You are on page 1of 28

COUNCIL CONSEIL

OF EUROPE DE L’EUROPE

English-Turkish
Avrupa Ýnsan
Turkish-English
Haklarý Sözleþmesi
Glossary
Lügatçesi
of the European
Convention Ýngilizce-Türkçe
on Human Rights Türkçe-Ýngilizce

100

95

75

H
R
C
AD
2
0
07 25

0
HRCAD (2006) 4 TR

English-Turkish, Turkish-English

Glossary
of the European Convention on Human Rights

Avrupa Ýnsan Haklari Sözleþmesi

Lügatçesi
Türkçe-Ýngilizce, Ýngilizce-Türkçe

Human Rights Co-operation and Awareness Division


Directorate General of Human Rights
Council of Europe
2007
English-Turkish

A
abduction insan kaçýrma adversarial trial/adversarial taraflarýn hazýr olduðu
absence of a public hearing duruþmanýn alenî hearing duruþma
yapýlmamasý after conviction mahkumiyet sonrasý
absence of right to zararý tazmin hakkýnýn age of criminal responsibility cezaî sorumluluk yaþý
compensation olmamasý aim amaç
absentia [in] absentia [in] alienate temlik
absolutely necessary mutlak biçimde zorunlu allegation iddia, itham, isnat
absolute rights mutlak haklar allowance tazminat
abuse of the right of petition dilekçe hakkýnýn kötüye alternative civil service alternatif sivil hizmet
kullanýlmasý
appeal on a point of law yasal bir sorun temelinde
access to court mahkemeye eriþim temyiz
access to information bilgiye eriþim appellant temyiz eden/temyize giden
access to relevant files ilgili dosyalara eriþim applicability uygulanabilirlik
accessibility eriþilebilirlik applicable provisions uygulanabilir hükümler
acquittal at first instance ilk derece mahkemesinde application for release from tutukluluðun sona ermesi
beraat detention için baþvuru
action for damages uðranýlan zarar için dava apprehension tutuklama
açmak
arbitrariness keyfî/haksýz eylem/iþlem
actio popularis actio popularis
arbitrary action keyfi hareket
adequate facilities yeterli kolaylýklar
arbitrary arrest/detention keyfi yakalama/tutuklama
adequate time yeterli zaman
arbitrary deprivation of liberty özgürlüðün keyfî biçimde
adjourn the case davayý ertelemek kýsýtlanmasý
administrative detention idari tutukluluk arguable claim (belli delillerle)
administrative practice idari uygulama savunulabilir iddia
administrative proceedings idari davalar arrest yakalama, tutuklama
admissibility criteria kabul edilirlik kriteri arrest warrant tutuklama emri
admissible/ility/decision kabul edilir/lik/kararý assault saldýrý
admit (evidence) (delil) kabul etmek asylum seeker sýðýnma baþvurusu yapan
adoption of a judgment (mahkemenin) bir kararý award compensation/ tazminat vermek/tazminata
vermesi/kabulü damages hükmetmek
B-D ECHR: ENGLISH-ROMANIAN GLOSSARY

B
bailiff mübaþir bringing before competent yetkili yasal makama
bankruptcy iflas legal authority sunmak
biased taraflý brought promptly before derhal yargýç veya yargý
judge or other officer yetkisi kullanmaya kanunen
bill of indictment iddianame
authorised by law to exercise yetkili baþka bir memur
binding judgment baðlayýcý karar judicial power önüne getirilmiþ/ çýkarýlmýþ
bringing before competent yetkili makama sunmak
authority

C
capital punishment ölüm cezasý competent legal authority yetkili yasal makam
case-law (=jurisprudence) içtihat complaint þikâyet/dava
cassation appeal temyiz compulsory zorunlu
causal link illiyet baðý compulsory labour angarya
change religion or belief din veya inanç deðiþtirmek concurring opinion uyuþan/mutabýk görüþ
charged with criminal offence suç ile itham edilmiþ conditional release þartlý tahliye
charges masraflar conditions of detention tutukluluk koþullarý
child born out of wedlock evlilik dýþý doðmuþ çocuk
confidentiality gizlilik
circumstances of the case dava konusu olayýn
conscientious objection vicdanî ret
koþullarý
conscientious objector vicdanî retçi
civil proceedings hukuk davalarý
civil rights and obligations medenî hak ve constitutional proceedings anayasal yargý
yükümlülükler constitutionality anayasallýk
civilian substitute service (askerlik yerine) ikame sivil continued detention devam eden tutukluluk
hizmet continuing situation süregiden durum
civil service memuriyet control of use of property mülkün kullanýmýnýn
claim dava etmek denetlenmesi
coercion (administrative) (idarî) baský conviction mahkûmiyet
collective complaint toplu þikayet/toplu dava costs and expenses masraf ve giderler
collective exercise of freedom ifade özgürlüðünün toplu Court holds … Mahkeme, … karar verir
of expression kullanýmý
court of appeal istinaf mahkemesi
collective punishment toplu ceza
criminal charge suç isnadý
common ground ortak zemin
criminal offence suç
comparable situation karþýlaþtýrýlabilir durum
criminal proceedings cezaî davalar
compatibility with the Sözleþme’ye uygunluk
Convention custody of children çocuklarýn vesayeti
compensation tazminat custody record nezarethane kayýt defteri
competent court yetkili mahkeme custody suite nezarethane odasý

D
date of lodging of a complaint þikâyet tarihi defence through legal adlî yardým yoluyla
assistance savunma
death penalty ölüm cezasý
defend in person bizzat veya vekilsiz
default interest temerrüt faizi/gecikme faizi
savunma yapmak
defamation hakaret
degrading punishment aþaðýlayýcý ceza
defence from unlawful hukuka aykýrý þiddetten degrading treatment aþaðýlayýcý muamele
violence sakýnma/koru(n)ma
ECHR: ENGLISH-TURKISH GLOSSARY D-E

delays in payment of kamulaþtýrma bedelinin diplomatic assurances diplomatik güvence


compensation for ödenmesindeki gecikmeler directly imputable to the local yerel makamlara doðrudan
expropriation authorities isnat edilebilir
delays in the proceedings yargýlama usulündeki
disability pension sakatlýk ödeneði/maluliyet
gecikmeler
ödeneði
deliver a judgment hüküm vermek
(enforced) disappearance (mahkemece karar
democratic society demokratik toplum
verilmiþ) gaiplik
demonstration gösteri
disclosure of identity kimliðin ifþasý
denial of access to lawyer avukata eriþimin reddi
discrimination ayrýmcýlýk
deprivation of liberty özgürlükten yoksun
býrakmak dismissal azil/iþten çýkarma
deprivation of possession malvarlýðýndan yoksun dismissal from civil service memuriyetten çýkarma
býrakmak dismissal of appeal on points temyizin usulî açýdan reddi
deprivation of property mülkiyetten yoksun of law
býrakmak
dispute uyuþmazlýk/ihtilaf
derogable rights and sýnýrlanabilen hak ve
dissemination yayýlma/yayým
freedoms özgürlükler
derogation önceden belirlenmiþ dissenting opinion karþý oy yazýsý/muhalefet
koþullar çerçevesinde bir þerhi
hakkýn kullanýmýna dissolution (of an association, fesih (þirketin, siyasi
getirilen geçici sýnýrlama political party, etc.) partinin vb.)
derogation in time of war or savaþ zamanýnda veya diðer documentary evidence yazýlý delil
other public emergency olaðanüstü hallerde
domestic legislation iç hukuk
önceden belirlenmiþ
koþullar çerçevesinde bir double jeopardy ayný suçtan ikinci kere
hakkýn kullanýmýna mahkemeye çýkarýlmak/
getirilen geçici sýnýrlama ayný suçtan tekrar ceza
destruction of possessions eþyanýn ve evin tahribi kovuþturmasý yapýlmasý
and home duties and responsibilities görevler ve sorumluluklar
detention on remand tutukluluk duty solicitor devletçe re’sen atanan
determination mahkeme kararý avukat

E
educational supervision eðitici denetim examination of circumstances (olay) koþullarýnýn gözden
geçirilmesi
effect lawful arrest hukuka uygun tutuklama
yapmak examination of witnesses tanýklarýn sorgulanmasý

effective access to a court mahkemeye etkili eriþim examine the second set of ikinci davanýn incelenmesi
proceedings
effective domestic remedy etkili iç hukuk yolu
excessive length of davanýn ölçüsüz uzunluðu
effective remedy etkili yol proceedings
effectiveness of investigation kovuþturmanýn etkililiði exclusion of press basýnýn (duruþma
into … salonundan) dýþarý
enforceable judicial decision icraya konulabilir hukukî çýkarýlmasý
karar exclusion of public halkýn (duruþma
enforcement proceedings icra usulleri salonundan) dýþarý
çýkarýlmasý
elections by secret ballot gizli oylamayla yapýlan
execution infaz
seçimler
exercise the jurisdiction yargýlama yetkisinin
equality before the law kanun önünde eþitlik
kullanýlmasý
equality of arms silahlarýn eþitliði
exemption from exhaustion of iç hukuk yollarýnýn
equitable basis hakkaniyet temeli domestic remedies tüketilmesinden muafiyet
established by law yasa ile kurulmuþ exhaust domestic remedies iç hukuk yollarýný tüketmek
E-H ECHR: ENGLISH-ROMANIAN GLOSSARY

exhaustion of domestic iç hukuk yollarýný extent strictly required by durumun kesin biçimde
remedies tüketmekten muafiyet situation gerektirdiði kapsam
expel sýnýr dýþý etmek extensive kapsamlý / þümullü
expiry of time-limit tanýnan sürenin dolmasý extradition (suçlunun) iade(si)
expropriation kamulaþtýrma / istimlak extraterritorial jurisdiction bölge dýþý yargý yetkisi
expulsion sýnýr dýþý etme
extend the detention on tutukluluk hâlini uzatmak
remand

F
fair hearing adil yargýlama freedom of movement dolaþým özgürlüðü
fairness of proceedings yargýlamanýn adilliði freedom of opinion fikir özgürlüðü
family life aile hayatý freedom of peaceful assembly þiddet içermeyen nitelikte/
feeling of fear, anguish and korku, ýstýrap ve aþaðýlýk barýþçý toplantý özgürlüðü
inferiority duygusu freedom of religion din özgürlüðü
final domestic decision son iç hukuk kararý freedom of the press basýn özgürlüðü
forced evacuation zorunlu tahliye freedom of thought düþünce özgürlüðü
forced labour angarya freedom to choose a place of ikametgâh seçme özgürlüðü
forensic expert adlî uzman residence
form/join trade unions iþçi sendikasý kurmak/iþçi freedom to impart ideas fikirleri yayma özgürlüðü
sendikasýna katýlmak
freedom to impart bilgiyi yayma özgürlüðü
foreseeability öngörülebilirlik information
found a family bir aile kurmak freedom to manifest religion dinini açýða vurma
free assistance of an bir çevirmenin ücretsiz özgürlüðü
interpreter yardýmý freedom to receive ideas fikirleri alma özgürlüðü
free elections serbest seçimler freedom to receive bilgi alma özgürlüðü
free legal assistance ücretsiz hukukî yardým information
freedom of association örgütlenme özgürlüðü friendly settlement dostane çözüm
freedom of conscience vicdan özgürlüðü fundamental freedoms temel özgürlükler
freedom of correspondence haberleþme özgürlüðü fundamental values of a demokratik toplumun
freedom of expression ifade özgürlüðü democratic society temel deðerleri

G
general interest genel menfaat grant legal aid hukukî yardým saðlamak
general principles of uluslararasý hukukun genel gross violations aðýr ihlâller
international law ilkeleri group of individuals birey grubu
general principles of law hukukun medenî uluslarca guarantees to appear for trial mahkemeye çýkmak
recognised by civilised kabul görmüþ genel ilkeleri konusunda verilen
nations garantiler
grant applicant’s claim baþvurucunun iddiasýný
kabul etmek

H
harassment taciz hinder the exercise of the dilekçe hakkýnýn
has not sufficient means elveriþli araçlardan yoksun right of petition uygulanmasýný engellemek
heavier penalty daha aðýr ceza holding facility tutma imkâný
home mesken/bulunulan yer
ECHR: ENGLISH-TURKISH GLOSSARY H-L

humiliating punishment aþaðýlayýcý ceza

I
ill-treatment of detainees/in tutuklulara/hapishanede individual application/petition bireysel baþvuru/dilekçe
custody kötü muamele ineffectiveness of remedies kanun yollarýnýn etkisizliði
illegal detention yasadýþý tutuklama
information in detail ayrýntýlý bilgi
impartial tribunal tarafsýz mahkeme
information in language anlaþýlan dilde bilgi
impartiality of a judge bir yargýcýn tarafsýzlýðý understood
imposition of fine para cezasý kesilmesi information on charge suçlama hakkýnda bilgi
imprisonment mahpusluk/hapse atma information on nature and suçlamanýn niteliði ve
impunity kiþisel dokunulmazlýk/ cause of accusation gerekçesi hakkýnda bilgi
cezadan baðýþýklýk
information on reasons for tutuklanma sebepleri
imputability yüklenebilirlik arrest hakkýnda bilgi
in accordance with law hukuka uygun olarak inhuman punishment insanlýk dýþý cezalandýrma
in force yürürlükte inhuman treatment insanlýk dýþý muamele
in the capacity of sýfatý ile
inter-State case devletler arasý baþvuru
inability to secure compliance mahkeme kararýna
interests of justice adaletin menfaati
with the judgment uyulmasýný saðlayamamak
interests of members üyelerin menfaatleri
inadmissibility kabul edilmezlik
inapplicability uygulanmazlýk interests of society as a whole bir bütün olarak toplumun
menfaati
incitement to hatred and kin ve düþmanlýða tahrik
hostility interference müdahale
indemnification tazminat interim measure ara önlem
independent tribunal baðýmsýz mahkeme interrogation sorgu
individual birey(sel) intimidation yýldýrmak/gözdaðý vermek

J
join trade unions iþçi sendikalarýna üye judicial review yargý denetimi
olmak jurisprudence içtihat (= case-law)
joint opinion ortak görüþ just satisfaction adil tazminat
judge or other officer yargýç veya yargý yetkisi justified by the public interest temelini demokratik bir
exercising judicial power kullanan baþka memur in a democratic society toplumdaki kamu yararýnda
judgments are essentially mahkeme kararlarý esasen bulan
declaratory in nature bildiricidir (izharîdir) justify the interference müdahaleyi haklý kýlmak
judicial officer adlî memur juvenile delinquency çocuk suçlarý

L
lack of a public hearing açýk duruþma olmamasý lawful arrest or detention hukuka uygun yakalama
lack of effective access to a bir mahkemeye etkili veya tutuklama
tribunal eriþimin olmamasý lawful order of a court bir mahkemenin hukuka
lack of effective remedy/ etkili hukuk yollarýnýn/ uygun emri
investigation/oral hearing soruþturmanýn/sözlü lawful restrictions hukuka uygun sýnýrlamalar
duruþmanýn olmamasý lawfulness of proceedings yargýlamanýn hukuka
lack of promptness of bilginin yeterince hýzla uygunluðu
information yerine ulaþmamasý lawyer hukukçu/avukat
language which an accused bir sanýðýn anladýðý dil legal aid or assistance adlî yardým
understands
L-N ECHR: ENGLISH-ROMANIAN GLOSSARY

legal obligation hukukî yükümlülük life yaþam


legality of detention tutuklamanýn hukukîliði life of the community cemiyetin yaþamý
legitimate aim meþrû hedef life of the nation ulusun yaþamý
legitimate purpose meþrû amaç life sentence müebbet hapis cezasý
length of civil/criminal hukuk/ceza limitation on use of haklarýn kullanýmýnýn
proceedings yargýlamalarýnýn uzunluðu restrictions on rights kýsýtlanmasý
length of detention on tutukluluðun uzunluðu limitations to protect demokratik toplumu
remand democratic society koruma amaçlý kýsýtlamalar
length of pre-trial detention yargýlama öncesi limitations to protect the diðerlerinin haklarýný
tutukluluðun uzunluðu rights of others koruma amaçlý kýsýtlamalar
level of jurisdiction yargý yetkisinin düzeyi limited jurisdiction sýnýrlý yargý yetkisi
liability sorumluluk living instrument yaþayan hukukî araç
liable under the Convention Sözleþme çerçevesinde local needs and conditions yerel ihtiyaç ve koþullar
sorumlu lodge an application bir baþvuru sunmak
liberty of movement hareket özgürlüðü loss of property mülkiyet kaybý
liberty of person kiþinin özgürlüðü
licensing of broadcasting, televizyon ve sinema
television and cinema kuruluþlarýna yayýncýlýk
enterprises ruhsatý vermek

M
make financial award malî (sonuç yaratan) merits of individual bireysel/devletler arasý
hüküm vermek application/inter-state baþvurunun esasý
application
maintaining the authority and mahkemenin yetkesini/
impartiality of the judiciary saygýnlýðýný ve tarafsýzlýðýný merits of the complaint þikayetin esasý
korumak military service askerlik hizmeti
manifestly ill-founded açýkca temelden yoksun minimum degree of bir demokratik toplumda
manifest religion or belief din veya inanç açýklamak protection to which citizens hukukun üstünlüðü ilkesi
are entitled under the rule of çerçevesinde vatandaþlarýn
margin of appreciation takdir payý law in a democratic society yararlandýðý asgari koruma
material damage maddi zarar düzeyi
measures similar to kamulaþtýrmaya benzer minimum level of severity asgarî aðýrlýk/vehamet
expropriation önlemler düzeyi

media medya minority azýnlýk

members of a minority group bir azýnlýk grubu üyeleri minors küçükler

members of administration idarenin mensuplarý moderate physical fiziksel cezayý hafifletmek


punishment
members of armed forces silahlý kuvvetlerin
monitoring of prisoners’ mahpuslarýn yazýþmalarýnýn
mensuplarý
correspondence/ denetlenmesi/telefon
members of police polis teþkilatýnýn telecommunications/ konuþmalarýnýn dinlenmesi
mensuplarý telephones
memorial dilekçe moral damage manevî zarar
mental anguish/suffering manevi acý/elem morals ahlâk

N
narrow interpretation dar yorumlama national law ulusal hukuk
national authority ulusal makam national minority ulusal azýnlýk
national court ulusal mahkeme national origin ulusal köken
ECHR: ENGLISH-TURKISH GLOSSARY N-P

national security ulusal güvenlik non-official summary resmî olmayan özet


nationalisation kamulaþtýrma non-pecuniary damage maddi olmayan zarar
nature of punishment cezanýn niteliði normal civic obligations olaðan vatandaþlýk
yükümlülükleri
nature of interference müdahalenin niteliði
notification tebligat
ne bis in idem/non bis in idem ne bis in idem/non bis in
principle idem ilkesi (ayný suçtan …) notification of a derogation bir (hakkýn kullanýmýna
getirilen geçici)
necessary in a democratic demokratik bir toplumda sýnýrlamanýn tebliði
society gerekli
null and void hükümsüz / geçersiz/yok
negative obligation yapmama yükümü hükmünde
negotiations müzakere nulla poena sine lege nulla poena sine lege
non-derogable rights and sýnýrlanamayan hak ve (kanunsuz ceza olmaz)
freedoms özgürlükler nullum crimen sine lege nullum crimen sine lege
non-enforcement icra edilmez/icrasýz (iþlenmesinden önce
unsurlarý yasayla
non-exhaustion tüketilmemesi belirlenmiþ olmayan bir fiil
non-exhaustion of domestic iç hukuk yollarýnýn suç sayýlmaz)
remedies tüketilmemesi
non-governmental sivil toplum kuruluþu
organisation

O
objective and reasonable nesnel ve makul gerekçe officer authorised by law to yargý yetkisi kullanmaya
justification exercise judicial power kanunla ehil kýlýnmýþ
obligation of performing askerlik hizmetini yapma memur
military service yükümü Ombudsman ombudsman
obligation prescribed by law kanunda öngörülmüþ oral hearing sözlü duruþma
yüküm oral submission sözlü savuma
observance kanuna uymak order release tahliye emri vermek
obtain attendance of tanýklarýn duruþmada hazýr ordinary courts olaðan mahkemeler
witnesses bulunmasýný saðlamak
other status sair durum
of his own choosing kendi seçimiyle
outstanding interest vadesi gelen faiz

P
parental authority ebeveynin çocuklarýnýn periodic review of the sürmekte olan gözaltý
kiþiliðine ve mallarýna dair continuing lawfulness of durumunun hukuka
yetkisi/velâyet detention uygunluðunun düzenli
parents’ religious and ebeveynin dinî ve felsefî aralýklarla denetlenmesi
philosophical convictions inancý permit for a demonstration bir gösteri için izin vermek
particular circumstances of davanýn kendine özgü persons of unsound mind temyiz kudreti olmayan
the case þartlarý kiþiler
particular level of severity þiddetin kayda deðer düzeyi physical integrity vücut bütünlüðü
peaceful assembly asayiþi bozmayan toplantý physical liberty and security fizikî özgürlük ve güvenlik
peaceful enjoyment of mülkiyetin çekiºmesiz physical punishment bedensel ceza
possessions kullanýmý physical suffering bedensel eziyet
pecuniary damage maddi tazminat plea of inadmissibility kabul edilmezlik def’i
penalty ceza plot of land arsa parseli
pluralism in education eðitimde çoðulculuk
police surgeon polis tabibi
P-Q ECHR: ENGLISH-ROMANIAN GLOSSARY

political activity siyasî etkinlik prompt judicial control hýzlý yargýsal kontrol
political asylum siyasî sýðýnma prompt trial hýzlý yargýlama
political or other opinion siyasî (veya diðer) görüþ promptly hýzlý bir þekilde
political party siyasî parti promptly informed yeterince hýzlý tebellüð
political rights siyasî haklar etmiþ/bilgilendirilmiþ
positive obligations yapma yükümü/pozitif proof beyond reasonable makul þüphenin ötesinde
yükümlülükler doubt kanýt
possessions mülkiyet property mülkiyet
power of attorney vekâletname proportionality ölçülülük
power to overturn decision of üst mahkemenin davayý alt proportionate to the hedeflenen meþrû amaçla
the court mahkemeye iade yetkisi legitimate aim pursued orantýlý
practical and effective elveriþli ve etkili koruma protection of health saðlýðýn korunmasý
protection
protection of juveniles çocuklarýn korunmasý
pre-trial detention yargýlama öncesi tutukluluk
protection of morals ahlâkýn korunmasý
preliminary objection/ ön itiraz/soruþturma
protection of private life of the taraflarýn özel hayatýnýn
investigation
parties korunmasý
preparation of defence savunmanýn hazýrlanmasý
protection of property mülkiyetin korunmasý
prescribed by law kanunla öngörülmüþ
protection of public order kamu düzeninin korunmasý
present-day conditions günün koþullarý
protection of the rights and üçüncü kiþilerin hak ve
presidential pardon devlet baþkaný affý freedoms of others özgürlüklerinin korunmasý
press basýn
protection of the reputation of üçüncü kiþilerin þöhretinin
pressing social need acil toplumsal gereksinim others korunmasý
presumed paternity babalýk karinesi protection of the rights haklarýn korunmasý
presumption of innocence masumiyet karinesi proved guilty according to law kanuna göre ispatlanmýþ
prevent disorder kargaþayý önlemek suçluluk
prevent escape kaçýþý önlemek provided by law kanunda öngörülmüþ
prevent unauthorised entry ülkeye izinsiz giriþi provisional measure geçici önlem
into country önlemek psychiatric evidence psikiyatrik delil
prevention of crime suçun önlenmesi
public alenî, açýk
prevention of disorder kargaþanýn önlenmesi
public authority resmi makam
prevention of spreading of bulaþýcý hastalýklarýn
public emergency toplumsal bir aciliyet
infectious diseases yayýlmasýnýn önlenmesi
durumu
preventive detention önleyici tutukluluk
public hearing kamuya açýk duruþma
prima facie prima facie
public interest kamusal çýkar
prisoner mahpus
public judgment alenî yargýlama
private life özel hayat
public opinion kamuoyu
procedural defect usulî eksiklik
public order kamu düzeni
procedural guarantees of temyizin usulî güvenceleri
review public safety kamu güvenliði
procedure prescribed by law kanunca öngörülmüþ usul public service kamu hizmeti
prohibition of (…) yasaðý publicity aleniyet
prohibition of abuse of rights haklarýn kötüye pursue amaçlamak
kullanýlmasý yasaðý pursue a legitimate aim meþrû bir amacý
prompt and detailed hýzlý ve ayrýntýlý bilgi hedeflemek
information

Q
qualified rights nitelikli haklar
ECHR: ENGLISH-TURKISH GLOSSARY Q-S

quell riot or insurrection isyan veya ayaklanma


bastýrmak

R
racial discrimination ýrk temelinde ayrýmcýlýk reputation þöhret/ün/itibar
reasonable and objective makul ve nesnel gerekçe required by interests of justice Adalet yararýna gerekli
justification residence ikametgah
reasonable intervals makul aralýklar
respect for correspondence haberleþmeye saygý
reasonable relationship of makul ölçülülük iliþkisi
respect for family life aile hayatýna saygý
proportionality
respect for home eve saygý
reasonable suspicion makul þüphe
reasonable time makul süre respect for parents’ ebeveynlerin felsefî
philosophical convictions inancýna saygý
reasonableness of pre-trial yargýlama öncesindeki
detention tutukluluðun makullüðü respect for parents’ religious ebeveynlerin dinî inancýna
convictions saygý
reasonably necessary to kaçmayý önlemek üzere
prevent fleeing gerekliliði makul olan respect for private life özel hayata saygý
reasonably necessary to suçu önlemek için oldukça respondent state’s jurisdiction devletin yargý yetkisine ve
prevent offence gerekli and responsibility sorumluluðuna saygý
reasoning muhakeme, akýl yürütme restitutio ad integrum restitutio ad integrum (eski
hale iade)
receive and impart bilgi ve fikir alýþveriþi
information and ideas restitution of property mülkiyetin iadesi
rectify the shortcomings eksiklikleri gidermek restriction on freedom of hareket özgürlüðüne iliþkin
redress tamir, ýslah movement sýnýrlama
referral to Grand Chamber Büyük Daire’ye havale restrictive interpretation dar yorum
etmek retrial yeniden yargýlama
refugee mülteci retroactive application of ceza hukukunun/medenî
refusal red cevabý criminal/civil law hukukun geriye yürür
regardless of frontiers sýnýrlar gözönünde uygulanmasý
bulundurulmaksýzýn retroactivity geriye yürüme
reimbursement geri ödeme reunion of family aile birleþmesi
rejection of appeal temyizin reddi review by a court bir mahkemenin temyizen
release pending trial tutuksuz yargýlanmak üzere incelemesi
tahliye etmek review of lawfulness of tutuklamanýn yasallýðýnýn
relevant domestic law ilgili iç (ulusal) hukuk detention gözden geçirilmesi
relevant domestic practice ilgili iç uygulama revision of an earlier judgment önceki hükmün tashihi
religion din right of access to -e eriþim hakký
religious community dinî cemaat right of petition to -e dilekçe hakký
religious instructions dinin gerekleri right to individual application bireysel baþvuru hakký
religious practice dinî uygulama/ibadet right to liberty/security özgürlük/güvenlik hakký
remand iade etmek rights of defence savunma haklarý
remand in custody tutuklu tutmak rule of law hukukun üstünlüðü
rendition yorumlamak ruling on an equitable basis hakkaniyet temelinde karar
reopen the proceedings yargýlamanýn yenilenmesi vermek

S
scheme for free legal aid ücretsiz hukukî yardým scope of court review temyiz incelemesinin
düzeni kapsamý
S-V ECHR: ENGLISH-ROMANIAN GLOSSARY

secrecy of correspondence haberleþmenin gizliliði sick leave hastalýk izni


secret ballot kapalý oylama six-month period/rule altý aylýk süre kuralý
secret surveillance gizli nezaret slavery kölelik
secure fulfilment of obligation kanunun öngördüðü social origin sosyal köken
prescribed by law yükümlülüðün icrasýný
saðlamak social security sosyal sigorta

secure the payment of vergi veya cezalarýn special circumstances özel þartlar
contributions or penalties ödenmesinin saðlanmasý speediness of review temyizin hýzlýlýðý
security of person kiþinin güvenliði stand for election seçimde aday olmak
seizure of -nýn haczi/-nýn müsaderesi statute-barred zamanaþýmýna uðramýþ
self-defence meþrû müdafaa strictly necessary kesin biçimde gerekli
separate set of proceedings birbirinden baðýmsýz bir strictly proportionate tam anlamýyla ölçülü
dizi kovuþturma
substitute service ikame hizmet
service exacted in case of acil durumda talep edilen
emergency hizmet supplementary opinion ek görüº
service of a military character askerî nitelikli hizmet surrender teslim olmak
servitude kölelik summon the witness tanýðý davet etmek

T
take proceedings kovuþturmayý devralmak time of emergency olaðanüstü hal
taken alone müstakilen ele almak time when the act or omission fiilin iþlendiði veya ihmalin
taking of property mülkiyetin elinden alýnmasý committed gerçekleþtiði an
tax penalty vergi cezasý torture iþkence
taxation vergilendirme torture in police custody gözaltýnda yapýlan iþkence
territorial integrity ülke/toprak bütünlüðü transfer of the property mülkiyetin devri
testify at trial duruþmada tanýklýk etmek treatment davranýþ, muamele
third party müdahil taraf trial within a reasonable time makul bir sürede yargýlama
threat to applicant’s life baþvurucunun hayatýna tribunal established by law kanunla kurulmuþ
tehdit mahkeme
threat to the life of the nation ulusun hayatýna tehdit

U
unanimously oybirliðiyle unlawfulness kanunsuzluk
unfairness of proceedings kovuþturmanýn adaletsizliði unreasonably long makul olmayan derecede
unidentified perpetrator kimliði belirlenmemiþ fail (procedure) uzun (yargýlama)
uniform law herkese þamil hukuk use of force/violence güç/þiddet kullanýmý
universal suffrage genel seçim hakký use of property mülkiyetin kullanýmý
unlawful detention kanunsuz tutuklama

V
values of a democratic society bir demokratik toplumun violation ihlâl
deðerleri vulnerability savunmasýzlýk/ hassasiyet
victim maðdur
ECHR: ENGLISH-TURKISH GLOSSARY W-W

W
waiver of the court fees mahkeme masraflarýndan witness tanýk
muafiyet wording kanunun lafzý
war or other public ulusun hayatýný tehdit eden work required of detainee tutukludan istenen çalýþma
emergency threatening the savaþ veya diðer genel
work required to be done þartlý salýverme süresince
life of the nation olanaðanüstü hal
during conditional release yapýlmasý istenen çalýþma
withdrawal of parental rights velayet hakkýnýn elinden
worship ibadet
alýnmasý
without prejudice to the Madde …’nin hükümlerine
provisions of Article … halel getirmeksizin
Türkçe-Ýngilizce

A
absentia [in] absentia [in] anayasal yargý constitutional proceedings
acil durumda talep edilen service exacted in case of anayasallýk constitutionality
hizmet emergency
angarya compulsory labour
acil toplumsal gereksinim pressing social need
angarya forced labour
actio popularis actio popularis
anlaþýlan dilde bilgi information in language
açýk duruþma olmamasý lack of a public hearing
understood
açýkca temelden yoksun manifestly ill-founded
ara önlem interim measure
Adalet yararýna gerekli required by interests of
justice arsa parseli plot of land

adaletin menfaati interests of justice asayiþi bozmayan toplantý peaceful assembly


adil tazminat just satisfaction asgarî aðýrlýk/vehamet düzeyi minimum level of severity
adil yargýlama fair hearing askerî nitelikli hizmet service of a military
adlî memur judicial officer character
adlî uzman forensic expert askerlik hizmeti military service
adlî yardým legal aid or assistance askerlik hizmetini yapma obligation of performing
adlî yardým yoluyla savunma defence through legal yükümü military service
assistance (askerlik yerine) ikame sivil civilian substitute service
aðýr ihlâller gross violations hizmet
ahlâk morals aþaðýlayýcý ceza degrading punishment
ahlâkýn korunmasý protection of morals aþaðýlayýcý ceza humiliating punishment
aile birleþmesi reunion of family aþaðýlayýcý muamele degrading treatment
aile hayatý family life avukata eriþimin reddi denial of access to lawyer
aile hayatýna saygý respect for family life ayný suçtan ikinci kere double jeopardy
alenî yargýlama public judgment mahkemeye çýkarýlmak/ayný
alenî, açýk public suçtan tekrar ceza
kovuþturmasý yapýlmasý
aleniyet publicity
alternatif sivil hizmet alternative civil service ayrýmcýlýk discrimination

altý aylýk süre kuralý six-month period/rule ayrýntýlý bilgi information in detail
amaç aim azil/iþten çýkarma dismissal
amaçlamak pursue azýnlýk minority
AÝHS: LÜGATÇESÝ TÜRKÇE-ÝNGÝLÝZCE B-Ç

B
babalýk karinesi presumed paternity bir demokratik toplumda minimum degree of
baðlayýcý karar binding judgment hukukun üstünlüðü ilkesi protection to which citizens
çerçevesinde vatandaþlarýn are entitled under the rule
baðýmsýz mahkeme independent tribunal
yararlandýðý asgari koruma of law in a democratic
basýn press düzeyi society
basýn özgürlüðü freedom of the press bir demokratik toplumun values of a democratic
basýnýn (duruþma salonundan) exclusion of press deðerleri society
dýþarý çýkarýlmasý bir gösteri için izin vermek permit for a demonstration
baþvurucunun hayatýna tehdit threat to applicant’s life
bir mahkemenin hukuka lawful order of a court
baþvurucunun iddiasýný kabul grant applicant’s claim uygun emri
etmek
bir mahkemenin temyizen review by a court
bedensel ceza physical punishment incelemesi
bedensel eziyet physical suffering bir mahkemeye etkili eriþimin lack of effective access to a
(belli delillerle) savunulabilir arguable claim olmamasý tribunal
iddia bir sanýðýn anladýðý dil language which an accused
bilgi alma özgürlüðü freedom to receive understands
information bir yargýcýn tarafsýzlýðý impartiality of a judge
bilgi ve fikir alýþveriþi receive and impart
birbirinden baðýmsýz bir dizi separate set of proceedings
information and ideas
kovuþturma
bilginin yeterince hýzla yerine lack of promptness of
birey grubu group of individuals
ulaþmamasý information
birey(sel) individual
bilgiye eriþim access to information
bilgiyi yayma özgürlüðü freedom to impart bireysel baþvuru hakký right to individual
information application

bir (hakkýn kullanýmýna notification of a derogation bireysel baþvuru/dilekçe individual application/


getirilen geçici) sýnýrlamanýn petition
tebliði bireysel/devletler arasý merits of individual
bir aile kurmak found a family baþvurunun esasý application/inter-state
application
bir azýnlýk grubu üyeleri members of a minority
group bizzat veya vekilsiz savunma defend in person
yapmak
bir baþvuru sunmak lodge an application
bir bütün olarak toplumun interests of society as a bölge dýþý yargý yetkisi extraterritorial jurisdiction
menfaati whole bulaþýcý hastalýklarýn prevention of spreading of
bir çevirmenin ücretsiz free assistance of an yayýlmasýnýn önlenmesi infectious diseases
yardýmý interpreter Büyük Daire’ye havale etmek referral to Grand Chamber

C
cemiyetin yaþamý life of the community cezaî davalar criminal proceedings
ceza penalty cezaî sorumluluk yaþý age of criminal
ceza hukukunun/medenî retroactive application of responsibility
hukukun geriye yürür criminal/civil law cezanýn niteliði nature of punishment
uygulanmasý

Ç
çocuk suçlarý juvenile delinquency çocuklarýn vesayeti custody of children
çocuklarýn korunmasý protection of juveniles
D-E AÝHS: LÜGATÇESI TÜRKÇE-ÝNGÝLÝZCE

D
daha aðýr ceza heavier penalty devletler arasý baþvuru inter-State case
dar yorum restrictive interpretation diðerlerinin haklarýný koruma limitations to protect the
dar yorumlama narrow interpretation amaçlý kýsýtlamalar rights of others
dava etmek claim dilekçe memorial
dava konusu olayýn koþullarý circumstances of the case dilekçe hakkýnýn kötüye abuse of the right of
kullanýlmasý petition
davanýn kendine özgü þartlarý particular circumstances of
the case dilekçe hakkýnýn hinder the exercise of the
uygulanmasýný engellemek right of petition
davanýn ölçüsüz uzunluðu excessive length of
proceedings din religion
davayý ertelemek adjourn the case din özgürlüðü freedom of religion
davranýþ, muamele treatment din veya inanç açýklamak manifest religion or belief
(delil) kabul etmek admit (evidence) din veya inanç deðiþtirmek change religion or belief
demokratik bir toplumda necessary in a democratic dinî cemaat religious community
gerekli society dinî uygulama/ibadet religious practice
demokratik toplum democratic society dinin gerekleri religious instructions
demokratik toplumu koruma limitations to protect dinini açýða vurma özgürlüðü freedom to manifest
amaçlý kýsýtlamalar democratic society religion
demokratik toplumun temel fundamental values of a diplomatik güvence diplomatic assurances
deðerleri democratic society dolaþým özgürlüðü freedom of movement
derhal yargýç veya yargý yetkisi brought promptly before dostane çözüm friendly settlement
kullanmaya kanunen yetkili judge or other officer
durumun kesin biçimde extent strictly required by
baþka bir memur önüne authorised by law to
gerektirdiði kapsam situation
getirilmiþ/ çýkarýlmýþ exercise judicial power
duruþmada tanýklýk etmek testify at trial
devam eden tutukluluk continued detention
duruþmanýn alenî yapýlmamasý absence of a public hearing
devlet baþkaný affý presidential pardon
düþünce özgürlüðü freedom of thought
devletçe re’sen atanan avukat duty solicitor
devletin yargý yetkisine ve respondent state’s
sorumluluðuna saygý jurisdiction and
responsibility

E
-e dilekçe hakký right of petition to elveriþli araçlardan yoksun has not sufficient means
-e eriþim hakký right of access to elveriþli ve etkili koruma practical and effective
ebeveynin çocuklarýnýn parental authority protection
kiþiliðine ve mallarýna dair eriþilebilirlik accessibility
yetkisi/velâyet eþyanýn ve evin tahribi destruction of possessions
ebeveynin dinî ve felsefî inancý parents’ religious and and home
philosophical convictions etkili hukuk yollarýnýn/ lack of effective remedy/
ebeveynlerin dinî inancýna respect for parents’ soruþturmanýn/sözlü investigation/oral hearing
saygý religious convictions duruþmanýn olmamasý
ebeveynlerin felsefî inancýna respect for parents’ etkili iç hukuk yolu effective domestic remedy
saygý philosophical convictions etkili yol effective remedy
eðitici denetim educational supervision eve saygý respect for home
eðitimde çoðulculuk pluralism in education evlilik dýþý doðmuþ çocuk child born out of wedlock
ek görüþ supplementary opinion
eksiklikleri gidermek rectify the shortcomings
AÝHS: LÜGATÇESI TÜRKÇE-ÝNGÝLÝZCE F-H

F
fesih (þirketin, siyasi partinin dissolution (of an fikirleri alma özgürlüðü freedom to receive ideas
vb.) association, political party, fikirleri yayma özgürlüðü freedom to impart ideas
etc.)
fizikî özgürlük ve güvenlik physical liberty and security
fiilin iþlendiði veya ihmalin time when the act or
fiziksel cezayý hafifletmek moderate physical
gerçekleþtiði an omission committed
punishment
fikir özgürlüðü freedom of opinion

G
geçici önlem provisional measure gizlilik confidentiality
genel menfaat general interest görevler ve sorumluluklar duties and responsibilities

genel seçim hakký universal suffrage gösteri demonstration


gözaltýnda yapýlan iþkence torture in police custody
geri ödeme reimbursement
güç/þiddet kullanýmý use of force/violence
geriye yürüme retroactivity
günün koþullarý present-day conditions
gizli nezaret secret surveillance
gizli oylamayla yapýlan elections by secret ballot
seçimler

H
haberleþme özgürlüðü freedom of correspondence hýzlý yargýlama prompt trial
haberleþmenin gizliliði secrecy of correspondence hýzlý yargýsal kontrol prompt judicial control
haberleþmeye saygý respect for correspondence hukuk davalarý civil proceedings
hakaret defamation hukuk/ceza yargýlamalarýnýn length of civil/criminal
hakkaniyet temeli equitable basis uzunluðu proceedings
hukuka aykýrý þiddetten defence from unlawful
hakkaniyet temelinde karar ruling on an equitable basis
sakýnma/koru(n)ma violence
vermek
hukuka uygun olarak in accordance with law
haklarýn korunmasý protection of the rights
hukuka uygun sýnýrlamalar lawful restrictions
haklarýn kötüye kullanýlmasý prohibition of abuse of
yasaðý rights hukuka uygun tutuklama effect lawful arrest
yapmak
haklarýn kullanýmýnýn limitation on use of
kýsýtlanmasý restrictions on rights hukuka uygun yakalama veya lawful arrest or detention
tutuklama
halkýn (duruþma salonundan) exclusion of public
dýþarý çýkarýlmasý hukukçu/avukat lawyer
hareket özgürlüðü liberty of movement hukukî yardým saðlamak grant legal aid

hareket özgürlüðüne iliþkin restriction on freedom of hukukî yükümlülük legal obligation


sýnýrlama movement hukukun medenî uluslarca general principles of law
hastalýk izni sick leave kabul görmüþ genel ilkeleri recognised by civilised
nations
hedeflenen meþrû amaçla proportionate to the
orantýlý legitimate aim pursued hukukun üstünlüðü rule of law
hüküm vermek deliver a judgment
herkese þamil hukuk uniform law
hükümsüz / geçersiz/yok null and void
hýzlý bir þekilde promptly
hükmünde
hýzlý ve ayrýntýlý bilgi prompt and detailed
information
Ý-K AÝHS: LÜGATÇESI TÜRKÇE-ÝNGÝLÝZCE

Ý
iade etmek remand iflas bankruptcy
ibadet worship ihlâl violation
icra edilmez/icrasýz non-enforcement ikame hizmet substitute service
icra usulleri enforcement proceedings ikametgah residence
icraya konulabilir hukukî karar enforceable judicial ikametgâh seçme özgürlüðü freedom to choose a place
decision of residence
iç hukuk domestic legislation ikinci davanýn incelenmesi examine the second set of
iç hukuk yollarýný tüketmek exhaust domestic remedies proceedings
iç hukuk yollarýný tüketmekten exhaustion of domestic ilgili dosyalara eriþim access to relevant files
muafiyet remedies
ilgili iç (ulusal) hukuk relevant domestic law
iç hukuk yollarýnýn non-exhaustion of domestic
ilgili iç uygulama relevant domestic practice
tüketilmemesi remedies
iç hukuk yollarýnýn exemption from exhaustion ilk derece mahkemesinde acquittal at first instance
tüketilmesinden muafiyet of domestic remedies beraat

içtihat case-law (=jurisprudence) illiyet baðý causal link

içtihat case-law, jurisprudence infaz execution


idarenin mensuplarý members of administration insan kaçýrma abduction
(idarî) baský coercion (administrative) insanlýk dýþý cezalandýrma inhuman punishment
idari davalar administrative proceedings insanlýk dýþý muamele inhuman treatment
idari tutukluluk administrative detention istinaf mahkemesi court of appeal
idari uygulama administrative practice isyan veya ayaklanma quell riot or insurrection
iddia, itham, isnat allegation bastýrmak
iddianame bill of indictment iþçi sendikalarýna üye olmak join trade unions
ifade özgürlüðü freedom of expression iþçi sendikasý kurmak/iþçi form/join trade unions
ifade özgürlüðünün toplu collective exercise of sendikasýna katýlmak
kullanýmý freedom of expression iþkence torture

K
kabul edilir/lik/kararý admissible/ility/decision kamuoyu public opinion
kabul edilirlik kriteri admissibility criteria kamusal çýkar public interest
kabul edilmezlik inadmissibility kamuya açýk duruþma public hearing
kabul edilmezlik def’i plea of inadmissibility kanun önünde eþitlik equality before the law
kaçmayý önlemek üzere reasonably necessary to kanun yollarýnýn etkisizliði ineffectiveness of remedies
gerekliliði makul olan prevent fleeing kanuna göre ispatlanmýþ proved guilty according to
kaçýþý önlemek prevent escape suçluluk law
kamu düzeni public order kanuna uymak observance
kamu düzeninin korunmasý protection of public order kanunca öngörülmüþ usul procedure prescribed by
law
kamu güvenliði public safety
kanunda öngörülmüþ provided by law
kamu hizmeti public service
kanunda öngörülmüþ yüküm obligation prescribed by
kamulaþtýrma nationalisation
law
kamulaþtýrma/istimlak expropriation
kanunla kurulmuþ mahkeme tribunal established by law
kamulaþtýrma bedelinin delays in payment of kanunla öngörülmüþ prescribed by law
ödenmesindeki gecikmeler compensation for
expropriation kanunsuz tutuklama unlawful detention

kamulaþtýrmaya benzer measures similar to kanunsuzluk unlawfulness


önlemler expropriation kanunun lafzý wording
AÝHS: LÜGATÇESI TÜRKÇE-ÝNGÝLÝZCE K-M

kanunun öngördüðü secure fulfilment of kin ve düþmanlýða tahrik incitement to hatred and
yükümlülüðün icrasýný obligation prescribed by hostility
saðlamak law
kiþinin güvenliði security of person
kapalý oylama secret ballot
kiþinin özgürlüðü liberty of person
kapsamlý / þümullü extensive
kiþisel dokunulmazlýk/cezadan impunity
kargaþanýn önlenmesi prevention of disorder
baðýþýklýk
kargaþayý önlemek prevent disorder
korku, ýstýrap ve aþaðýlýk feeling of fear, anguish and
karþý oy yazýsý/muhalefet þerhi dissenting opinion
duygusu inferiority
karþýlaþtýrýlabilir durum comparable situation
kovuþturmanýn adaletsizliði unfairness of proceedings
kendi seçimiyle of his own choosing
kovuþturmanýn etkililiði effectiveness of
kesin biçimde gerekli strictly necessary
investigation into …
keyfi hareket arbitrary action
kovuþturmayý devralmak take proceedings
keyfi yakalama/tutuklama arbitrary arrest/detention
keyfî/haksýz eylem/iþlem arbitrariness kölelik servitude

kimliði belirlenmemiþ fail unidentified perpetrator kölelik slavery


kimliðin ifþasý disclosure of identity küçükler minors

M
Madde …’nin hükümlerine without prejudice to the mahpuslarýn yazýþmalarýnýn monitoring of prisoners’
halel getirmeksizin provisions of Article … denetlenmesi/telefon correspondence/
konuþmalarýnýn dinlenmesi telecommunications/
maddi olmayan zarar non-pecuniary damage telephones
maddi tazminat pecuniary damage mahpusluk/hapse atma imprisonment
maddi zarar material damage makul aralýklar reasonable intervals
maðdur victim makul bir sürede yargýlama trial within a reasonable
time
mahkeme kararlarý esasen judgments are essentially
bildiricidir (izharîdir) declaratory in nature makul olmayan derecede unreasonably long
uzun (yargýlama) (procedure)
mahkeme kararý determination
makul ölçülülük iliþkisi reasonable relationship of
mahkeme kararýna uyulmasýný inability to secure proportionality
saðlayamamak compliance with the
makul süre reasonable time
judgment
makul þüphe reasonable suspicion
mahkeme masraflarýndan waiver of the court fees
muafiyet makul þüphenin ötesinde proof beyond reasonable
kanýt doubt
Mahkeme, … karar verir Court holds …
makul ve nesnel gerekçe reasonable and objective
(mahkemece karar verilmiþ) (enforced) disappearance justification
gaiplik
malî (sonuç yaratan) hüküm make financial award
(mahkemenin) bir kararý adoption of a judgment vermek
vermesi/kabulü malvarlýðýndan yoksun deprivation of possession
mahkemenin yetkesini/ maintaining the authority býrakmak
saygýnlýðýný ve tarafsýzlýðýný and impartiality of the manevi acý/elem mental anguish/suffering
korumak judiciary
manevî zarar moral damage
mahkemeye çýkmak guarantees to appear for masraf ve giderler costs and expenses
konusunda verilen garantiler trial
masraflar charges
mahkemeye eriþim access to court
masumiyet karinesi presumption of innocence
mahkemeye etkili eriþim effective access to a court medenî hak ve yükümlülükler civil rights and obligations
mahkûmiyet conviction medya media
mahkumiyet sonrasý after conviction memuriyet civil service
mahpus prisoner memuriyetten çýkarma dismissal from civil service
M-Ö AÝHS: LÜGATÇESI TÜRKÇE-ÝNGÝLÝZCE

mesken/bulunulan yer home mülkiyet property


meþrû amaç legitimate purpose mülkiyet kaybý loss of property
meþrû bir amacý hedeflemek pursue a legitimate aim mülkiyetin çekiºmesiz peaceful enjoyment of
meþrû hedef legitimate aim kullanýmý possessions
meþrû müdafaa self-defence mülkiyetin devri transfer of the property
muhakeme, akýl yürütme reasoning mülkiyetin elinden alýnmasý taking of property
mutlak biçimde zorunlu absolutely necessary mülkiyetin iadesi restitution of property
mutlak haklar absolute rights mülkiyetin korunmasý protection of property
mübaþir bailiff mülkiyetin kullanýmý use of property
müdahale interference mülkiyetten yoksun býrakmak deprivation of property
müdahalenin niteliði nature of interference mülkün kullanýmýnýn control of use of property
müdahaleyi haklý kýlmak justify the interference denetlenmesi
müdahil taraf third party mülteci refugee
müebbet hapis cezasý life sentence müstakilen ele almak taken alone
mülkiyet possessions müzakere negotiations

N
ne bis in idem/non bis in idem ne bis in idem/non bis in -nýn haczi/-nýn müsaderesi seizure of
ilkesi (ayný suçtan …) idem principle nulla poena sine lege nulla poena sine lege
nesnel ve makul gerekçe objective and reasonable (kanunsuz ceza olmaz)
justification nullum crimen sine lege nullum crimen sine lege
nezarethane kayýt defteri custody record (iþlenmesinden önce
nezarethane odasý custody suite unsurlarý yasayla belirlenmiþ
olmayan bir fiil suç sayýlmaz)
nitelikli haklar qualified rights

O
olaðan mahkemeler ordinary courts ombudsman Ombudsman
olaðan vatandaþlýk normal civic obligations ortak görüþ joint opinion
yükümlülükleri ortak zemin common ground
olaðanüstü hal time of emergency oybirliðiyle unanimously
(olay) koþullarýnýn gözden examination of
geçirilmesi circumstances

Ö
ölçülülük proportionality önleyici tutukluluk preventive detention
ölüm cezasý capital punishment örgütlenme özgürlüðü freedom of association
ölüm cezasý death penalty özel hayat private life
ön itiraz/soruþturma preliminary objection/ özel hayata saygý respect for private life
investigation özel þartlar special circumstances
önceden belirlenmiþ koþullar derogation özgürlüðün keyfî biçimde arbitrary deprivation of
çerçevesinde bir hakkýn kýsýtlanmasý liberty
kullanýmýna getirilen geçici
özgürlük/güvenlik hakký right to liberty/security
sýnýrlama
özgürlükten yoksun býrakmak deprivation of liberty
önceki hükmün tashihi revision of an earlier
judgment
öngörülebilirlik foreseeability
AÝHS: LÜGATÇESI TÜRKÇE-ÝNGÝLÝZCE P-S

P
para cezasý kesilmesi imposition of fine prima facie prima facie
polis tabibi police surgeon psikiyatrik delil psychiatric evidence
polis teþkilatýnýn mensuplarý members of police

R
red cevabý refusal restitutio ad integrum (eski restitutio ad integrum
resmi makam public authority hale iade)
resmî olmayan özet non-official summary

S
saðlýðýn korunmasý protection of health sýnýrlar gözönünde regardless of frontiers
sair durum other status bulundurulmaksýzýn
sakatlýk ödeneði/maluliyet disability pension sýnýrlý yargý yetkisi limited jurisdiction
ödeneði son iç hukuk kararý final domestic decision
saldýrý assault sorgu interrogation
savaþ zamanýnda veya diðer derogation in time of war sorumluluk liability
olaðanüstü hallerde or other public emergency sosyal köken social origin
önceden belirlenmiþ koþullar
sosyal sigorta social security
çerçevesinde bir hakkýn
kullanýmýna getirilen geçici Sözleþme çerçevesinde liable under the Convention
sýnýrlama sorumlu
savunma haklarý rights of defence Sözleþme’ye uygunluk compatibility with the
Convention
savunmanýn hazýrlanmasý preparation of defence
sözlü duruþma oral hearing
savunmasýzlýk/ hassasiyet vulnerability
sözlü savuma oral submission
seçimde aday olmak stand for election
suç criminal offence
serbest seçimler free elections
suç ile itham edilmiþ charged with criminal
silahlarýn eþitliði equality of arms
offence
silahlý kuvvetlerin mensuplarý members of armed forces
suç isnadý criminal charge
sivil toplum kuruluþu non-governmental
suçlama hakkýnda bilgi information on charge
organisation
suçlamanýn niteliði ve information on nature and
siyasî (veya diðer) görüþ political or other opinion
gerekçesi hakkýnda bilgi cause of accusation
siyasî etkinlik political activity
(suçlunun) iade(si) extradition
siyasî haklar political rights
suçu önlemek için oldukça reasonably necessary to
siyasî parti political party gerekli prevent offence
siyasî sýðýnma political asylum suçun önlenmesi prevention of crime
sýðýnma baþvurusu yapan asylum seeker süregiden durum continuing situation
sýfatý ile in the capacity of sürmekte olan gözaltý periodic review of the
sýnýr dýþý etme expulsion durumunun hukuka continuing lawfulness of
sýnýr dýþý etmek expel uygunluðunun düzenli detention
aralýklarla denetlenmesi
sýnýrlanabilen hak ve derogable rights and
özgürlükler freedoms
sýnýrlanamayan hak ve non-derogable rights and
özgürlükler freedoms
Þ-T AÝHS: LÜGATÇESI TÜRKÇE-ÝNGÝLÝZCE

Þ
þartlý salýverme süresince work required to be done þikâyet tarihi date of lodging of a
yapýlmasý istenen çalýþma during conditional release complaint
þartlý tahliye conditional release þikâyet/dava complaint
þiddet içermeyen nitelikte/ freedom of peaceful þikayetin esasý merits of the complaint
barýþçý toplantý özgürlüðü assembly þöhret/ün/itibar reputation
þiddetin kayda deðer düzeyi particular level of severity

T
taciz harassment temyizin hýzlýlýðý speediness of review
tahliye emri vermek order release temyizin reddi rejection of appeal
takdir payý margin of appreciation temyizin usulî açýdan reddi dismissal of appeal on
tam anlamýyla ölçülü strictly proportionate points of law
tamir, ýslah redress temyizin usulî güvenceleri procedural guarantees of
tanýðý davet etmek summon the witness review
tanýk witness teslim olmak surrender
tanýklarýn duruþmada hazýr obtain attendance of toplu ceza collective punishment
bulunmasýný saðlamak witnesses
toplu þikayet/toplu dava collective complaint
tanýklarýn sorgulanmasý examination of witnesses
toplumsal bir aciliyet durumu public emergency
tanýnan sürenin dolmasý expiry of time-limit
tutma imkâný holding facility
taraflarýn hazýr olduðu adversarial trial/adversarial
duruþma hearing tutuklama apprehension
taraflarýn özel hayatýnýn protection of private life of tutuklama emri arrest warrant
korunmasý the parties tutuklamanýn hukukîliði legality of detention
taraflý biased tutuklamanýn yasallýðýnýn review of lawfulness of
tarafsýz mahkeme impartial tribunal gözden geçirilmesi detention
tazminat allowance, compensation, tutuklanma sebepleri information on reasons for
indemnification hakkýnda bilgi arrest
tazminat vermek/tazminata award compensation/ tutuklu tutmak remand in custody
hükmetmek damages
tutukludan istenen çalýþma work required of detainee
tebligat notification
tutuklulara/hapishanede kötü ill-treatment of detainees/in
televizyon ve sinema licensing of broadcasting,
muamele custody
kuruluþlarýna yayýncýlýk television and cinema
ruhsatý vermek enterprises tutukluluðun sona ermesi için application for release from
temel özgürlükler fundamental freedoms baþvuru detention

temelini demokratik bir justified by the public tutukluluðun uzunluðu length of detention on
toplumdaki kamu yararýnda interest in a democratic remand
bulan society tutukluluk detention on remand
temerrüt faizi/gecikme faizi default interest tutukluluk hâlini uzatmak extend the detention on
temlik alienate remand
temyiz cassation appeal tutukluluk koþullarý conditions of detention
temyiz eden/temyize giden appellant tutuksuz yargýlanmak üzere release pending trial
temyiz incelemesinin kapsamý scope of court review tahliye etmek
temyiz kudreti olmayan kiþiler persons of unsound mind tüketilmemesi non-exhaustion
AÝHS: LÜGATÇESI TÜRKÇE-ÝNGÝLÝZCE U-Y

U
uðranýlan zarar için dava action for damages ulusun hayatýný tehdit eden war or other public
açmak savaþ veya diðer genel emergency threatening the
ulusal azýnlýk national minority olanaðanüstü hal life of the nation
ulusal güvenlik national security ulusun yaþamý life of the nation
ulusal hukuk national law usulî eksiklik procedural defect
ulusal köken national origin uygulanabilir hükümler applicable provisions
ulusal mahkeme national court uygulanabilirlik applicability
ulusal makam national authority uygulanmazlýk inapplicability
uluslararasý hukukun genel general principles of uyuþan/mutabýk görüþ concurring opinion
ilkeleri international law uyuþmazlýk/ihtilaf dispute
ulusun hayatýna tehdit threat to the life of the
nation

Ü
ücretsiz hukukî yardým free legal assistance ülke/toprak bütünlüðü territorial integrity
ücretsiz hukukî yardým düzeni scheme for free legal aid ülkeye izinsiz giriþi önlemek prevent unauthorised entry
üçüncü kiþilerin hak ve protection of the rights and into country
özgürlüklerinin korunmasý freedoms of others üst mahkemenin davayý alt power to overturn decision
üçüncü kiþilerin þöhretinin protection of the reputation mahkemeye iade yetkisi of the court
korunmasý of others üyelerin menfaatleri interests of members

V
vadesi gelen faiz outstanding interest vergilendirme taxation
vekâletname power of attorney vicdan özgürlüðü freedom of conscience
velayet hakkýnýn elinden withdrawal of parental vicdanî ret conscientious objection
alýnmasý rights vicdanî retçi conscientious objector
vergi cezasý tax penalty vücut bütünlüðü physical integrity
vergi veya cezalarýn secure the payment of
ödenmesinin saðlanmasý contributions or penalties

Y
yakalama, tutuklama arrest yargýlama öncesindeki reasonableness of pre-trial
yapma yükümü/pozitif positive obligations tutukluluðun makullüðü detention
yükümlülükler yargýlama usulündeki delays in the proceedings
yapmama yükümü negative obligation gecikmeler
yargý denetimi judicial review yargýlama yetkisinin exercise the jurisdiction
kullanýlmasý
yargý yetkisi kullanmaya officer authorised by law to
kanunla ehil kýlýnmýþ memur exercise judicial power yargýlamanýn adilliði fairness of proceedings
yargý yetkisinin düzeyi level of jurisdiction yargýlamanýn hukuka lawfulness of proceedings
uygunluðu
yargýç veya yargý yetkisi judge or other officer
kullanan baþka memur exercising judicial power yargýlamanýn yenilenmesi reopen the proceedings
yargýlama öncesi tutukluluðun length of pre-trial detention yasa ile kurulmuþ established by law
uzunluðu yasadýþý tutuklama illegal detention
yargýlama öncesi tutukluluk pre-trial detention (…) yasaðý prohibition of
Y-Z AÝHS: LÜGATÇESI TÜRKÇE-ÝNGÝLÝZCE

yasal bir sorun temelinde appeal on a point of law yeterli zaman adequate time
temyiz yetkili mahkeme competent court
yaþam life
yetkili makama sunmak bringing before competent
yaþayan hukukî araç living instrument authority
yayýlma/yayým dissemination yetkili yasal makam competent legal authority
yazýlý delil documentary evidence
yetkili yasal makama sunmak bringing before competent
yeniden yargýlama retrial legal authority
yerel ihtiyaç ve koþullar local needs and conditions yorumlamak rendition
yerel makamlara doðrudan directly imputable to the
ýrk temelinde ayrýmcýlýk racial discrimination
isnat edilebilir local authorities
yüklenebilirlik imputability
yeterince hýzlý tebellüð etmiþ/ promptly informed
bilgilendirilmiþ yürürlükte in force
yeterli kolaylýklar adequate facilities yýldýrmak/gözdaðý vermek intimidation

Z
zamanaþýmýna uðramýþ statute-barred zorunlu compulsory
zararý tazmin hakkýnýn absence of right to zorunlu tahliye forced evacuation
olmamasý compensation
100

95

75

D
i
r
ec
to
r
ate
G
en
er
al
of
Hu
ma
nR
i
gh
t
s
Co
u
nc
i
lo
fEu
ro
pe 25

F
-
67
07
5S
t
r
as
bou
rg
Ce
d
ex
5