Môc lôc

1. Néi quy thùc tËp 2. C¸ch sö dông kÝnh hiÓn vi quang häc 3. S¬ lîc vÒ ph¬ng ph¸p lµm tiªu b¶n m« häc th«ng thêng 4. Môc tiªu thùc tËp, ®äc tiªu b¶n m« häc 5. Bµi 1: BiÓu m« - M« liªn kÕt 1. BiÓu m« l¸t ®¬n + BiÓu m« vu«ng ®¬n 2. BiÓu m« trô ®¬n 3. BiÓu m« trô gi¶ tÇng cã l«ng chuyÓn + Sôn trong 4. BiÓu m« l¸t tÇng sõng ho¸ + TÕ bµo néi m« +Mao m¹ch m¸u 5. BiÓu m« l¸t tÇng kh«ng sõng ho¸ 6. T¬ng bµo - Lympho bµo 6. Bµi 2: M« liªn kÕt (tiÕp) + M« c¬ + HÖ tuÇn hoµn 1. X¬ng Havers ®Æc 2. X¬ng Havers xèp 3. C¬ tr¬n 4. C¬ v©n 5. C¬ tim 6. §éng m¹ch c¬ vµ tÜnh m¹ch c¬ 7. §éng m¹ch chun: kiÕn tËp 7. Bµi 3: HÖ h« hÊp + HÖ tiªu ho¸ + KiÓm tra 15' 1. Phæi 2. Thùc qu¶n 3. §¸y vÞ 4. T¸ trµng 5. Hçng trµng 6. Ruét thõa 8. Bµi 4: HÖ tiªu ho¸ (tiÕp) + HÖ tiÕt niÖu + HÖ néi tiÕt + HÖ sinh dôc nam 1. Gan 2. Tuþ 3. TuyÕn níc bät 4. ThËn 5. TuyÕn thîng thËn 6. Tinh hoµn 7. TuyÕn yªn: kiÕn tËp 9. Bµi 5: HÖ sinh dôc n÷ + «n tËp + kiÓm tra 15' 1. Buång trøng 2. Tæng «n tËp

C¸ch sö dông kÝnh hiÓn vi quang häc
Khi thùc tËp M« häc, chóng ta thêng dïng kÝnh hiÓn vi quang häc (KHVQH) ®Ó quan s¸t tiªu b¶n M« häc. Do ®ã viÖc sö dông thµnh th¹o KHVQH sÏ gióp ta quan s¸t tiªu b¶n tèt h¬n. Khi sö dông KHVQH cÇn lµm theo c¸c bíc sau ®©y: 1. §Æt kÝnh ngay ng¾n tríc mÆt võa tÇm m¾t. 2. §a vËt kÝnh x 10 vµo ®óng vÞ trÝ 3. LÊy ¸nh s¸ng: - NÕu lµ ¸nh s¸ng ®iÑn do ®Ìn cña KHVQH chiÕu trùc tiÕp th× ®iÒu chØnh cêng ®é ¸nh s¸ng bªng chiÕt ¸p ®Ìn, Diafram vµ tô quang cho phï hîp. - NÕu dïng ¸nh s¸ng trêi th× dïng mÆt g¬ng lâm ®ãn ¸nh s¸ng tËp trung vµo kÝnh, sau ®ã nh×n vi trêng qua thÞ kÝnh, khi thÊy vi trêng s¸ng ®Òu lµ ®¹t (kh«ng cã gãc tèi, kh«ng cã quÇng). 4. §Æt tiªu b¶n lªn gi¸ ®ì tiªu b¶n (®Ó mÆt cã d¸n l¸ kÝnh lªn trªn). Di chuyÓn tiªu b¶n ®Ó l¸t c¾t ®óng vµo vÞ trÝ cã thÓ quan s¸t ®îc. 5. Xem tiªu b¶n: - Ph¶i xem vËt kÝnh x 10 tríc ®Ó x¸c ®Þnh vÞ trÝ vµ cÊu t¹o chung c¸c thµnh phÇn cña m«, c¬ quan. Sau ®ã míi chuyÓn sang vËt kÝnh x40 ®Ó quan s¸t tÕ bµo hoÆc c¸c thµnh phÇn chi tiÕt cña mét vïng nhá m«, c¬ quan. - Xem vËt kÝnh x10: + §Ó vËt kÝnh x10 vµo ®óng vÞ trÝ, m¾t nh×n vµo thÞ kÝnh, sau®ã vÆn èc ®iÒu chØnh lín vµ nhá ®Ó n©ng vµ h¹ vËt kÝnh cho tíi khi nh×n thÊy râ nhÊt c¸c chi tiÕt cña tiªu b¶n trong vi trêng. 2

- Xem vËt kÝnh x40: Tríc tiªn ph¶i xem vËt kÝnh x10, sau ®ã míi di chuyÓn tiªu b¶n sao cho c¸c chi tiÕt cÇn xem vµo ®óng gi÷a vi trêng råi míi chuyÓn sang vËt kÝnh x40. Khi dïng vËt kÝnh nµy chØ dïng èc ®iÒu chØnh nhá xoay ®iÒu chØnh ®Ó lµm cho vËt kÝnh dêi xa mÆt tiªu b¶n cho tíi khi nh×n thÊy râ c¸c chi tiÕt cÇn xem. NÕu thÊy h×nh ¶nh trªn tiªu b¶n mê dÇn ®i th× tõ tõ vÆn èc nµy theo chiÒu ngîc l¹i cho tíi khi thÊy hiÖn râ h×nh ¶nh. Chó ý: khi ®iÒu chØnh vËt kÝnh lín (x40) cÇn ph¶i hÕt søc nhÑ nhµng, thËn träng v× dÔ lµm dËp, vì tiªu b¶n.

néi quy thùc tËp
1. Häc sinh ®Õn thùc tËp ph¶i ®óng giê, ®Õn muén sau 5 phót kh«ng ®îc vµo phßng thùc tËp. NghØ thùc tËp ph¶i cã giÊy xin phÐp míi ®îc thùc tËp bï. NghØ mét buæi thùc tËp kh«ng cã lý do sÏ kh«ng ®îc dù thi thùc tËp (vµ bÞ ®iÓm 0 thùc tËp) 2. Häc sinh ph¶i ngåi ®óng chç quy ®Þnh kh«ng ®îc mÊt trËt tù, kh«ng ®i l¹i lén xén trong phßng thùc tËp. Thùc hiÖn c¸c yªu cÇu cña gi¸o viªn ®Ó ra. Kh«ng di chuyÓn kÝnh hiÓn vi hoÆc tiªu b¶n ®i n¬i kh¸c. Cuèi giê mçi d·y bµn ph¶i giao ®ñ sè tiªu b¶n nhËn lóc ®Çu. NÕu lµm háng, vì mÊt c¸c dông cô thùc tËp (nh nøt, vì tiªu b¶n, háng kÝnh hiÓn vi...) ph¶i båi thêng theo quy ®Þnh cña bé m«n. 3. Tríc khi ®Õn thùc tËp häc sinh ph¶i xem phÇn lý thuyÕt liªn quan tíi néi dung bµi thùc tËp. Trong buæi thùc tËp ph¶i n¾m ®îc yªu cÇu môc tiªu, nhËn biÕt vµ chØ ®îc c¸c yªu cÇu chi tiÕt trªn tiªu b¶n, vÏ h×nh vµ chó thÝch vµo vë thùc tËp. 4. Häc sinh ®ñ t c¸ch dù thi thùc tËp, nÕu: - Tham dù ®Çy ®ñ c¸c buæi thùc tËp (5 buæi = 5 bµi) - §¹t yªu cÇu vÒ thùc tËp

3

môc tiªu tËp ®äc tiªu b¶n m« häc
1. Minh ho¹ ®îc néi dung lý thuyÕt ®· gi¶ng trong c¸c bµi gi¶ng lý thuyÕt 2. NhËn biÕt vµ chØ ®îc cÊu tróc vµ thµnh phÇn cÊu t¹o b×nh thêng cña c¸c tÕ bµo, c¸c m«, c¬ quan trong c¬ thÓ (trªn tiªu b¶n vi thÓ) 3. VÏ h×nh vµ chó thÝch ®îc cÊu t¹o c¸c tÕ bµo, m«, c¬ quan ®· ®îc thùc tËp 4. ChÈn ®o¸n ®îc c¸c tÕ bµo, c¬ quan ngêi b×nh thêng qua c¸c tiªu b¶n vi thÓ.

4

Tiªu b¶n sè 1: BiÓu m« l¸t ®¬n + BiÓu m« vu«ng ®¬n
TrÝch thñ tõ: ThËn cña chã Ph¬ng ph¸p nhu«m: H.E I. Môc tiªu 1. NhËn biÕt ®îc ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña biÓu m« l¸t ®¬n (gåm mét hµng tÕ bµo dÑt liªn kÕt víi nhau bëi nh¸nh bµo t¬ng m¶nh) vµ biÓu m« vu«ng ®¬n (gåm mét hµng tÕ bµo h×nh khèi vu«ng) 2. ChØ ®óng ®îc biÓu m« l¸t ®¬n, biÓu m« vu«ng ®¬n. 3. VÏ ®îc h×nh vµ chó thÝch. II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt 1. VËt kÝnh x10: T×m vïng vá cña thËn: lµ vïng cã mµu hång thÉm (kh¸c vïng tuû cã mµu s¸ng nh¹t), trong ®ã cã nh÷ng khèi h×nh h¬i 5

trßn, ®îc bao quanh bëi mét khoang s¸ng lµ khoang Bowmann cña tiÓu cÇu thËn. BiÓu m« l¸t ®¬n lîp phÝa ngoµi khoang Bowmann. T×m ®îc vïng tuû (th¸p Malpighi) cña thËn lµ vïng cã mµu s¸ng nh¹t, gåm toµn èng c¾t ngang trong ®ã nh÷ng èng lín, lßng èng réng, thµnh èng dµy gåm mét hµng tÕ bµo cã gianh giíi râ rµng lµ èng gãp 2. VËt kÝnh x 40: Quan s¸t ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña biÓu m« l¸t ®¬n: gåm mét hµng tÕ bµo rÊt dÑt (máng), nh©n h×nh gËy, sÉm mµu h¬i låi vµo khoang bao Bowmann, bµo t¬ng cña tÕ bµo rÊt m¶nh nèi víi nhau t¹o gianh giíi gi÷a khoang Bowmann vµ c¸c cÊu tróc xung quanh. BiÓu m« vu«ng ®¬n: gåm mét hµng tÕ bµo h×nh khèi vu«ng lîp thµnh èng gãp, gianh giíi tÕ bµo râ, bµo t¬ng s¸ng, nh©n h×nh trßn nªm gi÷a tÕ bµo, kho¶ng c¸ch bµo t¬ng (mµu hång nh¹t) ë trªn, díi vµ hai bªn nh©n ®Òu nhau.

III. H×nh vÏ minh ho¹ BiÓu m« l¸t ®¬n t¹o l¸ ngoµi bao Bowman cña tiÓu cÇu thËn.

6

BiÓu m« vu«ng ®¬n ë èng gãp thËn

IV. C©u hái 1. H·y m« t¶ cÊu t¹o vi thÓ cña biÓu m« l¸t ®¬n, biÓu m« vu«ng ®¬n. 2. VÏ h×nh vµ chó thÝch biÓu m« l¸t ®¬n cña khoang Bowmann vµ biÓu m« vu«ng ®¬n lîp thµnh èng gãp.

tiªu b¶n 2 : biÓu m« trô ®¬n

TrÝch thñ tõ: T¸ trµng cña chã Ph¬ng ph¸p nhuém: HE
I. Môc tiªu

+ NhËn biÕt ®îc biÓu m« phñ trªn c¸c nhung mao ruét lµ biÓu m« trô ®¬n. 7

+ Ph©n biÖt ®îc hai lo¹i tÕ bµo trong biÓu m« trô ®¬n lµ: tÕ bµo m©m khÝa, vµ tÕ bµo h×nh ®µi. + VÏ ®îc h×nh d¸ng vµ chó thÝch biÓu m« trô ®¬n.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10: T×m c¸c nhung mao ruét: Mçi nhung mao lµ mét khèi h×nh l¸ hoÆc h×nh ngãn tay låi vµo trong lßng ruét gåm hai phÇn: + Trôc liªn kÕt: nªm ë gi÷a nhung mao, lµ m« liªn kÕt tha. + BiÓu m« phñ phÝa ngoµi trôc liªn kÕt lµ biÓu m« trô ®¬n. 2. VËt kÝnh x40: *Quan s¸t biÓu m« trô ®¬n: BiÓu m« trô ®¬n ®îc cÊu t¹o bëi mét hµng tÕ bµo h×nh trô cao nªm trªn mét mµng ®¸y máng, gianh giíi c¸c tÕ bµo kh«ng râ rµng. Nh©n tÕ bµo h×nh trøng nªm ë s¸t nhau vµ ë phÝa ®¸y tÕ bµo phÇn cùc ngän cã nhiÒu bµo t¬ng mµu hång. *Ph©n biÖt hai lo¹i tÕ bµo: (trong biÓu m« trô ®¬n): + TÕ bµo trô cã m©m khÝa: chiÕm ®a sè lµ nh÷ng tÕ bµo sÉm mµu mµ ë cùc ngän tÕ bµo cã mét ®êng viÒn mµu hång bãng (®ã lµ do c¸c khÝa däc viÒn nhung mao t¹o nªn). + TÕ bµo h×nh ®µi: cã rÊt Ýt, nªm r¶i r¸c xen gi÷a c¸c tÕ bµo h×nh trô cã m©m khÝa: tÕ bµo cã h×nh ®µi s¸ng mµu ë cùc ngän cã mét hèc s¸ng (®ã lµ mét kh«ng bµo chøa chÊt nhµy kh«ng b¾t mµu thuèc nhuém), nh©n nªm s¸t cùc ®¸y tÕ bµo.

III. H×nh vÏ minh ho¹

8

Nhung mao ruét non. 1 3 2

1

2

3
1. Nhung mao. 2. BiÓu m« trô ®¬n

3.Trôc liªn kÕt cña nhung mao.

4 5

1. TÕ bµo m©m khÝa 2. TÕ bµo h×nh ®µi tiÕt nhµy 3. Trôc liªn kÕt cña nhung mao

Niªm m¹c d¹ dµy
4. BiÓu m« trô ®¬n tiÕt nhµy ë d¹ dµy. 5. Líp ®Öm d­íi biÓu m«

IV. C©u hái

9

1. ChØ trªn tiªu b¶n 2 phÇn cña nhung mao ruét: +Trôc liªn kÕt cña nhung mao + BiÓu m« trô ®¬n (tÕ bµo m©m khÝa vµ tÕ bµo h×nh ®µi tiÕt nhµy). 2. VÏ h×nh vµ chó thÝch nhung mao ruét.

Tiªu b¶n sè 3: biÓu m« trô gi¶ tÇng cã l«ng chuyÓn sôn trong TrÝch thñ tõ: KhÝ qu¶n chã Ph¬ng ph¸p nhuém: HE I. Môc tiªu 1. NhËn biÕt ®îc ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña biÓu m« trô gi¶ tÇng cã l«ng chuyÓn phñ mÆt trong cña khÝ qu¶n. 2. NhËn biÕt ®îc c¸c thµnh phÇn cña sôn trong: mµng sôn, chÊt c¨n b¶n sôn, tÕ bµo sôn. 3. VÏ h×nh vµ chó thÝch biÓu m« trô gi¶ tÇng cã l«ng chuyÓn vµ sôn trong II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt 1. VËt kÝnh x10: Quan s¸t tõ ngoµi vµo trong thÊy: ë mÆt trong cña thµnh khÝ qu¶n thÊy mét gi¶i mµu hång chøa nhiÒu nh©n nªm s¸t nhau bao bäc kh¾p mÆt trong khÝ qu¶n, ®ã lµ biÓu m« trô gi¶ tÇng T×m miÕng sôn: chÊt c¨n b¶n cña sôn trong cã nÒn mµu tÝm nh¹t, mÞn, trong ®ã cã thÊy nh÷ng hèc s¸ng nhá lµ æ sôn,

10

trong æ sôn cã tõ mét ®Õn 2 tÕ bµo sôn, xung quanh miÕng sôn lµ mµng sôn. 2. VËt kÝnh x40: * X¸c ®Þnh biÓu m« trô gi¶ tÇng cã l«ng chuyÓn: - BiÓu m« gåm nhiÒu hµng nh©n (nhiÒu hµng tÕ bµo), nªm s¸t nhau vµ ®Òu nªm phÝa trªn mµng ®¸y, gianh giíi tÕ bµo kh«ng râ rµng. Hµng tÕ bµo trªn cïng cã h×nh trô cao, nh©n h×nh trøng nªm phÝa ®¸y tÕ bµo, bµo t¬ng cã nhiÒu ë cùc ngän → §ã lµ biÓu m« trô gi¶ tÇng. - ë cùc ngän cña tÕ bµo trô nµy cã mét ®êng viÒn kh«ng ®Òu nhau, mµu hång nh¹t, ®ã lµ nh÷ng l«ng chuyÓn bÞ dÝnh vµo nhau. + Ngoµi ra: trong biÓu m« thÊy cã r¶i r¸c c¸c tÕ bµo h×nh ®µi tiÕt nhµy (t¬ng tù tÕ bµo h×nh ®µi ë biÓu m« ruét) nªm xen kÏ víi c¸c tÕ bµo trô cã l«ng chuyÓn. * C¸c thµnh phÇn cña sôn trong: - Mµng sôn: lµ mµng liªn kÕt máng, mµu hång. Líp ngoµi lµ m« liªn kÕt mµng, cÊu t¹o bëi nh÷ng tÕ bµo sîi dÑt vµ nh÷ng sîi t¹o keo mµu hång nªm t¬ng ®èi s¸t nhau song song víi mÆt miÕng sôn. Cµng vµo phÝa trong c¸c tÕ bµo sîi cµng tha, cã h×nh thoi, h×nh cÇu vïi trong chÊt c¨n b¶n ngµy cµng nhiÒu cµng tÝm ®Ó trë thµnh sôn. - ChÊt c¨n b¶n sôn: mµu tÝm nh¹t, mÞn cã nhiÒu hèc s¸ng nhá h×nh cÇu, h×nh trøng lµ æ sôn. - TÕ bµo sôn: cã nh©n h×nh cÇu, mµu tÝm sÉm nªm trong æ sôn, xung quanh nh©n cã mét Ýt bµo t¬ng mµu hång (cã æ sôn chøa 2 hoÆc 3 tÕ bµo sôn). III. H×nh vÏ minh ho¹

12 3 4

11

1. TÕ bµo trô cã l«ng chuyÓn; 2. TÕ bµo h×nh ®µi tiÕt nhµy 3. TÕ bµo ®¸y; 4. Líp ®Öm (m« liªn kÕt)

12

3 2 1 4

5

6

1.Sôn trong ë ®Çu x¬ng dµi. 2. TÕ bµo sôn trong æ sôn. 3. ChÊt c¨n b¶n sôn. 4 Vïng cèt ho¸. 5. Mµng sôn. 6. X¬ng cèt m¹c 2 1 2 5 5 3 4 4

3

1. Mµng sôn (líp ngoµi); 2. Mµng sôn (líp trong); 3. ChÊt c¨n b¶n sôn; 4. TËp ®oµn tÕ bµo sôn cïng dßng kiÓu vßng; 5. TËp ®oµn tÕ bµo sôn cïng dßng kiÓu trôc. IV. C©u hái 1. M« t¶ vµ chØ ®îc biÓu m« trô gi¶ tÇng cã l«ng chuyÓn. 2. ChØ trªn tiªu b¶n c¸c thµnh phÇn cña sôn trong.

13

3. VÏ ®îc h×nh vµ chó thÝch lo¹i biÓu m« trô gi¶ tÇng cã l«ng chuyÓn vµ sôn trong. Tiªu b¶n sè 4: biÓu m« l¸t tÇng sõng ho¸ (BiÓu b× da) TÕ bµo néi m« - mao m¹ch m¸u TrÝch thñ tõ: Da bµn ch©n ngêi Ph¬ng ph¸p nhuém: HE I. Môc tiªu 1. Quan s¸t vµ nhËn biÕt ®îc ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña biÓu m« l¸t tÇng sõng ho¸ (gåm nhiÒu hµng tÕ bµo nªm s¸t nhau, líp trªn cïng lµ nh÷ng tÕ bµo dÑt kh«ng nh©n) 2. Quan s¸t vµ nhËn biÕt ®îc 4 líp tÕ bµo cña biÓu b× da. 3. NhËn biÕt vµ chØ ®îc tÕ bµo néi m« lîp thµnh mao m¹ch m¸u. 4. VÏ h×nh vµ chó thÝch biÓu m« l¸t tÇng sõng ho¸ vµ tÕ bµo néi m«, mao m¹ch m¸u. II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt 1. VËt kÝnh x10: BiÓu b× da lµ mét biÓu m« l¸t tÇng sõng ho¸: lµ mét líp kh¸ dµy thÉm mµu (mµu xanh thÉm) gåm nhiÒu hµng tÕ bµo nªm chång chÊt lªn nhau t¹o thµnh mét d¶i ngoªn ngoÌo, díi biÓu m« lµ m« liªn kÕt. TÕ bµo néi m«: (t×m trong m« liªn kÕt ngay díi biÓu b× da): lîp mÆt trong thµnh c¸c mao m¹ch m¸u (Mao m¹ch lµ nh÷ng èng trßn hoÆc bÇu dôc, cã thµnh máng, kÝch thíc kh¸c nhau trong lßng cã chøa m¸u hoÆc kh«ng) 2. VËt kÝnh x40: - Quan s¸t cÊu t¹o cña biÓu b× da gåm 4 líp tÕ bµo (tõ díi lªn trªn): 14

+ Líp sinh s¶n (líp ®¸y): lµ líp díi cïng cña biÓu m« nªm trªn mµng ®¸y, gåm mét hµng tÕ bµo h×nh vu«ng hoÆc trô thÊp gianh giíi tÕ bµo kh«ng râ, nh©n trßn hoÆc h×nh trøng thÉm mµu nªm s¸t nhau. + Líp sîi (líp Malpighi): kh¸ dµy nªm ngay phÝa trªn líp sinh s¶n gåm nhiÒu hµng tÕ bµo h×nh ®a diÖn nh©n trßn, bµo t¬ng mµu hång nh¹t, gianh giíi tÕ bµo kh«ng râ. + Líp h¹t: máng, gåm 2 - 3 hµng tÕ bµo h×nh thoi, nh©n trßn, s¸ng mµu, trong bµo t¬ng chøa nh÷ng h¹t nhá b¾t mµu tÝm ®Ëm. + Líp sõng: lµ líp trªn cïng, kh¸ dµy, gåm nh÷ng l¸ sõng mµu hång nªm chång chÊt lªn nhau (do tÕ bµo rÊt dÑt mÊt nh©n t¹o thµnh). - TÕ bµo néi m«: lµ mét hµng tÕ bµo dÑt, bµo t¬ng m¶nh, mµu hång nèi víi nhau t¹o nªn thµnh mao m¹ch. Nh©n dÑt mµu tÝm sÉm låi vµo trong lßng mao m¹ch III. H×nh vÏ minh ho¹

A. BiÓu b×; B. Ch©n b×. 1. Líp ®¸y; 2. Líp sîi 3. Líp h¹t; 4. Líp bãng 5. Líp sõng

15

Mao m¹ch
3

1

3

2 1

1.TÕ bµo néi m« 2.TÕ bµo quanh mao m¹ch 3.TÕ bµo sîi

16

IV. C©u hái 1. M« t¶ vµ chØ ®îc biÓu m« l¸t tÇng sõng ho¸ 2. ChØ trªn tiªu b¶n 4 líp tÕ bµo cña biÓu b× da 3. M« t¶ cÊu t¹o vµ chØ ®îc mao m¹ch m¸u vµ tÕ bµo néi m« 3. VÏ h×nh vµ chó thÝch biÓu m« l¸t tÇng sõng ho¸, tÕ bµo néi m« vµ mao m¹ch m¸u.

Tiªu b¶n sè 5: biÓu m« l¸t tÇng kh«ng sõng ho¸

(BiÓu m« l¸t tÇng kiÓu Malpighi) TrÝch thñ tõ: Thùc qu¶n chã Ph¬ng ph¸p nhuém: HE
I. Môc tiªu

+ NhËn biÕt ®îc ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña biÓu m« l¸t tÇng kh«ng sõng ho¸ (gåm: nhiÒu hµng tÕ bµo nªm s¸t nhau, líp trªn cïng lµ nh÷ng tÕ bµo dÑt vÉn cßn nh©n). + VÏ h×nh vµ chó thÝch ®îc biÓu m« l¸t tÇng kh«ng sõng ho¸.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10: - T×m biÓu m« l¸t tÇng kh«ng sõng ho¸ (phñ phÝa trong lßng cña thùc qu¶n): lµ mét líp kh¸ dµy b¾t mµu xanh gåm nhiÒu hµng tÕ bµo nªm chång chÊt lªn nhau vµ nªm trªn mét mµng ®¸y. - PhÝa díi biÓu m« lµ líp m« liªn kÕt ®Öm cña thùc qu¶n: cã mµu hång nh¹t 2. VËt kÝnh x40: Quan s¸t cÊu taä cña biÓu m« l¸t tÇng kh«ng sõng ho¸ ë thùc qu¶n: gåm 3 líp (tõ ngoµi vµo trong): + Líp sinh s¶n (líp ®¸y): nªm trªn mµng ®¸y, s¸t víi m« liªn kÕt cña líp ®Öm, gåm mét hµng tÕ bµo h×nh vu«ng hoÆc trô thÊp, gianh giíi tÕ bµo kh«ng râ rµng. Nh©n h×nh trßn hoÆc h×nh trøng, sÉm mµu, nªm s¸t nhau. 17

+ Líp Malpighi: kh¸ dµy, nªm ngay phÝa trong líp sinh s¶n, gåm nh÷ng tÕ bµo h×nh ®a diÖn gianh giíi tÕ kh«ng râ, nh©n trßn nªm gi÷a tÕ bµo, bµo t¬ng mµu hång nh¹t. + Líp nh÷ng tÕ bµo dÑt: nªm trong cïng gåm nhiÒu hµng tÕ bµo dÑt dÇn (h×nh thoi dÑt) nh©n dÑt, nh÷ng tÕ bµo bong ra vÉn cßn nh©n. + Kh«ng thÊy cã líp sõng
III. H×nh vÏ minh ho¹

BiÓu m« l¸t tÇng kh«ng sõng ho¸ 1

2
3
4
IV. C©u hái

1. Líp tÕ bµo dÑt 2. Líp sîi 3. Líp ®¸y 4. Líp ®Öm ( m« liªn kÕt díi biÓu m«

1. M« t¶ vµ chØ ®îc biÓu m« l¸t tÇng kh«ng sõng hãa cña niªm m¹c thùc qu¶n. 2. VÏ h×nh vµ chó thÝch biÓu m« l¸t tÇng kh«ng sõng ho¸.

18

tiªu b¶n sè 6: biÓu m« l¸t tÇng sõng ho¸

(BiÓu b× da) TrÝch thñ tõ: Da bµn ch©n ngêi Ph¬ng ph¸p nhuém: HE
I. Môc tiªu

+ Quan s¸t vµ nhËn biÕt ®îc ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña biÓu m« l¸t tÇng sõng ho¸ (gåm nhiÒu hµng tÕ bµo nªm s¸t nhau, líp trªn cïng lµ nh÷ng tÕ bµo dÑt kh«ng nh©n) + Quan s¸t vµ nhËn biÕt ®îc 4 líp tÕ bµo cña biÓu b× da. + VÏ h×nh vµ chó thÝch lo¹i biÓu m« nµy
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10: Quan s¸t tõ díi lªn trªn thÊy: BiÓu b× da lµ mét biÓu m« l¸t tÇng sõng ho¸: lµ mét líp kh¸ dµy thÉm mµu (mµu xanh thÉm) gåm nhiÒu hµng tÕ bµo nªm chång chÊt lªn nhau t¹o thµnh mét d¶i ngoªn nghoÌo, díi biÓu m« lµ m« liªn kÕt. 2. VËt kÝnh x40: Quan s¸t cÊu t¹o cña biÓu b× da gåm 4 líp tÕ bµo (tõ díi lªn trªn): + Líp sinh s¶n (líp ®¸y): lµ líp díi cïng cña biÓu m« nªm trªn mµng ®¸y, gåm mét hµng tÕ bµo h×nh vu«ng hoÆc trô thÊp gianh giíi tÕ bµo kh«ng râ, nh©n trßn hoÆc h×nh trøng thÉm mµu nªm s¸t nhau.

19

+ Líp sîi (líp Malpighi): kh¸ dµy nªm ngay phÝa trªn líp sinh s¶n gåm nhiÒu hµng tÕ bµo h×nh ®a diÖn nh©n trßn, bµo t¬ng mµu hång nh¹t, gianh giíi tÕ bµo kh«ng râ. + Líp h¹t: máng, gåm 2 - 3 hµng tÕ bµo h×nh thoi, nh©n trßn, s¸ng mµu, trong bµo t¬ng chøa nh÷ng h¹t nhá b¾t mµu tÝm ®Ëm. + Líp sõng: lµ líp trªn cïng, kh¸ dµy, gåm nh÷ng l¸ sõng mµu hång nªm chång chÊt lªn nhau (do tÕ bµo rÊt dÑt mÊt nh©n t¹o thµnh).

III. H×nh vÏ minh ho¹

A. BiÓu b×; B. Ch©n b×. 1. Líp ®¸y; 2. Líp sîi 3. Líp h¹t; 4. Líp bãng 5. Líp sõng

IV. C©u hái

1. M« t¶ vµ chØ ®îc biÓu m« l¸t tÇng sõng ho¸ 2. ChØ trªn tiªu b¶n 4 líp tÕ bµo cña biÓu b× da 3. VÏ h×nh vµ chó thÝch biÓu m« l¸t tÇng sõng ho¸.

20

tiªu b¶n sè 7: tÕ bµo sîi, tÕ bµo néi m«, tÕ bµo mì M« quan s¸t: Da ngêi Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu:

1. NhËn biÕt vµ chØ ®îc tÕ bµo sîi, tÕ bµo néi m«, tÕ bµo mì. 2. VÏ ®îc h×nh vµ chó thÝch.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. TÕ bµo sîi, tÕ bµo néi m«: a. VËt kÝnh x10: T×m trong m« liªn kÕt ngay díi biÓu b× da (tÇng ch©n b×) thÊy: + TÕ bµo sîi cã mµu hång nh¹t, nªm tha thít theo nhiÒu híng kh¸c nhau. + TÕ bµo néi m«: lîp mÆt trong thµnh c¸c mao m¹ch (Mao m¹ch lµ nh÷ng èng trßn hoÆc bÇu dôc, cã thµnh máng, kÝch thíc kh¸c nhau trong lßng cã chøa m¸u hoÆc kh«ng) b. VËt kÝnh x40: - TÕ bµo sîi: +TÕ bµo sîi non (nguyªn bµo sîi): Cã h×nh thoi hoÆc h×nh sao, c¸c nh¸nh bµo t¬ng nhá, ng¾n mµu hång rÊt nh¹t. Nh©n h×nh trøng, h¬i dµi hoÆc h×nh trßn b¾t mµu tÝm nh¹t. 21

+TÕ bµo sîi trëng thµnh: h×nh thoi, dµi, nh©n h×nh gËy b¾t mµu tÝm thÉm. - TÕ bµo néi m«: lµ mét hµng tÕ bµo dÑt, bµo t¬ng m¶nh, mµu hång nèi víi nhau t¹o nªn thµnh mao m¹ch. Nh©n dÑt mµu tÝm sÉm låi vµo trong lßng mao m¹ch 2. TÕ bµo mì: a, VËt kÝnh x10: T×m tÕ bµo mì: nªm s©u trong da (tÇng h¹ b×): c¸c tÕ bµo mì tËp hîp l¹i t¹o thµnh nh÷ng tiÓu thuú m« mì nh×n gièng nh tæ ong. b, VËt kÝnh x40: Mçi tÕ bµo mì lµ mét khoang s¸ng h×nh trßn hoÆc h×nh ®a diÖn lín (Khoang s¸ng lµ kh«ng bµo chøa mì, do qu¸ tr×nh lµm tiªu b¶n mì bÞ tan nªn bµo t¬ng kh«ng b¾t mµu), nh©n dÑt, mµu tÝm sÉm, bÞ ®Èy vÒ mét phÝa cña tÕ bµo, nªm s¸t mµng bµo t¬ng.

5 4 3

1 2 2 3

1
III. H×nh vÏ minh ho¹

22
1. TÕ bµo sîi; 2. Nguyªn bµo sîi 3. TÕ bµo néi m«; 4. Bã sîi t¹o keo

TÕ bµo mì

TiÓu thuú

IV. C©u hái

1. ChØ trªn tiªu b¶n: tÕ bµo sîi, tÕ bµo néi m«, tÕ bµo mì. 2. VÏ h×nh vµ chó thÝch 3 lo¹i tÕ bµo trªn.

Tiªu b¶n sè 8: t¬ng bµo vµ lympho bµo M« quan s¸t: M« liªn kÕt viªm m¹n ë ngêi Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

1. NhËn biÕt vµ chØ ®óng tÕ bµo lympho, t¬ng bµo, b¹ch cÇu. 23

2. VÏ h×nh vµ chó thÝch 3 lo¹i tÕ bµo nµy.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10: T×m vÞ trÝ cã nhiÒu t¬ng bµo, b¹ch cÇu vµ tÕ bµo lympho ®Ó quan s¸t: §ã lµ nh÷ng ®¸m tÕ bµo mµu tÝm hoÆc tÝm ®á, nªm chen chóc nhau gÇn c¸c m¹ch m¸u (hoÆc trong lßng m¹ch m¸u). 2. VËt kÝnh x40: a. T¬ng bµo: H×nh cÇu hoÆc h×nh trøng, bµo t¬ng b¾t mµu tÝm ®á. Nh©n lín h×nh cÇu, hoÆc bÇu dôc, thêng nªm lÖch vÒ mét phÝa. Trong nh©n cã nh÷ng khèi chÊt nhiÔm s¾c lín t¬ng ®èi ®Òu nhau. xÕp theo h×nh nan hoa b¸nh xe. b. TÕ bµo lympho: H×nh trßn, nhá h¬n t¬ng bµo, nh©n lín mµu tÝm sÉm chiÕm gÇn hÕt khèi tÕ bµo nªn kh«ng thÊy râ bµo t¬ng. c. B¹ch cÇu ®a nh©n: Cã ba lo¹i: - B¹ch cÇu ®a nh©n trung tÝnh: chiÕm ®a sè trªn tiªu b¶n, nh©n cã 3-5 thuú, trong bµo t¬ng cã c¸c h¹t b¾t mµu ®á - xanh nh¹t. - B¹ch cÇu ®a nh©n a axit: nh©n cã 2 thuú, trong bµo t¬ng cã c¸c h¹t mµu ®á. - B¹ch cÇu ®a nh©n a base: nh©n h×nh ch÷ U, S, c¸c h¹t trong bµo t¬ng b¾t mµu xanh ®Ëm.

III. H×nh vÏ minh ho¹

1 24

1

5 4 2 2 3 5

3

1. T¬ng bµo; 2. B¹ch cÇu h¹t trung tÝnh; 3. Lympho bµo; 4. Hång cÇu trong lßng m¹ch; 5. TÕ bµo néi m«.
IV. C©u hái

1. ChØ trªn tiªu b¶n: t¬ng bµo, lympho bµo, b¹ch cÇu. 2. VÏ h×nh vµ chó thÝch 3 lo¹i tÕ bµo nµy.

tiªu b¶n sè 9: sîi chun vµ sîi collagen M« quan s¸t: M¹c treo ruét thá, Õch Ph¬ng ph¸p nhuém: Orcein - Eosin
I. Môc tiªu

1. NhËn biÕt vµ chØ ®óng ®îc sîi chun vµ sîi Collagen. 2. Ph©n biÖt ®îc hai lo¹i sîi ®ã. 25

3. VÏ h×nh vµ chó thÝch sîi chun, sîi collagen.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

* VËt kÝnh x10 vµ vËt kÝnh x40: ThÊy ®îc: 1. Sîi collagen: lµ nh÷ng sîi lín, mµu hång b¾t chÐo nhau, kh«ng chia nh¸nh, kÝch thíc to nhá kh¸c nhau, thêng tËp trung thµnh bã (bã sîi collagen). 2. Sîi chun: Nhá h¬n sîi collagen, lµ nh÷ng sîi mµu n©u sÉm, m¶nh, th¼ng cã chia nh¸nh, nèi víi nhau thµnh líi nh m¹ng nhÖn.
III. H×nh vÏ minh ho¹

2 2 1

1. Sîi chun; 2. Sîi t¹o keo.

1

IV. C©u hái

1. M« t¶ ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña sîi collagen vµ sîi chun. 2. ChØ trªn tiªu b¶n: sîi collagen, sîi chun 3. VÏ h×nh sîi chun, sîi collagen.

26

tiªu b¶n sè 10: sîi vâng M« quan s¸t: H¹ch b¹ch huyÕt Ph¬ng ph¸p nhuém: NgÊm muèi b¹c
I. Môc tiªu

1. NhËn biÕt ®îc ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña sîi vâng. 2. Ph©n biÖt ®îc sîi vâng víi sîi chun vµ sîi t¹o keo. 3. VÏ ®îc h×nh sîi vâng.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

* VËt kÝnh x10 vµ vËt kÝnh x40: §Òu quan s¸t ®îc sîi vâng: lµ nh÷ng sîi mµu xanh ®en hoÆc mµu vµng n©u. Sîi vâng cã ®Æc ®iÓm: ng¾n, khóc khuûu, chia nh¸nh nh cµnh c©y nèi víi nhau t¹o nªn líi vâng (trong c¸c lç líi cã thÓ thÊy nh©n cña tÕ bµo lympho).
III. H×nh vÏ minh ho¹

27

IV. C©u hái

1. Ph©n biÖt ba lo¹i sîi: sîi vâng, sîi chun, sîi t¹o keo. 2. ChØ trªn tiªu b¶n sîi vâng. 3. VÏ h×nh sîi vâng.

tiªu b¶n sè 11: sôn trong M« quan s¸t: Sôn khÝ qu¶n (chã) Ph¬ng ph¸p nhu«m: H.E
I. Môc tiªu

1. NhËn biÕt ®îc c¸c thµnh phÇn cña sôn trong: mµng sôn, chÊt c¨n b¶n sôn, tÕ bµo sôn vµ c¸ch ph¸t triÓn sôn. 2. VÏ ®îc h×nh vµ chó thÝch sôn trong.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10: 28

T×m miÕng sôn: chÊt c¨n b¶n cña sôn trong cã nÒn mµu tÝm nh¹t, mÞn, trong ®ã cã thÊy nh÷ng hèc s¸ng nhá lµ æ sôn, trong æ sôn cã tõ mét ®Õn 2 tÕ bµo sôn, xung quanh miÕng sôn lµ mµng sôn. 2. VËt kÝnh x40: * C¸c thµnh phÇn cña sôn trong: - Mµng sôn: lµ mµng liªn kÕt máng, mµu hång. Líp ngoµi lµ m« liªn kÕt mµng, cÊu t¹o bëi nh÷ng tÕ bµo sîi dÑt vµ nh÷ng sîi t¹o keo mµu hång nªm t¬ng ®èi s¸t nhau song song víi mÆt miÕng sôn. Cµng vµo phÝa trong c¸c tÕ bµo sîi cµng tha, cã h×nh thoi, h×nh cÇu vïi trong chÊt c¨n b¶n ngµy cµng nhiÒu cµng tÝm ®Ó trë thµnh sôn. - ChÊt c¨n b¶n sôn: mµu tÝm nh¹t, mÞn cã nhiÒu hèc s¸ng nhá h×nh cÇu, h×nh trøng lµ æ sôn. - TÕ bµo sôn: cã nh©n h×nh cÇu, mµu tÝm sÉm nªm trong æ sôn, xung quanh nh©n cã mét Ýt bµo t¬ng mµu hång (cã æ sôn chøa 2 hoÆc 3 tÕ bµo sôn). * Sù ph¸t triÓn cña sôn: - NÕu tÕ bµo sôn ph¸t triÓn xÕp thµnh hµng däc (®ã lµ tËp ®oµn tÕ bµo cïng dßng kiÓu trôc). - NÕu tÕ bµo sôn ph¸t triÓn theo nhiÒu híng t¹o thµnh nh÷ng ®¸m tÕ bµo qu©y quÇn thµnh h×nh h¬i trßn (®ã lµ tËp ®oµn tÕ bµo cïng dßng kiÓu vßng).
IV. C©u hái

3 H×nh vÏ minh ho¹ III. 2 1

4

1. ChØ trªn tiªu b¶n c¸c thµnh phÇn cña sôn trong 2. VÏ h×nh vµ chó thÝch sôn trong.

5
29

6

1.Sôn trong ë ®Çu x¬ng dµi. 2. TÕ bµo sôn trong æ sôn. 3. ChÊt c¨n b¶n sôn. 4 Vïng cèt ho¸. 5. Sù ph¸t triÓn cña m¹c Mµng sôn. 6. X¬ng cèt

sôn

1 2 3 3 4 4 5

2

5

1. Mµng sôn (líp ngoµi); 2. Mµng sôn (líp trong); 3. ChÊt c¨n b¶n sôn; 4. TËp ®oµn tÕ bµo sôn cïng dßng kiÓu vßng; 5. TËpx¬ngtÕ bµo sôn ®Æc tiªu b¶n sè 12: ®oµn havers cïng dßng kiÓu trôc.

TrÝch thñ tõ: th©n x¬ng dµi (bß hoÆc lîn) Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E (sau khi khö canxi)
I, Môc tiªu

1. NhËn biÕt ®îc ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña x¬ng Havers ®Æc (gåm: hÖ thèng Havers ®iÓn h×nh, hÖ thèng Havers trung gian, hÖ thèng cèt m¹c trung gian). 2. VÏ ®îc h×nh vµ chó thÝch x¬ng Havers ®Æc.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10: a, Nh÷ng hÖ thèng Havers ®iÓn h×nh: Trªn mÆt c¾t ngang: mçi hÖ thèng Havers ®iÓn h×nh nh×n gièng nh th©n 30

c©y chuèi c¾t ngang, chÝnh gi÷a hÖ thèng Havers ®iÓn h×nh lµ èng Havers cã chøa m¹ch m¸u, xung quanh èng Havers cã nhiÒu l¸ x¬ng ®ång t©m mµ trôc lµ èng Havers. b, HÖ thèng Havers trung gian: xen kÏ gi÷a nh÷ng hÖ thèng Havers ®iÓn h×nh gåm nh÷ng l¸ x¬ng h×nh cung, kh«ng cã èng Havers. c, HÖ thèng cèt m¹c trung gian: gåm hÖ thèng nh÷ng l¸ x¬ng nªm gÇn nh song song víi nhau (thêng thÊy râ ë vïng ngo¹i vi th©n x¬ng, nªm xen kÏ gi÷a nh÷ng hÖ thèng Havers ®iÓn h×nh) 2. VËt kÝnh x40: HÖ thèng Havers ®iÓn h×nh, hÖ thèng Havers trung gian, hÖ thèng cèt m¹c trung gian ®Òu ®îc t¹o bëi c¸c l¸ x¬ng d¸n s¸t vµo nhau. Trong vµ gi÷a c¸c l¸ x¬ng cã nh÷ng hèc tr¾ng h¬i dÑt lµ æ x¬ng, trong æ x¬ng cã nh©n tÕ bµo x¬ng.
III, H×nh vÏ minh ho¹

5 4
3
IV, C©u hái

5 1
2

1. èng Havers; 2. C¸c l¸ x¬ng ®ång t©m cña hÖ thèng Havers ®iÓn h×nh; 3. TB xw¬ng trong

æ x¬ng; 4. HÖ 1. ChØ trªn tiªu b¶n: HÖ thèng Havers ®iÓn h×nh, hÖ 4 thèng Havers trung 3 1 thèng Havers trung gian, hÖ thèng cèt m¹c trung gian. 4 gian; 5. HÖ thèng 2. M« t¶ cÊu t¹o cña mét hÖ thèng Havers ®iÓn h×nh. cèt m¹c trung gian 3. VÏ h×nh vµ chó thÝch cÊu t¹o x¬ng Havers ®Æc.

31

tiªu b¶n sè 13: x¬ng Havers xèp TrÝch thñ tõ : §Çu x¬ng dµi (ë ngêi hoÆc bß) Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E (sau khi khö canxi)
I, Môc tiªu

1. NhËn biÕt ®îc ®Æc ®iÓm cÊu tróc cña x¬ng Havers xèp, gåm hai phÇn: c¸c v¸ch x¬ng vµ tuû x¬ng. 2. VÏ ®îc h×nh vµ chó thÝch x¬ng Havers xèp
II, Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10: ThÊy ®îc nh÷ng v¸ch x¬ng mµu ®á, gi÷a nh÷ng v¸ch x¬ng lµ hèc tuû chøa tuû x¬ng. 2. VËt kÝnh x40: ThÊy râ: a. C¸c v¸ch x¬ng: mµu ®á, ®îc cÊu t¹o bëi nh÷ng l¸ x¬ng d¸n s¸t nhau, trong l¸ x¬ng cã c¸c æ x¬ng, trong æ x¬ng cã tÕ bµo x¬ng (nh©n mµu tÝm sÉm, bµo t¬ng kh«ng râ). b. Tuû x¬ng: nªm trong hèc tuû gi÷a c¸c v¸ch x¬ng. NÕu lµ tuû t¹o huyÕt thÊy cã nhiÒu tÕ bµo thuéc dßng huyÕt cÇu, trong ®ã hång cÇu chiÕm ®a sè. NÕu lµ tuû mì, cã nh÷ng tÕ bµo mì chiÕm ®a sè (Tiªu b¶n xem lµ tuû mì). Trong tuû x¬ng 32

cã tÕ bµo nh©n khæng lå cã kÝch thíc rÊt lín, bµo t¬ng lín b¾t mµu hång, nh©n to xï s× b¾t mµu tÝm ®Ëm.
III. H×nh vÏ minh ho¹

1. BÌ x¬ng (v¸ch x¬ng); 2. Hèc t¹o

4 1 4 3
IV. c©u hái

tuû

(tuû

huyÕt) 3. C¸c tÕ bµo

2 1 5

2

®Çu dßng m¸u 4. TÕ bµo nh©n khæng lå; 5. T¹o cèt bµo (tuû t¹o cèt).

1. ChØ trªn tiªu b¶n c¸c thµnh phÇn cÊu t¹o cña x¬ng Havers xèp. 2. VÏ h×nh vµ chó thÝch x¬ng Havers xèp.

tiªu b¶n sè 14: c¬ tr¬n TrÝch thñ tõ: thµnh ruét chã Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

1. NhËn biÕt ®îc ®Æc ®iÓm cÊu tróc cña c¸c sîi c¬ tr¬n trªn thiÕt ®å c¾t däc vµ ngang. 33

2. NhËn biÕt ®îc c¸c cÊu t¹o cña mét sîi c¬ tr¬n. 3. VÏ h×nh vµ chó thÝch cÊu t¹o m« c¬ tr¬n (c¾t däc vµ c¾t ngang).
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10: M« c¬ tr¬n cã mµu ®á t¬i, ph©n biÖt ®îc líp sîi c¬ tr¬n c¾t däc gåm nh÷ng sîi c¬ dµi nªm s¸t nhau vµ nh÷ng bã sîi c¬ c¾t ngang ®îc bao quanh bëi m« liªn kÕt máng. 2. VËt kÝnh x40: Quan s¸t cÊu tróc cña c¬ tr¬n: a. Líp c¬ tr¬n c¾t däc: gåm nh÷ng sîi c¬ dµi nªm s¸t nhau, xÕp chång lªn nhau, ®Çu nhän cña sîi c¬ nµy Ðp vµo phÇn ph×nh cña sîi c¬ kia t¹o thµnh m« c¬ tr¬n. Mçi sîi c¬ cã h×nh thoi, cã mét nh©n h¬i dµi h×nh trøng nªm ë gi÷a phÇn ph×nh cña tÕ bµo theo chiÒu dµi sîi c¬, kh«ng thÊy v©n ngang. b. Líp c¬ c¾t ngang: c¸c sîi c¬ lµ nh÷ng khèi h¬i trßn mµu ®á t¬i, kÝch thíc kh«ng ®Òu nhau, cã thÓ thÊy nh©n nªm ë gi÷a sîi c¬ nÕu sîi c¬ ®ã bÞ c¾t ngang qua nh©n hoÆc kh«ng thÊy nh©n nÕu c¾t qua phÇn kh«ng cã nh©n.

2
III. H×nh vÏ minh ho¹

34

1

1.M« c¬ tr¬n c¾t däc. 2. M« c¬ tr¬n c¾t ngang
IV. C©u hái

1. ChØ trªn tiªu b¶n: m« c¬ tr¬n c¾t däc vµ c¾t ngang. 2. M« t¶ cÊu tróc cña mét sîi c¬ tr¬n c¾t däc, cña m« c¬ tr¬n. 3. VÏ h×nh vµ chó thÝch m« c¬ tr¬n c¾t däc vµ c¾t ngang.

Tiªu b¶n sè 15:

c¬ v©n

TrÝch thñ tõ: Lìi chuét 35

Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

1. NhËn biÕt ®îc ®Æc ®iÓm cÊu tróc cña c¸c sîi c¬ v©n c¾t däc vµ c¾t ngang. 2. NhËn biÕt ®îc c¸ch cÊu t¹o cña m« c¬ v©n. 3. VÏ h×nh vµ chó thÝch m« c¬ v©n.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10 T×m m« c¬ v©n cã mµu ®á t¬i, gåm: - Nh÷ng bã sîi c¬ v©n c¾t däc gåm: nh÷ng sîi c¬ dµi, xÕp song song víi nhau. Mçi sîi c¬ chøa nhiÒu nh©n, nh©n h¬i dµi, mµu tÝm sÉm nªm ë ngo¹i vi s¸t víi mµng bµo t¬ng vµ nªm theo chiÒu dµi cña sîi c¬. - Nh÷ng bã sîi c¬ v©n c¾t ngang: mçi sîi c¬ lµ mét khèi trßn hay ®a diÖn ®êng kÝnh kh¸ lín, cã thÓ thÊy nh©n nªm ë ngo¹i vi cña sîi c¬ (nÕu sîi ®ã bÞ c¾t ngang qua nh©n) hoÆc kh«ng thÊy nh©n (nÕu kh«ng c¾t qua nh©n). 2. VËt kÝnh x40 Quan s¸t cÊu tróc cña sîi c¬, ®Æc biÖt lµ nh÷ng v©n ngang: - Trªn sîi c¬ c¾t däc: ®Ó nh×n thÊy râ nh÷ng v©n ngang cña sîi c¬ cÇn ®iÒu chØnh èc vi cÊp sÏ thÊy xuÊt hiÖn nh÷ng v©n ngang lµ nh÷ng v¹ch nhá, h¬i thÉm mµu, nªm song song víi nhau vµ v¾t ngang qua sîi c¬. - Sîi c¬ c¾t ngang: gièng nh xem ë vËt kÝnh x10 nhng chi tiÕt râ h¬n.

36

IIi. H ×nh vÏ minh ho¹

2

A. M« c¬ v©n c¾t däc; B. M« c¬ v©n c¾t ngang C. M« liªn kÕt. 1. Nh©n sîi c¬ 2. V©n ngang
IV. C©u hái

1. ChØ trªn tiªu b¶n: m« c¬ v©n c¾t däc vµ c¾t ngang 2. M« t¶ cÊu t¹o cña m« c¬ v©n 3. VÏ h×nh m« c¬ v©n (c¾t däc vµ c¾t ngang) vµ chó thÝch.

37

Tiªu b¶n sè 16:

c¬ tim

TrÝch thñ tõ: Chã hoÆc thá Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

1. NhËn biÕt cÊu t¹o cña sîi c¬ tim (cÆt däc vµ c¾t ngang) vµ m« c¬ tim. 2. NhËn biÕt ®îc c¸c tÕ bµo m« nót cña tim. 3. VÏ h×nh m« c¬ tim vµ chó thÝch.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10 ThÊy m« c¬ tim cã mµu ®á t¬i, gåm: - Sîi c¬ tim c¾t däc: h×nh trô dµi, bµo t¬ng b¾t mµu ®á, mçi sîi c¬ tim cã mét nh©n nªm ë gi÷a sîi c¬. Sîi c¬ cã v©n ngang nhng kh«ng râ, cã thÓ thÊy v¹ch bËc thang. - Sîi c¬ tim c¾t ngang: h×nh trßn hoÆc ®a gi¸c, cã mét nh©n nªm ë gi÷a sîi c¬ (nÕu c¾t qua nh©n) - M« c¬ tim: Nh÷ng sîi c¬ tim xÕp theo nhiÒu híng kh¸c nhau vµ nèi víi nhau thµnh líi, trong c¸c lç líi chøa m« liªn kÕt vµ m¹ch m¸u. - M« nót vµ c¸c tÕ bµo m« nót: + Lµ nh÷ng ®¸m tÕ bµo b¾t mµu hång nh¹t. + KÝch thíc kh«ng gièng nhau. C¸c tÕ bµo m« nót lµ c¸c tÕ bµo rÊt lín (lín h¬n sîi c¬ tim), h×nh ®a diÖn hoÆc h×nh trßn. 2. VËt kÝnh x40 38

Ranh giíi cña tÕ bµo m« nót râ rµng, bµo t¬ng mµu hång nh¹t vµ kh¸ nhiÒu, nh©n trßn nhá, s¸ng mµu nªm ë gi÷a tÕ bµo hoÆc lÖch sang mét bªn cña tÕ bµo.

III. H×nh vÏ minh ho¹

1. M« nót däc

2. M« c¬ tim c¾t

4 2 1 2 2 1 3 4
IV. C©u hái

1. Nh©n TB c¬ tim 2. V¹ch bËc thang 3. Bã t¬ c¬ c¾t däc 4. M« liªn kÕt.

1. ChØ trªn tiªu b¶n: sîi c¬ tim c¾t däc vµ c¾t ngang. 2. C¸c tÕ bµo m« nót cña c¬ tim. 3. VÏ h×nh vµ chó thÝch c¬ tim.

39

Tiªu b¶n sè 17:

Mao m¹ch m¸u

TrÝch thñ tõ : Da ngêi Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

1. NhËn biÕt vµ m« t¶ ®îc cÊu t¹o cña thµnh mao m¹ch m¸u. 2. VÏ h×nh vµ chó thÝch mao m¹ch m¸u.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10 T×m c¸c mao m¹ch m¸u trong m« liªn kÕt ë ch©n b×: ®ã lµ nh÷ng èng h×nh trßn, bÇu dôc hay dµi (tuú theo híng cña mÆt c¾t: ngang, däc hay xiªn), thµnh èng máng, lßng èng cã thÓ chøa m¸u (huyÕt cÇu: mµu ®á) hoÆc kh«ng chøa m¸u. 2. VËt kÝnh x40

Mao m¹ch

Quan s¸t thµnh mao m¹ch m¸u thÊy: gåm cã mét hµng tÕ

bµo néi m« qu©y xung quanh lßng m¹ch, tÕ bµo dÑt, nh©n dÑt mµu tÝm ®Ëm, låi vµo lßng m¹ch.
III. H×nh vÏ minh ho¹

3

1

3

2

1
40

1.TÕ bµo néi m« 2.TÕ bµo quanh mao m¹ch 3.TÕ bµo sîi

IV. C©u hái

1. M« t¶ cÊu t¹o thµnh mao m¹ch m¸u. 2. ChØ trªn tiªu b¶n: mao m¹ch m¸u. 3. VÏ h×nh vµ chó thÝch mao m¹ch m¸u.

Tiªu b¶n sè 18:

®éng m¹ch c¬ vµ tÜnh m¹ch c¬

TrÝch thñ tõ: Chã Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu:

1. Ph©n biÖt ®îc 3 tÇng ¸o cña ®éng m¹ch vµ 3 líp cña ¸o trong ®éng m¹ch.

41

2. Ph©n biÖt nh÷ng ®iÓm gièng vµ kh¸c nhau vÒ cÊu t¹o gi÷a ®éng m¹ch c¬ vµ tÜnh m¹ch c¬ cïng cì.

3. VÏ h×nh vµ chó thÝch ®éng m¹ch c¬, tÜnh m¹ch c¬.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10 §éng m¹ch c¬ vµ tÜnh m¹ch c¬ ®Òu lµ nh÷ng èng lín, cã líp c¬ tr¬n b¾t mµu ®á t¬i, nhng líp ¸o gi÷a cña líp c¬ ë thµnh ®éng m¹ch dµy h¬n ë thµnh tÜnh m¹ch. 2. VËt kÝnh x40 a, Thµnh ®éng m¹ch: Tõ trong lßng m¹ch ®i ra ngoµi cã 3 tÇng ¸o: + ¸o trong máng, gåm: - Líp néi m« ë trong cïng, thÓ hiÖn bªng mét hµng nh©n tÕ bµo néi m« mµu tÝm ®Ëm, låi vµo trong lßng m¹ch. - Líp díi néi m«: lµ m« liªn kÕt máng, mµu hång nh¹t. - Mµng ng¨n chun trong: lµ mét ®êng ngoªn ngoÌo, mµu hång bãng. + ¸o gi÷a: rÊt dµy, cÊu t¹o chñ yÕu bëi nh÷ng sîi c¬ tr¬n nªm s¸t nhau mµu ®á t¬i xÕp theo híng vßng quanh lßng m¹ch. + ¸o ngoµi: lµ m« liªn kÕt chøa nhiÒu sîi chun lín, nh÷ng m¹ch m¸u nhá (m¹ch cña m¹ch) vµ mét vµi bã sîi thÇn kinh. b, Thµnh tÜnh m¹ch: Ba tÇng ¸o kh«ng ph©n biÖt râ: - ¸o trong: + Líp néi m« thÊy râ + Líp m« liªn kÕt díi néi m«: khã nhËn v× rÊt máng vµ lÉn víi m« liªn kÕt cña ¸o gi÷a. + Mµng ng¨n chun trong: kh«ng râ

42

+ ¸o gi÷a: máng h¬n ¸o gi÷a ®éng m¹ch c¬ cïng cì, gåm nh÷ng bã sîi c¬ tr¬n b¾t mµu ®á t¬i, xÕp vßng quanh lßng m¹ch xen kÏ Ýt m« liªn kÕt. + ¸o ngoµi: lµ m« liªn kÕt kh«ng cã ranh giíi râ rÖt.

III. H×nh vÏ minh ho¹

2 3

A
3

c

b m¹ch A. TÜnh m¹ch B. §éng
C. D©y thÇn kinh 1. Líp ¸o trong; 2. Líp ¸o gi÷a 3. Líp ¸o ngoµi

1

2
1. Líp ¸o trong; 2. Líp ¸o gi÷a; 3. Líp ¸o ngoµi. TÕ bµo néi m«; IV. C©u hái Mµng ng¨n chun trong

1. ChØ trªn tiªu b¶n: ®éng m¹ch c¬, tÜnh m¹ch c¬. 2. M« t¶ cÊu t¹o thµnh ®éng c¬: so s¸nh víi tÜnh m¹ch c¬ cïng c¬.

43

3. VÏ h×nh vµ chó thÝch ®éng m¹ch c¬ vµ tÜnh m¹ch c¬.

Tiªu b¶n sè 19:

®éng m¹ch chun

TrÝch thñ tõ: Chã Ph¬ng ph¸p nhuém: Orcein
I. Môc tiªu

1. ThÊy râ líp ¸o gi÷a ®éng m¹ch chun rÊt dµy chøa nhiÒu sîi

®éng m¹ch 4 2. VÏ h×nh vµ chó thÝch ®éng m¹ch chun. chun Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt 3 II.
chun.
VËt kÝnh x10 vµ vËt kÝnh x40

2 4

1

Quan s¸t thÊy líp ¸o gi÷a cña ®éng m¹ch chun rÊt dµy chøa nhiÒu sîi chun vµ l¸ chun ngoªn ngoÌo mµu n©u tÝm (do ph¬ng ph¸p nhuém Orcein chØ lµm nh÷ng sîi vµ l¸ chun hiÖn lªn) → nªn kh«ng ph©n biÖt râ ba líp ¸o cña ®éng m¹ch chun.

1

2

3

III. H×nh vÏ minh ho¹
TÕ bµo néi m« 2. Mµng ng¨n chun trong 3. C¸c l¸ chun 4. TÕ bµo c¬
tr¬n trong líp ¸o gi÷a.

44

IV. C©u hái:

1. ChØ trªn tiªu b¶n líp ¸o gi÷a cña ®éng m¹ch chun 2. VÏ h×nh vµ chó thÝch ®éng m¹ch chun.

45

Tiªu b¶n sè 20: phæi
TrÝch thñ tõ: chã Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

1. NhËn biÕt vµ m« t¶ ®îc cÊu t¹o cña phÕ nang, tiÓu phÕ qu¶n chÝnh thøc, phÕ qu¶n gian tiÓu thuú, ®éng m¹ch phæi. 2. VÏ h×nh vµ chó thÝch phæi.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt
* VËt kÝnh x10

1. PhÕ nang: lµ nh÷ng hèc s¸ng lín th«ng víi nhau, gåm: thµnh phÕ nang rÊt máng b¾t mµu hång ®á vµ lßng phÕ nang (hèc s¸ng). 2. TiÓu phÕ qu¶n chÝnh thøc: Lßng èng nh¨n nheo h×nh khÕ, thµnh èng tõ trong ra ngoµi gåm: a, Niªm m¹c: cÊu t¹o bëi 3 líp: + BiÓu m« trô ®¬n + Líp ®Öm lµ m« liªn kÕt tha cã nhiÒu sîi chun ®éi biÓu m« lªn thµnh nh÷ng nÕp nh¨n ®Òu låi vµo lßng èng. + Líp c¬ Reisessenn: lµ líp c¬ tr¬n híng vßng quanh èng kh¸ ph¸t triÓn, b¾t mµu ®á. b, Bao x¬: (tÇng díi niªm m¹c): lµ líp m« liªn kÕt máng 3. PhÕ qu¶n gian tiÓu thuú: Lµ nh÷ng èng lín lßng réng h¬n tiÓu phÕ qu¶n chÝnh thøc, thµnh èng cÊu t¹o tõ trong ra ngoµi gåm 3 líp: a, Líp niªm m¹c, gåm: + BiÓu m«: lµ biÓu m« trô gi¶ tÇng cã l«ng chuyÓn. 46

+ Líp ®Öm: lµ m« liªn kÕt tha cã nhiÒu sîi chun (®éi biÓu m« lªn t¹o thµnh nh÷ng nÕp gÊp cao, thÊp, réng, hÑp kh«ng ®Òu). + C¬ Ressessen: bao ngoµi líp ®Öm, lµ mét vßng c¬ tr¬n máng (kh«ng bao giê khÐp kÝn). b, Líp díi niªm m¹c: lµ m« liªnkÕt tha cã chøa nhiÒu sîi chun. Trong líp nµy cã chøa: nh÷ng ®¸m tuyÕn tiÕt nhµy b¾t mµu nh¹t vµ nh÷ng miÕng sôn trong mµu tÝm nh¹t t¹o thµnh vßng sôn kh«ng liªn tôc quanh phÕ qu¶n. c, líp vá ngoµi (vá liªn kÕt): lµ m« liªn kÕt tha giµu sîi chun, bao bäc bªn ngoµi. 4. §éng m¹ch phæi: thêng ®i kÌm c¸c phÕ qu¶n.
*VËt kÝnh x40

- Quan s¸t biÓu m« cña: + TiÓu phÕ qu¶n chÝnh thøc: lµ biÓu m« trô ®¬n cã l«ng chuyÓn. + PhÕ qu¶n gian tiÓu thuú lµ biÓu m« trô gi¶ tÇng cã l«ng chuyÓn. - Thµnh phÕ nang: rÊt máng, gåm 2 – 3 hµng tÕ bµo dÑt

34 2 TiÓu thuú phæi 1

b

A. III. H×nh vÏ minh häa

TiÓu

phÕ

a

qu¶n thøc)

(chÝnh

B. §éng m¹ch phæi nang. 1. BiÓu m« trô ®¬n; ®Öm; c¬ 2. 3. Líp Líp tr¬n C. PhÕ

a

c

47

Ressessen; 4.Vá x¬ chun

1. BiÓu m« trô chuyÓn 2. Líp ®Öm 3. Líp c¬ tr¬n

PhÕ qu¶n gian tiÓu thuú

gi¶ tÇng cã l«ng

2 134 5

7

Ressessen; 4. TuyÕn tiÕt nhµy; 5. M¶nh sôn trong; PhÕ nang 6. IV. C©u hái Vá x¬ chun; 7.

1. ChØ trªn tiªu b¶n: phÕ nang, tiÓu phÕ qu¶n chÝnh thøc, phÕ qu¶n gian tiÓu thuú, ®éng m¹ch phæi. 2. M« t¶ cÊu t¹o cña 4 thµnh phÇn trªn. 3. VÏ h×nh vµ chó thÝch: cÊu t¹o vi thÓ tiÓu thuú phæi.

48

Tiªu b¶n sè 22: ®¸y vÞ
TrÝch thñ tõ: D¹ dµy chã Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu:

1. Ph©n biÖt ®îc 4 tÇng m« cña ®¸y vÞ. 2. Ph©n biÖt ®îc 3 líp cña niªm m¹c ®¸y vÞ: + Líp biÓu m« lµ biÓu m« trô ®¬n tiÕt nhµy. + Líp ®Öm: cã tuyÕn ®¸y vÞ + Líp c¬ niªm 3. Ph©n biÖt ®îc tÕ bµo chÝnh vµ tÕ bµo viÒn cña tuyÕn ®¸y vÞ. 4. VÏ h×nh cÊu t¹o ®¸y vÞ

49

II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10 - Ph©n biÖt 4 tÇng m« cña ®¸y vÞ - Ph©n biÖt 3 líp cña tÇng niªm m¹c ®¸y vÞ: + Líp biÓu m«: máng, lµ biÓu m« trô ®¬n cao tiÕt noµy, gåm cã mét hµng tÕ bµo h×nh trô cao, bµo t¬ng s¸ng mµu. + Líp ®Öm: dµy, lµ m« liªn kÕt tha, trong ®ã cã c¸c tuyÕn ®¸y vÞ mµu ®á tÝm. + Líp c¬ niªm: rÊt râ, lµ mét d¶i c¬ tr¬n b¾t mµu ®á thÉm. 2. VËt kÝnh x40 - BiÓu m« trô ®¬n: Bµo t¬ng cña tÕ bµo biÓu m« s¸ng mµu, nh©n h×nh trøng nªm s¸t cùc ®¸y cña tÕ bµo, trªn mÆt biÓu m« phñ mét líp chÊt nhµy máng, mµu hång. - TuyÕn ®¸y vÞ: nªm ë líp ®Öm, rÊt s¸t nhau, chØ ng¨n c¸ch nhau bëi nh÷ng v¸ch liªn kÕt máng, thµnh ®îc cÊu t¹o bëi 2 lo¹i tÕ bµo: +TÕ bµo chÝnh: xÕp thµnh 1 hµng liªn tôc quanh lßng èng, h×nh vu«ng, nh©n trßn, bµo t¬ng b¾t mµu tÝm. + TÕ bµo viÒn: cã kÝch thíc lín, h×nh cÇu, nh©n trßn, bµo t¬ng b¾t mµu ®á t¬i, nªm r¶i r¸c vµ låi ra phÝa ngoµi thµnh èng.
III. H×nh vÏ minh ho¹ 3

1

1 2

1. TÕ bµo viÒn 2. TÕ bµo chÝnh
3. M« liªn kÕt cña líp ®Öm

50

4. C¬ niªm.

4

IV. C©u hái

1. M« t¶ cÊu t¹o 4 tÇng m« cña ®¸y vÞ 2. ChØ trªn tiªu b¶n: c¸c thµnh phÇn cÊu t¹o cña ®¸y vÞ 3. VÏ h×nh cÊu t¹o vi thÓ cña ®¸y vÞ vµ chó thÝch.

Tiªu b¶n sè 23:T¸ TrÝch thñ tõ: T¸ trµng chã Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu:

trµng

1. Ph©n biÖt ®îc 4 tÇng m« cña t¸ trµng. 2. Ph©n biÖt ®îc 3 líp cña tÇng niªm m¹c t¸ trµng: BiÓu m«, líp ®Öm, c¬ niªm 3. NhËn biÕt ®îc nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng cña t¸ trµng: (Cã nhung mao, cã hai tuyÕn: tuyÕn Lieberkuhn vµ tuyÕn Bruner; C¬ niªm chia nh¸nh). 51

4. NhËn biÕt ®îc ®¸m rèi thÇn kinh Auerbach. 5. VÏ h×nh cÊu t¹o vi thÓ cña t¸ trµng.
II. Néi dung nhËn biÕt vµ quan s¸t

1. VËt kÝnh x10 - Ph©n biÖt 4 tÇng m« cña t¸ trµng: tÇng niªm m¹c, tÇng díi niªm m¹c, tÇng c¬, tÇng vá ngoµi. - Ph©n biÖt 3 líp cña tÇng niªm m¹c, t×m c¸c nhung mao ruét vµ c¸c tuyÕn: + Nhung mao ruét: cã h×nh ngãn tay (thiÕt ®å däc) hoÆc kh«ng nhÊt ®Þnh (thiÕt ®å ngang) do líp ®Öm ®éi biÓu m« lªn t¹o thµnh. Mçi nhung mao gåm mét trôc liªn kÕt ë chÝnh gi÷a, phñ ngoµi lµ biÓu m« trô ®¬n. + TuyÕn Lieberkuhn: nªm ë ch©n c¸c nhung mao, lµ nh÷ng èng däc, th¼ng, lßng hÑp, thµnh èng b¾t mµu sÉm (thiÕt ®å däc) hoÆc lµ nh÷ng èng trßn ®Òu lßng hÑp (thiÕt ®å ngang) + TuyÕn Bruner: thêng t¹o thµnh tõng thuú (do c¬ niªm chia nh¸nh t¹o ra), cã ë c¶ tÇng niªm m¹c vµ tÇng díi niªm m¹c. Thµnh tuyÕn b¾t mµu hång rÊt nh¹t. + C¬ niªm: mµu ®á sÉm, chia nh¸nh xen vµo gi÷a c¸c thuú cña tuyÕn Bruner. - §¸m rèi thÇn kinh Auerbach: nªm ë gi÷a 2 líp c¬ (vßng, däc) cña tÇng c¬. Lµ ®¸m tÕ bµo ®øng gÇn nhau, mçi tÕ bµo lín, bµo t¬ng b¾t mµu hång, nh©n trßn lín s¸ng mµu, cã mét h¹t nh©n to ë gi÷a, mµu hång sÉm, ®ã lµ c¸c tÕ bµo thÇn kinh giao c¶m. Xen víi tÕ bµo lµ nh÷ng sîi thÇn kinh mµu tÝm. 2. VËt kÝnh x40 - CÊu tróc nhung mao: + BiÓu m« trô ®¬n: cã 2 lo¹i tÕ bµo: TÕ bµo hÊp thu sÉm mµu, tÕ bµo h×no ®µi s¸ng mµu. 52

+ Trôc liªn kÕt: lµ m« liªn kÕt tha chøa nhiÒu tÕ bµo lympho, t¬ng bµo, mao m¹ch vµ c¸c sîi c¬ Brucke. - CÊu tróc cña tuyÕn Lieberkuhn: thµnh lîp bëi biÓu m« trô ®¬n gièng biÓu m« phñ nhung mao. - CÊu tróc cña tuyÕn Bruner: Thµnh lîp bëi biÓu m« vu«ng ®¬n, bµo t¬ng tÕ bµo s¸ng, nh©n nªm s¸t cùc ®¸y cña tÕ bµo.
III. H×nh vÏ minh ho¹

T¸ trµng

1 1

1. Nhung mao 2.TuyÕn Lieberkuhn 3. C¬ niªm 4. Brunner TuyÕn

®¸m rèi thÇn kinh auerbach

24 3 41

2 3

2

53

5

1. H¹ch TK Auerbach; 2. N¬ron h¹ch; 3. TB vÖ tinh 4. Líp c¬ híng vßng; 5. Líp c¬ híng däc cña èng tiªu ho¸
IV. C©u hái:

1. M« t¶ cÊu t¹o 4 tÇng m« cña t¸ trµng. 2. ChØ trªn tiªu b¶n c¸c thµnh phÇn cÊu t¹o cña t¸ trµng. 3. VÏ h×nh cÊu t¹o vi thÓ cña t¸ trµng vµ chó thÝch.

Tiªu b¶n sè 24: hçng trµng
TrÝch thñ tõ: Ngêi Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

1. Ph©n biÖt ®îc 4 tÇng m« cña hçng tryµng. 2. NhËn biÕt ®îc ®Æc ®iÓm riªng cña hçng trµng: cã van ngang, cã nhung mao, cã tuyÕn Lieberkuhn. 3. VÏ h×nh cÊu t¹o hçng trµng. 54

II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

* VËt kÝnh x10 vµ x40: - Ph©n biÖt 4 tÇng m« cña hçng trµng. - T×m van ngang: di chuyÓn tiªu b¶n vµ quan s¸t ngîc tõ tÇng c¬ tíi tÇng díi niªm m¹c. tÇng díi niªm m¹c cã nh÷ng chç låi lªn vµ ®éi c¶ tÇng niªm m¹c lªn ®Ó t¹o thµnh van ngang. Mçi van ngang cã trôc lµ m« liªn kÕt phñ ngoµi bëi tÇng niªm m¹c (cã nhung mao vµ tuyÕn Lieberkuhn nh ë t¸ trµng).
III. H×nh vÏ minh ho¹

1.TÇng niªm m¹c; 2. TÇng díi niªm m¹c; 3. TÇng c¬; 4. TÇng vá ngoµi a. C¸c nhung mao; b. C¸c nang b¹ch huyÕt; c. Trôc liªn kÕt cña van ngang

IV. C©u hái:

1. ChØ trªn tiªu b¶n: 4 tÇng m« cña hçng trµng. Van ngang, nhung mao, tuyÕn Lieberkuhn 2. VÏ h×nh cÊu t¹o hçng trµng vµ chó thÝch

55

Tiªu b¶n sè 25:

Ruét thõa

TrÝch thñ tõ: Ngêi Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu:

1. Ph©n biÖt ®îc 4 tÇng m« cña ruét thõa. 2. NhËn biÕt ®îc ®Æc ®iÓm riªng cña ruét thõa. 3. VÏ h×nh cÊu t¹o vi thÓ cña ruét thõa.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10: 56

a, Ph©n biÖt 4 tÇng m« cña ruét thõa b, NhËn biÕt nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng cña ruét thõa: - Lßng h×nh khÕ - Kh«ng cã van ngang, kh«ng cã nhung mao. - Cã nh÷ng tuyÕn Lieberkuhn ë líp ®Öm díi biÓu m« b¾t mµu hång sÉm.
- C¬ niªm rÊt máng vµ gi¸n ®o¹n bëi c¸c nang b¹ch huyÕt nªn cã chç kh«ng thÊy c¬ niªm.

- Cã nhiÒu nang b¹ch huyÕt (nang kÝn) lín, nhá nªm ë c¶ tÇng niªm m¹c vµ tÇng díi niªm m¹c: nang b¹ch huyÕt lµ no÷ng ®¸m kh¸ lín tËp trung nhiÒu tÕ bµo lympho h×no trßn hoÆc bÇu dôc. Mçi nang gåm 2 vïng: + Trung t©m: s¸ng mµu (do tha tÕ bµo h¬n) + Ngo¹i vi: b¾t mµu tÝm sÉm (do dµy ®Æc tÕ bµo) 2. VËt kÝnh x40: - BiÓu m« phñ niªm m¹c vµ biÓu m« tuyÕn Lieberkuhn cã rÊt nhiÒu tÕ bµo h×nh ®µi. - C¬ niªm: lµ nh÷ng d¶i c¬ rÊt máng, mµu ®á sÉm, bÞ gi¸n ®o¹n nªn cã chç kh«ng thÊy. - Nang b¹ch huyÕt: gåm: + Trung t©m s¸ng: ®a sè lµ nguyªn bµo lympho, nh©n s¸ng, bµo t¬ng thÊy râ. (Ngoµi ra cßn cã t¬ng bµo, b¹ch cÇu ®¬n nh©n lín, tÕ bµo vâng…) chñ yÕu lµ lympho bµo. + Ngo¹i vi tèi cña nang b¹ch huyÕt:
III. H×nh vÏ minh ho¹

1

A

2 Ruét thõa

3

4
57

5

B

A. TÇng niªm m¹c 1. BiÓu m«; 2. Líp ®Öm; 3. TuyÕn Lieberkuhn; 4. IV. C©u hái: Nang b¹ch huyÕt; 5. C¬ niªm 1. M« t¶ cÊu t¹o 4 tÇng B. TÇng díi niªm m¹c m« cña ruét thõa
2. ChØ trªn tiªu b¶n c¸c thµnh phÇn cÊu t¹o riªng cña ruét thõa. 3. VÏ h×nh cÊu t¹o ruét thõa vµ chó thÝch.

58

Tiªu b¶n sè 26:

gan

TrÝch thñ tõ: Gan lîn Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

1. NhËn biÕt ®îc c¸c thµno phÇn cña mét tiÓu thuú gan: tÜnh m¹ch trung t©m tiÓu thuú, bÌ remark, mao m¹ch nan hoa. 2. Ph©n biÖt ®îc 3 thµnh phÇn ë kho¶ng cöa: tÜnh m¹ch cöa, ®éng m¹ch gan, èng mËt. 3. Ph©n biÖt ®îc tÕ bµo néi m« vµ tÕ bµo Kupffer ë thµno mao m¹ch nan hoa. 4. VÏ h×nh cÊu t¹o gan.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10 a, TiÓu thuú gan: cã h×nh ®a diÖn, ®îc ng¨n c¸ch nhau bëi c¸c d¶i liªn kÕt. Gi÷a tiÓu thuú cã tÜnh m¹ch trung t©m tiÓu thuú (lµ vïng s¸ng kh¸ lín), mao m¹ch nan hoa lµ nh÷ng khe s¸ng hÑp lan tõ tÜnh m¹ch trung t©m tiÓu thuú ra ngo¹i vi tiÓu thuú theo híng nan hoa. BÌ remark lµ nh÷ng d©y tÕ bµo gan nèi víi nhau thµnh líi, nªm xen kÏ gi÷a c¸c mao m¹ch nan hoa vµ còng cã híng nh mao m¹ch nan hoa. b, Kho¶ng cöa: Lµ m« liªn kÕt nªm xen gi÷a 3-4 tiÓu thuú gan, chøa c¸c thµnh phÇn: + TÜnh m¹ch cöa: lßng réng vµ kh«ng ®Òu, thµnh máng.
+ §éng m¹ch gan: lßng hÑp vµ trßn ®Òu, thµnh dÇy vµ b¾t mµu ®á.

+ èng mËt: lßng râ, thµnh lîp bëi biÓu m« vu«ng ®¬n (èng nhá) hoÆc trô ®¬n (èng lín). 2, VËt kÝnh x40 59

- BÌ remark: gåm 1-2 hµng tÕ bµo gan h×nh ®a diÖn, bµo t¬ng b¾t mµu hång, cã 1-2 nh©n trßn, s¸ng mµu nªm ë gi÷a tÕ bµo. - Mao m¹ch nan hoa: thµnh cÊu t¹o bëi 2 lo¹i tÕ bµo: + TÕ bµo néi m« cã nh©n dÑt h×nh h¹t thãc, sÉm mµu nªm s¸t thµnh mao m¹ch. + TÕ bµo Kuffer: cã nh©n h×nh bÇu dôc, sÉm mµu, tÕ bµo thêng låi vµo trong lßng cña mao m¹ch nan hoa. - TÜnh m¹ch trung t©m tiÓu thuú: thµnh rÊt máng, chØ cã 2 hµng tÕ bµo néi m«. - §éng m¹ch gan: thµnh dµy, gåm 1 líp tÕ bµo néi m« (ë trong) vµ 1 líp c¬ tr¬n dµy, mµu ®á (ë ngoµi) - TÜnh m¹ch cöa: thµnh máng, gåm 2 líp tÕ bµo néi m« (ë trong) vµ líp c¬ tr¬n rÊt máng (ë ngoµi).
III. H×nh vÏ minh ho¹

3 4 5 6
A. TiÓu thuú gan: 1. TÜnh m¹ch trung t©m tiÓu thuú; 2. BÌ Remark; 3. Mao m¹ch nan hoa; B. Kho¶ng cöa: 4. TÜnh m¹ch cöa; 5. §éng m¹ch gan; 6. èng 60

2

1

IV. C©u hái

1. ChØ trªn tiªu b¶n: tÜnh m¹ch trung t©m tiÓu thuú, mao m¹ch nan hoa, bÌ remark, ®éng m¹ch gan, tÜch m¹ch cöa, èng mËt, tÕ bµo Kuffer, tÕ bµo néi m«. 2. M« t¶ cÊu t¹o: Mét tiÓu thuú gan vµ kho¶ng cöa cña gan. 3. VÏ h×nh cÊu t¹o gan vµ chó thÝch

Tiªu b¶n sè 27: TrÝch thñ tõ: Chã Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

tuþ

1. Ph©n biÖt ®îc tuþ ngo¹i tiÕt vµ tuþ néi tiÕt. 2. NhËn biÕt ®îc nang tuþ ngo¹i tiÕt, c¸c èng bµi xuÊt trong vµ gian tiÓu thuú. 3. NhËn biÕt ®îc c¸c mao m¹ch vµ d©y tÕ bµo cña tuþ néi tiÕt. 4. VÏ h×nh vµ chó thÝch cÊu t¹o cña tuþ.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10: Tuþ ®îc chia thµnh c¸c tiÓu thuú, ng¨n c¸ch nhau bëi c¸c v¸ch liªn kÕt: - C¸c nang tuþ ngo¹i tiÕt: cã rÊt nhiÒu, h×nh d¹ng kh«ng nhÊt ®Þnh (trßn, bÇu dôc hay ®a diÖn), lßng rÊt hÑp kh«ng râ, b¾t mµu tÝm ®á. - Tuþ néi tiÕt: ®¹i diÖn bëi c¸c tiÓu ®¶o Langgerhan, ®ã lµ nh÷ng khèi h×nh trßn hoÆc h×nh trøng, b¾t mµu hång nh¹t, nªm r¶i r¸c trong tiÓu thuú xen gi÷a c¸c nang tuþ ngo¹i tiÕt. 61

TuyÕn tôy

- èng bµi xuÊt trong tiÓu thuú: nªm chen gi÷a c¸c nang tuþ ngo¹i tiÕt, cã kÝch thíc nhá, lßng râ, thµnh lîp bëi biÓu m« vu«ng ®¬n. - èng bµi xuÊt gian tiÓu thuú: nªm ë v¸ch gian tiÓu thuú, èng lín, lßng réng, thµnh lîp bëi biÓu m« vu«ng ®¬n hoÆc trô ®¬n, xung quanh biÓu m« lµ mét vá x¬ dµy b¾t mµu hång nh¹t. 2. VËt kÝnh x40 - Tuþ néi tiÕt cã c¸c mao m¹ch lµ c¸c khe s¸ng nhá, xen gi÷a nh÷ng d©y tÕ bµo (h×nh ®a diÖn, bµo t¬ng b¾t mµu hång nh¹t, nh©n trßn lÊm tÊm s¸ng mµu) nèi víi nhau thµnh líi. - Nang tuþ ngo¹i: cÊu t¹o bëi 2 lo¹i tÕ bµo: + TÕ bµo chÕ tiÕt: h×nh th¸p, bµo t¬ng ë cùc ngän tÕ bµo b¾t mµu axit (mµu hång), bµo t¬ng ë cùc ®¸y b¾t mµu base (tÝm ®Ëm). Nh©n trßn s¸ng mµu nªm ë ®¸y tÕ bµo. + TÕ bµo trung t©m tuyÕn nang: nªm kh«ng liªn tôc ë phÝa ngän cña tÕ bµo h×nh th¸p (nªn gÇn nh che lÊp lßng tuyÕn nang), tÕ bµo dÑt hoÆc h×nh thoi, gianh giíi bµo t¬ng kh«ng râ, nh©n trßn hoÆc h¬i dµi sÉm mµu.

1

4

III. H×nh vÏ minh ho¹

3

2

4

1

62

1. C¸c nang tuyÕn tôy ngo¹i tiÕt 2. èng bµi xuÊt trong tiÓu thuú; 3. èng bµi xuÊt gian tiÓu thuú 4. TiÓu ®¶o Langerhans (tôy néi tiÕt).

IV. C©u hái

1. ChØ trªn tiªu b¶n: nang tuþ ngo¹i tiÕt, tuþ néi tiÕt, èng bµi xuÊt trong tiÓu thuú vµ èng bµi xuÊt gian tiÓu thuú. 2. VÏ h×nh vµ chó thÝch cÊu t¹o cña tuþ.

Tiªu b¶n sè 28:

tuyÕn díi hµm

TrÝch thñ tõ: Ngêi Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

1. Ph©n biÖt ®îc 3 lo¹i nang tuyÕn: nang níc, nang nhµy, nang pha. 2. NhËn biÕt ®îc èng Pfluger vµ èng bµi xuÊt c¸i. 3. VÏ h×nh cÊu t¹o tuyÕn díi hµm.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10 63

TuyÕn níc bät ®îc chia thµnh nhiÒu thuú, ng¨n c¸ch nhau bëi nh÷ng v¸ch liªn kÕt mµu hång nh¹t, trong tiÓu thuú cã: + Nang níc: chiÕm ®a sè, cã h×nh cÇu b¾t mµu tÝm, lßng kh«ng râ. + Nang nhµy: rÊt Ýt, cã h×nh cÇu hoÆc h×nh bÇu dôc, thµnh b¾t mµu hång rÊt nh¹t. + Nang pha: Ýt, cã h×nh bÇu dôc hoÆc chia nh¸nh, thµnh gåm 2 phÇn: phÇn mµu hång nh¹t ë phÝa trong (lµ c¸c tÕ bµo tiÕt nhµy), phÇn mµu tÝm kh«ng liªn tôc nªm ë r×a nang (h×nh liÒm) lµ c¸c tÕ bµo tiÕt níc. + èng Pfluger: b¾t mµu ®á t¬i, thµnh lîp bëi biÓu m« trô ®¬n. + èng bµi xuÊt c¸i: nªm ë v¸ch gian tiÓu thuú, thµnh kh«ng ®Òu, cã nhiÒu hµng tÕ bµo (biÓu m« trô tÇng hoÆc biÓu m« l¸t tÇng kh«ng sõng ho¸). 2. VËt kÝnh x40 Ph©n biÖt tÕ bµo c¬ biÓu m« vµ tÕ bµo chÕ tiÕt: - TÕ bµo c¬ biÓu m«: nªm ë phÝa ngoµi kh«ng liªn tôc, dÑt, nh©n mµu tÝm thÉm. - TÕ bµo chÕ tiÕt: tÕ bµo tiÕt nhµy h×nh vu«ng, bµo t¬ng s¸ng mµu, nh©n dÑt nªm s¸t ®¸y cña tÕ bµo. TÕ bµo tiÕt níc h×nh th¸p, bµo t¬ng mµu tÝm, nh©n trßn nªm ë ®¸y tÕ bµo. ë nang pha tÕ bµo tiÕt níc t¹o thµnh liÒm Gianuzzi.
III. H×nh vÏ minh ho¹

4 3

1

2 4
64

1. Nang níc; 2. Nang nhµy; 3. Nang pha; 4. èng Pfluger. IV. C©u hái

1. ChØ trªn tiªu b¶n: nang níc, nang nhµy, nang pha, èng Pluger, èng bµi xuÊt c¸i. 2. VÏ h×nh cÊu t¹o tuyÕn díi hµm vµ chó thÝch.

Tiªu b¶n sè 29:

thËn

TrÝch thñ tõ: ThËn thá hoÆc chã Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

1. Ph©n biÖt ®îc vïng vá vµ vïng tuû cña thËn 2. NhËn biÕt ®îc : tiÓu cÇu thËn, èng gÇn, èng xa, èng gãp vµ èng nhó. 3. VÏ h×nh vµ chó thÝch cÊu t¹o cña thËn.

65

II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10: Ph©n biÖt vïng vá vµ vïng tuû - Vïng vá: lµ nh÷ng vïng cã mµu hång ®Ëm trªn tiªu b¶n, gåm cã nh÷ng èng c¾t ngang hoÆc däc, xen gi÷a c¸c èng cã nh÷ng khèi h×nh cÇu (mµu hång ®Ëm). - Vïng tuû: gåm toµn c¸c èng c¾t ngang hoÆc c¾t däc, b¾t mµu nh¹t h¬n so víi c¸c èng cña vïng vá, bao gåm: + Th¸p Ferrein: lµ mét vïng nhá, hÑp vµ dµi, gåm nh÷ng èng c¾t däc xÕp song song víi nhau (nªm ë vïng vá). + Th¸p Malpighi: lµ mét vïng rÊt réng gåm nh÷ng èng c¾t ngang hoÆc c¾t v¸t, kÝch thíc kh«ng ®Òu (nªm ë vïng tuû). 2. VËt kÝnh x40 - TiÓu cÇu thËn: lµ nh÷ng khèi h×nh cÇu nªm ë vïng vá, cã cÊu t¹o: chïm mao m¹ch Malpighi lµ mét ®¸m tÕ bµo hçn ®én nªm ë trung t©m tiÓu cÇu. - Khoang Bowmann: Lµ khe s¸ng hÑp bao quanh chïm mao m¹ch Malpighi. L¸ ngoµi cña Bowmann lµ biÓu m« l¸t ®¬n. - èng gÇn: lµ nh÷ng èng b¾t mµu ®Ëm, nªm s¸t tiÓu cÇu thËn, lßng èng hÑp, thµnh èng cã 5-6 tÕ bµo cã bµo t¬ng b¾t hång. - èng xa: nªm s¸t tiÓu cÈu thËn, cã mµu nh¹t h¬n tiÓu cÇu thËn, lßng èng réng h¬n vµ thµnh èng cã nhiÒu tÕ bµo h¬n èng gÇn. ë mét sè èng xa, trªn thµnh èng ngay s¸t víi tiÓu cÇu thËn cã mét ®¸m nh©n b¾t mµu tÝm, ®ã chÝnh lµ vÕt ®Æc. - èng gãp: nªm ë th¸p Ferrein hoÆc th¸p Malpighi, lµ nh÷ng èng c¾t ngang hoÆc däc thµnh ®îc lîp bëi biÓu m« vu«ng ®¬n hoÆc trô ®¬n, gianh giíi gi÷a c¸c tÕ bµo biÓu m« râ, bµo t¬ng rÊt s¸ng mµu. 66

- èng nhó: lµ nh÷ng èng c¾t ngang hoÆc chÐo, cã lßng h×nh khÕ thµnh ®îc phñ bëi biÓu m« trô ®¬n, gianh giíi gi÷a c¸c tÕ bµo biÓu m« râ, bµo t¬ng s¸ng mµu.
III. H×nh vÏ minh ho¹

5 4

4

1 3 2 1 3 1

2
1. TiÓu cÇu thËn; 2. èng gÇn; 3. èng xa; 4. èng gãp; 5. Th¸p Ferrein cña vïng tuû (tia tuû).

1. èng gãp 2. Mao m¹ch; 3.èng trung gian.

IV. C©u hái

1. ChØ trªn tiªu b¶n: tiÓu cÇu thËn, èng gÇn, èng xa, èng gãp, th¸p Ferrein. 67

2. M« t¶ cÊu t¹o cña tiÓu cÇu thËn, èng gÇn. 3. VÏ h×nh cÊu t¹o cña thËn vµ chó thÝch.

Tiªu b¶n sè 30:

tuyÕn thîng thËn
68

TrÝch thñ tõ: Thá Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

1. Ph©n biÖt ®îc tuyÕn thîng thËn vá vµ thîng thËn tuû. 2. Ph©n biÖt ®îc 3 líp cña tuyÕn thîng thËn vá. 3. ThÊy râ tuyÕn thîng thËn vá vµ thîng thËn tuû ®Òu lµ tuyÕn néi tiÕt kiÓu líi.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10 TuyÕn thîng thËn ®îc bäc bëi vá x¬ cã mµu hång nh¹t. Nhu m« tuyÕn ®îc chia thµnh 2 vïng: - Thîng thËn vá: kh¸ dµy, chia thµnh 3 líp, tõ ngoµi vµo trong: + Líp cung: nªm ngµy s¸t vá x¬, s¸ng mµu, gåm nh÷ng d©y tÕ bµo uèn cong thµnh nh÷ng h×nh cung. + Líp bã: dµy nhÊt, mµu hång, gåm nh÷ng d©y tÕ bµo xÕp song song víi nhau vµ th¼ng gãc víi vá x¬. Xen gi÷a c¸c d©y tÕ bµo cã c¸c khe s¸ng, ®ã lµ nh÷ng mao m¹ch. + Líp líi: máng, mµu hång tÝm, gåm c¸c d©y tÕ bµo nèi víi nhau thµnh líi, xen kÏ lµ c¸c mao m¹ch. - Thîng thËn tuû: ë vïng trung t©m, mµu tÝm, gåm nh÷ng d©y tÕ bµo h×nh ®a diÖn kh¸ lín, nèi víi nhau thµnh líi, xen kÏ lµ c¸c m¹ch m¸u lßng rÊt réng. 2. VËt kÝnh x40 Xem ®Æc ®iÓm tÕ bµo cña tõng líp cña tuyÕn thîng thËn. - TÕ bµo ë líp cung: dµi vµ hÑp, gianh giíi tÕ bµo râ, nh©n h×nh cÇu sÉm mµu nªm ë gi÷a tÕ bµo, bµo t¬ng s¸ng mµu.

69

- TÕ bµo ë líp bã: h×nh ®a diÖn gianh giíi râ, nh©n trßn, bµo t¬ng mµu hång cã nh÷ng kh«ng bµo s¸ng nªn gäi lµ tÕ bµo xèp. - TÕ bµo líp líi: nhá, gianh giíi kh«ng râ, bµo t¬ng b¾t mµu hång tÝm, nh©n trßn s¸ng. - TÕ bµo ë thîng thËn tuû: kh¸ lín, h×nh ®a diÖn gianh giíi tÕ bµo râ rµng, bµo t¬ng cã nh÷ng h¹t b¾t tÝm, nh©n trßn s¸ng nªm gi÷a tÕ bµo.
III. H×nh vÏ minh ho¹

1. Vá x¬ 2.TuyÕn thîng thËn vá: a. Líp cung; b. Líp bã; c. Líp líi 3. TuyÕn thîng thËn tuû.

70

IV. C©u hái

1. M« t¶ cÊu t¹o cña tuyÕn thîng thËn vá vµ thîng thËn tuû. 2. ChØ trªn tiªu b¶n: 3 líp cña thîng thËn vá. Thîng thËn tuû. 3. VÏ h×nh cÊu t¹o cña tuyÕn thîng thËn.

tiªu b¶n sè 31:

tuyÕn yªn

TrÝch thñ tõ: Ngêi 71

Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

1. Ph©n biÖt ®îc 3 thuú cña tuyÕn yªn: thuú tríc, thuú trung gian, thuú sau 2. Ph©n biÖt ®îc 3 lo¹i tÕ bµo ë thuú tríc: tÕ bµo a axit, a base, kþ mµu. 3. NhËn biÕt ®îc thuú tríc tuyÕn yªn lµ tuyÕn néi tiÕt kiÓu líi. 4. VÏ h×nh vµ chó thÝch cÊu t¹o tuyÕn yªn.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10: Ph©n biÖt 3 thuú: - Thuú tríc: b¾t mµu ®Ëm nhÊt, cã dµy ®Æc c¸c tÕ bµo, nh÷ng tÕ bµo nèi víi nhau thµnh d©y vµ thµnh líi, xen kÏ lµ líi mao m¹ch (rÊt réng, trong cã nhiÒu hång cÇu). - Thuú sau: b¾t mµu hång nh¹t, cã Ýt tÕ bµo vµ nh÷ng sîi thÇn kinh kh«ng cã myelin vµ c¸c mao m¹ch m¸u. - Thuú trung gian: cã nh÷ng tói chøa chÊt keo mµu hång. 2. VËt kÝnh x40: Ph©n biÖt 3 lo¹i tÕ bµo cña thuú tríc: - TÕ bµo a axit kh¸ lín, h×nh cÇu, bµo t¬ng b¾t mµu ®á t¬i. - TÕ bµo a base lín, h×nh cÇu hoÆc ®a diÖn, bµo t¬ng b¾t mµu tÝm nh¹t. - TÕ bµo kþ mµu: kh¸ lín, bµo t¬ng kh«ng b¾t mµu nªn chØ thÊy nh©n (nh©n bªng nh©n cña tÕ bµo a base).
III. H×nh vÏ minh häa

72

1. Mao m¹ch m¸u; 2. TÕ bµo a acid; 3. TÕ bµo a base 4 vµ 5. TÕ bµo kþ mÇu.
IV. C©u hái

1, ChØ trªn tiªu b¶n: thuú tríc, thuú trung gian, thuú sau cña tuyÕn yªn, tÕ bµo a axit, tÕ bµo a base vµ tÕ bµo kþ mµu, c¸c mao m¹ch m¸u ë thuú tríc tuyÕn yªn. 2, VÏ h×nh vµ chó thÝch cÊu t¹o cña thuú tríc tuyÕn yªn.

Tiªu b¶n sè 32:

tinh hoµn

TrÝch thñ tõ: Thá Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

1) ThÊy ®îc cÊu t¹o vi thÓ cña èng sinh tinh.

73

2) NhËn biÕt ®îc: tinh nguyªn bµo, tinh bµo, tiÒn tinh trïng, tinh trïng, tÕ bµo Sertoli. 3) NhËn biÕt ®îc tuyÕn kÏ cña tinh hoµn. 4) VÏ h×nh cÊu t¹o cña tinh hoµn vµ chó thÝch.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10 - èng sinh tinh: lµ nh÷ng èng c¾t ngang h×nh trßn hoÆc bÇu dôc lín, cã gianh giíi phÝa ngoµi râ rµng. - TuyÕn kÏ tinh hoµn: lµ ®¸m tÕ bµo nªm trong m« liªn kÕt xen gi÷a c¸c èng sinh tinh. 2. VËt kÝnh x40 - Thµnh èng sinh tinh: ®îc lîp bëi biÓu m« tinh: gåm c¸c tÕ bµo dßng tinh ë c¸c giai ®o¹n kh¸c nhau vµ c¸c tÕ bµo Sertoli. Tõ ngoµi vµo trong cã: + TÕ bµo Sertoli: nªm s¸t biªn giíi ngoµi cña thµnh èng, xen gi÷a c¸c tinh nguyªn bµo, nh©n lín s¸ng mµu, h×nh trßn, cã mét h¹t nh©n to mµu tÝm ®á næi râ. + Tinh nguyªn bµo: nªm s¸t ngay mµng ®¸y xÕp thµnh 1-2 hµng xen gi÷a c¸c nh©n cña tÕ bµo Sertoli, kh«ng thÊy bµo t¬ng mµ chØ thÊy nh©n trßn nhá b¾t mµu tÝm sÉm. + Tinh bµo: xÕp thµnh 2-3 hµng ë phÝa trong hµng tinh nguyªn bµo vµ tÕ bµo Sertoli. TÔ bµo lín, nh©n trßn lín h¬n nh©n tinh nguyªn bµo nhng kh«ng thÊy mµng nh©n mµ chØ thÊy lÊm tÊm râ nh÷ng thÓ nhiÔm s¾c mµu tÝm ®Ëm. + TiÒn tinh trïng: xÕp thµnh nhiÒu hµng ë phÝa trong hµng tinh bµo, kh«ng thÊy râ bµo t¬ng mµ chØ thÊy nh©n trßn nhá, s¸ng mµu. + Tinh trïng: gåm 2 phÇn: - §Çu h×nh h¹t thãc hoÆc h×nh dÊu phÈy b¾t mµu tÝm ®Ëm, nªm xen gi÷a c¸c tiÒn tinh trïng hoÆc c¸c tinh bµo. 74

- §u«i: dµi b¾t mµu hång híng vµo lßng èng sinh tinh. - TuyÕn kÏ: gåm c¸c tÕ bµo tuyÕn h×nh ®a diÖn, nh©n trßn, bµo t¬ng b¾t mµu hång, ®øng r¶i r¸c hoÆc häp thµnh ®¸m nhá 3-4 tÕ bµo c¹nh c¸c mao m¹ch m¸u.
III. H×nh vÏ minh ho¹

a 1 2 3 b
A. èng sinh tinh; B. TuyÕn kÏ. 1. Lßng èng sinh tinh; 2. BiÓu m« tinh

1 2 5

4
1. Tinh nguyªn bµo; 2. Tinh bµo 3. Tinh tö (tiÒn tinh trïng) 4. Tinh trïng 5. TÕ bµo Sertoly.

IV. C©u hái

1. ChØ trªn tiªu b¶n: tÕ bµo Sertoli, tinh nguyªn bµo, tinh bµo, tiÒn tinh trïng, tinh trïng, tuyÕn kÏ. 2. VÏ cÊu t¹o cña mét èng sinh tinh vµ tuyÕn kÏ.

75

Tiªu b¶n sè 33:

buång trøng

TrÝch thñ tõ: Thá Ph¬ng ph¸p nhuém: H.E
I. Môc tiªu

1. Ph©n biÖt ®îc biÓu m« phñ buång trøng, vïng vá vµ vïng tuû cña buång trøng. 2. NhËn biÕt ®îc: nang trøng nguyªn thuû, nang trøng nguyªn ph¸t, nang trøng ®Æc, nang trøng cã hèc. 3. VÏ h×nh cÊu t¹o cña buång trøng.
II. Néi dung quan s¸t vµ nhËn biÕt

1. VËt kÝnh x10: * Ph©n biÖt vïng vá vµ vïng tuû: - Vïng tuû: lµ vïng trung t©m cña buång trøng, cã m« liªn kÕt, m¹ch m¸u vµ nh÷ng sîi c¬ tr¬n. - Vïng vá: lµ vïng ngo¹i vi cña buång trøng, cã cÊu t¹o bëi m« liªn kÕt dµy ®Æc vµ nh÷ng khèi h×nh cÇu, kÝch thíc kh«ng ®Òu nhau ®ã lµ c¸c nang trøng. * BiÓu m« phñ buång trøng: lµ biÓu m« vu«ng ®¬n. * Ph©n biÖt c¸c lo¹i nang trøng: 76

- Nang trøng nguyªn thuû: cã nhiÒu, nªm ngay s¸t díi biÓu m« phñ buång trøng, kÝch thíc nhá h×nh trßn s¸ng mµu cÊu t¹o gåm no·n s¸ng mµu nªm ë gi÷a nang, xung quanh no·n cã mét hµng tÕ bµo nang dÑt. - Nang trøng nguyªn ph¸t: lín h¬n nang trøng nguyªn thuû, h×nh trßn, cÊu t¹o gåm cã no·n ë gi÷a, xung quanh no·n cã mét hµng tÕ bµo nang h×nh vu«ng. - Nang trøng ®Æc: tõ trong ra ngoµi cÊu t¹o gåm: + No·n kh¸ lín, s¸ng mµu. + Mµng trong suèt: lµ mét ®êng viÒn mµu hång ®Ëm bao xung quanh no·n. + C¸c tÕ bµo nang: cã tõ 2 hµng tÕ trë lªn (chØ thÊy râ nh©n mµu tÝm sÉm) - Nang trøng cã hèc: kÝch thíc kh¸c nhau vµ kh¸ lín. No·n kh¸ lín, xung quanh no·n cã mµng trong suèt. C¸c tÕ bµo nang cã nhiÒu hµng vµ cã nh÷ng hèc chøa níc mµu hång gäi lµ hèc nang trøng. ë nh÷ng nang trøng cã hèc ë giai ®o¹n cuèi hèc nang trøng rÊt lín, thµnh hèc cã 2 líp tÕ bµo kh¸ dµy ®ã lµ líp h¹t, cã thÓ thÊy gß no·n lµ mét ®¸m tÕ bµo nang bao quanh no·n vµ låi vµo hèc nang trøng. 2. VËt kÝnh x40 - ë nang trøng nguyªn thuû: tÕ bµo nang dÑt - ë nang trøng nguyªn ph¸t, nang trøng ®Æc vµ nang trøng cã hèc: tÕ bµo nang h×nh vu«ng. - No·n thêng s¸ng mµu, kh«ng thÊy mµng nh©n nhng thÊy râ c¸c thÓ nhiÔm s¾c lÊm tÊm.
III. H×nh vÏ minh ho¹

77

1

1. BiÓu m« buång trøng (vu«ng ®¬n) 2. Nang trøng nguyªn thuû 3. Nang trøng nguyªn ph¸t 4. Nang trøng ®Æc; 5. No·n. 1. No·n; 2. Mµng trong suèt;

2 2 3 4 5

3. Líp h¹t; 4. Hèc nang trøng; 5. Líp vá trong; 6. Líp vá ngoµi; 7. M« liªn kÕt.

4

1 2 3 56 7

IV. C©u hái

1. ChØ trªn tiªu b¶n: c¸c lo¹i nang trøng ë c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn kh¸c nhau vµ biÓu m« phñ buång trøng. 2. VÏ h×nh cÊu t¹o buång trøng. 78

79