberg
Reiffersch.

nauit

T

peram

15 isrlitica T 16 cladem finem om T de seclusit 17 ergastulis T (postea corr -lo) reditura damp21 quod Sittl annal. Bursian. (1888) 242 per22 illa Ho Reiffersch. 24 sq. uinceret fgdera T

LV

P

FuxGENTnrs

ed.

Helm.

12

178
H. abest o hista

DE AETATIBUS
haec
diuinitatis

in

rebellibus

fuerat pena.

Quam

5

enim Iudea patientiam haberet in filiis, quae suam salutem usque ad patibulum perduxerat crucis; et quae carnem filii Dei accipere spreuit, sui carnes filii suis epulis Cerne enim quia quinque panibus saturata praeparauit. tantum uitae quinque milia ante deriserat et nunc

10

Primum reliquum etiam Iudaicus princeps dum Christum quaerit infantes interimit, ast hic secundus dum Christum ulciscitur parentum mandibulis infantes addixit. Quid referam Aureliani in Deum tumentem inuidiam unius miraculi effectibus
filii

carnes esuriens praelambebat.

delinitam.

Namque dum
nebulae,
ignis

miles
ipse

,

densatur
credi
fas

crassescunt

etiam,

si

aer, est7

aquas didicit parturire.
15

Perdit ignis naturam in

imbrem

migratus, desudat humectus in radiis Febus, et ut diuinitas

imperauit, flamma etiam pluere didicit atque in suis incendiis guttas habere se repentinas expauit. Discat itaque

pagana duritia quia nec elementis
naturam,
20

licet

suam uindicare
uelle captiuam.

quam

Christianus tenet in

suum

Denique una pluuiae unda et arida sitientum ieiunia et pagani persequentis humidata est flamma. Iam enim aduersus Christianam fidem sacra ediderat, penas
et

infixerat

cruciatus

martyrum

decretis

publicis

titularat.

Quas

25

tua pluuia, Deus, imbre facw?as extinxit, et una eademque sententia imperialis censura infringitur, militaris ariditas saturatur. Quid referam placidum Neruam felicemque
5
cf.

Matth. 14, 19 sqq.

10 sqq.

cf.

Oros. VII 7 sqq.

1

He

P

carne 4 filiis suis 5 carne em iuxta 7 reliqui 6 en nunc Beiffersch. sine carne Beiffersch. et arida 12 dillinitam 12 verba: densatur aer

B

PT

PB

T

P

sitientum 20 hoc loco omissa necesse est 179, 3; transposuit et

leguntur post praetermittam lacuna lac. signavit Beiffersch. 15 mutatus sic fere expleri potest: <^ieiunia queritur^) 22 sacra edicta ediderat 20 siciente T nigratus Beiffersch. factas a faculas 24 ymbre T irae Beiffersch. Beiffersch. extincBeiffersch. faclas Sittl anndl. Bursian. (1888) 242 26 neruum xit T

T

B

P

LV

MUNDI ET HOMINIS
Traianum T
et

179
H.

ignia ecesse est Iuliani tirannicam rabiem in Dei ecclesias temestiuis incursibus fluctuantem, dum Iudeis templi facultas tribuitur et simulacrum

primum Christianis meritis Augustalia in- abest Praetermittam iungentem geminum Philippum.
iam recuperandi Ueneris templis
flamma
uibratis
et

o

5

asciscendum
crispata uestibus

adfertur.

uerticibus
crucis

Sed cementa

et

Iudeis

muris

adlata

disparsit

caracteriaca

etiam
matis

transitum Babylae

signacula figurauit; Ueneris martyris praesentia interdixit.
spernit et imperii diade10

alentinianus militare cingulum

munus

excipit.

1 sq.

9

cf.

6 sqq. cf Oros. VII 20 Cassiodor. hist. trip. VI 31

cf.

Cassiodor. hist. trip. 10 cf. Oros. VII 32

VI 43

12
.

6 Uen. templi T tyrannicam T thirannicam P 11 Flauii (Fauii JR) martiris T babile-RT martyres Claudii Gordiani Fulgentii uiri clarissimi subscript in P ante. in B post verba: quartus decimus liber absque explicit inipit quintus decimus absque P subscriptione caret T
1

filippum

P

3 est et Beiffersch. distinguens ante et

B

.

12

!

8.

FULGENTII EPISCOPI

SUPER THEBAIDEN
Poetarum inuestigabilem prudentiam ingeniique eorum

uenam inmarcescibilem non
5

sine grandi ammiratione requi sub blanditorio poeticae fictionis tegumento moralium seriem institutionum utiliter inseruemnt. Cum

tracto,

10

Horatio aut prodesse uolttnt aut delectare simul et iocunda et idonea dicere witae', poetae non magis litterali sensu aut historiali facilitate hilares reperiuntur et iocun&i quam mistica expositione figurarum moribus humanae uitae aedificandis utiles et idonei. r Quam ob rem, si parua licet componere magnis', non incommune carmina poetarum nuci comparabilia uidentur; in nuce enim duo sunt, testa et nucleus, sic in carminibus
teste

enim

c

aut

15

poeticis duo, sensus litteralis et misticus; latet nucleus sub testa: latet sub sensu litterali mistica intelligentia; ut habeas nucleum, frangenda est testa: ut figurae pateant,

20

quatienda est littera; testa insipida est, nucleus saporem gustandi reddit: similiter non littera, sed figura palato intelligentiae sapit. Diligit puer nucem integram ad ludum,
7 sq. Hor. ep.

ad

Pis.

333

sq.

12 Verg. georg. IV 176
Possb.

P=
1

cod. Parisin. 3012

Pr

sec.

Pg

sec.

Gunderm.
3

SCI

FVLGENCII EPI SVP ThEBAlDEN
• •

7 uol eor incert Pr suppl JRo suppl Bo uelint? 9 litteralis Pg 8 et 10 litteras detritas suppl Bo Be 12 n inco|mune Pr non aut He 10 et incert Pr 19 gustanti? He commune Pg Gu non incommode? Plasberg

deest
• •

Pg

P

P

eorum]

P

SUPER THEBAIDEN
sapiens

181
si

autem

et adultus frangit

ad gustum; similiter
oblecteris,
si

puer
tili

es,

habes sensum litteralem integrum nullaque sub-

expositione
est

pressum in quo
littera

adultus

es,

frangenda gustu reficiaris.

et nucleus litterae

eliciendus,

cuius
5

His itaque aliisque pluribus modis tam Grecorum quam Latinorum poemata possunt commendabilia probari, quorum summa erat intentio ut nullos t utilitatis immunes aut simplices aut peritos
relinquerent. Inter quos et Papinius £urculus mirae strenuitatis uir eminentissime claruit qui UirgiZianae Eneidis fidus

10

ewm/ator Tebaiden scribere adgressus est; cuius ut tegumentum pateat, bistorialis ordo seriei praemittendus est. regnauit Thebis; habuit uxorem Iocastam, ex

qua

genuit
filiae

Edippum.
duxit.
et

Qui

adultus

patrem

interfecit,
15

ILaius duae
dolore

matrem uxorum
cecatur.
est

Ex quo
de

duo

filii,

incesto coniugio nascuntur Pater Ethiocles et Polinices.

Filii

diuisum

regnum.

Annuatim regno dissentiunt. Primo uero primogenitus regnat
Adiit

Polinices

exulat.

etiam Grecos;

filiam

regis Greciae Adrasti duxit in uxorem. Anno finito regnum 20 IEthiocles, a fratre repetit. Ille negat. Septem reges Greciae coniurant in ultionem. Thebas petunt; sed sitiunt in uia;

ducuntur ab Ibsiphile ad fontem.

Occiditur Archemorus

Ia

Serpente; Greci honorifice sepeliunt.

Licurgum
Deinde

consolantur, Archemorum Thebas adeunt. Pugnant;

25

occiduntur omnes excepto Adrasfo.

Ad ultimum

duellant

fratres; mutuo se perimunt. Insurgit Creon regnaturus. Prohibet reges sepeliri. Uxores regum supplicantur Theseo. Theseus pugnat cum Creonfe; uincitur Creon. Reges

Thebe qu&ssata
7 duorum tsepeliuntur. Pr unice (?) Pg 9 furculus P em He
.

est,

sed liberatur.

30

11 c tator

.

.

.

Mo

Incipit suppl lio

P

8 pu niet Pr per Pg suppl He apinius Pg suppl He purnius (?) Pr 10 suppl Bo uirginiane em He ator (sup. pars litt. c dub.) Pr .... itor Pg com12 est. emulator He ci Pr deest Pg suppl Bo 24 ligurgu 26 adrastro 29 et 80
.
.

d

.

.

.

.

.

.

.

P

.

.

P

P

182

SUPER THEBAIDEN

Historicae seriei ordiwe transcwcso huius testae nucleus
eliciendus
id
est

5

Thebae Grece dicuntur quasi theosbe Haec est humana anima, quam diuina benignitas creauit ad imaginem et similitudinem suam, id est immortalem inuisibilem totius scientiae perest.

dei

be

.

.

.

.

ceptibilem; quae bene ciuitas appellatnr, quia fortitudo in ea et prudentia iustitia temperantia et ceterae uirtutes tamquam huius ciuitatis ciues iure hereditario habitantur
10

In hac itaque ciuitate id est humana anima et locantur. regnat Laius id est lux sancta; Laius enim dicitur quasi lux ayos; ayos uero Grece sanctus Latine interpretatur. Laius itaque regnauit Thebis, id est lux sancta in humana

15

anima, quae exclusis ignorantiae tenebris totius scientiae perceptibil<(ifa(>e decorata est. Hic autem habuit uxorem nomine Iocastam id est iocunditatem castam. Mens enim humana ex sancta luce quam habuit iocundatur; sed caste,
id est absque elationis corruptione. Haec autem Iocasta bene dicitur uxor Laii, quia uelut uxor marito subest illi

praecedenti.
20

Sic itaque felici coniugio Laius duxit Iocastam. genuit Edippum. Felix fuit coniugium, sed proles Hoc infausta. Nascitur enim Edippus id est lasciuia. nomen Edippus suwptum est ab edo, quod animal ualde

Ex qua

lasciuum
25

est;

unde

dicitur:

c

Tenero lasciuior hedo'.

Quo-

casta et prius nulla rerum saecularium uanitate corrupta ad corruptionis lasciuiam declinat,
tiens itaque iocunditas

uere Iocasta parit Edippum.

Qui adultus id

est

humana

anima praeualens patrem interficit, uidelicet lucem sanctam quae superhabundans occasionem nascendi sibi quodam
23 Ov. metam. ed. Kiese XIII 790

1 et 2

LVII
Be
ead.)

(em m. 1)

5 scien?ieci§ 3 be<nignitas)> Bo suppl Bo em P. de Winterfeld Philolog. 14 perceptibile em 21 lasuia 18 sic ulut 509 (del ead. m.)

P

P

P

P

22 edippus suptu 25 uanitate ex uaritate

P

P

P

ead. m.)

P

23 lasiuior edo (em m. 28 quodam (da ex mo

P

SUPER THEBAIDEN

183

modo praebuerat extinguit. Immo etiam ipsam matrem suam sibi eam subiugando uxorem ducit. Ex quo incesto
coniugio nascuntur opera nec uirtutem nec speciem uirNascuntur et alia tutis habentia, quae sunt duae filiae.

opera speciem uirtutis, sed non uirtutem habentia, quae sunt

5

duo

Quorum Grece Latine mos
filii.

Ethos alter Efliiocles, alter Polinices. dicitur, inde ethica moralis scientia;
inde Ethioc?es

ocleos

dicitur interitus,

morum

interitus,

hoc est auaritia, per
origo et radix

Iest Latine, nichos uictor; unde dicitur chere Cesar anichos; dicitur
et Icui luxuria
id
est

quam mores omnium malorum.

intereunt; ipsa enim Polis Grece multum

10

inde Polinices multos uincens in tempore, hoc est luxuria His itaque filiis id est auaritia multi succumbunt.
in

mens

lasciua horrore peccati

anima humana adultis pater dolore cecatur, afflicta se ipsam exuero

15

cruciat.

Filii

animam
c

alternatim

distraentes

de

regno dissentiunt, quia nulla fides regni sociis'. Annuatim diuisum est regnum. Constat autem quia omne regnum in se ipsum diuisum desolabitur. Primo anno ut primogenitus, id est ut

omnium malorum radix regnat Ethiocles, cum auarus facile luxuriosum deprimat, exulat.
Grecos.

20

IPolinices,
tissime

Adiit etiam

denotat

qui

Mores luxuriose uiuentium euidenconsumpta omni substantia sua ad
confugiunt ut luxuriae iacrecompenset. Sequitur quia Iste rex Greciae uxorem duxit.
cui subest omnis sapientia
25

sapientiam

mundanam
scientia

turam
filiam

saecularis

Adrasti

regis

Greciae philosophia est,

mun-

17 Luc. Phars. I 92 18 cf. Matth. 12, 25 (omne regnum diuisum contra se desolabitur) Luc. 11, 17 (o. r. d. in se ipso
desolatur).

— • c c 3 iconiugio (em ead. m.) n n interpretor nec nunc nunc Gu 6 echiocles 8 ethioches em He em He 11 anichos cf. Cornut. schol. ad Iuvenal. III 68 ann. Fleckeisen. suppl. XXIII 410 17 regnis 19 priem He 23 substantia] suba em He 24 mudana mogenir qulq; ^fugiiit quandoque Po

P

P

P

P

P

P

P P

184

SUPER THEBAIDEN

dana. Cui hoc nomen Adrastus non incongrue conuenit. Adrios enim Grece profunditas Latine; unde mare Adriaticum dicitur id est profundum. Merito itaque hoc nomine quod est Adrastus philosophia significatur, cuius pro5

funditas nullo philosophi funiculo umquam attingi potuit. filia est Argia id est prouidentia. Argeos Grece prouidentia Latine; unde Greci dicuntur Argi, id est

Huius

10

prouidi; unde Iunonius pastor id est Argus dicitur quasi c Centum lumiprouidus quod ipse poeta innuit dicens: nibus cinctum capu£ Argus habebat', capu£ id est mentem quae est excellentior pars in homine ut capu£ in corpore.

Ducit itaque Argiam filiam Adrasti, id est prouidentiam filiam filosophiae, et finito anno iam saeculari astutia Sed ille negat et roboratus regnum a fratre repetit.
15

auaritiae uerbis satis euidenter utitur dicens: Teneo longumque tenebo'. Septem reges Greciae in ultione coniurant.

c

Hi septem
reges
20

reges septem artes liberales sunt, qui bene dicuntur quia sunt regimen et columnae omnium scientiarum; subsunt etiam Adrasto id est filosophiae. Thebas petunt, sed in uia sitiunt. Quid mirum si sitiunt

qui

fonte

fidei

carent;
auget.

saecularis

scientiae

non minuit,

sed

Sitiunt

inquam,

potus sitim sed sitientes

ducuntur ab Ipsiphile ad fontem. Isis fuit praecipua dea in Egipto, philos dicitur amor, inde Isiphile amor Isidis, est idolatria, 25 id quae ducit ad fontem suum omnem

hominem
dantem.

saecularibus

scientiis

[pro

temporalibus]

insu-

Sed dampnosum est huic subesse. Occiditur enim Archemorus a serpente. Quilibet alumnus idolatriae Archemorus potest uocari, id est principaliter mortuus. Qui
8 cf Ov.
I

metam.

ed. Riese I 675.
II

677

9 Ovid.

metam

624

15 Stat. Theb.

429

5 nullo ex nulli ead. m. Pr nullius 2 profunditus Pg 10 et 11 6 argens Pg funiclo ex faniclo rubricator 22 minuet 17 hii 13 filito (era ead. m.) capd-"

Pg Pg

P

P P

P

28 alupnus idolar 26 glossema del He 29 mortuus coni Bo uocari falso repetit

P

P em He

SUPER THEBAIDEN
enim non
credit,

185
Nec uacat quod a

iam iudicatus

est.

Omnis enim idolatra a maligno hoste serpente occiditur. dubio enecatur. Quod autem Licurgum consolantur procul
non
in
est

cum

silentio

praetereundum.
consolatur.
honorifice

Mortuos enim
5

IGreci,

peccatis

scientia

saecularis

sequitur quod Archemorum

Unde etiam Alumni sepeliunt.

enim idolatriae pompose

et honorifice

quantum ad uulga-

rem opinionem sepeliuntur quos humana et mundanae uanitatis

peccafrs sopitos laus Deinde gloria inuoluit.
in
10

pugnaturi Tebas adeunt et pugnant contra Efroclen id est quia etsi utrimque uanitas, tamen philosophiae intentis auaritia sordescit. Pugnant, sed in huius pugnae Iauaritiam, exitu non prosperantur; occiduntur enim omnes. Hic

humanae

cecitatis caligo exprimitur, quae de malis dede uanis uaniora frequenter eligit, cum artium teriora, scientiam minus uanam auaritiae uaniori postponunt. Sed

15

non uacat quod subditur: Excepto A&rasto. Philosophia Ad enim, etsi in auaris pereat, in se non interimitur. ultimum duellant fratres, id est auaritia et luxuria, et mutuo se perimunt. Neque enim in eodem se simul auaritiae seueritas et luxuriae lasciuia. Sed his patiuntur peremfis uitiis in anima insurgit superbia, quae bene dicitur Creon quasi cremens omnia. Nota quod cessante omni uitio superbia acrius in anima regnum sibi usurpat, quando animus ex perfectionis conscientia interiore elatione

20

25

tumescit.

Unde

poetice

post

mortem

Ethioclis

et

Qui etiam proinsurgit Creon regnaturus. hibet reges sepeliri, id est scientias saeculares latere, quas
Polinicis

-

I—
e.

1 cf. Ioann. 3, Ioai

18

P em He P em He 10 eciolen P em H 17 adastro P em He P h. premens, ut
3 liggu
:

7 uulgale

4 mortu^ em He 6 alupni 8 peccis (?) Pr pacis Pg peccatis He 12 Itntis Pr Imtis (?) Pg intentis He 22 phennis 23 cremes peremtis He

P

P

P

interpr.

Plasberg

coll.

p. 51, 18 sqq.

27 regnat 9

Pr regnaturus Pg

28 fepeliri

P

(em ead. m.)

1

186
superbia
fidas

SUPER THEBAIDEN
tamquam fontem
miro
sitim (sedantem) et sui erroris
affectu.

adiutrices

diligit

Uxores uero regum
his

id

est

affectiones

humanae quae

prius

regibus

suc-

5

cubuerant supplicantur Theseo id est deo; Theseus quasi Theseus pugnat cum Creonte, quando hutheos suus. militate docetur a deo uinci superbia; et uincitur Creon id est superbia nesciens humilitati resistere. Reges etiam sepeliuntur, quia in humilitatis aduentw omnis occasio elationis suffocatur. Tanto autem uitiorum conflictu Thebe
est

10 id

humana anima quassata

est

quidem, sed diuinae

benignitatis demenfia subueniente liberatur.
1

P

sitim]

Theseo He 11 dmcia P em

4 theos suum Plasberg sedantem interpos He 7 humilitate P em He 8 aduentu P em He EXPLICIT P He

I.

Index auctorum.

Africanus 71,

18

Anacreon 10, n 31, 12 Anaximander 24, 7 25, 15 Anaximenes 62, 20 Antidamas 111, 15 124, 13 Antiphon 24, 17
Apollofanes 18,8 Apuleius 66, 19 68,
112,
9

C(h)rysippus (Cris-) 15,17 85,2 86,1

Dardanus 86, 2 Demostenes 116,
Diofontus 112, Dionisius 97, 5
17

14

21

69, 28

116,21

121,n 122,2
23

Diophantus Dromocrites
13

15, 21
(v.
I.

-crides) 56,

123,1 Aristofontes 68,
Aristoteles 15,
5

71,3

86,
7

1

Aristoxenus 46,

Ennius 117, 11 Epicarmus 26,

Artemon
Ausonius

24, 17 13, 3

Euripides 66,3 92,

10 61, 2 65, 4 17 106,5

Euximenes

25. 17

Battiades 78,

16 86, 3

Bebius Macer 113,
alimacus 121, 19 Callimorfus 122,5
Calpurnius 119,
12

u

Q. Fabius Lucullus 120, Felix Capella 123,4 Fenestella 62,2 126,4 Filocorus 24, 17 Flaccus Tibullus 118,

8

u

Fronto 121,8 Furius v. Sutrius

Campester

86, 3

Capella v. Felix Carneades 15, 4 88, Cato 9, c

Gauius Bassus 120,
6

17

Cicero 4, 7 9, e 102, 4 Cincius Alimentus 114, Cleobulus 56, 11 Cornelius Tacitus 125,

(H)ellanicus 19, (H)eraclitus 18,

2

18 85, 21

(H)ermes

Trismegistus
1

26, 18

74,12 85,21 (H)esiodus (7,21) 60,

M. Cornutus

117, 16 Crispinus 119, ie

Homerus

(7,27) (10,9) 22,3 25, 21
12

27,3 33,6 34,20 41,

59,9.

188
15

INDEX AUCTORUM
60, 66,
16
7

13. 20
l

12

62, 25 64, 18 65, 88, 19 91, 13 104, 17

17
6.

105,

112,6 115,17 116,10 117, 118,4.9 119,1.9. 14 120,1 121,2.17 123,8 124,10
10. 14

Horatius 180,

Iuba 40,

23 15

125, 4 Porfirius 40, 20 100, 19 Propertius 118, 8 121,

6

Iuuenalis 46,

Labeo 112, n Lucanus 30, 16 32,4
Lucilius 118, 13 Lucretius 126, 14

Rabirius 126,
Rutilius
53,14 125,

1

n
Salomon

Geminus 114,3.18
3 89, 15 Script. sacra

Sallustius 13,
v.

Lucullus

v.

Fabius

Macer

v. Bebius Manilius Crestus 114,

20

Mariandes

74, 19
97, 19 v. Uirgilius
15
5

Scriptura sacra 25,5 36,6 39,3 41,21 87,8 89,4.8 96,16 97, 19 143,21 Serapion Ascalonites 24, 17 Solicrates 50, 18 113, 6
Sosicles 65,
9

Maro

5, 22

Melistus 54,

Memos

119,

Stesimbrotus Tasius 111, 10 Sutrius 73, 7 (v. I Furius) 124,
Tacitus
2

1

Menander

59, 11
v.

Mintanor 17,4 Mnaseas 58, 10 112,

Cornelius

Tages 124,4
Tales 51, 20 Teofrastus 39,
2

Neuius 118, 2 122, 12 Nicagorus 45, 22 Numa Pompilius 116,4
Orfeus 71, 19 74, 9 Ouidius 32, 5 47, 11 (184,

Teopompus

19, 1
23

Terentius 10, 4 40, 4 49, Tertullianus 116, 18

Theocnidus 32,
9)

7

Tiberianus
125. 13

33, 16

71, 8

97, 9

Pacuuius 115,n 120,13 125,16

Pammacius

120, 12
3
3
1

Tibullus v. Flaccus Tullius v. Cicero

Papinius Surculus 181, 9 Petronius Arbiter 13, 1 17,
24, 4 99,
1

Uarro 9,7 113,9 115,8 116,3
121. 14

46, 2 57, 10 73, 5 74, 122, 8 123, 13 125,

Uatinius augur 56,

6

126,7.11

Pindarus 24, 8 Pisander 25, 17 Pithagoras 75, 5 Plato 15, 1. 5 43,
90, 14 97,
7

Uirgilius 21, 15 52, 12 61, 4. 9 62,1 76,2 83,6.12 85,10 116, 7 120, 4 181, 10 v. Maro
79, 7 85, 20
14 85, 21 88, 2

Xenofon 130,
Zenopanes

21

Plautus 13,2

17,19 38,2

103,

25, 16

II.

Index nominum.

175, 13 141, 13. 16 143, Acab 159, 14 Academicus 103, 3 Acca Laurentina 114, 12

Abgarus

Abraham

8.

24

Alcesta 33 sqq. Alceus 41, 14. 17 Alcides 84, 22 Alcione 4, 13

Alexander 111,
11

16

164, 12

165,

Ac(h)ates 91,2 92,

13. 15

166,21 167,1
9, 3. 13
15. 18

Achemenides 93, 22 Acheron 98, 15. 18
Ac(h)illes 71, 10 89,3

Alexandria

Allecto 20,21 21,1

Almena
62 sq
135, 16

41,

Aclauro 51, 10 52, 5. Acteon 23, 15. 17 62, Actiacus 176, 12

6 6

Alpheus 80

Aman

163,

5. 9. 12.

13

Amazones 166,8
Amphitrite 19, 17 Anchises 102, 7. 9.
10

Adam
Adon

69, 16

134, 19

156,5

Admetus 33

sqq.

Anna

62, 6 72 sq.
19

150, 20 151, 28 Antedon 49, 5. 13. 13

Adrastus 181,20.26 183,26 184,
1. 4. 12.

185,17
2

Adriaticus 184,

Anteus 43 Antia 59, 18. 20 Apollo 23 sqq.
28,9
67, 9
3

24, 15 25,

2. 5.

14

(A)egipti(a)cus 147, 4. 20 148, 2. 18. 21. 22 149, 9 150, s. 10 156,6 165,2 176,13

34,8.11 35,2 50,6.u 73 sqq. 95, 15. 15. 22 97,

Aegyptius (A)egyptus
Aello 21,

15, 22
(-gip-) 31,24 184,24
13

112,3 175,6 Aquilo 79, 22

Archemorus 181,23.24
28

184,28.
14

16. 20

185,

6

Aeneas 101,

Aethiopicus 166, Afrodis 39,15

12

167,8 174,7

Aret(h)usa 27, Argi 184,7

21

80 97,

Agag 156, 15. 17 Agamemnonem
Agaue
52, 22 53, Albucia 13, 1

Argia 184, 6. 12 Argus 30 184,8.10
acc. 66,
7
1

Aricinus 11, 10 cf. ind. serm. Aristeus 77, 11 78, 21 Armenicus 169,9

190
Arpyiae 21 79, Ascalonites 24,
Ascreus adi. 7, Astianax 114,4
15
18
21

INDEX NOMINUM
Caieta 103,
11. 15

104,

1

Cain 136,
85, 13
1

12

Athenae

38, 10 113,
3

Athenaicus 165,

Athene 38, 11 Atheneus adi.

Calais 79, 19 Calligula 177, 1 Calliope 8, 10 14, 20 27, Candace 166, 12 Cannensis 169, 3

3

85, 6

8, 23

68, 23

Carineus 96,

19
15. 17

Athenienses 113, 7 Atlanteus adi. 166, 13. 20 Atlanticus 167, 8 176, 11 Atlas 32,17

Carites (XaQitsg) 40,

Caron

(Xccqoov) 9, 16 98,

14. 18

Atropos

21,

8.

10
17

Cart(h)ago 169, 4. 13. 16 Cassina 117, 6. 7. 10. 15 118, 4 Castor 54, 8. 25 55, 2. 4. 12
2.

Atticus adi. 3, Attis 64 sqq.

34, 19 65,

9

Augustalis 179,

1

Catilina 13,4 Caucasius 166, 7 Caunus 104, 11. 14

Augustus 177,
Ausones 85, 17 Ausonia 104, 4. Autonoe 52, 22

11
10

Aurelianus 178,
6

Celeno 21, 16 Centauri 55, 17 56, 16 Cerberus 99,2 Ceres 22, 9. 10 22 40,

5 18

53, 3

C(h)aldeus 170, 14 171, C(h)ristus 59,20 87,9
137,
5

136,28
170, 11

Babylae gen. 179, 9 Babylonia (-bi-) 138,

146, 28

147,

3

139, 15 140,22 164,2.9 165, G Babylonicus (-bi-) 163,25 164,27

u

173,5.17 174,23 175,15 177, 178,8.9 Christianus 178, 19. 22 179, 1
15

Bacc(h)ae 53,

1. 1

Cibebe 65,

11

121, Bacc(h)is 119, Bacitidis gen. 112, 12 59 sqq. Bellerofon(s) Berecintia 64 sqq.

u

2

Ciclops 93,22 94,2.5

Cimbricus 169,

18

Beroe 95, 13 Betsabe 158,16 Betulea 161, 21 Blennos (Bisvvog) 113,4

Cipriacus 19, 1 Circe 47, 7 48, 2 49, Cizicenus 50, 18

5. 19.

20

Climene 27,
Cloto 21,8

13

Clio 25,20 26,2

Bragmones

166,

6

Corasmi 166,

8

Britannicus 176, Brutiani 124, 8

11

Corinthicus 169,

18

Brutus 168,14
Cacistus 116, 10 Cacus 42 105,3

Cortiniensis 113, 6 Cremera 169, 5 Creon 181, 27. 29. 29 186, 5. 6 Cretensis 113, 5 Crisalus 65, 7

185,

23.

27

Caesar 52,9 169,28 172,19 176,
2. 4. 23.

23

183, 11
2

Cronos 39, 21 Cupido 66 sqq. 93,
Curculio 119,9

16

Caesareanus 177,

INDEX NOMINUM
Cu rtius
ymera
thia
168, 21
16
19. 19. 21

191
183,
6. 8.

Cyllenius 30,
v.

59, 5 60,

Quintia

Et(h)iocles 181, 16. 19 20 185, 10. 26 Etruscus 112, 12 Euandros 104, 18. 18

Euboicus
166,8
afne 24, 12 Dalila 154,3

54, 15

Euriale 32,4 33,5 Euridice 77 sqq. Euristeus 84, 21 129,

15
2

Danae
Dares

10, 21 31, 8 95, 6

Europa
Euscion
157,
2

Dauid

Deiopea 91, u Deiphobus 99,

156,

17. 23. 25. 27

Euterpe

31, 21 58, 10 112, acc. ? 99, 1 26, 8

9. 9

Demea

59, 14

Fabius 168,18 Fabius Fulgentius
14,21

10, 11 12,22

Diana 57, 22 62, 18 Dictanabus 164, 14 Dido 99,18 Diogenes 43, 16 97,
Dionisius 52 sq Dirce 47, 7 48, 6

Falernus 53,

12. 15

166, 11

Farao 156,
8

5

Fariseus
8.

(Phar-)

171,

17

175,

10

Dorcas 174,
Dorius 79,
3

14

Fasiacus 166,4 Fata (Parcae) 21

Drancae 166, Drepanos 94,

7
13. 14

Faunus v. Caunus Febus 178, 15 v. Phoebus Fedra 47, 7 48, 4
Fedria (?) 4, 3 Feton v. Phaeton

Edippus 181,14 182,20.21.22.26 Egle 97,13
Elamites 175,
Electra 66,4 Elias 159, 17
22

Figenia (Iphigenia) 92, 17 106, 6 Filisteicus 157, 7 Filisteus 154, 10
Filogeus 23, 16. Finees 154, 17 Fineus 79 Flaccus 117, 17
20

Elisium 101,

16

Elisius adi. 101, 19 102, 5 Endymion 57 sq Eneis 181, 10 Enoch 134,ii 135,2

Entellus 95,

6

Foebeus 166,6 167,9 Foebiacus 45, 19 Forcus 32, 8
Frigius 79,3 116,7 Fronesis 119, 12

Eoas

acc. pl. 166, 6

Eolus 90, 23 91, 11. 11. 14 Epicureus 37,3 39, 11. 13 103,8 Epidicus 17, 19

Fulgentius Furia 20

v.

Fabius

Epona

115,
14

7

Erato 26,

Galenus
7.

9, 13 v.

Erictonius 51, Eros 63,9

18 52, 10. 13

Ganimedes 31
Gezabel
Iezabel

Erytreus 23,

15. 1«

Gigas 57,2 101,5

192
Glaucus 49,
Glico 73,7
4.

INDEX NOMINUM
10

Gnosius 101, 10 Goliae gen. 157,

(H)ercules 34,8.15 35,3.7 41sqq, 97,12 105,2 119,5 Herculeus 41,4 129, 15
5

Gorgias 114, 8 Gorgo (Gorgona) 32 59, 6 60, n. n. 16

(H)ermagoras 112, (H)ermes 30
sq.

9

37, 25
19

Gorgoneus Grece adv.

adi. 8, 6 12,

18, 9 19, 10. 18 20, 3 21,9.17 22,1.10.14.15 23,4.16. 20 26, 3 27, 18 28, 15 30, 2. 12

(H)ero 11,7.9 63 (H)erodes 170, 174,16 (H)eroidae 3, 21 13 (H)esper 97, (H)esperides 84, 20 97, 12. 13 Hester 163,3

u

31,2 32,11 33,4 34,19 38,11
39, 15. 21. 21 41, 11. 14. 16. 19 42, 10 43, 3 46, 23 48, 3. 9. 14 49, 2. 8. 11. 14 50, 23 51, 19 55, 7. li. 20 59, 18 63, 9 64, 19 65,
9

Hierusalem 163,
Hilas 84,6

26

164,

7

Hippocrene

Hippolitus 62,

7, 5 6 6

66,15
91,

69,8

70,6
78, 21 92, 15

72,3. 6
79, 19

(H)olofernes 161, 22 162, (H)oloferneus 162, 11

73, 2 80, 6
18. 20

76, 19. 22 12. 15

Hyrcania 166,

7

93,
20

12.

23. 23. 24

95, 6
9.

96,

4.

98,

101, 7. 10. 20 102, 10 104, 19 105, 13 106, 15
99,
15

182,2.n 183,7.10 184,2.6
Grecia 11,
16 30, 22 31, 5 32, 20 34, 5 44, 6 56, 14 64, 2. 13 181, 20. 21 183, 26. 27 184, 16

Iacob 146, 10. 12 Iacobus 174, 4 Ianuarius 45,3 Ianus 176, 16
lb(Ip-)siphile 181, 23 184, 23. 24 Iesus 150, 11 Iezabel (Gez-) 159, 23 160, 16 Ilias 22,3 Indi 53, 9

Grecus 9,5 55,

19 100,7 115,16 116,15 130,25 131, 9. 10. 13 132,6.11.12 181,6.19 183,22 184,7 185,4

Hebraicus
150, 19

147,

10.

17

148,

2

India 52, 20 72, 18 Indicus 165, 27 166, Ino 52, 22 53, 2 Iob 142,13 146,12 Iocasta 181, 13 182, Iopas 93, Iris 39,4
12

3

176, 17

15. 17. 19. 26

(H)ebreus 131,6.13 147,23 149, 6 160,14.20.26 161,21 162,23 163,2.4 177,18 (H)ecate 22, 14

isis 31, 2i. 24 184, 23. 24 Israel 154, 9 Isra(h)eliticus 147, 5. 20

148, 19

Helena

54, 25

Heli 153,21 (H)elicon 10, 6 12, 18 (He)liconiades 8, 23 85, 5 (H)era 18, 19 (H)eraclea 119, 1 6 (H)eracleopolites 111, 15 (H)eracles 41, 10

155,10 164,6 165,1 177,15 Iudaicus 149, 10 163,16.24 169,
11 172,6 177,14 178,8 Iudas 175,13 Iudea 154,28 172,12 178,2 Iudeus 171,16 172,14 174,6.
16. 21

175,

3 3

179,

4. 6

Iulianus 179,

INDEX NOMINUM
Iunius
Iulius mensis 28, 4 mcmis 28, 4 18, 12 18 37, 7 38 sq. 44, 2. 4. 27 55, 16. 21 71, i 91, 10
.

193
5. 6

Locrus 113,
Lucifer 125,

n
57 sq. 102,
15

Luna

13, 13 47, 3
13

104,

166, 17

113,15 Iluno

Iunonius 184, 8 Iuppiter 8, 23 11,11 18, n 18 30,15 31,12 37,8.11.23 41,17
2. 5

Macedo
166,5

111, 16

164,
15

11. 13.

28

Macedonicus 167,

45,
7.

l

51,

2. 2. 4.

144, 5.7.10.16.22

17

54,

io

65, 13

13 52, 66, 3. 8 70,

Machabeus

71, 1.7

79, 4(?)

112,8 121,19 Iuturna 106, 9. 10 Ixion 55 sq. 101,5

160, 14 161, Madianiticus 147, 25 Maeotis 166, 15 Manasses 160, 17

7.

14

Mantua 7, 26 Mantuanus 85, Manue 154, 7
17

11

Lacedemonius 112,

Lacesis 21, 8. 9 Laius 181,13 182,10.10.12.18.19

Lampetusa

27, 21
15. 19

Lampus

23,

Mardocheus 163, 3. Marianus 169, 7 Marica 104, 15 Maroni dat. 52, 19 Mars 47, 3 71, 2. 8
167,19.19 Marsyas 73

4. 12

53, 16

113,

2. 3.

13

Lausus 106,
Latine 16,
4
18

2

Latialis 102, 19
19, 11 26, 15

30, 3

136, 65,3
49,

9.

46, 9 47, 19 48, l. 4. 7 14 53, 5 54, 11. 19 59, 8

Martius 10, 2 Mathias 175,

ia

96, 11

70,6 75,10 76,9.23 94,9 116, 16 97, 14 105, 3 182,n 183,7 184,2.7
104,
10. 11

Medea 47, 7. 22 Medus 175, 22 Medusa 32, 2. 4.

9

33,

7

97, 14

Latinus
181,
c

adi.

55, 18

Latona 104,

13

Lauinia 104, 8 Leander 63 Leandricus 4, 3 Leda 54 sq. Leontinus 114,9 Letheus 102, 7. 8 Leuita 83, 1 Lia 145, 23 146, 9 Libanus 159, 1
Libicus
132,
9

Megera 20, 21 21, 2 Melene gen. ? 118, u Melpomene 26, 5 Menecmi 112, 6 Menelaus 99, 15. 16

Meon

10, 9
7, 27

Meonius
123,5

Mercurius 29

71, 3

94,

20. 21

Meroe

53, 14 166, 10

Meroitanus

53, 12 106, 4. 7 Metiscus 106, 15

Messapus
131, 14
12

91,

1

130, 27

Mettenia
168, 18

(Metennia)
17

126,

2

Liber40,5 52,18 53,6.8 117, Licomedes 72, 2. 3
Licurgus 181, Lieus 53, 20
Fcloentius
24 185, 3

Mezentius 105, Mida 5, 3 50
76,
21. 22

73, 17

74,

1.

7

Milesius 51,
ed.

21

Helm.

13

194

INDEX NOMINUM
45, 10

Minerua 33,9 37,7 37 sq.

46,10 51 sq. 6012 71,1 73, n 76,12.17 89,2 115,1 123,5

Paulus 173, 20 175, 5. 8 Pegasus 33, 13. 16 59, 6 Peleus 70 sqq.
Pelleus adi.
9, 7

60,

5.

16

Mirra 72 sq. Misenus 96, 3
Mitridates 169,
s

Pelops 57,

3

Moeris 84, 8 Moiseicus 147,

Peneus 24, 12. 14 Penelopa 50, 3
12
3. 15.

4.

Moyses Mucius

(-ises) 148, 168, 25

29

150,9

Musa
60,

10, 1
9. 10

Museus
Musicus

14, 6 25 33, 17. 18 85, 3. 11 95, 1« 102, 5 102, 5
7, 8 9, 19

Perdiccas 61 sq. Persae 162,23 169,26 -sus 175,22 Perseus 32 sq. Persicus 165, 23 167, 15 Petrus 171,22.28 173, 11 174,
10. 16. 19. 25

Ph
14

cf.

F

Nabuchodonosor 160, 26 161, Nabuzardan 160, 22 Nazareus 154, 4 Neptunus 18, 12 19 71, 2. 8 Nero 14, 23 Nen*a 178,26
Niliacus 10,
16

Phaeton (Feton) 27 Philemporos 118, 2
Philippus 116, 15 174,7 179,2 Philologia 123,5
Philosofia 12, 10 17,
164,
13.

18

13
(v.

Phoebus

6, 20

13,

9

Febus)

Ninus 138,

15

149, 1 166,13 139, 17 140, 5
29
8

Pierides 8,7 12,22 85,8 129,14

Noe

Pisea 122,5 Pithon 28
Pitonicus 156, 11 Pluto 18, 12 20 21,
7

135,

7. 12.

Nucerini 121,

22,

9

Oceanus 166,
Ocionitidis
(?)

Poenus 169,
20

22

166,8

Policaste 62, 13 Policrates 111, 11

Olimpias 164, 15 Olimpus 64, ic

Polidegmon

98, 19. 20

Omfale 41 sq. Ophni 154,17

Polinices 181,1*. 19 183,6.12.21 185, 27

Poliphemus
Polixena 72,
1

94, 8
5.

Ops

17, 10. 16

6

Oquipete 21, ie 22, Orpheus 77 sqq.
Pactolus 5, 5 50 Palinurus 95, 17.

26, 12 Polluris gen. 17, 10. 17 18, 12 Pollux 54, 8. 25 55, 3. 11

Polymnia

17

Pandora

46,

22. 23

51, 10 52, 5
21

Panfilus adi. 59, Paris 39 sq.

Pompeianus 169,8 Ponticus 169, 10 Porus 166,3 Posidonia 19, 10
Priapus 115,
Pritus 59,
7
2. 21.

P(h)arrasius 8, 2 85, 9 Partiacus 165, 9 169, 23

21

Prometheus 45
Proserpina
101, 21

sq. 71, 9

Pasiphe 47, 7. 18 Passadrae 166, 6

22

57, 16

68, 19

INDEX NOMINUM
.

195
10

(P)seudo 115,11 Psice 4, l 11,7.9 66sqq. 117,

l

Sitius

Sirophanes 15, 22 Dentatus 113,

Punicus 169, 13 Puteolanus 138,
Quintia 13, 9 Quintus 101,

18

Socrates 97, 9 Sol 23, 9 28, 9

47, 2. 49, 5 68, 18 166, 16 Spartanus 165, 3

4. 6. 14. 17

l.

3

Radamantus Rea 167, 17

101,

9.

10

*

Squitae 140, 8 Stenno 32,3 33,3
Stigius 68, 17 71, 11 Stoicus 39, 12. 13 83, Sulpicilla 4, 1 13, 3
17

103, 8

Roma
11

56,9 167,16 169,14.
8, 24 31, 19

15. 19

Romanus

64, 22 86,

105,7 113,9 124,7 131,7 167,25 169,4. 12.21 170,4 Rorauleus 9, 3 132, 9

Taddeus 175, Tages 112, 12

13

Romulidum gen. Romulus 114, 12.

132, 13
15

Talia 3,12 26,8 Tantalus 57 66,

3.

9

101,

6.

7

139, ig 140, 141, 8 Samius 111, 11 Samson 154, 1 Samu(h)el 152,8 154, le 155,1.4
18. 23

Saduceus 175, 8. 9 Salmoneus 101, 5 Salomon 39, 3 143, Sameramis 138, 15

Tarquinius 168, Tartarus 100, 15 Tasius 111, 10
21

15

Telestide abl. 117,
158, 18

11

Tempe

7, 17

Teresias 43 sqq.

Terpsicore 26, 17 Teutonicus 169, 19

Thebe 181,30 186,9 T(h)ebae
181,13.22.25. 182,2.12 184,20 185, 10

Sapphira 174,17
Sataelicus 142, 13. 25 Saturnius 103, 1 Saturnus 17 sq. 30,

T(h)ebais 180,2 181,
15

11

31, 14

Thesia 121, 19 Theseus 181, 28.

29

186,

4. 4. 5

79,4

Satyra 139,2161,9 Satyri
26. 26

12, 13. 14. 23

Thespiades 7,5 T(h)etis 70sqq.
Threicius 76, 3 Tiberias 171, 22 Tiestes 125, 16

Saul 155,12

156,3.16.16.17.21.

Saurea 13, 2 Sceparnus 115,

12

Scipio 4, 5 Scipioneus 169, 12 Scylla 49 sq. Scyt(h)icus 165,4 167,9 Semele 52,17.21.22 63,4

Tigranes 169, 9 Timnes 113,6 Tisiphone (-fone)
100, 10

20, 21

21,

1

Sempronia

13, 4
10

Sieneticus 166, Sinai 148, 5 Sirenae 48 sq.

Titanes 31, 13 Titanius 102, 15 Titanus 31, 13 Traianus 179, 1 Tricerberus 20 34,

15

98,

23. 23

Triptolemicus 6, 14 Tritona palus 73, 13 dea 96,

13

13*

196
Triton 96,
8.

INDEX NOMINUM
n
Uertumnus
115,
22
7

Troades 6,4 Troia 33, g
Troiani 90,
23
13. 13

Uespasianus 177,
Uiriatus 169,
106,
3.

u
7

Turnus 105,

18

Uiridomarus 169, 10 Ulixes 48 sq. 50, 1 94,
Urania' 12, 10 26, Uulcanius 105, 4
22

Ualentinianus 1 79, 10 Uenus 37,7 39 sq. 47 sq. 66,23
67,
4.

17

68,

u

69,

n

71, 2

Zephyrus

68,

1

73,4 179,5.8

Uergetae 166,

7

Zetus 79, 19 Zeus 18, 16

III.

Index sermonis.

ab post compar.
11

171 , 10

(v.

35, u. 15 69, 10. Arch. f. lat. Lex.

VII 125

abdicare (relegare) abecetaria 77, 19

sq.) c. acc. 124, 19 9, 21 20, 4

aboriri 164,9 abortire 38, 21 164, 4 abruptio 168, 22 abstemius 125, 18 126,

17. 23 88, 18 138, 10. 13. 139, 3 (accipere) 87, 10 adsumptio (consilium) 138, 24 140, 17 aduentare 5, 15 67, 6 adverbia in iter pro e v. gar-

14
22

87,

1

pauores
acredo 151, Iabstergere 9
acror 85,
3
7

5, 16

nouiter, rusticiter, v. clandestino, desiduo, diuturno, insperato aduersus adi. c. gen. 139, 9
ruliter,

seueriter, in

acrum
ad

(acre) 48,
8, 16

adulanter 96, 7 adunatio 138, 17 ae cf. e
161, 13 affectator 63, 17 affectio (affectus) 186, 3 affectus sororii (sorores) 68, 2

aculeatus

(at) 95, 163, 13

u

154, 18

adf. cf. aff

adfectare 27,u 56,14.23 153,20 adfectari 3, 12 (?) 55, i« 62, 8 adfectator 40, 6 (v. I. adsectator)

63,n
c.

albigatus 173, 22 alburnus (matutinus) 163, 14 alienigenus 49, 19 159, 10 aliquanti (aliquot) 46, 15 aliquatenus 8, 15 46, 22 134, 20

adgarrire 117, 10

alloquium orationis 115,
160, 13

10

adgaudere

acc.

Iadiectivum 164, 24

pro adverbio 16, 6 23,18 45,21 67,18 153, 24 (?)

alternatim 55, 5 183, alterutrum adv. 6, 5 alucinare 124, 18

16

adimplere (implere) 75, 4 adipatus 86, 9. 14 156, 8 adiudicare (iudicare) 73, admissarius 157, 22
adolatio 16,
19
9

alucita (nAvaip) 124, 19 125, ambignae oues 113, 17

1

ambiguitas
14

(haesitatio) 35, 10
4

ammonitare 157,
angina
4, 17

angelicus 135,22 136,19

adsecutor 159,

adspargo 8, 6 adsumere (suscipere)

annuatim 181, 17 183, antidotum 151, 4
12,
7

17

83,

antifer 55, 11

198
antilogium 90,
18

INDEX SERMONIS
baptisma 172, 28 174, baratrum 17, 7
battere 118, 3 battuere 118, 5 beatitudo 89, 9
bifidus 35, 10
(-a) 79, l
7
8.

25

antistare 119, 15. 16 antistes 155, 4

antropofagus 166,

15

antrum (podex)
apotelesmatice

38, 25
78, 4

apostolatus, us 173,20 175,12
83, 18 84, it; (ao) 143, ie 163,

blandilocus 126,13

blandiloquium
diloquis)

93, 15

(v.

I.

blan-

apud
aput

10, 5 15, 15 46, 12 57, 16 65,21 72,8 75,13 78 (passim) 80,5 83,8 103,16 143,16.23.24 aquaticus 148, 17 149, 12

blanditorius 180, 5 blatterare 115, 13. 13

bractamentum

85, 13

(cf.

Api-

arbitrare

4, 10

cius VIII, 359) bractare 162, 17

argilleus 124, 17 aricinus (rusticus)
15. 16

breuiloquium
15, 13

15, 6

124,

bucolica, ae 83, 10 95, 20 bullatus 13, ii
c
cf.

ariditas 178,25 arietare 139, 14 articulatio 77, 20 97, aruales 114, 17 assertio 60, 14

p
3, 11
8, 1

5

cachinnare

15, 3

assula 151, ast 9, 2
astriger 13,

11

13

Atheneus

8, 23 68, 23 atleta 142, 13
7.

fragile 12, 80 caeli nom, pl. 171, 3 caelitus (ad caelum versus) 14, 13 caiatio 103, 17 caiiare 103, 19 calcitrare 173,20 177, is caligare trans. 15, 15 44, 28 103,
7

cachinnum

auctio 119,

9
15. 16

148,5 149,3 171,13
99,
2

auerruncare 124,

calomnia

augmentare 169, 6 augmentatio 140, 19 augmentus 157, 25 (168,

caloratus 63,
2 ?)
f.

22

caluities 44, 20

aumatium

126,

9.

11 (v.

Arch.
5

candicans canistrum

8, 2 7, 15

lat. Lex. XI, 69) auratus (aureus) 15,

31, 8

169, 23

auricula (auris) 77, 3 auscultare (audire) 9, 20 auscultatus, us 86, 6 ausus, us 106, 1 aut post utrumne 35, 12

capacitas (facultas intellegendi) 26,9.14 caperatus 85, 17 capsella 124, 10

captura (dolus) 145, 12 (merces, poena) 161, 25 (esca) 162, 15
capularis 118, 11. 12. 14. 15 caracteriacus 179,8 caracteriare 159, 5 carere c. acc. 3, 2 150, 1. 3 153, 10. 13 168, 2 172, 24 cassare 9, 23 casualiter 20, 11

autenta 102,

19

163, 10
17

autenticus 116,
baiules 111, 14

bamplum(?)

122, 17

INDEX SERMONIS
catabolici 86,
3

199
1

coctura (cibus coctus) 145,
135,
5

cataclysmus

(-clism-)

136,17.26 138,2 cataractae 166. l 4 catecizare 136,27

colomna 100, 1. comedicus 3, 13
comestio 20,
137,
12

5

9, 8

15

122,
6

2

133, 15

cathedra 36,

7

153, 23
6. 8.

catillare 118,

10

cauitas 14, u causalis 20, n

commendabilis 181, commigrare 95, 13
commisceri
c.

dat. 135, 24

commoditas (commodum) 153,4
151,
8

cauterium

71, 21

159,

6

celibatus 123, 3. g cellarita 118, 19 cellarium 119, 2 celox 122, lfi 123, 1 celsitudo 130, 5 171,6 cenositas 98, 22 censualis 89, 24

comparativ. v. infimior, iuuenior, piissimus, pluriora

complacere 156, compotus 129,
132, 10

17 9

computus
5, 2

censura 178, 25 centenus (centum) 157,
centratus 23, 19 centuplatus 22,
16

compulsantes (exactores) compulsare 162, 11 compulsatio 15, 16. 17 computatio 173, 8
11

concauitas 25,

11 1

cerebrum

(significatio)

11, 17

conceptionalis 45, conceptrix 151, 1 concessor 151, is

150, 20

54,9 74,8
certari 70, 18 96, 9 certum (certe) 84, 6 93, 6

conciliabulum 9, concinentia 138,

4

9

concitamentum
concordare
63,7 134,5)

cerulans 14, 11 c(h)risma 137,

73, 6 trans. 74, 16 (intrans.

16

173, 14

christificus 171, 21

cinerescere 57, 6 cinnus 123, 12 circa (erga) 66, 12
circuere(?) 118,8

concrematio 27, 15 concubinalis 159,8 concupere 168, 26
concupisci

medium

condemnare alqa
nare) 169, 23

22, 6 re (v.
5, 5

dam-

circumcirca 19, 18 circumfluus 6, 20 14, 3 circumlitus 13, 11 14, 11
circumspectio 30,20
(circumspicere)

condicta (tributa)

condignus c. dat. 23, 14 condoletur gemitus 129, condus 118,18 119, 2

8

cirurgicus 9, 14 cistella 124, 9. 10 citharedare 93, 12 citharidiare 74, 13

conferre (donare) 154, 8 157, 7 158,25 162,io conflictus, us 186, 9 confluere c. abl. (abundare)
15

clamositas 151, 11 clandestino adv. 164, clusura 44, 10 176, 16 coactrix 103, 16

159,4 congerro 124, 6 (cf. Arch. Lex. 377 sqq.)

X

f

lat.

coaptare 78,

14 79, 8

congreditur pugna pass. 43, 14 coniugatio: pwaes. exercit 94,2

200

INDEX SERMONIS
contaminator 153, 7 contemplatiuus 36, 4.
9

fugire 32,18 63,2 88, l oditur 144, 20 coniugatio: imperf. condibam 9, 9 parturibat 155, 19 reuestibat 159, 22 fut. sumebit 138, 14

contemplatus, us 14, 15 contentus c. dat. 129,
alqd 164,
24

13

in

perf.

aborsa

ortiuit) 164, 9

est (abcollexi 132, 18

contigit (alqd 133, 26

perenne

esse)

continentia
68, 21 83,

(quod
6.

continetur)
90, 20

conserui (conseui) 162, 2 conterui 137, 3 desipissem 103,
9

14

91, 5

exigi 149, 22 155, 7 fastiduit 166,5 fodiuit 73,21 obteruit 143,i prouocuit 166,9

spondi 45,

11

suffulcierit 152, 13

spondidi 14, 21 uacui 9, 10

131,21 contiroleta (^rjQoXEtrig) 62, 5 contractus (glomus) 41, 9 contradere (tradere) 147, 14 161,13 contra est alci (contraria?)
42, 12

perf. cum n linquit 13, 10 derelinquit 16, 5 (68, 14) relinquit 6,4 contingerit 11,23
13

contribulatio 152,

15

conubiae

(?)

67,

1

— 86, perf. part.

copertus (coop-

euocitus 134, 12 fulcitus reuocitus 164, 28 172, 2 sancitus 168, 3 gerund. fastidendo 66, 14

coragium

?) 29, 18 67, 12 121, 10. 11

corniculatus 14,

10

coruscamen
creditare

13, 23
28

coturnatus 154,
4, 16

coniugatus 145, 15 coniunctior 75, 19
conlatio (donum) 155, 22 conlator (qui donat) 16,23 172,8 conmercialis 44, 19

crementare 72,

19

crementum

conpetentia 70, 14 conpluitur ros 149,

15

conpulsamentum
conpunctio 17,
5

69, 19
17

57,21 58,2 104,4.6.7 crepare (dirumpi) 52, is 72, 22 crepitare 177, 7 crepitatio 14, 1 crepundia (pueri) 92, 11 crinitus 93, 15 154, 1 crispare 7, 2 14, 9. 17 148, 8. 11

conpungere 171,

consancire 145, 8 conscribere (attribuere)
(inscribere) 171, 25 consiliator 59, 11

179,7 cubicularius 13, 20
28, 11

culleum 125,

3.

5

culpabilis 16,

21

cum

c.

acc. 64, 19 134, 4 136, 4
1

consimilare 66, 3 consipere (sapere) 14, 18 54, 9 consocius adi. 18, 22 constitutus in figura 33, 13 in
libertate 37, 10 constrictio 47, 13

152,1 cur (cum) 73, 8 curiositas (cupido sciendi)

4, 2

68, 3. 13 (res insignis) 69, 18 cursilitas 62, 5 148, 9

cynomia
vitam) 158, 28
20

(hvv6[wicc) 149, 4

consultator 59,

8

consummare

(sc.

d pro

t v.

ad

contaminatio 152,

damnare

alcis rei 163, 12 alqa

INDEX SERMONIS

201
7

Ire
ir

134,17 146, 17 153,3 176, 177, 17 in alqa re 16, 9 149,5 158,6

de pro abl. 41, 7. 7 73, 11. 16 113,4 134,21 pro gen. 161,
85 c. acc.

delectari alqd 26, :>. 18 27,6 71.7 78,19 (alqa re 93, n) delenificus 126, 13. 15 delimatio 146, 16

ebriare
171,11

177, 16 72, 11 149,

delucido 94, u deludere 3, 19
delusio 98,
8

12

156,

6

decacordus 25, 1. 5 devUuatio subst: sing. gen. ornatui 36, 1 6 dat. curru 34,7 65, 15 uersu

depalare 47, 8 69, 21 depasci alqa re (nutriri) 46, depastum femur 11,2

19

— — 5,22 acc.

dependere

alci rei 150, 19
14

deperditio 155,

Dafnem

24, 12

Dircem

— abl. laco 28, — plur. gen. 57, tripo 159, lucicolum — acc. cibus 50, auditos
4
8
(?)

120 13 Euridicem 77, 10 Onfalem 41, 8 tripum 28, 8

depinnatus 115, 10 deplacare 163, 7 depraedare 161, 1 deputare (adscribere) 19, 4 21,15 25,2 52,21
describere (scribere) 17, desiccare 5, desiccator 151, 18 desiderabiliter 170, 9 desideranter 150, 9
5

17

20,

18

10

170, 19
{iislri)

mercatos
79, 8

9, 21

mela

d(l i.

pron. partic:
illo

I

sing. gen. solae 101, 8 dat. alio 19, 13 84, 21

140,16 165,18 ipso 21,7 91, 14 isto 140,17.24 141,6 nullo 103,9 solo 133,30 146,21
acc.

(Fulg. interpr. diuturno) 121, 13. 15 desipere (sapere) 35, 16 37, 17 86.8 103,9

desiduo

desma

(dia^ia) 6, 12
3
7

alium

(neutr.)

ipsud 87,20 171, 2 22 abl. omne 161,22

136, 22 ipsut 11,
i

desponsatio 170, 24 171, desponsator 170, 19 171,

desputamentum
14, 3

68, 12

t-

abl.

comparat in

desub

69, 20
cf.

II defecatus
defensare
6, 20

15,14 84,19 113,19 146,11.16 partic. in i 135, 10. 11 pro ium 29, plur. gen. in 11 98,13 129,7 161,26 162, 19.25.27.28 165,8 167,7 178,20

deturpare 161, 1 deuerbare (? deblatterare
praef. p. VI) 10, 16 di- pro de- 30, 6 49,
7

um

67, 10

4, 16

150,
17

18

defectus, us 6,

95,15 96,1.17 98,12 149,it3.2i 170, 19 diadematicus 155, 21

Phoebi

optutibus

diastemata 76, diffusio 169,6

1

78, 17

deferre caelo (ferre in caeJum)
45, 17

diffusitrix 166, 13

deiectio (&£6ig) 76, deieratio 30, n

y

diiudicatio 49, 20 diluere uulnera 12,
dilutio 136, 20 dilutor 172, 28

i;>

deintus 118, u> deitas 175, 6 176,

9

dinameris

abl. pl. 86, 2

202
dinamice
78,
3

INDEX SERMONIS
duplus
173, 13
58,
6

100, 19
2

156, 10

dinoscentia 133, 12 dinoscere 3, 14 diobolae meretrices 120, diobolaris 120, 10. 12
disafexis 74. 19

dupli (duo) 146,
11

discendere pro discedere? 67, 19 106,9
disertio (eloquentia) 30, 4
(labor, periculum) 91,8 150,8 169,20 disponsator v. desp-

e pro i 93, 1. 17 161, 13. ebullire 98, 16 155, 19 ebullitio 69, 22 150, 17

21. 22

dispendium

econtra 25, 7 113, 11 163, edentulus 118, 15. 16 edicere (dicere) 17, 17 29,
21

13

8 32, 37, 20 64, 14 72, 16 87, 12. 13.16.18 134,9 135,21 172,22

distentio 141, 5 distonia 74, 17
districtio (necessitas) 131, 3

176,4 edulium, i 122, 1 edulibus 122,3 efFectum 131, 10
effugare 165, 15 effusio sanguinis 141, effusor 158, 22
2

ditare 153, 5 diuidiae 121, 5. 6. 14 diuinitas (deus) 5±,b 87, 10 139, 6 144, 24 145, 18. 20 147, 14 148, 7 al. (diuinatio) 44, 5 diuturno 121, 13 (v. I. -ne; diuturne 106, 11) docibilis 90, 12

egloga 83,

13. 17

84,

2. 7

egredi (ausschreiten)

6, 17

dogma

9, 4. 20

10, 13 15, 9
3

elatio 94,io 100,9. 10 (arsis) 76,9 elisio 56, 23 elogium 16, 5 125, 7. 9 133, 21 eloquium (eloquentia) 15, 5 97,
22 130,7.17 emticius 143, 13 endelecia 86, 1 eneruare (eximere) 15,

dolere alqd (misereri) 145,

dominari c. acc. 101, domuitio 112, 10 121,
dotare 157, 11 dromo 120,4 dubietas 28, 13 dubitare alqd

12
12

8

(expe-

dire) 41, 9

175, 10 scelus (sc. facere) 172, 9 ducatus 149, 14 150, 7 in uxorem 181, 20 ducere (cf. Oros. VII 7, 2 Tert. de

165,14

eneruis 9, 7 entaticus 71,

17

ent(h)eca 111,4

136,6
1

155,19

177,3
165, ent(h)ecare 10, enterocelicus 71, 21 enuntiatio 154, 7
6

or. 22) duellare (de

pugna inter duos facta) 181, 26 185, 19

epomfalia 42,
eradicare 124,

1

16

dulcido 8, 11 dulciscere trans. 85, 19 dulcor 133, 15 dulcorare 99,5 147,12 173,24 dum (cum) 4, 7 10, 21 12, 11 43,
16 45,6.17 59,2 114,14

erectio 56, 23 eremus 150, 9 ergastulum 3,6 5,7 147,6 148,
16 177,17 erraneus 141, 20
(cf.

con-

151,24
2

sent&neus)
erratilis

duodeni (duodecim) duplare 145, 2t>

87,

143, 12
5 v.

eructuare 42,

erupt-

INDEX SERMONIS
i

203

emdibilis 90,

5
i

erumnosus

3,

eruptuare 42, n etiam et 18, 4 38,

4, 9 #.
9

eruct43, 12 64, 6

famellct? 68, 24 (cf. Fest. p. 62, 21 TJiewr.)] famulare (?) 146, 1 4 famulatium 145,27 (cf soZatium)

[famula

=

176,23

77,2 95,8 99,8.18 135, 8 (136,9?) 140,2 156,16

fasma

9, 8

euaginare 72, 13 eufemesis 81, 2 eufemeticus 84, 1:) euidentissime 183, 22 ex (ab) 137, 20 c. acc. 169,

fastalia sacrorum 113, 15 fastidere 66, 14 166, 5 fauillescere 95, 1 feculentia 98, 22 159, 7

fecundator 151,
27

17

feraliter 61, 2

exaltatus 100, 19 exantlare alqa re 7, 23 exarare (conscribere) 10,16 149,26 exculcare 77, 8 excursus (exitus) 25, 13 (cursus)

t

132,
14

17

143,23 (impetus) 160,

(circuitus) 161, 22 ercitus adi. 123, s. 10

ferculum 122, 7. 8 feriatus 101, 20 fermentare 141, 3 164, 16 fermentum 142, 25 150, 22 155, 21 164, 2 fiducialiter 105, 11 figmentum 3, 19 11, 10 164, 15 figuralitas 90, 1
figuraliter 174, 12

exhinc 17,6 105,16 131,5 147, 23 163,24 177,9
exhortatorius 174, 3 exilium (poena) 148,
17

exinde

9, 12

39, 19 45,
25

u

72, 15

filargicus (-girus?) 36,4 fisiologus 40, 24 54, 14. 15 92, fisiologicus 92, 5 fistulescere 58, 4

1

exoptator 151,

flabrare (flare) 68,
160, 23
19

1

exprobramentum

expromtare 83, 2 90, expugnatrix 138, 4 exsecramentum 137,
exspectare (spectare)
159,
2

135,

6

flagitamentum 5, 19 f lat. Lex. XI 76

(cf.

Arch.

sa.)

18

flagitare (clamare ?) 67, 23 (flando agitare) 95, 10 (cf. Arch. f.
lat. Lex. XI 76 sq.) flammatus (flammeus) 175,
19

163,

14

166.

H

5, 11 19, 13
17

exspectaculum (spect-) 174, exucatus 173, 5
exulare

flebotomare 71,
florulentus 6, 16 fluctuatio 60, 20

17

flocci gen. 121, 16. 17
7, 11

(expelUre) 9, 4 69, 1 150, 22 154, 6 156, 4 161, 1 166,20 171,12 172,25 (expelli) 142,n 183,21 exulatus, us 177, 17 intrans. 72, 17 xultare alci (triumphare de)

129,

14

fluentum

5, 5

12, 20
15.

folliculus 44,

26

150, 23

fonascicus 79, 1 fontanus 136, 24 forinsecus 151, 29
fornicari a Deo med. 163, fortiusculus 73, 9
27

114,n 157,io

(ixsudare abre 124,

13. 15
1

fraglare
fragilis

(v.

I.

flagr-) 64, 6
7,
1

factus, us 45,

dulcedo
84,
18

cachinnum

faleratus 14,

9

111,

5

12, 21

falsitas 68, 22 69, 3

fragumen

204
fraumentum
(cf.

INDEX SERMONIS
fraudare) 1 58, 2
historialis 180, 9 181, 12

friguttire 117, 9. 10. 12 fructificare 32, 10 44, 23

(h)orrere (odisst) 106,5 96, 4 (ex coni.)

133,31

fugire 32, 18 63, 2 88, 1 fulciri alci rei (£QtLd£6&cci) 83,5

humanitas
146, 22

fumum nom.
fundamen

horrescere alqd (odisse) 66, 14 (homines) 139, 4
178,
21

42, 13 138, 16 156,
6.

2

168, 3

humidare

funus (corpus moriens aut mor-

tuum) 112,

10

humiliatus 96, hyalinus 14, 11
i

16

furatrinus 29, 6 furfuraceus 58, 3 fuscare (obscurare) 11, 13 fuscedo 158, 17 171, 13

pro e

v. di-, dulcido, dulciscere, grauido, inormis, intercidere, Liam, nausia sal-

g pro

c v.

albigatus, egloga,
17. 18

sido, tumiscere (h)iatrosofistes 71, 18

grassedo
galeris (galerus?) 29, ganeum 123, 18 124, 2

ictiofagus 166,

16

idea 85, 21 idiomata 76,

15

garrulare 11,

7 5

garruliter 136,

gaudere (delectare) 175, gaza 7, 23
gelare intrans. 171, 24

16

cf. 4, 11

idolatra 185, 2 idolatria 184, 25. 28 185, 7 idolum 15,20 16, 17 159,25 iecor 46, 1. 3. 13 ieiunus alqa re 101, 8

genimen

135, 3

igniculum nom.

63, 22

gentilis 5, 12

georgica, ae 83, 10 cf. bucolica gerro 124,7 (v.Arch. f. lat.Lex.

X 377 sqq.)

ignitus (igneus) 105,4 166,2 igniuomus 13,6 impingere (obuiam fieri) 130, 10 in c. abl. pro in c. acc. 9, 23

gerund. pro part. praes. : 9, 15 51,6 66,13.14 105,19 140,3 157,1.1 164,9 giganteus 135, 5. 25 136, 16
157,
11

16,8 17,

11

18,5 21,4

28,6

33,12.12 34,5.7.9.18 36,6 40, 2.2 50,20 63,21 80,12.13 89, 6 99,6 103,11 104,7 130,29 149,1.2 170,16 c. acc.pro abl.
29, 19 31,
21. 23

glaber 117, 2. 3 glandula (obsccne) 157, 21 gnostice 78, 2 grassedo (crassitudo) 86, 14 gratanter 142,4
gratialiter (benigne) 174, 23 grauidare 44, 25 grauido subst. 14, 19 103, 15 gressus 174, 25 175, 2 gustum nom. 147, 22

38,

7.

22 39, 10

40, 13

68, 15
v.

131, 18

139, 4

164, 25

ponere
63, s

inaccessus 165, 27 inaniter (frustra)
25. 26

168,
14

inbrute (immaniter) 168,

inbutamentum
incapandus
(?)

9, 5 140, 16 152, 24

incendiosior 28, 4
17

habitaculum
habitari

9, 15

143,7 144,

incommune

medium 182,8

incessabiliter 4, 10 adv. (?) 180, 12 incongrue 184, 1

INDEX SERMONIS

205
1

nconsideratio 151,
1

23

inpausabilis 21,

increpundia 167, incubator 159, 8

6

inplastrum 71,

17

incurrere (peccare, committere) 144,21 158, 2s incursio (error) 58, 17 (v. Arch. 71 sqq.) f. lat. Lex. incursus (error) 15, 18 pecca-

XI

torum, culpae 152, 16. 25 incuruabilis 100, 9 indefatigatus 169, 29 indicativus in quaest. obliq.
54,21 100,5 102,13 176,26
indictio
5, 2

indigestio 98, 9 indomabilis 100, 6 indormitabilis 151, 12 indubitanter 165, 13 induci terram 150, 13 indui (med.) 105, 5 ineffabilis 16,2 141, 17 159,3 165,7 171,16 inefficaciter 12, 1 168, 25 infernalis 86, 3 156, 7 infernus (-um ?) 57, 4 68, 17
101, 21 infimior 146,
infinit.
19

inpositio {maniatum) 130, 13 inpossibilis (quem fugere non possumus) 42, 17 inproperium 142, 23. 25 inrorare 7, 7 155, 22 inruptus, us 169, 6 insensatus 167, 23 insensibilis 177, 21 insipidus 180, 1 8 insperato 155, 21 165, 14 instinctura 136, 17 insudare trans. 58, 13 intrans, 184, jg intelligentia 180, 16. 20 intendere (sentire) 47, 22 129, 7 (audire) 148,18 (cf. entendre)

intentum

acc. subst. 33,

l

intercapedinare 6, 8 interceptus, us 78, 23
intercidere (intercedere)
131, 4
3

interitum Cannense acc. 169,

interpretari pass. 41, 11 182, 11 interstinctus 83, 11

178, 19 nom. 130,
7 3

pro subst. 11,22 88,13 c. inf. cognoscor
dinoscor
3, 14

interstingere 10, 1 8 interuertere (helluari) 53, 23 intextus, us 6, 19
intuitus, us 14,
13. 15

pingitur
72,
8

inuasor 159,

14

119, persuadere
176,
14

15 40, 22

facere
c. c.

c. inf.

inf.

41,
5

poscere
c.

inf. 10, 18

non reluctare

inf.
6

172,

inflamen 73, 15 infremere c. acc. 151,
infrontate 118,
7

ingenia 143, 5 iniuges boues 115,
inlesio 106,
1

1

inuectio 9, 6 inuersare (tractare) 86, 2 inuestigabilis 180, 3 inuidere alqm 32, 13 66, 8 172, 8 (alci 56, 3 69, 11 145, 13) inuidus c. gen. 145, 1. 23 (156, 3) inuincibilis 67, 25 154, 1 inuise 67, is inuolare (furari) 45, 8 inustio 159, 7

inmarcescibilis 180, 4 inmerens exitus 153, 4

iocundare 182, 16 iocundus 85, 19 180,
ipse (idem) 35, ironicus 14, 4
iugalis 6, 10 iugalitas 28,
2
1

8

innuere (significare) 184,9 inormis 16, 2 68, 24 155, 24 (t\ Arch. f. lat. Lex. III 336)
inparilis 135, 24

6

70, 17 137, 8

206
iuridicus 158, 23 iustitium 121, 7.
9

INDEX SERMONIS
machina 145, 6 madidare 149, 18
maestificare 151,
6

iuuenior 28,
1

19

mage
pro
r v. puluinal
labilis 143, 13

101, 4 160, 23
21

magica, ae 84, 1 magistrianus 101,

103,15

laborifer 6, 9

labruscum

6, 13

lacrimabiliter 99, 20

maius adv. 9, 2 57, 20 maleloquium 62, 12 manales petras 112, 14
140, 19

lampada, ae 22, laniolum 9, 14
laqueatus 156,
9

19

mancipatus, us 116, 20 mancipatus part. 149, 27 167, 17

largimentum 35, 18 latet alqm (Xccv&dvst,) 151, lauacrum 174,24
laudatorius 10,
9

mandibula 178, 10 mandragorius (v. I. -arius) 145, 28
15

manifestatio

8, 2

28, 13

94, 11

111,6 153,2

marcidulus 150,

23

lembum

120, 3. 5 lentaculum (pro ient-) 121, 18.19 cf. praef. p.

marcor 162, marculentus

3

V

44, 20
16
6.

leonteus 61,4
libellulus 11, 3 libellum 130, 2 libere (placere)
40, 12

maritare 152, 3 mansionarius 67,

manubies plur. 126, manuleus 103, 18
c.

8

acc.

9, 10

libidinans 165, 21 lignides puellas (Xv%vLScc$) 11,6

limax

37, 18
74, 16 75, 2
(?)

mauricatus (muric- ?) meandricus 6, 13 8, 15 mcdellator 175, 14 medelatrix 151, 3 mederi c. acc. 78, 12

6,

1

limma
lippido

173, 22
7

melopia melos 7,

((isXoTtoucc) 76, 2 3 13, 4 79, 9

ad liquidum 137,
litigium 141,
lixa 125,
3
10. 11

memor

c.

acc.

97,

7

memorari (rnemoriae mandare)
27,8 97, 16 mensualis 86,5 mentes (cogitationes) 14,5 15,7 mercatus (merces) 9, 21 (com-

locum nom.

126, 9 locuplex 142, 19 (cf. praegnax) loqui pass. 175, 20 lucicola 159, 18 lucidare 103, 13 111, 6

lucifuga 67, 23 lupatus (lupinus) 173,19 luridus 6, 9
lusciciosus 116, 1 luscitius 49, 11 115,
15
3

mercium) 162, 5 mercennalis 147, 6 (ex coni.) mercimonium (munus) 147, 24
150, 21

merere (accipere) 148, 15 (dignum
esse) 143, 2

mereri (acciperc) 16,23 41,7 56,

1

lustramentum 161,

meritum morborum

78, 12
22

lustrare (illustrare) 170, 10 luteus 125, 15. 16 luxoria 72, 2

merulentia 138,5 151,24 merulentus 8, 7 126, 1 137,
161,
5

INDEX SERMONIS
metalbolae 70,
a

207

metere passu colles 6, 16 migrare (mutari) 148,26 177,
(exire) 148, 22

10

nexilis 6, 12 nexilitas 78, 9 nictare 123, 11.11
(inxit)

(ex

ductare

migrari (cedere) 129,
(mutari) 178, 15 millenus (mille) 154,
3

20

149,

5

mimologus 56, 8 minuere (minui)

nihil plus nisi 97, 8 (ex coni.) 129, 8 nihilominus (scilicet) 19, 4 39, 20 48, 19 54, 21. 25 59, 21 65,
19

28, 21

miropola (^vQOTtmXng) 122, 11. 12 miscere se alci 54, 3 misceri
alci 54, 20

71, 12 106, 4

74,1

88,2

100, 13

miserabilitas 177, 20

nihilum 72, t nodolus (-du-) 126, 5 131, notare ad (spectare) 63, 8
nouellus 8, 24 mundi 156, nouenarius numerus 92, 2

21

misterium

96, 2

155, 19 156, 14

4

166,19 176,20 mistes (^vatns) 10, 12 misticus (my-) 11, 17
15,

12,

3.

12

nouerca 4, 18 54, noui (de rebus)
66,17 70,21.22 nouiter 61, 1

c.

4 68, 4 156, 1 inf. 46, 21

1 52, 23 54, 9 74, 8 78, 19 83, 10 102, 21 180, 15. 16

80,n

mnasiterna 119, 11. mnasiternatus 119,

14
13

nudator 111,
numeralia
v.

15 12

nullatenus 35,

164, 8

modulamen 25,4
molestare 125, 2 momentaliter 39,
1. 6.

16

40, 12

duodeni, dupli, centenus, millenus, quadragenus, quinus, ternus
103,5 144,
15

momentaneus
multimodis

149, 8 mortalitas (homines) 13,24 139,3
23, 9

5, 3 56, 4

numquidnam
11

145,

146,8 158,15

nuncupare

mundanus 51, 22 155, 22 162, 4 munus masc. 50, 7 (cf. pondus) munusculum 17, 1
muscipulatus 156,
9
2.

19, 10 30, 12 34, 17 36, B 49, 21 51, 8 65, 8. 10 64, 15. 17 65, 2 68, 23 96, 21

muscipulum

.utum

133, 11 145,

26

nundinare conmercium 152, 2 -ri (med.) concubitum 14f>. 88 nuper (nunc) 8,5 129,2 171,7
nuptiare 155,20

adv.
9

nauicella 116,

120,

3

122, 16

o

c.

gen. 139,

2

nausia 86,

17

natiuitas 21, 11 91,7 143,3 152, 7 167, 2« 176, 6. 21. 22

pro u v. calomnia, colomna, compotus iecor, iocundus,
,

non

et 66,2 101,«

neferendus Inec neniae

porcus 113,8
3, 11

luxoria, nodolus, orceus, prorigo, prostibolum, soboles
-are,

(nugae)

ob

c.

abl. 19,14 24, 15 45,3 47, 16
17

nepus

(neptis) 104, 11

oblucere 12,
obtortio 123,
16, 5 56,
B

neutrius gen. subst form. adiectivi 3,
74, 8 87, 3

cum masc.
2

12

obumbrare imperium
oculatus
arbiter

105,

131,

8

67, 25 45, 15 testis

98,14 159,1«

119

208
ocloramentum
oliuifer 6, 12
16, 20

INDEX SERMONIS
partiliter (paullatim) 61, 19 nisi 16, 10 parum erat ut paruum fuit nisi ut (quod)
.
.
.

.

omissio 142, 18 omittere (amittere) 95,
168, 24 omnimodis 139, 13 omnis, e cum adi.
7. 7.

17

142,

144, 25/6 145,

4.

27

9

rel.

42,19 49,
77,
1

16

vel pron. 52,2 53,22
12.

passio uini 53, 9 paternitas 16, 3 pausare 21,4 peccatrix macula 69, 24

76, 12. 16
25

90,

15

133,
3, 20

143,17 152,n onirocreta (dv£iQOY.QiT7]s)

pectusculum 8, 11 45, 19 pecuatus (pecori similis) 124,
14. 17

opinatus (clarus) 169, 2 opitulatus, us 72, 20 oportet ut 158,16 c. nom.
inf.

pedagogare 104, 3 penes (apud) 37, 3.
c.

145,

11

4 130, 131, 6 151, 15 160, 14 peniteri de 61, 15

24. 26

oppletus 5, 9 optari medium 150,

peplo
9

abl.

13,

11

14, 11

opus est

c.

acc. 29, 2
12
7, 2 11
7

orceus 119,

organulum
oria 116,
9.

perceptibilis scientiae 182, 5 perceptibilitas (ex coni.) 182, 14 pereger 172, 25 pergregari (v. I. -grec-) 17, 20 perenniter 40, 13 56, 2 102, 2

orneoscopicus 24, ouicula 174, 1

ouiparus 24,

4

134,3 149,8 150,20 perissologia 92, 3 pernox 129, 9 perpetualis 16, 6 34, 4

perpetue 101,

19
13

p

initio

vocis ante
v.

s

omissum

perpetuiter 174,

115,n pro b
77, 8
,

6,20 64,io 71, 16 puplicus pro c v.
,

reluptare ruperuptuare tuare cf. 51, 8 et 19 185, 23

palestra 35, 23 palestrans 12, paliureus 6, 15

7

paradisus 135,

2

156, 5

paranimfa 158,
papireus 147,
9

24 168, 9

personare c. acc. 69, 14 persuadere c. acc. 41, 8 69, 14 perterreri (timere) alqd 61, 20 peruasio 158, 24 peruasor 158, 21 petax 38, 23 petere c. acc. (orare) 34, 8 50, 6.11 67,5 90,23 petra 112, u 149, 26 173, 15 phisiognomicus 84, 10
27 159, 7 (sucus) 73, 4 pigrescere 13, 12 piissimus 173, 18

parallaxis 78, 4 (ex coni.) parallelus 74, 16 parasiticius 119, 10

picturare 132,

pigmentum

paredri 86, 3 parricidans cruor 168,

20

part. nom. abs. 21, 11 22, 6 39, 20 52, 18 55, 16 63, 19 65, 20 71,13 72,15 73,23 92,8 150,18 partificus 150, 21

plenitudo 76,5 86,17 88, u 146, 27 147,1 172,6 pluralitas 139,4 158,1

plantarium 135, 17 plastis modis 13, 15

INDEX SERMONIS

209

„ pluriora
/'.

9, 15

142, 22
5

plusquam
lat.

58,

Lex.

podagricus 175,
poenalis 153,

XI 77 sq. u
10 159, 15

62, 5

cf Arch.

praestitit (praesto fuit) 149, 8 praesul (praefectus) 3, 1-. 21

20,2 30,9

praesumere (occupare) 6,19
6

56,

68,20

(eligere) ±b, 16

polimen

14, «

94, 21

130, 15

51,3 (praeiudicare)
19.

pollinctor 1 1 2, 5. 7. 8 pollingere 112, 7. 10 pollucibilitas 17, is pollucibiliter 17, 20

152,5 167,6 praesum(p)tio (audacia) 34,
22. 22

35,

1.

praesumptus
a pompa?)

134, 2 (audax) 61,4 161,
41,

5

14. 17

pompisma
134, 18

(derivat.

8 162, 11 praestolari 11, 16

ponderatio 14, 19 pondus masc. 170/23

(cf.

munus)
rei

ponere

in

modum

alcis.

34,17 43,2 44,7.13 46,17 49, 16 54,10 55,3 65,10 69,4 79, 13 91,6 103,19 106,10 107,3 populositas 30, 18

praestruens 9, 5 praeualere 52, 15 182, 28 praeuidentia 46, 9. 10 (pro- v. I.) pressare 161, 24 pressura 173, 2 primicerius 134, 22 primitiuus 142, 3 149, 9 150, 3
principaliter 184, 29 pro c. acc. 112, 1 6 pro (propter) 31,16 72,5 88, 18

pos 113, 12 post (ad finem significandum)
77, 13 78, 24

postmodum

174, 3

174,9

potentari 148, 20 potentatus, us 157, 19 169, 5 practicus 36, 3 praecelsus 142, 13 161, 11 praedare 153,14 168, u praedicatio 174, 9 praedicator 172,28 175,6 (praedicare) 130, 23
168, 25 Ipraeferre

problema 116, 13. 17. 20 prode sit 90, 10 (Roensch Jt. u. V. p. 468 Collect. p. 305)
proferre (laudarc) 35, 15. 16 proferri (exire) 162, 10 profeta 155, 20 profetare 155, 22 profeticus 159, 20 profunditas 33, 5 184, 4 profundum 138, 1 139,2

praefocare 162,

13
(v.

praegnax

38, 21

locuplex)
2

praegustatiuus 122,

praelambere 178,
praelambitio 148,

7

profusio linguae 131, proiecticius 120, 7 prolixitas 6, 8

7

11

praemandare imittere) 153, 22 praepositio cum casu non suo v. ab, cum, de, ex, in, ob,
pro, propter, sine, sub

proluere 7, 18 proluuiosus 120,
18 10

9

promerere (accipere)
156, 19
:

50,

7

133,

135,io 142,2 143,2 154,

praerogare (praebere) 83,8 136,
17 (?)

142,

17

161,
15
3. 4

6

174, 23

175, 12

promus 118, 18 119,2 pronomen sui pro suus 6, 3 (27, 19) 38, 23 eius pro suus
73, 20 sibi pro pronubus 170,24
ei 182, 28

praerogatio 17,
Fuloentius

praesegmen 124,
ed.

Helm.

14

210
9,22

INDEX SERMONIS
5, 2

proprius (pro pron. poss.)

quanto
33,
(c.

— tanto
100,

(sine
17. 18

compar)

22. 23

propter postpos. c. gen. 8, 14 18.4 20,15 130,2 c. acc. 8,19 prorigo 8, 11 proscenium nauis 119, 18
prosperari 185,
13
9

quanto

prostibulum
120, 12

118,

-bolum

tantum (sine comp,) comp.) 43, 5. 6 quantum et(iam) (uerum etiam) 51.20 64,5 83,3 137,19 154, 17 161,15 tanto (sine comp. quantum

78,22

prostrare (se prosternere) 120, 11 (cf. Cornut. schol. ad Iuven.

quantum
(c.

(c.

comp.)

— tantum
ita)

pos)

III 65) protelare (arcere, differre) 106, 13. 17 107, 2 (proferre) 9, 2 21.5 26,1 164,24 prouectibilis 90, 9
ptongus 74, 17 76, l 78, puerigena semina 11, 6
17

quantum
152,

— tantum (ut —

34, 2

15. 16

quantumque (quamuis)
quatenus (quia)
134, 16

151, 16

10, 14 47,2 86,14

pugillatio 95, 5 pulligera oua 11, 5 pullulare (parere) 24, 4 puluinal 68, 8 pumilius 117,3 -lior 117,2 puplicus 4, 10 91, 15. 17 118, 121,8 123, 1 126, 10 purari (purgari libri) 54, 22

quia saepe cum coniunctivo coniungitur e. c. 3, 5 37, 10 quia pro acc. c. inf. 58, 22 95,
5
2 100, 13 102, 16 103, 158, 27 178, 5. 18 183, 18 additur quia 3, 14 145, 15

97,

19

9

merere quia 143, 2 quibus (nvpog) 76, 5
quilibet 10, 18 35, 11 53, 13 65, 7 85, 19 130, 25 132, 5 143, 5

purgamentum
putredo 153,
8

120,

7

160,6 quilisma (y.vXi6[lcc) 74 quinio 139, 8 quinus 93, 4

17

75, 2

qu pro

c: Quintia 13,9 Oquipete 21,16 dequoquendo 23,6 quinicus 43, 16 quilisma 74, 17 75, 2 quibus 76, 5 queperat

quispiam
ex quo

5, 10

12,5 15,14 86,10
12

149, 20 168,

5 Squitarum 140, quoquendi 149, 23 quadragenus 160, 11

139,

8

dis-

(quoniam) 29, 3 41, 3 56, 17 131,10 164,18 167,6 quo (ut) c. coni. 3, 19 4, 5 5, 9
6, 19

14,

5.

8, 25 9, 2. 14. 16. 18 13 83, 11 87, 14

12, 19

130,

6

quadrifidus 23, 13 quaestionaliter 116, 14 qualiter 68, 17 172, 14 176, quam omisso comparativo

137, 4
8

138,

10

160,
fere

12

passim
con-

quod semper
iunctivo
17.21
14
3, 8

cum

coniungitur e. c. 18,3 23,8 28,2 70,23
acc. c. inf. 12,

11,5 37, 18 62, 17 67,3 88,1 quam omisso tam 86,15 111,5
160, 18

quod pro
19, 4

quam maxime

54,

1

i

quanti (quot) 154,

19

1 42, 2 50, 19 56, 22 63, 19 65, 20 70, 15 71, 13.22 79,3 85, 10 88,15 116,1

21, 11 (anacoluth.) 31,

22,

6

2 16, 24, 18

INDEX SERMONIS
{,18

211
14, 4

24 164,

quoque
ragades

146,15 147,16.16 151, 172,12 173,7 al. loc. et(iam) 20, 20 132, 24
ifi

rigores

9, 6

rimabundus

risorius 66, 10

72, 23

robigare 5, 17 roboratus 184,
(-us 148,«»)

14

ramentum 120, 6. 8 ramulum noni. 102,3
cf.

igniculum, libellum rancidare 37, 3 rancidulus 85, 3 rancidus 14, is 85, 18 rancor 99, raucescere 13, 5 raucisonus 4, 15
r,

rorifluus 166, 21 roriger 13, 12 ros neutr. 149, 15 170, is

rotatus, us 157, 6 rubrare 149, 1 rubriacus 149, 12 156, 6 rugitus 177, 7 ruptuare 14, 1 86,10 166, rusticiter 130, 16

11

rationalis 150, 16 reatus, us 170, 16 recolligere 8, 14 183, 25

sabulum 147, 21 saccum nom. 125,

3

recussus 30, 21 Irecompensare
red(h)ibere 153, reluctare 61, 23 172 6 173,21
9
cf.

retib-

86, 15

157,

u

sacerdotalis 155, 19 sacramentum (secretum) 165, 20 sacratus (sacer) 15, 9 144, 20 161,6 164,5 172,27
sacrificalis 8, 6 sacrificare a'ci rei 168,21 salsido 41, 17 80. 10

reluptare 105,

15

106,

1

169,

1

148, 7 remunerare 160, 5 repedare 174, 8

remigamen

salsura 3, 17 saluator 175, 19
3

repertio 58,

9

reponere (attribuere) 64,

saluificare 142, 7 sanctifico 137,6 145,7

repperire 13, 21 84, 19 112, 2 132,19 133,i; 136,1 137,15 138,4 141,8. n. 11 154, 18

sandapila 111, 7. 12 sandaraceus 112, 13
saporare
3, 17
13. 25

Im.

repromittere 105, 11 repromissio 143, 24 reptare 9, 23 cf. Du Cange gloss. et i. lat VII, 62 reputare (aestimare) nihili 34, 1 36, 23 pro nihilo 84, 22 residere equo 59, c (de arbitro)
76, 22

sataelicus 142,

saturanter (satis) 91, 21 saturantius (satis) 68, 21 89, 17 saturari libidinem 61, 11 (c. abl.
93, 11)

scandalum

55,

1

98, 10

99, 5

137,22 145,16 146,2

scema
6

146, 28
17
7

resipere (saporem mutare) 99, resopire 98, 23

sceuus 17,s
sciadicus 71,

resudare 15,

4

scidium (discidium) 169,
scissor 148, 21 scribere alci alqd

resurrectio 16, 16 174,14 retia, ae 173, 3. 7
retibitio 142,6 retributio 98, 13

(ascribern)
4

23,ii

sculponeae 118,

1. 3.

14*

212

INDEX SERMONIS
stillamentum 149,
stisis (6XV6l<s)
16

secretalis 151, 15 sectura 173, 2 sedere equum 60, 5 seductrix 133, 4 sedulitas (cupiditas seclendi) 6, is
(v.

71, 18
abl. 90,
\

strata (via) 171, 22

sub

c.

acc.

pro

176,9

Arch.
115,

f. lat.
5.

Lex.

XI 73 sq.)

subinatio (?) 123, 13 subitanter (subito) 141,

19

semo

9

subiugare 183,

2

semotio

4, 13
7

submurmurare

85, 16
4

sensibilitas 93, 9 sensualis 89, 23 139,

sentosus

6, 7
2

subnixus (tutus?) 38, subplantator 144, 10 subrigere 74, 16

septenarius numerus 92, septenus numerus 91, 19
seueriter 67,
sibi
5

subripere (subrepere) 51,
138, 12 145, 6. 13 subrogare (suppeditare) 89, 11 111, 4

15.

23

88, 13

abundat 40,6 131,23 132,8

134, 4 143, 3 169, 14
sic (deinde) 87, 16. 21 88, 9 siccare intr. 159, 21

substantia (res familiaris) 16, 1. 2.7.9 42,7 63,4 171,29 183,23 substantiv.: genere p-rmutata
v.

sigillare 6, 2

niasc.

munus, pondus
georgica,

cf.

signaculum 179,
silicernius 114,

8 9

neutr. gen. subst. etc.\

fem.
retia;

6.

bucolica,
neutr.

sillogismaticus 15, 6 similare (similem esse) 140, 12

simpolator 123, 18 simpolo 123, 16 124,

2

sme

c.

acc. 98, 18
10 8, 8
19

sinuatio 14,

sirma (6vQ\ia)
soboles 98,
solite 23, 10
10

cachinnum, culleum, fumum, gustum, igniculum, interitum, lembum, libellum, locum, ramulum, ros, saccum, sucum, thorum, umbilicum, zelum; abstr. pro concr.: v. diuinitas, humanitas, mortalitas

sociari (medium) 157,

somnialis 3, 19 somnialiter 56, 7 somniari 124, 18 sordicula 171,25 174,6
soricinus 121, 4 sortiri alqa re 146,15.22 (c.acc. 12,16 168,8)

substentare 46, 20 substernere (uincere) 160, succensus zeli 64, 6

15

sucum

(neutr. ?) 72, 23
3

sudus 125, 12. 13 sufflammare 175,

speciebus 31, 4 spera (ffqpcapa) 14,
splendifice 13, 22 sprebilitas 100, 18 statio (permansio)

11

suffragare (praebere) 175, 15 suffragium (auxilium) 12, 4 16, 6 43, 9 68, 6 104, 10 145, 25 suggrundarium 113, 19 114,4 summates 123, 16 124, 1

superapparere 55, superapparitio 55,
5, 21

10
8 11
2

superexcellens 95,
supericere
7.

staurare 153, 1 6 stega 119, 18 120,

superexuberare 174,
2
8

(superinicere)

131,

steinma 176,

3

INDEX SERMONIS
suppetere (praesto esse) suppetiae 119, 4. 6 supplantare 156, 12 supplicari (medium) 181,
186, 4

213
(sollicitatus

135, u

tempestiuus

tem-

pestuosus) 95,9 179,3
28

temporalis 98, 21 tenebra 172,8 te(n)saurus 102,4 158,
teoria 60,
8

19

suppurari 129, 5 supputatio 165,8 suspectio (veneratio) 104,

3

terebramen 58, 3 termen 79, 9 160,

12

sutela 117, 5. 7 syntax.: cas. gen. v. aduersus, inuidus damnare uacuare
,

ternarius 20, 10 ternus (tres) 8, 9 169,
tertio (ter) 50, 12

3

uagabundus;

dat.

v.

com-

misceri, condiguus, contentus, dependere, exultare, fulmisceri; acc. v. adciri, gaudere, carere, delectari, dominari indubitare, fremere induci inuidere, latet, libere, persuadere, perterreri, petere (orare), satu,

testamentalis 153, 5 theoreticus 36, 3 37,

22

,

,

thirofagus (ftnQOcpdyog) 1 66, 15 thorum regale 162, 22 timere neptes adsidentes (pro drt.) 136,6 titillamentum 57, 5 158, 10
tittiuiles 117, 17

tittiuilicium 117, 13.15
f.

(cf.

Arch.
de-

timere (pro dat.), tripudiare; in c. acc. v. conrari,

lat.

Lex. II 118

sa.)

tentus;

abl.
,

condemnare
fensare,
tutus, in
c. abl. v.
c.

confluere damnare dev.
,

(publicis cernere) 178, 23 tonitrualis 148, 6

titulare

decretis

exantlare,
abl. v.

sortiri,
v. subst.,

damnare, ex

triumfare;

adiect., pron., praepos., verb.,
infinit.,
cf. indicat., particul. v.

tonus 76, 1. 6 78, 18 tormentalis 153, 12 tormentaliter 153, 10 tormentare 151, 1
totus (unus quisque) 27, 23 toxicatus (34,3 164,3 toxicus?)

partic, gerund. modi dum, quia, quod cur, dum, quia, quo, quod, ut
; ;

151,8 153,8

toxicum 36,13 134,

systemata

(si-)

76,

1

78, 17

c. 21 136,12 144,14 146,4 169,9 175,s

t

pro d aliut

51, 22

58, 9

78

tractorius 48, 9 transgressio 159, 13 transgressionalis 135,

17

(passim) 95, 3 142, 12 illut 64,8 71, 12 100, 12 ef. ipsut
s. declin., aput taliter c. adi. 69,

transmigrari inferis (medium) 78,24 tribulus 107,5
tributarius 5,
1

21

tanti

(tot)

103,

5. 8

tantum

c.

tricamerus 138,

4

comp. 30, quantus

13 c.

adi. 50, 24 v.
22

non tantum

— quantum 156,
18

triennalis 159, 19 trilu8trium 138, 11

tegulatus 138, temperies 154,

21

triplae portiunculae 151, 5 tripudiare alqd 167, 25 tristari 155, 11 169, 10

214

INDEX SERMONIS
neutr. plur. 147, s (?) 148, \{?) (149,2) 154,13 (173 r 3.7 v. retia) 177, 8(?); act.: v. arbitrare, reluctare, refl. minuere, prostrare; pass.: v.. congredi, famulari, interpretari, loqui med.: v. adfectari, certari, concupisci, habitari,
;

triumfare 153, u 155,28 157, 10 (ex genere giganteo) triumfus 157, 18 trutana 106, i

subst.

tuccetum

1

22,

4. 5

tumiscere trans. 114, turbor 4, i2(?) 175,9 turbulentia 164, n

3

turpare 158, 18 turpatus (tnrpis) 168,8 169,3 tutare 116, 6
tute 12, 12 tutrix 14, 21 tutulus 116, 4. 5 tutus c. abl. 133, 20

memorari, nundinari, peniteri, prosperari, sociari, somniari
,

supplicari
,

;

particip.

pro adiectivo: v. auratus, albigatus flammatus ignitus,
,

lupatus, sacratus, toxicatus,

turpatus
uerbialis 10,
6

12, 23 170, l*
10
7, 1 14, 5 18 121, 3

u pro

v.

nepus

uerecundari(wermda/?€rf)168,4
uernularis 148, uernulitas 3, 13

uaccillare 156, 15

uaccinus 6, 10 uaciuus 86, 18 uacuare dlcis rei 170, 5 uadatus (obstrictus) 10,
14 126,
3. 5

ueruina 120,
15

ir.

12,

uagabundus solitudinum

62, 5

uagina (vagatio) 94, 1.4 (v. Arch. f. lat. Lex. XI 74 sq.)
ualgia 123, 12 ualgis abl. pl. 123,
ualgiter 123, 14
10

ueteratus 175, 16 ueternosus 133, 16 ueternositas 63, 23 ueternus 7, 21 uibraroen 148, 8 uiduare 9, 3
uillaticus 4, 13 uiridans 159, 22 uiridis (ualidus) 43, 5

uaporare

8, 10 140, 4. 9. 20 147, 19 intrans. 141, 3 164, 14 19

uaporatus, us 149,

uirulentia 153, 8 uirulentus 159, 24 164, 16 uiscera (intima) 10, 18
uisibilitas 93, 8

uaporeum

58, 12
1

uegetare (uegetum

uelamentum

esse) 45, 18 49, 13

uelle 19,9 22,9 23,4 30,9 38,20 46,n 47,18 57,16 in c. acc. (ponere) 24, 2 uenire (euenire) 12, 1 (67,

36,2 58,1
38, 8
1?)

uispillo 111, 14. 15 112, uiuificus 144, 12 ulcerare 149, 2

1.

4

ulcerulentus 151,8 ultra adv. temp. et ord. 45, s
75, 18.

144, 13

159, 12 165, 26
13

uentilans 3, 12 uentositas 56,
133, 27

176,26ultraiaml74,
5

177,16

uentosus (uanus)
uenustare 122,

98,8 100,14

ultrix 135, 5 ultronietas 69, 6

umbilicum nom. ?
13. 14

41, 20

uniformis (tota forma, uuiuersus) 104, 14

uerbalis 151, 14 cf. uerbialis verbum: sing. coniungitur cum

unitus 131,

21

144, 10 146, 21

INDEX SERMONIS
uniuersaliter 91,9 138,21 uocitatio 87, 22 uolucritas 46, 18 uoluntarie 34, 14 urbicarius 56, 8 ut: mirum ut 140, 1 turpe fuerat ut 155, 3 oportet ut ut 161, 9 158, ig ostendens

215
f.

utrumque alv. 61,22 (Arch. lat. Lcx. V 565 sq.)
x pro
s v.

locuplex, praegnax
168, 20

ynotece

(olvofrrjitTJ)

uterque plur. 30,
70,

4

56, 8 63, 18
11

13. 16 133, 5 141, 139, 14 156, 19. 20

sing.

utpote quasi 10,

9

z pro x v. Zenopanes zelari 49, 6 66, 13 zelotipus 64, 5 151, 8 zelum nom. 20, 13 zelus 12, 16 64, 6. 10. 12 134, 6. 8. 21 136, 12

utrumne

130,

11

175,

3

Mitologiarum capita editionis Munckerianae conferuntur cum hac editione:
lib. I
lib. II
(sec.
I

Munck.
I

He

codd.)

Munck.

He

(sec.

codd.)

I-IV

II

II III

ni IY

IV

V
VI
VII

v
VI
VII
VIII

vin
IX

IX

X
XI
XII

X
XI
XII XIII

xni XIV

XIV

xv
XVI
XVII
XVIII
ex.

XV
XVI XVII XVIII— XXIV

XXIV

XIX

XXV
xxvi
XXVII

XX
XXI
XXII

Fulgentius, Fabius Flanciades - Opera,

IHCAL INSTITU
59 Q

DIAEVAL STUDIES

sMT

fO—5. CANADA
22997

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful