You are on page 1of 84

ÂÅÑÅËÈÍ ÁÎÆÈÊÎÂ

ÌÎÍÅÒÀÐÍÈÒÅ
ÌÀÒÐÈÖÈ

ïúðâî èçäàíèå

®

2014
© Âåñåëèí Áîæèêîâ
© ÑÔÅÐÀ, 2014
ISBN 978-954-9803-45-7
ÑÚÄÚÐÆÀÍÈÅ

Âúâåäåíèå â ìîíåòàðèçìà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

Âëàñòîâè ìàòðèöè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14

Ñîöèàëíè ìàòðèöè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

Ìîíåòàðíè ìàòðèöè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20

Ïàçàðíè ìàòðèöè . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27

Ñáëúñúêúò íà ìîíåòàðèñòèòå . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33

Êðàòêà èñòîðè÷åñêà ñïðàâêà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37

Ïðèëîæåíèå . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69

3
Âñè÷êè ñìå ÷åäà íà Âñåâèñøíèÿ
è âñè÷êè ñìå ïî ïúòÿ êúì íåãî ...

4
Âúâåäåíèå â Ìîíåòàðèçìà

Âëàñòòà ÷ðåç ñèëà, íàä ñåáåïîäîáíèòå, íå å ÷îâåøêî
äîñòèæåíèå. Íàòðóïâàíåòî íà çàïàñè (èçëèøúöè) - ñúùî.
Ïúðâè÷íàòà ïðè÷èíà çà òðóïàíåòî íà çàïàñè å çàëîæåíà
îò ñàìàòà ïðèðîäíà ñðåäà. Â ðàéîíèòå, êúäåòî èìà ñåçîíè
áåç ðåêîëòà, æèâèòå ñúùåñòâà ñà ïðèíóäåíè äà ñå çàïàñÿâàò.
Ñëåäâàéêè èíñòèíêòà ñè çà ñàìîñúõðàíåíèå, òå ïðàâÿò òîâà,
çà äà ïðîñúùåñòâóâàò â ðåàëíîñòòà.
Êàòî ïúðâîïðè÷èíà çà âëàñòòà ìîæå äà ñå ïðèåìå çàêîíà
íà äæóíãëàòà (çàêîíà íà ñèëíèÿ). Ñàìî ñúñ ñèëà îáà÷å,
âëàñòòà íå ìîæå äà ïîñòèãíå ãîëÿì ìàùàá. Ïðè õîðàòà âëàñòòà
å âñå ïî-ìàùàáíà (ïî-ãëîáàëíà), íî ñúùåâðåìåííî ñòàâà âñå
ïîâå÷å ìèñëîâíà, à íå ñèëîâà. Çà âëàñòòà íàä õîðàòà ñà
îïðåäåëÿùè ìèñëîâíèòå ìàòðèöè.
Òîçè ôåíîìåí íå å ïðîÿâà íà èíñòèíêòà çà ñàìîñúõðàíåíèå
è íà çàêîíà íà äæóíãëàòà. Òîé íå ñå îáóñëàâÿ ïðÿêî îò
ïðèðîäíàòà ñðåäà. Âëàñòòà ïðè õîðàòà íå å ïðÿêà ôóíêöèÿ íà
ñúùåñòâóâàíåòî. Òóê òÿ å åâîëþèðàëà â ïðîÿâà íà
îñúùåñòâÿâàíåòî.
 êíèãàòà Äîãìàòè÷íèòå Ìàòðèöè ðàçãëåäàõìå êàê æðåöèòå,
îùå â äðåâíîñòòà , âúçïîëçâàéêè ñå îò äóõîâíîòî ñè
ïðåâúçõîäñòâî, ñà ïîñòàâèëè è â ìàòåðèàëíà çàâèñèìîñò
ñåáåïîäîáíèòå ñè.
(Ìîæåòå ñâîáîäíî äà èçòåãëèòå êíèãàòà îò http://
sfera.zonebg.com/knigi.htm)
Èìåííî òàêîâà óïðàâëåíèå (ïîâåäåíèå) å õàðàêòåðíîòî çà
õîðàòà. Ñ ðàçâèòèåòî íà ðàçóìà, îòíåìàíåòî íà ðåàëíèòå
ðåñóðñè îò ñåáåïîäîáíèòå ñòàâà âñå ïîâå÷å ÷ðåç èçìàìà
(ìèñëîâíè ìàòðèöè), à íå ñúñ ñèëà.
 äðåâíîñòòà Çëàòíèÿò òåëåö å áèë ìîùåí èíñòðóìåíò çà
ìàñîâà èçìàìà. Îáñåáåíè îò âÿðàòà õîðàòà ñìèðåíî ñå
ïðåêëàíÿëè ïðåä ìàòåðèàëíèÿ îáðàç íà áîæåñòâîòî è ìó

5
ïðèíàñÿëè äàðîâå (è â æåðòâà) íàé-öåííîòî (äîðè äåöàòà ñè)
...
Ïðåç òåçè äàëå÷íè âðåìåíà ìåòàëèòå ñà áèëè ñâåùåíè, à
äîáèâúò è îáðàáîòêàòà èì áèëè ñ÷èòàíè çà ìàãè÷åñêè. Òîãàâà
îáðàçèòå íà áîæåñòâàòà ñà áèëè èçðàáîòâàíè îò ñêúïîöåííè
ìåòàëè, èìåííî çàùîòî çëàòîòî è ñðåáðîòî áèëè ñìÿòàíè çà
ñâåùåíè.
×ðåç âÿðàòà â äðåâíèòå áîæåñòâà (äîãìàòè÷íèòå ìàòðèöè)
õîðàòà ìíîãî ïî-ëåñíî áèëè äúðæàíè â ïîä÷èíåíèå è ñòàíàëè
ïî-ëåñíî óïðàâëÿåìè è ïðîãíîçèðóåìè. Èìåííî ÷ðåç
äóõîâíîòî ñè ïðåâúçõîäñòâî öàðåòå-æðåöè ïîñòèãíàëè
îòíîñèòåëíî óñòîé÷èâî óïðàâëåíèå íà õîðàòà è ïîëó÷èëè
ãîëÿìî ìàòåðèàëíî ïðåâúçõîäñòâî.
Ñ ðàçâèòèåòî íà ÷îâå÷åñòâîòî âëàñòòà ñå ðàçëîæèëà. Â
äàäåí ìîìåíò òÿ áèëà ðàçäåëåíà íà äóõîâíà è ñâåòñêà.
Ðàçáèðà ñå, äâåòå âëàñòè îñòàíàëè ñèëíî ñâúðçàíè è
âçàèìíîçàâèñèìè çà äúëãî âðåìå è âñå îùå ïðîäúëæàâàò äà
ñå ñðåùàò, ñúùåñòâóâàùè ñúâìåñòíî âúâ ôîðìà íà ñèìáèîçà,
äîðè è â íàøè äíè.
Âñúùíîñò, êàêâà å ïúðâîïðè÷èíàòà çà òîâà ôóíäàìåíòàëíî
âëàñòîâî ðàçäåëåíèå?
Ñïîðåä íàñ, ïðîãðåñèðàùîòî îòíåìàíå íà ðåñóðñè îò
õîðàòà (ìàòåðèàëèçìà) å âëèçàëî âñå ïî-ñèëíî â ïðîòèâîðå÷èå
ñ áîæåñòâåíèòå (äóõîâíèòå) óñòîè íà âëàñòòà. Öàðÿò-æðåö íå
áè ìîãúë íåïðåñòàííî äà ïðîäúëæàâà äà îòíåìà ðåñóðñèòå
îò ïîäâëàñòíèòå.
(Ïîä ðåñóðñè òóê ùå ðàçáèðàìå âñè÷êè /ìàòåðèàëíè è
íåìàòåðèàëíè, ïúðâè÷íè è âòîðè÷íè/ ñðåäñòâà çà
ñúùåñòâóâàíå è îñúùåñòâÿâàíå íà ðàçóìà.)
Ïðîòèâîðå÷èåòî ìåæäó äóõîâíîòî è ìàòåðèàëíîòî íå å
òðóäíî çà îñúçíàâàíå. Ïîðàäè òîâà, åñêàëèðàùèòå
ìàòåðèàëíè íàòðóïâàíèÿ, ñà çàïî÷íàëè äà îòñëàáâàò
äóõîâíèòå óñòîè íà ñàìàòà âëàñò...
Èìåííî òîâà å íàëîæèëî ïúðâè÷íîòî ðàçäåëåíèå íà
âëàñòòà. Çà äà ïðîäúëæè âëàñòîâàòà èçìàìà è
ïðîãðåñèðàùîòî îòíåìàíå íà ðåñóðñè îò ïîäâëàñòíèòå å áèëî
íóæíî òå äà ïîâÿðâàò, ÷å âëàñòòà â ëèöåòî íà öàðÿò å çåìåí
(ìàòåðèàëåí) íàìåñòíèê íà áîæåñòâåíîòî, à æðåöúò è

6
ðåëèãèîçíèòå ðèòóàëè îñèãóðÿâàò äóõîâíà âðúçêà ñ
áîæåñòâîòî.
Òàçè íîâà äóàëèñòè÷íà äîãìàòè÷íà ìàòðèöà ñå îêàçàëà
ìíîãî åôèêàñíà è äúëãîòðàéíà. Áëàãîäàðåíèå íà íåÿ, öàðåòå
(âëàäåòåëèòå) ïðîäúëæèëè ïî-óñòîé÷èâî îòíåìàíåòî íà
ðåñóðñèòå îò ïîäâëàñòíèòå ñ ïîìîùòà íà ñúõðàíåíàòà äóõîâíà
ìîù íà æðåöèòå.
Ñàìîòî âëàñòîâî îòíåìàíå íà ðåñóðñè îò ïîäâëàñòíèòå å
íàé-ïúðâè÷íàòà è áðóòàëíà èçìàìà â èñòîðèÿòà íà
÷îâå÷åñòâîòî. Òÿ å âúçíèêíàëà îùå â íàé-äúëáîêà äðåâíîñò
è çàä íåÿ ñòîè íåíàñèòíàòà ÷îâåøêà àë÷íîñò (ìàòåðèàëèçúì).
Ñ ðàçâèòèåòî íà ÷îâå÷åñòâîòî ãåíåðèðàíèòå ìàòåðèàëíè
èçëèøúöè ñòàâàëè âñå ïîâå÷å. Ñúîòâåòíî, âëàäåòåëèòå
ðàçâèâàëè âëàñòòà ñè è èçîáðåòÿâàëè âñå ïîâå÷å èíñòðóìåíòè
çà îòíåìàíå íà ðåñóðñèòå, äîáèâàíè è ñúçäàâàíè îò õîðàòà.
Ñ ðàçäåëåíèåòî íà òðóäà ñå ðàçâèëà òúðãîâèÿòà è
ïîñòåïåííî ñå çàðîäèëè ïúðâèòå óíèâåðñàëíè ðàçìåííè
ñðåäñòâà. Òîâà áèëè öåííè ñòîêè (âåùè), êîèòî âñè÷êè õîðà
áèõà èñêàëè äà èìàò. Áåç çíà÷åíèå äàëè òàêèâà ñà áèëè
ðàêîâèíè, ïåðëè, ñêúïîöåííè êàìúíè èëè ìåòàëè,
ìàòåðèàëíàòà èì ñòîéíîñò (ñåáåñòîéíîñòòà èì) å áèëà ðåàëíà
è áåçñïîðíà.
Èñòîðè÷åñêîòî ðàçâèòèå ïîêàçâà, ÷å ìåòàëèòå ïîñòåïåííî
ñå íàëîæèëè ïîâñåìåñòíî, êàòî óíèâåðñëàíî ðàçìåííî
ñðåäñòâî. Íåñëó÷àéíî è ñàìèòå èñòîðè÷åñêè åïîõè ñà
íàçîâàíè - êàìåííà, ìåäíà, áðîíçîâà è æåëÿçíà (ñúîáðàçíî
÷îâåøêîòî ðàçâèòèå).
 íà÷àëîòî áèëè èçïîëçâàíè ñàìî ãîëåìè ñëèòúöè îò öåííè
ìåòàëè çà ïî-ãîëåìèòå ðàçïëàùàíèÿ. Ñ òå÷åíèå íà âðåìåòî
íóæäèòå íà ïàçàðà íàëîæèëè ïðîèçâîäñòâîòî (åìèòèðàíåòî)
íà ïî-ìàëêè ñëèòúöè.
Äî ìîìåíòà, â êîéòî âúðõó ñëèòúêà íå å áèë íàáèò íîìèíàë,
íÿìà ðàçëèêà ìåæäó ðåàëíàòà è íîìèíàëíàòà ñòîéíîñò íà
ñëèòúêà. (Âñåêè ñëèòúê ïîîòäåëíî å áèë ïðåòåãëÿí è îöåíÿí.)
Íàáèâàíåòî íà íîìèíàë, îñâåí ÷å ñòàíäàðòèçèðàëî òåãëîòî è
ãàðàíòèðàëî ïðîèçõîäà èì, íàïðàâèëî îò ðàçìåííèòå ñðåäñòâà
(ñëèòúöèòå) íîâ óíèâåðñàëåí èíñòðóìåíò çà îòíåìàíå íà
ðåñóðñè îò õîðàòà - îáìåííè ñðåäñòâà.

7
Òîâà å ïîðàäè ðàçëèêàòà ìåæäó ðåàëíàòà è íîìèíàëíàòà
ñòîéíîñò íà ñàìèòå îáìåííè ñðåäñòâà, êîÿòî å â ïîëçà íà
åìèòåíòà.
Òàêà, ñ íàáèâàíåòî íà íîìèíàë, âëàäåòåëèòå ïðîèçâåæäàëè
íîìèíàëíà ñòîéíîñò, ÷ðåç âëàñòòà ñè òå ÿ íàëàãàëè êàòî
ïëàòåæíî ñðåäñòâî (ïàðè) è ïî òîçè íà÷èí ïðîãðåñèðàùî
îòíåìàëè ðåñóðñèòå íà õîðàòà.
(Íàïðèìåð, àêî åäèí âëàäåòåë íàëîæè äâîéíî ïî-âèñîêà
íîìèíàëíà ñòîéíîñò íà çëàòíèòå ìîíåòè /îò ðåàëíàòà/, ùå
ìîæå ñúñ ñúùèòå äà çàêóïè äâîéíî ïîâå÷å çëàòî, îòêîëêîòî å
âëîæåíî â òÿõ. Ïîñëå ñ òîâà çëàòî ùå ìîæå äà îòñå÷å ÷åòâîðíî
ïîâå÷å çëàòíè ìîíåòè ...)
Åòî êàê å âúçíèêíàë ìîíåòàðèçìà. Ïîñëåäíèÿò å ïðÿêà
ïðîèçâîäíà íà ãðóáèÿ àðõàè÷åí ìàòåðèàëèçúì (÷îâåøêàòà
îãðàíè÷åíîñò).
 çîðàòà íà ìîíåòàðèçìà, ðàçëèêàòà ìåæäó ðåàëíàòà
ñòîéíîñò è íîìèíàëíàòà ñòîéíîñò íà ïàðèòå íå å áèëà ìíîãî
ãîëÿìà.
Ïúðâèòå ïàðè ñà áèëè èçðàáîòâàíè îò áëàãîðîäíè ìåòàëè
è ïîðàäè òîâà ñå óòâúðäèëè, êàòî óíèâåðñàëíî îáìåííî
ñðåäñòâî. Òî÷íî òåçè ïàðè áèëè â îñíîâàòà íà
ìîíåòàðèçàöèÿòà íà ÷îâåøêèòå îòíîøåíèÿ (âúçïðèåìàíåòî
íà ìîíåòàðíèòå ìàòðèöè) è äîâåëè äî áúðçîòî ðàçâèòèå íà
ïàçàðà, íà ïàçàðíèòå îòíîøåíèÿ è íà êóëòóðàòà íà ïàðèòå,
êàòî ãëîáàëåí ÷îâåøêè ôåíîìåí.
Ìîíåòèòå îò áëàãîðîäíè ìåòàëè, áëàãîäàðåíèå íà ñâîÿòà
âèñîêà ðåàëíà ñòîéíîñò, öèðêóëèðàëè äàëå÷ èçâúí ïðåäåëèòå
íà åìèòåíòà.
Ñèëíèòå âëàäåòåëè îáà÷å áúðçî îñúçíàëè, ÷å ìîãàò äà
íàëàãàò ïðèíóäèòåëíî íà ïîäàíèöèòå ñè âñå ïî-ãîëÿìà ðàçëèêà
ìåæäó ðåàëíàòà è íîìèíàëíàòà ñòîéíîñò íà ïàðèòå. ×ðåç
âëàñòòà ñè òå íàëàãàëè íà ïîäâëàñòíèòå äà ïðèåìàò ïàðè ñ
âñå ïî-íèñêà ðåàëíà ñòîéíîñò è âñå ïî-âèñîêà íîìèíàëíà
ñòîéíîñò.
Çà òàçè öåë îáà÷å, áèëà íóæíà âñå ïî-ãîëÿìà ñèëîâà ìîù
(âîåííà è àäìèíèñòðàòèâíà), êîÿòî ñòðóâàëà íà âëàäåòåëèòå
âñå ïîâå÷å.
Òàêà ðàçâèòèåòî íà ìîíåòàðíàòà ìàòðèöà äîâåëî äî

8
ðàçðàñòâàíå è íà âëàñòîâàòà ìàòðèöà...
 Êèòàé, îùå â äðåâíîñòòà, âëàäåòåëèòå îñúçíàëè
âúçìîæíîñòòà, êîÿòî èì äàâà ñèëíàòà âëàñò, äà åìèòèðàò ïàðè
ñ ìíîãî íèñêà (íèùîæíà) ðåàëíà ñòîéíîñò, íî ñúùåâðåìåííî
ñ ìíîãî âèñîêà íîìèíàëíà ñòîéíîñò.
Êèòàéñêèòå èìïåðàòîðè åìèòèðàëè ìîíåòè ñ âèñîêà
íîìèíàëíà ñòîéíîñò îò åâòèíè ìåòàëè (ñ íèñêà ðåàëíà
ñòîéíîñò).
Òîçè ìîíåòàðåí åêñïèðèìåíò áèë óñïåøåí. Ãîëÿìàòà
âîéñêà è ðàçâèòàòà àäìèíèñòðàöèÿ íà èìïåðèÿòà
îáåçïå÷àâàëè îòíåìàíåòî íà ðåñóðñèòå íà ïîäâëàñòíèòå
ñðåùó ïàðè ñ íèñêà ðåàëíà ñòîéíîñò (ñàìî ñ âèñîêà íîìèíàëíà
ñòîéíîñò).
Òàêà ïîâå÷åòî áëàãà (ïëîä íà ÷îâåøêîòî ðàçâèòèå) íà
ïðàêòèêà áèëè îòíåòè â ïîëçà íà âëàñòòà, à ïîäâëàñòíèòå áèëè
òîòàëíî ìîíåòàðíî åêñïëîàòèðàíè.
Èìïåðàòîðúò çàáðàíèë èçïîëçâàíåòî íà áëàãîðîäíèòå
ìåòàëè çà ðàçïëàùàíèÿ ìåæäó ïîäàíèöèòå, ïîä êàêâàòî è äà
å ôîðìà. Ïîäâëàñòíèòå áèëè ïðèíóäåíè äà ãè îáìåíÿò ñðåùó
ïàðè ñ íîìèíàëíà ñòîéíîñò, ïî îáìåíåí êóðñ íàëîæåí îò
âëàñòòà.
Òàêà êúì âëàñòíèöèòå ïîòåêëè ðåêè îò çëàòî, ñðåáðî è
âñåâúçìîæíè ðåñóðñè, à êúì ïîäâëàñòíèòå òå÷àëè ïîòîöè îò
ïàðè ñ ìíîãî íèñêà ðåàëíà ñòîéíîñò, íî ñ âèñîêà íîìèíàëíà.
Òîçè èñòîðè÷åñêè ìîìåíò ìîæå äà ñå ïðèåìå çà
óòâúðæäàâàíå íà äúðæàâíèÿ ìîíåòàðèçúì.
Ìîíåòàðèçìúò å óñúâúðøåíñòâàíà ôîðìà íà ÷îâåøêèÿ
ìàòåðèàëèçúì, ïðè êîÿòî ïîñðåäñòâîì âëàñòîâî óñòàíîâåíà
âñåîáùà èçìàìà (ìîíåòàðíà ìàòðèöà), ñå îòíåìàò ðåñóðñèòå
îò ïîäâëàñòíèòå.
Êèòàéñêèòå èìïåðàòîðè áèëè îáñåáåíè îò áåçãðàíè÷íà
àë÷íîñò. Ñêîðî òå îñúçíàëè, ÷å ìîãàò äà èçïîëçâàò õàðòèÿ (ñ
ìíîãî ïî-íèñêà ðåàëíà ñòîéíîñò) çà íàïå÷àòâàíå íà íîìèíàëè.
Åìèòèðàíè áèëè êíèæíè ïàðè ñ ìíîãî âèñîêà íîìèíàëíà
ñòîéíîñò. Ìåòàëíèòå ìîíåòè ñ ïî-íèñêà íîìèíàëíà ñòîéíîñò
îñòàíàëè â îáðúùåíèå ñàìî ïîðàäè òðàéíîñòòà ñè...
Èìà íÿêîëêî ðàçíîâèäíîñòè íà ìîíåòàðèçìà, íî õàðàêòåðíî
çà âñè÷êèòå å, ÷å âëàñòîâî (ïðèíóäèòåëíî) ñå íàëàãàò

9
ìîíåòàðíè (îáìåííè) ñðåäñòâà ñ íèñêà ðåàëíà è âèñîêà
íîìèíàëíà ñòîéíîñò, ÷ðåç êîèòî ñå îòíåìàò ðåñóðñèòå îò
õîðàòà.
Ìîíåòàðèçìúò ñå ïðîÿâèë êàòî ìíîãî ïî-ðàôèíèðàíà
èçìàìà îò áðóòàëíèÿ ìàòåðèàëèçúì, íàáëþäàâàí â
àðõàè÷íèòå îáùåñòâà.
Âëàñòòà íàëàãàëà, îáåçïå÷àâàëà è ãàðàíòèðàëà
ïîêóïàòåëíàòà ñïîñîáíîñò íà êíèæíèòå ïàðè. Â êðàéíà ñìåòêà
òå áèëè âàëèäíî îáìåííî ñðåäñòâî, à ïîðàäè íàñëåäåíàòà
êóëòóðà íà ïàðèòå (ìîíåòàðèçàöèÿòà íà ÷îâåøêèòå îòíîøåíèÿ)
õîðàòà ãè âúçïðèåëè êàòî íåîáõîäèìîñò. Âå÷å, âìåñòî äà
òðåçîðèðàò çëàòî è ñðåáðî, õîðàòà çàïî÷íàëè äà òðóïàò
õàðòèéêè...
 Åâðîïà êíèæíèòå ïàðè ñå ïîÿâèëè â ïî-ðàçëè÷åí
ìîíåòàðåí ñþæåò. Ãîëÿìàòà èíôëàöèÿ è äåâàëâàöèÿòà íà
ïàðèòå ñ âèñîêà íîìèíàëíà è íèñêà ðåàëíà ñòîéíîñò, îò êðàÿ
íà Ðèìñêàòà èìïåðèÿ, íàëîæèëî çàâðúùàíåòî êúì ìîíåòè ñ
ïî-âèñîêà ðåàëíà ñòîéíîñò (ïî-ìàëêà ðàçëèêà ìåæäó
íîìèíàëíà è ðåàëíà ñòîéíîñò).
Òîâà îáà÷å ðÿçêî íàìàëèëî ïàðèòå â îáðúùåíèå è äîâåëî
äî îãðàíè÷àâàíå íà òúðãîâèÿòà. Íàòóðàëíàòà ðàçìÿíà áèëà
ïðèåìëèâà íà ìåñòíî íèâî, íî â íàöèîíàëåí è ìåæäóíàðîäåí
ïëàí áèëà òðóäíî ïðèëîæèìà.
Ëèõâàðèòå ñúùåñòâóâàëè îò íàé-äúëáîêà äðåâíîñò, íî åäâà
ñåãà, òå èçîáðåòèëè áåçíàëè÷íîòî äâèæåíèå íà ïàðè. Çà öåëòà,
ëèõâàðèòå èçäàâàëè êíèæåí äîêóìåíò, â êîéòî ãàðàíòèðàëè
îáåçïå÷åíîñòòà ìó ñúñ çëàòî è/èëè ñðåáðî.  íà÷àëîòî òîâà
áèëî íàèñòèíà òàêà. Óäîáñòâîòî è êîíâåðòèðóåìîñòòà íà
êíèæíèòå îáìåííè ñðåäñòâà (áàíêíîòè) ñòàíàëè ïîïóëÿðíè è
ñïå÷åëèëè äîâåðèåòî íà òúðãîâöèòå è ïàçàðà.
Ïî ñúùåñòâî, ïî òîçè íà÷èí, îò ëèõâàðñòâîòî ñå çàðîäèëî
áàíêåðñòâîòî (÷àñòíèÿò ìîíåòàðèçúì). Çà äà ìîãàò äà èçäàâàò
ïîâå÷å êíèæíè ïàðè áàíêåðèòå ïðèâëè÷àëè âñå ïîâå÷å çëàòíè
è ñðåáúðíè ìîíåòè â äåïîçèò. Çà ïîñëåäíèòå òå èçäàâàëè íà
äåïîçàíòèòå öåííè êíèãè.
Ïðåç ñðåäíîâåêîâèåòî, ðåëèãèîçíàòà çàáðàíà çà âçåìàíå
íà ëèõâà, áèëà ïðåîäîëÿíà ÷ðåç óìåëîòî óñúâúðøåíñòâàíå
íà ñàìèòå öåííè êíèãè è ïîñðåäñòâîì ðàçëèêèòå â êóðñîâåòå,

10
ïðè îáìÿíàòà ìåæäó çëàòî, ñðåáðî è êíèæíè ïàðè.
Áàíêåðèòå, âåäíúæ ïî÷óâñòâàëè ñâîÿòà ìîíåòàðíà ìîù,
çàïî÷íàëè äà åìèòèðàò è êíèæíè ïàðè, íåîáåçïå÷åíè ñ
áëàãîðîäåí ìåòàë. Ïîñëåäíèòå ñå âëåëè â ïàçàðà, êîåòî
ïðè÷èíèëî èíôëàöèÿ è äåâàëâàöèÿ. Òîâà äîâåëî äî
èçìåñòâàíå íà êíèæíèòå ïàðè è çàâðúùàíå êúì çëàòîòî è
ñðåáðîòî.
Ðàçâèâàùèòå ñå èêîíîìèêè è ïàçàðè èçèñêâàëè âñå ïîâå÷å
ïàðè (ïëàòåæíè ñðåäñòâà). Òîâà äîâåëî äî òúðñåíå íà âñå
íîâè è íîâè çëàòíè è ñðåáúðíè ðåñóðñè. Áóðíàòà åêñïàíçèÿ
íà êîëîíèàëèçìà íåñúìíåíî å ïðÿêî ñâúðçàíà ñ ðàçâèòèåòî
íà ìîíåòàðèçìà.
Îò êîëîíèèòå ñòðàíèòå-âëàäåòåëêè ñè íàáàâÿëè è ðåñóðñè
çà ðàçâèòèå íà ñòîïàíñòâàòà, è ðåñóðñè çà îáåçïå÷àâàíå íà
ïàðè÷íèÿ îáîðîò.
Çëàòíè è ñðåáúðíè ðåêè îò êîëîíèèòå áóêâàëíî ïîòåêëè
êúì Åâðîïà. Ñ ïî-ãîëÿìàòà ÷àñò îò òåçè ìåòàëè áèëè îòñå÷åíè
ìîíåòè è ïóñíàòè â îáðúùåíèå. Ïðåíàñèùàíåòî íà ïàçàðà ñ
áëàãîðîäåí ìåòàë äîâåëî äî îáåçöåíêà íà çëàòîòî è ñðåáðîòî
(ïàðèòå).
Îò äðóãà ñòðàíà, âëàäåòåëèòå è òåõíèòå îáêðúæåíèÿ áúðçî
ñå îòäàëè íà ãîëåìè ðàçõèùåíèÿ è íåâèæäàíî îõîëñòâî. Òàêà
êîëîíèàëíèòå ðåêè îò çëàòî è ñðåáðî âñå ïîâå÷å èçòè÷àëè çà
äîñòàâêà íà èíäóñòðèàëíè ñòîêè, ëóêñîçíè âåùè, ïàðôþìåðèÿ,
ïîäïðàâêè è ïð.
Òîâà êîíñóìàòîðñêî (ïàçàðíî) îáùåñòâî â åäèí ìîìåíò
çàïî÷íàëî äà çàäëúæíÿâà. Êîëîíèàëíèòå ðåñóðñè âå÷å íå
áèëè â ñúñòîÿíèå íåïðåñòàííî äà ïîääúðæàò ïîðî÷íîòî
ïèëååíå.
Âëàäåòåëèòå òúðñåëè íà÷èíè äà ðàçøèðÿò êîëîíèèòå ñè è
âëåçëè â ìíîæåñòâî âîéíè ïîìåæäó ñè. Îò äðóãà ñòðàíà
âîåííèòå äåéñòâèÿ ñòàâàëè âñå ïî-ñêúïè è ñúùî èçèñêâàëè
ìíîãî ïàðè.
 òàêúâ êðèòè÷åí ìîìåíò ãîëåìèòå áàíêåðè â Àíãëèÿ
ïðåäëîæèëè íà êðàëÿ äà ñúçäàäàò íàöèîíàëíà áàíêà, êîÿòî
äà íàáèðà ñðåäñòâà îò îáùåñòâîòî, äà åìèòèðà êíèæíè ïàðè
è äà ôèíàíñèðà âëàñòòà.
( èñòîðè÷åñêè ïëàí ñå íàáëþäàâà ðåäóâàíå íà

11
äîìèíàöèÿòà íà ìåòàëíèòå /çëàòíèòå è ñðåáúðíèòå/ è
êíèæíèòå ïàðè.
Ïîðàäè íåóñòîé÷èâîñòòà íà êíèæíèòå ïàðè áèë íàëîæåí
çëàòåí /ñðåáúðåí/ ñòàíäàðò. Òîâà ñòàíàëî ÷ðåç êîíöåíòðàöèÿ
íà åìèòåíòíîòî áàíêîâî äåëî ñàìî â åäíà /èëè íÿêîëêî/
èíñòèòóöèè. Åìèòèðàíåòî íà áàíêíîòè áèëî äîïóñòèìî ñàìî
àêî ñà îáåçïå÷åíè ñúñ ñúîòâåòíèòå êîëè÷ñòâà áëàãîðîäíè
ìåòàëè è ñòðîãî ñå êîíòðîëèðàëî.)
Íà ïúðâî âðåìå Áàíê úô Èíãëàíä ïå÷àòàëà ïàðè ñàìî â
ðàìêèòå íà îáåçïå÷åíîòî ñ áëàãîðîäíè ìåòàëè.
Çàðàäè ïîñòîÿííàòà íóæäà îò ïàðè îáà÷å, âëàñòòà
ïðèíóäèëà áàíêàòà äà ïå÷àòà è íåîáåçïå÷åíè ïàðè.
 Åâðîïà áàíêåðñòâîòî îò ñàìîòî ñè íà÷àëî å ÷àñòíà
äåéíîñò. Äîðè ñúçäàâàíåòî íà Áàíê úô Èíãëàíä ñúùî áèëî
÷àñòíî ïðåäïðèÿòèå.
Òàçè îáðàçöîâà öåíòðàëíà áàíêà èçèãðàëà îñíîâíà ðîëÿ
çà äîìèíàöèÿòà è êîëîíèàëíîòî ðàçøèðåíèå íà Áðèòàíñêàòà
èìïåðèÿ. Òóê áèëè èçîáðåòåíè ìíîæåñòâî ìîíåòàðíè
èíñòðóìåíòè è ôèíàíñîâè òðèêîâå, íî íàé-âàæíèÿò áèë
åìèòèðàíåòî íà êíèæíè ïàðè, ñðåùó äúëã.
Ò.å. äúðæàâàòà ìîæå äà âçåìå ïàðè íà çàåì îò áàíêàòà, à
êàòî îáåçïå÷åíèå ïî äúëãà äà ïîñëóæàò ñàìèòå äúëãîâè öåííè
êíèæà ...
Òàêà íà ïðàêòèêà ñå ïðàâÿò ïàðè îò íèùîòî, îáåçïå÷åíè
ñàìî ñ åäíî îáåùàíèå íà âëàñòòà çà áúäåùè ïëàùàíèÿ ïî
çàåìà. Òàêà äúðæàâàòà ñå ñäîáèâà ñ ìíîãî ïàðè, íî ïî ñúùèÿ
ìåõàíèçúì òÿ òðàéíî ñå çàäúëæàâà êúì êðåäèòîðà.
Äîêàòî êèòàéñêèÿò òèï ìîíåòàðèçúì å äúðæàâåí (âñè÷êî å
ïîä êîíòðîëà íà èìïåðàòîðà), àíãëèéñêèÿò òèï ìîíåòàðèçúì
å ÷àñòåí.
Êðàëÿò è/èëè ïðàâèòåëñòâîòî íå åìèòèðàò êíèæíè ïàðè. Òå
ãè çàåìàò îò ÷àñòíàòà åìèñèîííà áàíêà ñðåùó ëèõâà. Òÿ
åìèòèðà ïàðèòå è ãè ïðåäàâà íà çàåìàòåëÿ. Ïîñëåäíèÿò ñå
çàäúëæàâà äà ãè âúðíå ñ äîãîâîðåíà ëèõâà.
Áåçñïîðíî òóê öåíòðàëíàòà áàíêà å â ïðèâèëåãèðîâàíî
ìîíîïîëíî ïîëîæåíèå, ïîíåæå ñàìî òÿ åìèòèðà êíèæíè ïàðè
è íÿìà ïî-äîáúð äëúæíèê îò äúðæàâàòà...
Âñè÷êè çíàåì, ÷å äëúæíèöèòå ñà çàâèñèìè îò çàåìîäàòåëÿ

12
ñè. Òàêà ÷àñòíèòå ìîíåòàðèñòè ñà íàìåðèëè óíèâåðñàëåí
èíñòðóìåíò êàê äà ïîä÷èíÿò äúðæàâàòà è ïðîãðåñèðàùî äà
èçâëè÷àò ðåñóðñèòå íà îáùåñòâîòî, ïðè òîâà áåç äà íîñÿò
íèêàêâà îòãîâîðíîñò.
Äîêàòî ïðè äúðæàâíèÿò òèï ìîíåòàðèçúì ïàðèòå ïðîñòî
ñëóæàò íà âëàñòà, çà äà çàãðàáâà ðåñóðñèòå îò ïîäâëàñòíèòå,
ïðè ÷àñòíèÿò ìîíåòàðèçúì ñàìàòà äúðæàâíà âëàñò å
ïðåâúðíàòà â èíñòðóìåíòàðèóì íà ìîíåòàðèñòèòå, ÷ðåç êîéòî
òå çàãðàáâàò ðåñóðñèòå è íà ñàìàòà äúðæàâà è íà
ïîäâëàñòíèòå.
Äúðæàâíèÿò òèï ìîíåòàðèçúì äèðåêòíî è ïåðìàíåíòíî
çàãðàáâà ðåñóðñèòå îò ïîäâëàñòíèòå.
×àñòíèÿò ìîíåòàðèçúì ïúðâî çàäúëæàâà ôèíàíñîâî
äúðæàâàòà, ïîñëå ïîä÷èíÿâà è ôèíàíñîâèòå èíñòèòóöèè, à
÷ðåç ëèõâåíàòà ñïèðàëà è èíôëàöèÿòà ïðîãðåñèðàùî çàãðàáâà
ðåñóðñèòå íà äúðæàâàòà è ïîäâëàñòíèòå.
Òóê óñêîðåíî çàãðàáâàíå íà ðåñóðñè ñå èçâúðøâà ïî âðåìå
íà êðèçè. Òîãàâà ìíîæåñòâî áàíêè ôàëèðàò, à ðåàëíèòå
îáåçïå÷åíèÿ ïî êðåäèòèòå ñòàâàò èçèñêóåìè. Òåçè áàíêè ïúê
ñà äëúæíèöè íà ìåãàáàíêèòå (öåíòðàëíè è/èëè
ìåæäóíàðîäíè)...
Òàêà ñ âñÿêà íîâà êðèçà â ïàçàðíèòå îáùåñòâà ðåàëíèòå
ðåñóðñè ðÿçêî ñå ñúñðåäîòî÷âàò âúâ âñå ïî-ìàëúê áðîé
ìîíåòàðèñòè.
Íÿìà çíà÷åíèå âúâ âàøàòà ñòðàíà êàêúâ òèï å
ìîíåòàðèçìúò, âèå íåñúìíåíî ñòå íåãîâè ìîíåòàðíè ðîáè.
Ðåàëíèòå ðåñóðñè, êîèòî ñúçäàâàòå, âè ñå îòíåìàò ñðåùó
ìîíåòàðíè (íîìèíàëíè) òàêèâà...
Êîéòî åìèòèðà è êîíòðîëèðà íîìèíàëà, òîé å ñúùèíñêèÿò
ãîñïîäàð â ïàçàðíèòå (ìîíåòàðèñòêèòå) îáùåñòâà.

13
Âëàñòîâè Ìàòðèöè

Äðåâíà èçòî÷íà ìúäðîñò ãëàñè - Âñåâèøíèÿò âè äàâà
ñâîáîäàòà, à âëàñòòà âè ÿ îòíåìà ïî âñè÷êè âúçìîæíè íà÷èíè
...
Ïðîêëàìèðà ñå, ÷å âëàñòòà ïðîèçòè÷à îò íàðîäà, óïðàæíÿâà
ñå â èìåòî íà íàðîäà è òîâà å â ïîëçà íà íàðîäà.
Òîâà îáà÷å å ñàìî åäíà óñòîé÷èâà ìàñîâà èçìàìà
(äîãìàòè÷íà ìàòðèöà) !
Âëàñòòà íàèñòèíà ïðîèçòè÷à îò íàðîäà, íî ñå óïðàæíÿâà â
ïîëçà íà âëàñòíèöèòå, à ïîòúðïåâø å îòíîâî íàðîäúò...
Âëàñòòà äàòèðà îùå îò çîðàòà íà ÷îâå÷åñòâîòî. Ñ âðåìåòî
âëàñòòà å åâîëþèðàëà, íî äîãìàòè÷íàòà è ñúùíîñò å îñòàíàëà
íåïðîìåíåíà.
Äàëè âëàñòòà ùå áúäå àáñîëþòíà èëè ùå èìà ðàçäåëåíèå
íà âëàñòèòå, ìåõàíèçìúò è âèíàãè öåëè ïîä÷èíåíèåòî,
óïðàâëåíèåòî è êîíòðîëà íà ïîäâëàñòíèòå. Çà öåëòà âëàñòòà
íàé-ðåâíèâî ïàçè òàéíèòå ñè, êîèòî è îñèãóðÿâàò ãîñïîäñòâîòî
íàä ïîäâëàñòíèòå.
Îñíîâíàòà ìàñà îò ïîñëåäíèòå îáèêíîâåíî ñå äúðæè â
ïîä÷èíåíèå ñ óáåæäåíèå èëè èçìàìà, äðóãà ãðóïà - ñúñ ñòðàõ,
à ñàìî åäíà ìàëêà ÷àñò - ñ ðåàëíà ñèëà.
Ðåàëíàòà ñèëà íà âëàñòòà å òâúðäå ìàëêà, çà äà óäúðæè â
ïîä÷èíåíèå öåëîêóïíèòå íàðîäíè ìàñè. Òîâà ñúâñåì ÿñíî ñå
âèæäà, êîãàòî íàðîäúò ñå íàäèãíå åäèíåí ñðåùó âëàñòòà.

Âëàñòòà ïðîïàãàíäèðà, ÷å ïîäâëàñòíèòå íå ìîãàò áåç íåÿ.
Òÿ ñå áèëà ãðèæåëà çà îöåëÿâàíåòî è ðàçâèòèåòî èì ...
Âñúùíîñò îñíîâíîòî ðàçâèòèå íà ÷îâå÷åñòâîòî íå å
áëàãîäàðåíèå íà âëàñòòà, à âúïðåêè âëàñòòà. Âëàñòòà å ñèëíî
äîãìàòè÷íà è íåîõîòíî ñëåäâà ïðîìåíÿùèòå ñå ñîöèîêóëòóðíè
îòíîøåíèÿ.
Âëàñòòà ñå ñòðåìè ìàñîâî äà íàñàæäà óáåæäåíèåòî, ÷å
ïðèíàäëåæè íà íàðîäà, íî âñúùíîñò òîâà å íàé-ãîëÿìàòà
íåéíà èçìàìà.
Âëàñòíèöèòå, äîðè äà ñà áèëè îáèêíîâåíè õîðà âúçäèãíàòè
èç íàðîäà, ïîñëå óïðàæíÿâàò âëàñòòà âèíàãè îòíîñíî íàðîäà.

14
Ò.å. âëàñòòà å íà âëàñòíèöèòå (íå å íà íàðîäà), à ïîñëåäíèòå
è ïîäâëàñòíèòå ñà êà÷åñòâåíî ðàçëè÷íè íèâà âúâ âëàñòîâàòà
ñîöèîêóëòóðíà ñèñòåìà.
Âëàñòòà óïðàâëÿâà ïîäâëàñòíèòå âèíàãè â ñâîÿ ïîëçà. Çà
òîâà âëàñòîâî èçêðèâÿâàíå íÿìà îñîáåíî çíà÷åíèå äàëè
âëàñòòà å ïîæèçíåíà èëè ìàíäàòíà.
Íÿìà âëàñòíèê, êîéòî äà íå ñå ñòðåìè äà çàäúðæè âëàñòòà
ñè. Äîðè íÿêîé âëàñòèìàù äà ïîäàäå îñòàâêà, òîé ãî ïðàâè ñ
íàäåæäàòà äà îñòàíå â êðúãà íà âëàñòòà è äà ïðîäúëæè äà ñå
îáëàãîäåòåëñòâà, çà ñìåòêà íà ïîäâëàñòíèòå.

×îâåêúò å äóàëèñòè÷íî óñòðîåí. Êîãàòî å èçìàìåí ñàì,
ìîæå è äà ñè çàìúë÷è. Êîãàòî ñà èçìàìåíè ñòîòèíà ñå âäèãà
äîñòà øóì, êîãàòî ñà èçìàìåíè õèëÿäè ñå ïîðàæäà ãîëÿìî
íåäîâîëñòâî, à êîãàòî ñà èçìàìåíè äåñåòêè õèëÿäè çàïî÷âà
íåïîä÷èíåíèå è ìîæå äà ïàäíå äîðè âëàñòòà. Íî, êîãàòî å
èçìàìåí öÿë íàðîä, âñè÷êè õîðà ñå ïðàâÿò, ÷å íå ñà èçìàìåíè
è äîðè ïðîòåñòèðàò ñðåùó îíåçè, êîèòî ñà ñå èçìúêíàëè îò
ìàñîâàòà èçìàìà.
Ò.å. êîãàòî âëàñòòà å ðåàëíî ñèëíà, òÿ ñå êðåïè îò ñàìèòå
ïîäâëàñòíè, à êîãàòî å ñëàáà - òÿ òðÿáâà äà ðàç÷èòà âñå ïîâå÷å
íà ðåàëíàòà ñè ñèëà.
Êîãàòî âëàñòòà ñå ïîäìåíÿ, íîâàòà âëàñò òúðñè ïîäêðåïàòà
íà ïîäâëàñòíèòå. Öåëòà å òå îòíîâî äà áúäàò èçìàìåíè, ÷å
òîâà å òÿõíàòà íîâà âëàñò...

Âëàñòîâàòà èçìàìà å ìàñîâà, à â íàøàòà ðåàëíîñò
èçìàìàòà å íàâñÿêúäå. Íÿìà ÷îâåê, êîéòî äà íå å ìàìèë è äà
íå å áèë èçìàìåí. Íÿìà è ÷îâåê, êîéòî äà íå ñå å
ñàìîèçìàìèë. Îùå ñëåä ñàìîòî ðàæäàíå ñå çàïî÷âà ñ
èçìàìàòà - â óñòàòà íà íîâîðîäåíîòî ñå ïîñòàâÿ áåáåðîí.

Îñíîâàòà íà äíåøíàòà âëàñòîâà ìàòðèöà å ïðàâîòî (â
äðåâíîñòòà å áèëà ðåëèãèÿòà). Âëàñòòà âè ìàìè, ÷å òàêà âè
äàâà ïðàâà, à âñúùíîñò ïîñðåäñòâîì ïðàâîòî âè îòíåìà
ïðàâà.
Àêî àíàëèçèðàòå ïðàâîòî ùå âèäèòå óæàñÿâàùà âëàñòîâà
àñèìåòðèÿ. Ñðåùó íÿêàêâè ïðàâà (êîèòî îáèêíîâåíî ñè ãè

15
èìàòå èëè ñàìè ñè ãè îñèãóðÿâàòå) âèå ñòå íàòîâàðåíè ñ
íåèçáðîèìè çàäúëæåíèÿ, êîèòî ïîëçâàò âëàñòòà, óæ çà äà âè
îñèãóðè ñúùèòå òåçè ïðàâà ...
Âñè÷êè ïðàâà ïðîèçòè÷àò îò íàðîäà. Âëàñòòà íå âè äàâà
ïðàâà, òÿ ñàìî ðåäóöèðà è îòíåìà îò âàøèòå ïðàâà.
Ïðàâàòà ñà ñè âàøè è âèå ñè ãè îñèãóðÿâàòå âçàèìíî.
Âëàñòòà å àðîãàíòåí àë÷åí ïîñðåäíèê, öåëÿù ðàçäåëåíèåòî
íà ïîäâëàñòíèòå çà ëåñíîòî èì ïîä÷èíåíèå è óïðàâëåíèå.
Ïðèíöèïúò 'Ðàçäåëÿé è âëàäåé' âàæè ñ ïúëíà ñèëà íà âñè÷êè
íèâà âúâ âëàñòîâàòà ïèðàìèäà.

Âëàñòòà ÷åñòî ïðèêðèâà ñâîèòå ïðèâèëåãèè ïîä ôîðìàòà
íà ðàçëè÷íè ïðàâà.
Êîãàòî ïðàâîòî å ìíîãî èçâðàòåíî ìîæå äîðè çàäúëæåíèÿ
íà ïîäâëàñòíèòå äà áúäàò îôîðìåíè êàòî òåõíè ïðàâà ...
Êîëêîòî åäíà âëàñò å ïî-àíòèíàðîäíà, òîëêîâà ïî-
èçâðàòåíî (íåñïðàâåäëèâî / èçêðèâåíî) å íåéíîòî ïðàâî.
Ïðàâîòî âèíàãè ñå ïðàâè îò âëàñòòà è îáñëóæâà âëàñòòà.
Èçêðèâÿâàíèÿòà íà åäíà âëàñò ñå âèæäàò íàé-äîáðå â íåéíîòî
ïðàâî.
Âàøèòå ïðàâà â òîâà ïðàâî ñà èçêëþ÷åíèÿ, à ïðàâèëîòî ñà
ìíîæåñòâîòî âè çàäúëæåíèÿ.

Çà âëàñòòà âèå (ïîäâëàñòíèòå) ñòå õðàíèòåëíà ñðåäà. Àêî
ÿ õðàíèòå ùå áúäåòå äîáðè. Àêî íå ÿ õðàíèòå òÿ ùå âè
íåíåàâèæäà è ïðåñëåäâà, à àêî ñå îïèòàòå äà íàðóøèòå
õðàíèòåëíèÿ è ðåæèì ùå ñòàíåòå íåéíà æåðòâà ...
Ëàêîìàòà âëàñò âèíàãè ïðåÿæäà. Ïðåÿëàòà âëàñò
çàòëúñòÿâà. Òÿ èçãëåæäà ìíîãî ïî-âíóøèòåëíà, îòêîëêîòî
âñúùíîñò å. Ïðåêîìåðíî ïðåÿëàòà âëàñò îáèêíîâåíî ñòàâà
æåðòâà íà èçãëàäíÿëàòà îïîçèöèÿ. Îïîçèöèÿòà âçèìà âëàñòòà
è áúðçî ñå çàïî÷âà îòíîâî ÿêî ÿäåíå îò íàðîäíàòà òðàïåçà.
Ïîñëå è òÿ ïðåÿæäà...
Àêî íàðîäúò å ìíîãî ãëàäåí, à âëàñòòà å ïðåÿëà èìà
ðåâîëèöèîííà îáñòàíîâêà. Â òàêàâà ñèòóàöèÿ íèùî íå å
ñèãóðíî. Äíåñ ìîæå äà å îùå ðàíî, íî óòðå ìîæå äà áúäå
âå÷å êúñíî...
Àêî íÿìà ïîäîáàâàù ïðåâðàò, êîéòî äà óñïîêîè

16
ïîëîæåíèåòî, èçáóõâà ðåâîëþöèÿ. Òÿ ïúê å êðúâîæàäíà è
ïîñëå èçÿæäà ðîæáèòå ñè...

Åäíà äðåâíà ïîãîâîðêà ãëàñè, ÷å âëàñò íå ñå äàâà! Âëàñòòà
ñå âçèìà. Êîéòî óñïåå äà ÿ çàäúðæè, òîé ïðàâè ïðàâîòî. Êîãàòî
ãî áóòíàò îò âëàñò, ìîæå äà èçïèòà ñúùîòî ïðàâî ñ öÿëàòà
ñòðîãîñò íà çàêîíà, îñâåí àêî íå å ïðîñòî ïîðåäíèÿ àêòüîð îò
âëàñòîâèÿ òåàòúð íà ìàòåðèàëèñòèòå...
Îáèêíîâåíî óïðàâëÿâàò íå òåçè, êîèòî ìîãàò (èäåàëèñòèòå),
à òåçè, êîèòî èñêàò (ìàòåðèàëèñòèòå).

Ñîöèîêóëòóðíèÿò àíàëèç ïîêàçâà, ÷å âëàñòòà å íàé-ñòàðàòà
óñòîé÷èâà äîãìàòè÷íà ìàòðèöà.
Îòêàêòî ÷îâå÷åñòâîòî å ïîäâëàñòíî, âëàñòíèöèòå ñå ñìåíÿò,
äîðè ôîðìèòå íà âëàñòòà ñå ïðîìåíÿò, íî äîãìàòè÷íàòà è
ñúùíîñò ñè îñòàâà âñå ñúùàòà.
Âëàñòòà âè ðàçäåëÿ, ïîä÷èíÿâà è âè îòíåìà ñâîáîäàòà ïî
âñè÷êè âúçìîæíè íà÷èíè.

Ñîöèàëíè Ìàòðèöè

Âàøåòî ñîöèàëíî ïîëîæåíèå â îáùåñòâîòî îòðàçÿâà
ðåñóðñèòå çà ñúùåñòâóâàíå è îñúùåñòâÿâàíå, ñ êîèòî
ðàçïîëàãàòå.
Êîëêîòî ïî-ãîëåìè ðåñóðñè ïðèòåæàâàòå, òîëêîâà ùå ñòå
ïî-âèñîêî â ñîöèàëíàòà éåðàðõèÿ.
Ðåñóðñèòå áèâàò ïðèðîäíè (åñòåñòâåíè) è êóëòóðíè
(èçêóñòâåíè).
Êóëòóðíèòå ðåñóðñè ìîãàò äà áúäàò ðàçãðàíè÷åíè íà
ìàòåðèàëíè è íåìàòåðèàëíè.

Êîëêîòî ïî-ãîëåìè ðåñóðñè âëàäååòå, òîëêîâà ïî-ãîëÿìà
áàçà çà ñúõðàíÿâàíå è ðàçâèòèå ùå èìàòå.
Òîâà îáà÷å ñúâñåì íå îçíà÷àâà, ÷å âñè÷êè õîðà èçïîëçâàò
îïòèìàëíî ðåñóðñíàòà ñè áàçà çà ðàçâèòèå íà ðàçóìà.
Îáèêíîâåíî èíäèâèäèòå, íàìèðàùè ñå ïî âúðõîâåòå íà
ñîöèàëíàòà ìàòðèöà, ñà ïî÷òè èçöÿëî çàåòè ñúñ ñúõðàíÿâàíå

17
è óìíîæàâàíå íà ñàìèòå ðåñóðñè, à ñîáñòâåíîòî ñè ðàçâèòèå
âúçïðèåìàò êàòî íàòðóïâàíå íà âñå ïîâå÷å íîâè ðåñóðñè.
 íèçèíèòå íà ñîöèàëíàòà ìàòðèöà ðåñóðñèòå ñà
ìèíèìàëíè. Õîðàòà ïî÷òè èçöÿëî ñà çàåòè ñ îñèãóðÿâàíå íà
åêçèñòåíöèàëíèòå ðåñóðñè çà ñâîåòî ñúùåñòâóâàíå è
îñúùåñòâÿâàíå.
Ïî-ñðåäàòà íà ñîöèàëíàòà ìàòðèöà, õîðàòà îò åäíà ñòðàíà
ñà îáåçïå÷èëè ñúùåñòâóâàíåòî ñè, à îò äðóãà ñòðàíà èìàò
äîáðà áàçà çà ñâîåòî óñòîé÷èâî ðàçâèòèå.

×îâåøêîòî ðàçâèòèå ìîæå äà áúäå ïðîñëåäåíî
äèôåðåíöèðàíî â ÷èñòî ìàòåðèàëåí è íåìàòåðèàëåí ïëàí,
íî óñòîé÷èâîòî ðàçâèòèå íà ðàçóìà ìîæå äà ñå îñúùåñòâÿâà
ñàìî èíòåãðèðàíî â ñèñòåìàòà ðàçóì - ðåàëíîñò è ïîñðåäñòâîì
ñúùàòà.
Âÿðíî å, ÷å ñ íàñòúïâàíåòî íà èíôîðìàöèîííàòà
ðåâîëþöèÿ, ãîëÿìà ÷àñò îò íåìàòåðèàëíèòå ðåñóðñè ñòàâàò
äîñòúïíè çà õîðàòà îò ïî÷òè âñè÷êè ñîöèàëíè íèâà, íî áåç
äîñòàòú÷íà ìàòåðèàëíà áàçà (ðåàëíè ðåñóðñè) óñòîé÷èâîòî
ðàçâèòèå íà ðàçóìà å íåâúçìîæíî.
Ò.å. äîðè äà ðàçïîëàãàòå ñ âñè÷êè íàëè÷íè çíàíèÿ çà
ðåàëíîñòòà, òå íÿìà ðåàëíî äà âè ïîëçâàò, àêî íå ðàçïîëàãàòå
ñ äîñòúï äî ñàìàòà ðåàëíîñò, çà äà ãè ïðèëîæèòå...

Ñîöèàëíèòå ìàòðèöè ñà ñèëíî ñâúðçàíè ñ ìîíåòàðíèòå
ìàòðèöè è ïàçàðà.
×ðåç íîìèíàëíàòà ïîäìÿíà âèå ïîëó÷àâàòå ìîíåòàðíè
ñðåùó ðåàëíè ðåñóðñè. Ðàçáèðà ñå (ïðè íîðìàëíè óñëîâèÿ)
âèå ìîæå äà ïðèäîáèåòå ðåàëíè ðåñóðñè ñðåùó ìîíåòàðíèòå,
íî â îáùèÿ ñëó÷àé ñàìè ñå îãðàíè÷àâàòå, ñàìî äî îñèãóðÿâàíå
íà íàé-íåîáõîäèìîòî çà ñúùåñòâóâàíåòî è îñúùåñòâÿâàíåòî
ñè. Îñòàíàëèòå ìîíåòàðíè ðåñóðñè, îáèêíîâåíî äúðæèòå êàòî
ðåçåðâ â áàíêèòå (ìîíåòàðíè öåíòðîâå), ñðåùó íÿêàêâà ëèõâà.
Ìîíåòàðíèòå öåíòðîâå êîíöåíòðèðàò è èçïîëçâàò âàøèòå
ìîíåòàðíè ðåñóðñè çà ãåíåðèðàíå íà íîâè ðåàëíè è ìîíåòàðíè
ðåñóðñè.

Ìíîãî âàæíî å äà ñå îñúçíàå, ÷å åäèí ïúò âàøèòå ðåàëíè

18
ðåñóðñè ñà áèëè ïîäìåíåíè ñ ìîíåòàðíè è âòîðè ïúò, êîãàòî
ïîñëåäíèòå ñà äåïîçèðàíè ñå ïîëçâàò çà óñêîðåíî ãåíåðèðàíå
íà íîâè ðåñóðñè. Ïîñëå ñúùèòå îòíîâî ùå áúäàò èçïîëçâàíè,
çà äà âè áúäàò îòíåòè îùå ðåñóðñè...
Ò.å. ñðåùó âàøèòå ðåàëíè ðåñóðñè ìîíåòàðíàòà ìàòðèöà
âè äàâà ìîíåòàðíè (îáåùàíèÿ çà ðåàëíè ðåñóðñè), à ñðåùó
òÿõ îò áàíêèòå ïîëó÷àâàòå âòîðè÷íè îáåùàíèÿ, ÷å ùå ïîëó÷èòå
ìîíåòàðíèòå ñè ðåñóðñè ñ ëèõâà (äîáàâåíè ìîíåòàðíè
ðåñóðñè).
Òàçè ìîíåòàðíà ñïèðàëà ñå çàâúðòà è ïðîíèçâà âñè÷êè íèâà
è â êðàéíà ñìåòêà ïîðàäè ëèõâàòà ñòèãà äî åìèòåíòà íà
íîìèíàë. Îñâåí, ÷å ãè åìèòèðà, òîé ñúùî òàêà ïðèâëè÷à
ñâîáîäíè ìîíåòàðíè ðåñóðñè, çà äà ãè âêàðà â íîâ ìîíåòàðåí
îáîðîò.
Åìèòåíòúò å åäèíñòâåíèÿò â ìîíåòàðíàòà ñèñòåìà, êîéòî
ïëàùà áåçïðîáëåìíî âñè÷êè ëèõâè ... , ñ íîâà åìèñèÿ íà ïàðè.

Ïðè âñÿêî ìîíåòàðíî ïðåâúðòàíå âñå ïîâå÷å ðåàëíè
ðåñóðñè ïðåìèíàâàò â ðúöåòå íà âëàñòòà.
Àêî âëàñòòà å àáñîëþòíà, â ðúöåòå è (â ãîëÿìà ñòåïåí) ñå
ñúñðåäîòî÷âàò îãðîìíà ÷àñò îò ðåàëíèòå ðåñóðñè íà
îáùåñòâîòî.
Àêî âëàñòòà å íåàáñîëþòíà (ïîäåëåíà) íàòðóïàíèòå ðåàëíè
ðåñóðñè ñå ïðåðàçïðåäåëÿò (äî èçâåñòíà ñòåïåí) â íèâàòà íà
ñîöèàëíàòà ïèðàìèäà îò âëàñòîâàòà ïèðàìèäà.

Òàêà â óñëîâèÿòà íà ìîíåòàðèçúì, íèñøèòå ñîöèàëíè
ñëîåâå âñå ïîâå÷å ñà ëèøåíè îò ðåàëíè ðåñóðñè, çà ñìåòêà
íà âèñøèòå ñîöèàëíè ñëîåâå. Ïîðàäè òîâà ñîöèàëíîòî
íåðàâåíñòâî ïðîãðåñèðàùî ñå çàäúëáî÷àâà.
Ò.å. âúâ âúðõà íà ñîöèàëíàòà ïèðàìèäà ìîíåòàðèçìúò
âåäíúæ êîíöåíòðèðà ðåàëíèòå ðåñóðñè, ÷ðåç ïîäìÿíàòà èì ñ
ìîíåòàðíè è âòîðè ïúò ïðèâëè÷à ñâîáîäíèòå ìîíåòàðíè
ðåñóðñè, çà äà ãè âêàðà â ïîñëåäâàù öèêúë íà ãåíåðèðàíå è
êîíöåíòðèðàíå (èçâëè÷àíå) íà íîâè ðåàëíè ðåñóðñè ...
×ðåç ìîíåòàðíèòå ïðîöåñè åäíîâðåìåííî ñå îòíåìàò
ðåàëíèòå ðåñóðñè îò íàðîäíèòå ìàñè è ñå îáåçöåíÿò
ìîíåòàðíèòå èì ðåñóðñè.

19
Ñ âñåêè ñëåäâàù ìîíåòàðåí öèêúë, âñå ïîâå÷å ñå çàñèëâà
íåðàâåíñòâîòî ìåæäó íèñøèòå è âèñøèòå ñîöèàëíè ñëîåâå.

Ìîíåòàðíè Ìàòðèöè

Îùå âúâ âðåìåíàòà íà äîìîíåòíèòå ôîðìè, êîãàòî âúðõó
ñëèòúêà ìåòàë å áèë íàáèò íîìèíàë, ñå å çàðîäèëà ãîëÿìàòà
èçìàìà íà ìîíåòàðèçìà (ìîíåòàðíàòà ïîäìÿíà íà
ðåàëíîñòòà).
Òåõíîëîãèÿòà íà ìîíåòàðèçìà å ïðîñòà. Êîéòî äúðæè
âëàñòòà åìèòèðà íîìèíàëíè ïàðè (ìîíåòàðíè ñðåäñòâà).
Íîìèíàëèòå ñèëîâî ñå íàëàãàò êàòî ïëàòåæíî ñðåäñòâî íà
âëàäÿíàòà òåðèòîðèÿ.
(Äîêàçàíî å, ÷å èìà ìîíåòîñå÷åíå è íà òåðèòîðèè áåç
äúðæàâè, íî âèíàãè òàçè äåéíîñò ñå å êîíòðîëèðàëà îò
ðåàëíàòà òàìîøíà âëàñò.)
Íîìèíàëíèòå ïàðè ñà ïëàòåæíè (îáìåííè) ñðåäñòâà ñ
âèðòóàëíî äîáàâåíà ñòîéíîñò. Òÿõíàòà ðåàëíà ñòîéíîñò å ïî-
íèñêà îò âëàñòîâî íàëîæåíàòà íîìèíàëíà ñòîéíîñò. Èìåííî
â òîâà ñå ñúñòîè ìîíåòàðíàòà ïîäìÿíà íà ðåàëíîñòòà.
(Ñ äðóãè äóìè, ñåáåñòîéíîñòòà íà åäíà ìîíåòà /ïàðà/ å ïî-
íèñêà îò íîìèíàëíàòà è ñòîéíîñò. Ðàçëèêàòà ìåæäó ðåàëíàòà
ñòîéíîñò /ñåáåñòîéíîñòòà/ íà ìîíåòàòà è íîìèíàëíàòà è
ñòîéíîñò å âèðòóàëíî äîáàâåíà ñòîéíîñò.)
Ñ ðàçâèòèåòî íà ìîíåòàðèçìà, âëàñòòà âúâåæäà â îáîðîò
âñå ïî-íèñêîñåáåñòîéíîñòíè íîìèíàëíè íîñèòåëè (ïàðè). Òàêà
âúâ âðåìåòî ïîñëåäîâàòåëíî ñå ïîäìåíÿò çëàòíè, ñðåáúðíè,
ìåäíè, áðîíçîâè, îò ðàçëè÷íè ñïëàâè, êíèæíè ïàðè è íàêðàÿ
ñå ñòèãà äî åëåêòðîííèòå (âèðòóàëíèòå) ïàðè ...
 ìîìåíòà, â ñâåòà íÿìà ïî-ãëîáàëíà îò ìîíåòàðíàòà
èçìàìà. Òÿ ñòîè â îñíîâàòà íà ïàçàðíàòà ãëîáàëèçàöèÿ è íà
íàé-ìàùàáíàòà ïîäìÿíà íà ðåàëíîñòòà â ÷îâåøêàòà èñòîðèÿ.
(Åìèòåíòúò íà íîìèíàë è êðúãúò íà ìîíåòàðèñòèòå âè îòíåìàò
ðåàëíîñòòà).
Áåçñïîðíî âúðõúò â ðàçâèòèåòî íà ìîíåòàðèçìà å
âèðòóàëèçàöèÿòà íà ñàìèòå íîìèíàëíè íîñèòåëè (ïàðèòå).
 äíåøíî âðåìå ìîíåòàðèñòèòå ñà ñòàíàëè ñâðúõàë÷íè è

20
ñè ñïåñòÿâàò åìèòèðàíåòî (ìàðêèðàíåòî) íà ìàòåðèàëíè
íîñèòåëè. Òå ïðåäïî÷èòàò äèãèòàëíîòî óäîáñòâî è âå÷å
íà÷óêâàò íîìèíàëà îò êëàâèàòóðè ...

 ðàçâèòèòå ïàçàðíè îáùåñòâà ìîíåòàðèçìúò å
ôóíäàìåíòàëíèÿò âëàñòîâè ôàêòîð.
Íÿìà íèêàêâî çíà÷åíèå êàêâà å ôîðìàòà íà âëàñòòà
(òîòàëèòàðíà, äåìîêðàòè÷íà, ñìåñåíà ...), òÿ âèíàãè öåëè äà
ïîäìåíè âàøèòå ðåàëíè ðåñóðñè ñ ìîíåòàðíè (íîìèíàëíè) â
ñâîÿ ïîëçà.
Âëàñòòà âèíàãè íàëàãà â îáîðîò ìîíåòàðåí íîìèíàë (ñ
âèðòóàëíî äîáàâåíà ñòîéíîñò), ÷ðåç êîéòî èçñìóêâà ðåàëíèòå
ðåñóðñè ïðîèçâåäåíè îò õîðàòà.
Äíåñ ïî÷òè âñè÷êè õîðà ñè ìèñëÿò, ÷å ðîáñòâîòî îòäàâíà å
îñòàíàëî â ìèíàëîòî, íî âñúùíîñò ïî÷òè âñè÷êè ñìå â ïëåí
íà åäíî ñúâðåìåííî ãëîáàëíî ìîíåòàðíî ðîáñòâî.
Ìíîçèíñòâîòî îò õîðàòà ñà ìîíåòàðíî çîìáèðàíè. Òå öÿë
æèâîò ñå òðóäÿò, çà äà çàðàáîòâàò íîìèíàëíè ïàðè, êîèòî ñà
íåðåàëíè ïî ñâîÿòà ñúùíîñò.
Ñ ðàçâèòèåòî íà ìîíåòàðèçìà íåðåàëíîñòòà íà ïàðèòå
ñòàâà âñå ïî-ñèëíî èçðàçåíà, äîñòèãàéêè äî äíåøíèòå
âèðòóàëíè ìîíåòàðíè ñðåäñòâà.
 åäíî äðåâíî ìîíåòíî ñúêðîâèùå èìà íÿêàêâî ðåàëíî
êîëè÷åñòâî ìåòàë(è), ìàêàð ÷å íÿêîãàøíàòà ìó ñåáåñòîéíîñò
å ïàê ïî-ìàëêà îò íîìèíàëíàòà ìó ñòîéíîñò. Äíåñ âãëåæäàéêè
ñå â åäíà áàíêîâà êàðòà ùå âèäèì ñàìî ïàð÷å åâòèíà
ïëàñòìàñà, íîñèòåë íà ãîëÿì ìîíåòàðåí íîìèíàë (âèðòóàëíî
äîáàâåíà ñòîéíîñò).
Õîðàòà âå÷å íå ïðèäîáèâàò ñðåùó òðóäà è ïðîèçâåäåíèÿòà
ñè ðåàëíè ðåñóðñè. Òå ïîëó÷àâàò ñàìî îáåùàíèÿ íà
ìîíåòàðíàòà ìàòðèöà (ìîíåòàðíè ðåñóðñè)...
Ïîâå÷åòî õîðà æèâåÿò îñíîâíî, çà äà òðóïàò ìîíåòàðíè
ñðåäñòâà (íîìèíàëè íîñèòåëè ñ âèñîêà âèðòóàëíî äîáàâåíà
ñòîéíîñò).
Ìîíåòàðèçìúò å îìàòðè÷èë òîòàëíî æèâîòà íà
ìíîçèíñòâîòî îò õîðàòà.

Õîðàòà åæåäíåâíî äîáèâàò è ïðîèçâåæäàò ðåàëíè ðåñóðñè,

21
à ñðåùó òîâà ïîëó÷àâàò ñàìî ìîíåòàðíè ñðåäñòâà.
Àêî ìíîçèíñòâîòî õîðà ðåøàò åäíîâðåìåííî äà ïðèäîáèÿò
ðåàëíè ðåñóðñè ñðåùó íàòðóïàíèòå íîìèíàëíè ñðåäñòâà
èçìàìíàòà ñèñòåìà íà ìîíåòàðèçìà íåìèíóåìî ùå ðóõíå.
 ïåðèîäè íà íÿêàêâà íåñèãóðíîñò, ìíîãî õîðà ñå îïèòâàò
äà ñè îñèãóðÿò ïîâå÷å ðåàëíè ðåñóðñè ñðåùó ÷àñò îò
íîìèíàëíèòå ñè ñðåäñòâà. Îò òîâà ÷åñòî ñëåäâà
õèïåðèíôëàöèÿ è äîðè ñðèâ íà ìîíåòàðíàòà ñèñòåìà. Îò
íàñòúïèëàòà êðèçà îòíîâî ìàêñèìàëíî ñå âúçïîëçâàò
ìîíåòàðèñòèòå...

Ñúùèíñêèÿò ïðîáëåì ïðè êðèçèòå íå å â åñòåñòâîòî íà
ñàìàòà èêîíîìèêà. Íèòî å â ðåãóëÿðíî íàìàëÿùîòî ñå
ïðîèçâîäñòâî, íèòî å â ïîñëåäâàùîòî ñâðúõïðîèçâîäñòâî íà
îïðåäåëåíè ðåñóðñè. Òåçè ìàëêè äåáàëàíñè â ñèñòåìàòà íå
ñà ïúðâîïðè÷èíà çà ãîëåìèòå êðèçè.
Ãîëåìèòå ìîíåòàðíè êðèçè ñå ïîðàæäàò îò èçìàìíàòà
ñúùíîñò íà ìîíåòàðèçìà, íà ñâîáîäíèÿ (íåðåãóëèðàíèÿ) ïàçàð
è íà òåõíèòå ÷èñòî ìîíåòàðèñòêè ïðîèçâîäíè.
Õîðàòà ïðèòåæàâàò íîìèíàëíè ñðåäñòâà, ò.å. íåðåàëíè. Ïðè
âñÿêî ïî-ìàùàáíî èçâàæäàíå (âêàðâàíå) íà ðåàëíè ðåñóðñè
îò (â)îáùåñòâåíèÿ îáîðîò íàñòúïâà ãîëÿì ìîíåòàðåí
äèñáàëàíñ. Ïîäîáíî å ïîëîæåíèåòî è ïðè âêàðâàíåòî
(èçêàðâàíåòî) â (îò) îáîðîò íà ãîëåìè ìîíåòàðíè ðåñóðñè.
 ìîíåòàðèñòêàòà ñèñòåìà êðèçèòå ñå ïîðàæäàò îò
ñïåêóëàíòèâíîòî óñèëâàíå, êîåòî ñúïúòñòâà òåçè ïðîöåñè. Â
ãîëÿìà ÷àñò îò ñëó÷àèòå ñàìèòå åêñòðåìíè äåáàëàíñè ñà ÷èñòî
ñïåêóëàíòñêè ïðîäóêò (ïàçàðíè áàëîíè).
Íÿêîè èçñëåäîâàòåëè ðàçãëåæäàò ñàìèòå êðèçè êàòî ñêðèò
ìåõàíèçúì çà îáñåáâàíå íà ðåàëíèÿ ñåêòîð (ðåàëíèòå
ðåñóðñè) îò ìîíåòàðèñòèòå.
Ïðè êðèçèòå ìíîæåñòâî áàíêè ôàëèðàò, à çàåìèòå èì ñòàâàò
èçèñêóåìè. Ïðåäïðèÿòèÿòà ìàñîâî èçïàäàò â íåñúñòîÿòåëíîñò
è áèâàò ëåñíî îâëàäÿíè çà ñìåòêà íà êðåäèòèòå, êîèòî
îáèêíîâåíî ñà äàëå÷ ïîä ñòîéíîñòòà íà îáåçïå÷åíèÿòà
(ðåàëíèòå àêòèâè) ...

Çà ñúæàëåíèå ìíîçèíñòâîòî îò õîðàòà íå îñúçíàâàò

22
åñòåñòâîòî íà ãëîáàëíàòà ìîíåòàðíà èçìàìà è íåéíèòå
ïðîèçâîäíè. Òå âúçïðèåìàò ÷îâåøêîòî ðàçâèòèå êàòî
íàòðóïâàíå íà ìîíåòàðíè ñðåäñòâà.  äúëãîñðî÷åí ïëàí ñå
îêàçâà, ÷å õîðàòà íå ñàìî ñà ëèøåíè îò ðåàëíèòå ðåñóðñè,
êîèòî ñà ïðîèçâåëè, íî ïðè ìîíåòàðíè êðèçè áèâàò çàãðàáåíè
èëè îáåçöåíåíè è íàòðóïàíèòå èì íîìèíàëíè ñðåäñòâà.

 ñúâðåìåííàòà ìîíåòàðíà ñèñòåìà ïîëó÷àâàòå çàïëàùàíå
ñ íîìèíàëíè ñðåäñòâà. Òàêà âèå ïðèäîáèâàòå ñàìî îáåùàíèÿ
îò ìîíåòàðíàòà ìàòðèöà. Àêî âëîæèòå íîìèíàëíèòå ñè
ñðåäñòâà â áàíêà, ôèíàíñîâ ôîíä è äð. ôèíàíñîâè öåíòðîâå
âèå ïîëó÷àâàòå ñðåùó òÿõ íÿêàêâè âòîðè÷íè ìîíåòàðíè àêòèâè
(ïðîèçâîäíè). Ïîñëåäíèòå, ïî ñúùåñòâî, ñà äðóãè (âòîðè÷íè)
îáåùàíèÿ, ÷å ùå ïîëó÷èòå äåïîçèðàíèòå ïúðâè÷íè îáåùàíèÿ
íà ìîíåòàðíàòà ìàòðèöà. Òàêà âèå ïîëó÷àâàòå îùå ïî-
íåíàäåæäíè ìîíåòàðèñòêè îáåùàíèÿ.

Åñòåñòâåíî âàøèòå äåïîçèðàíè ìîíåòàðíè ñðåäñòâà ñå
èçïîëçâàò çà ãåíåðèðàíå íà íîâè ðåàëíè è ìîíåòàðíè ðåñóðñè.
Ïîñëå ñúùèòå îòíîâî ñå îáìåíÿò îò ìîíåòàðèñòèòå çà íîâè
ðåàëíè ðåñóðñè.
Äàëè êîðïîðàöèèòå ñà ïðèäîáèëè ñâîè áàíêè èëè áàíêèòå
ñà ïðèäîáèëè ñâîè êîðïîðàöèè çà ìîíåòàðíèòå ðîáè íÿìà
íèêàêâî çíà÷åíèå. Òîâà ñà äâàòà âçàèìîäåéñòâàùè ñè ïîëþñà
íà ìîíåòàðèçìà, ÷ðåç êîèòî ìîíåòàðèñòèòå îòíåìàò
ðåàëíîñòòà íà õîðàòà.

Ïðè âñÿêà êðèçà, õîðàòà ãóáÿò ìíîãî, à ìîíåòàðèñòèòå ðÿçêî
áîãàòåÿò.
Ñëåä ïîðåäíîòî îãðàáâàíå, õîðàòà ïàê çàïî÷âàò íàíîâî äà
òðóïàò ìîíåòàðíè àêòèâè (îáåùàíèÿ íà ìîíåòàðíàòà ìàòðèöà
è íà ìîíåòàðíèòå öåíòðîâå). Òàêà ìîíåòàðíàòà ñïèðàëà âå÷íî
ñå âúðòè è çàñåãà íå ñå âèæäà êðàÿ.
Öåëòà íà òàçè çëîâåùà ìîíåòàðíà ìåëíèöà å îòíåìàíåòî
íà ðàçâèâàùàòà ñå ðåàëíîñò, êîÿòî ñàìèòå õîðà ñúçäàâàò...

Íåïðåêúñíàòîòî óâåëè÷àâàíå íà ìîíåòàðíèòå ñðåäñòâà íàä
îáùàòà ñòîéíîñò íà ïðîèçâåäåíèòå ðåàëíè ðåñóðñè ïîðàæäà

23
èíôëàöèÿ.
Ía ïðúâ ïîãëåä èçãëåæäa, ÷å òîçè ñâîåîáðàçåí
èíôëaöèîíåí äaíúê çàñÿãà åäíàêâî âñè÷êè, ïîíåæå âñåêè å
ïðèíóäåí äà èçïîëçâa ïaðè. Ïî òaçè ëîãèêa äîðè ìîæå äa ñå
ïðåäïîëîæè, ÷å òîâà ñå îòðaçÿâa íaé-ñèëíî ía òåçè, êîèòî ñà
íàé-áîãàòè. Èñòèíaòa îáà÷å å äðóãà...

Àêî ìèëèaðäåð èçãóáè 10% îò ñâîåòî ñúñòîÿíèå, çaãóáaòa
ìó âúçëèça ía 100 ìèëèîía åäèíèöè, äîêaòî ça ñðåäíèÿ
ãðaæäaíèí, êîéòî ïå÷åëè 5 000 åäèíèöè ãîäèøíî, çaãóáaòà
ùå å 500 åäèíèöè. Ìèëèaðäåðúò îáà÷å íÿìa äa óñåòè çaãóáaòa
áîëåçíåíî, íå ñaìî çaùîòî å ìíîãî áîãaò, a çaùîòî
ìîíåòàðèñòèòå íå äúðæàò ïaðèòå ñè â ÷åêìåäæå, êàñà, ñìåòêà
è ïð. Ìèëèaðäåðúò å âëîæèë îñíîâíîòî ñè ñúñòîÿíèå â ðåàëíè
aêòèâè, êîèòî ùå ìó äîíåñaò îùå ïî-ãîëåìè ïå÷aëáè ïðè
èíôëaöèÿ. Ça õîðàòà ðàç÷èòàùè ía çaïëaòa è ïåíñèîíåðèòå
íåùaòa íå ñòîÿò òaêa. Çaãóáaòa ía 500 åäèíèöè ïðåäñòaâëÿâa
ãîëÿì óäað âúðõó æèçíåíèÿ èì ñòaíäaðò.

Òóê òðÿáâà äà ðàçãëåäàìå è âàæíèÿ ìîíåòàðåí òðèê -
'äåìîêðàòèçàöèÿ íà êðåäèòà ÷ðåç ñîöèàëèçàöèÿ íà ðèñêà'.
Âèðòóàëèçàöèÿòà íà ñàìèòå ïàðè (íîìèíàëíèòå íîñèòåëè)
ïîçâîëÿâà øèðîêîìàùàáíî êðåäèòèðàíå è ïðîêîíòðîëèðàíå
íà ïðîöåñèòå íà çàäúëæàâàíå, îò÷åòíîñò è èçäúëæàâàíå, íà
âñè÷êè íèâà.
Åëåêòðîííîòî êðåäèòèðàíå (êðåäèòíè êàðòè è äð.) ïî
ñúùåñòâî å ïðåíàñÿíå íà ìåõàíèçìà, çà åìèòèðàíå íà ïàðè
ñðåùó äúëã, îò öåíòðàëíèòå áàíêè êúì âñè÷êè áàíêîâè
èíñòèòóöèè, â íîâèòå äèãèòàëíè óñëîâèÿ.
Òîâà å åäèí âèä ñúçäàâàíå íà âèðòóàëíî äîáàâåíà ñòîéíîñò
(ìîíåòàðíè ñðåäñòâà) ÷ðåç âçèìàíå íà êðåäèò (çàäúëæàâàíå).
Íÿêîãà òîâà å áèëî âúçìîæíî ñàìî çà ïðàâèòåëñòâàòà, ÷ðåç
ñòðîãà äîêóìåíòàëíà ïðîöåäóðà. Äíåñ âñåêè ïðèòåæàòåë íà
êðåäèòíà êàðòà, â ðàìêèòå íà îòïóñíàòèÿ ìó ëèìèò, å â
ñúñòîÿíèå äà ñúçäàäå âèðòóàëíî äîáàâåíà ñòîéíîñò
(ìîíåòàðíè ñðåäñòâà), âúâ âñåêè ìîìåíò, ÷ðåç ñúçäàâàíå íà
äúëã êúì ñúîòâåòíàòà áàíêà. Òàêà îáà÷å êðåäèòîïîëó÷àòåëÿò
ñàì ñå çàäúëæàâà è îãðàíè÷àâà áúäåùåòî ñè. Âñåêè, êîéòî å

24
èçïëàùàë ëèõâè è ãëàâíèöè, çíàå çà êàêâî æåñòîêî
îãðàíè÷åíèå ñòàâà âúïðîñ.
Íÿêîè èçñëåäîâàòåëè ïðîïàãàíäíî òâúðäÿò, ÷å õîðàòà
æèâååéêè íà êðåäèò ïå÷åëÿò. Èñòèíàòà å òî÷íî îáðàòíàòà. ×ðåç
âñåêè ñëåäâàù êðåäèò çàåìàòåëèòå ñòàâàò âñå ïî-áåäíè, à íå
ïî-áîãàòè. Êðåäèòúò îãðàáâà áúäåùåòî èì. Òàêà
ìîíåòàðèñòèòå âè îòíåìàò íå ñàìî âàøåòî íàñòîÿùå, íî
êðåäèòíî ïîðîáâàò è âàøåòî áúäåùå.

Ìîíåòàðíàòà èçìàìà (ïîäìÿíàòà íà ðåàëíîñòòà) å
âúçìîæíà ñàìî â óñëîâèÿòà íà ñîöèîêóëòóðíà ñèñòåìà îò òèïà
âëàñò - ïîäâëàñòíè.
Âëàñòòà îáñåáâà ðåàëíèòå ðåñóðñè, à ïîäâëàñòíèòå ñà
çàëúãâàíè ñ ìîíåòàðíè ðåñóðñè. Ò.å. ìîíåòàðíèòå ñðåäñòâà
ñà åäèí âèä ìîíåòàðèñòêè áåáåðîí, âòúêíàò â óñòàòà íà
íàðîäà.
Ôîðìèòå íà âëàñòòà ìîæå äà ñå ïðîìåíÿò, ôîðìèòå íà
ñîöèàëíèòå îòíîøåíèÿ - ñúùî, íî ìîíåòàðèçìà âñå ñè îñòàâà
íåïîêúòíàò. È ïðè òîòàëèòàðèçúì è ïðè äåìîêðàöèÿ è ïðè
ñìåñåíè âëàñòîâè ôîðìè ñúùèíñêèÿò ôóíäàìåíò íà
ñúâðåìåííàòà ñîöèîêóëòóðíà ìàòðèöà å ìîíåòàðèçìà.
Ò.å. â óñëîâèÿòà íà ìîíåòàðèçúì, öåëòà è îñíîâíèÿò
ìåõàíèçúì íà âëàñòòà ñà ïîäìÿíàòà íà ðåàëíèòå ðåñóðñè ñ
íîìèíàëíè è îòíåìàíåòî íà ðåàëíîñòòà îò õîðàòà.
Äàëè ñàìî òåñåí (òîòàëèòàðåí) êðúã ùå ñå îáëàãîäåòåëñòâà
îò ðåñóðñèòå èëè ùå èìà è ïî-ãîëÿìà èëè ïî-ìàëêà
äåìîêðàòè÷íà ïåðèôåðèÿ, áàçàòà íà ìîíåòàðèçìà å
àáñîëþòíî åäíàêâà. Âèíàãè ñå êàñàå çà ïðèíóäèòåëíà îáìÿíà
íà ðåàëíè ðåñóðñè ñðåùó íîìèíàëíè è îãðàáâàíå íà
ïîäâëàñòíèòå.

 ãëîáàëåí ïëàí ïîëîæåíèåòî å ïî÷òè ñúùîòî. Äúðæàâèòå,
êîèòî óñïåÿò äà íàëîæàò (ãåîïîëèòè÷åñêè) ñâîèòå ìîíåòàðíè
ñðåäñòâà îáñåáâàò ðåàëíèòå ðåñóðñè íà îñòàíàëèòå ñòðàíè.
Ïîñëåäíèòå òðóïàò ìîíåòàðíè (íîìèíàëíè) ñðåäñòâà, êîèòî
ïîñòîÿííî ñå îáåçöåíÿò.
Òóê íÿìà äà ðàãëåæäàìå ðàçíîîáðàçíèòå ôèíàíñîâè èãðè
ñ öåííè êíèæà, ðàçëè÷íè ìîíåòàðíè ïðàâà è ïð. óçàêîíåíè

25
âòîðè÷íè ìîíåòàðíè èçìàìè. Âàæíîòî å äà ñå îñúçíàå íàé-
ãîëÿìàòà (ïúðâè÷íàòà) èçìàìà - ñàìàòà ïîäìÿíà íà ðåàëíèòå
ðåñóðñè ñ ìîíåòàðíè (íîìèíàëíè).

Íÿêîè èçñëåäîâàòåëè ñìÿòàò, ÷å äíåøíèÿò ãëîáàëåí
ìîíåòàðèçúì å íàñëåäíèê íà êàïèòàëèçìà. Â òàçè òåçà èìà
èçâåñòíà äîçà ëîãèêà. Íà ïðàêòèêà ñëåä îòïàäàíåòî íà çëàòíèÿ
ñòàíäàðò ìîíåòàðèçìà òîòàëíî çàâëàäÿâà ñâåòà.
Íàøåòî ìíåíèå îáà÷å å, ÷å âúçíèêâàíåòî íà ìîíåòàðèçìà
å îùå îò ìîìåíòà, â êîéòî âúðõó äðåâíèÿ ñëèòúê ìåòàë å áèë
íàáèò íîìèíàë.
Ñ ïîäìÿíàòà íà ðåàëíàòà ñòîéíîñò îò íîìèíàëíà çàïî÷âà
è ðàçâèòèåòî íà ìîíåòàðèçìà. Ñ âðåìåòî ìîíåòàðíèòå
ñðåäñòâà ñòàâàò âñå ïî-âèðòóàëíè, à ðåàëíàòà èì ñòîéíîñò
êëîíè âñå ïîâå÷å êúì íóëà.
Äíåñ ñìå ñâèäåòåëè íà øèðåùàòà ñå óïîòðåáà íà âèðòóàëíè
ïàðè. Õîðàòà âå÷å öÿë æèâîò ñå òðóäÿò, çà äà òðóïàò ïðîñòî
ïîâå÷å öèôðè, êîèòî ñå íàáèðàò îò êëàâèàòóðèòå íà
ìîíåòàðèñòèòå.

 íà÷àëîòî ìîíåòàðèçìúò å áèë èíñòðóìåíò íà âëàñòòà, íî
ñ ðàçâèòèåòî ìó ñàìàòà ñèñòåìà íà âëàñòòà ñòàâà âñå ïî-
çàâèñèìà îò ìîíåòàðèçìà.  äíåøíî âðåìå âå÷å ðàçâèòèÿ
ìîíåòàðèçúì íàëàãà âëàñòòà.
Ñìÿíàòà íà ðîáîâëàäåñêèÿ ñòðîé ñ ôåîäàëèçúì, à ïîñëå
çàìÿíàòà íà ïîñëåäíèÿ îò êàïèòàëèçìà ìîãàò äà ñå ðàçãëåæäàò
êàòî åâîëþöèîííè ñòàäèè íà äíåøíèÿ ãëîáàëåí ìîíåòàðèçúì.
Ïîñëåäíèÿò ïî ñúùåñòâî å ïðîñòî ïî-ðàôèíèðàí òèï
ìàòåðèàëèçúì.
 óñëîâèÿòà íà èíôîðìàöèîííàòà ñðåäà è
èíôîðìàöèîííîòî îáùåñòâî (ñëåä èíäóñòðèàëíàòà åïîõà),
îñòàðåëèÿò âå÷å êàïèòàëèçúì áèâà çàìåíåí îò íîâ òèï
ìîíåòàðèñòêà ñèñòåìà, îïðåäåëåíà îò íÿêîè èçñëåäîâàòåëè,
êàòî ãëîáàëåí ìîíåòàðèçúì.

Ñîöèîêóëòóðíî ðàçãëåäàí ìîíåòàðèçìúò å ïîäîáåí íà
âëàñòòà.
Âëàñòòà ñå îïðåäåëÿ â ñïåêòúðà îò äèêòàòóðà äî

26
äåìîêðàöèÿ.
Ìîíåòàðèçìúò ñå îïðåäåëÿ â ñïåêòúðà îò ÷àñòåí äî
îáùåñòâåí.
 äúðæàâèòå, êúäåòî èìà óñòàíîâåí ÷àñòåí ìîíåòàðèçúì,
íå ìîæå âúîáùå äà ñå ãîâîðè çà âëàñò íà íàðîäà
(äåìîêðàöèÿ). Òàì íå ñàìî íàðîäúò, íî è ñàìàòà âëàñò å
çàäúëæåíà (ïîäâëàñòíà) íà ÷àñòíèÿ ìîíåòàðèçúì. Òîâà å åäèí
âèä ìîíåòàðèñòêà äåìîêðàòóðà.
Ïðè äèêòàòóðàòà ïúê, äîðè ìîíåòàðèçìúò äà å îáùåñòâåí,
òîé å ïîä äèêòàòà íà âëàñòòà. Ò.å. òîé ÷àñòè÷íî èëè èçöÿëî å
êîíòðîëèðàí (îáñåáåí) îò äèêòàòîðà, êîåòî ìíîãî ãî
îòäàëå÷àâà îò îáùåñòâåíèÿ òèï.
Ñïîðåä íàñ, íàé-ïðîãðåñèâíàòà ðåàëíî îñúùåñòâèìà
ñúâðåìåííà ñîöèîêóëòóðíà ìàòðèöà å îáùåñòâåí
ìîíåòàðèçúì â ñú÷åòàíèå ñ ïðÿêà äåìîêðàöèÿ. Çàñåãà ñàìî
òàçè êîìáèíàöèÿ èìà ïîòåíöèàë àäåêâàòíî äà áàëàíñèðà
íàðóøåíèòå îáðàòíè âðúçêè â ñîöèîêóëòóðíàòà ñèñòåìà è äà
ïîääúðæà áàëàíñúò ìåæäó êóëòóðíàòà è ïðèðîäíàòà ñðåäà.

Ïàçàðíè Ìàòðèöè

Ïàçàðíî îáùåñòâî, ïàçàðíè èíñòèòóöèè, ïàçàðíè ïîëèòèêè,
ïàçàðíà èêîíîìèêà, ïàçàð íà òðóäà, ïàçàðíè îðãàíèçàöèè,
ïàçàðíè îòíîøåíèÿ, ïàçàðíè ñåìåéñòâà, âñè÷êî ïàçàðíî ...
ò.å. çà ïðîäàí. Çà õîðàòà äíåñ ñå ãîâîðè êàòî çà ÷îâåøêè
ðåñóðñ, ÷îâåøêè êàïèòàë, åëåêòîðàëåí ðåñóðñ è ïð. Ò.å.
ïîäâëàñòíèòå ñà ïðîñòî ðåñóðñ çà âëàñòòà.
Òîâà å ìîäåëúò íà ñúâðåìåííîòî çàïàäíî îáùåñòâî. Â òîâà
îáùåñòâî àêî èñêàø äà óñïååø òðÿáâà äà ñè óìåë
(áåçñêðóïóëåí) òúðãîâåö, çà äà äîìèíèðàø íà ïàçàðà. Äà,
èìåííî íà ïàçàðà, ïîíåæå â òîâà îáùåñòâî âñè÷êî å ïàçàð.
 îñíîâàòà íà ñâîáîäíèÿ (íåðåãóëèðàíèÿ) ïàçàð îò äúëáîêà
äðåâíîñò ñòîè ïàçàðëúêà (èçìàìàòà).
(Ñòàðîòî çíà÷åíèå íà äóìàòà áàðòåð å èçìàìà ... Ìåðêóðèé,
äðåâíèÿò áîã íà òúðãîâöèòå, â ñúùîòî âðåìå å è áîã íà
êðàäöèòå...)
Îáåäèíåíà Åâðîïà íå å ñâåùåí õðàì, à ïðîñòî åäèí îáù

27
Åâðîïåéñêè ïàçàð.
Òîâà å îáùåñòâî íà òúðãîâöèòå, êîèòî çàâëàäÿâàò äîðè è
íàé-ñúêðîâåíèòå ÷îâåøêè (äóõîâíè) òåðèòîðèè.
Ñàìî çà ìèã ñè ïðåäñòàâåòå ðàçëèêàòà ìåæäó áðàê ïî ëþáîâ
è áðàê ïî ñìåòêà, ìåæäó íàðîäíèòå äâèæåíèÿ è ìîäåðíèòå
ÍÏÎ-òà, ìåæäó äîìàøíàòà è èíäóñòðèàëíàòà õðàíà, ìåæäó
äåâñòâåíàòà ïðèðîäà (â íåíàñåëåíèòå ðàéîíè) è
ïðåçàñòðîåíèòå ìåãàïîëèñè ...

Ïàçàðúò è ïàðèòå ñúùåñòâåíî ñà ïðîìåíèëè ðåàëíîñòòà â
ïàçàðíèòå îáùåñòâà (ñâåòúò íè).
Ïàçàðíàòà îñíîâà íà ñúâðåìåííîòî îáùåñòâî çàêîíîìåðíî
âîäè äî ïàçàðíè ïîëèòèêè, ïàçàðíè ïîëèòèöè è ïàçàðåí
ïîëèòè÷åñêè åëèò.
 îñíîâàòà íà ïàçàðà ïúê ñòîÿò ïàðèòå è ïå÷àëáàòà...
Îñíîâíèòå ïàçàðíè ìåõàíèçìè ñà íàñî÷åíè êúì íàðàñòâàíå
íà ïå÷àëáàòà è èçáÿãâàíå çàãóáàòà.
Òâúðäè ñå, ÷å âëàäåòåëÿò íà ïàçàðà å ïîòðåáèòåëÿò,
òúðãîâöèòå ñà ñàìî ïàçàðíè ïîñðåäíèöè, à òâîðåöúò å
ïðîèçâîäèòåëÿò.
Ïðè êðèçè, íàé-ìíîãî ãóáÿò ïîòðåáèòåëèòå, ïîñëå -
ïðîèçâîäèòåëèòå è íàé-íàêðàÿ - òúðãîâöèòå.
Âëàñòåëèíèòå íà ïàçàðà îò äúëáîêà äðåâíîñò ñà èìåííî
òúðãîâöèòå. Òå òðóïàò íàé-ãîëåìèòå ïå÷àëáè è äúðæàò ïàçàðà
è ïàðèòå. Âñúùíîñò òå ñà ñúçäàòåëè è íà ïàçàðà è íà ñàìèòå
ïàðè.
Âëàäååéêè ïàçàðà ãîëÿìèòå òúðãîâöè ñà íàòðóïàëè ìíîãî
ïàðè è ñà ñòàíàëè ëèõâàðè, à ïî-êúñíî - áàíêåðè. Ïîñðåäñòâîì
áàíêèòå ìîíåòàðèñòèòå ñà îâëàäåëè è ãîëÿìà ÷àñò îò
ïðîèçâîäñòâåíèÿ (ðåàëíèÿ) ñåêòîð.
Òàêà òå çàòâàðÿò ìîíåòàðèñòêèÿ ñè êðúã îêîëî õîðàòà...

Ìîíåòàðíàòà ëîãèêà å ñ äåáàëàíñèðàíè îáðàòíè âðúçêè â
ñèñòåìàòà ðàçóì-ðåàëíîñò. Ïàçàðíîòî ìèñëåíå å íàñî÷åíî êúì
íåïðåêúñíàò ðàñòåæ íà ïå÷àëáèòå è ïàçàðèòå.
Äåáàëàíñèðàíåòî íà îáðàòíèòå âðúçêè â ïàçàðíàòà ñèñòåìà
âîäè äî êîëèçèè ñ ðåàëíîñòòà è ñúùî ïðåäèçâèêâà êðèçè.
 ïàçàðíèòå îáùåñòâà ðåàëíîñòòà å ñèëíî èçêðèâåíà îò

28
ìîíåòàðíèòå ìàòðèöè. Îñíîâíàòà öåë íà ïàçàðíèòå èãðà÷è
íå å çàäîâîëÿâàíå íóæäèòå íà ïîòðåáèòåëèòå, à òðóïàíåòî
íà ïå÷àëáè. Ïîðàäè òîâà äíåñ ìàñîâî ïðîïàçàðíî ñå
ôàáðèêóâàò è ìàðêåòèðàò âñå ïîâå÷å íîâè ïðîäóêòè è óñëóãè,
êîèòî öåëÿò äà ñúçäàâàò âñå íîâè è íîâè èçìèñëåíè
ïîòðåáèòåëñêè íóæäè...
×ðåç ðåêëàìàòà â ìåäèèòå (ñðåäñòâàòà çà ìàñîâà
ìàíèïóëàöèÿ) íà õîðàòà ïåðìàíåíòíî ñå âòúëïÿâàò
âñåâúçìîæíè íåñúùåñòâóâàùè íóæäè, êîèòî ñå åêñïëîàòèðàò
îò àë÷íèòå ïðîèçâîäèòåëè è òúðãîâöè.
Îò äðóãà ñòðàíà, ìíîæåñòâîòî îò òåçè íîâè ïðîïàçàðíè
ñòîêè, ñà àíòèïðèðîäíè, à íÿêîè äîðè è àíòèõóìàííè...
Âñè÷êè òåçè íåíîðìàëíîñòè (ïàçàðíè èçâðàùåíèÿ) ñà
ïðîäóêò íà ñâîáîäíèÿ ïàçàð è íà ñòðåìåæúò íà ìîíåòàðèñòèòå
êúì ñâðúõïå÷àëáà.

 äíåøíî âðåìå ñïåêóëàòà äâèæè ñâîáîäíèòå (ñâåòîâíèòå)
ïàçàðè.
Ñïåêóëàíòèòå öèêëè÷íî çàïî÷âàò äà íàäóâàò íåðåàëåí
ïàçàðåí áàëîí. Íÿêîè ó÷àñòíèöè íà ïàçàðà ïðîäúëæàâàò äà
ðàçäóâàò áàëîíà, óâëå÷åíè îò àë÷íîñòòà ñè çà áúðçà ïå÷àëáà.
Òå ñúâñåì ñêîðî ãî èçäóâàò èçâúí ðàìêèòå íà îáùåñòâåíî
ïîíîñèìàòà èçìàìà è áàëîíúò ñå ïðúñêà, îãðàíè÷åí îò
ðàìêèòå íà ðåàëíîñòòà (ðåàëíàòà ìàòðèöà).
Îñíîâíèòå ïàçàðíè ïðîáëåìè ñà çàëîæåíè â ñúùíîñòòà íà
ñâîáîäíèÿ (íåðåãóëèðàíèÿ) ïàçàð, ïîðàäè áåçêîíòðîëíàòà
ïå÷àëáà.
Íÿìà êàê ïå÷àëáàòà äà íàðàñòâà íåîãðàíè÷åíî íà åäèí
îãðàíè÷åí ïàçàð (âñè÷êî â ðåàëíîñòòà å îãðàíè÷åíî).
Ïàçàðíèòå ôóíäàìåíòàëèñòè ñà ôàíàòèöè-ìîíåòàðèñòè,
êîèòî ñå êëàíÿò åäèíñòâåíî è ñàìî íà ïàðèòå è ðàñòåæà
(ïå÷àëáàòà) ...
 ðåàëíîñòòà íèùî íå ìîæå ñàìî äà ðàñòå. Ðàçâèòèåòî â
ðåàëíîñòòà å íèç îò Å-Ã (Åíòðîïèéíî-Ãðàâèòàöèîííè) öèêëè.
(Çà ïîäðîáíîñòè âèæ ñòàòèèòå ïîìåñòåíè íà http://
research.zonebg.com/pubs.htm)

Âñè÷êî, êîåòî íå ñå ïîä÷èíÿâà íà çàêîíèòå íà ðåàëíîñòòà,

29
ñå ðàçáèâà â ðåàëíàòà ìàòðèöà.
Òàçè çàêîíîìåðíîñò å ïðåäåëíî ÿñíà íà ñïåêóëèðàùèòå
òúðãîâöè. Òå ñúâñåì ñúçíàòåëíî íàäóâàò ïîðåäíèÿ áàëîí, çà
äà óâëåêàò ïàçàðíèòå èãðà÷è è äà èçâëåêàò ðåñóðñèòå èì.
Ñïåêóëàíòèòå èìàò ìíîãî äîáðå ðàçâèòî ðàçáèðàíå çà
ðåàëíîñòòà è â ìîìåíòà â êîéòî óñåòÿò, ÷å áàëîíúò èì ñå
êîíôðîíòèðà ñ ðåàëíîñòòà áúðçî íàïóñêàò èãðàòà è èíêàñèðàò
íàòðóïàíàòà ïå÷àëáà.
Îáèêíîâåíî òîçè ïðîöåñ ïðåìèíàâà ãëàäêî, ïîíåæå òå âå÷å
ñà óñïåëè äà óâëåêàò ó÷àñòíèöèòå íà ïàçàðà è â ìîìåíòà
ìàñàòà îò òÿõ ðàçäóâà áàëîíà èì. Òîâà ìíîãî óëåñíÿâà
ïðîöåñà ïî èíêàñèðàíå.
Íàêðàÿ êàñèòå ñå çàòâàðÿò è ñå ïîòàïÿò äúëáîêî... Íà
ïàçàðíàòà ïîâúðõíîñò ñêîðî îñòàâàò ñàìî çàãóáèòå çà
ïàçàðíèòå èãðà÷è.

Âúðõúò íà ïàçàðíèòå èçâðàùåíèÿ å ïàçàðúò íà ñàìèòå
ïàðè. Òóê èçìåðåíèÿòà íà ïàçàðíèòå èçìàìè äîñòèãàò ñâîèòå
âèñîòè.
Çà ñúæàëåíèå ñïåêóëàòèâíèòå áàëîíè íàäóâàíè íà
ñâåòîâíèòå ôèíàíñîâè ïàçàðè âëèÿÿò íà öÿëîòî ïàçàðíî
îáùåñòâî, ïîðàäè ìîíåòàðíàòà ìó áàçà.
×ðåç ñïåêóëà íà ñòîêîâèÿò ïàçàð ñå èçñìóêâàò ðåàëíèòå
ðåñóðñè íà ëîêàëíèòå ó÷àñòíèöè. ×ðåç ôîíäîâèÿò ïàçàð ñå
èçñìóêâàò êàïèòàëîâèòå ðåñóðñè íà ïàçàðíèòå èãðà÷è, à
ïîñðåäñòâîì ôèíàíñîâèÿò ïàçàð (ìîíåòàðíèÿ) ñå èçñìóêâàò
ðåñóðñèòå íà öåëè èêîíîìèêè (äúðæàâè).
×ðåç ñïåêóëàòà íà ôèíàíñîâèòå ïàçàðè ñâåòîâíèòå
ìîíåòàðèñòè ñà ïîä÷èíèëè (çàäúëæèëè) öåëèòå èêîíîìèêè
(äúðæàâèòå). Òåõíèòå ìîíåòàðíè ñïåêóëàòèâíè îïåðàöèè
èçñìóêâàò ðåñóðñèòå íà âñè÷êè îñòàíàëè.
Ìíîçèíà ñå ïèòàò - Çàùî âàëóòíèòå ïàçàðè ñà íàé-
äèíàìè÷íèòå ... Îòãîâîðúò å - çàùîòî òóê å ïúëíî ñúñ
ñïåêóëàíòè. Ñïåêóëàòà ìîæå äà ñúùåñòâóâà ñàìî â äèíàìè÷íà
ñðåäà. Àêî íÿìà äâèæåíèå íàãîðå èëè íàäîëó ñïåêóëàíòèòå
ïðîñòî íå ìîãàò äà ïå÷åëÿò. Çàòîâà, àêî ïàçàðúò ñå å óòàèë
(óòèõíàë), òå ùå íàìåðÿò íà÷èí äà ãî ðàçìúòÿò ...

30
Ñâîáîäíèÿò ïàçàð èçêðèâÿâà è ñàìîòî ðàçâèòèå íà ðàçóìà.
 ïàçàðíàòà ñðåäà ñå ðàçâèâàò îñíîâíî îíåçè èäåè, êîèòî
ãåíåðèðàò ïî-ãîëÿìà ïå÷àëáà. Ïðè òîâà, äîðè è òÿõíîòî
ðàçâèòèå å îãðàíè÷åíî îò ðàìêèòå íà ïàçàðíàòà ìàòðèöà.
Ïàçàðíèÿò ôóíäàìåíòàëèçúì íå äîïóñêà ïðîòèâîðå÷èå ñ
ìîíåòàðíàòà ëîãèêà. Íåùî, êîåòî íå å ïå÷åëèâøî áèâà
èçòëàñêàíî èçâúí ïàçàðà.
Çà ñúæàëåíèå â ðàçâèòèòå ïàçàðíè îáùåñòâà äîðè
íåïàçàðíèòå ñôåðè (ðåëèãèèòå, íàóêèòå è èçêóñòâàòà) ñà ñèëíî
ìàðêåòèçèðàíè, êîåòî å ãîëÿì ïðîáëåì çà òÿõíîòî ðàçâèòèå.
Ïàçàðúò òóê å ïîä÷èíèë äîðè ëè÷íèòå è ñåìåéíèòå
îòíîøåíèÿ. Áðà÷íèÿò äîãîâîð å âå÷å íåîáõîäèìîñò, à
ìàðêåòíèòå ïðÿòåëè îâëàäÿâàò æèâîòà íè. Äîðè ïî÷èâêàòà è
ñâîáîäíîòî íè âðåìå ñà ñèëíî ìàðêåòèçèðàíè...

Òóê íÿêîè ùå âúçðàçÿò, ÷å áåç ïàçàðè è ïàðè íå ìîæå, è ÷å
ñàìèòå òå ñà ïëîä íà ÷îâåøêîòî ðàçâèòèå.
Áëàãîäàðåíèå íà òÿõ ñòàâà âúçìîæíà êîíöåíòðàöèÿòà íà
ãîëåìè ðåñóðñè, êîèòî ñà íåîáõîäèìè çà ðàçâèòèåòî íà
îáùåñòâîòî è ò.í.
Íàèñòèíà, íÿìà êàê ãîëÿì ïðîåêò äà áúäå îñúùåñòâåí áåç
êîíöåíòðàöèÿ íà ðåñóðñè, íî âñè÷êè ãîëåìè ïðîåêòè ïúðâî ñà
ñå ðîäèëè â íå÷èÿ ãëàâà, áåç ïîääðúæêàòà íà ïîäîáíè ðåñóðñè.
Îáèêíîâåíî ìèíàâà äîñòà âðåìå, äîêàòî ãîëåìèòå èäåè ñå
ïðåâúðíàò â ãîëåìè ïðîåêòè. Ïðåç òîâà âðåìå
êîíöåíòðèðàíèòå ðåñóðñè è ïàçàðà îáèêíîâåíî ñà ïðå÷êà çà
òÿõíîòî ðàçâèòèå ...

Ìîíåòàðèñòêîòî èçâðàùàâàíå íà ïàçàðíèòå îáùåñòâà âîäè
äî òÿõíàòà àãðåñèÿ ñïðÿìî ïî-ñëàáî ïàçàðíèòå (êîíôëèêòúò
ðàçâèòè - ðàçâèâàùè ñå). Ãîëåìèòå ñâðúõïå÷àëáè íà ðàçâèòèòå
ñòðàíè ñå ãåíåðèðàò, ÷ðåç ãëîáàëíèÿ ïàçàð, çà ñìåòêà íà
ðàçâèâàùèòå ñå.
Ïàçàðíèÿò ôóíäàìåíòàëèçúì íå ïîíàñÿ íåïàçàðíè
äîêòðèíè çà ðàçâèòèå íà îáùåñòâîòî, à ïàçàðíàòà äåìîêðàöèÿ
íàëàãà íàâðåä ñâîåâî ðîäà ìîíåòàðèñòêà äåìîêðàòóðà.
Ðåçóëòàòúò å ìîíåòàðèñòêà ãëîáàëèçàöèÿ è ïðîãðåñèðàùî
âúçõîäÿùî ñâðúõíåðàâåíñòâî.

31
Íàäÿâàìå ñå äà îñúçíàâàòå äîãìàòè÷íîñòòà
(îãðàíè÷åíîñòòà) íà ïàçàðíèÿ ôóíäàìåíòàëèçúì.
Ïîñðåäñòâîì ìîíåòàðíèòå òîé èçñìóêâà ðåàëíèòå ðåñóðñè íà
÷îâå÷åñòâîòî è ãè ñúñðåäîòî÷âà â ðúöåòå íà ìíîãî ìàëêà ãðóïà
ìîíåòàðíî îáñåáåíè õîðà (èçâðàòåíè ìàòåðèàëèñòè).
Ïîñëåäíèòå ñà ñêëîííè äà ñðèíàò äîðè ñâåòúò, çà äà
îáñåáÿò ðåñóðñèòå íà õîðàòà (ðåàëíè è ìîíåòàðíè).
Ïàðèòå è ïàçàðúò ñà ÷îâåøêî (ìàòåðèàëèñòêî) òâîðåíèå.
Ãëîáàëíîòî ïîä÷èíÿâàíå íà ÷îâå÷åñòâîòî îò ñâîáîäíèÿ ïàçàð
å ñâîåâî ðîäà íàëàãàíå íà ãëîáàëíî ìîíåòàðèñòêî
(ìàòåðèàëèñòêî) ðîáñòâî.

Ïîðàäè äåáàëàíñèðàíàòà ìîíåòàðíà ëîãèêà, â óñëîâèÿòà
íà ïàçàðíèòå îáùåñòâà ñà ñå çàðîäèëè è íàòðóïàëè â
ðåàëíîñòòà ãîëåìè è ìàùàáíè åêîëîãè÷íè ïðîáëåìè. Ïàçàðúò
åñòåñòâåíî ñå ñòðåìè è â òàçè ñôåðà äà íàëîæè ñâîèòå
ïàçàðíè ðåøåíèÿ... Àêî ïðîäúëæè òàçè àãðåñèâíà ïàçàðíà
ïðîãðåñèÿ, òÿ ìîæå äà íè äîâåäå äî ïëàíåòàðåí ðåãðåñ è
ãëîáàëåí åêîêàòàêëèçúì.
Íåñúìíåíî ïàçàðíî (êîíñóìàòîðñêî) èíèöèèðàíàòà êîëèçèÿ
ìåæäó ïðèðîäíàòà è êóëòóðíàòà ñðåäà òðÿáâà äà áúäå
ïðåîäîëÿíà è äà ñå ïîñòèãíå åêîëîãè÷åí áàëàíñ (ñèíõðîí
ìåæäó ñúõðàíÿâàíå è ðàçâèòèå). Çà öåëòà îáà÷å ñëåäâà äà
áúäàò îñúçíàòè ìîíåòàðíèòå ìàòðèöè è äà ñå ïðåîäîëåå
äîãìàòè÷íîñòòà íà ñúâðåìåííèÿò ïàçàðåí ôóíäàìåíòàëèçúì.

Íèå ñìå îïòèìèñòè. Âñå ïîâå÷å õîðà âå÷å ñå îñúçíàâàò
êàòî ðàçâèâàù ñå ðàçóì. Âñå ïîâå÷å õîðà ñå îáðúùàò êúì
äóõîâíèòå öåííîñòè, êúì èçòî÷íèòå ôèëîñîôèè, êúì
ïðèðîäîñúîáðàçíèÿ íà÷èí íà æèâîò è ïð. íåïàçàðíè äîêòðèíè.
Äíåøíàòà èíôîðìàöèîííà ðåâîëþöèÿ äàâà ãîëÿì øàíñ çà
ñúõðàíåíèå è ðàçâèòèå íà ïåðñïåêòèâíèòå íåïàçàðíè èäåè.
Õîðàòà ïîñòåïåííî îñúçíàâàò, ÷å óñòîé÷èâîòî ðàçâèòèå íà
ðàçóìà ìîæå äà áúäå ñàìî â ðåàëíîñòòà, à ñâîáîäíèÿò ïàçàð
âñå ïîâå÷å îãðàíè÷àâà ñâîáîäíèÿ èì äîñòúï äî ñúùàòà ...

Âñè÷êè èêîíîìè÷åñêè äåéíîñòè ïðÿêî ñâúðçàíè ñ

32
îöåëÿâàíåòî (ñúùåñòâóâàíåòî íà õîðàòà) ñëåäâà äà áúäàò
ñòðîãî ðåãóëèðàíè. Äåéíîñòèòå, ïðÿêî èçðàçÿâàùè ðàçâèòèåòî
(îñúùåñòâÿâàíåòî íà ðàçóìà) ñëåäâà äà áúäàò ìàêñèìàëíî
ñâîáîäíè.
Íÿìà ïðîáëåì, àêî çà òàçè êíèãà ïîèñêàì âèñîêà öåíà, íî
íåñúìíåíî ùå áúäå ãîëÿì ïðîáëåì àêî íÿêîé âè ïîèñêà
íåïîíîñèìà öåíà çà âîäà, õðàíà è ïð. ...
Çà ñúæàëåíèå ãîëåìèòå ìîíîïîëè è ìóëòèíàöèîíàëíèòå
êîðïîðàöèè ñå êîíöåíòðèðàò èìåííî â äåéíîñòèòå, ñâúðçàíè
ñúñ ñúùåñòâóâàíåòî íà õîðàòà. Òå ñå ñòðåìÿò äà îáñåáÿò íàé-
âå÷å æèçíåíîâàæíèòå èíôðàñòðóêòóðè (âîäîñíàáäÿâàíå,
åëåêòðîñíàáäÿâàíå, ãàçîñíàáäÿâàíå è ïð.).
Êàêâîòî è äà ïðîêëàìèðàò ìîíåòàðèñòèòå ïîìíåòå, ÷å
ôåòèøèçèðàíåòî íà ãëîáàëíèÿ ñâîáîäåí ïàçàð âîäè äî
ïîðîáâàíå íà ìàëêèòå ïàçàðíè ó÷àñòíèöè...

Ñáëúñúêúò íà Ìîíåòàðèñòèòå

Ìîíåòàðèñòêèÿò (ìàòåðèàëèñòêèÿò) ñîöèîêóëòóðåí ìîäåë
íà îáùåñòâîòî öåëè îòíåìàíå íà ðåàëíèòå ðåñóðñè îò
ïîäâëàñòíèòå â ïîëçà íà âëàñòòà (åëèòà). Òîâà ðàíî èëè êúñíî
âîäè äî êîëèçèè ìåæäó åëèòèòå íà îòäåëíèòå ñòðàíè.
Âñè÷êè ãîëåìè âîéíè â ñâåòà ñà ñå âîäèëè ïîðàäè
ìàòåðèàëíè ïðè÷èíè, ìîðàëíèòå ñå ïðîïàãàíäèðàò îò
âëàñòíèöèòå, çà äà óâëåêàò íàðîäèòå.  ïðîòèâåí ñëó÷àé
õîðàòà íå áèõà âîþâàëè ïîìåæäó ñè, ñàìî çàðàäè
ìàòåðèàëíèòå èíòåðåñè íà ñâîèòå åëèòè.

Äîñåãà íèêîé âëàäåòåë íå å çàâëàäÿë ñâåòúò, íî îïèòèòå
çà ïðèíóäèòåëíà ãëîáàëèçàöèÿ ïðîäúëæàâàò.
Êîëêîòî ìîíåòàðèçìúò ñòàâà ïî-ìàùàáåí, òîëêîâà ïî-
ãîëåìè ñòàâàò íàïðåæåíèÿòà è ïîñëåäâàùèòå êîëèçèè ìåæäó
âîäåùèòå ìîíåòàðèñòêè åëèòè.
Òîâà å íåèçáåæíî ïîðàäè ñúùíîñòòà íà ìîíåòàðèçìà.
Ñàìîòî íàëàãàíå íà íîìèíàëíàòà (íåðåàëíàòà) ñòîéíîñò íà
ìîíåòàðíèòå ñðåäñòâà íà ïàçàðà èçèñêâà ñèëà (ïðèíóäà).
Íèêîé íå áè çàìåíèë ðåàëíèòå ñè ðåñóðñè çà ìîíåòàðíè, àêî

33
ïî íÿêàêúâ íà÷èí íå å ïðèíóäåí äà ïðèåìå îáåùàíèÿòà íà
äàäåíà ìîíåòàðíà ìàòðèöà.

Êîãàòî åäèí ìîíåòàðèñòêè ìîäåë íàïðåäíå â ðàçâèòèåòî
ñè, èäâà ìîìåíò, â êîéòî ðåñóðñèòå íà ñîáñòâåíàòà ìó
òåðèòîðèÿ ñòàâàò íåäîñòàòú÷íè çà çàäîâîëÿâàíå íà
ìàòåðèàëíàòà ìó ñòðàñò. Òîãàâà àë÷íèòå ïîãëåäè íà
àãðåñèâíèÿ ìîíåòàðèñòêè åëèò ñå îòïðàâÿò êúì áëèçêè è
äàëå÷íè òåðèòîðèè, èìàùè íóæíèòå ðåñóðñè.
Ïëàíåòàòà íè îòäàâíà å ðàçïðåäåëåíà ìåæäó ðàçâèòèòå
ìîíåòàðèñòè. Äâåòå ñâåòîâíè âîéíè ñà ïîðîäåíè îò áîðáàòà
çà ïðåðàçïðåäåëåíèå íà ñâåòîâíèòå ðåñóðñè.

Ïðîòèâîñòîÿíèåòî ìåæäó êàïèòàëèçìà è ñîöèàëèçìà ñå
ñúñòîÿ è íà ïîëåòî íà ìîíåòàðèçìà. Ñáëúñúêúò íå áå ñàìî
íà èäåîëîãè÷åñêà îñíîâà, íî è íà ìîíåòàðèñòêà. Çàïàäíèÿò
÷àñòåí ìîíåòàðèçúì óñïÿ äà ïðîíèêíå â Èçòî÷íèÿ îáùåñòâåí
ìîíåòàðèçúì è äà ãî ðàçëîæè îòâúòðå.
×àñòíèÿ ìîíåòàðèçúì íàääåëÿ íàä îáùåñòâåíèÿ, à
ïàçàðíàòà èêîíîìèêà ïîãúëíà ðåñóðñèòå íà ïëàíîâàòà ...
Ñïîðåä íàñ îñíîâíàòà ïðè÷èíà çà êðàõúò íà Èçòî÷íèÿ áëîê
áå ïîëÿðèçàöèÿòà ìåæäó îôèöèàëíîòî çàòâàðÿíå íà
ñèñòåìàòà (çà îáèêíîâåíèòå õîðà) , ñúîòíåñåíî êúì
íåîôèöèàëíîòî è îòâàðÿíå (çà ñîö åëèòà).

 äíåøíî âðåìå àãðåñèÿòà íà ðàçâèòèÿ ìîíåòàðèçúì
çàïî÷âà ñ îïèòè çà òèõî ïàçàðíî ïðåâçåìàíå. Àêî ïëàíúò
óñïåå, ìîíåòàðèçìúò äåìîêðàòóðíî ñè å îñèãóðèë íîâà
ïàçàðíà òåðèòîðèÿ (êîëîíèÿ). Ãëîáàëíèòå ìîíåòàðèñòè ñà ñå
ñäîáèëè ñ íîâà ðåñóðñíà è ïàçàðíà áàçà, à ìåñòíèòå åëèòè
äîáðîâîëíî ñà ïðèåëè ðîëÿòà íà ìîíåòàðèñòêè âàñàëè â
÷óæäàòà ìîíåòàðíà ìàòðèöà.

Àêî ïàçàðíàòà èíâàçèÿ íå ñïîëó÷è ñëåäâàò îïèòè çà
ïîëèòè÷åñêè (âëàñòîâè) íàìåñè. Òóê àãðåñèâíèÿò ìîíåòàðèñòêè
åëèò íå ïîäáèðà ñðåäñòâàòà çà ñìÿíàòà íà êîíêóðåíòíèÿ åëèò
ñ ïîñëóøåí.
Ìîæå äà ñå òðúãíå îò îðãàíèçèðàíå è îáåçïå÷àâàíå íà

34
îïîçèöèîííè ñèëè è äà ñå ñòèãíå äî ïîëèòè÷åñêè óáèéñòâà è/
èëè ïðåâðàò.
Íàðîäèòå ïî÷òè âèíàãè ñà íåäîâîëíè îò ñâîèòå åëèòè.
Àãðåñèâíèÿò ìîíåòàðèçúì öåëè äà ãè ïîäâåäå è êîíöåíòðèðà
â íóæíàòà ìó ïðîïàçàðíà äåìîêðàòóðíà ïîñîêà...

Àêî è òîçè âàðèàíò íå ñðàáîòè ñå ïðåìèíàâà êúì ìàùàáíà
ãåîïîëèòè÷åñà íàìåñà. Çà öåëòà ñå èçïîëçâà ïîìîùòà íà
ñúþçíè è âàñàëíè (êîëîíèàëíè) ìîíåòàðèñòêè ðåæèìè çà
íàëàãàíå íà îãðàíè÷åíèÿ, êîèòî äà îòñëàáÿò è ïîäòèñíàò
íåïîêîðíèÿò îáåêò.
Ìîæå äà ñå òðúãíå îò ìèòíè÷åñêè è äð. ñàíêöèè è äà ñå
ñòèãíå äî òîòàëíî åìáàðãî è çàìðàçÿâàíå íà âñè÷êè âðúçêè ñ
àòàêóâàíàòà äúðæàâà (òåðèòîðèÿ).

Àêî è òîçè ïëàí íå óñïåå ñå ïðåìèíàâà êúì ñèëîâà
(ìèëèòàðèñòè÷íà) àãðåñèÿ. Ïîâå÷åòî òî÷êè íà íàïðåæåíèå â
ñâåòà ñà â ñëåäñòâèå íà òàêàâà ãðóáà àãðåñèÿ. Âîéíàòà ìîæå
äà áúäå êðèìèíàëíà/àíòèêðèìèíàëíà, òåðîðèñòè÷íà/
àíòèòåðîðèñòè÷íà, ãðàæäàíñêà, ïàðòèçàíñêà è ïð.
ðàçíîâèäíîñòè.
Ïðèìåðè çà ðàçëè÷íèòå ñèëîâè âàðèàíòè è êîìáèíàöèèòå
íà ìîíåòàðèñòêà àãðåñèÿ èìà ïðåäîñòàòú÷íî â íàñòîÿùåòî,
áëèçêîòî è ïî-äàëå÷íîòî ìèíàëî.
Êîéòî è êàêâîòî äà å ãîâîðèë äîñåãà îòíîñíî àãðåñèèòå íà
ìîíåòàðèçìà, âèíàãè ñå å êàñàåëî çà çàâëàäÿâàíå è êîíòðîë
íà òåðèòîðèè è/èëè ðåñóðñè.

Öåëòà íà åäèí ðàçâèâàù ñå ìîíåòàðèçúì å îòíåìàíåòî íà
ðåàëíèòå ðåñóðñè îò ñîáñòâåíèÿ ìó íàðîä.
Öåëòà íà ðàçâèòèÿ ìîíåòàðèçúì å îòíåìàíå íà ðåàëíèòå
ðåñóðñè è îò äðóãèòå íàðîäè.
Òåçè ðåñóðñè îáà÷å âå÷å ñà îòíåòè îò ìåñòíèòå åëèòè
(ìîíåòàðèñòè), ïðè êîåòî ñáëúñúêúò ìåæäó ìîíåòàðèñòêèòå
åëèòè ñå îêàçâà íåèçáåæåí.

Çà ñúæàëåíèå âîéíèòå ñå âîäÿò îò åëèòèòå, íî âîþâàò íå
ñàìèòå òå, à íàðîäèòå. Ïîñëåäíèòå ïëàùàò öÿëàòà ñìåòêà çà

35
âñè÷êî.
Íàðîäèòå âåäíúæ ñà ëèøåíè îò ðåàëíèòå ðåñóðñè îò
ñîáñòâåíèòå ñè åëèòè è âòîðè ïúò áèâàò ëèøåíè è îò
ìèíèìóìà, êîéòî èì å îñòàíàë, ÷ðåç âúâëè÷àíåòî èì âúâ
âîéíèòå íà ìîíåòàðèñòèòå.

Âîéíàòà å áåçóìèå, íåçàâèñèìî äàëè ñå âîäè îò óìíè èëè
îò ãëóïàâè õîðà. Â òàêîâà àãðåñèâíî áåçóìèå èçïàäàò
îáñåáåíèòå îò àë÷íîñòòà ìîíåòàðèñòêè åëèòè.
Çà äà âúâëåêàò íàðîäèòå âúâ âîéíà åëèòèòå íå ñå ñïèðàò
ïðåä íèùî.  õîä ñå ïóñêàò âñè÷êè ñðåäñòâà çà ìàñîâà
ìàíèïóëàöèÿ, ôèíàíñîâèòå è äð. çàâèñèìîñòè, ïðàâíèòå
ïðèíóäè è ò.í. äî ñèëîâîòî ìîáèëèçèðàíå.

Ãîâîðè ñå, ÷å âîéíàòà å ïðîäúëæåíèå íà ïîëèòèêàòà ñ äðóãè
ñðåäñòâà, íî ñå ìúë÷è, ÷å ñúâðåìåííàòà ïîëèòè÷åñêà ñèñòåìà
å ñàìî ïàðàâàí íà ìîíåòàðèçìà. Ïîñëåäíèÿò å ïðîñòî ïî-
ðàôèíèðàí òèï ìàòåðèàëèçúì, ïðè êîéòî ñå öåëè ðåàëíèòå
ðåñóðñè íà ïîäâëàñòíèòå äà ñå îòíåìàò óñòîé÷èâî, îñíîâíî
÷ðåç ïàçàðíî-ïàðè÷íàòà ìîíåòàðèñòêà èçìàìà.
 òîçè ñìèñúë ñúâðåìåííèÿò ãëîáàëåí ìîíåòàðèçúì å åäíà
ãðàíäèîçíà èçìàìà.
Êàêâîòî è äà ñòàâà ïîìíåòå, ÷å çà âñÿêà èçìàìà å ôàòàëíî
òÿ äà áúäå ðàçêðèòà è îñúçíàòà.
 îñíîâèòå íà âñè÷êè èçìàìè ïúê ñå êðèÿò ñúîòâåòíèòå
ìèñëîâíè ìàòðèöè ...

(Çà ìèñëîâíèòå ìàòðèöè ÷åòåòå íà http://sfera.zonebg.com/
knigi.htm)

36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84