Σχεδιάγραμμα Έκθεσης

Γλώσσα – Γλωσσομάθεια - Λακωνικότητα

ΓΛΩΣΣΑ
Άνθρωπος

«φύσει κοινωνικό ον»

άρα ανάγκη επικοινωνίας

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
Πομπός
Δέκτης

Δέκτης (μονόδρομη,
μονόλογος)

αμφίδρομη επικοινωνία

Πομπός

διάλογος

ΤΡΟΠΟΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ - ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΤΟΥ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ
 Μη Λεκτικοί (μιμητική, σύμβολα, σημάδια)
 Λεκτικοί (λόγος προφορικός και γραπτός)
ΛΟΓΟΣ (ΓΛΩΣΣΑ)
 Δυνάμει Λόγος = ο ενδιάθετος λόγος, η εσωτερική πλευρά της γλώσσας, το πνευματικό
περιεχόμενο του ανθρώπου, η σκέψη
 Προφορικός Λόγος = η εξωτερική πλευρά της γλώσσας με ακουστικό χαρακτήρα, η ομιλία

ΟΡΙΣΜΟΣ
Γλώσσα είναι ένα σύστημα συμβόλων που βρίσκονται σε λειτουργική ενότητα, αποτελούν έναν
ιδιαίτερο κώδικα έκφρασης, επικοινωνίας και σκέψης, που στηρίζεται σε φθόγγους, λέξεις και
προτάσεις και αντανακλά την ξεχωριστή σύλληψη, οργάνωση και έκφραση του κόσμου από ένα
άτομο ή ένα λαό-έθνος. Πρόκειται για μια ικανότητα που πηγάζει από την κοινωνική ζωή και
καθορίζεται από αυτήν. Είναι προϊόν πολιτισμού και κοινωνικός θεσμός. Η κοινωνική συμβίωση
γεννά ανθρώπινους θεσμούς με μερική ή καθολική αξία και η γλώσσα ανήκει στη δεύτερη
κατηγορία.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ
1. Η γλώσσα ικανοποιεί την ανάγκη για επικοινωνία και συνεννόηση μεταξύ των ανθρώπων και
κατ’ επέκταση συντελεί στην επίτευξη της αρμονικής κοινωνικής συμβίωσης. Μέσω αυτής οι
άνθρωποι έρχονται σε επαφή, ενημερώνουν και ενημερώνονται, πληροφορούν και
πληροφορούνται και επιλύουν τα προβλήματά τους. Η ουσιαστική ανθρώπινη επικοινωνία
μέσω της γλώσσας καθίσταται επιτακτική σε μια εποχή ηθικής ρηχότητας και αλλοτρίωσης σαν
τη σημερινή, οπού κυριαρχούν η υποκρισία και η εκμετάλλευση. Η εσωτερική καλλιέργεια του
ανθρώπου μέσω της γλώσσας συμπληρώνεται από την ανάπτυξη του θάρρους, της παρρησίας
και της αποφασιστικότητας, δηλαδή των αρετών εκείνων που συνοδεύουν την ελεύθερη
έκφραση.

2. Με την αρωγή της γλώσσας διατηρούνται διαχρονικές αξίες, όπως το μέτρο, ο ανθρωπισμός, η
δημοκρατία για τον ελληνικό πολιτισμό. Καλλιεργείται η ηθική και τίθενται υψηλοί στόχοι και
ιδανικά, αφού μέσου του λόγου, γραπτού ή προφορικού, διαδίδονται οι μεγάλες ιδέες. Ως
δημιουργική ανταλλαγή απόψεων, η γλώσσα μυεί τον άνθρωπο στην υπευθυνότητα, την
άσκηση κριτικής, επομένως και τη δυνατότητα αυτοκριτικής, ώστε να απαλλαγεί από πάθη και
αδυναμίες.

3. Αποτελεί μέσο έκφρασης συναισθημάτων. Η γλώσσα βοηθά τον καθένα να εισέλθει στον
ψυχικό κόσμο των άλλων, να αισθανθεί την ανθρώπινη συγκίνηση και να εκφράσει αληθινά τον
εσωτερικό του κόσμο, με αποτέλεσμα να καλλιεργούνται ευαισθησίες και να εκλεπτύνεται ο
άνθρωπος, σε μια εποχή γενικότερης απευαισθητοποίησης και εσωτερικής δυσαρμονίας. Μόνο
Εκπαιδευτήρια Καίσαρη
Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα

49

Σχεδιάγραμμα Έκθεσης
Γλώσσα – Γλωσσομάθεια - Λακωνικότητα
η γλώσσα θα φέρει κοντά τις καρδιές, θα ευαισθητοποιήσει και θα συντελέσει στη δημιουργία
ακατάλυτων δεσμών.

4. Συντελεί στην κοινωνικοποίηση του ατόμου και στην καλλιέργεια της κοινωνικής συνείδησης,
καθώς μέσα από τη διαπροσωπική επαφή τα άτομα προτάσσουν το «εμείς», σέβονται και
λειτουργούν αλληλέγγυα με τους υπόλοιπους, περιορίζοντας τους διαξιφισμούς και τις
συγκρούσεις και διασφαλίζοντας την κοινωνική αρμονία και συνοχή. Με το λόγο οι πολίτες
διεκδικούν τα δικαιώματά τους, αγωνίζονται για ελευθερία, δικαιοσύνη και αξιοκρατία. Επίσης,
με το λόγο διατυπώνονται αλλά και αναπροσαρμόζονται οι νόμοι, τα άτομα επιτελούν με
συνεννόηση και κατανόηση τους κοινωνικούς τους ρόλους, επιφέροντας την εύρυθμη
λειτουργία των θεσμών και της κοινωνίας γενικότερα. Σήμερα, που οι σχέσεις είναι
τυποποιημένες και συμβατικές και οι κοινωνίες ανταγωνιστικές, χρειαζόμαστε τη βοήθεια της
γλώσσας για μια δημιουργική προσέγγιση των ανθρώπων, για μια αληθινή επικοινωνία και για
τον μετριασμό της αποξένωσης.

5. Γλώσσα και σκέψη. Υπάρχει διαλεκτική σχέση, σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ σκέψης και
γλώσσας. Σύμφωνα με τον F. De Saussure «η γλώσσα μπορεί να παραλληλισθεί με ένα φύλλο
χαρτιού, η σκέψη είναι η μια του όψη και ο ήχος η άλλη. Δεν μπορούμε να κόψουμε την μια του
όψη χωρίς να κόψουμε την ίδια στιγμή και την άλλη. Το ίδιο και στη γλώσσα δεν μπορούμε να
απομονώσουμε ούτε τον ήχο από τη σκέψη ούτε τη σκέψη από τον ήχο». Με τη γλώσσα
ταξινομούμε τον κόσμο, βάζουμε τάξη στο χάος της γύρω πραγματικότητας. Από την άλλη
πλευρά, η σκέψη, η προσπάθεια του ανθρώπου με μια λέξη να κατανοήσει και να ερμηνεύσει
τον κόσμο που τον περιβάλλει, εμπλουτίζει τη γλώσσα με νέα στοιχεία. Ιδέες που δεν μπορούν
να διατυπωθούν δεν είναι απλώς αβέβαιες αλλά ανύπαρκτες. Όσο πιο σύνθετα και
ολοκληρωμένα εκφράζεται ένας άνθρωπος, τόσο περισσότερο κινητοποιεί το πνεύμα του, και
αντίστροφα, όσο πιο καλλιεργημένος είναι πνευματικά, τόσο πιο πλούσια εκφραστικά μέσα
χρησιμοποιεί. Η κατάταξη των νοημάτων και των γλωσσικών συμβόλων καλλιεργεί το
συλλογισμό, νοηματοδοτεί τη σκέψη και εμπλουτίζει το διανοητικό πεδίο των ανθρώπων. Ο
μεστός και ουσιαστικός χαρακτήρας της γλώσσας οδηγεί τις σκέψεις σε ειρμό και λογική
συνάφεια, επιτρέπει τη διεύρυνση των οριζόντων του ατόμου, τη σφαιρική ενημέρωση του
ενάντια σε φαινόμενα παραπληροφόρησης και προπαγάνδας, που αρκετά συχνά προωθούν
σήμερα τα οργανωμένα συμφέροντα. Διαμορφώνοντας το κατάλληλο κριτικό υπόβαθρο, ο
άνθρωπος οδηγείται στην πνευματική ελευθερία, είναι σε θέση να εκφράσει τη διαφωνία του
μέσω της γλώσσας-λόγου και να προβάλλει τις θετικές του αντιπροτάσεις. Ελέγχει επίσης τα
μηνύματα, που σήμερα δέχεται με καταιγιστικό τρόπο, κατευθύνεται προς τη παιδεία και τη
γνώση, στοιχεία που απαλλάσσουν από την πνευματική μονομέρεια του καιρού μας. Εξάλλου, η
καλλιέργεια ευρύτερων πνευματικών ενδιαφερόντων και η απόρριψη της χειραγώγησης, που
προσφέρει η ορθή αντίληψη και χρήση της γλώσσας, αποτελούν παράγοντες ενδυνάμωσης του
ηθικοπνευματικού μας πολιτισμού, στοιχείο καθοριστικό, λόγω της επικράτησης στείρων
τεχνοκρατικών μοντέλων ζωής.

6. Συμβάλλει στην πνευματική ανάπτυξη. Η ανάπτυξη των Επιστημών στηρίχτηκε στη μελέτη,
στη σύγκριση, στην ανάλυση των δεδομένων, στους συλλογισμούς και στην εμβάθυνση των
εννοιών, που πετυχαίνονται με τη βοήθεια της γλώσσας. Αποτελεί το κυριότερο μέσο
παιδαγωγικής. Οδηγεί στον προβληματισμό, στη διεύρυνση του γνωστικού πεδίου, στην
ανάπτυξη της κρίσης. Δίνει τη δυνατότητα στο άτομο να ικανοποιήσει τη φιλομάθειά του. Το
βοηθά να φτάσει στην ανθρωπογνωσία, καθώς και στη γνώση και στον προσδιορισμό του
φυσικού περιβάλλοντος. Ο Βιτγκενστάιν έλεγε «τα όρια της γλώσσας μου είναι τα όρια του
κόσμου μου».

7. Αποτελεί το βασικό στοιχείο για την ικανοποίηση της ανθρώπινης ύπαρξης και όλων των
επιτευγμάτων του ανθρώπινου πνεύματος. Χωρίς τη γλώσσα, οι διάφορες πολιτιστικές
Εκπαιδευτήρια Καίσαρη
50
Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα

η θρησκεία και η παράδοση ενός τόπου. 8. Έτσι ο διάλογος παίρνει το χαρακτήρα γόνιμης συζήτησης και οδηγεί στην αλήθεια. στηρίζεται στο διάλογο και αυτός με τη σειρά του στην καλλιέργεια της γλώσσας. γόνιμο έδαφος για την έκφραση καλλιτεχνικών ανησυχιών. τις σχέσεις της χώρας του με τις άλλες. Φυσικοί αλλά και πολιτισμικοί προσδιορισμοί συνέχουν ένα σύνολο ανθρώπων και συνδέουν τα μέλη του με κοινή εθνική συνείδηση και ταυτότητα. για την προάσπιση της εθνικής του ακεραιότητας. Η ποιοτική γλωσσική έκφραση αποτελεί προϋπόθεση του εποικοδομητικού διαλόγου. Ανάμεσα στους δεύτερους τη σημαντικότερη θέση κατέχει δικαιωματικά η γλώσσα. Όταν τα άτομα που διαλέγονται έχουν ένα ανεπτυγμένο γλωσσικό όργανο και εκφραστική άνεση. Το ιδεώδες πολίτευμα. Και αυτό για δύο λόγους. η εθνική ταυτότητα ενός λαού και με τη γνώση της ο πολίτης καλλιεργεί την εθνική του συνείδηση. που δεν αποφορτίζουν μόνο τους δημιουργούς αλλά αναβαθμίζουν ποιοτικά και τη δική μας ζωή. Γλώσσα και εθνική ταυτότητα. τα επιχειρήματά τους είναι εύστοχα και οι προτάσεις τους ουσιαστικές. Αποκρυσταλλώνεται. Η γλώσσα είναι πεδίο δημιουργίας . 9. από τη διεκδίκηση των ελευθεριών του. Η κατανόηση του πολιτικού λόγου από μέρους του γλωσσικά Εκπαιδευτήρια Καίσαρη 51 Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα . Εκτός. η λογοτεχνία είναι διέξοδοι των καλλιτεχνικών αναζητήσεων. Η γλώσσα αποθανατίζει εμπειρίες και γνώσεις. Με τη συμβολή του λόγου διατηρούνται τα ήθη και τα έθιμα. Από την άλλη είναι το αδιάψευστο τεκμήριο της ιστορικής συνέχειας του λαού. παραδειγματίζεται από τα σφάλματα του παρελθόντος και . οικοδομεί τα στοιχεία εκείνα που συνδέουν το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον ενός λαού. λοιπόν. Ο πολιτικός λόγος γεννήθηκε με τη γλώσσα. Υπάρχει λοιπόν μια διαλεκτική σχέση γλώσσας / λόγου και δημοκρατίας. γιατί συνειδητοποιεί την άρρηκτη σχέση γλώσσας πατρίδας. γιατί με αυτήν εξέφραζαν τα προβλήματα. τότε οι απόψεις τους είναι διατυπωμένες με σαφήνεια. ενδυναμώνει το εθνικό του φρόνημα και μάχεται. 11. αλλά ο άνθρωπος θα ήταν αναγκασμένος να ξεκινά κάθε φορά από το μηδέν. ο μάρτυρας της διαχρονικής πορείας του στο ιστορικό γίγνεσθαι. Η καλλιέργεια της γλώσσας σημαίνει και ανάπτυξη του πνεύματος. τους πόθους και τα οράματά τους. υλοποιώντας τη βαρυσήμαντη αποστολή τους και διαφυλάσσεται η πολιτιστική ταυτότητα ενός λαού. ενώ η παρακμή του συνδέεται με την απώλεια της. το κυριότερο. που καθορίζει το στίγμα του λαού μέσα στον κόσμο. είναι απαραίτητη η γλωσσική παιδεία ως μέσο άμυνας ενός αναπτυσσόμενου μάλιστα λαού. εκφράζονται οι πνευματικοί άνθρωποι. ενώ η τηλεόραση ενισχύει τον πολιτιστικό επεκτατισμό των αναπτυγμένων κρατών. εφόσον λόγος-νόηση και λόγος-έκφραση συναποτελούν τη λογική που διαφοροποιεί τον άνθρωπο από τα υπόλοιπα όντα. η ποίηση. η δημοκρατία. Ο πολίτης γνωρίζει τα ιστορικά γεγονότα. και στους πολιτισμικούς η θρησκεία. Το θέατρο. συνειδητοποιεί τη βαθύτερη φυσιογνωμία του. αν χρειαστεί. το ιστορικό παρελθόν. Ο Ψυχάρης συνήθιζε να λέει ότι «γλώσσα και πατρίδα είναι το ίδιο». όπως ο ελληνικός. εξασφαλίζοντας την ιστορική συνέχεια και την ενιαία εθνική του πορεία. τα ήθη και τα έθιμα. που το κλίμα ευνοεί την αντιπαραδοσιακότητα και κυριαρχεί η ξενομανία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι Έλληνες επί Τουρκοκρατίας.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . λοιπόν. Από τη μία. καλλιέργεια κριτικής – προβληματισμού. Στους φυσικούς υπάγεται η φυλετική καταγωγή και ο εθνικός χώρος. ο πολίτης μέσω αυτής ασκεί έλεγχο στην εξουσία στηλιτεύοντας κάθε μορφή αδικίας ή παραβίασης. Ειδικά σήμερα. Σημαντική είναι η γλώσσα για την πολιτική λειτουργία του ατόμου. Η ιστορική επιβίωση άλλωστε ενός έθνους εξαρτάται αποφασιστικά από τη διατήρηση της γλώσσας. που οφείλουν την αντοχή τους στη γλώσσα . ανταλλαγή απόψεων και διεύρυνση των οριζόντων του ατόμου. δηλαδή τα σύνορα. αποτελεί το πολιτισμικό σύνορο. γιατί η γλώσσα αποτελεί το στοιχείο όπου συγκεφαλαιώνονται όλες οι στιγμές της προηγούμενης διαδρομής του είναι ένα απόσταγμα από μνήμες. που ξεχωρίζει την ομόγλωσση κοινότητα από κάθε άλλη αλλόγλωσση και δημιουργεί στα μέλη της τη συνείδηση του εθνικού «εμείς».Λακωνικότητα κατακτήσεις και εμπειρίες δε θα μεταδίδονταν από γενιά σε γενιά. που απειλείται από εξωτερικούς εχθρούς. 10.

έννοιες. Μέσα. το γνωστό γλωσσικό χάσμα ανάμεσα στους λόγιους που στράφηκαν στον αρχαϊσμό και σ’ αυτούς που παρέμειναν πιστοί οπαδοί της καθομιλουμένης. Μιλώντας ειδικά για την ελληνική γλώσσα. ανάλογα με τις πολιτικοκοινωνικές εξελίξεις και τις κατακτήσεις που δέχτηκε η χώρα μας. λόγω της νευραλγικής της θέσης μέσα σε τρεις χιλιάδες χρόνια. καλλιεργείται η ειδική γνώση και αναβαθμίζεται το βιοτικό επίπεδο. Κατά τη διάρκεια των χιλιετιών. οικονομικός και ολοκληρωμένος τρόπος συνεννόησης στάθηκε ασφαλώς η γλώσσα. ο Δελμούζος και ο Εκπαιδευτήρια Καίσαρη 52 Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα . ιταλικές. Έτσι. της τυφλής κομματικοποίησης και του λαϊκισμού. η πορεία της επικοινωνίας πέρασε από διάφορα στάδια όπως οι χειρονομίες. καθώς προάγονται οι οικονομικές συναλλαγές. άλλος λαός δεν μιλά την ελληνική γλώσσα. υιοθετήθηκαν πρώτα από τον προφορικό και στη συνέχεια από το γραπτό λόγο. όπως η λέξη αρετή. πρέπει να πούμε ότι οι Έλληνες αποτελούν «έθνος ανάδελφον». η γλώσσα πλουτίζεται με νέα λέξεις.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . αποτελώντας από κει και πέρα οργανικό τμήμα του ενιαίου συνόλου της νεοελληνικής. Στις αρχές του εικοστού αιώνα ο Γληνός. 12. προσαρμοσμένες στο τυπικό και στη φωνολογία της. λέξεις ελληνικές. Λέξεις λατινικές. αλλά και στην επικοινωνία μεταξύ των λαών. μέσα από τη γλώσσα-λόγο. γιατί όπως και οι υπόλοιπες υπόκειται στο νόμο της εξέλιξης. τα σινιάλα. Ταυτόχρονα όμως η ελληνική γλώσσα αποτελεί δανείστρια για άλλες γλώσσες και ιδιαίτερα το χώρο της επιστήμης και της ιατρικής. 13. αγγλικές. αλλά ο πιο σύντομος. η γλώσσα εξελίσσεται. ανάλογα με τις κοινωνικοπολιτικές μεταβολές και καθρεφτίζει την κουλτούρα ενός λαού. Είναι σημαντική η προσφορά της για την ανταλλαγή της κουλτούρας των λαών. Είναι. η ηγεσία. Έτσι. δεν έχει την ελληνική ιστορία. Αλλά και αντίστροφα σε μια υγιή δημοκρατία προσφέρονται στους πολίτες ευκαιρίες ενημέρωσης έγκυρης και έγκαιρης. Η αδιάσπαστη ενότητα και συνοχή της ελληνικής γλώσσας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα δείχνει τον πλούτο της και την ανθεκτικότητά της.Λακωνικότητα καλλιεργημένου πολίτη οδηγεί στον περιορισμό των μέσων δημαγωγίας και προπαγάνδας. εμφανίζεται η διγλωσσία. σλαβικές. Παράλληλα. και ειδικά σήμερα. περιορίζονται τα κρούσματα παραπληροφόρησης. όπου ζει. για την προάσπιση της ειρήνης. δηλαδή πια. εξασφαλίζονται δυνατότητες συμμετοχής στα κοινά και διαλόγου. του προφορικού ή γραπτού λόγου. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Η γλώσσα αποτελεί κατάκτηση του ανθρώπου από τη στιγμή που αυτός κατανόησε ότι έπρεπε να επικοινωνήσει στο πλαίσιο της συλλογικής πραγματικότητας. Αυτή αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για τη συνεργασία των πρώτων ανθρώπων και στη συνέχεια για τη μεταλλαγή των απλών κοινωνιών σε οργανωμένες πολιτείες μέσω της διατύπωσης γραπτών νόμων. αλβανικές. το σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα με βάση την πειθώ και την αλληλεγγύη. Ύστερα όμως από την Βυζαντινή περίοδο και κυρίως στα χρόνια του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. τα ελληνικά ήθη και έθιμα. Βέβαια. την καλλιέργεια πνεύματος διεθνισμού χωρίς όμως ισοπέδωση της ιδιαιτερότητας κάθε λαού. λοιπόν. αν και ξενικής καταγωγής. ενώ αντίθετα στηρίζει τη γόνιμη πολιτική αντιπαράθεση και την πολυφωνία. τύπους έκφρασης. αμβλύνονται οι αντιθέσεις και επιλύονται τα οικονομικά προβλήματα. η ελληνική γλώσσα δεν έμεινε στατική. Η κοινή δημοτική γλώσσα αποτελεί εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής. όμως. τη γόνιμη προσπάθεια για την επίλυση προβλημάτων. που έχει αποκτήσει διαφορετική σημασία για κάθε εποχή. γαλλικές. Από την άλλη πλευρά. άρα καλλιέργειας της ίδιας της γλώσσας τους. Για την αποφυγή μάλιστα της σημερινής υπερβιομηχανοποίησης της ζωής μας και το υπερκαταναλωτικού προτύπου. από τη σωστή χρήση του λόγου και την ελεύθερη έκφραση ο λαός πολιτικοποιείται ομαλά. Δημιουργούνται δεσμοί φιλίας και συνεργασίας. Η γλώσσα δεν συμβάλλει μόνο στην επικοινωνία των ατόμων μιας ομόγλωσσης κοινότητας. οι λέξεις αλλάζουν νόημα και περιεχόμενο. οφείλει να προασπίζει το κοινό καλό και να επικυρώνει το σύνταγμα. έχουμε ανάγκη από την πολύτιμη αρωγή της γλώσσας ως ύψιστης ηθικοπνευματικής αξίας. δηλαδή ότι πουθενά στον κόσμο. τουρκικές. Η οικονομική ευημερία διευκολύνεται μέσω της γλώσσας και της επικοινωνίας.

των Υμνογράφων… 9. Η μελωδία. 4. τις αποτυχίες. Γι’ αυτό άλλωστε γλώσσες αναλλοίωτες στο χρόνο δεν υπάρχουν. 3. Έχει χαρακτήρα παγκοσμιότητας ως γλώσσα των κειμένων της κλασσικής αρχαιότητας. γιατί η εθνική κοινότητα που τις έπλασε. Επίσης από το 1945 αρχίζει η κατακλυσμιαία εισαγωγή ξενικών λέξεων και γλωσσικών στοιχείων. που της εξασφάλισε μια πρώιμη και βαθιά καλλιέργεια. 4. άνθισε σε περιόδους εθνικής ακμής και σε εποχές παρακμής υποβαθμίστηκε. στα πλαίσια μιας κακώς εννοούμενης απλοποίησης της και μιας βεβιασμένης προσαρμογής της στο πρακτικό πνεύμα των καιρών που οδήγησε σε γλωσσική ισοπέδωση. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ 1. Εκπαιδευτήρια Καίσαρη Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα 53 . Η πολυτυπία και πολυχρωμία. Αυτό είναι φυσιολογικό καθώς η γλώσσα καθρεπτίζει το ανθρώπινο πνεύμα και παρακολουθεί τις διακυμάνσεις και τις ταλαντώσεις του). Η σημερινή παρουσία της στο λεξιλόγιο όλων των ευρωπαϊκών χωρών και μάλιστα σε σύνθετες και απαιτητικές μορφές επικοινωνίας. 2. είτε αφομοιώθηκε πολιτισμικά από άλλες ισχυρότερες είτε αφανίστηκε. θεωρητικών. Και καθώς δε συνέβη ούτε το ένα ούτε το άλλο στον ελληνισμό. 7. που δεν πολιτογραφήθηκαν στο ελληνικό λεξιλόγιο με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μια χαοτική γλωσσική κατάσταση και ένας γλωσσικός αποπροσανατολισμός. ο ρυθμός. 5. η μουσικότητα.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . Σολοικισμοί και γραμματικές παρατυπίες. 2. λεξιπενία. Η λογική δομή και η στέρεα συγκρότηση των γραμματικοσυντακτικών μηχανισμών της. Έχει τροφοδοτήσει τον παγκόσμιο πολιτισμό με βασικές έννοιες-λέξεις. (Η γλώσσα δεν μένει αμετάβλητη. Ο αρίφνητος λεξιλογικός πλούτος της. ΑΞΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ 1. Εξοβελισμός από το σώμα της γλώσσας φιλοσοφικών. 10. 3. η τονικότητα. Αδιάκοπη καλλιέργεια για 4000 χρόνια ως προφορικός και 3000 χρόνια ως γραπτός λόγος. όπως είναι η επιστήμη και ο πολιτικός λόγος. Συρρίκνωση λεξιλογίου. αναπόδραστα η γλώσσα του άλλαξε από την πρώτη μορφή της. Στάσιμες μένουν μόνο οι γλώσσες που έπαψαν να χρησιμοποιούνται. των Ευαγγελίων. την πρόοδο και την οπισθοδρόμησή τους. Όσο τη μιλούν οι άνθρωποι είναι ζωντανός οργανισμός. Έτσι η διγλωσσία. Εκτεταμένη χρήση αρκτικόλεξων-συντομογραφιών. Αμετάβλητο μένει μόνο ό. Περιορίζεται το γλωσσικό όργανο σε τέτοιο βαθμό που γίνεται ανεπαρκές και για μια στοιχειώδη διανοητική ή συναισθηματική έκφραση. μοναδικό φαινόμενο ιστορικής συνέχειας και ενότητας.Λακωνικότητα Τριανταφυλλίδης ήταν οι μεταρρυθμιστές της δημοτικής που πάλι δεν ευτύχησε.τι είναι νεκρό ή άψυχο και η γλώσσα δεν είναι τίποτα από αυτά τα δύο. αφηρημένων λέξεωνεννοιών. Η δύναμη αφομοίωσης ξένων λέξεων. τις επιτυχίες. 8. 6. αντιπάλευε την ουσιαστική επικράτηση της δημοτικής αλλά τελικά η τελευταία καθιερώθηκε επίσημα το 1976. Εκφράζει λεπτές σημασιολογικές αποχρώσεις και διαθέτει άπειρες εννοιολογικές δυνατότητες. Η πρώιμη και από μεγάλα πνεύματα χρησιμοποίησή της για την έκφραση προηγμένων μορφών σκέψης. αναγκασμένος να παρακολουθεί τις αλλαγές.

Η αποστήθιση εμποδίζει την καλλιέργεια της γλώσσας.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια .  Η υποκατάσταση της ανθρωπιστικής παιδείας από την τεχνοκρατική. ικανής να διευρύνει πνευματικά τους νέους και να εμπλουτίσει το λεξιλόγιο τους. στα ΜΜΕ. γι’ αυτό και η αγωγή που λαμβάνει το άτομο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο για την ουσιαστική εκμάθησή της. στον πολιτικό λόγο. 7. απλουστευτική και «μηχανική» γλώσσα. Δεν πρόκειται για λόγους με ειρμό και περιεχόμενο. Το πρόβλημα ενισχύεται από τη διάσπαση της διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας σε αρχαία και νέα ελληνική και τη μη διδασκαλία των ενδιάμεσων σταδίων της γλώσσας μας. γιατί εγκλωβίζει το μαθητή σε τυποποιημένες και επαναλαμβανόμενες εκφράσεις. Συνθηματική. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 1. Στον αιώνα της πληροφορικής και των τεράστιων τεχνολογικών ανακαλύψεων. λεκτικοί πομφόλυγες χωρίς ουσία.  Η απομνημονευτική παιδεία. Το εκπαιδευτικό μας σύστημα ταλανίζεται από τη στείρα αποστήθιση γνώσεων. παιδεία. 9. καλλιεργεί την ωφελιμιστική αντίληψη για τη γνώση. μέσα στον οποίο εντάσσεται και η γλώσσα μας ως πνευματικό προϊόν. Ο ρόλος του σχολείου  Η γλώσσα και η καλλιέργειά της είναι επίκτητο αγαθό. ΛΟΓΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Επειδή η γλώσσα αντανακλά το πολιτισμικό επίπεδο και με τη σειρά του το δεύτερο αντανακλάται στην πρώτη. στα ξένα ονόματα και υποκοριστικά. δεν είναι η καταλληλότερη. η οποία καθίσταται αυτοσκοπός και όχι μέσο για την απελευθέρωση του ανθρώπου. θα αναζητήσουμε τους παράγοντες της γλωσσικής υποβάθμισης στις εκπαιδευτικές. απομακρύνει ακόμη πιο πολύ το νέο από την πνευματική. καθώς και από την έλλειψη βιβλιογραφίας. αισθητικό αποτέλεσμα. το φαινόμενο της λογόρροιας που παρατηρείται στους νέους. στην ακατάσχετη γλωσσική ξενομάθεια. 6. αισθητικό αποτέλεσμα. αλλά και από εκπαιδευτικούς που δεν έχουν την ικανότητα να εμπνεύσουν γλωσσικά τους νέους. που περιχαρακώνει τον άνθρωπο στα στενά πλαίσια του Εκπαιδευτήρια Καίσαρη 54 Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα . Το γεγονός ακόμη ότι το σχολείο γίνεται προθάλαμος και μόνο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σημασιολογική σύγχυση και αδυναμία ακριβούς διατύπωσης. 8. ηθικές και πολιτικές συνιστώσες του πολιτισμού μας. Οι μαθητές δεν μαθαίνουν ότι ο λόγος δεν είναι μόνο μήνυμα. εκφυλίζοντας έτσι τον πνευματικό του δυναμισμό. που δίνει το προβάδισμα σε άλλου είδους προτεραιότητες και υποσκάπτει τα θεμέλια του ηθικοπνευματικού πολιτισμού. η οποία εμποδίζει τη φαντασία. ιδεολογικές. όμως. την ελεύθερη διατύπωση της σκέψης. από τα κακογραμμένα σχολικά βιβλία. άρα και γλωσσική καλλιέργεια. Η γλωσσική αυτή ξενομανία είναι εμφανής στο λεξιλόγιο των νέων. Αθρόα και αδικαιολόγητη εισροή ξενικών εκφράσεων. Η γλώσσα έχει καταντήσει μέσο προβολής και ισχύος. Αποτέλεσμα της κατάστασης αυτής είναι η στροφή στο βιομηχανοποιημένο τρόπο ζωής. κοινωνικές. αλλά για λεξιπλημμύρα. Παραφθορές και νεολογισμοί.Λακωνικότητα 5. Η γλωσσική. Η κενολογία. 10. στην επιστημονική ορολογία. στη γραφή και στην ομιλία τους. και ιδιαίτερα αυτή που παρέχεται μέσα από την εκπαίδευση. αλλά και μουσικότητα. γιατί ακριβώς επικρατεί αυτή η στείρα τεχνοκρατική αντίληψη. οι μαθητές δεν μαθαίνουν ότι ο λόγος δεν είναι μόνο μήνυμα. αλλά και μουσικότητα. είναι συχνό το φαινόμενο να θεωρείται η καλλιέργεια της γλώσσας μάταιη και ξεπερασμένη. στις επιγραφές.

Δεν είναι τυχαίο ότι παρατηρείται υστέρηση στη σωστή άρθρωση και ομιλία. Αποκλείει το πνεύμα και συνηθίζει το άτομο στο λάθος. Αυτό φυσικά δείχνει σε τι βαθμό έχει αφελληνιστεί όχι μόνο η γλώσσα μας. αφού δεν έχουν πρακτικό όφελος. με παράλογο λεξιλόγιο και χωρίς περιεχόμενο. η «ξύλινη» κομματική γλώσσα και η κουλτουριάρικη γλώσσα ορισμένων κοινωνικών ομάδων που χρησιμοποιούν αυτές τις γλωσσικές μορφές από τις στήλες των εντύπων. Τα αμφίβολης ποιότητας γλωσσικά παρασκευάσματα και τα ξενικά ακούσματα δημιουργούν ένα βαβελικό λεξιλόγιο. Έτσι. Η τηλεοπτική εικόνα γίνεται πάθος που οδηγεί τους ανθρώπους σε ατέλειωτες ώρες τηλεθέασης.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια .  Η έλλειψη καταρτισμένου προσωπικού στις εφημερίδες και τα περιοδικά. χρησιμοποιεί ξένες λέξεις. μαθαίνει λέξεις άδειες και περιττές. παραμορφώνουν τη γλώσσα μας και διαστρέφουν το γλωσσικό μας αισθητήριο. σε κακή εκφορά του ελληνικού λόγου. εντοπίζεται το φαινόμενο πολλά παιδιά να διατυπώνουν καλύτερα τις σκέψεις τους στην Αγγλική ή σε οποιαδήποτε άλλη γλώσσα παρά στη Νέα Ελληνική. που παρακολουθούν επί πολλές ώρες τηλεόραση έχουν πολλά ακούσματα σπασμωδικού λόγου. Ο γλωσσικός λαϊκισμός. Ο ρόλος των ΜΜΕ  Ο εθισμός από μικρή ηλικία στην τηλεοπτική παρακολούθηση οδηγεί το παιδί σε αλλοίωση του γλωσσικού του αισθητηρίου. που απαιτεί συγκέντρωση και διανοητική επεξεργασία. αλλά και σκεπτόμαστε. 2. αλλοιώνει την ελληνική προφορά. Αυτή η τυποποίηση και η επανάληψη ναρκώνει το πνεύμα του ανθρώπου. ένα νόθο και θνησιγενές γλωσσικό ιδίωμα. Άλλωστε με τη γλώσσα δεν εκφραζόμαστε μόνο. και κατακερματίζει την έκφρασή του. Ο ρόλος των διανοουμένων Ανάμεσα στη διανόηση και τον απλό λαό έχει διαμορφωθεί ένα χάσμα.  Η γλωσσική ποιότητα των εκπομπών είναι χαμηλή. γίνονται δέκτες διαφόρων βαρβαρισμών και συντακτικών ασυναρτησιών. παρατονίζει. επιρροές.  Η διαφήμιση που κατακρεουργεί την ελληνική γλώσσα. Στη συνείδηση των μαθητών υποβαθμίζεται το μάθημα της νέας ελληνικής γλώσσας και γραμματικής. όπως και η γλωσσική παιδεία των παρουσιαστών. γι’ αυτό και παραβιάζει τους γραμματικούς και συντακτικούς κανόνες. Ο θεατής δεν χρειάζεται ούτε τη σκέψη ούτε τη φαντασία του να κινητοποιεί. Στην εικόνα βλέπει όσα ο ίδιος έπρεπε να σκεφτεί.  Η κυριαρχία του πολιτισμού της «εικόνας» που υποκαθιστά το λόγο. δημιουργείται μια ιδιάζουσα «τηλε-γλώσσα» με πολλές συγχύσεις. Επηρεάζει κυρίως το παιδί που δε διαθέτει πνευματικά αντίδοτα καθώς βρίσκεται σε μια ηλικία που αντί να μαθαίνει βασικές λέξεις. Έτσι. χωρίς να νιώθουν την ανάγκη να ασχοληθούν με κάποιο λογοτεχνικό ή άλλο σοβαρό και ποιοτικό βιβλίο.  Οι μεταγλωττισμένες ξένες σειρές με την παραφθαρμένη προφορά και τη λανθασμένη απόδοση ξενικών ιδιωματισμών που ανατρέπουν το ρυθμό και τη σύνταξη της ελληνικής. αλλά και το φρόνημά μας. Ο διαφημιστικός λόγος επιδιώκει τον εντυπωσιασμό. που οφείλεται στην αποκοπή και αποστασιοποίηση των διανοουμένων από τις πραγματικότητες και τα προβλήματα της Εκπαιδευτήρια Καίσαρη 55 Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα .  Η εκμάθηση δυο ξένων γλωσσών από το δημοτικό σχολείο. 3. να φανταστεί. να αισθανθεί διαβάζοντας ένα λογοτεχνικό έργο. πράγμα που επιδρά αρνητικά στην οργάνωση του δικού τους προφορικού και γραπτού λόγου. Ο μαθητής θεωρεί περιττή την ενασχόληση με την ποίηση και τη λογοτεχνία. σε γλωσσική ανεπάρκεια. Τα παιδιά. και η άποψη ότι μας αρκούν συγκεκριμένοι επιστημονικοί όροι για να συνεννοούμαστε στο πλαίσιο του χώρου εργασίας μας και κάποιο μικρό επιπλέον γενικότερο λεξιλόγιο. τη στιγμή που το νεαρό άτομο ακόμα δεν έχει αποκτήσει στέρεες βάσεις για την εκμάθηση της μητρικής του γλώσσας.Λακωνικότητα «ειδικού αντικειμένου» και μόνο. εκφωνητών και ηθοποιών.

κομματική συνθηματολογία. τα απλά πράγματα καταντουν Ελευσίνια μυστήρια.τη λογοτεχνική κληρονομιά –και ο ξενότροπος χαρακτήρας της ψυχαγωγίας αποτελούν κανάλια εισδοχής ξένων λέξεων και συντακτικών δομών που αλλοιώνουν τη γλώσσα μας. δεν θέλουμε ούτε και γλώσσα επαρκή για επικοινωνία. στην γνώση μιας πνευματικής ρηχότητας. ποια γλώσσα να μιλήσει. Η υπερσυσσώρευση ατόμων οδηγεί στην ανωνυμία και στην αλλοτρίωση. Ακόμη. Γλώσσα σημαίνει σχέση. Το πνεύμα του κοσμοπολιτισμού που έχει λάβει χαρακτήρα πολιτιστικού ιμπεριαλισμού. στην ανασφάλειά του. ακολουθώντας παράλληλους δρόμους. Μια κοινωνία που δεν κοινωνεί. άρα και την εμπέδωση της αξίας της γλώσσας. Έτσι. ιδεών και ρευμάτων από το εξωτερικό. χωρίς προσβάσεις και διασυνδέσεις με τον ελληνικό χώρο. 5. Οι απαξίες τοποθετούνται στη θέση των ακλόνητων και διαχρονικών αξιών που χάνονται. παγώνει και τη γλώσσα. επικοινωνία. οπότε παρασύρονται από το γλωσσικό συρμό και άλλοτε γίνονται ατομικιστές. χωρίς να συνειδητοποιούν την κοινωνική τους αποστολή για τη μεταλαμπάδευση της γλωσσικής τους παιδείας. επικρατεί μια γενικότερη σύγχυση. το προσφερόμενο πολιτιστικό επίπεδο δεν είναι κατάλληλο για διοχέτευση υγιών προτύπων. φυσικά τη γλώσσα μας. Η αποκοπή από τη γονιμοποιό παράδοση. έχει ισοπεδώσει τις εθνικές κουλτούρες και έχει επηρεάσει το λεξιλόγιο του Νεοέλληνα. το σνομπισμό και το νεοπλουτισμό του Νεοέλληνα οδήγησε στην άκριτη υιοθέτηση ξένων λέξεων. Η ταχύτητα που απαιτεί ο σύγχρονος ρυθμός ζωής δίνει στη γλώσσα ένα γνώρισμα ριπής. η ψυχαγωγία έχει βιομηχανοποιηθεί. ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 1. Οι τυπικές επιδερμικές σχέσεις τυποποιούν τη γλώσσα. Καθιερώθηκαν λέξεις και έννοιες κοφτές. χώρου. γεγονός που μας απομακρύνει από την κληρονομιά και. καταργείται το μέτρο. για αποστασιοποίηση από τον κοινό θνητό. κοινά οράματα. ακατάληπτο από τους κοινούς θνητούς. που δεν έχει συλλογικούς στόχους. την κάνουν ρηχή και λιτή. Περιορίζεται σε έναν στοιχειώδη κώδικα συνεννόησης και το υπόλοιπο της γλωσσικής έκφρασης γίνεται διαφήμιση. Κυριάρχησαν τα αρκτικόλεξα κατά τα πρότυπα των τεχνοκρατικών όρων. με αποτέλεσμα να ζούμε σε μια κοινωνία απρόσωπη. Το αποτέλεσμά είναι να αναπτύσσεται ένα ιδιάζον γλωσσάρι. που πρέπει να συγκαλυφθεί με φραστικά πυροτεχνήματα και λεκτικούς πομφόλυγες. στα σύγχρονα αστικά κέντρα. Καθώς όμως σήμερα δεν έχουμε την ανάγκη για επικοινωνία. που δυσκολεύουν το διάλογο. αυτοματοποιεί τον λόγο. σύνδεση. σύντομες. 2. προκάτ. Η στάση αυτή οφείλεται στην ανάγκη του Έλληνα διανοουμένου για διάκριση. Θέλουμε να πούμε πολλά σε λίγο χρόνο και να τα συγκεντρώσουμε σε λίγο χώρο. Η μοναξιά που παγώνει σήμερα τις ανθρώπινες σχέσεις. Σε αυτές τις πόλεις οι πολίτες άλλοτε συμπεριφέρονται αγελαία. υποβαθμίζει τη γλώσσα. συντηρώντας μια ελιτιστική αντίληψη. γρήγορες. Η ζωή στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις είναι ασφυκτική. που αντανακλάται και στον τρόπο έκφρασης. Η οικονομία χρόνου.Λακωνικότητα καθημερινής ζωής. 4. καθώς και στη μεταφορά αυτούσιων και ανεπεξέργαστων υποδειγμάτων. επαγγελματικό ιδίωμα. τον συνθηματοποιεί. όπου δε δίνεται η δυνατότητα στους πολίτες να επικοινωνήσουν ουσιαστικά και να συναντηθούν ψυχικά. δυνάμεων.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . συνεπώς και να καλλιεργήσουν τη γλώσσα τους. εμπορευματοποιείται. Η υποτίμηση της εθνικής ταυτότητας. που απαιτούν ειδική μύηση για να γίνουν κατανοητά. Οι πνευματικοί άνθρωποι απομονώνονται και περιθωριοποιούνται. 3. είναι αντιπαραδοσιακό. την κάνει γλώσσα μηχανής. Εκπαιδευτήρια Καίσαρη Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα 56 . η έντονη πολιτιστική εξάρτηση που σε συνδυασμό με την επιπολαιότητα.

που αποτελεί σταυροδρόμι πολιτιστικής επικοινωνίας Ανατολής-Δύσης. Η άλωση ενός λαού δεν εξαρτάται μόνο από την οικονομική και πολιτικοστρατιωτική του εξάρτηση και υποταγή. των προτύπων και γενικά της κουλτούρας ενός λαού σε άλλους. του πολιτισμού μας γενικότερα. Μια-μια σβήνουν από τη γλώσσα μας λέξεις μεγάλες. όπως εύστοχα ειπώθηκε. η αξιοπρέπεια. και της εμπορευματοποιημένης τέχνης. Την αφομοίωση εμποδίζουν κοινωνικές ομάδες προνομιούχων και μορφωμένων στρωμάτων. β) για λόγους εξοικείωσης του λαού με την ορθή έκφραση. ενισχύουν την αλλοίωση του τρόπου σκέψης. αλλά και τη γεωγραφική της θέση. όπως θέλουν κάποιοι να φαίνεται. οι πολιτικοί ενισχύουν. Η κομματικοποίηση της γλώσσας. επιστημονικές και αθλητικές ανταλλαγές) σε συνδυασμό με την ιδιοτυπία της γλώσσας μας ως γλώσσας «περιορισμένης» από άποψη διεθνούς επικοινωνιακής αποτελεσματικότητας καθιστούν πιο ευάλωτη τη γλώσσα στην εισροή ξενικών ιδιωμάτων. όπως η τιμή. 2. Με τον όρο «πολιτιστική διείσδυση» εννοούμε τη διοχέτευση των αξιών. σημαίνει πως σβήσανε από μέσα μας οι ευγενέστερες φλέβες του ανθρώπινου μεγαλείου». ενώ στην ουσία προωθούν μια γλώσσα απλοϊκή και καθόλου ποιοτική. μια λαϊκιστική και όχι φιλολαϊκή πολιτική. ΜΜΕ. αλλά υποβαθμισμένες κοινωνίες» ΗΘΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 1. Αυτό δεν είναι τυχαίο. έχουν αφομοιωθεί και εξελληνιστεί. γ) γιατί ευθύνη απέναντι Εκπαιδευτήρια Καίσαρη 57 Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα . η φιλία…. «δεν υπάρχουν υποβαθμισμένες γλώσσες. αφού του μορφωτικού επιπέδου. «Δεν αισθανόμαστε πως το να λείπουνε από το στόμα μας τέτοιες λέξεις. ουδέποτε εξελληνίστηκαν. που δεν επιδιώκουν την αφύπνιση του λαού. Η γλώσσα καθρεφτίζει σήμερα το ήθος ενός λαού ανερμάτιστου. Ο Μαβίλης κάποτε διακήρυξε «Δεν υπάρχει χυδαία γλώσσα. Αυτή διευκολύνεται σήμερα. Ο πολιτισμικός αυτός «ιμπεριαλισμός» σε συνδυασμό με την περιορισμένη τεχνογνωσία της Ελλάδας. Το λεξιλόγιο μιας εποχής δείχνει τα αισθήματα της. Αυτό εξηγεί γιατί λέξεις όπως γλεντώ.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . είναι πρωτίστως κοινωνικό. υπάρχουν χυδαίοι άνθρωποι». ευκολόπιστου. ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 1. Ο νέος διεθνής πολιτισμός δε συνθέτει. Τα αρνητικά γλωσσικά πρότυπα αναπαράγονται από την πολιτική ηγεσία που συχνά χρησιμοποιεί μια ξύλινη και κομματική γλώσσα. σπίτι. 7. με την οποία ελαχιστοποιούνται οι αποστάσεις και η παγκόσμια κοινή γνώμη διαμορφώνεται πλέον από την κυριαρχία της τηλεόρασης. Η αντίληψη πως όσοι είναι ενταγμένοι σε ένα κόμμα θα πρέπει να διαφοροποιηθούν γλωσσικά από τους οπαδούς άλλων κομμάτων ή από ομιλητές της γλώσσας που δεν είναι κομματικά ενταγμένοι.. βαλς. λικέρ. Συμπέρασμα = Η γλωσσική υποβάθμιση δεν είναι καθαρό γλωσσικό φαινόμενο. ενώ λέξεις όπως πόκερ. Ξύλινη γλώσσα – Γλωσσικός λαϊκισμός. για να κολακέψουν το λαό ότι προωθούν επίσημα τη γλώσσα του. γιατί γνωρίζουν τη «σωστή» μορφή της ξένης λέξης και επιδιώκουν τη διάκριση που αφήνει να φανεί ότι ξέρουν την ξένη γλώσσα από την οποία προέρχεται η λέξη. για να μην αμφισβητούνται οι ίδιοι και το σύστημα. προωθεί τη συνθηματολογία για ψηφοθηρικούς σκοπούς. καβγάς. Η ανάπτυξη της παγκόσμιας επικοινωνίας (τουρισμός. λαϊκιστή στο φρόνημα. βιβλίο. (Σημείωση = Έχει μεγάλη σημασία να μιλά σωστά ελληνικά ο πολιτικός α) για λόγους διαπαιδαγώγησης των πολιτών. Βορρά-Νότου. αλλά κυρίως από την «πολιτιστική διείσδυση» των πιο ανεπτυγμένων χωρών. αλλά ουσιαστικά καταργεί την πολιτισμική πολυφωνία και στη θέση της επιβάλλει την μονοκρατορία της αναπτυγμένης Δύσης. Το ίδιο συμβαίνει και σε μια αναπτυσσόμενη χώρα όπως η Ελλάδα. ευνοεί ορισμένους ισχυρούς. λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης. μέσω της κρίσης της γλώσσας (διαλεκτική σχέση νου-γλώσσας). Εξάλλου. της γλώσσας. Άλλοτε πάλι.Λακωνικότητα 6.

γ) αδυναμία πρόσβασης στο χώρο της κουλτούρας λόγω οικονομικών δυσχερειών. με αποτέλεσμα ο πολιτισμένος διάλογος και η συζήτηση με επιχειρήματα να καταρρέουν. Η λεγόμενη γλώσσα των νέων αποτελεί κώδικα εξατομικευμένο της ηλικιακής τους ομάδας. Εκπαιδευτήρια Καίσαρη 58 Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα . εφόσον δεν ανανεώνεται.). τις ιδέες. ξένες λέξεις.λπ. Με τον τρόπο αυτό περιφρονούν αρχές και αξίες. Όταν μάλιστα απουσιάζουν και από την οικογένεια τα κατάλληλα εκείνα πνευματικά ερεθίσματα. Ούτε πάντα τα παιδιά των κατώτερων τάξεων είναι καταδικασμένα στην αφασία και στο πολιτιστικό περιθώριο. λέξεις υβριστικές. φθείρεται. η ένταξη σε μια ομάδα. Κατώτερες τάξεις: α) αμεσότητα στην παραγωγή τυποποιημένες εκφράσεις συναλλαγής. Αυτή υπόσχεται να δώσει στο άτομο η στολή. δ) γιατί σεβασμός προς τη γλώσσα σημαίνει ενίσχυση των μηχανισμών εκείνων που την καθιστούν πιο παραγωγική. 4. στ) γιατί ενδυναμώνει τη σκέψη του ακροατηρίου και οδηγεί στην αμφισβήτηση της εξουσίας). 3. έλλειψη επαφής. β) περισσότερα ερεθίσματα από το περιβάλλον τους. Πρόκειται για ταξικό φαινόμενο. απουσία βιβλιοθηκών κ. που ανανεώνουν τη γλωσσική ταυτότητα των νέων (πολυπλοκότητα ρόλων των γονέων. εκδηλώνουν το νεωτεριστικό τους πνεύμα. Οι νεανικές ηλικιακά ομάδες διακρίνονται πάντα από την τάση να διαφοροποιούνται με το ντύσιμο. ΑΙΤΙΑ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΕΝΔΕΙΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Στα παραπάνω αίτια θα προσθέσουμε τα εξής: 1. Η μαζοποίηση και η συνθηματολογία οξύνουν τη γλωσσική κρίση. ώστε το ενδιαφέρον τους για τη γλώσσα ατονεί σημαντικά. δ) υψηλό ποσοστό αναλφαβητισμού γλώσσα χωρίς υποδομή και σταθερότητα αλλοιώνεται. Είναι λοιπόν πιθανό ότι η ιδιωματικότητα και αναρχία της γλώσσας των νέων δεν οφείλονται τόσο στην «ελλιπή» τους παιδεία όσο στην ανάγκη τους να ενταχθούν σε μια ομάδα. Η απουσία μελέτης και επαφής με το βιβλίο σε μια εποχή «ήσσονος» προσπάθειας. αρνούνται να προσαρμοστούν. αποπροσανατολίζουν τους νέους. 2. Μέσα σε αυτή την ομοιογένεια εκείνο που λείπει από τους ανθρώπους είναι η ταυτότητα. τις αξίες και τους κανόνες που ρυθμίζουν την επικοινωνία. περιορισμός στο λεξιλόγιο. το σύνθημα. Το σύνθημα προέρχεται από την αδυναμία των ανθρώπων να σκεφθούν.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . Η γλώσσα είναι το μέσο ανταρσίας των νέων. Ωστόσο η οικονομική κατάσταση δεν προδιαγράφει πάντα την πνευματική καλλιέργεια και τη γλωσσική επάρκεια. 3.Λακωνικότητα στη γλώσσα σημαίνει ευθύνη απέναντι στη σκέψη του πολίτη. τότε το πρόβλημα οξύνεται. γλωσσική παραλλαγή που διαφοροποιεί τους χρήστες της κατασκευάζοντας συγχρόνως τη συνοχή της ομάδας. την αισθητική του σώματος. Οι νέοι κάνουν αλλοιώσεις και αλλαγές. β) λιγότερα ερεθίσματα και ευκαιρίες καλλιέργειας. Οι άνθρωποι συσσωρεύονται ασφυκτικά στα αστικά κέντρα και αυτά με τη σειρά τους. οι νεολογισμοί και οι γραμματικές παραβιάσεις εκφράζουν τις αλλαγές στα πρότυπα συμπεριφοράς. Σημείωση = Η γλωσσική πενία είναι και ταξικό φαινόμενο. Ανώτερες τάξεις: α) μεγαλύτερες ευκαιρίες πρόσβασης στην πολιτιστική ζωή. Οι αποκλίσεις της γλώσσας τους από τη ρυθμισμένοι παραλλαγή. γ) οικονομική άνεση και ελεύθερος χρόνος για να φοιτήσουν επαρκώς και να περάσουν από όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. τη συμπεριφορά και τη γλώσσα. χρησιμοποιούν νεολογισμούς. σε συνδυασμό με τον άγονο μιμητισμό και τα συμπλέγματα κατωτερότητας απέναντι σε ξένα στοιχεία και τρόπους ζωής. επεκτείνονται και αποκτούν μια ομοιομορφία. λέξεις που φτιάχνουν σε μίμηση της αργκό. ε) γιατί σεβασμός στη γλώσσα σημαίνει συμβολή στην απελευθέρωση του πολίτη.

Η εμπειρική μελέτη της γλωσσικής πράξης αποκαλύπτει την ικανότητα των ομιλητών να περνούν από τον ένα κώδικα στον άλλο ή να παρεμβάλλουν στην ομιλία τους στοιχεία από άλλους κώδικες όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο. που αποκλίνει από το επίσημο πρότυπο. οπότε η εφαρμογή της ποιότητας σημαίνει καταστροφή της επικοινωνίας (Η Φραγκουδάκη στο βιβλίο της αναφέρει το εξής παράδειγμα : «Η φράση της φοιτήτριας “θέλετε να πάμε ένα σινεμαδάκι. είναι γλωσσικό άτοπο. γιατί ταυτίζει αυτή την εξαιρετική και τόσο περίπλοκη ικανότητα με την Εκπαιδευτήρια Καίσαρη 59 Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα . τη στάση ζωής. Κάθε εθνική γλώσσα δεν είναι ούτε ενιαία ούτε ομοιογενής. που χρησιμοποιούνται εναλλακτικά. αποτυπώνει την κοινωνική ιεραρχία. καθώς η νεολαία δεν αποτελεί μια ομοιογενή κοινωνική ομάδα αλλά ένα κοινωνικό στρώμα. Ο ιδιαίτερος αυτός γλωσσικός κώδικας χαρακτηρίζεται από μιαν έντονη διαφοροποίηση που υπαγορεύεται από τη νοοτροπία. την επικοινωνία της ομάδας αυτής τη διακρίνει η συχνή χρήση ξενισμών και αντωνυμικών περιφράσεων). τους κοινωνικοπολιτικούς στόχους.” γιατί χάνεται η οικειότητα και οι συναισθηματικοί δεσμοί»).Λακωνικότητα Είναι η νεανική ιδιόλεκτος κατώτερης ποιότητας γλώσσα . παραβιάζουν τους κανόνες τονισμού. α) τη γλώσσα των φοιτητών (το λεξιλόγιό τους είναι αρκετά πλούσιο ώστε να καλύπτει θέματα πολιτικού. Σε τελική ανάλυση. ρε παιδιά. εκφράζει κυριαρχία της λογικής πάνω στα συναισθήματα. την αγανάκτησή του. νομιμοποιεί τον πομπό έμμεσα αποδίδοντας του την ιδιότητα του γνώστη. την ποιότητα της γλώσσας των νέων δεν την ορίζει η ακαμψία στην προσαρμογή. τις διαφορετικές ανάγκες επικοινωνίας. ανάλογα με τις συνθήκες της επικοινωνίας και τις προθέσεις των ομιλητών. για να εκφράσει. ιδεολογικού και κοινωνικού περιεχομένου. επομένως η κοινωνική πολυγλωσσία στο εσωτερικό της γλωσσικής κοινότητας είναι ένα φαινόμενο καθολικό. Σε όλες τις γλώσσες υπάρχουν περισσότερες παραλλαγές. την περιπαιχτική διάθεση. Η γλωσσική ποιότητα. την οικειότητα…. αποτελεί ένα μέρος της κοινωνικής ορθοέπειας. είναι εντελώς ακατάλληλη σε διαφορετικές επικοινωνιακές συνθήκες. την αμφισβήτηση. αλλά εμπεριέχει πλήθος τοπικών ή κοινωνικών διαλέκτων. για παράδειγμα. η ικανότητά τους να εναλλάσσουν τους κώδικες και να προβαίνουν σε εκείνες τις γλωσσικές και συντακτικές επιλογές που εξασφαλίζουν τη μεγαλύτερη επικοινωνιακή αποτελεσματικότητα. Η κοινωνική πολυγλωσσία είναι λειτουργική. αλλά πρόκειται για την κοινή γλώσσα με λιγότερο ή περισσότερο έντονες αποκλίσεις στο λεξιλογικό και μορφοσυντακτικό επίπεδο. τον σαρκασμό. οι διάφορες παραλλαγές που μιλιούνται είναι κατάλληλες για διαφορετικές συνθήκες επικοινωνίας. Οι περισσότεροι ερευνητές επισημαίνουν δυο επιμέρους γλωσσικούς νεανικούς κώδικες που παραβιάζουν τους κανόνες της επίσημης γλωσσικής έκφρασης. ωστόσο. ωστόσο όταν μιλούν μεταξύ τους εφευρίσκουν νεολογισμούς.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . τα διαφορετικά διαβάσματα και ακούσματα των νέων. Η λειτουργικότητα της σχολικής – επίσημης γλώσσας είναι διαφορετική από τη λειτουργικότητα άλλων κωδίκων που χρησιμοποιούν οι νέοι σε διαφορετικές επικοινωνιακές συνθήκες. Δεν πρόκειται για έναν ομοιογενή και συμπαγή κώδικα. Η νεανική ιδιόλεκτος δεν αποτελεί μιαν άλλη γλώσσα ή μια συνθηματική γλώσσα (αργκό). Έτσι. δανείζονται τύπους από την αργκό) και β) τη γλώσσα των περιθωριακών νέων (εντονότερη τάση για απόκλιση από τη συμβατική γλώσσα. με αναμφισβήτητα κοινά σημεία αναγνώρισης αλλά και με έκδηλες διαφορές. Τα τελευταία χρόνια ακούγονται συχνά ιερεμιάδες για την κακής ποιότητας γλώσσα των νέων. • • • Οι ομοιογενείς γλωσσικές κοινότητες είναι ένας μύθος. Η κοινωνική κατασκευή του «σωστού» και του «λάθους» στη γλώσσα δεν στηρίζεται από επιστημονική άποψη. αλλά αντίθετα . την ιδιοσυγκρασία. ενώ η σχολική παραλλαγή μεταδίδει μηνύματα απόστασης και τυπικών σχέσεων.Άπειρα παραδείγματα που διατυπωμένα στην επίσημη παραλλαγή αλλάζουν τελείως νόημα. Πράγματι. τη σχολική μόρφωση.” δεν μπορεί να γίνει “θέλετε να πάμε στον κινηματογράφο. αλλά για επιμέρους γλωσσικούς κώδικες. γιατί το πρότυπο της επίσημης γλώσσας δεν μπορεί κανείς ομιλητής να το χρησιμοποιήσει. παιδιά.

Εάν δεν υπήρχε η λέξη «αλήθεια». ευνοεί τη μονοδιάστατη και δογματική σκέψη. τέλος. θα έσπαζε και ο τελευταίος δεσμός με το παρελθόν». Η γλώσσα αποτελεί για τον Έλληνα το τελευταίο του προπύργιο σε μια εποχή που δεν είναι πλέον αυτόφωτος. γ) θα έχανε τη δυνατότητα να παράγει μηνύματα κοινής ταυτότητας και συνοχής. αν τελικά αφομοιωνόταν η ιδιόλεκτος των νέων από την επίσημη παραλλαγή της εθνικής γλώσσας. αλλά ζει κάτω από τη σκιά άλλων λαών. τη νόηση και τον ψυχισμό μας. και οι νέοι άρχιζαν να μιλούν σε όλες τις επικοινωνιακές συνθήκες την ίδια γλώσσα. τη χειραγώγηση . τις Τέχνες και τα Γράμματα.  Κοινωνική κρίση.Λακωνικότητα τεχνική γνώση και την εφαρμογή κάποιων κανόνων και μάλιστα στατικών.  Λέξεις που εκλείπουν από το καθημερινό λεξιλόγιο. Άμορφη γλώσσα σημαίνει άμορφη σκέψη. τότε : α) ο σημασιολογικός τους πλούτος θα φτώχαινε. το στυλοβάτη του δημοκρατικού πολιτεύματος. στο συναίσθημα. Υφαίνεται ο μύθος που θέλει τους νέους άγλωσσους. γιατί ο αριθμός των λέξεων ολοένα θα μειωνόταν και η έννοια τους ολοένα θα περιοριζόταν. που στοχεύει στη κατασκευή μιας προκατάληψης κατά των νέων. (Τζώρτζ Όργουελ.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . Από την άλλη πλευρά. αν αναλογισθεί κανείς τη μορφή που θα πάρει η ζωή του ανθρώπου στο μέλλον.  Επειδή η γλώσσα μας ταυτίζεται με την εθνική μας ταυτότητα και αποτελεί το κατεξοχήν διαφοροποιητικό και διακριτικό μας γνώρισμα έναντι των άλλων λαών. Αυτό έχει αρνητικές συνέπειες και στο δημοκρατικό διάλογο. έλλειψη ουσιαστικής επαφής και επικοινωνίας μεταξύ των ατόμων. γλωσσική σύγχυση σημαίνει και πνευματική σύγχυση (διαλεκτική σχέση σκέψης-γλώσσας). Όταν η Παλαιά Ομιλία θα εκτοπιζόταν.  «Και θα μπορούσε κανείς να προβλέψει ότι με τον καιρό η Νέα Ομιλία θα προφερόταν ολοένα και περισσότερο με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. χάνονται σιγά-σιγά από τη μνήμη. μαζοποίηση και ετεροκατεύθυνση των ανθρώπων. η εκούσια υπονόμευσή της και παραμέλησή της συνεπάγεται την άμβλυνση της εθνικής μας ιδιοσυστασίας. «1984») ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ Εκπαιδευτήρια Καίσαρη Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα 60 . Η ύπαρξη μιας έννοιας οφείλεται στη σημασιολογική απόδοση της με μια λέξη. Το συμπέρασμα θα έπρεπε να προκαλέσει πανικό. Κάθε περιγραφή της γλώσσας με όρους ανωτερότητας και κατωτερότητας αποτελεί μεταφορά στο γλωσσικό επίπεδο κοινωνικών διακρίσεων και αξιολογήσεων. Συμπέρασμα = Από τη μια δεν μπορεί κανείς να εθελοτυφλήσει μπροστά στις ποικίλες περιπτώσεις κακοποίησης της γλώσσας μας από τους νέους και στη γενικότερη αδυναμία να χειρίζονται με επάρκεια τον προφορικό και γραπτό κώδικα επικοινωνίας. στη φαντασία. ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ  Η υποβάθμιση της γλώσσας υπονομεύει τον πολιτισμό. Στην προσπάθεια υποτίμησης της νεανικής ιδιολέκτου και στη συλλήβδην αξιολόγησή της ως κατώτερης ή κακής ποιότητας υφέρπει ένας ιδιότυπος κοινωνικός ρατσισμός. αξιόλογα διατυπωμένες προτάσεις. επιπόλαιους.  Η επικοινωνία δυσχεραίνεται λόγω αμφισημιών και ελλιπούς λεξιλογίου. Πρέπει.  Περιορισμός στη γλώσσα σημαίνει περιορισμός στη σκέψη. β) θα έχανε η γλώσσα τους τις δυνατότητες να παράγει λανθάνοντα μηνύματα κοινωνικής αμφισβήτησης. δεν θα υπήρχε και η έννοια «αλήθεια». Και αυτό δεν είναι τυχαίο αφού οι νέοι κάθε γενιάς με την ενηλικίωσή τους σταδιακά αποποιούνται ένα μεγάλο μέρος από τα στοιχεία της προηγούμενης κοινωνικής διαφοροποίησης και αμφισβήτησής τους. να επισημανθεί πως οι γλωσσικές ιδιαιτερότητες των νέων δεν αφήνουν ανεξίτηλα σημάδια πάνω στο στρώμα της γλώσσας. ανώριμους. Απουσιάζει ο ώριμος πολιτικός λόγος με τα ολοκληρωμένα επιχειρήματα και τις σοβαρές.

• Οικογένεια = 1) ουσιαστική επικοινωνία.Λακωνικότητα  Προσωπική ευαισθητοποίηση του κάθε ατόμου : κριτική σκέψη. προσπάθεια αποφυγής του φαινομένου της εξαθλιωτικής εξομοίωσης. Και μόνο όταν νιώσει επάρκεια και πληρότητα με τα πνευματικά και πολιτιστικά δημιουργήματα του τόπου του. 2) ύπαρξη οργανωμένων δανειστικών βιβλιοθηκών. 3) ειδικό πρόγραμμα που αφορά εργασίες.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . Γιατί όσο τα πολιτιστικά δρώμενα ατονούν. που ανοίγουν το δρόμο στη γλωσσική καλλιέργεια. ειδικές εκδηλώσεις για το γλωσσικό πρόβλημα. 3) αποφυγή τυποποιημένων λέξεων. 2) πολύπλευρα ενδιαφέροντα στο νέο. 3) εκπομπές επιμελημένες από πνευματικούς ανθρώπους. ανάληψη πρωτοβουλιών με συμμετοχή σε συνέδρια.  Προσπάθεια από τον άνθρωπο να κατανοήσει τον πραγματικό του προορισμό. 5) καθηγητές ικανοί όχι μόνο να μεταδώσουν γνώσεις αλλά και να γεννήσουν στην ψυχή των νέων αισθήματα αγάπης και σεβασμού για τη γλώσσα τους. η προστασία της δεν μπορεί να επιτευχθεί όσο αυτός θα συνεχίσει να ζει με βάση ξένα πρότυπα και να σκέπτεται με βάση νέες αξίες. 4) κατάλληλα πρότυπα ως προς την έκφραση από τους πολιτικούς. τη βυζαντινή και τη νεοελληνική φάση της. 3) λήψη μέτρων για την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού. 2) αυτοέλεγχος λειτουργών. έκφρασης και ζωής. • ΜΜΕ = 1) έλεγχος από τους υπεύθυνους φορείς για τη γλώσσα που χρησιμοποιούν οι δημοσιογράφοι. ώστε να ισορροπήσει τον πνευματικό με τον υλικοτεχνικό πολιτισμό.  Διεκδίκηση μέσα από φορείς μιας ανανεωμένης και ουσιαστικής γλώσσας. έτσι ώστε η κουλτούρα να μην είναι προνόμιο των λίγων. ώστε να καλλιεργείται η ουσιαστική επαφή με το βιβλίο.  Αφού η γλώσσα καθρεφτίζει τον τρόπο ζωής και σκέψης του ανθρώπου. που να αποσκοπεί στη συγκρότηση υπεύθυνων πολιτών. • Πνευματική ηγεσία = 1) ρόλος διαφωτιστικός για τη σπουδαιότητα της γλώσσας για το άτομο και το έθνος. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ Εκπαιδευτήρια Καίσαρη Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα 61 .  Ιεράρχηση των αναγκών μας και συνειδητοποίηση του κινδύνου. 2) προβολή του πολιτισμού προς όλα τα κοινωνικά στρώματα. αυτοκριτική. • Πολιτεία = 1) οικονομικές διευκολύνσεις στους νέους για τη συμμετοχή τους σε πολιτιστικές δραστηριότητες.  Ρόλος φορέων αγωγής : • Εκπαίδευση = 1) πρέπει να γίνει γνωστή η γλώσσα σε όλη την ιστορική της διαδρομή. τόσο πιο επιρρεπής θα γίνεται ο άνθρωπος στις ξενικές επιρροές ως προς τον τρόπο σκέψης. Ο αγώνας για τη γλωσσική καλλιέργεια είναι σύστοιχος με τον αγώνα για τη διαφύλαξη της παράδοσης και την προσπάθεια τόνωσης της πνευματικής και πολιτιστικής ζωής της κοινωνίας μας. 4) παιδεία ανθρωποκεντρική. θα πάψει να μιμείται δουλικά τη γλώσσα και τα πρότυπα των ξένων. την αρχαία. επαφή με βιβλίο. 2) επισήμανση των γλωσσικών σφαλμάτων και αγώνας από μέρους τους για νέο προσανατολισμό της εκπαίδευσης.  Καλλιέργεια ουσιαστικού διαλόγου και γνήσιων διαπροσωπικών σχέσεων.

Συνεπώς μέσα σε κάθε λέξη δεν μπορεί παρά να συγκρούονται αντιφατικοί δείκτες αξίες. Η γλωσσική μας πολιτική πρέπει να δομηθεί στα εξής στοιχεία :  Αμυντική πολιτική απέναντι στην τάση κυριαρχίας των ισχυρών γλωσσών. Η Ελλάδα σε μια τέτοια εποχή πρέπει να είναι παρούσα. σταθερό σημείο αναφοράς στην αναμενόμενη σύγχυση. θα αποκαταστήσει το κύρος της χώρας μας στο εξωτερικό 2. πλησίασμα σε βασικές δομές της σκέψης. για να βοηθήσει την ευρωπαϊκή παιδεία.  Η γλώσσα αποτελεί πεδίο κοινωνικών αγώνων. Έχει μεγάλη σημασία η δυνατότητα της κάθε γλώσσας να επηρεάζει και όχι μόνο να επηρεάζεται.  Οργάνωση της μετάφρασης και κυκλοφορίας σύγχρονων έργων λογοτεχνίας και ποίησης στις ευρωπαϊκές χώρες. Έχει λοιπόν πολύ μεγάλη αξία η καλλιέργεια της κάθε εθνικής γλώσσας σε όλους τους τομείς του πολιτισμού.  Συντονισμός των ενεργειών για να μην καταργηθεί η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και γραμματολογίας στα σχολεία της Ευρώπης και για να πληθύνουν οι έδρες της κλασσικής φιλολογίας στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Η γλώσσα είναι το αίμα του πνεύματος. θα αποκτήσουμε αντισώματα για την απόκρουση κάθε ξενικού στοιχείου. θα αποτελεί στην πράξη άμεση επαφή με πρώτες έννοιες και θεμελιώδεις πηγές του δυτικού πολιτισμού. Με αυτήν προσπαθούν να κάμψουν τη βούληση του δέκτη. Την ίδια γλώσσα χρησιμοποιούν οι ομιλητές που ανήκουν σε διαφορετικές κοινωνικές τάξεις.Λακωνικότητα Ο ρόλος που καλείται να παίξει η ελληνική γλώσσα στα πλαίσια της πολυεθνικής. Μέσα στην αναπόφευκτη «γλωσσική βαβέλ» της Ενωμένης Ευρώπης – αναφέρει ο καθηγητής Μπαμπινιώτης – η επαφή με την ελληνική γλώσσα.  Ευρηματική πολιτική που θα δημιουργεί κίνητρα. πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα την αλλοτρίωση του. Εκπαιδευτήρια Καίσαρη 62 Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα . Ο Ουμπέρτο Έκο σε μια συνέντευξή του ανέφερε : «Δεν πρέπει ούτε για ένα λεπτό να φανταστούμε ότι μπορούμε να συλλάβουμε μιαν Ευρώπη χωρίς την ακριβή έννοια της εθνικότητας. Το πρόβλημα είναι ότι το στοιχείο της ταυτότητας πρέπει να συνενωθεί. έγραψε κάποιος διανοητής και η ελληνική είναι το αίμα του ευρωπαϊκού πνεύματος. οι οποίες στηρίζονται στη βουλητική λειτουργία της γλώσσας. Γι’ αυτό ξαναγυρίζει στα αρχαία ελληνικά. Η λέξη είναι το ιδεολογικό σημείο το οποίο κοινωνικά είναι πολυτονισμένο. αρκεί να ξεφύγουμε από τις παραπλανητικές θεωρίες σχετικά με την «υποβαθμισμένη» ή «κατώτερης ποιότητας» γλώσσα μας. ώστε να δοθεί η δυνατότητα να έρθουν σε επαφή με το σύγχρονο ελληνικό πνεύμα και να παρακινηθούν έτσι να μάθουν την ελληνική γλώσσα. Άλλωστε οι αξίες στις οποίες στηρίχθηκε ο σύγχρονος ευρωπαϊκός πολιτισμός είναι εκφρασμένες σε ελληνικά κείμενα και σε ελληνική γλώσσα. Ένα τέτοιο εγχείρημα : 1. θα νιώσουμε την ικανοποίηση ότι είμαστε πρωτοπόροι των εξελίξεων 3. τον δικό της τονισμό. όπως στα χρόνια της Αναγέννησης. Η Ευρώπη – αναφέρει ο Καργάκος – περνά μια μεγάλη πνευματική κρίση. να συγχωνευτεί με την πολύγλωσση προοπτική σε μια Ευρώπη των πολυγλώσσων».Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . Θα αντιληφθούμε το βάρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. για να μαθαίνουν οι αλλόγλωσσοι την ελληνική γλώσσα. Έτσι η κυρίαρχη τάξη προσπαθεί να καλύψει τους άλλους τόνους από την λέξη και να επιβάλει τον έναν. ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΑΠΟΨΗ ΜΟΡΦΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΑΠΟΨΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ  Τα ολοκληρωτικά καθεστώτα χρησιμοποιούν τις λεγόμενες «ολοκληρωτικές γλώσσες». την ολοσχερή εξάρτησή του και την πλύση του εγκεφάλου του. πολυπολιτισμικής και πολύγλωσσης Ευρώπης είναι πολύ σημαντικός.

 Από την πλευρά του περιεχομένου η γλώσσα της εξουσίας μηδενίζει τη σκέψη και την κριτική. για παράδειγμα. έστω και αν είναι παραπλανητικό. αφού δεν ερευνά. επιδιώκεται συνήθως η δημιουργία αποστάσεων και χάσματος ανάμεσα στον πομπό που είναι «σοφός». ενώ περιορίζεται ο ρηματικός λόγος ή κάθε άλλος λόγος παραστατικός που με την ευκρίνεια και την ενέργειά του μπορεί να οδηγήσει τους πολίτες σε δραστική σκέψη. διαφημίσεις. γιατί αφενός ρέπουν προς τη συνθηματολογία και τη στερεότυπη διατύπωση και αφετέρου προβάλλουν το χρήστη όχι ως υποκείμενο αλλά ως φορέα εξουσίας. τον ημικαταληπτό λόγο. και στο δέκτη ο οποίος πρέπει να αισθάνεται ασήμαντος. Επομένως. την ασάφεια. διατάγματα. την ταυτολογία. δεν κρίνει.  Η γλώσσα μιας τέτοιας εξουσίας είναι γλώσσα φθοράς και διαφθοράς και όχι γλώσσα επικοινωνίας.  Η γλώσσα της εξουσίας είναι αυταρχική. εθνικά. στην προσπάθεια του να αντλήσει πρόσθετη δύναμη από το κύρος και την αίγλη αυτών των μορφών.  Προτιμώνται οι εξακολουθητικοί λόγοι. ο «λαός». αλλά συντηρεί και μεταφέρει με μεγαληγορία και βεβαιότητα «αιώνιες και μοναδικές» αξίες και αλήθειες. Ψυχρές και απρόσωπες. Τέτοιες έννοιες είναι η «πατρίδα». αφού δεν υπάρχουν περιθώρια διαλόγου και ο δέκτης παίρνει εντολή να συντονίζεται στα μηνύματα του πομπού. θαμμένη αλήθεια. δεν συσχετίζει. η γλώσσα της εξουσίας είναι γλώσσα νομιμοποίησης. τη συσσώρευση επιθέτων. οι διάφορες μορφές εξουσιαστικού λόγου (λόγοι πολιτικών. ηθικά) εννοιολογικό περιεχόμενο.  Μέσω των λόγων των δικτατόρων. φιλικό συχνά. ψυχρές και απρόσωπες.  Ο εξουσιαστικός λόγος απορρίπτει λεκτικούς τύπους της καθομιλουμένης και παρακολουθεί με μια ορισμένη χρονική καθυστέρηση την εξέλιξή της. τη γενικότητα. για παράδειγμα.  Η γλώσσα της εξουσίας προτιμάει συχνά το λεκτικό συμβολισμό. Πιο συγκεκριμένα. Μένει. ο οποίος μέσα από το μονοσήμαντο και κατευθυνόμενο μονόλογο. Εκπαιδευτήρια Καίσαρη Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα 63 . δε διαλέγεται. κενή επιχειρηματολογία. διατήρησης και διαιώνισης της εξουσιαστικής επιβολής. Μια τέτοια γλώσσα είναι συνήθως αποστεωμένη και μουσειακή. αβάσιμο και λαθεμένο. αφού διασαλεύεται αυθαίρετα η σχέση συμβόλων και συμβολιζομένων. καλλιεργεί την αοριστία. λοιπόν.  Ο ονοματικός λόγος κυριαρχεί. τη μυστικοπάθεια. την περίπλοκη σύνταξη. Πομπώδεις γιατί στοχεύουν στον εντυπωσιασμό και ως μέσο για την πρόκλησή του μετέρχονται τη χρήση εξεζητημένων λέξεων. καθώς επιβάλλει με δογματικότητα και απολυτότητα τα «αναμφισβήτητης» αξίας μηνύματα του πομπού.  Με ελλειπτικές και ονοματικές προτάσεις καθώς και τη χρήση ουσιαστικών που συνοδεύονται από προσδιορισμούς υπογραμμίζονται ως αυταπόδεικτες αλήθειες κάποιες απόψεις με τρόπο δογματικό και απόλυτο. νομοθεσία) είναι πομπώδεις. προκηρύξεις. «παντογνώστης». «το εθνικό συμφέρον». ταρτουφικά (υποκριτικά / φαρισαϊκά) μηνύματα. κατώτερος και γι’ αυτό εξαρτημένος από τον πομπό. Ο πομπός επιβάλλει στο δέκτη την αναπαραγωγή σεβαστών αξιών ή θεσμών. άρθρα σε εφημερίδες. αφού αγνοεί τις ποικίλες μορφές της καθημερινότητας και χρησιμοποιεί έννοιες με φορτισμένο (ιδεολογικά.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . καθώς τα σημεία φορτίζονται με τα αντίθετά τους σημασιολογικά φορτία. «παντοδύναμος». Είναι μια γλώσσα υπερβατική. προσηλωμένες σε προγενέστερες γλωσσικές μορφές. που με την αναφορά τους προσφέρουν αυτονόητη ιδεολογική στήριξη σε κάθε πολιτικό επιχείρημα.Λακωνικότητα  Η γλώσσα της εξουσίας χαρακτηρίζεται από λανθάνοντα σημαινόμενα. οι οποίοι αφανίζουν τις συγκεκριμένες χρονικές στιγμές και τονίζουν τη διάρκεια και την αιωνιότητα. μεγαλόσχημο παραλλαγμένο λόγο. υποκριτικές δομές του λόγου. Είναι γνωστό.

Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . το αθλητικό ιδεώδες. Για να ξεφύγει λοιπόν από αυτή την ηθική απογύμνωση έχει ανάγκη από αξίες όπως ο ανθρωπισμός και το μέτρο που πρωτοδιατυπώθηκαν από τους αρχαίους Έλληνες και έγιναν καθημερινό βίωμα.Λακωνικότητα ότι σε ολόκληρο τον κόσμο οι δικτατορίες επιβάλλονται εν ονόματι της σωτηρίας των δημοκρατικών ελευθεριών των λαών. στην εποχή μας. ατασθαλίες…. Ο ελληνικός λόγος με τον τρόπο που αρθρώθηκε στην αρχαία Ελλάδα είναι συνδεδεμένος με αξίες όπως η ανθρωπιστική παιδεία. μακριά από φαινόμενα προπαγάνδας. Συμπεριφέρεται συνήθως ατομικιστικά. αξίες ανθρωπιστικές. Η στάση των πολιτών απέναντι στην επικίνδυνη γλώσσα της εξουσίας. βοηθούν τον άνθρωπο να ξεφύγει από το σύγχρονο βιομηχανοποιημένο τρόπο ζωής και το τεχνοκρατικό μοντέλο. Εκπαιδευτήρια Καίσαρη Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα 64 . παραβιάσεις. ΟΠΩΣ ΑΡΘΡΩΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ. μπορούν να οδηγήσουν σήμερα τον άνθρωπο στο αγαθό της πνευματικής ελευθερίας. με αποτέλεσμα εύκολα να μαζοποιούνται και να χειραγωγούνται. μονοδιάστατου τρόπου σκέψης και ετεροκατεύθυνσης. Όλες αυτές η αξίες. σε κοινωνικοπολιτικό επίπεδο. το μέτρο. Γι’ αυτό η προώθηση αξιών όπως η σφαιρική ανθρωπιστική παιδεία των αρχαίων προγόνων μας καθώς και η καλλιέργεια του υγιούς ορθολογισμού. και γενικότερα παρατηρείται ηθική χαλάρωση και κατάρρευση αξιών. ΟΔΗΓΕΙ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ». η δημοκρατία. αξίες το νόημα των οποίων διατυπώθηκε στη γλώσσα μας και έγινε πράξη με τον τρόπο ζωής των Ελλήνων. παρά τη γενικότερη άνοδο του πνευματικού επιπέδου.  Κοινωνική συναίνεση . που σήμερα έχει επικρατήσει. Ταυτόχρονα. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΨΗΣ «ΤΗΝ ΠΙΟ ΜΕΓΑΛΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΗ ΔΙΑΘΕΤΕΙ Η ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΗ ΨΥΧΗ ΚΑΙ ΑΥΤΗ ΑΡΘΡΩΝΕΙ ΤΟ Ν ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΟ ΛΟΓΟ». η δικαιοσύνη και η αξιοκρατία.  Συμμετοχή στα κοινωνικοπολιτικά δρώμενα. οι περισσότεροι προσκολλώνται στην ειδίκευση και γίνονται πνευματικά μονομερείς ή εφησυχάζουν. ώστε οι προαναφερθείσες αξίες να βρουν το πραγματικό τους νόημα.  Ανάπτυξη κριτικής ικανότητας.  Ενημέρωση και διαρκής επαγρύπνηση. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΨΗΣ «Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ. ο ελληνικός λόγος ήταν εκείνος στον οποίο εκφράστηκαν οι αξίες της δημοκρατίας.συνεργασία πολιτών για συλλογική αντίδραση.  Δυναμική αντίσταση απέναντι σε ατασθαλίες και ποικίλες παραβιάσεις. Μελετώντας λοιπόν ο σύγχρονος άνθρωπος τον ελληνικό λόγο έρχεται σε επαφή με υψηλές ηθικές αρετές και ιδανικά που μπορούν να τον απομακρύνουν από τις υπερβολές του σύγχρονου υλιστικού τρόπου ζωής. Συγκεκριμένα. του διαλόγου. χωρίς σεβασμό στον συνάνθρωπο. το πνεύμα του Ολυμπισμού…. αναβιώνουν διάφορες μορφές ρατσισμού και φαινόμενα βίας-εγκληματικότητας που διασπούν την κοινωνική συνοχή και διαταράσσουν την κοινωνική ευρυθμία. Η αναβίωση λοιπόν αυτών των αξιών του αρχαιοελληνικού πολιτισμού μπορεί να αναβαθμίσει την ποιότητα ζωής. Παράλληλα η θεοποίηση της ύλης και του χρήματος στις μέρες μας έκαναν τον άνθρωπο χρησιμοθήρα και ωφελιμιστή. Σήμερα.  Άσκηση ελέγχου στην εξουσία. ώστε να καλλιεργηθεί πνευματικά και ηθικά και να μην είναι επιρρεπής στον άκρως υλιστικό και καταναλωτικό τρόπο ζωής. Από την άλλη πλευρά. επικρατεί μεν η δημοκρατία ως πολίτευμα αλλά παρατηρούνται συνεχώς φαινόμενα αδιαφορίας για τα κοινά. της δικαιοσύνης και της αξιοκρατίας. Γι’ αυτούς τους λόγους είναι καθοριστικής σημασίας η επαφή με τον αρχαίο ελληνικό λόγο. ώστε να έχει διαμορφωμένη πολιτική σκέψη.

Πολλές φορές δε διαφέρει μόνο το γλωσσικό ιδίωμα δύο περιοχών που απέχουν αρκετά μεταξύ τους αλλά και η γλώσσα δύο χωριών που βρίσκονται πολύ κοντά το ένα με το άλλο. Ωστόσο τα ιδιώματα είναι ωφέλιμα. επήλθε συγχρωτισμός ανθρώπων και ανταλλαγή ιδεών και πολιτιστικών προτύπων. η γεωγραφική διαμόρφωση και τα φυσικά εμπόδια καθιστούσαν προβληματική ή και ανύπαρκτη την επικοινωνία μεταξύ ατόμων διαφορετικών περιοχών. καθιερωμένη γλώσσα. μέσα από τα οποία εκφραζόταν ο διαφορετικός και ιδιαίτερος τρόπος ζωής των καταστάσεων και γενικότερα η πορεία του ανθρώπου μιας συγκεκριμένης περιοχής. δεν χαρακτηρίζεται από στερεότυπα και προκαταλήψεις. Ο άνθρωπος που διαθέτει ελεύθερη ψυχή και βαθιά παιδεία αναπτύσσει κριτική και προβληματισμό για ποικίλα θέματα. να διατυπώνει δηλαδή έναν πολιτικό λόγο συγκροτημένο. με την ανάπτυξη των μέσων μεταφοράς και επικοινωνίας. Αν όμως η κοινή γλώσσα είναι αυτή που μας προσφέρει την οικείωση με το πλατύ ορίζοντα του πολιτισμού στο σύνολό του. Είναι αυτή που ανοίγει τους δρόμους με τους οποίους αξιολογούμε και αισθανόμαστε τον κόσμο. Αντίθετα. Πολίτες με υπεύθυνο και σοβαρό πολιτικό λόγο μάχονται για την ισοτιμία. να στηρίζει με σοβαρά τεκμήρια τα κοινωνικοπολιτικά του αιτήματα. η ψυχή με την πιο βαθιά παιδεία. την αξιοκρατία. τη δική της φωνητική χρωματική. τη δικαιοσύνη. συμπεριφέρεται με ανθρωπισμό και ο λόγος του περιλαμβάνει ώριμες προτάσεις για την ουσιαστική αναβάθμιση των κοινωνικών σχέσεων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. τη βελτίωση των θεσμών. Αργότερα βέβαια. Την πιο μεγάλη δύναμη τη διαθέτει η πιο ελεύθερη ψυχή. σέβεται τους άλλους. Πολύ συχνά εκτοπίστηκαν βίαια. Αυτή έχει και τον πιο δυνατό λόγο. Έτσι ο λόγος είχε τοπικιστικά χαρακτηριστικά. ασκεί έλεγχο στην ηγεσία και συμμετέχει σε ώριμο πολιτικό διάλογο. Τα τοπικιστικά χαρακτηριστικά άρχισαν να υποχωρούν σταδιακά και να παραχωρούν τη θέση τους σε μια ενιαία γλώσσα. Παλιότερα η επικράτηση των ιδιωμάτων ήταν πολύ πιο έντονη λόγω του κλειστού χαρακτήρα των κοινωνιών του παρελθόντος. η μητρική διάλεκτος είναι στενά συνδεδεμένη με τον τόπο της ιδιαίτερης πατρίδας μας και τη φυσιογνωμία του. Τα γλωσσικά ιδιώματα ωφελούν γιατί: • «Η τοπική διάλεκτος δημιουργεί μια πρώτη σχέση εμπιστοσύνης με τα πράγματα και μια πρώτη διάρθρωση της ζωής σε μια τάξη. χωρίς να γίνει προσπάθεια γόνιμης και δημιουργικής αφομοίωσης τους. Ανάμεσα στις διαλέκτους και την κοινή ομιλούμενη και γραπτή γλώσσα δεν υπάρχει ένας στεγανός χωρισμός αλλά μια αμοιβαιότητα. Αυτό σημαίνει πως οι άνθρωποι μιλούν διαφορετικά από τόπο σε τόπο. όπως νομίζεται. Ο ελεύθερα πεπαιδευμένος πολίτης διαθέτει και υψηλό ήθος. Δυνατότερο και από τον λόγο της εξουσίας. ενημερώνεται για τις εξελίξεις και δεν είναι εύκολο να μετατραπεί σε θύμα παραπληροφόρησης και προπαγάνδας. του τόπου όπου γεννηθήκαμε Εκπαιδευτήρια Καίσαρη Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα 65 . Διαθέτει λοιπόν πνευματικά εφόδια τέτοια που του επιτρέπουν να εκφράζεται ώριμα και με ικανότητα να αντικρούει κάθε πολιτική αυθαιρεσία και να αντιμετωπίζει την ανούσια πολιτικολογία. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΤΟΠΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ Η ελληνική γλώσσα παρουσιάζει τοπικές παραλλαγές και ιδιωματικές ποικιλίες. με τους δικούς της τρόπους εκφράσεως.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . Σε αντίθεση προς την κοινή. παρουσιάζει δεκτικότητα σε νέες ιδέες και μηνύματα απαλλαγμένος από κάθε μορφή φανατισμού και δογματισμού. Επιπρόσθετα. με αποτέλεσμα να παρατηρείται σιγά σιγά εξασθένιση των ιδιωμάτων και των διαλέκτων. γιατί διαθέτει το απαραίτητο πνευματικό υπόβαθρο που του επιτρέπει να διεκδικεί με σύνεση και κατάλληλη επιχειρηματολογία τα δικαιώματά του. την επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων και όποτε είναι απαραίτητο προβάλλουν με σθένος τις προτάσεις τους. συμμετέχοντας αποτελεσματικά στα κοινά. Ένας τέτοιος πολίτης δεν είναι εύκολο να παρασυρθεί από τον λαϊκισμό ή να εξαπατηθεί από επιτήδειους πολιτικούς ηγέτες που επιδιώκουν την εξυπηρέτηση των προσωπικών τους συμφερόντων. τον δικό της λεκτικό πλούτο. αντίθετα.Λακωνικότητα Την πιο μεγάλη δύναμη δεν τη διαθέτουν οι πλανητάρχες ή τα ΜΜΕ. η διάλεκτος είναι η γλώσσα της άμεσα βιωμένης εγγύτητας.

αποτελούν ανεξάντλητη γλωσσική πηγή για την εθνική γλώσσα. • Διατηρούν τους δεσμούς με την παράδοση.Λακωνικότητα και μεγαλώσαμε. • Τα ιδιώματα εκφράζουν τον κόσμο των τοπικών κοινωνιών που έχουν μέσα τους αρκετή ανθρωπιά και συναίσθημα. Αίτια συρρίκνωσης των γλωσσικών ιδιωμάτων • Η ανάπτυξη των ΜΜΕ και των μέσων μεταφοράς έφεραν κοντά τους ανθρώπους. δημιουργήματα κυρίως της γεωγραφικής διαμόρφωσης της Ελλάδας. • Εμπεριέχουν τη σοφία και την εμπειρία μιας κοινωνικής ομάδας. του εθίμου και του τραγουδιού». • Η επίμονη χρήση τους μπορεί να λειτουργήσει ανασχετικά στη μάθηση της κοινής γλώσσας. στο θέατρο και τη λογοτεχνία ο ακραίος παραγκωνισμός των ιδιωμάτων είναι επιζήμιος. • Επίσης. • Η σύγχρονη διοικητική πρακτική δεν μπορεί να ασκηθεί βασισμένη σε πολλά ιδιώματα. Παράλληλα.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . • Τα ιδιώματα εξευγενίζουν τον ψυχικό κόσμο του σύγχρονου ανθρώπου. γιατί είναι φορείς ενός παλιότερου πολιτισμού. • Βοηθούν στην κατανόηση παλαιότερων κειμένων που συνδέθηκαν με σημαντικά ιστορικά γεγονότα. • Συντελούν στη γνώση και διατήρηση της εθνικής γλώσσας. με αποτέλεσμα να εξασθενούν οι κοινωνίες του παρελθόντος. γιατί μέσα από αυτά δίνεται η αφορμή να εκφραστούν ιδιότυπα λογοτεχνικά είδη που αλλιώς δεν θα καλλιεργούνταν. • Όταν τα ιδιώματα είναι ζωντανά και μιλιούνται. έτσι ώστε να αποφεύγεται μια γλωσσική τυποποίηση. πρωταρχικά στοιχεία του μη αλλοτριωμένου ανθρώπου. που τροφοδοτούν τον εθνικό πολιτισμό. γιατί λειτουργεί αποτελεσματικότερα ο λόγος. • Η δημιουργία των μεγάλων αστικών κέντρων ήταν αιτία να δημιουργηθεί ανάλογος κοινός γλωσσικός κώδικας. του καθημερινού μόχθου και της ανάπαυσης. που τον διέκρινε ο ανθρωπισμός. ανταποκρινόμενη στις απαιτήσεις του τεχνικού πολιτισμού και της εκμετάλλευσης. • Πρακτικά δε βοηθά στην επικοινωνία των λαών. Αντίθετα η κοινή γλώσσα αποτυπώνει τη σημερινή στυγνή και τυποποιημένη αστική ζωή. • Η διαφορετικότητα της γλώσσας εκφράζει την πολιτιστική διαφοροποίηση. Εκπαιδευτήρια Καίσαρη Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα 66 . • Αποδίδεται παραστατικότερα το πνεύμα και το ήθος των προσώπων και του λαού. Είναι η γλώσσα του παιχνιδιού και της γιορτής. η ποικιλομορφία των ιδιωμάτων παρέχει χρήσιμες και μοναδικές πληροφορίες για την κοινωνική και πολιτιστική διαφορετικότητα επιμέρους γεωγραφικών χώρων. • Ενισχύουν τους στενούς δεσμούς των πολιτών με τον τόπο της καταγωγής τους. • Οι τοπικές κοινωνίες με τις γλωσσικές τους ιδιομορφίες γίνονται θερμοκήπια πολιτισμού. Τα τοπικά ιδιώματα βλάπτουν γιατί: • Η μελέτη τους είναι επικίνδυνη όταν έχουν πολιτικό χαρακτήρα και οδηγούν σε διχόνοιες και εθνικιστικές τάσεις.

γιατί αυτό οδηγεί σε σύγχυση και αποπροσανατολισμό. επιδιώκει τη διασφάλιση της ισορροπίας και της ειρήνης και αποβλέπει στη δημιουργία μιας πιο υγιούς κοινωνίας με καλύτερους νόμους και θεσμούς. Η επίκληση στο συναίσθημα και το ήθος του δέκτη είναι θεμιτή. την όξυνση της κριτικής και του προβληματισμού τους.επίκαιρα θέματα προβλήματα του λαού και αποσκοπεί στην αφύπνιση των πολιτών.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . πρέπει να είναι εκλαϊκευμένος αλλά όχι λαϊκίστικος. ρατσισμού. η υγεία. • Η κεντρομόλος πολιτιστική παραγωγή περιορίζει την περιφερειακή πνευματική ανάπτυξη. Η αποφυγή ωραιοποίησης. να κρίνουν νηφάλια και ν’ αξιολογούν σωστά το πολιτικό γίγνεσθαι. Ένας ώριμος πολιτικός λόγος πρέπει να έχει οργάνωση και συγκεκριμένη δομή. μεταξύ των οποίων ένας ξεχωριστός είναι το γεγονός ότι ο καθένας γίνεται πλέον ακαδημαϊκός πολίτης με πλήρη πολιτικά δικαιώματα και κυρίως τη δυνατότητα της ψήφου. λεξιμαγίας και κινδυνολογίας επιβάλλεται. Ο λόγος. ώστε να μη χειραγωγούνται αλλά να διαμορφώνουν υπεύθυνη πολιτική άποψη. ένας ώριμος πολιτικός λόγος αναφέρεται σε βασικά . η μόλυνση. αρκεί να μη σημειώνονται καταχρήσεις και υπερβολές. ιδιαίτερα για ζητήματα όπως η παιδεία. Αποτελεί. χωρίς ανούσια πολιτική φλυαρία και αοριστολογίες και χωρίς μεγάλες παρεκβάσεις από την ουσία των πολιτικών θεμάτων που αναλύει. Καταδικάζει την αναξιοκρατία. μακριά από πολωτικό κλίμα. ευαισθητοποιεί την κοινή γνώμη για θέματα παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων. πλύσης εγκεφάλου. εγκληματικότητας.ορόσημο στη ζωή του για πολλούς λόγους. θέματα σαφώς διαχωρισμένα και αναλυμένα με τα απαραίτητα επιχειρήματα και τεκμήρια. Τα γνωρίσματα του ώριμου πολιτικού λόγου Η ενηλικίωση κάθε ανθρώπου αποτελεί περίοδο . γι’ αυτό αξίζει να γίνει λόγος για τη δυνατότητα των σημερινών νέων και αυριανών πολιτών ν’ αναγνωρίζουν τα χαρακτηριστικά του υγιούς και εποικοδομητικού πολιτικού λόγου. τις αδικίες. Οι πολιτικές απόψεις πρέπει να διατυπώνονται χωρίς τυφλό κομματισμό. αποσκοπεί στην καταπολέμηση αυτών. επίσης. ώστε να διαμορφώσουν οι ίδιοι Εκπαιδευτήρια Καίσαρη Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα 67 . λοιπόν. που μπορεί να οδηγήσουν στην εκμετάλλευση του λαού και των ευαισθησιών του. η εξωτερική πολιτική. Ένας σοβαρός πολιτικός λόγος δεν παραπληροφορεί ούτε κατακλύζει τον πολίτη με μηνύματα. Εμβαθύνει στα πολιτικοκοινωνικά δρώμενα σε παγκόσμιο επίπεδο. • Η καθιέρωση της δημοτικής ως επίσημης γλώσσας του κράτους και η διδασκαλία της σ’ όλες της βαθμίδες της εκπαίδευσης. ώστε να συμμετέχουν αποτελεσματικότερα στα κοινά και να στηρίζουν τη δημοκρατία. τα γραφειοκρατικά φαινόμενα. Η δυνατότητα αυτή συμπίπτει με το πέρας περίπου της σχολικής ζωής. ώστε οι δέκτες να έχουν σαφή εικόνα των πραγμάτων.Λακωνικότητα • Ο τεχνολογικός πολιτισμός και η ενιαία αγορά επέδρασαν στη μεγαλύτερη ομοιογένεια των κοινωνιών. δηλαδή σε θέματα κοινωνικής πολιτικής. υψηλό χρέος όλων των θεμελιωδών φορέων αγωγής και ιδιαίτερα του σχολείου μέσα από τη γενικότερη διδασκαλία αλλά και ιδιαίτερα το μάθημα της πολιτικής αγωγής να ενημερώσουν και να προσανατολίσουν κατάλληλα τους νέους. ώριμες προτάσεις πάνω σε κρίσιμα θέματα. να είναι μεστός. ενώ ουσιαστικά εξυπηρετούν δικές τους σκοπιμότητες. γιατί ο λαϊκισμός σημαίνει κολακεία του λαού από επιτήδειους που δήθεν αγωνίζονται για τα δικαιώματά του. καθώς επίσης αναφέρεται και προτείνει λύσεις για τα ζωτικά προβλήματα όπως η ανεργία. εξηγώντας τη διαβρωτική τους επίδραση για το κοινωνικό σύνολο και τη δημοκρατία. γιατί όλα αυτά τελικά είναι προβλήματα πολιτικά. Από άποψη περιεχομένου. αφού ζούμε στην εποχή της διεθνοποίησης φαινομένων και προβλημάτων. χωρίς ν’ αποπροσανατολίζονται. που μαστίζουν τις σημερινές κοινωνίες.

Λακωνικότητα καλύτερο πολιτικό ήθος και στη συνέχεια να είναι σε θέση να διακρίνουν τα γνωρίσματα του υγιούς πολιτικού λόγου και να προβαίνουν σε πιο υπεύθυνες επιλογές.Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια . Εκπαιδευτήρια Καίσαρη Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα 68 .

Λακωνικότητα Εκπαιδευτήρια Καίσαρη Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα 69 .Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια .

Λακωνικότητα Εκπαιδευτήρια Καίσαρη Επιμέλεια: Γιωτάκου Κωνσταντίνα 70 .Σχεδιάγραμμα Έκθεσης Γλώσσα – Γλωσσομάθεια .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful