You are on page 1of 11

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ

ΠρÞλογοσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
ΠρÞλογοσ για την ελληνικÜ Ûκδοση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
ΛÝγα λÞγια απÞ την επιµελÜτρια και τουσ µεταφραστÛσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
ΣχετικÀ µε τουσ συγγραφεÝσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

1. ΕισαγωγÜ στην κοινωνικÜ ψυχολογÝα


Τι εÝναι κοινωνικÜ ψυχολογÝα; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
Η κοινωνικÜ ψυχολογÝα και οι κοντινοÝ τησ γεÝτονεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
ΘÛµατα τησ κοινωνικÜσ ψυχολογÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
ΜεθοδολογικÀ ζητܵατα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
Η επιστηµονικÜ µÛθοδοσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
Τα πειρÀµατα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
Μη πειραµατικÛσ µÛθοδοι . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
Τα δεδοµÛνα και η ανÀλυση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
ΕρευνητικÜ δεοντολογÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
Η σωµατικÜ ακεραιÞτητα των συµµετεχÞντων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
O σεβασµÞσ για την ιδιωτικÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
Η χρÜση εξαπÀτησησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
Η συγκατÀθεση µετÀ απÞ πλÜρη ενηµÛρωση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
Η ενηµÛρωση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
ΘεωρητικÀ ζητܵατα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
ΘεωρÝεσ στην κοινωνικÜ ψυχολογÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
Η κοινωνικÜ ψυχολογÝα σε κρÝση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
O αναγωγισµÞσ και τα επÝπεδα ερµηνεÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
O θετικισµÞσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
Το ιστορικÞ πλαÝσιο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
Η κοινωνικÜ ψυχολογÝα τον δÛκατο Ûνατο αιñνα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
Η Àνοδοσ του πειραµατισµοà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
ΜεταγενÛστερεσ επιρροÛσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61
Τα περιοδικÀ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
Η κοινωνικÜ ψυχολογÝα στην Ευρñπη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
ΣχετικÀ µε αυτÞ το βιβλÝο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74
10 ¶∂ƒπ∂ÃOª∂¡∞

2. ΚοινωνικÜ νÞηση και κοινωνικÜ σκÛψη


Η κοινωνικÜ ψυχολογÝα και η νÞηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78
Îνα σàντοµο ιστορικÞ τησ νÞησησ στην κοινωνικÜ ψυχολογÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78
∆ιαµÞρφωση εντυπñσεων για τουσ Àλλουσ ανθρñπουσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80
Το µοντÛλο διαµÞρφωσησ του Asch . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81
ΣφÀλµατα µεροληψÝασ στη διαµÞρφωση εντυπñσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82
Η γνωστικÜ Àλγεβρα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
ΚοινωνικÀ σχܵατα και κατηγορÝεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87
Τàποι σχܵατοσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
ΚατηγορÝεσ και πρÞτυπα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89
ΚατηγοριοποÝηση και στερεοτυποποÝηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92
ΧρÜση και ανÀπτυξη των σχηµÀτων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95
ΧρÜση των σχηµÀτων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95
ΑπÞκτηση, ανÀπτυξη και αλλαγÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98
ΚοινωνικÜ κωδικοποÝηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
ΕυκρÝνεια . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
ΖωηρÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
ΠροσβασιµÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
Μνܵη για πρÞσωπα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
Τα περιεχÞµενα τησ µνܵησ για πρÞσωπα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
Η οργÀνωση τησ µνܵησ για πρÞσωπα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106
Χρησιµοποιñντασ τη µνܵη για πρÞσωπα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107
ΕξαγωγÜ κοινωνικñν συµπερασµÀτων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109
ΑποκλÝσεισ απÞ την κανονικÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110
ΕυρετικÛσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113
Βελτιñνοντασ την εξαγωγÜ κοινωνικñν συµπερασµÀτων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
ΣυναÝσθηµα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
Η προÛλευση του συναισθܵατοσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116
Oι συνÛπειεσ του συναισθܵατοσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116
Ποà εÝναι το «κοινωνικÞ» στην κοινωνικÜ νÞηση; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121

3. ΑπÞδοση και κοινωνικÜ γνñση


ΚοινωνικÜ ερµηνεÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124
Oι βασικÛσ διαδικασÝεσ απÞδοσησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124
Η θεωρÝα τησ απλοϊκÜσ ψυχολογÝασ του Heider . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124
Η θεωρÝα τησ επαγωγικÜσ αντιστοιχÝασ των Jones και Davis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
Το µοντÛλο συνδιακàµανσησ του Kelley . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128
ΠροεκτÀσεισ τησ θεωρÝασ απÞδοσησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130
ΣυναισθηµατικÜ αστÀθεια . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130
Η θεωρÝα τησ αυτο-αντÝληψησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131
Η θεωρÝα απÞδοσησ του Weiner . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131
ΕφαρµογÛσ τησ θεωρÝασ απÞδοσησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
ΑτοµικÛσ διαφορÛσ και àφοσ απÞδοσησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
∆ιαπροσωπικÛσ σχÛσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
ΣφÀλµατα µεροληψÝασ στην απÞδοση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136
Η µεροληψÝα αντιστοιχÝασ και το θεµελιñδεσ σφÀλµα απÞδοσησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136
¶∂ƒπ∂ÃOª∂¡∞ 11

Το φαινÞµενο δρÀστη–παρατηρητÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139


Το φαινÞµενο πλασµατικÜσ συναÝνεσησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140
Αυτο-εξυπηρετικÛσ µεροληψÝεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141
∆ιοµαδικÜ απÞδοση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144
ΑπÞδοση και στερεοτυποποÝηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
ΚοινωνικÜ γνñση και κοινωνιακÛσ αποδÞσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148
Oι κοινωνικÛσ αναπαραστÀσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148
Oι φܵεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150
Oι θεωρÝεσ συνοµωσÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
ΚοινωνιακÛσ αποδÞσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
Η συνεισφορÀ τησ κουλτοàρασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158

4. ΕαυτÞσ και ταυτÞτητα


Ποιοι εÝστε; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162
O εαυτÞσ και η ταυτÞτητα σε ιστορικÞ πλαÝσιο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162
ΨυχοδυναµικÞσ εαυτÞσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
ΑτοµικÞσ εαυτÞσ Ûναντι συλλογικοà εαυτοà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
ΣυλλογικÞσ εαυτÞσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164
O εαυτÞσ τησ συµβολικÜσ αλληλεπÝδρασησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165
ΑυτεπÝγνωση (self-awareness) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167
Aυτο-γνωσÝα (self-knowledge) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
Σχܵατα για τον εαυτÞ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
ΘεωρÝα ρυθµιστικÜσ επικÛντρωσησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170
ΣυµπερÀσµατα απÞ τη συµπεριφορÀ µασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171
Η κοινωνικÜ σàγκριση και η αυτο-γνωσÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173
ΕαυτοÝ και ταυτÞτητεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174
Τàποι του εαυτοà και τησ ταυτÞτητασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175
ΕυαισθησÝα του εαυτοà και τησ ταυτÞτητασ στο πλαÝσιο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175
Σε αναζÜτηση αυτο-αντιληπτικÜσ συνοχÜσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177
ΘεωρÝα κοινωνικÜσ ταυτÞτητασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177
Η κοινωνικÜ ταυτÞτητα και η προσωπικÜ ταυτÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178
∆ιαδικασÝεσ ευκρÝνειασ τησ κοινωνικÜσ ταυτÞτητασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178
ΚÀποιεσ επιπτñσεισ τησ ευκρÝνειασ τησ κοινωνικÜσ ταυτÞτητασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179
ΚÝνητρα του εαυτοà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
Αυτο-αξιολÞγηση και αυτο-επαλÜθευση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
Αυτοεξàψωση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
Αυτοεκτݵηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184
Αυτοεκτݵηση και κοινωνικÜ ταυτÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186
ΑτοµικÛσ διαφορÛσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188
Σε αναζÜτηση αυτοεκτݵησησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190
Αυτο-παρουσÝαση και διαχεÝριση εντυπñσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191
ΣτρατηγικÜ αυτο-παρουσÝαση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191
ΕκφραστικÜ αυτο-παρουσÝαση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192
ΠολιτισµικÛσ διαφορÛσ στον εαυτÞ και στην ταυτÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198
12 ¶∂ƒπ∂ÃOª∂¡∞

5. ΣτÀσεισ
Η δοµÜ και η λειτουργÝα των στÀσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200
ΥπÞβαθρο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200
ΠÞσεσ συνιστñσεσ; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201
Η λειτουργÝα των στÀσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203
ΓνωστικÜ συνÛπεια . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203
ΝÞηση και αξιολÞγηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206
ΛÜψη αποφÀσεων και στÀσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207
Μποροàν οι στÀσεισ να προβλÛψουν τη συµπεριφορÀ; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208
ΠεποιθÜσεισ, προθÛσεισ και συµπεριφορÀ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210
Η προσβασιµÞτητα των στÀσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218
Η ισχàσ των στÀσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220
ΡυθµιστικÛσ µεταβλητÛσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223
Η διαµÞρφωση στÀσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226
ΣυµπεριφορικÛσ προσεγγÝσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227
ΓνωστικÜ ανÀπτυξη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229
ΠηγÛσ µÀθησησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230
Îννοιεσ που σχετÝζονται µε τισ στÀσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231
Oι αξÝεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231
Η ιδεολογÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233
Oι κοινωνικÛσ αναπαραστÀσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234
Η µÛτρηση των στÀσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235
Oι κλݵακεσ στÀσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235
Η χρÜση των κλιµÀκων στÀσεων σܵερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236
ΜετρÜσεισ βÀσει φυσιολογÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238
ΜετρÜσεισ τησ Ûκδηλησ συµπεριφορÀσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240
Η µÛτρηση των συγκαλυµµÛνων (Àδηλων) στÀσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241
ΣυµπερασµατικÛσ σκÛψεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247

6. Πειθñ και αλλαγÜ στÀσεων


ΣτÀσεισ, επιχειρܵατα και συµπεριφορÀ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250
ΠειστικÜ επικοινωνÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251
O ποµπÞσ επικοινωνÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255
Το µÜνυµα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257
Το κοινÞ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263
ΜοντÛλα πειθοàσ διττÜσ διαδικασÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267
ΕνδοτικÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272
ΤακτικÛσ για την ενÝσχυση τησ ενδοτικÞτητασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272
Îρευνα δρÀσησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277
Η ανακολουθÝα στÀσεων–συµπεριφορÀσ και η γνωστικÜ ασυµφωνÝα . . . . . . . . . . . . . . . . 279
Η δικαιολÞγηση τησ προσπÀθειασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282
Προκαλοàµενη ενδοτικÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284
Ελεàθερη επιλογÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289
O ρÞλοσ του εαυτοà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290
ΑσυµφωνÝα µε υποκατÀσταση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291
ΕναλλακτικÛσ θεωρÜσεισ ωσ προσ την ασυµφωνÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292
¶∂ƒπ∂ÃOª∂¡∞ 13

Μια νÛα µατιÀ στη γνωστικÜ ασυµφωνÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293


ΑντÝσταση στην πειθñ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295
Η αναδραστικÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295
Η προειδοποÝηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295
Το φαινÞµενο του εµβολιασµοà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295
O ρÞλοσ τησ προσβασιµÞτητασ και τησ ισχàοσ των στÀσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302

7. ΚοινωνικÜ επιρροÜ
Τàποι κοινωνικÜσ επιρροÜσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304
ΕνδοτικÞτητα, υπακοÜ, συµµÞρφωση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304
Ισχàσ και επιρροÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306
ΥπακοÜ στην εξουσÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309
Oι µελÛτεσ του Milgram πÀνω στην υπακοÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310
ΠαρÀγοντεσ που επηρεÀζουν την υπακοÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311
ΚÀποια ζητܵατα δεοντολογÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314
ΣυµµÞρφωση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315
O σχηµατισµÞσ και η επιρροÜ των νορµñν . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315
Υποκàπτοντασ στην οµαδικÜ πÝεση τησ πλειοψηφÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317
Ποιοσ συµµορφñνεται; ΑτοµικÀ και οµαδικÀ χαρακτηριστικÀ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321
ΣχετικοÝ µε την κατÀσταση παρÀγοντεσ στη συµµÞρφωση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322
ΚανονιστικÜ και πληροφοριακÜ επιρροÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324
ΠληροφοριακÜ επιρροÜ αναφορÀσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326
ΜειονοτικÜ επιρροÜ και κοινωνικÜ αλλαγÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328
Η κριτικÜ στισ Ûρευνεσ πÀνω στη συµµÞρφωση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329
ΕπÝδραση του àφουσ συµπεριφορÀσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330
ΥπαγωγÜ στην οµÀδα και κοινωνικÜ ταυτÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 333
ΜεταστροφÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334
ΑπÞδοση και µειονοτικÜ επιρροÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337
ΚοινωνικÞσ αντÝκτυποσ και µειονοτικÜ επιρροÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337
∆àο διαδικασÝεσ Ü µÝα; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341

8. Íνθρωποι σε οµÀδεσ
Τι εÝναι οµÀδα; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344
Oι οµÀδεσ ωσ κατηγορÝεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344
OµÀδεσ και συναθροÝσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345
OρισµοÝ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345
Η επÝδραση τησ οµÀδασ στην ατοµικÜ απÞδοση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346
Τα φαινÞµενα απλÜσ παρουσÝασ και παρουσÝασ κοινοà: κοινωνικÜ διευκÞλυνση . . . 346
ΤαξινÞµηση των οµαδικñν Ûργων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355
Η κοινωνικÜ ολιγωρÝα και ο κοινωνικÞσ αντÝκτυποσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357
OµαδικÜ συνεκτικÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364
OµαδικÜ κοινωνικοποÝηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 368
14 ¶∂ƒπ∂ÃOª∂¡∞

ΝÞρµεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373
∆οµÜ τησ οµÀδασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376
ΡÞλοι . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377
Status . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379
∆Ýκτυα επικοινωνÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381
ΥποοµÀδεσ και υπερκεݵενεσ κατηγορÝεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384
ΑποκλÝνοντεσ και περιθωριακÀ µÛλη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384
ΓιατÝ εντÀσσονται οι Àνθρωποι σε οµÀδεσ; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385
ΛÞγοι Ûνταξησ σε µια οµÀδα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386
ΚÝνητρα για Ûνταξη και σχηµατισµÞ οµÀδων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387
ΓιατÝ να µην εντÀσσεται κανεÝσ σε οµÀδεσ; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391

9. ΗγεσÝα και λÜψη αποφÀσεων


ΗγÛτεσ και οµαδικÛσ αποφÀσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394
ΗγεσÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394
OρισµÞσ τησ ηγεσÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396
ΧαρακτηριστικÀ προσωπικÞτητασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397
ΠροσεγγÝσεισ που εστιÀζουν στην κατÀσταση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398
Τι κÀνουν οι ηγÛτεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399
ΘεωρÝεσ συγκυρÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403
ΣυναλλακτικÜ ηγεσÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407
ΜετασχηµατιστικÜ ηγεσÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410
ΧÀρισµα και χαρισµατικÜ ηγεσÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 412
ΑντιλÜψεισ για τον ηγÛτη και σχܵατα ηγεσÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413
ΚοινωνικÜ ταυτÞτητα και ηγεσÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 414
Εµπιστοσàνη και ηγεσÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 417
ΧÀσµατα φàλου και γυÀλινεσ οροφÛσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 419
∆ιοµαδικÜ ηγεσÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 420
OµαδικÜ λÜψη αποφÀσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 421
ΚαταιγισµÞσ ιδεñν (Brainstorming) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 423
OµαδικÜ µνܵη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425
Groupthink . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429
OµαδικÜ πÞλωση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432
ΛÜψη αποφÀσεων απÞ σñµατα ενÞρκων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 438
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 439
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440

10. ΠροκατÀληψη και διακρÝσεισ


H φàση και οι διαστÀσεισ τησ προκατÀληψησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 442
ΠροκατειληµµÛνεσ στÀσεισ και συµπεριφορÛσ διÀκρισησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 442
ΣτÞχοι τησ προκατÀληψησ και των διακρÝσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446
ΣεξισµÞσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446
ΡατσισµÞσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 454
ΗλικιακÞσ ρατσισµÞσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460
¶∂ƒπ∂ÃOª∂¡∞ 15

∆ιακρÝσεισ κατÀ των οµοφυλοφÝλων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 461


∆ιακρÝσεισ βÀσει σωµατικÜσ Ü νοητικÜσ αναπηρÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 462
ΜορφÛσ διακρÝσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 464
ΑπροθυµÝα προσφορÀσ βοÜθειασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 464
ΠρακτικÜ προσχηµατικÜσ παραχñρησησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 464
ΑντÝστροφη διÀκριση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 465
Το στÝγµα και Àλλεσ επιπτñσεισ τησ προκατÀληψησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 466
Το κοινωνικÞ στÝγµα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467
Αυτο-αξÝα, αυτοεκτݵηση και ψυχολογικÜ ευηµερÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 468
ΣτερεοτυπικÜ απειλÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470
ΑποτυχÝα και µειονÛκτηµα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 471
ΑµφισηµÝα στην απÞδοση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 472
Αυτοεκπληροàµενεσ προφητεÝεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 472
ΒÝα και γενοκτονÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 476
ΕρµηνεÝεσ τησ προκατÀληψησ και των διακρÝσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 478
ΜαταÝωση–επιθετικÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 479
Η αυταρχικÜ προσωπικÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 482
∆ογµατισµÞσ και νοητικÜ δυσκαµψÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 484
O αυταρχισµÞσ δεξιñν φρονηµÀτων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 484
Η θεωρÝα τησ κοινωνικÜσ κυριαρχÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 485
Η συµβατÞτητα πεποιθÜσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 486
Íλλεσ ερµηνεÝεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 488
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 490
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 491
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 492

11. ∆ιοµαδικÜ συµπεριφορÀ


Τι εÝναι η διοµαδικÜ συµπεριφορÀ; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 496
ΣχετικÜ αποστÛρηση και κοινωνικÜ αναταραχÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 497
ΣχετικÜ αποστÛρηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 497
ΚοινωνικÜ διαµαρτυρÝα και συλλογικÜ δρÀση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 502
ΡεαλιστικÜ σàγκρουση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 503
ΘεωρÝα ρεαλιστικÜσ σàγκρουσησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 505
ΣυνεργασÝα, ανταγωνισµÞσ και κοινωνικÀ διλܵµατα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 506
ΚοινωνικÜ ταυτÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 512
ΕλÀχιστεσ οµÀδεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 512
ΘεωρÝα κοινωνικÜσ ταυτÞτητασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 514
ΚοινωνικÜ νÞηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 523
Η κατηγοριοποÝηση και η σχετικÜ οµοιογÛνεια . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 523
Μνܵη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 525
∆ιακριτÀ ερεθÝσµατα και πλασµατικÜ συνÀφεια . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 526
ΒÛλτιστη διακριτÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 527
∆ιοµαδικÀ συναισθܵατα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 528
Η συλλογικÜ συµπεριφορÀ και το πλÜθοσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 529
Πρñιµεσ θεωρÝεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 529
ΑπεξατοµÝκευση και αυτεπÝγνωση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 531
ΘεωρÝα αναδυÞµενων νορµñν . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 536
ΘεωρÝα κοινωνικÜσ ταυτÞτητασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 538
ΒελτÝωση των διοµαδικñν σχÛσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 539
ΠροπαγÀνδα και εκπαÝδευση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 540
16 ¶∂ƒπ∂ÃOª∂¡∞

∆ιοµαδικÜ επαφÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 541


Υπερκεݵενοι στÞχοι . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 546
ΠλουραλισµÞσ και διαφορετικÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 547
ΕπικοινωνÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 548
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 553
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 554
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 555

12. ΕπιθετικÞτητα
Η επιθετικÞτητα στην κοινωνικÜ ζωÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 558
OρισµοÝ και µÛτρηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 560
OρισµοÝ τησ επιθετικÞτητασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 560
Η µÛτρηση τησ επιθετικÞτητασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 561
ΒασικÛσ θεωρητικÛσ θÛσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 562
ΒιολογικÛσ ερµηνεÝεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 563
ΚοινωνικÛσ και βιοκοινωνικÛσ ερµηνεÝεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 566
ΤελικÀ Ûχουν το οποιοδÜποτε νÞηµα οι θεωρÝεσ; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 569
ΠροσωπικοÝ παρÀγοντεσ και παρÀγοντεσ σχετικοÝ µε την κατÀσταση . . . . . . . . . . . . . . . . 571
ΑτοµικÛσ διαφορÛσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 571
ΜεταβλητÛσ σχετικÛσ µε την κατÀσταση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 581
ΓενικÞ µοντÛλο επιθετικÞτητασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 582
ΚοινωνιακοÝ παρÀγοντεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 583
Μη προνοµιοàχεσ οµÀδεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 583
ΕγκληµατικÞτητα και γυναÝκεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 584
ΠολιτισµικÛσ παραλλαγÛσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 584
Υποκουλτοàρα βÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 586
ΜαζικÀ µÛσα ενηµÛρωσησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 587
Μια γνωστικÜ ερµηνεÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 589
ΕρωτικÞ υλικÞ και επιθετικÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 591
ΕνδοοικογενειακÜ βÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 594
ΑσυµµετρÝα ωσ προσ το φàλο; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 596
Ùταν πληγñνουµε αυτÞν που «αγαπÀµε» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 596
ΘεσµοποιηµÛνη επιθετικÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 597
O ρÞλοσ τησ κοινωνÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 597
ΠÞλεµοσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 598
O ρÞλοσ του κρÀτουσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 599
O ρÞλοσ του ατÞµου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 601
ΕπÝπεδα ερµηνεÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 601
Η µεÝωση τησ επιθετικÞτητασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 603
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 605
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 606
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 607

13. Îλξη και στενÛσ σχÛσεισ


Îλξη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 610
ΓιατÝ εÝναι ελκυστικοÝ ορισµÛνοι Àνθρωποι; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 610
ΕξÛλιξη και Ûλξη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 611
Εγγàτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 614
¶∂ƒπ∂ÃOª∂¡∞ 17

OικειÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 616
ΑµοιβαιÞτητα: σου αρÛσω, µου αρÛσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 618
OµοιÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 619
Íλλα χαρακτηριστικÀ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 622
O ρÞλοσ τησ κουλτοàρασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 623
ΘεωρÝεσ για την Ûλξη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 625
ΘεωρÝεσ ενÝσχυσησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 626
OικονοµικÛσ θεωρÝεσ: κοινωνικÜ ανταλλαγÜ και ισοτιµÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 627
ΠροσκÞλληση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 632
ΠροσεταιρισµÞσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 632
Úφη προσκÞλλησησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 635
ΣτενÛσ διαπροσωπικÛσ σχÛσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 637
ΑγÀπη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 637
∆εν εÝναι ροµαντικÞ; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 639
Το συναÝσθηµα στισ στενÛσ σχÛσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 643
ΣχÛσεισ και ευηµερÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 645
ΓÀµοσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 645
Η διατÜρηση τησ σχÛσησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 647
O κλονισµÞσ τησ σχÛσησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 651
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 654
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 655
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 656

14. Φιλο-κοινωνικÜ συµπεριφορÀ


ΥπÞβαθρο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 658
Φιλο-κοινωνικÜ συµπεριφορÀ, συµπεριφορÀ βοÜθειασ και αλτρουισµÞσ . . . . . . . . . . 658
O φÞνοσ τησ Kitty Genovese . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 659
ΓιατÝ βοηθοàν οι Àνθρωποι; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 661
ΠαροχÜ βοÜθειασ: φαινÞµενο τησ φàσησ; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 661
ΕνσυναÝσθηση και διÛγερση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 663
Η Àλγεβρα τησ παροχÜσ βοÜθειασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 664
ΕνσυναÝσθηση και αλτρουισµÞσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 666
Πñσ µαθαÝνει κανεÝσ να προσφÛρει βοÜθεια; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 668
Μια προσÛγγιση κινÜτρων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 674
Το φαινÞµενο του αµÛτοχου παρατηρητÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 675
Το γνωστικÞ µοντÛλο των Latané και Darley . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 675
Το Àτοµο στην εξÝσωση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 682
ΜεταβατικÛσ ψυχολογικÛσ καταστÀσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 682
ΧαρακτηριστικÀ του ατÞµου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 684
ΕφαρµοσµÛνα πλαÝσια . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 691
ΒοÜθεια στην πρÞληψη του εγκλܵατοσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 691
ΜικροκλοπÛσ απÞ καταστܵατα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 692
ΑντιγραφÜ στισ εξετÀσεισ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 693
Îνα διεθνοτικÞ πλαÝσιο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 694
Îνα δÝκτυο υποστÜριξησ τησ υγεÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 695
ΛÜψη βοÜθειασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 696
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 698
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 699
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 700
18 ¶∂ƒπ∂ÃOª∂¡∞

15. Γλñσσα και επικοινωνÝα


ΕπικοινωνÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 702
Γλñσσα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 702
Γλñσσα, σκÛψη και νÞηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 703
Παραγλñσσα και àφοσ οµιλÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 705
ΚοινωνικοÝ δεÝκτεσ στην οµιλÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 705
Γλñσσα, ταυτÞτητα και εθνÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 707
ΠροσαρµογÜ οµιλÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 710
∆ιγλωσσÝα και εκµÀθηση δεàτερησ γλñσσασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 713
Φàλο, ηλικÝα και γλñσσα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 716
Μη λεκτικÜ επικοινωνÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 718
ΒλÛµµα και βλεµµατικÜ επαφÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 720
Oι εκφρÀσεισ του προσñπου . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 723
ΠρÞσωπο και κανÞνεσ επÝδειξησ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 725
ΣτÀσεισ του σñµατοσ και χειρονοµÝεσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 728
Íγγιγµα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 730
∆ιαπροσωπικÜ απÞσταση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 733
∆ιαχεÝριση εντυπñσεων και εξαπÀτηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 736
ΣυνοµιλÝα και λÞγοσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 737
ΣυνοµιλÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 738
ΛÞγοσ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 740
ΕπικοινωνÝα µÛσω ηλεκτρονικοà υπολογιστÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 741
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 744
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 745
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 746

16. Κουλτοàρα
Το πολιτισµικÞ πλαÝσιο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 748
ΕντοπÝζοντασ την κουλτοàρα στην κοινωνικÜ ψυχολογÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 749
ΜÜπωσ η κοινωνικÜ ψυχολογÝα Ûχει παραµελÜσει την κουλτοàρα; . . . . . . . . . . . . . . . . 749
OρισµοÝ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 750
Κουλτοàρα, ιστορÝα και κοινωνικÜ ψυχολογÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 751
Προελεàσεισ τησ πολιτισµικÜσ ανθρωπολογÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 751
Η Àνοδοσ τησ διαπολιτισµικÜσ ψυχολογÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 752
Κουλτοàρα, νÞηση και απÞδοση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 754
Κουλτοàρα, συµµÞρφωση και υπακοÜ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 755
Κουλτοàρα και κοινωνικοποÝηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 756
∆àο ψυχοσυνθÛσεισ: Η ΑνατολÜ συναντÀ τη ∆àση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 759
∆àο εÝδη εαυτοà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 759
Συστܵατα για σàγκριση πολιτισµñν . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 762
ΧαρακτηρÝζοντασ µια κουλτοàρα βÀσει αξιñν . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 762
ΑτοµικισµÞσ και συλλογικÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 764
ΧαρακτηρÝζοντασ µια κουλτοàρα βÀσει σχÛσεων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 767
Κουλτοàρα, νÞρµεσ και ταυτÞτητα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 770
ΕπαφÜ µεταξà των πολιτισµñν . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 771
ΕπικοινωνÝα, γλñσσα και àφοσ οµιλÝασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 771
Γλñσσα και κατανÞηση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 774
ΕπιπολιτισµÞσ και αλλαγÜ κουλτοàρασ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 775
ΠολιτισµικÛσ προκλÜσεισ στην κοινωνικÜ ψυχολογÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 777
¶∂ƒπ∂ÃOª∂¡∞ 19

Η διαπολιτισµικÜ πρÞκληση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 777


Η πρÞκληση των πολλαπλñν πολιτισµñν . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 780
Και τñρα ποà κατευθυνÞµαστε; . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 783
ΠερÝληψη . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 784
ΛογοτεχνÝα, κινηµατογρÀφοσ και τηλεÞραση . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 785
ΜÀθετε περισσÞτερα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 786

ΓλωσσÀριο . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 787
ΒιβλιογραφÝα . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 803
ΕυρετÜριο συγγραφÛων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 891
ΕυρετÜριο Þρων . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 913