You are on page 1of 11

Ispitna pitanja iz predmeta TRANSPORTNE MREŽE

Školska godina 2016/2017

1. Osnovni problemi u Transportnim mrežama - podjela?
Neki od problema koje je potrebno riješiti:
1) Problem projektovanja ruta kojima se kreću saobraćajna sredstva;
2) Problem projektovanja dnevnih, sedmičnih i mjesečnih redova vožnje;
3) Problemi operativnog karaktera: raspoređivanje pilota, vozača na radne zadatke.
Problemi rutiranja vezani za:
A) Vrlo kratko vrijeme rješavanja - ”realno vrijeme”, promjene u saobraćaju usljed loših
vremenskih uslova i drugo;
B) Problem izračunavanja vrijednosti saobraćaja duž grana transportne mreže.

2. Osnovne definicije:
a) Podjela transportnih mreža po orjentaciji
Ukoliko su sve veze u mreži orjentisane onda se mreža naziva “orjentisanom“.
Ukoliko ni jedna grana nije orjentisana mreža se naziva “neorjentisanom”
Ukoliko su neke grane orjentisane, a neke ne onda se mreža naziva “mješovitom”
b) Definicija ulaznog i izlaznog stepena čvora
Ulazni stepen čvora u orjentisanoj mreži predsatvlja broj grana koje ulaze u taj čvor.
Izlazni stepen čvora predstavlja broj grana koje izlaze iz čvora.
c) Šta je stepen čvora
Pod stepenom čvora u neorjentisanoj mreži podrazumjeva se broj grana koje povezuju čvor
sa ostalim čvorovima u mreži.
d) Definisati kružni put (ciklus)
Pod kružnim putem podrazumjeva se put koji počinje i završava se u istom čvoru.
e) Definisati djelimični ili parcijalni graf
Djelimični ili parcijalni graf grafa G=(N,A) je graf G1=(N1,A1), pri čemu je A1 podskup
skupa A.
Parcijalni graf orjentisanog grafa može da se dobije isključivanjem određenih grana
orjentisanog grafa.
f) Šta je podgraf
Podgraf se dobija isključivanjem određenih čvorova i njima incidentnih grana (grane koje
počinju,odnosno koje se završavaju u čvorovima koji su isključeni).
g) Šta je drvo, a šta razapinjuće ili pripadajuće drvo?
U teoriji grafova odnosno transportnih mreža interesantan je pojam “drveta”
Drvo je povezani graf sa n (n>1) čvorova i n-1 grana .
Pod drvetom neorjentisane mreže podrazumjeva se povezani podgrafkoji ne sadrži cikluse.
Pod tkz. razapinjujućim drvetom podrazumjeva se takvo drvo koje sadrži sve čvorove
početne mreže. Drvo koje nastaje iz orjentisane mreže naziva se orjentisanim drvetom. Drvo
posjeduje čvor - korijen iz koga postoji jedinstveni put do bilo kog drugog čvora u drvetu.
h) Planarni graf, stepen povezanosti mreže
Za definiciju spomenutih indeksa definišemo pojam planarnog grafa - podrazumjeva da se
grane u grafu presjecaju odnosno ukršataju samo u čvorovima. Broj čvorova u planarnom

1
Ispitna pitanja iz predmeta TRANSPORTNE MREŽE
Školska godina 2016/2017

grafu označićemo sa v . Maksimalni broj grana sa emax. U slučaju planarnih grafova
ispunjena je relacija:
𝑒𝑚𝑎𝑥 = 3 ∙ (𝑉 − 2)

i) Vrijednost indeksa γ i u kojim granicama se kreće
Vrijednosti γ indeksa se nalaze u intervalu [0,1] . Za mrežu koja sadrži v čvorova γ indeks se
definiše kao odnos broja grana u mreži e i maksimalnog broja grana emax:
𝑒 𝑒
𝛾= =
𝑒𝑚𝑎𝑥 3(𝑣 − 2)

j) Čemu je jednak maksimalni broj ciklusa cmax
Cmax maksimalni broj ciklusa u mreži. Broj ciklusa u mreži c je jednak:
𝐶 = 𝑒 − (𝑣 − 1) = 𝑒 − 𝑣 + 1

Maksimalni broj ciklusa cmax jednak je maksimalnom broju grana koje je moguće dodati
minimalno povezanoj mreži.
𝑒𝑚𝑎𝑥 + 𝐶𝑚𝑎𝑥 = 𝑒𝑚𝑎𝑥 ,
𝑜𝑑𝑛𝑜𝑠𝑛𝑜 𝐶𝑚𝑎𝑥 = 𝑒𝑚𝑎𝑥 − 𝑒𝑚𝑖𝑛 = 3(𝑣 − 2) − (𝑣 − 1) = 2𝑣 − 5

k) Šta je α i kako se definiše
Pored indeksa γ kao mjere povezanosti mreže, koristi se i indeks α koji se definiše kao odnos
broja ciklusa c i maksimalnog broja ciklusa cmax:
𝑐 𝑒 − 𝑒𝑚𝑖𝑛 𝑒−𝑣+1
𝛼= = =
𝑐𝑚𝑎𝑥 𝑒𝑚𝑎𝑥 − 𝑒𝑚𝑖𝑛 2∙𝑣−5

Kada je broj grana u mreži e jednako emin vrijednost indeksa α jednake je 0 (minimalno
povezana mreža. Maksimalno povezana mreža odgovara vrijednost α=1 (tada je e=emax)

3. Prikazivanje mreža u matričnoj formi?
Za uspješno rješavanje problema najkraćih puteva, saobraćajnih tokova i lokacijskih
problema neophodna je upotreba računara. Pogodno prikazivanje mreže u matričnoj formi
radi lakšeg rada na računarima Najčešći prikaz mreže u matričnoj formi je kvadratna matrica
gdje svakom čvoru odgovara jedna vrsta i jedna kolona.

1, 𝑢𝑘𝑜𝑙𝑖𝑘𝑜 𝑔𝑟𝑎𝑛𝑎(𝑖, 𝑗) 𝑝𝑜𝑠𝑡𝑜𝑗𝑖 𝑢 𝑚𝑟𝑒ž𝑖
xij   𝑢 𝑜𝑠𝑡𝑎𝑙𝑖𝑚 𝑠𝑙𝑢č𝑎𝑗𝑒𝑣𝑖𝑚𝑎
0,
2
Ispitna pitanja iz predmeta TRANSPORTNE MREŽE
Školska godina 2016/2017

Matrica X prikazana u matričnoj formi:
0 1 0 1 0 
0 0 1 0 0 
 
X  0 0 0 1 0 
 
0 0 0 0 1 
1 0 0 0 0 
Za prikazivanje mreža u matričnoj formi koriste i matrice u kojima svakom čvoru odgovara
jedna vrsta, a svakoj grani jedna kolona matrice.
U slučaju kada je m-ta grana - grana (i,j), tada je u presjeku i-te vrste i m-te kolone jednak
+1, element u presjeku j-te vrste i m-te kolone jednak je -1, dok su svi ostali elementi matrice
Y jednaki nuli.
1 1 1 0 0 0
1 0 0 1 0 0
Y  0 0 0 1 0 1
0 0 1 0 1 1
0 1 0 0 1 0

U određenim slučajevima u mrežama se javljaju “petlje” odnosno grane koje završavaju u
istom čvoru. U slučaju kada je m-ta grana (i,i) tada su svi elementi matrice koje pripadaju m-
toj koloni jednaki nuli.

4. Algoritam za konstrukciju razapinjujućeg drveta?
K1: Poredati sve grane stabla u proizvoljan redoslijed; gdje prva grana nije u ciklusu.
U narednim koracima gradimo i spajamo komponente.
K2: Izaberemo narednu granu u nizu iz K1 i provjeravamo:
a) ako oba čvora grane pripadaju istoj komponenti povezanosti, granu obojiti u
crveno – C;
b) jedan čvor grane pripada komponenti, a drugi je slobodan. Ovu granu bojimo
u zeleno – Z; pridružujemo istoj komponenti;
c) ni jedan čvor ne pripada nekoj komonenti, tada granu bojimo u zeleno – Z i
kreiramo novu komponentu sa tom granom u njoj;
d) čvorovi pripadaju (grane) različitim komponentama, tada granu bojimo u
zeleno – Z, a sve grane druge komonente spajamo u prvu komponentu, a
drugu komponentu brišemo, jer je prazno.
K3: Kako su sve grane obojene, završiti algoritam, ako nisu vratiti se na K2; i ići na K4.
K4: Zelene grane čine razapnjujuće stablo.

3
Ispitna pitanja iz predmeta TRANSPORTNE MREŽE
Školska godina 2016/2017

5. Kruskal-ov algoritam?
K1: Sortirati grane u rastući redoslijed (opadajući).
Prva grana je najkraća, a poslednja najduža u tom redoslijedu.
K2: Primjeniti algoritam za razapnjujuće stablo na prethodnom redoslijedu grana.
Uslov za kraj iz osnovnog algoritma da su svi čvorovi u komponentama, nije dovoljno
dobar. Dodali smo kriterijum da se ispitaju sve grane; koji može biti sporiji, jer ispituje sve
grane i kad je stablo već kreirano. Najbolji kriterijum: „da su svi čvorovi u komponentama“ i
da je samo jedna komponenta važeća.

6. Primov-ov algoritam?
K1: Izaberemo čvor – proizvoljan, čvor i u mreži. Naći najbliži čvor j čvoru i i granu (i,j). Za
komponentu K uzeti.
K2: Ako nema više nepridruženih čvorova, kraj, slijedi K4, a inače K3.
K3: Pronaći čvor V najbliži čvorovima iz K. Ubaciti tu njegovu granu (u stablo) i čvor V u
K. Izbaciti sve grane koje prave cikluse za kreirano stablo i vratiti se na K2.
K4: Kraj.

7. Šta se podrazumjeva pod intenzitetom toka grane i čime se izražava?
Pod intenzitetom toka xij grane (i,j) se podrazumjeva količina (robe,broj putnika) koji prolazi
kroz neku tačku na posmatranoj grani u jedinici vremena. Intenzitet toka se izražava realnim
brojem. U nekim intenzitet toka se izražava realnimb rojem. U nekim slučajevima tok je
bezdimenziona veličina, dok je u nekim drugim slučajevima neophodno voditi računa i o
odgovarajućim dimenzijama (broj[vozila/h],broj [putnika/h],broj[aviona/h]).
Tok na grani (i,j) mora da uvijek zadovolji ograničenje vezano za kapacitet. Drugim rječima,
uvijek mora da je ispunjena sledeća nejednakost:

𝑙𝑖𝑗 ≤ 𝑥𝑖𝑗 ≤ 𝑢𝑖𝑗 ; 𝑙𝑖𝑗 − 𝑛𝑎𝑗𝑚𝑎𝑛𝑗𝑎 𝑚𝑜𝑔𝑢ć𝑎 𝑣𝑟𝑖𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑠𝑡 𝑡𝑜𝑘𝑎 𝑛𝑎 𝑔𝑟𝑎𝑛𝑖 (𝑖, 𝑗)

8. Kako se naziva skup tokova?
Mreža G=(N,A): Skup tokova se naziva vektorom tokova. Uij - kapacitet posmatrane grane
(i,j) . U najvećem broju slučajeva fizičke karakteristike grane određen kapacitet. Tako je,
npr., broj saobraćajnih traka sva kako najznačajniji factor koji odreñuje kapacitet određene
saobraćajnice.

9. Čemu je jednaka vrijednost maksimalnog toka kroz mrežu sa jednim izvorom i
jednim ciljem i kako se naziva taj rezultat?
Vrijednost maksimalnog toka kroz mrežu koja ima jedan izvor i jedan cilj jednaka je
najmanjoj vrijednosti kapaciteta svih mogućih presjeka mreže. Ovaj rezultat poznat je kao
teorema o maksimalnom toku i minimalnom presjeku.

4
Ispitna pitanja iz predmeta TRANSPORTNE MREŽE
Školska godina 2016/2017

10. Optimalni putevi u transportnim mrežama, definicija optimalnog puta, „dužine
grane“ ?
Optimalni put: Najkraći put, najduži put, najbrži put, put sa najvećim kapacitetom,
najjeftiniji put, najpouzdaniji put.
Grane u mreži su okarakterisane „dužinom“. Pod „dužinom“ grane može da se
podrazumijeva dužina, vrijeme putovanja, transportni troškovi, pouzdanost... Najčešće se
podrazumijeva da su „dužine“ svih grana u mreži determinističke veličine.

11. Algoritam Dijakstra-e?
Algoritam Dijkstra-e predstavlja specijalni slučaj generičkog algoritma.
dai – najkraći put od a do i čvora
qi – čvor prethodnik na najkraćem putu
K1: označićemo da je dad=0; qa=a, za svako i≠a, dai=+∞, qi=nepoznato, proglasimo
C=a (C-zatvoren čvor).
K2: za sve susjedne i čvoru C koji nisu zatvoreni, pokušavamo skratiti put do i preko C.
K3: Naći naredni otvoren sa najkraćim dai kandidat za zatvaranje, ako smo našli takav C
idemo na K2, inače ako nema više neotvorenih, slijedi kraj.
K4: Kraj.

12. Algoritam za pronalaženje drugog najkraćeg puta u mreži?
K1: Drugi po redu najkraći put razlikuje od najkraćeg puta u najmanje jednoj grani,
pretpostavimo da je to grana broj 1. Pretpostavimo takođe da je dužina ove grane beskonačno
velika. Primjenom Dijkstra-nog algoritma odredimo ponovi najkraći put u razmatranoj mreži.
Novi „najkraći put“ 𝑃1 .
K2: U ovom koraku grani broj 1 „vratimo“ originalnu dužinu i pretpostavimo da je dužina
grane broj 2 beskonačno velika. Ponovo primjeninmo algoritam Dijkstra-e za iznalaženje
najkraćeg puta. Novi „najkraći put“ označimo sa 𝑷𝟐 .
K3: U sljedećim koracima bi se dužine treće, četvrte, ... , n-te grane modifikovale i
primjenom algoritma Dijkstra-e bi se utvrdili odgovarajući „najkraći putevi“ 𝑷𝟑, 𝑷𝟒 , … , 𝑷𝒏
Najkraći od puteva 𝑷𝟏 , 𝑷𝟐, 𝑷𝟑 , … , 𝑷𝒏 predstavlja drugi po redu najkraći put u razmatranoj
mreži.

13. Algoritam za iznalaženje najkraćih puteva između svih parova čvorova?
Naći najkraće puteve između svih parova čvorova u transportnoj mreži moguće je uz pomoć
algoritma za iznalaženje najkraćih puteva između jednog čvora i svih ostalih transportnih
čvorova mreže. Ukoliko u mreži ima n čvorova, neophodno je n puta primjeniti algoritam
Dijkstra-e, uzimajući svaki put drugi čvor za početni čvor.

5
Ispitna pitanja iz predmeta TRANSPORTNE MREŽE
Školska godina 2016/2017

14. Problem kineskog poštara na neorjentisanim mrežama?
Problem kineskog postara: Generisati rutu kojom treba da se kreće poštar, tako da
rastojanje koje pređe bude minimalno, pri čemu svaku ulicu treba da obiđe najmanje jedanput
i da se vratimo u početni čvor.
Euler -ova tura je ciklus kojim se kroz svaku granu u mreži prolazi tačno jedanput.
Euler-ov put je put kojim se kroz svaku granu u mreži prolazi tačno jedanput.
Euler-ova teorema: Povezana neorijentisana mreža G poseduje Euler–ovu turu (Euler–ov
put) ako i samo ako mreža G sadrži tačno nula (tačno dva) čvora neparnog stepena. Procedura
kojom se rešava naznačeni problem sastoji se u dodavanju veštačkih grana paralelnih
postojećim, tako da se originalna mreža G transformiše u neku novu G' = (N, A') u kojoj je
moguće napraviti Euler-ovu turu. Vještačke grane se dodaju samo na određenim mestima u
mreži G, tako da se čvorovi neparnog stepena mreže G transformišu u čvorove parnog
stepena mreže G'. Broj čvorova neparnog stepena u neorijentisanoj mreži je uvek paran.
K1: Pronaći sve čvorove neparnog stepena. Nek ih je k, k=2l. (k – paran broj)
K2: Pronaći l(el) parovi čvorova l=k/2 stepena, takvih da je ukupna dužina grana najkraćih
puteva između ovih čvorova minimalna.
K3: Za svaki od l(el) parova dodati grane sa najkraćih puteva. Naći njih u K2. Dobijeni graf
G'=(N,A)' – ima iste čvorove, ali nove grane, ne sadrži čvorove neparnog stepena.
K4: Pronaći Ojlerov ciklus u mreži G’.

15. Problem kineskog poštara na orjentisanim mrežama?
Euler-ova teorema: Povezana orijentisana mreža poseduje Euler-ovu turu ako i samo ako je
ulazni stepen svakog čvora jednak izlaznom stepenu tog čvora.
“Polaritet” čvora predstavlja razliku ulaznog i izlaznog stepena čvora.
Čvorove nj kod kojih je ulazni veći od izlaznog stepena čvora nazovimo čvorovima sa
zalihama. Polaritet ovih čvorova označimo sa sj.
Čvorovima sa potražnjom nazovimo čvorove mk kod kojih je izlazni stepen veći od
ulaznog stepena čvora. Polaritet ovih čvorova označimo sa dk.
K1: Pronaći sve čvorove sa zalihama nj i sve čvorove sa potražnjom mk.
K2: Pronaći dužine najkraćih puteva djk od svih čvorova nj ka svim čvorovima mk.
K3: Rješiti zadatak linearnog programiranja da bi pronašli optimalno sparivanje čvorova sa
zalihama sa čvorovima sa potražnjom. Ovaj zadatak linearnog programiranja glasi:

Xjk >=0.

K4: Za svako Xjk > 0 dobijeno kao rešenje zadatka linearnog programiranja dodati Xjk
veštačkih puteva paralelnih najkraćem putu od nj do mk. Nova mreža G‘ koja se na ovaj

6
Ispitna pitanja iz predmeta TRANSPORTNE MREŽE
Školska godina 2016/2017

način dobija ima polaritet svih čvorova jednak nuli.
K5: Pronaći Euler-ovu turu u mreži G‘. Ova tura predstavlja rešenje problema kineskog
poštara na orijentisanoj mreži.

16. Problem trgovačkog putnika?
Pretpostavimo da trgovački putnik želi da obiđe izvestan broj gradova. Kojim redosledom
trgovački putnik treba da obilazi gradove, tako da svaki grad obidje jedanput, da se po
obilasku svih gradova vrati u početni grad i da pri tome predje najmanje moguće
rastojanje? Naznačeni problem poznat je u literaturi kao problem trgovačkog putnika.
Neka trgovački putnik treba da obđe n gradova. Kada želi da napusti početni čvor trgovački
put se susreće sa dilemom u koji od (n-1) gradova da se uputi. U sljedećem koraku trgovački
putnik treba da se odluči za jedan od preostalih (n-2) gradova, itd.
Ukupan broj različitih ruta koje može da generiše trgovački putnik je jednak (n-1)!/2.
Sa problemom trgovačkog putnika susrećemo se pri vršenju distribucije, sakupljanja ili neke
druge opsluge na transportnoj mreži. Pod trgovačkim putnikom mogu da se podrazumevaju
avioni, brodovi, kamioni, autobusi, posade itd. U čvorovima koje posećuju saobraćajna
sredstva mogu se isporučivati ili preuzimati roba ili putnici itd.
Dantzig, Fulkerson i Johnson su 1954 godine rešili problem trgovačkog putnika koji je imao
49 gradova.
Pedeset godina kasnije (2004 godine), D. Applegate, R. Bixby, V. Chvátal, W. Cook i K.
Helsgaun su uspeli da reše problem trgovačkog putnika sa 24978 gradova.
Problem TP je jedan od najznačajnijih problema kombinatorne optimizacije.
Problem kombinatorne optimizacije podrazumeva nalaženje minimuma funkcije f na
skupu S.
Redosled kojim TP obilazi gradove naziva se rutom trgovačkog putnika.
Prilikom konstruisanja rute TP neophodno je sprečiti stvaranje ciklusa koji ne predstavljaju
potpunu rutu TP-a.
Sve algoritme kojima se rešavaju problemi kombinatorne optimizacije možemo u osnovi
podeliti na egzaktne i heurističke.
Uz pretpostavku da imamo na raspolaganju dovoljno računarskog vremena, primenom nekog
od egzaktnih algoritama dobićemo uvek optimalno rešenje.
Naziv “heuristički” ima koren u grčkoj reči (`ευρισκω) koja znači otkriti ili pronaći.
Heuristički algoritam podrazumeva pronalaženje metoda koji će da u okviru “prihvatljivog”
vremena rada računara proizvede “dobro” rešenje blisko optimalnom.
Heuristički algoritmi se primenjuju za rešavanje problema u slučajevima kada bi, zbog
dimenzija problema, egzaktni algoritam doveo doeksponencijalnog vremena rada računara.

17. Heuristički algoritmi za rješavanje problema trgovačkog putnika?
Trgovački putnik koji započinje i završava svoju turu u odredjenom čvoru, mora da poseti
n-1 čvor. Transportna mreža koja povezuje ovih n čvorova je potpuno povezana. Drugim
rječima, u ovoj mreži je moguće iz svakog čvora stići u bilo koji čvor, direktno bez

7
Ispitna pitanja iz predmeta TRANSPORTNE MREŽE
Školska godina 2016/2017

prolaženja kroz ostale čvorove. Najkraća rastojanja izmedju pojedinih čvorova jednaka su
dužini grana izmedju tih čvorova.
K1: Proizvoljno odabrati početni čvor rute.
K2: Na slučajan način odabrati sledeći čvor i uključiti ga u rutu.
K 3: Ponavljti K2 sve dok se svi čvorovi ne uključe u rutu. Spojiti prvi i poslednji čvor rute.

18. Algoritam “najbližeg susjeda”?
K1: Proizvoljno odabrati početni čvor rute.
K2: Pronaći čvor najbliži poslednjem čvoru uključenom u rutu. Ovaj najbliži čvor uključiti u
rutu.
K3: Ponavljti K2 sve dok se svi čvorovi ne uključe u rutu. Spojiti prvi i poslednji čvor rute.

19. Christofides-ov algoritam
K1: Pronaći najkraće razapnjujuće stablo A za mrežu G=(N,E,T).
K2: k – broj čvorova neparnog stepena
Naći najkraće (ukupno) uparivanje ovih k/2 parova čvorova. Ovim uparivanjem dobijemo
mrežu B. Neka je C mreža dobijena unijom A i B.
K3: Kreiramo Ojlerovu turu za mrežu C. Ova tura predstavlja približno rješenje za RTP.
K4: Eliminišemo višestruke prolaske kroz čvorove, koristeći nejednakost trougla.

20. Clarke-Wright-ov algoritam ušteda?
K1: Izabrati sve uštede s(i,j) za svaki par (i,j) čvorova.
K2: Sortirati uštede od najvećeg do najmanjeg (MAX-MIN).
K3: Uključujemo čvorove (i,j) u rutu na sledeći način:
a) napraviti novu rutu, ako (i,j) nisu bili u djelimičnoj ruti TP;
b) je jedan čvor veći u djelimičnoj ruti, a drugi nije, nije unutrašnji, dodajemo u rutu i taj
drugi čvor;
c) oba čvora i i j su kao spoljašnji (nisu unutrašnji) uključeni u dvije različite djelimične
rute koje spajamo u jednu.
K4: Ako nema u listi ušteda nepotrošenih, onda kraj ili se vraćamo u K3.

21. Problem m trgovackih putnika
Razmotrimo slučaj kada m trgovačkih putnika treba da posjeti n tačaka, pri čemu svaka od m
ruta počinje i završava u istoj tački. Označimo ovu tačku sa B. Neophodno je pronaći m ruta
najmanje ukupne dužine koje nemaju zajedničkih grana, koje “pokrivaju” sve tačke koje
treba obići i koje sve za počinju i završavaju u tački B.
Neka su takođe rastojanja između tačaka – kopija i tačaka iz skupa od n tačaka jednaka
rastojanjima između originalne tačke B i pojedinih tačaka iz skupa od n tačaka koje treba
obići, tj. neka je D(B1,a)=d(B2,a)=…=d(Bm,a)=d(B,a), gdje je a neki od čvorova koji
treba da budu posjećeni.Neka su rastojanja između pojedinih tačaka – kopija beskonačno
velika. Problem možemo sada da tretiramo kao klasičan problem trgovačkog putnika.

8
Ispitna pitanja iz predmeta TRANSPORTNE MREŽE
Školska godina 2016/2017

22. Rutiranje saobraćajnih sredstava?
Problemi sa kojima se veoma često susrećemo su problem projektovanja ruta kojima treba da
se kreću saobraćajna sredstva. Često je neophodno da saobraćajna sredstva posjete određeni
broj čvorova u transportnoj mreži ili da prođu tačno određenim granama u transportnoj mreži.
Za rješavanje različitih varijanti problema rutiranja saobraćajnih sredstava ili problema
planiranja posada primjenjuju se različite tehnike kao što su‚ npr: dinamičko programiranje ili
metoda grananja i ograničavanja. Takođe je veliki broj problema ovog tipa rješavan
primjenom Heurističkih algoritama.
Klasifikacija problema rutiranja:
A. vrijeme opsluge u odeđenom čvoru ili na određenoj grani
B. broj baza saobraćajnih sredstava u mreži
C. veličina flote (voznog parka) saobraćajnih sredstava
D. vrste saobraćajnih sredstava u floti
E. karakter zahtjeva za opslugom
F. mjesta javljanja zahtjeva za opslugom
G. tip transportne mreže
H. ograničenja kapaciteta saobraćajnih sredstava
I. maksimalno dozvoljena dužina rute saobraćajnih sredstava
J. troškovi
K. operacije koje se obavljaju
L. kriterijumska funkcija na osnovu koje se vrši optimizacija na mreži

23. Standardni problem rutiranja
N čvorova
Vi potražnja u čvoru i (i = 1, 2, ..., n)
B baza (depo)
V kapacitet vozila
Sva vozila počinju i završavaju vožnje iz depoa B.
Standardni problem rutiranja:
Projektovati skup ruta vozila najmanje ukupne dužine.

9
Ispitna pitanja iz predmeta TRANSPORTNE MREŽE
Školska godina 2016/2017

24. Složeni problem rutiranja?
 Opslugu je u određenim čvorovima potrebno obaviti u unaprijed definisanim
momentima
 Vremena ili u okviru zadatih vremenskih intervala.
 U mreži postoji više baza saobraćajnih sredstava.
 Opslugu vrše saobraćajna sredstva različitih kapaciteta.
 U mreži se javljaju stohastički zahtevi za opslugom.

25. Heuristički algoritam čišćenja?
Autori algoritma “čišćenja” suGilleti Miller (1974).

Bazu treba spojiti sa proizvoljno odabranom tačkom.
Ovu tačku nazovimo prvom tačkom. Sve ostale tačke treba spojiti sa bazom i zatim ih
poredati po rastućim uglovima koje zaklapaju duži koje povezuju tačke sa bazom sa duži
koja spaja bazu sa prvom tačkom.
Ruta započinje prvom tačkom, a zatim se ruti pridružuju tačke poredane po rastućim
uglovima, pri čemu se voidi računa o poštovanju zadatih ograničenja. Kada neka tačka ne
može da bude uključena u rutu, jer bi se time prekršila određena ograničenja, tada ta tačka
postaje prva tačka na novoj ruti, itd.
Proces se završava kada su sve tačke uključene u određene rute.

26. Zoniranje-rutiranje primjenom algoritma „čišćenja“?
Prva zona započinje prvom tačkom, a zatim se zoni pridružuju čvorovi poredani po
rastućim uglovima , pri čemu se vodi računa o poštovanju zadatih ograničenja.
Kada neki čvor ne može da bude uključen u zonu, jer bi time prekršila određena
ograničenja, tada taj čvor posta je prva tačka nove zone itd.
Zoniranje se završava kada su sve tačke uključene u određene zone.

10
Ispitna pitanja iz predmeta TRANSPORTNE MREŽE
Školska godina 2016/2017

27. Osnovne postavke teorije lokacije?
Teorija lokacije pokušava da odgovore na sledeća pitanja:
a) Koliki je ukupan broj objekata na mreži u kojima se obavlja opsluga?
b) Gde locirati ove objekte?
c) Na koji način izvršiti alokaciju klijenata koji zahtjevaju opslugu po objektima?
U određenim slučajevima objekte je moguće locirati u bilo kojoj tački posmatranog
regiona.(kontinualni lok.prob.)
Drugu grupu lokacijskih problema predstavljaju problem u kojima se podrazumeva da je
lociranje objekata moguće izvršiti samo u određenim, unapred definisanim tačkama.(diskretni
lok.prob.)
Od položaja određenih objekata na transportnoj mreži bitno zavise kako kvalitet sabraćajnih
usluga,tako I ukupni troškovi transportnog sistema.
1. broj objekata na mreži (na tran.mreži treba locirati samo jedan objekat ili veći
br.objekata)
2. dozvoljena mesta za lociranje objekata(a.objekat je moguće locirati na bilo kojoj tački
b.objekat je moguće locirati samo na tačno definisanim tačkama)
3. vrste objekata na mreži(medijane, centri, objekti sa prethodno def.prerformansama
sistema)
4. tip algoritma za rešavanje lok.prob.(Egzaktni i Heuristički)

28. Mjerenje rastojanja u lokacijskim problemima?
Euclidska rastojanja i Manhattan rastojanja.

11