You are on page 1of 735

Fulbert de Chartres (saint ; 0960?-1028). Opera omnia... accurante J.-P. Migne,.... 1853.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA DNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMMUM SS. PATRUM, DOGTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORIM

AB iEVO APOSTOLICO AD INNOGENTII III TEMPORA


FLORUERUNT;.
RECUSTO CHROIVOfcOGIGA
OMNIUMQUiE EXSTITERE MONUMENTORUM*ATMOLlCiE TRADITJONIS PER DUODECIMPRIORA
A . ^ECCLESLE SJECULA, • '.'
JUXTAEDITIONES ACCURATISSIMAS, TNTER SE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS HANUSCRIPTIS COLLATAS,
: PKRQUAH DIMGENTER CASTIGATA;
DISSERTATIONIBCS, COMMENTARIIS LECTIONIHUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA
J
; OMNIBUS OPEKIIIUS
1'OSTAMPLISSIMAS EDITIONES QVJBTRIBUS NOVISSIMIS S.ECUL1S DERENTURABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALYTICIS,SINGULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUSMOMENTI •
... SUBSEQUENTIBUS, DONATAJ
CAPITULIS INTRAIPSUMTEXTUM RITEDISPOSITIS, NECNON El TITULISSINGULARUM PAGINARUMMARGINEU r
SUPKniOBEM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMaUE MATEHUM SIGNIFICANTIBUS, ADOIINATA;
OPEKIBUS CUMDUBIIS TUMAPOCRYPIIIS, ALIQUA VEItOAUCTOBITATE IN OBDINE *D TRADITIONEH
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS. AMPLIFICATA ;
DUOBUS INDICIRUSGENEKALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET REUUM, QUOCONSULTO, QUIDQUID
UNUSQUISQUK PATRUM 1NQUODLIBET TIIEMA SCRIPSERIT UNOINTUITU CONSPICIATUK J ALTERO
SCKJPTUIJi^ SACRjil, EX QUOLECTOIU COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBUS OPKIIUM SUOKUM I.OCISSINGULOS SINGULOBUM LIBKORUH.
SCRIPTURJE TEXTUS COM.MENTATI SINT.
EDITIOACCURAf ISSIHA,
CvETF.RISQUE OMNUIUS FACILE ANTKPONENDA, Sl PEBPENDANTUR : CIIARACTERUMNITIDITA».
CIIAHT.C QUALlf.AS,1NTEGH1TAS TEXTUS,PERFIXTIO COBRECTIONIS,' OPEKCM RECUSORUM TUMVAIUETAS
Tllli NUIIKIIUS,
KOIIMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE1NTflTOOPEKIS DECUHSU CONSTANTKR^—
SIHILIS,PKKTIlEXIGUITAS, PRjESERTIMQUE ISTACOLLECTIO, UNA,MKTIIODICA ET CIIBONOLOGICA,
./.. UAfy
SEXCENfOKUM FKAGHKNTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS 1IIC ILLIC SPAKSORUM, iJ" T5^
FRIHUH AUTEM1N NOSTBA BIBLIOTHECA , EX OPERIBUS AD OMNES ^TATES, * rtP \fi
LOCOS, LINGUAS FOHMASQUE PERTINENTIBUS , COADUNATORUM. | "tf>
SERIES SECUNDA, C-
t*\
IN QUA PRODEUNTPATRRS,DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESLELAITN* V-*\ *$*
A GRECOUIO MAGNO AD 1XNOCENT1UM IU. *^\ $.
Stccurante 3.*^3. SUligne, V\ '5e>
BIBLIOTHECJE CLBII ORITBIIX, ^>\ C
SIVB \
CURSUUM COMPLETORUM 1NSINGULOS SCIENTIJ2ECCLESUSTIC£RAMOSEDITORE. *
PATROI.OGIABINA EDITIONETYPIS MANDATA EST, ALIA NEMPELATINA, ALIAGR£)CO-LATIN
A.—
VENEUNTMII.LEFRANCISDUCENTAVOLUMINA ET
EDITIONISLATINJS; OCTINGENTIS
U4LLE TRECliNTAGU/EGO-LATINjE.—MEHELATINAUNIVEUSOS AUCTORES TUMOCCIDENTALES,
TLM
OHIENTALES EQUlDEMAMPLECTITUH ; III AUTEM,IN EA, SOI.AVEUSIONELATINADONANTUH.

PATROLOGIJE TOMUS CXLL


ADEMARUS
S. CIBARDI BERNARDUS
MONACUUS, SCIIOLASTICUS
ANDEGAVENSIS, S. FULBERTUS
CARNOTESSIS^EPlSCOPuS
GUIDOARETIXUS, XUDO
LAMBERTUS.ANNALISTA, S.
DECANUS QUINTINI,GAUSLINUS
BITUHICENSIS
ARCIIIEPI5.COPUS,
ADALBEKOLAUDINENSI3EPISCOPUS,GUILLELMUS
DUX S.
AQUITANI^, GUILLELMUSABBASS.•EENIGNI
DIVIONKNSIS,
ROBERTU-iREXFRANCORUM,MEGINFHEDUSMAGDKBURGENSISPR.«POSITUS, ARNOLDUSEX COMITE VOlIBLlRCENSI
MONACHCS S. EMMEKAMMI,
ARIBO MOGUNTINUS EBALUS
ARCHIEPISCOPUS, REMENSIS JOANNES
ARCHIEPISCOPUS, XIX
PAPA,S. GODEHABDUSEl1SCOPUS CATWALLONUS
HILDESIIEIMENSIS, ROTHONENSIS FROUMUNDUS
ABBAS, CCENOBITA
TEGERNSEENSIS,EBEBHARDUS,PERINGKBUS, UDALRICUS,
ELLl.NGERUS, .ABBATESTEGERNSEENSES,
GODESCHALKCS,
LEDUINUSABBASS. VEDASTI, ABBAS
OTHELBOLDUS S. BAVONIS, BENEDICTUSIX HERIBERTUSEISCHTTETTENSI
PAPA,
EPISCOPUS,EMMA BEGINAANGLORUM, POPPO TREVIRENSIS
ARCHIEPISCOPUS,ANGELRANNUSABBASS. RICHARII,
PAPIAS
GRAMMATICUS, ROTBERTUS GARCIAS
LONRINENSIS, HON.CUXASENSIS, DOMINICIIS
GRADENSISPATEUIICUA.
TOMUS DNICUS.
EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOKEM,
IN VIADICTAWAMItOlSE, PROPEPORTAMLUTETI^l PARISiORUMVULGOFJEA^iSflNOMlNATAM.
SKUPUTITrMONTHOUGE.

1853
SJEGULUM XL

S. FULBERTI

CARNOTENSTS EPISGOPI

OPERA OMNIA,

M> EDITIONESBOTJQUETVCHESNII, CABOLlDE TILLIERS HECOGNITA,ORDINATJ2DISPOSITA,,


AC MONUMENTIS NONNULLISAUCTAET IXLTJSTRATA.
.ACCEDUHT

GUIDONIS ARETINI
MUSICA; . / .,.',
JtDEMARr S. CIBARDI MONACHI, DUDONIS DECANI S. QUINTINI VERQMANDENSiS*
LAMBERTI ASCHAFNABURGENSIS,
SCRIPTA HiSTORICAj '
BECNON- -::J;::

JOAMIS BENEDICTI IX *
XIX,
ROBERTI FRANCORUM REGIS* EMM^E REGIN.E ANGLORUM, GUILLELMI DUCIS
AQUITANLE,

EPISTOLJE ET DIPLQMATA.
Intermtscentnr
ARIBONIS MOGUNTINI, EBALI REMENSIS; POPPONIS TREVIRENSIS, ARCHIEPISCOPORUM;
GODEHARDl HILDESHEIMENSIS, HERIBERTI EISCHTETTENSIS , ROTBERTI LOLNDINENSIS ,
GAUSLINI BITURICENSIS, ADALBERONIS LAUDUNENSIS, EPISCOPORUM; GUILLELMI 1 AB-
BATIS S. «ERMAN'1A PRATIS, GUlLLEMlABBATIS S. BENIGNI DIVIONENSIS;. EBERHARDI ,,,
PERlNGERl, ELLINGERI, UDALRICI,ABBATUM TEGERNSEENSiUM; CATHWALLONlROTHO-
NENSIS ABBATIS, ANGELRANNIABBATIS CENTULENSIS, LEDWINl ABBATIS S. VEDASTI,
OTHELBOLDIABBATIS S. BAVONIS GANDENSIS, MEGINFREDl MAGDEBURGENSISPRJEPO-
SITI, ARNOLDlEX COMITE MONACHI,FROUMUNDICOENOBIT^ETEGERNSEENSIS,VAVIJE
GRAMMATICI,GARCIiE MONACHICUXASENSIS, BERNARDI SCHOLASTIGlANDEGAVENSIS,
GODESCHALKI,
SCRIPTA VEL SCRIPTOKUSI VRAGIHENTA QVM EXSTANT.;

ACCURANTE J.-P. MIGHE ,


/^^%> "'
BIBLIOTHEC/E CLEBI IWIVERSflE, fe[100S
1N SINGULOSSCIENTI/EECCLESUSTICE ItAMOS^^W»^^^'^/
CURSUUHCOMPLETORUM

TOMUS UNICUS.

VENIT FRANCISGALLICIS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IN VIAWCTAD'AMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOVENFER NOMENATAM,
SEU PETIT MONTROUGE.'
1853
.lELENCHUS
AUCTORUM ET OPERUJS QUI IN HQS TOMO CXLI COKTINENTUR.

ADEMARUSS. CIBARDIMONACHUS.— HistoriaTum libri tres, coi. 19. — Epistola de apostolatu


S. Martialis, coi. 87. — Fragmenlum sermonis, col. HI. — Carmen acroslichon, col. 113. — Se.mones
tres (uubii), col. 115;; - -\ -
BERNARDUSSCBQLASTICUSANPE6AVENSIS.— LUier e|e miraculU sanctae.Fjdis, col. 127.
S. FULBERTUSjCAJlNOTENSiS£l?0(>OPjUS:ii- Epistpiie, fiDt,:l&l^ Tr^ctatus in cap. xn, vers.l,
Act. aposl., coL277. — Tratialus coiitra Judoeos,col. 5tf5. — ^SermPiies, col. Sil. — De peccatis caii-
talibus, col. 539. — Hymni elcarminajecdesiaslica, ibid. — Yersus de —
uncia et partibns ejus el de sc.u-
col. 353. —rPrpclamatip aiitequam dicant Pap l)p,mini, ibid. piplomata, ibid. — Vita S. Aut-
erii, col. 555. —APPEMHX.—'Jijplosbata
Euld, iionnuHa e,\ cliartulario abbatise S. Petfi Cariiotensis, tem-
pore S. Fulherti data, col. '369. — La|is vitiri monasticop, coL 573.

GUIDOARETINUSABBASS. CRUCISAVELLANyE. Micrologus.col. 379.—Versus de musicseex-
planatione, col. 405. — RegulavRhj-thinKse,ibid. ' - — De igitoio pantu. cgl.,4,15.— Quomodo de arithmelica
procedit musica, col. 455.' i
ANNALES HILDESHEIMENSES, QUEDLINBURSENSES, WEISSEMBURGENSES ET LAMBERTI
ASCHAFNABURGENSIS.,col. 443
•DUDOpECANUS S. QUlNTIN.lVEROMANpENSIS. - — De moribus et actis primorum Nortlimanniaj
• i ' ....
'duciimTibri tres, col. 607.
GAUSLINUS BITURICENSISERISCOPUS.— Epistoke, col. 755. — Sermo S. de Marliali, col. 767.
ADALBEROLAUDUNENSISEPISCOPUS. -Carmen ad Roberium regem Francorum, col. 771.
GUILLELMUSV DUX AQUITANLE:—"Epistdlaeet diplomata, tol. «27.
B. GUILLELMUSI ABBAS S. GERMANIA PRATlS. — Epistola seu charta ad fratres, col. 835.
S. GUILLELMUSABBAS S. BENIGNIDIVION.— iEpistola—ad OJilonem Cluiiiacensem abbatem, col.
869. — Privilegium prp monasterio' ^uetuaueiLsi, col. 871- AP^E.MIIX. — Annales §. Benigni
' ' Divio-
nensis, col. 873. .
ROBERTUS REX FRANCORUM.-j Epistolse, col. ,955. =- Hymni et tesponsoria, c.ol.3i&. -- Diplo-
mala, col. 4)45. i
MEGINFREDUSMAGDEBURGENSISMAGISTERET PR^POSITUS. — De vita et virtutlbus B. Em-
merammi, col. 969. i '-.'"' '•
ARNOLDUSEX COMITJEMpNACHUSEMMERAMMENSIS. — De miraculis et memoria B. Emme-
rammi, col. 989.— pproilia de pcip bleatiiudiniirus,'cor.,t,(}&9.'— ArpENDiix.'V-i-pescriptio censuum, proven-
ex
tuum ac fructuum pradiis monhsleHi S! Eminerammi", col. 1093.— Annales S. Emmeramini, col. 1103.

ARIBO MOGUNTINUSARCH1EP1S;C0PTUS. CQiiciliumSalegunstariiense, col. 1109.
EBALUS REMEN^S ARCHIEPiSCQPUS, jfcid. Ciiaria pro coenobioMosomensi, cot. 1111.
JOANNES XIX PAJPA.—' EpiltofaeTeidiplomala, io/. ,1;115.
,.S. GODEHARPUS;EPISC0P;US;HlLpESHEIMENSrS.-^ Epistolae, cal. 1229. — Arppsfiix. r- Chro-
nicon lLiileshrimense, cvL 1253. j
CATmyALLONUS ROTHONENSIS^EPISCOPUS.-- ' EpistolajidHildegaidem
"' Andegamum ducem, Ful--
conisNerrie.conjugem, ,coi. 128J. [
FROUMUNDUSCOENOBITA TEGERNSEENSIS. — Epistolaj, c.ol..1283. r-J?o.ematica, col. 1291.
EBEIiHARDUS ABfiAS TEGERNSEENSlS.— Episiolte, col. 1507."
PERINGERUS ABBAS TEGERNSEENSIS.—Epistolsc, cbi. -1313.
' ELLINGERUS ABBAS TEGEItNSEENSiS. — Epistohc, ccl. 1317.
UDALRICUSABBAS TEGERNSEENSIS.— Epistolaj, col. 1521.
GODESCHALKU3.— Sequenliae, cdl. 1523.
LEDWINUS ABBAS S. VEDASTI ATREBATENSIS.— Constitutio de placito generali, cot. 1533.
OTHELBOLDUSABBAS S. BAVONISGANDENSIS.— Epistola ad Otgivam Flandriaj comitissam,
col. 1537. '[" ••.•
BENEDICTUS IX PAPA. — Epistolae et diplomata, col. 1543.
HERIBLBTUS EISCHTETTENsrS piSCOPUS."— Ilymni, col. -1369.
EMMAREGINAANGLORUM.— Emmajencomium,! cot. 1573. — Emmae epistola ad filios suos Edvvar-
dum et Alfrilum, col. 1597.
POPPO TUEVIRENSIS ARCHIEPISCOPUS.— Epislola ad Benedictum IX papam, col. 1401.
ANGELRANNUSABBASCENTULENSIS. — Vila sancli Richarii abbatis Cenlulensis primi, col. 1421.
PAPIAS GRAMMATICUS.— Notitia et prooemium, rol. 4457.
ROTBERTUS LONDINENSISEPISCOPUS.—(Char|a, cal. .1,441.^
CARCIAS MONACHUSS. MlCHAELlSCUXASENSIS.—De initiis monasterii sui, col. 1445.
DOMINICUSGRADENSISPATRIARCHA.—Epistola ad-Petrum patriarcham Anlioclienum, col. 1455w

Ex lypis MIGNE,au Petil Monircuge.


ANNODOMINIMXXIX.

ADEMARUS

COENOBHS. CIBARDlENGOLISMENSIS
MONACIIUS.

In Ademarum

NOTITIA HISTORICA ET BIBLIOGRAPHICA.

/Perlz, Monum. Gcnn. likt. SS. IV, 106.)

Ademarus ex nobili Aquitanisefamilra ortus est, £ ejusdem nominis successisse videtur (7). Ademari
«maei in proprio jure hsereditario» sedebat, Caban- parenles in his rebus agendis nnllas habuemnt
menseseu Campanenseprsediumincolens(i). Patrem partcs, et privalam polius vilam in proprio rure
liabuil Raimundum,-avnmFulcherium, qui e'xOfflcia, quani publica officia et belticas res egisse videniur.
nepli Turpionis episcopi Lemovicensis, tres filios — Ademarusannocirciler 988nalus (8), pucr mo-
genuit, Rolgerium, Adalberlum el queni dixi Rai- nasterio S. Eparchii (9) Engolismensitraditus, ibi
mundum, naluminorem (2). Hic AldeardemsiveHil- maximam vitse partem exegit, Lemovicsevero apuil
degardem (5) in matrimonium duxil, sororem viro- Sanctum Marlialem, ubi palruus ejus Adalbertus
a*iiii]nobiliumet potentum (4), Abbonis, Raimundi decani et praeposili dignilate fungebalur (10), ab
et Ainardi pneposiii, quem profundissimi consilii altero patruo Rotgerio educatus est (11), ibi procul
liominem laudat Ademarus (5). Comitislilulo et of- dubio lilleris, quibus excellebat (12), insiwicliis, ct
licio patrem insignem fuisse (6), quod Ademarus amore et veneralione sancti Martialis imbulus. ,Ia-
minime dicit, vix putarim. Nam Jordano « principi > venis 22 annorum in hoc loco constitutus, nocte
Uabannensi,post annum millesimumocciso.Jrater quadam Crucifixi imaginem in coelopendentem con-
NOTJE.
(1) Inproprio jure liereditario quod vocalurCam- B fut malre Hildegarde; De abh. Lem. 1. 1. R.ii-
pnnen&ejuxla castellum Potentiam, Ademarus De mnndus, Hisl. m, 45, abnepospro, pronepos r ? dici-
, abb. Lemov. ap. Labbeum II, p. 272. Pro Campa- lur.
nenseap. Bouq. X, p. 151, b, n. Cabanense scribitur, (3) Hist. iii, 45. De abb. Lem. I. 1. Idem nomen
quod idem esse et ipse putarim. Nam Raimundum est; cf. qusemonui III, 45.
patrem Ademarus Hist. in, 45, Cabannensemappel- (4) Slrenuissimosduccs, corporerobustos, animo
lat. Urbs est Chabannais,adViennam. bellicosos,Hist. m, 45. Ducesvero qui copias ma-
(2) Ex cujus (Turpionis) neple, Officia nomine, jores habebant exercitumque ducebant appeiiasse
nati sunl Adalberlusdecanus el Rolgerius palre Ful- videlur.
cherio...Tertius quoque Raimundusjunior nalu ger- (5) Hist. 1.1. Deabb. Lem. 1. 1. Ademari slemrna
manus exslitil amborum oujus ego Ademarus fiiiits hoc est :
Tu-pio ejiisc. Lemov.*
I
ejusneptis Fulcue-
ODicia rius fl
Adalber- Rotge- Rai- Aldear- Abbo.' Rai- Ainar
tusde- rius mun- dis. mun- dus
canus. canlor. dus. | dus. prav
. posiius.
Ademarus.
<6)tta Rivet, Hist. litt. VII, "p.320. C basthcasancti Marlialis, Deabb. Lem. 1. 1.Adatberli
(7) Hist. in, 42. decani incliti et preposili e.v monasteriosancti-Mar-
A vobis quidem non sine grandi exultatione cialis, Hist. m, 45.
(8) concilioLemovicensi
finuo quarlo die mensis Augusti (U) Ademarusqui tunc cum avunculosuo inclito
ttbscessi,revertensad Egolismamcivitalenu,ubi ab Rolgerio Lemovicas degebat in monastcrio sancli
ipsa tenerrimacetatequadragenarius vitam in mona- Marcialis, Hisl. m, 46. Rogerius— meits magister
sterio beali Eparchii transigo.Epist. de S. Marliale et patruus, De abb. Lem. p. 275; cantor dicilur IIJ,
ap. Mabill.Ann. IV, p. 717. Huccanno 1028 scripla 61, et in Ann. Lem. a. 1025.
sunl. (12) Ademarusqui"atiquidgramm.aticcearlis vide-
i9) S. Cibar. batur scire, adversarius, de iiisodicit in ep. ap. Ma-
(10) Hic (abba$ Guigo qui prafuita. c. 975-990,) bill. 1.1. p. 718.
Adalberlumsuprttdictumconstituu si/'i decanum in
PATBOL.CXLI. 1
,{I ADEMARUSS. CIBARDIMONACHUS \t
spexissesibi visus est. Ipseautem quihwe vidit, at- A Franciam duclis (17) et de doctormn ordme (18)
«oiiilM*nicltit aliud poluit agere quam lacrimas ab leguntur.Leges LudoviciPii.de quibus loquitur (19),
cculis profundere. — tt quod vtdit semper tn corde ipse vidisse videlur. Etiam Gesta Pippini regis af-
celavit (15). — Inde Engolismam revcrsus, presby- fert (20), sed forlasse annalium partem hoc nomine
ter esl promotus (14), luique in librrs describen- indicavit. Ilistoriam de sancli Joannis capile con-
dis (15) et componendis desudavit. scriptam fabulosam rejecit (21). Sanctorum episco-
Brevemabbalum LemoviccnsiumHistoriam usquc porum Dionysii, Saturnini, Pelragorii aliorumque
ad a. 1025 perduxit (16), in qua prajcipuas harum acta viJil (22), sed in Historia sua nusquam iis usus
regionum res ecclesiaslicas memoravit. Paulo post est; neque Hieronymi et Bedse Chronica, quse ha-
majus opus aggressus esl. Hisloriam enim a Fran- buit (25), ad rem suam faciebant. Poslea uberiori-
corum origine ad sua usque tempora tribus libris bus fonlibus destilulus, minores adhibuit annaics,
conscripsit, iisque potissimum res Aquitanicas ex- quosproculdubio in coenobiosuo ad manus habuit,
posuil. In primo quidem libro Gesla Francorum se- Aquilanicos dico, fortasse eliam Engolismensesbre-
quilur, codice usus qualem in bibliotheca Parisiensi viores. Mulla tamen his sequentibusque annis adje-
Suppl. Lat. n. 125 (olim baronis de Crassier) vidi, cil, quse a parentibus el senioribus monachis acce-
in quo Gestorum textum Fredegarii continuatio j ; pisse videtur. Ideo in rebus Aquitanicis semper fere
excipit, ipsique Annales Laurissenses majores ad- fidem merelur, et quae suo tcmpore acla sunt bene
diinlur. Hos fonles ad verbum fere exscripsit Ade- habuil comperta, nonnisi Ievioribuscommissis crro-
marus, qui eliam libriim secundum, quoCaroli ma- ribus. Summa diligenlia res in ccenobiisS. Eparchii
gni res exposuil, primaque terlii capila ex Annalibus et S. Marlialis gestas exposuit, eorum diplo-
Laurissensibus liauSit; quscdam lamen de rebus En- mala quoque consuluit; praelerea quse duces Pi-
golismensibus inseruit aliaque pauca memorisetra- ctavenses, comites Engolismenses, Pelragoriccnses,
didit, qiue unde sumpserit compertumnon hahemus, Lemovicenses (24) domi militiseque egerunt, accu-
veluti quse de «antoribus a Carolo Magno Roma in rale, ordinate elfuse narravit. Fraiicorum, Germa-
NOTJ3.
(13) llist. iii, 46. -1 .(17) ii, 8.
(14) AdemarusEgolismensispresbyterorumullimus, (18) ui, 5.
-ep.p. 717. (19) in, 2, 5.
(15) Codicem Geslorum Rom. Ponliff., quem de- (20) ni, 56.
scripsit aut describi curavil, ad Rohoneiif episcopura (21) lbidem.
Eugolismensem direxit, versibus addilis, quos ed. Marcelli (22) Epist. p. 722. Eadem et prseterea acta S.
Mabil. Anal. (ed. 2) p. 452. Cf. qiu» ibidemde codice et Jnliani Cenomannensis ab Engolismensi
Amalaiii monentur; librum consultationum Zacbsei clerico in conc. Lemovicensi a. 1051 afferuntur.
Chrisliani cl Apollonii ipsius Ademari manu aut Concil. ed. Labb. IX, p. 879, 880.
jussu scriplum habuil Dacherius; Spicil. XIII, n, p. (23) Ep. p. 721.
185. I (24) Eorum stemmata subjicio, quo melius histo-
(16) Ed. Labb. II, p. 271-273. . ria perspici possit:
BernarJus(comesPiclav.?)
+ 8i4 N.
Bernardus Ramoulfus dux Aquit. Turpio Emeno com.
com. Ar- t 867. *
cn.Eng. F.Dg. 866.
vern. i 865,
i 886. Ramnulfus Eblus Gozber- Ademarus
com.Pic- abb.S. lusco- com.Pictav.
Willelmus tav. dux Germ. mes. + P30.
com. Arv. Aquit. ux. Sautia..
duxAquil. t 892. i
I
f 919.
Ebluscom.Pict. dux
Aquil.t 95S.
ux. Adfla
WillelmusCaput- Eblus
Slupsecnm.Pict. eplsc.
dux Aquit.-J-965. Lein.
Willelmuscom.Pict.
dux Aquit. f 995.
ux. Emma'.
AVillelmuscom.Pict.
dux Aquil. t 1030.
ux.Adelmodc.Rrisca.
N.
Vulgrinus Aiaomus(Hil-
com.Eng. duinus) abbas
t 888. S. Dionjsii
Alduinus Willelmus
com.Kng. ccm. Petrag.
t 916.
Dernardus Smitia Emma Boso vetulus
Willelmus com. Pe- uxor ' Alde- Adel- Geraldus vicecomesLemov.
Widovi- Aldega- Aldiiiuos
Sector-ferri trag. Ade- Bosocom.Helias.
com.lingol. inari Peirag. bertus mode cecom rius ep. ep. Lem.
t te.1010. Lem. Lemov.
-43 NOTITIA HISTORICAET BIBLIOGR. 14
iiorutn aliarumque genlium hisloriam brevius A studet. Ideo vcro, quod vaide dolendum, nusquam
perslringit, non semper cerluin lemporis ordinem • cerlos rernm annos nolavil; id quod etiam in abba-
secutus, liusquam lamen valde a vero remolus. tum Lemovicensium calalogo neglexit. — Historiani
Eliani res Hispanicas (25),Conslantinopolilanas {26), usque ad a. 1028 inedium (31) perduxit atque eodem
Ilierosolyniitanas (27) respexil, quas a peregri- anuo finiisse vidclur (32). Nam Augusto mense ejus-
nis qui hide redieranl eum acc.episseverisimile est. " dem aimi (55) concilio interfuit Lemovicaehabilo,
Mauros Narbonae captos el Lemovicam transmis- ubi quam plurimos Aquilaniaj prsesules, abbates el
sqs vidil, qtii, quanquam more caiulorum loquen- cleiicos(54),pisetereaparenteselpropiiiquos suosin-
ies ylalire videbantur, relulerunt tamen quomodo venil(55), eliiiecclesiscdcdicalione(56)publicepra.'di-
vicli captique essenl (28). Eodem modo plura procul cavil(57).lndereversus, epistolam ad omnes qui con-
dubio aut "ipse.vidit aut ab iis aecepitqui rebus cilio iiiieifueiaiit direxit,eamque eliam i ArnaldoRo-
inlerfueranl (29). — Hsec vero probabili siylo con- thenensi episcopo, Theoderko grammatico Metcnsi
scripsit, ct quamvis sermoni culto et ornato minime episcopo, Conegundi Romanorum Augustse, Cononi
sluduisse videatur, Jingua lamen Laiina satis bcne Csesari Augusto imperatori, AVillelmogrammaiico
ususesl (30), et in rebus disponendis quadam arte orlhodoxo et potentissimoAquilanorum duci, Johanni
laboravil. Neque enim, iis polissimum lemporibus, „ Romano papse » inscripsit (58), qua -sanclum Mar-
quibus alienis destilulus crat fontibus, nnnalium lialem veruin fuisse aposlolum ostendere conalus
moTem sequilur, sed plerumque res similitudine est, el disputationem quam de hac re cum Lango-
auadnm connexas narralione quoque con:ungere baido quodam Benedieto Clusensi (59) habuerat
NOTJE.
Arnaldus ArnalJus Willelmus Ramiulfus Berr.ardus
I
com.Engot. (Borracio) TalerandusBomparius.
t c. 1000. t 962.
' Willelinus comitalumEiigol.leuuerunl(111,28).
com.Engol.
t 1028.
ux. Gbberga
Alduinus.Gosfridus.
•(25) ni, 38, 55, iU. C esl 1028 ao incarnatione Domim nostri Jesu Cliristi
(26) HI, 22, 52. per indictionem n, episl. p. 720.
(-27)in, 47. (34) Ep. p. 717.
ni, 52.
(28) Cf. (55) lbid. p. 720 : Spreto cctloquio nobilium karis-
(29) epist.p.721:Episcopus etiam Lemovicensis simorum parenlum meorum, qui ad fesliviiatem de
(ieraldus anlehos 15 annos a Romaregressus atleslatus longinquovcnerant, ei\pro mea ulitilaleibi nie exspe-
esl nobis, (ortuilu legissese ibi volnmen; ibid. p. 727: ctabant-
Cui Gauzbertus : i ln ilinere, inquit, Romcevidi jam
vlim quemdamprcecipuumcomiiemAlmannum, cujus Lemov. "(56) 5 Aug. CI. 'Aiin. Lemov. a. 1028. llisl. conc.
Concil. ed. Lahb. IX, p. 888.
linguam inlelligere non poleram, nisi in psalmis et
tattaiiiiset lectionibus, cujus capellairi anle eum qno- maro (57) Fiagmentum sermonis ibidem habili, Ade-
lidie circa horam leiliam lcelunias sanclorum dice- 1. 51. a Baluuio vindicali, edidil Mabill. Acla SS. VI.
bant.... »— Tum Salgionius: * Et ego, quando eunles Dicia p. Foitasse ideni exstat in cod. Par. 5785.
in Hierosolymam inlravimus mare, vidi quemdam bibl. venernbilisAdemari in nalali S. Muriialis. Cal.
Johannem monachttm forlissimum grammaticum ex Par. 111,p. 466.
civitale -Remis,qui in navi,» elc. In Historia vero (38) Ep. p. 717. Pluriinris quos noininal episcopos
conc. Leinov., a. 1051 habiii, clericus Engolisiiiensis ipse cognovisse videlur. Nain ibidem dicit: Nolo
liarral (Concrl.ed. Labb. IX, p. 878): Anlehos phtres vos mirari, eos, cum quibus nnnquttm locitlus siim
annos quidam -ex fralribus de monle Sinai in hanc adlinc de sanclo Marliule— tres lanlitm dico, papam
parlem advenerunl occiduam, Dei disponente nnlit, uomina videlicelac Cwsarem alque Aqiiilaniie ducem — inter
moribusgraves,doclrina calholicai ftdei profltteiiles,D veslra me iittenniscuisse.
vila pcr omnia honesli, ulriusque linguai perili. Qui (59) Quee hic i!e se ipso dicit (epist. p. 726) liuc
cum diu nobiscum Engolismce fuissent expeclanles referre juviil : Ego, inqnit, sum nepos abbntis tle
jiriucipem civitalis, el tilleris Grcecis et Ltilinis cos Clusa; ipse duxil me per mnlta toca in Longobardia
wderemus ad unguem imbulos, super hac re hilerro- el Fruncia propler grammalicam; ipsi jam constal
gare curavimuseos Qui uller Shneon, aller nomine sapicnlia mca duo millia solidis, quos dedit magistris
Cosmas. — Qnos etiam Ademarum vidisse el de meis. Novem annis jum sleli ad grammalicam et
mullis rebus inlerrogasse verisimile est. adliuc.sum tcholasticus. Sumus noveinscltolttslici,qiti
(50) Cf. episl. p. 719 : Ego Laiiatiter loquens, La- simul discimvs grammalicam, el sum ego valde per-
tialiler ipsumcompellebamtoqui, et barbare quasdam fer.tus sapiens. llabeo ditas magniis domos plenas
dicliones profcreniem dissimulans, paiienter celabam libris, el adhuc non omneseos legi, sed quolidiemedi-
circumstanlibus; cf. p. 726 : Audieram enim eum tor in illis. Nullus liber esl in lota terra, quem ego
Lemovicas,ut supradixi, barbarismis male corrumpere non habeam. Postquaiu exiero de schola, non erit
Lalinilalem. subttis cwlum lam sapiens ut ego. Ego ero abbas de
(51)Non 1029, ut Rivet, Hist. litt. VII, p. 501, Clusa posl morlemavunculi mei, jamque sum eleclus
dicit. ab omnibus, el nisi lales eonversimali monachi fuis-
(32) Pelro abbale Scoloriensi vivo se scr.ipsisse, senl, qui non curanl nisi de hypocrhi el de rusiiciltUe,
ipse proliteiur m, 45 ; sed quo anno ille obieril non qui m:hi hoc abslulerun!,jam ex mulio temporeessem
consial; cf. Gallia Christ. 11,p. 550. consecratus abbas.. Ego sum prior de Clusa, el scio
(53) llsque in prcesenlemannum quo loquimur, qui bene facere sermonemde lillern. Et infra : In.Aqui-
15 ADEMAHUSS. CIBARDlMONACHUS. 16
narravit. Hujus rei in Hisloria nulla fit mentio; (™episcoporiim Engolismeiisium (47), Adetiiari histo-
qiiod vix omisisset, nisi jam antea operi finem riam plerumqiie secuti sunt. Liber in mullorum
dedisset. Epistola vero illa Ademarum oslendit di- manus venit. Ex ipso eliam quse in codice Vatic.
uerluni, eloqnenlem (40), conslanleni (41) el fervcn- bibl. Christ. n. C92s. xu exstat hisloria Francorum
lem (4-2)asserlionis suse defensorem. quam ab ipso excerpla est (48), ex qua postea Chronici S. Maxen-
confictam esse adversarius contenderatj (45). Ser- lii sive Malleacensis (49) auctor quam plurima hau-
mone ubcre, eleganti, ralionibus non conlemnendis sil. Fragmenta alii descripserunt, alii operi prse-
opinionem suam, quamvis nimis a vero alienam,sla- slantissimo assuerunt quse ibi deesse videbaiitin-.
bilire conalur. Iluic qusestioniexaminandseanno 1031 Exstal in bibliotheca regia Parisiensi codex infra
dnplex convocalum est concilium, allerum Burdega- memorandus, qui Ademari historiam parlim quam
lense, alterum Lemovicense. Quibus cum Ademarum plurimis additamenlis auctam, parlim valde mula-
interfuisse non legamus, ipsum jam anlea mortuum lai» conlinet. Sed tantum non omnia quse adduntur
fuisse Rivel (44) suspicalus est. Quod et ipse sta- sunt falsissima (50); interpolator mulla ex ingenio
luerim, nisi forlasse ipsa concilii Leinovicensis linxit, Ademari verba non semel male interprelatus
hisloria (45), in qua eamdem fere diccndj ralionom, esl, oidinem chronologicum perturbavit (51), plnra
camdem doclrinam, eanulem quoque S'. Martialis j{ addidit, quse poclicam quamdam rerum narralionem
yencrationem quam in epistoia illa dcprehendere redolenl et ex carminibus manasse videnlur (52).
mihi videor, Ademaro tribui possit (46)i Certe de Cum plerique bsec oninia Ademaro oblrusissent,
Adema i morte niliil constat; quam liis circiter facliun esl ul honiinein credulum et fabulosum cum
annis accidisse verisimile est, cum niliil postea de pulaienl, historiamqtie cjus nimis erroribus pertur-
illo referalur. | batam dolerent. Iloecvero jam in interpolatorem
Qui sequenlibus temporibus in rebus Aquitunicis caditnt, qui forlasse cenlum annis aut.amplius post
describondis occupati eranl, ut auctorj Geslorum Adcmarum hscc consarcinavit. Ex \'ua Ludovici

NOTJi.
tania nulla sapientia est, omnes sunt rusttci; el si marus historiographus non Lemovicensis sed Engo-
aliquis de Aquitanis parum didiceril grammaticam, lismensis fuit monacbiis.
mbx pulat se eise Virgilium. In Francia esksapienlia, (45) Ed. LabbeusBibl. mss. II, p. 766. Concil. IX,
sed parum. Nam in Longobardia, ubi ego plus didici, p. 869.
est fons sapicntiai. Aliler de' ipso
' sensit Ademarus; (46) Rivet Ilist. lilt. VII, p. 517, Odolricum abba-
cf. supra n. 30. . | tem S. Martialis anctorem putavil. —In cod. Par.
(40) Nam in hac lerra non repulatur sapiens, nisi n. 2469 Ademari sermones de S. Marliale et hsec
mutlum fuerit eloquens,ep. p. 727. j concilii bistoria conjuncta exstanl; ef. Cal. bibl.
(41) Nam ego pro verilale usque ad moitem liben- Par. III, p. 285. Sermones a. 994, quos edidit Ba-
ier decertare festino, ep. p. 717 ;' cf. lbUl. p. 725 luze, liisl. Tulel. p. 585, non Ademari esse, recte
sqq., p. 727 : lamen obedire oportel Deo magis quam {-. " monei Rivel, Hist. lilt. p. 505; cf. eundem p. 398
papa; Romano. sqq. de aliis quoe eruditi Ademaro tribuerunt^ope-
ribus.
(49) Iterum adhuc pronunlio ante conspeclumDei (47) Apud Labbeum, Bibl. mss. II, p. 249. Etiam
•el ommum in ccelohabiianlium, si gloriai Dei vel ipsi
Marliali, vel alxcvi sanclorum qui jam ex hac vita qui miracula S. Genulli conscripsit, Ademari opere
iransierunt, moieslum atiquo modo esl enm pranli- usus est; cf. Mab. Acta IV, n prreseriim n. 14,
•cari apostolum, hac ipsa hora, quai est quasi sexKt p. 230.
diei, hoc ipso ariicuto lemporis quo hoc kcribo, hoc (48) Cf. Arcb. VII, p. 437. Ex primo libro nihil,
momenlo, hoc atltomo moriar corpore et ultra non ex secundo et lerlii inilio pauca sumpsii, ui, 16-58
vtvnm. Ditrn missai, quas liodie mane sexta sabbati vero magnam partem ad verbum exscripsil.
conlinuas in honorevivi/iemcrucis, unam sponle, alte- (49) Apud Labbeum II, p. 190.
<ram obediens necessario jubenli et roganli abbali (50) lla, ut pauca tantuin afferain, m, 19, dicit
Amalfredo, super corpus beali Eparchii\celebravi : Lolbarium quatuor post a. 855 annis monaslerium
si, inquam, hoc Deo displicet, non sinl mihi\n adjulo- intrasse, cuin Adeinarus recie » posl paucos dies
rium, sed slatim, sicul solus inlra ecclesinm scribo, • scripsissel; m, 20, de Odone rege Francorum
Itac'ipsa Itora animam reddam, ibid. p. 726. fabulas inlolerabiles lingil;c. 22, Ademari verbis
(43) Ihid. p. 718 : Itanc liceresimfiimus, et plus parum infellectis, Arduinum Italiaj regem anle Otlo-
causa adulalionis, ut placerel abbali ell monachis, nem 1obiisse narrat; quoeibidem de Rotberto rege
corruplus quoquejpecuniaub illis, sine ulla velerum et Hugone comile refert, fabulam redolerejam alii
aucloritale condideral. ! D adnolarunt; magis etiani a vero ahhorrenl quse
51 de S. Adelberto et Brunone memorisetradit;
(44) Hisl. litl. VII, p. 502. Idem,' AdenharumIlie- c. de Heriberto archiepiscopo ab Heinrico II capio
rosolymam profectum csse sibi persuasil, cum in recte Aiiemarus c. 53 lociilus esl, quibus deletis
codice Vossiano, olim S. Martialis Leipovicensis, ali» eaipie falsa substituil.
bscclegantur(C:it.bibl.Lugd. Bal. 1716. fol. p. 3S6; interpolator
cf. Arch. VII, 157.) : Hic esl liber sanclissimi domini (51) Exempli graiia, c. 25 de Fredeberto episcopo,
nostri Marciulis Lem. ex libris boncs memoriaiAde- quem in s. x falsocollocavil.
mttri gramntalici. Nam postcjuammultos ttnnos per- (52) Cf. qusejatn atloli c. 22 de Hugone et Rot-
egil in Domini senitio ac simul in monac)dco orcline berto, c. 28 verba : ense quem Walttnder faber cuse-
in ejttsdem palris ctenobio,profecturus llierusalem rat, ef quoeibiilem de Arnaldo narrahlur, c. 5» <ie
ad sepitlcrum Domini nec inde reversunts, multos Aldeberlo el regc Francorum, c. 55'vcrba : ila fabu-
libros, in quibus sudaverat, eidem suo \palrono ac lam Tieslisvcrain adhnplens.
nutrilori reliquit, ex quibus hic. cst xtnusi Sed Ade-
17 NOTITIAHISTORICAET BJBLIOGR. 18
queedamsumpsit (55), alia (54) ex Annalibus Aqui- j\ 2) regio Parisieiisi n. 5926, mbr., sa?.c.xnexeun-
lanicis, quos et ipse Ademarus babuerat; in aliis tis, fol. min., olim Anl. Faure, quem ex bibliotheca
cim Geslis episcoporum Engolismensium conve- Hadr. Valesii recepit Labbeus. Volumen 17 etsemis
nit (55). Quorum auctor cum alibi purum Ademaii qualernionibus conslat, qui in ullimo folio a-r si-
textum sequatur (56), non ipsum codice interpolalo gnali sunt. In quaternione m tria desunt folia. Fol.
usum, sed potius ex Gestis qusedam Ademaro assuta 1-65 libros 2 priores Ademari conlinet, fol. 65-79:
esse putarim, prsesertim cum eliam aliis locis ejus- Eginhardi Vitam Karoli, fol. 79-114' AiionymiVitam.
modi res a Gestorum scriplore narrationi ex Ade- Ludovici Pii, fol. 114' sqq. Ademari Historiam inde
maro haustse addiloesint (57). I.ieo non ante sed a m, 16 prosequilur. Ipsius verba eliam prioribus-
post a. 1159, quo Gesta illa scripia esse conslat, libris saBpissimemutavit, et niodo ipsum, modo quos
interpolalorem opus suum compilasse recle statuere exscripsit fonies, Gesta Francorum et Annales Lau--
mihi videor. Qui cum res in ccenobio S. Martialis rissenses, secutus est (59), ita ul Labbeus, cum
Lemovicensi geslas, jamab Ademaro satis accurate eliam iutegras Caroli ct Ludovici Vitas insertas
exposilas, singulari sludio prosequatur (58)^ibidem vidissel, nonnisi extremam parlem Ademaro ascri-
vixjsse putandus est, ideoque in his etiam majorem ._ bendam esse pularet. Textus, magna negligentia
fidem merelur. Ig descriptus,mendis fcedissimisscatei.qusesciiptorem
In hac Ademari edilione id maxime consilii egi, rudem, neque in veteribus libris legendis neque ui
ut primo loco inlegrum et purum ipsius texlum scribendo exercitalum arguunt. Litterarum forma,
cxbiberem, codice potissimum usus praslanlis- qualem in libris manuscriptis Lemovicensibns sse-
simo pius vidi, hujus urbis.monachum indicare videlur,.
1) regio Parisiensi n. 5927, mbr., fol., olim I. A. ubi etiam ipsum interpolalorem deguisse supra
Thuani.qui ssecnloxi mediocum magna diligenlia monui. Eliam in boc codice, quem ex 1 derivalum
el satis eleganter in membranis oplimis non una quamvis non exscriptum esse non dubito (60), histb-
manu exaratus, lilteris quas dicunt initialibuspul- ria lilulo caret.
eiiris el variis colorihus pictis ornatus, 165 foliis 5) Plurimi qui exstant Ademari codiccs ex eodem.
conslal, quorum modo plura, modopauciora con- exemplari fuie deslituio fluxerunt* quippe qui III,
juneta sunt. Ademari hisloria, 151 explet. Hunc 24, verbis : vicaria Piliacense (et alias quam pluri*
Ijbrum partim descripsi, partim cum ediiis aocura- mas ecclesias) hisloriain flniant. Textum nullis.
lissime contuli, quippe qui purum contineat lextum, interpolalionibus maculatum liabenl. Ipse tres vi?,
paucissimas lanlum easque leviores mendas babeat, di (61).. .......
ct in Aquiiania, foriasse Engolismseaul Lemovicse,(C 3a) Monlispessulanum n. 94, nibr., s. xn, fol.,
scriplus, proxime ad autographumaccederevidealiir. olimcollegiiTrecensis, qui neque litulos liabet neque
Historiam ibi, nullo litulo inscriptam, el singulos terlium librum distiiiguil,
libros uullis rubris distinctos Iegimus; prinio tamen o1') Monlispessulanum n. 277, mbr., fol., s. xn-
capitum index prsemissusest, secundi vero et tertii xni, 8V0, qui operi liti.ilum Hystoria Francorum
inilium capilulo primp ascripto indicatnr. ldem inscribit, ct singulis libris capilum indicem prx?
v.olumen coniinet f. 132 diploma Caroli regis de mittit.
castro Fronciaco ecclesiaeEngolismensi confirmalo, 3C) Mootispessulanum n. 27, mbr., s. xiv, fol.,
f. 135 convenlionem WilKlmi el Hugonis ex ipso qui cum Zh plerumque convenil, in capitum tamen
codice a Labbeo II, p. 155, edilam, el f. 140 sqq. tertii libri ordine ab ipso differt, 18 pro 22 exhi-
Eginhardi Vilam Caroli Magni mancani. Exhoc co- bens.
dice descriptus est Alji ejusmodi codices inveniuntur
la) rejfius Parisiensis Suppl. Lat. n. 142, charl., 3d) Romsein bibl. Vat. n. 1795, mbr., fol. s. xm.
s. xv, fpl., qui eadem opera continct et iisdem Egin- (Arch. V, p. 116).
hardi verbis finil. Fortasse hic cst quem in collegio 3e) Romse in bibl. Christ. n. 905, mbr., fol.
Claromontano vidit Labbeus, qui certe buic similli- 1D (Arch. III, p. 422, 423, coll. v, p. 117), qui eundcm
mus fuit. capitum ordinem quem S^ habere videtur.
Interpolata hisioria.exslai in codice 3f) Bernsen. 208, mbr., s. xin (Arch. V, p. 488).

•NOTJE,
(53)-m, 16: (57) Cf. c. 9, 10, el prsesertim c. 25, 26, ubi dc
(54)ni,18, 19» Sed Iiaec satis infelicitpr cuni; \VillelmoEngolismensi comite mnl.tanova leguntur,
Adeinari narralione eonjunxil. quorum pars lanium in interpolalo Ademari texlii
(55) Cf. iu, 16, de inonela Engolism. cum Gest. occurrit, quoevero
•-•••
ab uno eodeinque procul,
... . dubia
.
c 15, in, 24, de reliqniis Ilierosolyma rcportntis;' scripla sunt.
et 28 cum Gest. c. 19, m, 61); el 66,cum Gesl. (58) m,-t9 [20] 22, 25, 55, 45, 49, 57, etc.
c. 25. (59) Cf. quoeArchiv. Vol. Ylll diclurus sum.
(56) Cf. Gest. c. 11 cum Ademar m, 20; Gest. (60) Cf. qusedeEginhardo tlicit Pertz 1.1. Pai^-,
c. 14, 16, cum Adem. m, 25, etc. OjuseGest. c. 25 logicetom. XCVI. '
legunlur magnam parlein in codice inleipolalo de- (61) Cf. Archiv. VII, pag. 455, sqq.
siinl.
*9 ADEMARIS. CIBARDl MONAGHT 20
4) Paris. n. 6190 (C2). Gkibri Rodulplii codiei A glexii, singulis quibiistfani locis taiitum CoWcfs
qualuor folia stec. XI-XHassuta sunt, quje varia ex Thuanei verba referens. Ex primo libro nonnfsf
Ademaro excerpta continent, postea ex eddem fonte excerpta qusedam dedit, sccundum tanquam jam
aucla. Quse, nullo ordine scripla, modo ipsius verba antea editum prsetermisil, lerlii quoque initio plu-
lelinent, modo mutato slylo valdc diversain narran- rima ex Ann. Laurissensibus hausta snppressit. Ex
di ralionem oslcndunt, ct, qtiamvis ex codice non Labbei et Duchesnii edilionibus major Ademari
fnterpolato descripta, in qnibusdam tamen cum 2 Uisloriic pars in Bouqueti cotleclionem reccpta est
convenitint (65), ita ui fortasse inter ipsius slnt re- (II, p. 514; V, p. 184; VI, p. 2.23; VII, p. 225;
ferenda fontes. VIII, p. 252; X, p. 144-164) notisque illustrata.
Ademari liber integer nunquam prodiil. Secun- Etiam in hac quam instiiui" nova edilione non m-
dum librum Pitboeus SS. XII comtaneied. Par. 2, tegrum opus luci dandum erat, sed hoec lanlum
p. 6, Francf. p. 230) primus ex cod. 1 edidit, Ade- exhibui quoeAdemaruS fonlibus iilis majpribus ad-
mari nomine suppresso; indeque transfit in Dti- jecit aut proprio Marle coiisciipsit. In quem finen*
chesnii SS. (II, p. 68) et SS. Kulpisianos (3, p. 45). codicem 1 perlegi omniaque memoria digna ex
Uem Pithoeus Ademari excerpta s. t. i Aquitanicse primis libris exscripsi. In sequentibus eumdem co-
hislorise fragmentum » ex codice 4 publici juris B dicein accurate exprimendum curavi, ei quoe cor-
fecit (SS. XII cowl. ed. Par. 2, p. 416, ed. Francf. rexi in nolis semper reluli (67). In codice ssepius a
p. 517, et SS. XII cowtanei p. 79), quoc Buchesnii, pro e scribitur, quod ex verborum pronunlialione in
ex ipsiusAdemarlutvidetur codice aucla, repetive-. Aquitanioe regionihus usitala ortum esse videlup:
runt (SS. II, p. 652; IV, p. 80). Breve Ademari e. gr., Nannelansium, Rolomansis,.biannjum, eman->
fragmentum A. Duchesnius eliam Hist. Norm. SS. datio, commandalum, ovulanlissimam, amplectaba-.
collectioni (p. 19) inseruit. Majores locos'eosque ex tur, assumans, revcrlans, dccoram, Engolismen-
optimo codice, fortasse eodem quem 1. nominavi, sam (68). Hsecan Ademaro tribuerem lioesifavi,reci-
descriptos (64), Beslius in probationibis hislorioe pere lamen nolui. Quae in 2adduntur,. aut mulala.
comitum Pictavensium (65) exhibuil. Historiam ex leguntur, infra addidi, neque tamen omnes easque-
Ademaroaliisque compilatam Petrus a S. Romualdo soepefalsissimas lecliones enolavi. In margine cer-
luci dedit (66). Labbens paulo post edilionem abso- tum ordinem chronologicum slabilire, in notis er-
lutam aggressus est, Iriluis codicibus supfa indicalis rores corrigere et res Aquilaiiicas aliasqne memoria
(1,1*, 2.) usus ; sed singulari errore librum•"inler- dignas quam brevissime explicare conatus sum.
pojalum secutus, inlcgram Ademari Hisloriam. ne- G. WAITZ.
NOTiE.
(62) Codex olim E. Yinetr postea Thuani fuisse S. RomualdoFuliensi. Parisiis apud L. Chamhoudry
videtur; cf. Besly Hisl. comilum Pictav.L p. 199. 1652, 12. Simile opus exslal-in cod. Par. n. 6182,
(65) lii, 28, 54. I charl., s. xvii : De origine Francorum ex ckronico
(64) v. p. 199. Ademari Engolismensismonachisancti Martialis.
(65) Histoire dcs comles de Poiclou cl des ducs (67) Hoe uoo excepto, quod in genilivo semper a>
de Guyenne par I. Besly. Paris, 1647, fol., pas- scribeiidum esse duxi, cum codex sibi ipsi non coil-
sim. stans modo m modo e (potissimum in urbiuin nonii-
(66) Historia; Francorum, seu Chronki Ademari nibus Emjolisme, Lemovice,etc.) exhibeal.
Engolismensis epitome— cum notis nonullisque in- (68) Ha?.cinierdum jam in codice correcta suni :
terpolalis quibusdam etiam additis a domno Petro a classa corr, classe, Saiasensam cnrr. Salasensem.

LllBER PRIMUS.

I. Principium regni Francorum, etct, ul- Gesia C 24. (An. 581. G. c. 25) add. : Per idem temptis
Francorum. sanctus Eparcbius prsesul * Sanclionis et pater Egp-
II. (Gest. Francorum c. 12) hwc adduntur: Eo lismensis migravitad Cbristum die primo Julii.
tempore sanctus Eparchius natus est palre comite 29. (G. c. 30) add.: Eo tempore sanctus Grogo-
Pelrogoricse nomine Felice, qui poslea plenus san- rius archiepiscopus Turonensis magnis virlutibus
clitate patronus Egolismoecivilatis factus cst. fulgebat. Per idem lempus sanclus Germanus Pari-
16*. (An.508.Gest. c.\7-) add.: In ipsa-civitate(l) siorum episcopus, missus a rege Chariberto Egolis-
consecrare fecit in episcopatu venerahilem virum mam civilatem, consecravit basilicam sancti Epar-
Aptonium capellanum suum, expulso primo episcopoi cliii, ubi.ipse nuper sepuUus fuerat; adfuit cum eo
Arrian.o Gotliorum de eadem civitalc. venerabilis Gregorins episcopus Turonensis, et in.
! VARLE LECTlONES.j
1 c. 16. Gestorum(c. 15.) verba ita legunlur : Deinceps omnes secclesiseDei cum auctoritateaposlolice (sic)
Romani hoc exemptum agentes usque ad presens ipsas Isetanias triduanas. ubiquc cselebre rccolunt ante.
ascensionem Domini. ' p. s. et post erasa 1.
|; NOT,£
(I) Engollsmn..
21 HISTORIARUMLIBRITRES. — LIB. I. 22
ipsa basilica multa pignora reliquiarum beati Mar- A tellus, Chilperico recepto, regem eum consliluit,
lini episcopi collocantes, dedicaverunt * eam in ejus- oblitus cunctorum quse in.eo fecerat malorum, sed
dem sanli Marlini honore. Denique in altare ipsius cum Raenfredo amicilias' facere noluit. Rex Chil-
ab eodem sancto Germa.no atque sancto Gregorio pericus, urbeNoviomo 8 veniens, morbo obiit, et
consecrato sanclse crucrs actenus apparenl impressa; regnavit annis sex. Franci vero Theodericum, filium
signacula. Item in honore sancti Pelri consecrave- Dagoberti junioris, iu monaslerio CaJa enulriluni,
runi secclesiamsedis episcopalis \ quam Clodoveus superse regem slatuunl, consensu Karoli Marlelli.
rex supradictus a novo incoari jusserat, desirucla Karolus vero princeps Raenfredum inseculus, Ande-
priori sede, quam Gothi Arriana maculalione foeda- gavis civitatcm obsedit, el vastata regione eadem,
verant, in lionore sancti Saturnini. Ordinaveruntque cum plurimis spoliis reversus est, et major domus
in ipsa civilale episcopnm nomine Mererium (2), effectus est ipse Karolus Marlellus in regno Franco-
qui in Francia capellanus regis fueral. Aplonius enim rumrSequenli anno Andegavis civitatem forlissime
nuperrime obierat in Christo. debellans coapit, el, Raenfredo inlerfeclo, reversus
31. (An. 575. Gest. c. 52) hwc leguntur: Qui com- est.
movenles exercilum, adversus eum pergunt contra 52. (An. 732. Fredegar. c. 108) post: victor Fran-
Egolismam, ubi residebat propter fortiludinem mu- B I ciam rediit add.: et extunc omnes coeperunt euin
rorum. llle quoque derelictus a suis cum paucis cognominare Martellum, quia sicut martcllus ciui-
femansit, sed lamen ad bellum ire non dubiiat. ctum fcrrum subigit, sic ipse Deo adjuvante cuncla
Venientesque ad pugnam oclo milibus ab Ego- proelia.frangebat.
lisma juxta fluvium Carantam secus silvam Buxam, 54. (An. 736. Fred.cAQd) add.: Tttnc mortuus est
Theodebertiis deviclus proslernilur, morluusque est Theodericus rex, filius Dagoberti minoris, el Karolus
ibi. Ab Aunulfo quoque duce colleclus, Egolisinam Martellus in ipsa infirmilate sui jussit elevare in
civitatem porlatus, ibidern sepultus est apud San- regem Hildericum fratrem Theoderici. Qui vecors
cttim Eparchitim. Sigeb.erlus vero el Cbilpericus.;. erat, sicut et frater ejus fuerat; sed meliorem illo
pugnabant inler se in Francia. Tunc Chilpe- non poteranl Franci invenire de prole re-
ricus... gali
35. (Gest. c. 34 initio) add.: Erat enim illa (3) an- (An. 741. Fred. c. 110)... eo pacto, ut Romanos
cilla nequissima, sed propter pulchriludinem vttitiis: defenderel de Langobardis, qui raulta mala in terra '
eam rex nimis amabat, el mala consilia semper au- sancli Petri faciebant. Ipse.
diebat ab illa, et eam credebat super omnes consi- ordo sacratissimus paschalis lurbatus-est per
llarios Francorum. (C mullas regiones per errorcm el ignoraiitiam calcu-
41. (G. c.42) add.: Tunc Eraclius imperator cru- latorum, qui bene nescie-baal 10ierminnm pascha-
cem Domini de fano Cosdroe, quod erat in Perside,, lem reperire, et per multas civifales celebraliim.est
viclor delulit in Hierusalem, et exaltatio sancuej pascha vel in Marcio vel in Aprili vel in Maio....
crucis in suam * civitatem tunc facla esl. Eo lem- Carolus... obiit in pace anno " sepiingeniesimo
pore piissimus imperalor Eraclius Dagoberto inunerai quadragesimo primo ab incarnalione Domini. El
misit, el rogavil ut baptizare compelleret omnes, 3, retro in. alio anno duni turbatio fuil de pascha,
Judeos quierant in omni regno ejus; qued el faclumi. debuit esse Dominicus dies resurrectionis Christi
est. oclavo Kalendas Maii, quod fuit.in ultimo aimo
49. (An. 714. G. c. 51) ha?c legunlur .;Eo tempore3 cicli decemnovenalis, fuitque terminus paschaj do-
Pipinus Brevis supradiclus, paler- Drogonis et Gri- minica " Osanna 15 Kal. Maii. Regnavit aulem "
maldi et "Caroli Marlelli 'v correptus febre valida,, Karolus l* annis 25, sed noi.t est vocatus rex, quia
mortuus est discreto. Et postquam mortuus estt ipse non permiltebat se regeih vocari, nisi ducem
supradictus Pipinus Velulus. vel Brevis, qui fuitt Francorum, quia pueris regibus deferebat hono-
proavus domni Karoli irriperatoris magni, Franci in1 rem nominis regalis, Theoderico videlicel et Chil-
Francos invicem irruunt in Cosia silva... Tunc Ple-- D derico. quamvis ineplis, prudenlia el sensu caren-
ctrudis, uxor Pipini Veluli, coepit per ingenium Ka-- tibus ". Obiil U Kal-.Novemb., cunclis in gyro
rolum Martedum, filium Pipini supratlicli de aliaa regnis adquisilis, sepultusque est in basilica sancli
uxore Calpiade, qui, dum sub custodia leneretur, Dionisii martiris": Pipinus autem Vetulus le pater
auxiliante Deo, vix evasit. ejus regnavit 17 annis inl puerorum regum fi-
51. (G. c. 35) ila Gesiorum narralionem cum con- :- delitale.
tinuatore Fredegarii conjunxit: Eudo Chilpericunii, 56. (Ann. Laur. a. 749.). . Tunc dolentes Franci,
ei reddidil cum multis muneribus; et Karolus Mar-- t;uia non habebant prudentcim regem, sed jam per
VAR1.E LECTIONES.
* dedecaverunl corr. dedicaverunt I. 4 e corr. I. " sanctam? " ila Carolus elipm c. 50 (Gesla e. 52)
appeltalur. ' amicias 1. 8 noviono 1. 9 I. s. p. bis scriptum 1. 10nunlius 2. " deest 2. '• domuia
2. " deest 2. " Carolus Marlelltis 2. 1S arcntibus 2, 19sepullus 2.
NOTJE.
(2) Maracharius apud Greg. Tur., V, 37. (3) Fredegimdis,
25 ADEMARIS. CIBARDIMONACHI
uiultos aiinos s-usthuierant de regalt prole insi- A 58. (Ann. Lutir. a. 763) .. . et revertenilo per te-
pientes viros, vofueiHiit elevare fn.l regem Pipi-. movieas contulit sanclo Marciali"bannum aureum
num Pium. Qui nolit adquiescere, sed, ladunatiscun-. quod cceperat in proelio Waiferii, simulque dona-
clis primorfbus Francorum, ex pariejeorum misit vit villam de sancio Yalerico canonicis sancti Mar-
Romoe.... "| cialis. Et canonicissancli Slephani dedit villam que
57, (Ann. Laur. 753.). . Caiiomannus .. Fran- dicitur Solanniaeensis, et remeavit in Franeiam.
ciam venit, ut reportarel in Cassinnm corpus sancti 59. . . planxeruntque eum (4) Franci planclu
Benedicti ..... magno.el regnavitGarolusMagmis filius ejus proeo..
i
LIBER SECUNDUS
1. A pnmorege Francorum dicemus prosapiam fulas tenebat. Quo temporc regnabat cum Childe-
<?omniprccelsi regis MngniKaroli, quem Deusama- bcrlo Theodebertusneposej'us, filiusTbeoderici.Quo,
vit eSexaltavil et magnum principem et amabilem tempore clartiernnl sanctus Gregoriuspapa primus,.
a cunclo populoCbristiano per universtim mundum etGregorius episcopus Turonensis, et sanclus Arc-
/eci!. Igilur (5) in lempore Yalenliniani f8 imperato- n dius abbas, el Kicecius episcopusLugdiinensis. Post
ris, qui seplimus Augustus fuit a Constantino Magno Childeberlum regnavit Clotarius frater ej"tis, qui
elivoAugusto, qucm sanetus papa Silvcster baptiza- sanctam Radegiindcm in malrimonio babtiit. Post
vil, sub quo lempore sanclus Hieronimus claruit, Clolarium regnavit Chilpericus filius ejuscum tribus
Franci adimc pagam primnm rcges babere Cfifpe- frairilras sisis, Caiibejtfl, Gn.ntramno el Sigeberto,.
ninl de semet ipsis. Piimus itaque rcx IFrancorum qui habuil Brunichildem in matrimonio. Post CJtil-
ftxitnomine Farannmdns, filius Marcomiris ejusdcm pcricum regnavit Clotarius frlius ejus.. Clotliarins.
geniis inluslHs"viri. Post Faramundum regnavit iste gcnuit Dagobertnm el filiam unam nomine Bli-.
Clodiofilitis ejus. Posl Clotlionem regnavit Mcro tildcm (6); de qtia Blililde fuil generatio domni Ca-
veus (ilius ejtts. Posl Meroveum regnavit Ghilderi roli. Nam isla Blitildis, soror Dagoberli regis, ha-
cus filius ejns. Quo temjiore exortus iest beatus buit virum in conj'ugio nobilem inter Francos
Epavchitisex civitale Petrugorica, palre iFelice Au- nomine Ansbertum, de quo genuit filium nominfr
reolo, comite .ejusilem civilalis. Post Childericnm ArnaJdum.Arnaldus genuit Arnulfum, qui postea,
regnavit Ciodoveusfilitisejus, qui primus |de regibus derelicto seculo, factus est episcopus Melis civilatis.
Francorum credidilin Christum, et baplizatus est a Amulfus, anteqtiam esset clericus,, habnit uxorem.
sancto Remigio episcopo cum omni exercitu suo et Q nomine Begam, frliam Pipini majoris domus, et ge-
universo populoFrancorum. Post Clodoveumregna- nuit ex ea Ansegisilum. Ansegisilus " genuil Pipi-
•vitGhildebeiius filins ejns cum tribus fratribus suis, num Yetulum Brevem, qui fuit abavus domniKa-
liieoderico, C!odomire et Glotario. Qno tempore roli regis. Pipinus Vetulus dux Francorum genuifc
aanclus Ep.ircsjiusinEgolisma virtuiibus claruit, el, KarolumMartellum. Karolus Marteltus genuit Pipi-
Jpso Cbildebsno regnante, post septnagesimuiri.an- numPium, qui de illa linea generatioiiis elevatuS:
num sclatis suoein pace ad Dominum migravit. Quo est primus a Francis in regem , evacuata omnino,
tempore Anastasius imperator Augustus imperii in- h'nea de genere Faramundi. Pipinus Pius genuit
hi cod. 2 a. 755 ham addunlur : Anno vero scplingenlesimo 55, scpe nominalus papa Slephanus.
cum pio rcge Pipino, posl dedicaiionem Parisius in secclesia beali Dionisii factam, iter in Aquilaniam
faciens, usque ad locum qtii Fiacus (7)-nominalur " devenerunt. lbi enim piissimus rex Pipinus, di-
vino monitus nuncio, monaslerium in lipnore nnindi Salvatoris conslruxerat, ad cnjus consecrationem
ipsum papam secum adduxeral; sed divino prevcntus est miracuio. Nam, nocte consecratioHis diem
precedente, a nonnullis voces psallentiuin in oecclesiaeadem auditesunt, et, die illucescenle, snbilo,
nubes densissimn, suavissimo fraganle'? liodore, totam ipsius lempli superliciem ila cphopernit, ut;
omnino ingredi voleniibus adilum denegarel. Circa vero illius lerciam diei horam nube discedente,
domnus papa Stepliantis ciuii coepiscopisjacclericis el rex serenissimus Pipinus aecclesiamingredienles,,
parieles et altaria sacra unctione divinilus consecrata conspexerunt. Unde niminm admirali maximoque
gandio repleii, supratlictus pontifex el rex clementissimus Pipinus innumeras Deo gratias reddentes ",
eidem xcclesie diversos honores, villas, possessiones, castella ac plurima loca conlulerunt (8), videlicet
monasler.ium de Junante (9), olim a poleotissimo Francorum rege Clodoveo constructum, ac post
inultorum curricnla annorum nimiis plluviarum-ac fluviorum inundationibus funditus eversum, et
monaslerium sancli Quintini de Galliaco (10) et heremitarum Conchense cenobium (11) aliasque qnam-.
plures ecclesias, ac niaximam partem lcircumadjacentiuin regiontun esse sub jure tuilione ipsius eecclesioe
constiluerunl, ac ab omni btimano servitio liberain fieii nisi sola Roniani pontilicis propriis
privilegiis. sancx.erunt. His itaqne solemprjiter peractis, Siephanus papa cum rege in Franciaui re-.
versi sunU
YARLE LEGTIOKES.
" martiali 2. ubi bannum — -waiferiideshnt, ,8 valenliani l. " ansegilus 1. " nomiatur c. " fra-
M ' I
"
*danle ' c.
" redentes c.
KOTJE.
(4) Pippvnum. ] (8) Diploma Pippini taisum. v. uacnery apicn..
Slephani Gallia Christ. I, 43.
(5) Etiam quoesequuiitur magnam partem lex Ge- edit. 2, III, p. 319.Zunault.
stis regum Francorum lliixerunt. ! (9) La vallee de
(6) Cf. Genealogiam S. ArnulHMonum. SS. II, (10) ln pago et dioc. Caturcensi.
308,513. ! (U) Conques, in dioc. Ruihenensi.
(7) Figeac in diocesi Calurccnsi
25 HISTORIARUMLlBRl TRES.~L.ib. II. 20
domnum rcgem Augtisliim imperalorem Karolum. A Romani elegeriml sibi advocalum sancti Petn conlra
Domnus Karolus genuit domnum Ludoicum impera- reges Langobardortim. Deinde ipsum domnum Ca-
torem. Ludoicus genuit Carolum Calvum ex Judit rolum elegerunt sibi in palricium Romanorum.
regina. Sed reveriar ad ordinem regum. Post Clota- Deinde elevaverunt in imperalorem et Augiistum.
riuiu regnavil Dagobertus filiusejus, quo lempore Tenuitque domnus Carolus, Deo largiente, in pote-
sanclus Elegius episcopus claruit. Cui Dagoberto siatc sua omnem lerram de monte Gargano usque
fuil Pipinus major domus vir egregius, cujus Pipini in Cordubam civitalem Hispania?.Pipinus vero Pius,
filiam nomine [Begam"] accepil in uxorem Arnul- pater domni Caroli, postquam elevaluseslin regem,
ftis vir nobilissimus, pater Ansegisiliai. Post Dago- regnavit seplem anrtos, et obiit septingeiitesimo
bertum regnayil Clodoveus filius ejus, qui habuil sexagesimo octavo anno ab incarnatione Dbmini, Et
sanctam Bahildem in matrimonio. Quo lenipore ipso anno omnes Franci magno gaudio exultanlcs,
Sancfi B.enediclicorpus iranslatum esl de Bcneven- elevaverunt sibi inregem domnum CarolumMagnum
to in Franciam, in villa Floriaco.. Post Clodovemn anno ab incarnatione Domini 768. Sic eniin compu-
regnavit Clolarius filius ej"us.Posl Clolarium regna- laniur anni ab origine mundi usque ad incarnalio-
vit Theodericus frater ejus, cui Ebroinus fuit inajor nem Domini secundiim sepiuaginta Inlerprctes. Ab
domus; et Leodegarius sanclus episcopus claruil,. B Adam usque ad diluvitim-fiunl anni duo milia dit-
quem interemit ipse Ebroinus. Qup lempore Pipinus centi.42. A diluvio usque ad Abrabain anni non-
Yetulus fuit major domus in Austrasiis cum regibus genli 42. De Abraham ustjue ad Moysem anni qiiin-
Childerico.el Childeberlo juniore. Qui Pipinus con- genli quinque. A Moyse usque ad Salomonem anni
sensit nobilibus Francis inlerficere Ebroinum. Et quadraginli 2089. A Salomone usque ad reslaura-
ipse Pipinus Brevis, propter Cbildericum regem lionem templi sub Dario rege Persorum anni qtiin-
Austrasiorum a Francis occisum, proaliuin fecilcum genli 42. A reslauratione s7 templi usquc ad adven-
Theoderico rege Francorum, et devicit eum, el cum tuni Domini secundum Septuaginla " anni quii:-
eo postea concordans, major domus exliiil in Fran- genti 48. El ab inilio muiuli usque ad inearnatio-
cia, et bella muha contra Suevos et alias genles nem Domini secundum septuaginta Interpreles sunt
fortiter fecil. Et ipse Pipinus Brevis de uxore sua anni quinque milia 200. Secundum veriiatem He-
Calpiade gentiil CaroJumMarlellum. Posl Theodcri- braicam ita conputaniur : Ab Adam nsque ad Noe
cum vero regem regnavit Clodoveus,filius ejus. Posl fuit prima selas, et habuit annos mille el sexeentos
Clodoveumregnavil Childebertus junior, frater ejus. el £6. Secunda oetasa " Noe usque. ad Abrabam
Post Cbildebeiium jnnioreni regnavil Dagobertus babuit annos ducenlos 92. Tercia aetas de Abraham
junior, filius ejus. Post Dagobertum defecit genus . usque ad David habuit annos 942. El simul juncti
regale a prudentia, el regnavit post ipstiin Dagober- anni trium a?taltim ftunt duo milia Cclingenli llndc-
tum Danihel elericus insensatus frater ejus, quem cim. Qnarta setas a 30David usque ad caplivitatem
Franci mutato nomine vocaverunt GhiJpericum. in Babilone habuit annos quadringenlos 63. Qiiinta.
Chilpericus iste ineptus movil cxercitum contra aetas a 80 restruclione templi usque ad adven-
Carolum Martellum, qtti lunc juvenis eral in Austra- tum Domini haluiil annos quingentos 80. El fiunt
sios major domus et dux cum Clotario rege; et simul ab Adam usque ad Christum dominum anni
victus est in bello Cbilpericus, et victor extitit tria milia nongenfi 52. A nalivitatc Domiiiiusque ad
Carolus Martellus. Tunc Eudo dux Aquitanio- tranftitum sancti Martini stinl anni qttadringenli 45.
rum in auxilium Chilperici insensati movit exer- A transitu sancti Maiilni usque ad Iransifum Clodo-
citum conlra Carolum Martellum, et vicltis est vci regis Francorum, qui primus fuil Chrislianus de
ab eo in proelio, ccepitque Carolus Martellus inimi- regibus Francorum, sunt anni 112. A transilu san-
cum suum Chilpericum regem insensatum ; sed in- cti Martini usque ad transilum sancti Eparchii Ego-
memor malicisesuoe reddiditei regnum suum.Post lismensis palroni sunl anni centum viginti. Natus,
Chilpericum regem insensalum regnavit solo nomine esteniin sanclus Eparcbius tempore Merovei Fran-»'
Theodcricus insensatus consanguinens ejus. Posl r^ corum regis pagani, qui fuit avus Clodovei regis
Theodericiimregnavil solo nomine Childericus in- Francorumprimi Chrisliani, el in lempore Theodo-
sensatus fraler ejtis, et defecit lotum genus regale. sii juuioris divi Augusti imperaloris. Yixil per temj
Childerico insensalo deposito de solio et facto cle- pora Theodosii, Marciani, Leonis, Zenonis, Ana-
rico in monasterio, Franci cum consilio domni pa- stasii, ct Jttstiniani imperatprum, et pcr lempora
pse Zachariie et cum cousilio nobilium Romanorum, regum Francorum, Merovehiel Childerici et C!odo~
Peo volenle, uno consensu el uha voluntale eleva- vei, et tempore Chilbebeiii regis.Francorum. Obiif
vcruni sibi in regem Pipinum Pium , (iliurn Caroli tempore Jusliniani imperatoris et Childeberti regis-
Martelli. Bic Pipiims Pius fuit domni Caroli iinpera- Francorum, pclogesimo anno oeiaiis suae. A nalivi-
loris Magni paler. Itaque posl " Pipinum Pitim tate Cbristi usque ad primum regni annum Caroli
rcgnavil domnus Carolus,. filius ejns, quem postea sunt anni seplingenti scxaginla oclo.
VARIJE LECTIONES.
" al. mann add. 1. deest 2. ''* I. " deest1. 2Si/.i 1. JTAd reslauralionem I. " ta u. q.
!D ansegili
desunt I. ad corr,-a I. " ad 1.
27 •< ADEMARIS. CIBARDI MONACHt 2S
2. Anno igilur ab incarnatione Domini 768, ipso \ k vclud capud el origiiiem puriorem esse> rivulos au-
atino quo rex Pipinus Pius obiil, duo :filii ejns dom- lem ejus, qtianto longius a foiue recesserint, tantp
nus Carolus el Carlomannus elevali sunt in regnum lurbulenlos el sordibus ac immundiciis corruptos.
nno die simul, id csl 71dus Octobris, etc., ut Ann. Et ait domnus rex Karolus : Revertimini vosad fon-
Lauriss. a. 768 sqq. tem sancti Gregorii, quia manifeste corrupislis canti-
(Ann. Laur. a. 769.) . . Et inde (12) sumpsil... tenam wcclesiasticam.Moxpeliit doranus rex Karo-
simulqtie Launum episcopum cjusdein civitatis, qui lus ab Adrianopapa cantores, qui Franciam corri-
fiierat capellanus domni Pipini regis patris sui, gerent de cantu. At ille dedit ei Tbeodoruin et
qucm ipse rex Pipinus episcopum fecerat de ipsa Bcnedictum Romoe secclesiaedoclissimos cantores,.
civitate... j qui a sanclo Gregorio erudili fuerant, tribuitque
. . . rediit ad Egolisman, ubi postulanto Launo antiphonafios sancti Gregorii, quos ipse notaverat
cpiscopo fecit in monaslerio sancli Eparchii aucto- nola Romana. Domnusvero rex Karelus, revertens
ritalem prsccepii de lerris quocibi sinle conlentione in Franciain, misitunum cantorcm in Melis civitale,
erant, id est super lluvium Tolvefam Magnacum, altcrum in Suessionis civitale; proecipiens, de om-
Vivenacum , Vasnacum, Monlerionem, Visacum, nibus civitatibus Francioe magistros scolse antipbo-
Roliacum, super fluvium Notram Baiididanem vil- B3 narios eis ad corrigendum tvadere, el ab eis discere
lam, Camilon, Cavannacum, Ulciacum, Roliacura cantare. Correcli sunl ergo antiphpnarii Franco-
minorem, Torciacum, Serlis, Tomolattim, super flu- rum, quos unusqnisque pro arbitrio suo viciaverat
vium Dornoniam Monlemvillam, Baciacum, ' Tria- vel addens vel minuens ; et omnes Francise canlo-
I
1
cum, Marlevam ". Quod preceptum Barlolomens res didicerunt nolam Romanam, quam nunc vocanl
caiicellarius ejus scfipsit, et ipse domnus rex man» nolain Franciscam, excepto quod tremulas vel viij-
sua firmavit et de,annulo suo sigillavit. Erateo ICM- nolas (15) sive collisibiles vel secabiles voces in
pore in ipso monasterio sancti Eparchii canonicalis canlu non poterant perfecle exprimere Franci, na-
habiius. Inde gloriosus rex Carolus r;versus esl i« turali voce barbarica frangentes in gulture voces
Franciam
pocius quam exprimenles. Majus aulem magisterium
8. (Ann. Laur. a. 787) . . . . Et reversus est piis- cantandi in Melis civitate remansil; quaniumque
simus rex Karolus et cselebravit Romoepascha cum magislerium Romantim superal Metense iii arte can-
domno aposiolico. Ecce orta esl cotitenfio per dies lilenoe, lanto superat Metensis canlilena celeras
feslos paschoe inier cantores Romanorum et Gallo- scolas Gailorum. Simililer erudierunt Romani can-
riim (13). Dicebanl se Galli melius canlare etpul- lores supradicli cantores Francorum in arte orga-
crfus quam Romani. Dicebant se Romani doctissi- C ^ nandi. Et domnus rcx Karolus ilerum a Roma ar-
me canlilenas secclesiasticas proferrc, sicut docli lis grammaticoe et coniputatorise magislrosM se-
fuerant a sancto Gregorio papa (14); Gallos cor- cum ndduxit in Franciam, el ubique sludium lille-
rupte cantare, et cantilenam destruen Jo dilacerare. rarum expandcrejussit. Ante ipsum enim domnum
Quse contentio ante doinnum regem Karolnm per- regem Karolum, in Gallia nttllum studium fuit libe-
venit. Galli vero propler securitalem domni regis raliuin arlium. Per ipsos dies paschas veneiuni
Karoli valde exprobrabant cantoribus Romanis.Ro- Romam ad domnum piissimum regem Karolum
iriahi vero propler auclorilatem magna? doctrinoe roissi Tassilonis ducis Franciam cum gloria re-
eos sinltoset rusticos etindoctos velud bruta ani- versus est, adducens secum cantores Romanoruin
malia adfirmabant, et doctrinam sancti Gregorii el grammalicos peritissimos el calculatores...
proefcrebant ruslicitate eornm. Et cum altercalio de 9. (Ann. Laur. a. 788.) . . . Simililer fiiius
ulraque 3J parle finiret, ait domnus piissimus rex cjus (16) Theudo jndicatiis esl, et monachi ambo
Karolus ad suos canlores : Dicite palam, quis purior facti sunt in Ollo (17) moiiasterio, ubi sanclus Bo:
esi et quis melior, aul fons vivus aul riouli ejus longe nefacius rcquiescil..-..
decurrentes? Responderunl pmnes una voce fonlcm
VARI^ LECTIONES.
" ita 2. et Pitli.; in 1 aliis erasis recentiori maitu
M S3 scriplum esl: M. el Baciace cum suis attinentiis, quod
Duchesnius recevit. sic vro neutra 1. inaislros 1.
NOT;E.
(12) Egolisma. ceptm modulationis dulcedinem proprie non resut-
(15) Cf. MonachumSangallenscm I,[ 10, Mon. SS. tant, quia bibuli gulluris barbara ferilas, dum in-
II, 735, etCapitulare ad Tlicodonis villam a. 805, flexionibtts et repercussionibus milem nililur edere
cap. 2,Legg. 1.131 (Patrotogiw, lom. ClVetXCYII). canlilenam, naturali quodam fragore , quasi plaustra
(14) Cf. Joannis Yita Gregorii II, 6, qui 11,7, per- per gradus confuse sonanlia, rigidas voces jitclat,
git : Hujus modulalionis dulcedineminler alias Eu- sicque audienthtm anhnos, quos mulcere debueral,
ropce gentes Germani seu Gaili discere crebroqueretli- exasperando magis ac obslrependo conturbal.
scere insignier potuerunt, incorruplum vero lam le- (15) Vinnolatavoxesl lenis el mollis alque flcxibi-
vitate animi, quia nonnuila dc proprio Gregorianis lis, et vinnolaia dicta a vinno, Iwc est cincinno mol-
canlibus miscuerunt, quam feritate qifoque nalurati liter flexo, Isidor. Orig. III, 19.
servare minimepotverunt. Atpina siquidem corpora, (16) Tassilonis.
vocrnntuartim louitruis altisone persfrepenlia, sut- (17) Id est Fuida.
29 HISTORIARUMLlBRl TRES. — LIB. III. 50
. . (Ann. Laur. a. 808 ) . . . rex Nordanimbro- 1^ lis, balsamo et musco " et thesauris 1*. Veslitum,
num, id est de lrlandia insula (18)... csl corpus ejus indumentisimperialibus, el sudario
. (Ann.Laur.a.809.)...Aureoluscomesdegene- stib diademate facies ejus opeiia est 2*. Sceptrum
re FclicisAureoli Pelragoricensis comitis exortus.... aureum et 3' scutum aureum, quod Leo papa con-
. . (Ann. Laur. a. 814.) . . . Karolus... sepultus secraverat, ante etim posita 4*, et 5* sigillatum est
Aquis in basilica Dei genitricis, quam ipse con- sepulchrum ejus 38.Nemo referre potcsf qnanlus
siruxerat. Corpusejtis aromatizaltim, etin sede au- pro eo luctus fuerit per universam lerram; nam et
rea sedens posilus ,34 est in curvalura sepulchri, a paganis plangebatur quasi palcr orbis 6*. Obiit
ense aureo accinclus, evangelium aureum tenens in vero in pace, unctus oleo sanclo et vialico munilus,.
manibus et gcnibus, reclinatis humeris in calhedra, anno oclingentesimo quarto decimo anno incarna-
et capite honcste ereclo, ligalo aurea calhena ad lionis Domini, et regnavit gloriosissimus Ludovicus
diadema. Etin diademate lignum crucis posilumest. filius ejus pro co, regnanie domino nostro Jesu
Et repleverunt sepulclirumejusaroinatibus, pigmen- Christo, cui esl gloria in secula seculorum. Amen.

LIBER TERTIUS ".


1. Igitur postqnam Cliristianissimus gloriosus im- B 4 (A. L. a. 818.) . . . Paucis diebus posl pasclia
peralor Carolus mortuus esl, nnnciainm est Ludo- judicati sunt conjuratores S8cum rege Bernardo ca-
vico filio ejtis in Aquitania, elc, ul Ann. Laur. pitalem sentenliam subire. Rex Bernardus cum im-
2. (Ann. Laur. a. 816.) . . . Ubi habito concilio, peterctur, ul oculis privaretur, ense stricto se de-
id est indictione decima, anno impcrii sui tertio, ab fendens, quinque Francorum fortissimos occidit et
incarnatione Domini 816, jtissit lieii regtilam cano- ipse vtilneribus confossus mortuus est. Alii aulem
nicis excerptam de dfversis Patrum sciipluris, dc- exorbati fuerunt ....
crevilque eam observandam a canonicis,. ut, sicut 5. (A. L. a. 819.) . . . Imperalori ipsi porrexit
monachi respiciunt ad librum reguloesancli Bene- libram valde mirabilem de llieologia sancloe crucis
dicli, sic peilcgant canonici inter se librum viioe Rabanus Magnenlius, monachus doctissimus, magi-
clericorum. Queui libiuni Amalciius diacouus ab sler Aicnini. Beda enim docuit Simplicium, et Sim-
iniperaiore jussus collegit ex diversis doclorum sen- plicius Rabanum, qui a transmarinis oris a domi.o
tenciis. Dedit ei imperator copiam librorum de pa- imperatore Karolo susceptus cst, et pontifex in
latio suo, ul ex ipsis e.-iquse viderentur conguia cx- Francia factns, Alcuiiram docuil, et Alcuinus Sma-
cerperet, el ita cum decretis episcoporum qui ibi ragdum imbuil, Smaragdus autem docuit Theodul-
fuerunt vila clericorum roborata est. Scripsit eidem C fum Aurelianensem, Theodulfus vero Heliam Scoti--
imperalon siipradictus Amalerius librum de ofliciis genam Engolismensem ss episcopum, Helias autcm
divinis et de varietalibns eorum et de ordine psal- Heiricum, Heiricus Remigium et Ucbaldum Calvum
morum juxla clericorum usmn antiquum .... monachos heredes philpsophisereliquit.
3. (A. L. a. 817.) . . . sinodum Aquis more so- 6 — 10.
lilp habuit. Ubi (19) abbates regni sui convocavil, 11. (A. L. a. 826.) . . . Eroldus .... bapliza-
et ut regulam Benedicli observarent ammonuit et lus est, fuitque filiolus imperatoris de fontibus . . .
abbatias omncs in sua manti revocavit, iu nemo co- dedit ei imperalor in filiolalu unum cotniiatum . . .
milum vel episcoporum eas inquietare potnisset, et 12 — 15.
abbatcs, inter se quoedamcapilula decernentes, de- 16. 40Anno (20) sequenli (830) Normanni 7*Ilerio
scripta recitaverunt coram imperatore, qua; ipse insulam inceudunt mense Junio, et destiluta est a
inatiii propria roboravit cum episcopis qui ad- generali monachorum habitatione; ibi fecerat do-
oraril.... mnus imperator Karolus monaslerium sancti Fili-
** Ib, multis in auro 2. 2" Ciliciumad carnem
ejuspositum est, quod secreto semper induebalur, et su-
per veslimentis impcrialimis pera peregrinalis aurea positum est, quam Romam porlare soliius eral
ndd. 2. 5*et s. a. desunt 2. 4' p. sunt dcponenlia 2. 5*at clausnm et s. 2. 6*Maxinms vero plan-
ctus lnlerChristianos fmi, ct pracipue per universum regnum ejus. Oleo sanclo anlem inuncuis ab epi-
.scopis, et viaiico sunipio, el omnibi.s suis disposilis, commendans Deo spiritum suum, obiil in pace
anno 814, ab incarnaiione Domini uoslri Jesu Chiisli, qui vivit et regnat solus Deus in secula seculo-
rum ame». 2. 7' Normanni anno seqiienli, cum limerent Saxoniam inlrare, reflexis navibus ad mare
Aquitanicum app. et llerio 2. „
YARI^E LECTIOiNES.
n posituirt corr. pnsitus 1? 3" musgo 1. 38eisl. 37deesl ruora 1. Libri initium omisil 2. Dislinclio-
nem recepi ex 5. 38conjurato 1. s' enaolismensam 1. *° Capitum divisionem institui parlhn 5b. 3c.

NOT.E.
(18) Ita etiam a. 809 scribit : Missi vero papai et el Amalarii libri omnibtis nofa sunl.

imperatoris de lrlandis revertentes a r/uodamregis (20) Anno habitatione cx Aim. Aquit. Mon. 11.
Irlandi homine. p. 252.
(19) Y. Mon. Legg. I. 201: Canonicorum regula
31 ADEMARlS. CIBARDIMONACM 52.
Lerli 1*. Tunc Odo (21) Awelianorum comes2*cnm .A nicalem babilum in mouastictim in monaslerium
Lanberto Nannetcnsi comile.3*congressus,occisus4* sancti Eparchii Engolismavquibtis monasteriis prae-
est. El post annos q-.iinqueRainoldub coines Arba- fecit abbalem Maiiipum. Tunc 5* eclipsis (27) solis
tilicensis (24) mcnse SeplemJiri cuml Normannis in fuit, et domnus Ludovicus imperalor obiit 12 Kal.
Herio insula-dimicat et fugains est (855). An.io Jul., anno ab incarnalione Domini 840 ; sepultua
siequeiili(856)corpus sancli Filiberti de insula Herio Mciis apud sanclum Arnulfum. Remanserunt tres.
effoditur7. Id. Jun.,el Burgundiam almonachis per- filii ejus, Lotharius impcralor 6*, Ludovicus rex_
fertur. Post alios duos annos (838)Pipinus rex Aqui- Germanise, Carolus Calvus rex Franciocel Burgun:
laniso, filius imperatoiis, obiit, sepultus Piclavis dioc.Qui, pro regno Aquilanise7*inter se discordan-
apud sanciam Radegundem. Hicjussu palris fece- tes, bel.limicommitluni in Fontanelo 8*, quod esl irt
rat monasterium sancti Joliannis Baptistoe Ange- Burgundia. Lotbarius ex una parle cum exercilu,
riaco (25), monaslerium sancti Cipriani Pictavis, ltalioe, Karolus et Ludovicus,exaltera cum 9*Fran-.
monasterium Biantosnier.se (26), et t{anslulit cano- B cis et Aquiianis "10.El primunVLothariusvictor fuit,

Tnnc Ludovicus conventum generale lenuit in palatio Jogentiaco (22) in Lemovicino, el cum,
gloria magnam dedicare jnssit basilicam Salvatoris regalem mense Oclobris, et levatuni corpus san-
cti Marcialis, anno incarnationis Domini 850, eodem mense posilum-esl post allare Salvaloris ad cri-.
plam 4l majoris vilree, proesente ipSoimperatore. Tnnc hiemps asperrima fuil, el reversus imperator
Franciam, posl modicum tempus captus est in 4! traditione a iribus regibus, filiis suis, Lolhario, Ludovico.
cl Pipino, ct a Lolhario missus est in carcerem apud sanctum Medardum, deinde apud Sancltim Dioni-
siiim , el cxpoliatus est ab iniperialibus iiidumenlis, et nigra veste liidutus. Et dum parvo posl tempore
Lotbarius Viennam diu demoraretuf, adgregati Franci Ludovicuma custodia carceris juxta aulam sancti
Dionisii ejecertinl, el invilnm in r!eg<im ilerum elevaverunt. Et ab eo die qtto sancti Marcialis corpus,
posilum est ubi stipra in basilica Salvatoris, usque ad eum diem qno imperator reslilutus.est in regnum
inedia quadrageslina, post asperriinam hieuiem incessanler diluvia aquarnm et pluvie nimie increverunl.
Ab ipso die serenitas in vs Francia feddila est (25); sed in 'Aquilanioeptuviselion defecerunt, quousque
corpus sancli Martialis sepulcro pristino ilerum reconditum esl. add. 2. 2* qui favebat partibus Lndo-
vici ct frater ejus Willelmus'flrfd.|2. 3* qui Lolhario favebat add. 2. 4* Occisi sunt, cum mullis,
principibiis Neuslrie. El Lotbarius a Vienna reversns, voluit apud castrum Blesense cum palre
suo confligere; sed impar viribus1, supplex venit ad eum, et indulgeniiam meruil, et reslilulus
est hpnori pristine. Similiter Ludpvicus el Pipinus indulgentiam a palre aceeperuni, et resliluli,
snnt dignilali 4Vsolite. 2. 5' Tunc lucluosa mors Ludovici figurata esl in aere. Nam sicut 4S
aslra in inilio regrii ejus leliciam, ita imminente 4e morle ejus trisle poiicntum nuntiant. Dum.
cnim in Aqiiilania prin.o iiicipcrel regnare, vivenle *' adhuc Carolo patre ejus, apparuit in luua,
plcna signum crucis, in circuilu resplendens, feria quinla, prima aurora incipiente, pridie Nonas Jun.
Eodem anno apparuit corona mirabilis in circuitu solis Dominica die., bora quarta, 5. Septeinbris,
lloc significabalur, propagaudain Christianam religionem, el adornandumChristi culluin per ipsuin impe--
ralorein. Anno (28) vero ullimo iinperii sui eclipsis solis insolilum fuit vigilia AscensionisDomini ^29), et
slelle vissesunl sicut per noctcm d u. Quod significavit *8, maximam lucernam Cliristianiiaiis, id cst
ipsum imperitiin, extingui, el morte ejus sibi tradilum tenebris tribulalionum involvi. Idem imperalor,,
aiidita morte Pipini filiisui, decrevil filium cjns Pipinum parvum educari penes se in Francia (30). Emeno.,
vcro comes 1'ictaviiiUs,cPnlra volunlatem iniperalons, vOluitelevare in regem Aquitanie tilium Pipini.
Hac de causa imperator molus ira Pictavis venit, et inde Emenonem expulit et fralrem ejus Bernardum.
El Ramnulfum, filium Girardi comilis Arvemis, nepotem Willelmi fralris Girardi, comilem Piclavis praj-
fecil; Tiir.nioncmvero coniitem consliluil Egolisme, et Raterium comitem prseposuitLemovicoe.Enienp.
quoqiie ad Turpionein fratrem suuni sese coniulit; Bernardus vero ad Rainaldum 49
comilem Arbalilicen-.
sem. Imperalorquoque.filium suuiriCarolum Calvum in Aquitania regnare fecil. et Pipinum uarvTilytU
secum adduxit Franciam ad nulrieiitluiu. ldem iinperalor.iiiGj.fflaidLigoiiSiiiuiisem 61Samuiihciisem sup.
nomine sculpeje. JUSKII(51). L^ArtVc^are quoqne coiimem Siguinum, et Sanclonico Landricum prscfecil..
Eodeniqae annp quo ecfij<r,iscoiiligit supradiclum solis, imperalor apu.dMogoniiamci.vitalem egrotans
obiiH2. Kal. Julii, et Lotario coionani imperialum el ensem auretim dimisit (32); sepultusque est Melis
apud sanctum Arnulfum, anno ab incarnatione Domini 840. 2! 6' Ilaliaeadd. 2. T el Franciaj add. 2.
8" in Fonlanetico campo 2. 9*Germanisel add. 2. 10"Aclum et hoc proeliumanno secundo posl mor-
tcm patris eortim, id esl 841 anno au incarn. Domini. Et, innumera slrage peracla, victor extitit Lotha-
rius Sed 2. . - ;
VARLE LECTIONES.
i
scriptam t. ' carcem c. , Ice c. ce posl deiens. 4i dignali c. ib sio c. u e corr. c. *' -vK
"
ventescon-. viventec. 48sipnuitc. *Hgnarec. .
NOTiE
(21) Odo— sanctam Radegundeme» Ann. Aquit. (29) Cf. Vil. Lud., c. 62.
Iib. 1. (50) ld est die 5 Mai, quo sol cclipslm passus
(22) dTlerbauge. esl. ln Vita Ludovici.l l. dipitur leiiia die Letaniie
(23) Sainl-Jean d'Angely. majoris, unde apparet Vilsescriplorem non diem S.
(24) Brantome. Marci (25 Apr.) sed Rogationum dies, id esl ferias
(25) ectipsis— 840. ex-Ann."Aquilan 2, 3 et 4 (vigiliam) ante ascensionem Domini lioc
(26) Joac; cf.Vila Hlndowicic. 47. nomine indicasse.
(27) V. Vila Hludowicic. 51. ad iin. (31) Cf. Yita Ludovici, c. 61.
(28) Cf. Ani). Aquil. h. a. (32) Cf. Gesla epp. Er.gol. c. 13.
33 HISTORIARIJMLIBRITRES. — LIB. III. 34 ,
sed subito Waiinns dux, cum Tolosanis el Provin- ,A bitu, monachus elficilur; simililer et pmnes caiui-
cianis superveniens 1*, bellum restauravil, el fuga- nici sancti Marcialis in monaslicum habilum sponle
lus esl Lotharius (33) [an. 841]. sese Iransferunt, el deinccps idem locus a monaciiis
17. Anno secundo posl mortem domni Ludovici ordinalur. Josfredus vero tbesatirarius nolens relin-
et Carolus et Ludovicus rcgnum parlili snnt sibi. quere seculum, tutus 8* a Stodilo episcopo, mona-
El post duos annos (an. 843) venit imperatrii 50(54), slerium sancli Juniani (35) el ecclesiam Cairoen-
mater Caroli Calvi, Turonis, obiit, sepulta apud sem "4(56) deprocdationc9 * a jure sancti Marcialis
Sanclum Marlinum. Ipso anno Rainoldus Arbatili- subripuit, et hac occasione desciscere fecit. Tunc
censis comes, cum Lanberto Nannetis comite con- sancti Martini monachi Turonenses, nemine co-
gressus, occisus est 2'. Et Nannelis eo anno a We- gente, anle corpus ejusdem abjeclo monachi scc-
faldingis capta est, el Carolus Calvus primo Briian- mate, scema indimnt canonicale 10*; sed mox in eis
niam ferro et igni vastavit. Sequenti anno (an. pestis 55 irruil, ut una nocte omues morerentur ,et
841) Bernardus 3* comes Piclavinus et Arveus ,l de r.°lico a canonicis ipse habiiattir locus. Caro-
filius Rainoldi, congressi cum Lanberto 4* comite, lus (57) aulem lercia vice Briianniam igni el ferro
occisi sunt. Alio anno (an. 845) Siguinus comes vaslavil (an. 850)^ El dum in Aquilaniaro-regressus
Burdegalensis el Sanctonicensis a Normannis captus B ! esset, Nomenoius dux Rerlonas civitalem et Nanne-
et occisus est, et Sanctonas a Normannis concre- tis capicns, deslrnx.it eas 11*, el Biitaniiiam repc-
mata cst, thcsaitris ejus obtiniis exporlalis. CaroluS dal. Anno sequenli (an. 851), jnbente Deo, ab ango.lo
iterum Brillanniam pergens, cum Nometitio ,s duce percussus interiil. Et Carolus Calvus quarlo Britan-.
dimicat, el victor fuit, Nomentio fugato 5*. His lem- niam ingressus, cum Erispoio filio Nomenoi dimi-
poribus Norinanni diffusi sunt per Aquitaniam, quia cavit 12*, et victor extitit, sed magnam partem
duces ejus inter se bellis deciderant, n>;c eral qui exercitus sui cum Viviano duce aniisil 15.*.Et se~
eis resisteret; et concremaloe6* sunt ab eis Herio quenti anno {an. 852) Lanbeiius comes Nanaelen-
insula et monasterium Deas, Burdegala, Sanctonas, sium 86a Gauzberto Cenoniannensium comite in
Engolisma, Lemovicas, Parisius, Turonis, Belvacus, belIol4" occiditur. Et Carolus quinta vice Britan-
Noviomagum, Aurelianis, Pictavis, et innuniera niam devaslavit, et Pipinuinnepotem suum 15* ad-
monasleria el castclla deslructa. quirens, Britanniam sibi subjugavit, occiso Eri-
18. Post mortem Ludovici imperatoris anno spoio (38). Rannulfus quoque comes.Piclavensis et
oclavo (an. 848) 7* Carolns Calviis Lemovicse Raino comes Arbatilicensis, consanguineus ejus,
conventum generaleni 63habuit tempore quadrage- ctun Normannis in Briliaco villa dimicantes fugati
simoe; ante cujus proesenliam Ainardus p/aofeetus siint, et Gauzbertus comes Cenomaimensis ihsidiis
monaslerii sancti Marcialis, deposilo canonicali ha- Nannetensium "' circumventus occisus est.
1* super Lolharium irruit, el ingravatum est proeliiim, fugatusque est et victus Lotharius. Ca-
rolus et Ludovicus regnum asquo libramine parlili siinl sibi. Et in supradicto praalio occisis Ratcrio
el Girardo, qui ulerque erat genere Arvernis, extitii Willelmus comes, Lemovicae vero Raimundus 2.
2* Britannia eniin a liliis Ludovici se subslraxerat; ideo Franci et Aquitani cum Britonibus confligere
cceperunt add. 2. 3* B. frater Emenonis el2. 4" Namnetensi add. 2. 5* Anno (39) subseqiienli
Noiimanni Herio insulam mense Ji:n. concremant add. 2. 6* concrematus (40) estab eis mense Maio
Lncionnus et mense Junio sancli Florentii monasteiium, deinde concremate suiil ab eis Namrietiscivi-
las, monasleriiim Deas 2. 7* el ab incarnatione anno 848. Ainardus princebs dc basilica sancli Mar-
cialis cum aliis omnibus canonicis, Deo inspirante, projiciunt arnia secularia, et de canonicali habitu in
monacorum habium se ipsos mulant in eodem monasterio. Carolus enim Calvus convenliim suum gene-
ralem habuil limc Lemovice tenipore quadragesimecum episcopisAquilaniseel primoribus ejus. Elresi-
denteCarolo Calvo in trono regali, Ainardns el omncs canonici sancti Marcialis pros.raver.unt se subilo
ad pedes ejns, poslulantes dare sihi licenliam se fieri monacbos in eodem loco. Rex vero, Deo gratias
agens, cum magno gaudio peticionem eorum adimplevil, et omnes episcopos el primores eorum voltin-
tali inclinavii. Sed Slodilus episcopus Lemovicensis cum hoc graviter ferret 58,et inQexibilissolus mane-
ret, tandem, rege cogente, consensil, viclus-muneribus. Et canonici ex se ipsis abbatem nolueriint "* ad
*
proesenshabere, sed prxposuerunt sibi Odonem sancti Savini abbalem 60.Josfredns vero 2. 8 condu-
clus 2. 9* et nialo ingenio a jure et dominio 2. 10" sacramentis hoc firmato super corpus beati Mar-.
tini. El carnibus refecti, mox
* pesle corrupli, manefacto in* lectis moiiui sunt reperli omnes a majore
ad et de 2. 11* muros et porlas eorum 2. 12 XI. Kal. Septembr. qdd. 2. 13 Poslouam*
' verominorem,
feversus esl 2. 14 Kal. Maiadd. 2. qui pergit: Eodem anno mense Seplembri CarPltis2.
15* quem insidiis Brilanni coeperant add. 2. •
VARLE LECTIONES.
*°i. e. imperatrix. * arucus 1. cod. Clirist. 692. "%ilac. "3 generale 1.' 54cairoensam COIT.cairoen-
sem 1. 55 pcs 1. " nannelansium 1. 57 nannetansium 1. 68 ferre c. 59voluerunt c. 60abbalis c.
NOTiE.
(35) Vit. Ludovici, c. 63. Ann. Aquitan. ex quibus eliam 2 not. 10*et 12' 15'
(54) Quoesequunlur —Deas, Durdegala omnia' hausit.
fcre ex Ann. Aquilan. 1.1. hansla stint.
' (38) Hoecquoqne ex Ann. Aquitan. a. 846,sumpla.
(55) Sainl-Julicn sur la Vienne. (59) Ex Ann. Aquitan. a. 833.
(36) de Queroir. (40) Anno 857.
'37) Carohts—Gattzbertuscomes . . occisusesl'ex
33 ADEMARlS. ClBARDl MONAGHI 36
19. Carolus, vero anno 15 post p-oelium Fonta- A seopus FrantiEe (46) veniens ad Sanclum Epar-
nelicum 1 * in regem Lemovicoe unc us est (41) in chium, construxit ibi ecclesiam in honore Salvalo-
basilica . Salvaioris , et inde ingressns esl Fran- ris; sed corpus beali viri levare non ppluit, quod
ciam'(a». 855). Posl2* paucos dies (42) Lotharius volebat transferre in eadem ecclesia. Ipsoque con-
* monachtis factus est, duia
imperator 5 palrem in secrationis die post peraclum sacrificium placida
carcerem conjeccral. Quo morluo, de anima cjus morle anle altare Salvatoris obdormivil in Domino,
altercalio visa est4* inter angelos nequam et san- et ibidem ante allare humatus est ab episcopo
clos; demones aulem fruslrali sunfL.Parvo post Oliba.
lempore Ludovicus rex frater ejus oliiit, et Carolus 20. Inlerea Carolo Calvo de seculo migranie (an.
Calvus in imperalorem elevalus esl (an. 876). Quo 877), regnavit pro eo in Francia Jilius ejus Ludovi-
lempore gravissime Normauni Aquilaniam alflige- cus Balbus; nec ullra impcrium accepit aliquis de
banl6l, et Helias Scotigena Engoiismensis episco- regibus Frantioe. Tunc Bajoarii el Alamanni ex genie
pus dcfunclus est (43), monasierium quoque beati eorum cieaverunt sibi regem Holonem, Longobardi
Eparchii ab infestanlibus paganis 5* desolatum est, similiter ex gente sua regem Adalbeiium, deinde
ita ul ibi nullus mouachorum habita rel, cl hac de Ilarduinum; el Romani de senatoribus suis eleva-
re canonicalis habitus ibi reveiieretur, qui nuper " verunl in regno Albericnni, cujus frater Octavianus
exierat. Turpio vcro cum rege Carolo abiens Fran- papa ordinalus est. Deluncto rege Lndovico; rcgna-
ciam, et inde regressus, non pos: mullos dies vit pro co filius ejus Carolus cogiiomenlo Iusipiens
cum (44) Normannis congressus, oecidens eorum vel Minor (47). Quo lempoie defunclo Yulgiinmo 5
rcgem uomine Maurnm, ab co ipse occiditur; et Non. Mai. (885 vel 886), et sepulto juxta basilicam
Emcno fraler ejus 6* Engolismoe comes extitil, ct sancli Eparchii (48), quinlo anno post eum Oliba
6S
ipse posl biennium cum Landrico Sancloiiicensi cpiscopus diem clausit, el Anatolus in loco ejus pon-
comite confligeiis.inierempio Landiico, iu castro lifex ordinatus, lercio anno vilam finivil (49) (an.
Runconia (45) reducilur sautius, et octava die mo- 832). Yulgrimnus aulem multis proeliis laboraverat
rilur; sepullus juxla basilicam beati Eparchii; el frequentercum Normannis.et hacde causasedificave-
reliquid iilium parvulum Ademaium nomine. El rat caslrum Martiliacum (50), et Maslacium, ut esset
Carolus lioc audilo , Vulgrinuium "3 propinquum inuriimen contra paganos. Miseratque in Marliliaco
suum, fratrem Aldoini abbalis, ex nionasteno san- Rolberlum legis doclum, et cum eo Rannulfum 9*,
cti Dionisii direxil 7*, et procfecitcmn Engolismoe quem fecit vicecomitem. Qui Rannulfus habuil tres
et Pelragoricoe, el Olibam slaluil' in episccpatu 64 filios, Lanbertum el Arnaldum alque 0 lolricum.
Engolismensi 8*. His tenipoiibiis Fredebeiius epi-' C Idem vero Vulgrimnus filiis suis reliquid, Alduino
I * vivente Lolhario imperatore fralre suo , L. u. est in regem super Franciam et Aquitaniam
el Burgundiaiii in b. S., quse r^galis ai»pellaliir juxla basilicam sancli Petri, ubi corpus sancti
Marcialis lumulatum 65.cst, et inde 2. 2* Post quatuor deinde annos'2. 3" i:egroians factus
esl monacus in Promia monasierio, pro co quod palrem de imperio cjeceral et carceralum
tenuerat 2. 4* a fralribus inter angelos malignos et benignos. Sancli angeli dixerunt : Nos
honmisii'Deus ad itaperaiotem sed admonachum; vos accipiieimperatorem, nosnobiscum ducemus mona-
rkym. Angeli6Gsancli sectiin duxerunl animam, dcmones acceperunl corpus, el violenler a doino extra-
lierc cunctis videntibus ceperunl, sed oraiionibus fiatrum fugaii evamiciunt. 2. 5* a Nortmannis 2.
6" e. dudum comes Pictavinus, tiinc Egolisme 2. 7* d. in Aquitaiiiam 2. 8*~Hic Vulgrininus sscpe "a
Carlomanno, el demum a Carolo Magno imperaiore fratrecjus missusfuit in Aquitaniae uriies tina eiim
raimbiirgis propler juslicias facieridas. Eraique jam senex qiiando eum "
Carnlus Calvus fecit ccniitein
supradictarum urbium. Venerunt onm eo a Francia duo filii, Alduintis et Willelnius. Aginnuiri quoque
tirbcm hnbebat, quam assumcns vindicavit propler soiorem Wilielmi Tolosani, qtiam in—inaiiimoiiiuin
acceperal. Tentiit principalum iii his tribus civilalibus pcr 17 annos. Hic multis prxliis atcjue Odol-

ricuiii. Quo leinpore defiincio eodem Vulgiimno vitam finivil. Beliquid vero Vulgiiiniius iiliis suis
— et Aginnum. Inlerea Carolo Calvo— vel Minor. Tunc Frauci coinuranles 2. 9* qui cum co veneiat

je3 VARLE LECTIOKES. *"mamulatum c.


61afligebanl 1. 6>bianniuml. vtilgrinum 1. 64episcopatum 1. 66Angelis.c.
" alduiiium c.
I NOTJE.
*..^
(41) Cf. Ann. Lem. Mon. SS. II, p; 251. Non Ca- (47) Karolus Simplex. Ha:c omnia vero valde esse
rolus Calvus, sed filitis cjiis erat; uiide quoe alier lurbata neminem fugiet.
cod. atldit, falsa esse apparet. cf. Ann. Prudeniii (48) Ann. Lemovic. codicis regii Par. n. 3784, qui
a. 855. Chronico Aquitanico noliiias ex Ann. Lemovic. et
(42) Ipso anno neque posl quatupr annos, ul 2 S. Columbse peiitas a.ciim paucissiinis aliis nullius
tradil, hoc faclum esse onmibus conslat. momenli subjiciunt, 885 obitu Vulgrimni comilis
(43) Cf. Ann. Engol. Labh. I, p. 324. Pclragorici el Engolismensis indicalo, hsec addunt:
(44) CMHJ Normannis — occiditur el ipse — mori- Obiiiil (HI?)iVon.Mai. ;sepultus ajiud SanciumEpar-
tur ex Ann. Aquil. a. 863, 866. I chium exlra civilaiem.
(45) flfliiconiaJn cod. Chrisl. 692. — Rancogne (49) Cf. Ann. Erigolism. a. 892, 895.
aut Runcon; cf. Besly, Hisl. com. Piclav., p. 32, (50) Vulgo Marcillac, silurn

inler Caranlonum et
69, el Valesius Not. Gall. p. 465. lluviolum qui in eum iufluit, Mastacium uuuc Ma-
(46) Fortasse Basiliensis, qtii occurrit a. 859 tas non longe a Martiliaco abest. — Yide Hadr. Va-
Bouq. VII, p. 582. Ochs Hisl. Basil. p. 1£4. lesium in Notil. Gall. BOUCIUET.
57 HISTORIARUMLIBRI TRES.— LIB. m. 53
tpiidem Engolismam , Willelmo vero Pelrogowcam A cipe Normannorum habuit. Et quia pugnator forlis-
et Aginnum, quam assumens 68vindicaveralpropter siinus erat, a rege Odone valde honorabaluf lan.
sororem Willelmi Tolosani, quam in malrimonitim 892). El dum regalem aulam assiduaretur, veneno
acceperat. Tunc Franci conjuranles contra Carolum necalus e*, in extremis sancto Geraldo (54) ibi tunc
Minorem 1¥, eiciunt eum de regno, el Odonem du- presenti parvulum filium suuin Eblum commisit tu-
cem Aquitanioe (51) in regno elevaverunt 2*. Q:io landttm 6*. Ademarus autem, filius Emenonis, San-
tempore (888) Rodulfus rex Burgundise cum hosle lia 7* in conjugio copulala, Alduino '° el Willelmo
fortissimo Lemovicinuin appulil 3*, el congregali familiarissimus existens, honore eorum acsi frater
sunt conlraeum inoumerabiles hostesNormannorum, potiri videbalur. Qui a rege Odone vocatus ad p-ila-
et commisso praelioin loco qui dicitur Ad-Destricios, lium 8*, provectus est Pictavis comes. Regressusrue
nsque ad inierniiionem devastati sunt pagani, et a palalio sanclus Geraldus, clam subductuife Dlium
exinde &*fugientes, non ultra fiduciam proesumpse- Rannulli a Pictavis Willelmo, duci Aquitanisecomiti
rualveniendi in Aquitaniam. Rodulfus autem gratias Arvernis, credidil nutriendum, cui propinqiuis erat.
Deo, pro cujus amore animam suam posuerat, refe- Eo tempore ijiseWillehnus, cum non haberet prolem,
rens,cum magno triumpho regressus esl 5*. Et Cluniacum monaslerium in fundo proprio, quoJ est
Normanni rcgressi, terram vacuani repperientes, B in Burgundia, noviter fecit (an. 910). Qui cum so-
sedem sibi in Rotomago conslituunt cum principe rorem suam in :matfiiiionio desideraret conjungere
suo Roso (52). Qui factus Chrislianus, captivos plu- sancto Geraldo, nullatenus quivil. Qui celilemTitam
res anle se decollare fecit in honore quos colueral semper dncens, cum sepe ad copulam sttaderetur
dcorum. Et ilem infmilum pondus auri per ecclesias amore filiorum, respondebat sanctus Geraldus : Vtile
distribuil Christianorum iii honore veri Dei, in cujus est, inquit, mori sine fitiis, quam relinquere malos
nomine baplismum susceperat.j heredes. Erat etiam Ademartts comes Pietavinus .
21. Rannulfus quoque comes rtclavensis (55) ha- amator Ecclesioe.Cumque prolem nec ipse haberet,
buit filium Eblum nomine. Qui Rannulfus consan- una cum 7l uxore sua Sanlia de ftituro seculo pro-
guineus erat Willelmi nobihssimi comitis Arvernis. spiciens sibi, concessit qusedam ex jure proprio ec-'
Summamque amiciciam cum eo et cum Roso prin C clesiis Christi uredia. sancto Carrofo (55) quidem

1* insipienlem 2. 2* Hic Odo fuil filius Raimundi comilis Lemovicensis, et primo in Aquitania
rcx ordinalus est apud Lemovica, cujus civitatis monetain noniine suo sculpere jussii, qtios
antea nomine Caroli scribebatur. Constiluit in ea urbe vice Fulcberium, indusiiium fabrum iu
lignis, el Lemovicinum per vicecomites ordmavit."
Similiter el Biluricani, et sccundo anno in
Francia rex elevalus est. add. 2. 3* rogalu Odonis regis; nam ipse Franciam luiabat 2. 4* qui
exinde politerunt evadere f. 2. 5* 2. pergit: Et Nortmannorum alise cohoiies Franciam superiorem
devaslantes, primum cum duce Barelo, deinde cum rege Astcnco (56) oras mariiim.is desertantes, posl-
quam desolaverunt terram vicinam Francie, prostrati sunt a vicinis ducibus Francie. Deinde ctiin ulia
miiJtiludine Nortmannorum Rodomum ufbs, el vicine sibi civitates invenlse vacuoe,vindicale suht ad
babitandum a ducibus eorum, qui elevavcrunt super se ex eorum gente regem nomine Rosum, qui sedem
sibi in Rodomo conslituit. El faclus Cbrislianus a sacerdolibus Francorum, imminenle obitu in amen-
liam versus, Chrislianos captivos centum ante se decollari ,3fecit in honore quae.coluerat idolorurii, ct
demum ceiiium auri libras per ecclesias dislribuil Chrisiianoriim in honore veri Dei, in cujus nomina
• baplismum susceperat. Ramnulfus quoque Piclaveiisis et Ademarus filius Emenonis ininiici erant pro
urbe Piclavis; quam Adeniarus nitebatnr sibi vindicare pro patre suo Etnenope. Hic vero RamnuJfus, ex
conjuge legitima cum non liaberet prolem, suscepit ex concubina filiuin Eblum noiuine. Summainqce
babuit amicitiam cuin propinqtio suo Wilelmo comite Arvernis, et cum Roso principe Rpdomi pactum
firinavit propter metum Adeinari. Hac de causa a rege Oilone polius liraore quam aninre lionorabatur.
Dumque regalem aulam assiduaretur. . . . 6* udd. quai partim supra legunlur: Vulgrinus aulcm Agiti--
num vindicans propter sororem Willelmi Tolosaiii, ex qua supradiclos duos susceperat filips, Egolis-
roam el Petragoricas rexit perstrenue, Aginnum per 26 anrios, Egolismam et 1'etragQricain per 15
aniios, el 16 anno4 post niorteni Lotharii defunclus est (57). 7* filiam Wjllelmi, filii Vulgrimni, Sanliam
in c. copulavil' sibi 2. 8" Odone niagno honore in palalium habilus, post mortem Ramnulli 2.

VARIJ: LECTIONES.
68assumansl. 6'nectusl.2. '° A. comiti Engolismensi et Guillelmo
" IS Petrogoricensi cod.
'4
Christ. 692 c/
Chron. S. Maxent, bis duabus lineis scriptum 1. "rogalic. decollocari c. soppulavif ci
NOT^:.

(51) Odonem nunquam Aquitaniam temiisse con- fundavit a. 894, obiit a. 909.
stat; magis eliam a vero abhorrenl qooe addit 2, (55) Charoux in dioc. Piclav
ii. 3*. (56) Haslingus.
(52) Qui alias Rollo. (57) Haecvalde confusa sunt. Vulgrimus obiit av
(53) Dux maximeepartis Aquilania;. Ann. Yedast. 885 aul 886 (Ann. Aquitan. et Ann. Engolism), a.
a. 889. — Filius erat Bernardi Golhise marchionis, 866 ad comitalum promolus. Lotharius a. 855 de-
qui anno 878 honoribus spolialus est. BOUQUET. cessil, cujus moiiem etiam Ann. Aquit. perperam in
(54) GerarduS hTius erat Geraldi comilis Leniovi- a. 870 coJlocanl.
censis et Adeltrudis. Monasterium Aureliacense
39 ADEMARIS. CIBARDIMONACIII 40
Voerlam sanclo Marciali Mollonnum,sanclo Johanni A accito ab Hotonc imperaiore auxilio (b'2), cnm mullo
(58) Neiriacum, sanclo Hilario (59) Corcolmnm, exercitu partim de 6* Bajoaria partim de Frantia»
sanclo Eparchio Godorviliam. Eo tempore Ebo Bittt- regressus Franliam, conserlo prselio Rolbertum In-
ricus cepil oedificare cenobiuin Doleuse (30) in ho- terfecil (63), rcgnumque recuperans (an. 925), Hu-
nore Dei matris («n. 917), quod poslea ii.tegravit goni filio Rolberti ducatum permisit regendum. Ca-
Rodulftis filius ejus, ubi magnam cohortem mona- rolo migranle, Ludovicus pro eo regnavit. Quo lem-
choriim congregavil regulariter dcgenlem, pore {an. 929) Niceforus impcrator Basiliumel Con-
22. His diebus Hoto, rex Bnjoariorum, Longobar- slanlinum parvulos edueans Conslantinopoli, Sarra-
dorum regnum sibi subegil 1*. Simililer, defuncto cenofuin regnum tnvasil, el Antiochiam aliasque
Alberico 2*. consensu Octaviani papse3f Romano- foiiissimas civitates 7* expugnans, christianis Gre-
rum imperator proiuolus est (an. 962). Quo defun- cis resliluit. Quem imperatris'", mater Basilii, me-
cto (an. 973), imperavit filius cjus item Holo. Fran- tuens, ne super filios suos tirannidem ageret, dolo
coriim vero rege Odone obeunte, regnavit pro eo evocatum dum Tripolim obsideret 8*, dum in basi-
filius ejus Arnulfrs pauco tempore, el morums est. lica palacii Conslanlinopolis genibus curvatus sab-
Iterum Carolus Minor rcgnum suscepil (an. 898), bato sancto Paschae (64) preces Deo funderet, gladio
unxilque eum Arbcrlus episcopus (61). Corilra quem " eum necare 9¥ jussit. Quod faclum diu latuit, donec
iterato Francoruin pmceres conspirati, eum rcgno suspecti salrapoe Grecorum monumenlum ej'ns ege-
pellentes, Rolbeiium ducem pro eo 4* constituunt rcnles ' 6, confossum10* gladiis corpus.reppererunt
legem 5* (an. 922). Tunc inler se divisi sunlFraiici, (an. 969).
sed niajor pars Roiberto favebat. Carohis dcnique 23. Tunc Ademarii3(65i comes Piclavensis de-
I* defunctis rcgibus Adalberto et Ai|duino (66) add. 2. 2* rege Romanorum (66) add. 2,
5* Bomam adgressus esl, el clausa '"" est ei civitas, prseliumque ingens exlitit inter Bajoarios et
Romanos. Et Olo yiclor ingressus urbein, coronalus est ab Oclaviano papa et add. 2. 4* in-
viliim add. 2. 5* Nam (67) congregati in campo more solito ad traciandum de publica regni
utiliiale, unaniini consilio, pro eo quod ignave meiitis erat idem rex, feslucas manibus projicienles,
rejecerunl eum, iie esset eis ujtra senior, el solum eum in medio campo reliquerunl, separali ab eo.
^ Ciimque siinul inier se coissent', supervenil comes Ugo, amictts-regis, ignorans causam. Qua comperla,
dixil Fiancis : O fortissimi Franci, non itonum consilittm egislis, quia seniorem vestrum inhonesle dereli-
quistis; cumeo pars magna Franlias, el necesse esl, si ila ettm diinit.imus, venire malum super nos. Sed
adgrediar ego eum, et confodiam ferro. Meliusenim esi ut occidatur, quam missus punint nos. El cilalo
cquoj quasi occideret cum, mox ui ad eum pervenit, lale consilium'8 detlit ei, dicens : Ero nunlius tuus
(td hos Francos ex parletua, ut usqite ad unum annum tantum sinl adhuc sub tua ditione, el si in Iwc
spaiio noiite viderint meliorati, discedani a te vkuperaiione liti. Quod regressus confirmavit cum Francis,
cl ilerum redieruntad regem, et per illujmannum amicos sibi rex assotiavit, cuin qnibus post annum
fiducialius se agere potuit, permanenlibus prioribus iii sua sentencia. Elevato enim Roiberto in rcge,
Carolus cuin valida amicorum manu Lemovicam pervenit, et pervigilnocle prope fenestram sancti Mar-
cialis perstitit in oralionibus, quotqupt poluii de Aquitania secum forlissiniorum bellatorum ab-
duxit, el per Burgtindiam ad Olonem impeialorem abiit, proptcr anxilium add. 2. 6* de Teo-
disca genlc paiiim de Aquilania el Francia ' 9, regressus est Frauciam, et commisit cum eo Rot-
bertus belluni. Caroli erat signifer Fulberius comes; Rolberlus'antein ipse vexillum sibi forebal,
dejecta barba canitie plena80
exlra loricajm, ut cognosceretur. Carolus rex Fulberlo inlerniinaiido ait :
Cavei o Fulberte. Et inde proverbium^exiit : Cave; Fulbcrte. Fulbeiitis Rotbeiium regem permedium
cerebri dividendo confoJit, et exercilus Rotberli vieius est. Et finito bello, pervenit Ugo, filius Rotberti,
cognomine Capelius; et cum mille equilibus,
*"
et Carornmctim exercilu lasso fngavil, et-postmodumsiip-
pliciter ad eum veniens, voluntati regis arssonsil(68). Nam Carolus regnum recuparaVit, et ipsi Ugoni
Capelio diicatum pennisit,.sicul solitus crat regere pater ejus Rolbeitiis. Et de spoliis, quse ceperat
Carolus, sancto Marciali, sicut voverat, direxit quedani, id est de capellii Roberti regis evangelium ex
auro etargento, dalmaiicam pfeciosam exveste crisea, faliestalium argentatum, vesiimentum integrum
sacerdotale preciosuni, duos libros divine historia?,Tibruiu preciosum de computo 83, vexillum cx vesie
auro levta iiniim, Ipso vero Carolo rege migranie , Ludovicus (ilius rjus pro co strenue regnavit 2.
7* c. usque Tripolim expugnaris vi coepit elChristianis 2. 8* mandaveral enim ei per epislolam, bar-
baros tonslanlinopolim obscdisse , qubd falsuin penitus erat adct. 2, 9* eum quatuor servis siiis
, transverherare jussit. Et omnibus proceribus Grecorum simulaviteum subito morbo extinctum 2. 10*.
diverberatuni cadaver framcis i'epeiiunt|2.
, ARI^E LECTIONES.
'* impcratris corr. impcraliix 1. '* gcrenlcs 1. T' caiisa c. '8 sic c. 's in francia c. 80 idem. c.
** regi. c. •• compolu c. i
NOTJJ
(381Angeriacensi; v. supra n. 25. (63) Die ascensionisDomini apud urbem Suessio
(59) Pictaviensi. nis in quodam prato eidem urbi contiguoadd. co:l
(60) Deols s. Bourgdieu in dioc. Bituricensi, dipl. Chrisl. 692; quod falsum est.
fundalionis v. (Jall. christ. II, 45, i , (64) Mense DecembrioNicephorum occisum esse
(61) Arberlus episcopusVquem hic nobis obtrudit conslat;2 sua cx— ingenio addidisse videtur.
Ademarus, commentitius est, el coeteris scriploribus (65) Ademarus sepullus ex Ann. Aquit. a. 950
incognilus. BOUQUET. Eliam quse de Aniulfo dicit (66) Nola errores interpolaioris!
falsa siini. j (67) Hsec fabulam redolere jain Bouqtiet aniio-
(62) Cf. Dudo supra p. 95 (Palrologia! tom. CXL), tavit.
el quse dixi lahrbiicher I, 1. p. 57. j (68) Omnia hoecnimis a vero abhorrent.
i' HISTORIARUMLIBRI TRES. — LIB. III. . 42
funetus cst (nn. 950), et Piciavis juxtabasilicam A 1 sibi vicecomes, sicut Ramntilfus fuerat Vulgrimno.
sancli Hilarii 4. Non. Aprilis sepultus. Willelmus Ilic deiiiqiie Bernartlus, mortuo paire suo Willelmo,
quoque dux Arvernis mortuus est (69), (an 919), el qui fuil fraier Alduini ex Vulgrimno, cbnics.Pelra-
filius Ranuulfi Eblus 1* Arvernis el Pictavis simul goricensis effectus est. Willelmus vero Sector-ferri
comes promolus esl 2*. Acceptamque iii conjugium Engolismoe principalum oblinuil, et commiinem
Adelam (70), filiam Rosi Rotomagensis, gcnuil ex habuerunt lotum honorem eorum ipse^et Bernardus
ca Willelmum Caput-slupse. Posl mortem siquidem consanguineus ejus. Adhemarus lamen siipradictus,.
Yulgrimni filius ejus Alduinus 50 annos vixil. Hic qui soforem Bernardi Santiam ux'orem. liabuit,
niiiros civitatis Engolismoe restaurare cepit. Quo decem (72) annos supervixit Alduino. Sanlia vero
tempore (an. 916) Giinbaldo 3* poiiliilcalum agenle, vilam ierminans 2. Non. April., humaia esi juxta
repetenles Normanni crebras irruptiones 83 per basilicam beati Eparchii.
Pictavorum lerminos 4* exercebant. Unde factum 24. Eo lempore (««. 940) Gunbaldtts episcnpus
•esl, ul monachi, sancti" Carrofi 5* pretiostim li- decedens, successorem hsbuil Fulcaldum.- Tunc
igniim crncis ad custodiendum Engolismse defer- Willelmus Seclor-Ferri et consanguineus ejus Ber-
rent cum diversis ornamentis ecclesire. Et cessanle nardus , adgregalo *• conventu Jiobilium^ iteriim
infeslatione Normannica, Alduirius in civitate sua B 1 restituerurii monasiicum habitum in basilica beali
rctinere" lemptavit omnibus diebus supradictum Eparchii', prseficienteseidem monasterio Mainardum
sancium lignuhi, nplens rcjddere commendatum. Hac abbalem. Qui in fronte basilicse beati Eparehii con>
de causa 6* jussit adornare ecclesiam Salvatoris struxit elegans oratorium in npmine sanctoe Resur*
foris muros iri capile basilicse sancti Eparchii, ubi rectionis 8*. Tunc domnus Willelmus 9* per lesta-
sanclum lignum deputaret 7*. Per annos vero septem mentum concessil ad eundem locum beati Eparchii
langore corporis multatus est ipse, et in populo ej'us donum , ecclesiam sancti Hilarii im Pelragorico
iia fames vebementissima grassata est, ut, quod sitam in vicaria Piliacense 8",. ecclesiam sanclai
actenus incomperltim fttit, dc vtilgo nnus alterum Eugenioe sitam in Santonico in vicaria Pedriacensc,
ad devorandiim exquireret, el mulli alios ferro cuflem Fradofevillam et villam Dairaeo , villam
perimentes, carnibus iriore luporum humanis vesce- Alviniaco, villam RomanoreviJIa cum ipsa ecclesia ,
reiilur. Quibus actus Alduinus necessitatibus , uno mansum unum in Godorvilla. Quod testamentu.m
aiite moiieni suam anno remisit Carrofo preliosum confirmare jussit, et firmaveriint rnaiiibus propriis
lignum per manus filii sui Willelmi cognomento qttorum nomina lioecsuiit: Bernardus comes, Arnal-
Secloris-ferri, cum capsa aurea, quam ipse cum dus filius Bernardi, Odolrictis vicecomes, Adhemarus
gemmis construi imperaverat.ubi contuIitLubeliaco G I vicecomes, ArnaldusfiliusJVillelmi, Adliemarusfilius
villam; et mox cessavit plaga; et ipse post annum Willelmi 10*. Sanclo Marciali dedit nichilominus
defnncius 6 84 Kal. April. juxta palrem tumulatus Cantreciacensem ecclesiam in -Engolismensi, pari-
est. Post cujus mortem secundo anno (9f8) occisi terque Manauco ecclesiam in Lemovicino cum om-
siuit a Bernardo in iillionem. Sanlioe sororis suoe, nibus adjacenliis et massis 11*.Iterio fideli suo 12*de
qnam occiderc conati sunt, Lanberlus (71) viceco- villa' Boensi dedil cellam 87Fruinensem 15*.
mes Mariiliaccnsis et Arnaldus Trater ejus. Willel- 25. Interea defunclo Eblo ducel4',(rtn. 935)., filio»
mus auiem Sector-ferri honorem eorum restituit rum ejus alier comes , alter episeopus lactus est.
O.Iolrico fratrieonim, qui minornatu erat, fuitque Eblus enim, anniienle I.udovico re»e , pantifex Le-
1 Ebltis Manzer (75) 2. 2* a Carolo rege supradiclo orfd.2 3* Oliba ponlificatiim adhuc a. 2. 4*
per
Aquitaniam 2. 5* adhuc vivente Vulgrino comite add. 2 6*c. adliibilis a Francia architectis 8Sjussit
cdilicare ecclesiam in honore Salvaloris 2. 7*2. add. quas jam supra c. 19. edita sunt : simul et cor-
ptts sancti Ejiarchii ibidem transferret; et vocato a Francia Fredeberto episcopo consanguineo suo,
lem ipsam ecclesiam dedicare in honore Salvaloris. Gorpus vero beati viri leyare non, valuit, quod
volebat transferre in eadeiri ecclesia. Ipsoque consecrationis die post peracluin sacrificium sollempne,
missaque finita, placida morte ante altare Salvaloris obdormivit in Domino, et ibidem anle altare
liumaius esl episcoptts Fredeherlus ab episcopo Oliba, qui et ipse post modicum pbiit, ut jam dictum
cst. Alduinus vero comes per annos multos multatus.est. 8* et mulla reliquiarum pi-
ab 8S langore corporis
gnera, quoe Jherosolimis asporlaverat, ibi recondidit add. 2. cf. Gesta epp. Engol. c. 19. 9*'Se-
clor-lern add. 2. 10*ejusdem W. 2. ll"nonenim habuil prolem ex legilima conjuge. Nam supra-
dicli Arnaldus et Ademarus 90ex concubinis ei nali sunt add. 2. 12* principi add. 2. 15' in Engo-
Iismensi cespile add. 2. 14* comite Pictavino 2.

YARIJE LECTIONES.
83 inrupliones corr.
irruptiones 1.- 84VII..2. 83adgregatu 1. 86,p.
88
et altas quam pliirimas ecclesias
ita finiunl codd. 3. Explicit hystoria Francorum 5c. 8'cellem 1. architesiis c. S9ad c. 90ocma-
NOT^E.
(m) V. Ann. Masciac. SS. III, p".169. (71) Y, snpra c. 20,
(70) Will. Gein. 111, 5 , Gerloc appellal; sed cf. (72) Reclius 14; obiit enim a. 950."
diplomata Lotharii regis apud Beslium, Hist. com .(73) Id est spurius..
Pictav. p. 252, 259.
. PATUGL. CXLI
'*3 ADEMARIS. dBARDl MONACHi S*~"":" 4-i
movicoe tactus est. Willelmus vcro cognomento A omniJjus, pauperes pauperem Cbristum sectili sunt,
Caput:sltipa? 1* Arvernis, Vallatis (74), Lemovicse et Cluiiiacosancto habitu ac yita induti sunt. Untle
et Piclavis comes proveclus, dux Aquitania? exlitit. postea Dei nulu OJo abbas
proefuit sanctissimus 7*,
Hic germano suo 9" abbaliam sancli Hilarii ac sancti el post eum sanctus
Majolus. Teotolo, jubente ab-
Maxencii cum nonnullis aliis possessioriibus in Picta- bate suo,
archiepiscopus inviltis consecratus est
vensi solo prsebuit. Fnit idem Eblus Ibonus pastor Turonis. Hic sanctissimus Odo et litleris
ecclesise 2*, oedificavitauecastellum Lemovicaese- liberalibus eruditus el Dei amore adprime
ilagraiilissiinus,
dis, castellum sancti Hilarii, et canonibos ibi dispo- exemplo ei doctrina aposiolicoeregula?, qiioeest mo-
suit, quia infestalione Normaonorum idem locus a nachorum, extitit restaurator strenuus.
monachorum prisca habitalione desciverat. Restau- 2.7. Tunc Roso defunclo 8* filius, ejus
ravit monaslerium sancli Maxentii , et castellum in Willelmus loco ejus proefuit, a (an. 931),
puericia baptizalus,
circuilu perfecit. Resiauravit et monasierium saricti omnisque eorum Normannorum, qui juxla Franliam
Michaelis ad Eremum (75) et miilla alia' laudabilia inhabitaverant9B, multitudo fidem Christi suscepit,
in opere Dei egit. Qui defunclus (76)
sejpultusest in et gentilem Iinguam obmiltens, Latinp sermone as-,
basiliea supradicti monaslerii sancti Angeli. Fuerat suefacta est. Willelmoab ArnulfoFlandelensicomite
3* atitem successor Turpionis episcopi , avunculi B dolo interempto (an. 943), lilius ejus Ricliardus suc-
Rotberli •' vicecomitis Albucensis.
Fjuitque idem cedens, chrislianissimus faplus, sedificavit in ea
Eblus a sancto Marciale tricesimus nonus episcopus, Normannia, quse antea .vocabatur marcha. Francia?,
quiad honus suum sufferendum ordinaverat snb se et Britaniiiaj, monasterium sancti Michaelis de
cbrepiscopum Benedictum. Qui postea caplus a Monte, ubi monachos ordinavit. Item nioiiasterium
Helia Pelragericensi comitc, oculis privatus est, et Fiscannum (77) in honore sunimoc Tri.nilaiis., ubi
propterea Eblus nimio et iritolerabili seroper dolore sepultus est ipse, ubi et monachos posuit. Franco-
afliciebalur 9S usqne ad diem morlis suse; ipsuin ruin inlerea rege Ludovicb vila exeunte (an. 954),
enim po?t se volueral relinquere successorem. Idem regnavit pro eo Lptharius, filius ejus ex Girbeiga.
Helias 4*, cum Geraldo vicecomile 5* et filio ejus regina prpgenitus.
Widone commissp prselio , viclorextitit, et poslea 28. Quo lempore (an. 951) Fulcaldus episcopus
ciim fralre suo Aldeberto in deceptionem caplus est Engolismensis, ppslquam prsefuit 12 annis, defun-
a Witlone, et in castro Montiniaco in cusiodia con- «lus est 9*, et successi,t in episcopaliiEbulus, qui et
jectus. Sed cum suastt Willelmi ducis oculis pri- ipsei2 annis proefuit10*. Willelmus denique Seclor-
vandus esset propier supradictum corjepiscopum, IfeiTi,qui hoc cognomen indeptus esl, quia comniisso
Deo.propitio, de custodia evasit, etnon multo post C proelio cum Normannis, et .neulro.cedenli,, postera
iri.via Romoeperegrinus in Dei opere pbiit. Alde- die pacti .causacuin rege eorum Storin solito (78)
bertus vero frater ejus plurimp temporej in turfe 94 coiiflictu deluclans, ense corlo" 11* .durissimp per
civitatis Lemovicsecustoditus, tandem solutusest, rriedia peclpriS:S'ecuit simul cum torace una; modo
accepta inconjugio sorore WidoniS vicecomitis ,'ex .percussione claudens diem, sepnllus est.juxta basi-
qiia filium genuit Bernardum. •' Jicam sancti Eparchii, E't per 30 annos pro ep prin-
26. Eo tempore, adhuc vivenleTurpione episcopo, cipati suntBerhardus conies 12", deinde iilius eju3
Od.oet Teololo 6*, canonici sancti Marlini illustris- Arnaldus 13*, deindeWillelmus Talerandus8S, deinde
simi, adimplentes evangelicum prseceplum, derelictis Rannulfus Bomiiafius, tum Richardus Iusipiens.
1* a rege supradiclo add. 2. 2*et castellum sancli Stepbani Lemovicesedis, quod Turpio episcopus antecessor
ejiismagna ex partea sdlo construxerat, hic ad perfeclum inlegravit.Constfuxii a nOvocastellumHilarii2.
3* Antecessorvero ejus Turpio, genereclarissimo,avunculus Rotberti vicecomiiis Albucensis, in rebus Dei
magnificus fuit, etOdonemabbatem Cluhiacensis coenobii summo excoluit. Qui Odo reverefiiissimus, Tur-
pioi]erogiianle,YitamsancliGeraldiedi<Jil,etlibrumDecontemptumundiperulilemcomposuit. ldeine|iisco-
pus in Yila sua mullis claruit miracuhs; et defunctus *', Albutiorie (79) sepultus est in basilica sancli
Vaierici. Eblus autem 39 a bealo Marciale episcopus fnil, el ad onus episcopale suffereiidum ordinavit
sub se corepiscopum Benedicmm, quem ipse a puero nutrierat. Qui captus 2. 4* filins Bosonis Veluli
de Marca add. 2. 5* Lemovicensiadd. % 6" Teololo et Odo supradictus dtim essenl c. 2. 7* secundus
a primo abbate ejusdem. Fuit eiiim pr mus Berno et secundus Oddo. Teotolo 2. 8*comite Rodomense
add. 2. 9*et sepultus juxta basilicam saneti Eparcii add. 2. 10* et tumulatus secus sancti9* Eparchii
basilicam add. 2. 11*c. nomine d. quem Walander faber cuserat add. 2. cf. Gesta epp. Engol. c. 19.
12* Pelragoricensis s9 add. 2. cf. Gesia epp. Engol. I. i. 13* cognomento Borracio add. 4. cognomento
Boirratio, pro eo quia cum ipsa vesle lt pum diabolicum homines devorantem appetiit in campo loricatus
el galealus, et manibus geslans i0°, miliiibus occidendum proebuitadd. 2. cf. Gestaepp. Engpl.'
YARIiE LECTIONES.
•' suo Eblo cod. Christ. 692. Chr. S. Max. p. 202. " rorberli 1. 83 efliciebalur 1. »4 re I. 95 inhabi-
laveral 1. *6 lalelerandus 1. 9' defuncjtisc. ss cum c. " petrugcoricam osis c. 10°gesiant c.
NOTJE.
*
(74) In cod. 4, Vetlatis , alibi Vtllam , liodiej ie (77) Fecamp.
Veiay. (78) ld est singulari [seguiari 2].
(75) Sainl-Michcl en Erm. (79) Aubusson.
(76) Quo anno non constat.
45 HISTORIARUMLIBRI TRES. — LIB III. 46
Arnaldus quidem subtrahens sancto Eparchio "\U- A ejus Carolus, sed nonpoluit, quia Deus judicio suo
lam Salasensem *01, et conferens Helioe ducl villa meliorem elegit. Nam 5* Franci inito consilio eum
Bpensi, ab angelo percussus inleriit, et liac de re-in abjiciunt, etHugonem ducem, filium Hugonis, regem
fine moiiis sancto Eparchio villam AjarniacCnsem eligunt. Hac de causa episcopus montis Leudenensis
coiilulil pro emendatione t0J, et sepullus est juxla Ascelinus (81) ebdomada majori ante pascha (an.
basilicam sancii Eparchii. Mortuo ffatre ejus Wil- 991), in qua esl cena Domini, velud Judas Christum
lelmo (an. 964), Rannulfus bello extinclus est ah et ipse tradidit Carolum. Qui Aurelianis in carcere
Arnaido 1* filio Willelmi Sectoris-ferri, qui pro trusus ad usque mortem, ibigenuit filios i0"Karolum
patre -suo in principatum Engolismse. successit et et Ludovicum, et morluus est; et expulai sunt fiiii
Ricbarduni lnsipientem expulit (an. 97S). Captoque c-jusafrancis (82), profectique suntad imperatorem
2* in cpnJliclu Gauzberlo, fratre Elioecomilis, sua- Romanorum et habitaverunt cum eo (85). Sane dux
sus esl a Willelmo duce, quo prseberel ininucum Aquilanorum Willelmus reprobans nequiciam Frau-
sibi. Et Pictavis trusus Gauzbertus, in ultionem corum, Hugoni subdilus esse noluil. Unde facltim
Benedieti corepiscopi oculis dampiialusest. . est, ul Hugo, exercitu Francorum aduioto, urbem
29. His temporibus (circa dn. 973) Aymericus non Pictavis obsidione fatigaret. Dumque frustralus re»
monachus abbas sancti Marcialis, suecessor Gon- B cessisset, ctim Aquitariorum nianu Willelmus inse-
sindi, morilur, el iri fine monachus extitit, quia rex cutus est eum usqueLigerim.Ubi in grayi proelio(84)
•Ludovicuslimens ejtis.tirannidem, honorem sancti decertantes Francerum et Aquilanerum .animosita-
Martialis ei commiserat, saeramento tamen jurare tes, mullo sanguine alterna cede fuso, superiores
fecit, ut monacus esset fulurus. Hic Geraldum vice- Franci exlilerunl, et sic reversi sunt. Pacein poslea
cpmitem in manibussuis habuil commendalum 1B*, Willelmus cum Hugone el filio ejus Rotberto fecit.
et Bosonem Yetulum de Marca 5". Hic j'uxta Cam- Et rex Hugo cogilans erga se Dei gratiam, qnasi
tionense (80) monasterium destruxit caslellum vi vicem rependens, defensor cleraentissimus ecclesise
iexpugiiatum Caiiboncaseni, eo quod moleslum erat Dei extilit. Nam ob hanc causam creditur progenies
boroiiiibus monachorum. Caroli reprobata, quia jam diu neglegens Dei gra-
" 50. •Julerea defunclo Wilielmo
Capite-slupoe (an. tiam, ecclesiarum potius neglecirix quam erectrix
965) et sepulto apud ecclesiam sancli Cipriani, du- videbatur. Beati ergo Dionisii coenobium, quod jam
cem pro eo filium ejus Willelmum habuit Aquilariia. pristinam monasticam corruperat normam., rex:
Qui filiam Telbaldi Campanensis vocabulo Emmam Hugo regulari lionestale, sicut in D.eioculis rectum
uxorem accepit, genuitque ex ea filium WiUelnium. r crat, honestius restauravit per itianus venerabilhs
Rex autem Lqtliarius Lemovicam adiit, et leinpus Odilonis abbatis, et al.a sanctorum nonnulia mo-
aliqnantum in Aqtiitania exegil. Unde revertens 104, nasteria in decorem 106pfistiuse disciplinoe revoca-
veneno a regina sua adullera extinclus est (an. 985). vit ,6*. Eodem tempore gravissimum bellum inter
Filiiimque reliquit Ludovicum, qui uno lanlum anno WilleJmum diu:em et Gosfridum Andegavensem co-
supervivens, et ipse polu maleficii 4* necalus est mitem peractum est. Sed Gosfridus necessitaiibu*
(an. 987). Regnurn pro eo accipefe voluit p.alruus actus, Willelmo duci se s.ubdidit, seque ei in inani-

1* Manzereadd. 2.-; cf. Gesla epp. Engol. quce ddd.: i id esl adullermo filio.>2*Hicccepit in confliclu-:Gauz-
: bertuni ciericum, fratrem Elise>.comitis10', qiiem reddidil Willelmo, filio Willelmi Capitis-stuppae, seniori
«uo, et pro ullione Benedicli corepiscopi ocnlis privaridum corisensjt. Defuncto enim Willelnio Capite-
stuppe, et — filium Willelmum ut infra, ubi hac desuiit. His temporibus 2. 3* Hic cohstruxit castrura
Roncomum^&S) add. 2. 4* a sua conjuge Blanca nomine add. 2.. 5* Nam episcopus Ascelinus monlis
Leiidenensis urbis elidoriiadaante pascha post convivium in leclb quiescenlemeum dolo coepit, et con-
seiisu plurimorum Ugo dnx, filius Ugonis Capetii (86), in regem elevatus est. At vero Carolus in carcers
usque.ad morlem retenlus est Aurelianis, ubi genuiti. 6* Per illos enim diessanctuSjMaiolus Clunia^
-censis abbas, successor sancti Odonis, riiigravit ad Doininum inmonasterio Salvinicensi (87), quod est
in Arvernis tefritofio, et ibidem sepultus, miraculis fulsit, et suceessit',iiivitus pro eo, electus tam ab
ipso Odone quam a cuncla congregatione, Odilo supradiclus add. 2.
YARIJE LECTIONES,
101salasensam corr. salasenseml, 102emandatione 1. los commandalumT. ^104revertans 1. 1Mfiliuj
corr. ut videtur lilios 1. 106decoraml. "" comiin c.
NOTJE.',
(80) Chambon. inter Hugonem Magnum, patrem Hugonis Capetii,
(81) Cf. Richer. iv, 47. , et Willelmum Gapul-stupse, male forsan bic releiiur
(82) Hoc post a. 1008 factnm esse ex ebarta con- ad regem Hugonem el Willelmum supradicti Wil-
jicilur, in qua Jegitur : Actumji. i. D. 1008, re- lelmi filium; Boua. COST.
gnanie Roberioet Ludovicoel Carloino; quod monet (85) Cf. supra c. 19, n. 45.
Boiiquei. (86) 3-.nnstipra c. 22, n. 1*, intprpolalor Hugonem
(85) Ex ipsorum genere Thuringorum landgravios 'Mugntim bot nomine appellaverat.
naios esse, mtilti sibi pefsuaserunt. (.87) SiWiniacensi;
' ' cf. Yitam.Maioli a. Syro l'l,
(84) Hoc pneliuin (post ejiisdem urbis ibsjdio- 19-.'
ne;n), quod a. 955, teste Flodoardo, cbminissuni e.si.'-
47 . ADEMARlS. CIBARDI MONACRI. «
bus pioebuit,el ab eo caslruniLosduiium (88)cum non- A est. Qui philosophiae intentus, et lucra Christi co-
nullis aliis in pagoPiclavorum pro beiieflcio accepit. gilans, ut ante tribunal Judicis duplicatum redderel
31. Ea tempestate Holone secundo mprtuo, Hoto lalenlum, Dei voliinlale populos 1" Hungrise, una.
iilius ejus, lercius actu et nomine, itnperio politus cum rege eorum ad fidemChristi convertere meruit.
*
populos in .circtiitumyodolis deditbs ad Dei culliim convertere studuit. .Etenim erant ei duo
episcopi reverenlissimi, sanctus videlicct Adalbertus archiepiscopus de civilale Pragra, qtiaeest in pro-
vincia Bevehem, saiiclusetiam Brunus episcopus de civitate Osburg, quseest in provintia Bajoarie, cpn-
sanguineus ejusdem imjieraloris (89). Nam sanctus Adalbertus parvus statura, saiiclus Brurius procero
corpore erant. Et quandocumque sanclus Adalbertus in aula imperatoris inleresset, nocte intempesta
soltts ad silvam abiens, ligna propriis humeris pedibus nudis deferebat, nemine seienle, ad htispiiium
suum. Que ligna vendens, victum preparabat sibi. Qued cum post mullos iniperalor coiuperiens dies ,
eum 108pro sanclo duceret, die quadain solito loculus cum eo, dixit jocando: Tulis episcopus, sicut vos
estis, debuissel pergere adprasdicandum Sclavorum gentes. Mox episcopus pedes irnperatoris deosculaiis,
ait, sehoc incipere; necposlea imperator eum aveiiere potuit ab hac iutentione; et rogante ipso epi-
scopo, ordinalus est pro eo in ur-be Pragin archiepiscopus, quem elegerat ipse, et libenter imperator
assensit. Et preparalis pmnibus necessariis, pedibus nttdis abiit in Pollianam provinciam, ubi riemo
Chrrsti uomen audierat, et prsedicare eoepitevangelium. Quod exemplum ejus seculus Brunus episeopus,
peliil imperatorem, ul pro eo juberet consecrare in sede sua episcopum, quem elegerat, nomine Odolri-
ricum (90). Qno facto, el ipse humiiiier abiil in provinciam Ungriam, quae dicitur Alba Ungria ad dif^
ferenliam 109alleri Ungrie -Nigre, prb eo quod populus esf colore fusco velut Etiopes. Sanctus denique
Adalberliis converlit ad fidem Chrisii quattuor islas provincias, quse antiquo paganorum errore detine-
.baiilur, scilicet Pollianam, Sclavanian^i,Waredoniam (91), Cracoviam. Quas .postquam fundavit in fide,
abiil in provinciam Pincenalorum ut eis proedicaret Doininum. Hia gens nimium idolis effera, post octo.
dies ad eos venerat et Christum eis adnunciare cceperat, nono die reperientes eum oralioiii incumbere,
missilibus quam ferreis confodienles, Christi martire.m fecerunt. Deinde sectb capite, corpus ejus in
lacum magnuiri demerserunt; capud atitem besliis in campum projecerunt. Angelus autem Dpmini ac-
cipiens capud, posuit juxta cadaver m ulteriorem ripam; ibi immobile et intaclum 110el incorruptum
permansit, quousque negoliatores navigio per illum locum praelerirerit. Qui auferentes sanctum thesau-
rum, palefecertinlque Sclavaniam. Qub comperto rex Sclavanie nomiiie Bolesclavus, quein ipse sarictiis
Adalherlus baptizaverat, datis magnisjmuneribus, capud et cadaver excepit cum lionore, et monasle-
rium in ejus rioinine maximum consiruxit, et multa miracula fieri coeperunt per eundem Chrisli mar-
lirem. Passus est aulem sanctus Adalb^rtus 24 die mensis Aprilis, id' est nono Kalendas Mai. Sanctus
auiem Bruiius convertit ad ficlemUngmam provinciarn, aliam, que vocalur Russia.- Regem Ungrie ba-
plizavit, qui1U vocabatur Gouz, el mutato noniine iri baptismo Stephanum vocavit (92), quem Olo im-
peralor innataliprolomartiris Stephaiii a baptismate 112excepit, et regnum ei liberrime habere permi-
sil, dans ei licentiam ferre lanceam sacpramubique, sicut ipsi imperatori mos est, el reliquias ex clavis
Domini el lancea sancli Mauricii (93) ei concessit in propria lancea. Rex quoque supradictus lilium
suum baplizare jussit sanctb Bruno, imponcns ei nomen sicut.sibi. Stephanum. Et ipsi iilio ejus Slepha-
iio Olo imperator sororem Eeririci, po^steaimperatoris, in conjugio dedit. At vero sanctus Bruntts cum
ad Pincenates properavissel, etChristum proedicarecepisset illis, passus^ est ab eis, sicut passus fucral
sanctus Adalborlus. Nam Pfiicenati diaholico furore sevientes, viscera omnia ventris per exiguum fora-
men laleris ei extraxerunl, et forlissipum Dei 113martirem perfecerunt (94)i Cbrptts ejus Russorum
gens magno precio redemit, et in Russia monasterium ejus riomini cpnslruxer.unt, iiiagiiisque iuiraculis -
coruscare cepil. PoSt pattcos tlies qujdam Grecus episcopus. in Russiam venit, et medietatem ipsius
provinclse, quse adhuc idolis dedita erat, eonvertit, et morem Grecum'in barba crescenda elceteris
excmplis eos suscipere fecit. Odolricus autem, qui sanclo.Brunp sucqesserat, acl Deminum migrans,
inaghis viflulibus clarere ineruit. ldeoqoe monasterium fofis civilatem 0,sburg ejus nomini construxit
episcopus iiem Brunus, successor ejus,| frater- Eenrici imperatoris. EaJem vero urbs apud Romanos vo-
cabatttr Valentina ab imperaloris nomine, qui eain condidil primus. Quibus diebiis Olo imperalor per
soinnum nionitusesi, utleVarel corpus Caroli Magni imperaloris, quod Aquis hiimaius erat (95), sed
vetustate obliteranle, ignorabalur lociis certus, ubi quiescebat. Et peraclo triduano jejunio,inyeiitus cst
eo loco, quem per visum cognoverat imperatof, sedens in aurea calhedra, intra arcuatam speluncam
infra Basilicam Marie, coronalus 4^4 cbrona ex auro et gerrimis, teneiis sceplrum el ensem ex auro pu-
rissiino, cl ipsui.n corpus incorruptuni invenlum est. Quod levatum populis demonstranim csi. Quidam
vero canonicorum ejusdem loci Adalbertus, cuin enormi.et procero corpore essei, cofonam Caroli qua4
pro mensura capiti suo circumponens,! invenlus csl stricliori vertice, coronam amplitudine sua vincen-
VARlJi LEGTTONES. '
.
*08cnm c. 109differendam c. 110intactu c. '"
qusc c. lla baptistmaie c. '"• deo c. 114coio-
nalum c.
NOT^:.
':
<;S8)^Ldudoii). (92) Hsec quoque valde suiit coniurbala. Geisa,
(89); Bfunoiiem, fratrem Heinrici II, an. 1007 rex XJngarorum, filium habiiit Siepbanum, a sancto
ordiriatiiiri el de Uugarorum convefsione bene me- Adalbcrto baptizatum; ipsum eodem nomine ap-
ritiim ;cum altero Brunone, ipsi geccti misso (cf. peUalum fuisse nemo tradit.Quoe de Brunone di-
larlibucher I, 8, p. 166), eodem forlasse qui Prusso- c.uninr falsa esse, .mullirprobaveiiiiit; cf. ActaSS.
riimapdstoliis a/ 10Q9obiit, confundit. Jun. VI, p. 221. Sept 1, p. 482,
(90) Desanctp
; ' Udalrico, jam a. 975 mrortup, cp-..: ' i(95) -ef. Lindpii. iv;M,-
gitavit.' - . -. .'.'-.'. .'(94) Cf. Thietm. vi, 58.
(91) Qtiid hoc nomen signiflcet, nescio. Forlasse" (95) Iluie qnoque narrationi fabulas admistas
YfoiWenedoniam?' esse lacile ckt iutellectu; cf. .Tliietm: IV, 29.
49 I3IST0BIABUMLlBRl TUES. — LIB. III. 50
Girbcrliis (96) vero natione Aquilanus 1*, monacus \ tiuobus magnis proeliis victus est. Ad ullimum (an.
2" Auieliaeensissancli Geraldi ecclesioe (97), causa 1014) regibus Bulgarorum Samuele et Aaron (101)
sophioeprimo Franciam, deinde Cordobam (98) l.tis- non publico prselio, sed astucia Greca interfeclis,
trans, cognitus 3" ab imperalore, archiepiscopatu omnem terram eorum ofilinuit, el forlissimas eivi-
Ravennsedonaius est. Procedenli tempore cum Gre- tates et caslella confregit, Grecorumque proesidia
gorius papa, ffaler imperaloris (99), decessisset (an. conlra eas ubique ordinavit, populumque Bulgaro-
999), idem Girberlus ab imperatore papa Roinano- rum maxima ex parte captivavit. Et sicul voto pro-
rura sublimatus est propter philosopbiseg-raliam, miserat, habitum monasticum Greca iigura subter-
mutatumque est nomen ejus pristinum, et vocatus indulus in reliquum esl omriivitse suoetempore, a
esl Silvesler. Et proefectus RomseCrescentius cum voluplale et carnibus abstinens, el imperiali scema-
contra Holonem imperiumRomanumvellet arripere, te extrinsecus circumdabalur. Deinde Hiberiam
tandem coactus iri tuire, quoe vocatur Inter-celis rcpugnantefn per annosseptem ita edomuit, iil om-
(100), diu evasit, sed expiignala ipsa turre, caplus nia ad nutuin ej'us fierent (an. 1022).
cst insidiis suse couj'ugis, et palibulo susperisus est 33. Obiit quoque Richardus Rolomagensis (an.
4", et pro eoplanctus hiagnus'5*factus est (an. 998). 996 ? 1002 ?), sepulturoe tradilus apud Fescannum,
His 6* diebus (an. 994) sanctus abba MaiolusClu- B et pro eo successit Richardus filius ejus. Hic pruden-
niacensis migravil ad Dominuin, fuilque.ei succ.es- tissimus et glofiosus in omnibus et dileclor eccle-
!>orsupradictiis Odilo, non dispar virlutibus. Et Hu- siarum exfnit. Hotho vero imjieralor hausu veneni
go rex Francortiin, amalor sanctse ecclesioeet ser- 8* periit sirie liliis (dn. 1002), el pfo eo consangu'.-
vaniissimus sequi, moiiuus esl (an. 996), el regna- neus ejus Heinricus imperium suscepit 9\ Siquiderii
vit pro eo Rotbeiius iilius ejus, vir claroe honesta- Arbertus(102),Colonioearchiepiscopus 10*, expirante
lis, et inagnse pietatis, ornamenluin clericoruifi, Holone in parles Cajmse,sceptrum et coronam cum
iiulritor monaclioriim, palcr pauperum, assiduus lancea sacfa secum afferens, ab Hainrico insidiis
verebei cultor 7*, rex non lantuiu populoruiii, sed circumventus caplusest, elimperaloris privatus or-
etiam morum suorufti. - '
namentis (103).
32. Hisdcni leniporibus (circa an. 1000) rebellan- 34. QuibpS temporibus Aldebertus comes supra-
118
tes Bulgari Gretiam valde exasperaverunt, el dictus (104) Petragoricensis, filiusBosonis Vetuli ex
Busilius. imperator super eos nimis irritatus, voto • sorore Bernardi supradicti nomine Emma, ad urbem
se obligavitDeo, monachum fieri, si Grecis eos sub- Piclavis bellum intulit, el victor extitil 11', pro eo
defet. El perannos 15 cumboste supereoslaborans, iQ maxime quia incoiisullOanteqUam deberent civesei
tem circulum capitis. Crus proprium eliam ad cruris mensuram regis. dimeliens, invenlus esl brevior,
et ipsum ejus crus protinus divina virtule confractum esl. Qui supervivens annis 40, semper debilis
permansit. Corpus vero Caroli conditum 116in dextro membro basilicseipsius retro aitare sancti lohannis
baptistse, ct cripta aurea super illud miriiica est fabricata, mullisque signis el miraculis clarescere 11T
ccejiit. Non lamen sollempnitas de ipso agitur, nisi communi more
lls
aimiversarium defunctorum. Splium
ejus aureum imperator Oto direxit regi Botisclavopro reliquiis sancti Adalberli martiris. Rex autem
Botisclavus, acceplo dono, misil imperatori brachium de corpore ejusdem sancli, et imperalor gaudens
illul excepit, etin honore sancli Adalberti martiris basilicam Aquisgrani conslruxit mirificam, et an-
cillaruni Dei congrcgaiionem ibi disposuil. Aliud quoque monasteriuni"Romae construxit in honore ip-
sius niaiiiris add. 2. 1' ex infimo genere procreatus add. 2. 2* a puericia add. 2.' 3* cognitus a rege
Ugone,119Remisarchiepiscopalu donatus est. Et iterum cognilus ab imperatore Olone archiepiscopus Ra-
venne facitis esl, dereliclo Remorum archiepiscopalu. 2. 4' iubente imperalore add. 2. .5* Rome
add. 2. 6* His—viiiutibus desunt\ltoc/oco2; cf. c. 30. n. 1*. 7* in humilitale sfmilisDavid regi add. 2.
8'"in partes Benevenli add. 2. 9* Otonis m autem corpus delalum esl Romam m, et ibidem sepultus
add. 2. 10*a. C. sceplrum et coronam cum lancea sancti Mauricii nt secum ab imperatore delunclo
in Bajoariam deliilit et consensu omnium episcoporum Eenrico tradidit. Stephanus ctiam rex Ungrie
belio appetcjis Ungriam Nigram, lani vi quam timore et amore ad fidem la3 verilalis totam illam ter-
ram convertere meruit. Quibus lemporibus 2. < 11* multa strage peracta add. 2.
VARJJE.LECTIONES.
1,5 i'cbcllantii.rrorr. rcbellantes 1. 118condictum c. "' claresceret c. 118reliquis c. 11Sfavenne c
1-°otoii c. 121i'oniec. 1!2 mauri c. 1S3fidec.

NOTJE.
" multa bona contulit casnobioel misit munera Rui-
(96) cf. Richeriii, 45. videticet libros grammaticorum' ei
(97) Hsecde ipso in Chron. Aureliacensi (Mab. mundo sodali,
Anal. 11,p. 240, ed. 2, p. 150) leguntur: Rafmun- expositionesin Hieronymumet Ambrosium.
dus Calurcensis nobilis ex castro Saura nominato (98) Hoe ex solo Ademari testiinonio pendet.
abbas eligilur, qui curat erudiendum Gerberlum (99) Miuime, sed Otlonis ducis.
[Gerlentiumed. 1] adolescentemobscuroloconalum; (100) Id est S. Angeiiarcc; cf. Liudpr. m, 44.
sed quia ingenio eral vafer, prasclarusin lilleris evct- (101) Aaron a Samucle jam antea bccisus erat.
sit. Hic inipelrata licentia propler aviditatem sapieit- (102) Heribertus.
lias multa circumibulregna, el ad nolitiam imperato- (103) Cf. Thieim. IV, 31. Falsa 2 narravit.
ris pervenil; qui eum Reni.sslaluil episcopum,deinde (104) C.25
Ruveiinw, poslea in summiimponlificemcvexit. Btc
tl ADEMARlS. CIBARDIMONACHl 52
bellum intinerunt. Urbem quoque Tufonis obsidio- jA Successil ponlifex Alduinus, frater ej'us, per manuru
'ne affeclam i'n dediiioncm accepit, et Fulchoni co- Willelmi ducis, consecratusque est Engolismseab
miti Andegavensi donavit; sed ille ingenio doloso 1* 11* episcopo Hugone. Arnaldus supradictus succes-
civinm amisit posl paululum, et ileriim Odo Cam- sorem sibi comitem reliquid Engolismse Willelmum
paiicnsis eam recuperavil 2*. Dux vero Willelmus filium suum. Preterea Fulcaldus (107) episcopus-
in monastico habitu seculum dcrelinquens, huma- per 12 annos vivens, Rannulfum successorem acce-
ttis cst apud monaslerium sancti Maxentii (an. 995), pit (an. 964). Quo episcopo existente per novem an-
et principalum post eum strenuissime administravit nos et mortuo 12* (an. 975), supradiclus Hugo epi-
Willelmus filiiis ejus. Et Aldebertus, Genliaco capto scopatum per20. annos oplinuit (an. 993),et 13*post
castro et destructb, itemque a Willelmo 5' reedifi- eum Grimoardus, deitide.14* domnus Roho antistes
calum dtim id ipsum obsedisset, el secundo destrue- gloriosusEngolismoerefulsit (108)(an 993-1017).His
retur, et securns 4* circumequilaret ut jam victor, diebus pestilentia ignis super Leniovicinosexarsit.
icliisagillse morluus et Sancto Carrofo conditus est; Corpora eniin virorum et mulierum snpra numeriim
et surrexit pro eo Boso fraierejus.fTiincWillelinus, invisibili igne depascebantur, et ubique planctus
accepla in malrimonio Adalmode corijuge supra- lerram fepleliat (art. 994). Gosfridus ergo abbas
scripti Aldeberti '*•''] Rolbertum regem accersivit B1 sancli Marcialis, qui successeral Wigoni, elAldui-
atl capiendum castrum Bellacum, quod tenebat nus episcopus, habito consilio cum duceWillelmo,.
Boso 5*. Omiiis Frantia bellatrix eo.conflixit 6% iriduanum jejunium Lemovicino indicunt. Tunc
6ed frustrala posl multos dies cum suo rege recessit. omnes Aquitaniseepisccpi in unum Lemoyicaecon-
Ipso tempore dum obsessum esset Vfidonis viceco- gregati sunt, corpofa quoque et reliquiae sanciorum
mitis Procia (105) caslrum a duce supradicto 7* undecumqtie sollempnilcr advecloc sunt ibi, el cor-
cum validamanu, Wido 8*obsessores bello appetit, ptis saneli Marcialis palronilvt Galiioede sepulcbro
et de eis magnam 1!Bstragem dedit victor (circa an. levatum est, unde leticia inincnsa omnes repleti sunt,
1000), obsidionemquedisrumpill". et omnis infirmitas ubique cessavit, paclumque pa-
. 35. Arnaldus autem comes Engolismensis, pro cis el juslicia a duce et principibus vicissim ls8 foe-
Dei timore faclobabilaculo monachorum in ecclesia derata est. Alduinus autem episcopus monasterium
Buxensi sancti Amancii (106), etibi mjsso revenen- sancti Stephani Agenlense (109), quod Hildegarius
do abbale nomine Francone, in aula sancti Eparchii ornale disposuerat in magna caterva mbnachorum,
factus monacus, sepultus est 4 Non. Mar. juxla , per trienriium antequam morerelur 15' destruxit, et
patrem 9*.suum. Et episcopus Aldegerius Lempvi- canonicos ibi reslituit. Hae de. noxa Lemovicam
cse 10' cum pretiosioribus indumenlis sacerdolalibus C inlra urbem mbnacbos in ecclesia sancli Martinl
ex aula sancti Marcialis abiit Franciam, et ibi vita reguise Subdilps adgregare curavit. Sepe idem AI-
privatus (circa an. 990), sepullus est apud Sanctum dtiinus pro nequicia populi 16*riovamobservantiam
Dioriisium, ctpro sepultiira sua cpnluiit pretiosa constituit, scilicet ecclesias et monasteria cessare a
quae asporlaverat a Sanclo Marciale ornainenla. divino ciillu et sanctb sacrificio, et populum quasi

1* vicecomiiis et add, 2. 2* Qui jcumeam obsideret, nequaqiiarii rex Francoritm ausus est cum provo-
care atl certamen, sed hoc ei maridavil : Quis te comitemdestituit ? El Altlebeiius remandavit ei : Quis te
regemconstituit?add.t. et Pith. p. 82 ex 4. 5* Pictavino add. 2. 4* j'am viclor nudus armis cir-
cuniequitaret2. 5* Construxerojtipsum caslrum Boso Vetulus in marca Lemovicina add.%. 6*et
Aquitania add. 2. 7*et aliis 4 coniitibns add. 2. Procia in pago Byturicoea qtiinque comiiibus cum
innumerabiliexcrcilu, bello eos appelit, el viclor existens obsidionem disrupit. ComiiesfueriiniWillelmus
dux, Ariialdus, Elias, Adelbertns, Boso Pith. p. 82 ex 4. 8' Cum Lemovicinis add. 2. 9*malrem suam 2.
10*successor Ebii add. 2. 11*ab archiepiscopo Burdegalensi Gumbaldo, et a Fronlerio Petrugoricensi,
et Abone Sanclonicensi, el Ugone Egolismensi, qui eum Lemovice intronizavil , [primo in cathedra
vectatoria apud eeclesiam sancli Gerardi^ deinde in sedesancli MarciaUs.At vero Arnaldiis 2. 12*ac-
ceplbjiix-la basilicam sancti Eparchii quemadmo.iuni m Fulcaldo .[sepulchro] add. -2. 15*'ipso sepulto
iipud Sancluiri Eparchium in monaslico liabitu add. 2. 14*DeindeRoo (corr. lloho) episcopus 2. 15*sua-
dentc diabplo qdd. 2. 16* oro rapina mililum etdevastalione patiperum 2.

[ VARl^L LECTIONES.
in Hcec ex 2 snppleta; quaidam enim in 1 deesseapparet, quamvh Itasc,quas mintts recte dicta esseBene-
(ticiini annoiarunt, Ademaro obtrudere nolim; accepta — Aldeberli desunl, eitam 4. 1!5 magnum 1.
"° disrumrumnit duabut lineis 1. •" palronis 1. "8 vicisim 1. viciis simphoderata 2. "9 quem
adm c.
NOTJ;.

(10S) Brosse in pago Biluricensi; cf.AimoiniMir. Labb. IX, p. 879) : Nam el eptscopus noster E;tgo-
B. Benedicli n, 11 sqq. j lisnlensis Hugo — qui ante hos 40 ciiinosmigravit,
(lOii) Saint-Amand de Boisse, cf. Gallia Christ. citjus sttccessor ante hos quaiuordecim est etefun-
il, 1055. ctus, elc.
(107) De Ebulo cogilasse videtur; cf. c. 28. : (109) Antimonaslerium, Emoutiers sive Eymou-
(108) Cf. hist. conc. Lem. a. 1051. (Concil.ed. tier.
£3 HlSTORIARUMLIBRl TRE5. — LIB. III. 54
fiaganuni a divinis lauJibus cessare, et banc obser- J\ moardo ad custodiendum, post diem tercium tfa-
vanliam excommunionem censebat. Idem anlistes, dendus ad penani. Sed Jii.duoinlerseconcordanles;
dum popiilus in quadragesima Evauno sua diocesi amici facli sunt, el anle diem condiclum clamRbma
fame periclitarelur, ne mortem pro fame incurreret, egressi, reversi stint ad propria.
indixit estim carnium, et ab omnibus illius oppidi • 57. Hainricus vero
imperator.cum Langobardos
esca sumplse sUnt carnes; quibus penitenliam anti- .,
sibi repperiret contrarios, misso (110) Rodulfo rege
stes ipse postraodum suasit. Frater vero ejus Wido
Burgundise 4*, Papiam obsedit. et incendio tradidil,
vicecomes Lemovicensis, duhi eomes Boso Romam et inea sibi aedificavit,,et rebellantes sibi
palatium
abiret, nata occasione castrum extruxit a novo con- servirecoegit(fl»i. 1004). Duces quoque Grecorum
tia Branlosmensemonasierium. Nec mora, reVerso
cum. partes ejus invaderent, ordinala expeditione
Bosone cojnmissoque praelio1*, Bosovictor castrum
oras Appulise penetrans.,. tot dies expugnando civi-
destruxit, mullusque sanguis in eo bello effusus est, iales eorum jbi pestilentia exerci-
et Wido vulneratus fuga Iapsus est. exegit, usquequo
tus ejus laboraret (lll),sicque reverleretur (an.
56. His temporibus episcopus Grimoardiis, datis
.1022). Hicin terra Teodisca a novo civitatem oedifi-
muneribus, a Willelmo comileSancli Eparehii.mo- vocabulo Baenburg, quam Benedictus papa in .
cavit
naslcrium expeciit et sibi vindicavit, et per mullos ]
Dei genitricis consecravit, ct parroechiiasin
annos sine abbale manere fecit 2*. Omnes enim honore
circuitu ex paganorum vicis et pppidis, dtim con-
comiles Engolismoe a lemporibus Childeberli regis
verterenlur, atlilulavit ad illam. Hic Cluniacetisi
Francorum, quo ipse locus fundatus esi, advocati cosnobio. coritulit dona,
sceptrum aureum, speram
ejus et defensores exlitisse noscunltir et provisores, corpnam
habeiites pro offltio defensoris in beneficio villam auream, vestimenlum imperiale aureum, 131 Simul
Uanconiain. Tunc memoratus episcopus Aimerico auream, crucifixum aureum, cum pensanlia
libras 100, et alia multa; et Odilone abbale
germanp suo duci Moxedanensi donavit in posses- familiareexercebat,
sionem monasterium Tomolatense, quod actenus ejusdem loci crebriuscolloquium
et in aula palatii sui eum prse omnibus ducebal (112).
semper fuerat in dominio coenobii Engolismensis.
SHumque est in lerrilorio Petragoricensi, habens 58. Per hoec tempora Ermengaudus comes Irgel-
"ecclesiam..in' honore genilncis Dei, ubi velut in densis (113) post copiosos triumphos de Mauris et
prbprio jure paterno sepulti sunt Felix Aureolus Pe- Sarracenis praelioinito ultinio, innumerabilem stra-
iragoricensis comes, paler sancti Eparchii, et 3* gem Sarracenorum perficiens, dum victor regredi-
Principia mater ejusdem confessoris. Post non mul- tur13S, alium exercitum Maurorum offendit venien-
tos annos supradiclus Aymericus ipsum locum de- (Q lem. Quem cum paucis suorum Iassis persequens,
dit. in beneficio ducibus suis, quKvocantur Inferna- niullos eorum occidit, et ipse cecidit (an. 1008?).
les, et. ita penitus ipsa possessio alienala est a jure Caput ejus Sarraceni pro magno tbesauro secum
antiquo sancli Eparchii. Processu temporis Wido asportaverunl. Quod aromalizatum rex eorum auro
vicecomes, caplo Grimoardo episcopo, promouaste- cooperuit et secum in prceliis seinper ferebat causa
rib Brantosmense,.quod ab eo in-munere exposce- victorise 183.-
bat, tenuit eum in carcere in turre Lemevicoe. Et 39. Interea summsc pliilbsopbise abbas sancti
dimissus juxta conditionem Widonis, Romam adiit, Benedicti Floriacensis super Ligerim loci, nomine
Girberlum papam iulerpcllavit. Ibi Wido evocalus^ Abbo, Wasconiam iter facieris, per Engolismam
esl ad judicium coram papa (circa an. 1005). Et cum transiens, mense Novembri in monaslerio beati
ipso sacratissimo die Paschse causa ventilata esset, Eparchii hospitatus est. Veniensque ad Sanctum
et a senatu prolata sentencia judicatum esset, ut Pelrum Regulalensis (114) ecclesise, quee esi pos-
omnis qui episcopum capit ad colla indomilorum sessio sancti Benedicti Francofum ccanobii, ibi
equorum ligatus 13°pedibus disrumpatur et demum tumullu-Wasconum occisus est; ibi sepullus, mira-
a feris dilacerelur, tradilus mox est episcopo Gri-] [) culis clarescere ccepil (an, 1004). Virga ejus pasto-
• 1* in campo Carracio add. 2. 2* et plures 13t pPssessiones ejusdem monasterii parenlilHis suis et aliis
secularibus*donavitet a loce alienayit add. 2. 3* et sancli Eparchii des % 4* nepote suo.add. 2

VARI^; LECTIONES.
130Iegalus corr. ligalus 1.. ,sl panseniial. 13! egrediiurl. 13S v. Interea defuncta con-
jnge Guillelmiducis, ex qua susceperat filium Giiillelmum, idem dux sororem Sancii ducis Wasconum Bri-
scam nomnie m uxorem sibi copulavit, que ei Odenem genuit filium (c. 39 fin.) explicit hist. Francortim in
cod. Christ. 692. _ "4 pluras c. \ i. / r

NOT;£.
(110) Hoc solus Ademarus. Dei genilricis Marias semper virginis. Ex qua habuit
(111) Cf. Ann. Quedlinb..a. 1022.' filium, quem vocavit nomine suo Ainricum. Anno
(.1.2) Chron. S. Maxenlii (Labb. I. p. qnod millesimo obiit Alaidis imperairix; quae nimis a vero
haec exscripsit, add.: Huic conjuncla fuit206)
in malri- abhorrent.
monium Alaidis nobilissima,quw conslruxil monasle- (115) Urgel in Catalouia.
rium Paherne (Palerniacum, Payerne) in honore (114) La Reole.
55 ADEMARIS. CIBRADIMONACHl 56
iiifis remissa est Ffantiam. Beriiardus WasconiseA x dtim, Dux vero Aquitanorum, comes Pictavinus,
dux. necerri tanti viri de inlerfecloribus ejus puni- jam dictus Willelmus gloriosissimuset potentissi-
vil, aliossuspendip.alios flammis tradens, etomnem mus, exlitit cunctis amabilis, consilio magnus, pru-
illairi possessionem Regulatenserii 1*,' quoe anie in dencia conspicuus, in dando liberalissimns, defen-
lite invadentium erat, sine lite dehinc monachis sor pauperum, paier monachorum, sedificator et
Francis sancti Bcnedicti paravit vindicaridam.Rex ' amator ecclesiarum, el praecipue amator sanctoe
autem Rotberltis pro defuncto ordinavit abbatem EcclesioeRoriianae.Cui a juventule consuetudofuit,
Gauzfenum, iicel repugnarerit .monachi, nelenles ul semper omni anno ad limina apostolbrum Romam
sibi praeesse filium scorti. Erat enim ipse nobilis- properarel, el eo quo Rpmam non properabat anno,
simi Francorum principis (115) filius manzer, a ad Sanctum Jacobum Galliciaa reconpensaret iter
puefo in moriasteriosancti Benedicti nutritus. Queni dcvotum. Et quocumque iter ageret, vel convenlum
etiam rex supra scriptus arcbiepiscopum Bituriceji- publicuiiiexei'ceret, potius rex quam esse dux puta-
sibus fecit postea post morleniDaeberliarchiepiscopi. balur, honeslate et clariludine qua ailluebat hono-
Sed et jpsi qiiinquennio scdicionerii agentes, nolue- ris. Nonsolum vero omnem Aquilaniam suo subje-
Tunt eum in civitatem recipere, diccntes uria voce : cit imperio, ut ncmo conlra eum levare manum
JVorideceldomihari Ecclesiw ftliuin scorti. Postmo- B autleret, verum eliam.regem 6* Erancorum sibi ha-
dum tamen 2" regis voluntas proevaluit, et Dei nutu buil complacilum. Immo Hispanioe^cgem Adeidn-
in sede susceptusest {an. 1009). At Bernardo sum, regemque NavarroeSantium, nec non et regem
insidiis muliebribus 138, maleficis aiiibus corpore Danariiaicliorum el Anglorum nomine Canotum, ita
fatescente, vitaeprivato, Santius, fraler ejus, dux sibi sumriipfavore devinxerai, ul singulis annis le-
AVasconumextitit. Ex defuncla coiijuge Willelmi gatienes corum cxciperet pretipsis ciim niuneri-
ducis 5", ex qua susceperat filium Willelmum, idem bus (116), ipseque preiiesiora eis remilteret mu-
dux sororem Sanlii Briscam in uxorcm copulavit nera. Cum iinperatore Hainrico ita amiciciis copu.
sibi, qtiaeei Odonemgenuit filium. latus cstjUl muueribus alterulrum se bonorareni.
40. Per idci.i tempus morluo Gosfrido abbale lnlcr multiplicia denique munera dux Willelmus
sancti Marcialis (an. 998), et succedente pro eo ingentem ex auropurissinio ensemdirexit ci, in quo
Adallialdo regularis meriti, et AVidoneet Alduino cnse litteroe signabantur legentes : Hainricus impe-
cpiscopo fratre ejus reverlemibus propeie ab Hie- rator cesar augustus, Romani pontilices eum venien-
rosolimis, sepulchrum sancti Eparchii clarere in- lem Romaiii sic reverepter excipiebanl, acsi esset
«umeris coepit miraculis plus solilo. Et visio mani- eorum augiistus, omnisque Romanus scnatus pairem
Jesla palefacta est Fulcherio abbati sancli Carroii et C cum sibi adclamabal. Cumque comilem Andegaven-
monachis, ut sanctum lignum crucis ad lumulum sem Fulchonem in jnanibus suis commendatum
deferrent beati Eparchii. Quod conventu solcmpni haberel, concesseratei prb beneficioLosduiiuni(117)
peraclum cst, et abbale Raginoldo Engolismensi cum aliis nonnullis caslris in Pictavorum solOjSan-
procurante, exceptum est sanclum . Jignumin basi- lonas quoque^cumquibusdam castellis. Idem dux si
lica beati Eparchii in die ejus festivilatis, dieprimo ciericum sapientia ornatum videret, suinmo' eum
inensis Julii; et adimpletis, quse divina ordinaverat excolebat. Unde Rainaldum, cognomenloPlatonem,
piolas, monachi sancli Carrofi valediceiitesfratribus moiiachum pro sapientioe ornalu proefecit abbaiem
Engolismensibus, cum sancto ligno gloriose ' re- ex ccenobio sancti Maxentii. Episcopum quoque
meanl4*. I Carnolis Fulbcrluin, sapientia cumplum, a Frantia
41. Comes denique EngolisnioeWiilelmus, copu- evocatum donavit tliesauraria sancti Hylarii (118),
lala sibi iii conjugib Girberga, sorore comitis 5* et penes se reverendum exhibuit. Aliquando esse
FuJconis, filiosex ea susceplt Hilduinum et Gosfri- D vix inveiiiebalursine aliquo episcoporum. Mouaslc-
cum ecclesia sancli Pelri add. 2. 2* sequestro Odiloneabbale 2. 3" Pictavensis qdd. 2. 4* Denique
boc crucis lignum de cruce dominicajcxtat, qubd lherosolimoruinpairiarcha regi MagnoCarolo'direxerat,
et idem iinperalor in eadem basilica, quam condidit liotgerius comes Lemovicensis in bonpre Salvato-
ris (119),reposuit.Loeus autem anticiuosermone G.allorumCarrofus vocitabalurpropler carrorum confi-
nia, idest veiculorum publicorum, etfdeinceps pro reverencia crucis Sancium Carrofum appellari pla-
cuit. add. 2. 5* Andegavensisadd. 2. 6* F. r. amicissimuni'hal>ens, prsecseterisducibus in ejus palatio
boiiorabatur 2. j
VAR1.E LECTIONES.
135mulieribus 1.
NOT^;.

(113) HugonisCapeti. tur, etc.


(116) Cf. Hist. concil. Lemov. a. 1051. Labb. (117) Cf. c. 30.
Conc. IX, p. 882): Ante hosseptem am\os rex An- (118) Cf. Fulb. epist. 128, etc.
glorum duci Aquitaniwregalia muneramisit simulque (119) CL dipl. Rotgcrii Mabillon., Ann. I!,
coilicemlitleris aureis scriplum, in qua nomina p, 711.
snnctorum distincla cum imaginibus 'conlineban-
57 IIISTORIARUMLIBRI TBES. — LIB. III. . 58
rio Lcmoviccnsi beati Marcialis dedit ecclesiam in A principem Cabannensem. Reverspque duce, jbrJa-
Alniensi (120), quam etpater ejus eidem mouaslerio nus procpaiatur cum electis vel ad caslruinexpu-
anle dederat, scilicet Anesio, cpiseest in honore gnandum, vel episcopum debellanduiri. EpisCopus,
sancti Petri. CcenobioClimiaceitsi, et cenoaio sancti adgrcgata armalorum immanitale, habito iri auxiiio
Micbaelis ls* ad 13' Cltisam (121) in Ilalia, et niultis fralre Widone, oecuriit ei> et grave oiiuin est proe.
aliis per Btirgundiam et Aquitaniam roonasleriis lium lempore durioris hiemis. Plurimus sanguis
Dei, juxta oram niariliiuam plura in redilibus dona eflusus 8*; victor Jordanus cum pluribus principibus
terrarum ad copiam suppleinenli servortim Cliristi caplis revertitur. Jamque securus, casu ab ignoto
delegavit. Ampleeiebaiur18i>maxiino affectu hono- milite 9* impetitus. a tergo, percussus inlerit; et qui
ris 139uregulares monachos et abbates, et eorum a sujs capti lenebanlur, mox pro eo confossi. lelis,
corisiliis nitebalur in administralione regni. Unde et animas emiserunl. Pio quibus gravior lucttis exlilit,
domiium Odilonem, Cluuiaci abbalem, copiosis mu- quani antea pro in bello prostralis ftierat, Jordanus
iieribus sibi altraxil, contemplatus in eo leinplum quoque, nianzer frater defuncti, posl modicum
Spiritus sancti 1*, ccenoSiaque.suoedilioiiisnonnulla "capliun fratrem episcopi Ayiniricum laudiu vincula-
ejusdem magisterio tradiclit. Fecit idem dux a novo tum leimil, quousque castelltim deslruerelur supia
ciBnobium nobile Malliacense (122) territorio Pic- B iiiemoratum.
tavensi (an. 1005). Itemque iiigeiis ecenobiumDur- 43. Per hps dies Gosfridus, abba.ssancti Marcia-
guliense (125) in cespile Andegavensi, in fundo pro- lis, successor Adalbahii, accilo Bosone eomite, cum
prio, una cum matre sua Emma 14°, sorore Odonis militari magna manu 10*corp.us sancli Walerici ab
Campanensis. In quibus coenobiis regulares niona- cccle,sia,quse injusle sanclo Marciali abstollebalui' a
chos adgregavit plares, qui dienoctuque Deolaudes quibusdam principibus 11*, sccum detulit Lemovi-
persolverent, eisque ordinavit ferventissiinum in cani. Ubi landiu reliquias ejusdem confessoris 12*
sanclo proposilo et disciplinseceiestis fortissimam tcnuil, quoad cognoscerent et. exhiberent principes
cijlumpnam abbatem Theodelinuin 2*. Sane inuJie- malefactores rectiludineiii sancti Marcialis; Sicque
lies, qui ei rebellare conati sunt:. Aquilanjci pfimo- possessione 13* recupcrata, restitutum est saiictutii
res, omnes vel edomiti vel prostrati suiit. Uride cum corpus supradicto loco, et in praesentia Willelmi
obsidefet Rocameltim (124) coriies Boso-vicinum ducis 14*monaslica. ibi esl ordinala disciplina.
Sanclo Carrofo, cum multiludine fortium contra 44. His diebus vicecoiniiissa Lemovicse Emma
eumaciem struxit,el, commisso bello, dux 5*victor circa fcstivilalem apostolorum et sancti Marcialis
exlilit; et, repetila obsidione 4*, vi caslruui cepit. oralum abiil ad Sanclum Michaclem Heremum, et
Habebal secum magni consilii virttm, comitem EIH C noctuibi » Normaunis captlvata, per tres anlios
golismaeYVillehnum,cujtis niaxinie consilio pende- esul traus niare est relenta. Ex thesauro sancti
bat. Qui iia se invicem dilexerunt semper, ut esset Marcialis infinita auri et argenli pondera pro re-
eis 5* anima una. Blaviara (125). deniquc castrum demplione ej'us data sunt, simulque iraago aurea
cum exptignaret cdmes Engolismensis, ducem ipsuni sancli archangeli, et alia copiosa ornamenta, quae
secum -habtiit, el magna foniludine ipsum castrum oinnia Normaiiiii auferenles, nienlila fide mulierem
accepit, et a duce ipso accepit in beneficiohsec6*: vice^ ntm reddideruiit, donec postniullos dies Richardus
comilalum Mellensem et - OEnacensem et Rocacar- cuines -Roiomagcnsis eain ingeniose per iegatos
densem honoremq-je (126) Cahannensem et Confo- iillramarinos adquirerel et viro suo Witloni liberam
lentis, Bofiacum quoque, et multa alia 7*. redderet.
42. His lemporibtis Alduiuus episeopus, adducto 45.. Bosone iriterca comite veueficiis uxoris suae
secum duce Willelmo, extruxit caslroin Bellojocuni necato, et Petragoricae sepulto, et urbe ipsa a Wil-
secus monasterium sancli Juniani contra Jordanum DJelnio duce capta, tutor filioium ejus el nepolis fuil

1* seque ei in manibus commendatum tradidit.adrf. 2. 2* Teelinum, qui ex Judaeisconversus fuerat 2.


3* priinum Boso,. deinde Willelmus vicit, et add. 2. 4* ac Bosone ftigato add. 2. 5" in duobus corpo-
ribus add. 2; 6* accepit illud in beneficitun cum his rebus. Scilicet v. 2. 7* simulque in Alniensi plura
add. 2. 8*fugati Lemovicini cum episcopo el vicecomilibussuis add. 2. 9*a milite, quehi ipse proslra-
veral a lergo in cervice percussus 2. 10* noclifMoiitanam abiens add. 2. 11* quam incole principes
saricto Marciali abslollebanl 2. 12* In monte Gaudii add. 2. 13* non siue magna redeinptionecirirf. 2.
14* et Girafdi episcopi Lemovicensis add. 2. .
YARIJE LECTIONES.
136Martiali.sBesiy p. 566. 13' deesi 1.
2, 13Sampleclabatur 1. 13° honori l.~ »° Adala christianiS'
gjma quoeextilit soior Bichardi comitis Rbtomagensis Pith, p. 80. (ex cod.
4.)
NOTJL.
(120) Pagus Alniensis, pays d'Auiiy. (124) Bochemeau.
(121) In monte Cinisio. (125) Blaye. -
122)Maillezais. (32G) Honor idem fere quod comitalus^vicecomi
(123) Bourgtieil-en-Yallec. talus aut ejusmodi polcstas. . ' .
5ft A*)EMARIS. ClBRADl MONACIH CO
idem dux. El.filip Bosonis Heiise eoucess» urbe Pe- jA monachus Adeinarus, qui tunc cum avunculo suo
tragorica, Bernardo ftlio Hildeberti (127) reddidil incliio Rolgerio Lemovicas degebat in monastcrio
inarcham. Et donec viriles annos altingeret aetas saneti Marcialis, experreclus. in lempesta noctis,
Bernardi, injunxit eam regendam forlissimis piinci- dum foris aslra suspiceret, vidil in austrum in alli-
pibus, duobus germanis, Petro abbati Scoloriensium tudine celi magnum crucifixum in ipso celo 3* et
canonicorum(128), et Umberlo Druto. Quorum paler Domini pendentem figuram in cruce, multo fltiinino
Abbo Drutus castrum Bellacum (129) conlra regem lacrimarum iniacriinantem 4*. Ipse autem qui bsec
Rotberlum forlissime defendil 1*. Aquibus duobus vidit atlonilus nichil aliud poluit agere quam lacri-
iorlissime marcha defensa esl, quousque Unbertus inas ab oculis profundere. Vidil verolam ipsam cru-
obiret. Petrus abbas singularem prineipalum opli- cem quam iiguram crucifixi colore igneo et niinis
neris, habebat sibi fidelissimum profundissimi con- sanguineo lotam per dimidiam- noctis boram,-
silii Ainardum prseposilum 2*, habentem duos fra- quousque ceJo sese clauderet. Et quod vidit semper
tres Abbonem et Raimundum, slrenuissimos
i duces, in corde celavit, quousque liic scripsit lestisqtie est
, . .
corpore robustos, animobellicosos, qubrum sororem Doniinus, quod haecvidil.
Aldeardem accepit in malrimonium Raimundus Ca- 47. Ep anno Hilduinus (155) episcopus Jiideos'
bannensis, abnepos (150) Turpionis episcopi, fraler B 1 Lemovicaead baptismum coiipulit, lege prolata, ut
Adalberli decani iricliti et prepostli ex nionasterio aut ebristiani essent, aut de ,lMcivitate recederent,
sancli Marcialis; genuitqtie ex ea filiuni Adeinaruni et per unum mensemdoctoresdivinosjussitdisputare--
Engolismenscm m monaehum,' qui lioec scripsit. cum Judoeis,ul eos ad iidemcogerent 5*; et tres vel-
Vivenle enim supradielo Ainardo, abbas 14!Petrus quatiior Judei Chrisliaiii facti sunt. Gelera- aulem
rem publicam opiinie amiiiinisifavil, et iiividos suai multiludo per afias civilales diffogere cnm uxori-
gloria; conpressit. Nam eo Romae morlup, ct Rai- bus, liberis,. festinavit 6Mpso-anno sepulchrum Do-
iiiundo fralre ejus Hierosolimaedefuirftl.o,et Abbone mini llierosolimis- confractum esl a paganis 7*
infirmilale gravato, inclitus Pelrus, neminem fide- 5 Kalendas Octobris 1010, anno ab incarnalione
lem consiliarium habeiis, dum ad suum temere facit ejus. Nam Judei occidenlales 8* episloias miserunt
arbitrium pmiiia, et inter suos lefribil s ut leo vide- in Orientem (134), accusantes christiauos , man-
tur, casirum proprium Mortemareiise concreniat, danles exercitus Occidentalinm 9*-super Sarrafenos-
contradicente consilio suorum, et hujus rei occasipne orientales commotos esse. Tunc Nabuchodoivosor
propinquis ejus el principibus maichiouibus cum Babilonioe(135),, quem vocant Admiralum, conci-
Bernardo coniite et Willelino duce, C|uasi tiranni- tatus suasu Sarracenorum 10* in iram, magnam
dem praesiimerel, in cum instirgentibus, paulatim ex C afflictionem super clirislianos exercuit, clala lege, ut
polestate marchionum ejectus- esl. Qui a Hieroso- quicumque chrisliani. de sua poleslate nolient fieri
lima reversus, inbasilica sancli Stephaui Lemovicoe Sarraceni, aut confiscarentur aut inlerficerentuf.
sedis prislinum honorem contiiiens, et ecclesiaruin Unde factura est, ul inriumerabiles christianorum 11*
et-villarum mulla possessione ex palerna fruens he- facullales suas pro nichilo ducerent; sed inorte
reditate, el magnse catervaemililum, qui ejus bene- nemo dignus pro Christo fuit nisi palriarcha Hierp-
ficia habent, imperans, a curis secutaribus magna splimorum, qui variis suppliciis occisus est-, elduo
ex paiie erejiius, et liberius Deo vacat, et majbri adolescentes germani in Egypto, qui deeollati sunt,
qnam anle securitate et gloria pollet (151). el multis clarescunt niiraculis. Nam ecclesiaesan-
46. His temporibuS(an. 1010) signalin astris, sic- ctorum subversaesunll2*, elpeccatis nostris pronie-
citalcs noxise, niniise phivioe,nimiae pesles, cl gra- rcntibus, basilica sejiulchri Domini usque ad solum
vissimae famcs, defectiones multae solis et. lunee diruta. Lapidem monumenii cum nullateimsposseni
apparuerunt, et Vinzcnna fiuvius (152} per tres comminuere, ignem copiosum superadjiciunt, scd
nocles aruil Lemovicseper duo milia. El supradictus fj quasi adamans immobilis mansil el solidus. Bethlee-
1* Hic Abo consensu Aldeberli comilis caslrum Morlemarerise (156) construxit in fundo proprio. add. 2
2* p. exmonasterio sancti Petri Scpioriensi. Qui Ainardus babuitduos 2. 5' quasi coniixum in celi 2..
4* plorantem. Qui aulem hec. 2. 5* eos ex suis libris revincereiil 2. 6* Quidam etiain se 'ipsos ferro
jugulaverunt, nolenies baptismum sjiscipere. add. <£. T Judeis et Sarracenis 1442. 8* et Sarraceni Hi-
spanie add. 2. 9* Francorum 2. 10*paganoriim 2. 11*c. conveiierenlur ad legem Sarracenam , et
nemo.p. C. m. d. fuil 2, 12*Nain iccclesia 14B
sancii Georgii, que actenus a nullo Sarracenorum pottiit
violari, lunc deslrucla est cum aliis multis ecclesiis sanclorum 2.
YARI;E LECTIONES.
141engolismensel. egolismense 2. 14aainardo abbalis. petrus 1. J43devitate 1. 144sarcenis c. 146ec-
clcsie c.
NOT.E.
(127) ldem qui supra c. 54 Aldeberlus;, ila eliam (132) La Vienne.
Al.iiiiiius el Hilduinus. Aldegarius et Hildegarius (155) Alduinus.
eailem sunl nomiiia. (154) Cf. Glaber Rod. m, 10, qui haec fusius
narrat. - '
(128) Le Doral.
(129) Cf. c. 34. (135) Id esl Cairo, idco -dtgypli.
(150) Pronepos; cf. prcef. n. 2. j (136) Mortemart.
{131; De moiiis tempoie nihil constat.
61 IIISTORIARUMLIBRI TRES. — LIB. III. 62
milicam ecclesiam, ubi Chrislus nalus est, cum \ mentis, et multa afdueiilia argenli, quia in^manu.
niterenlur destruere, apparuit eis lux f ulgurans sua abbatiam habebat emplam a Widone, prope-
subilo, et omnfs eorum mulliludo corruens exspi- ravlt anle quadragesiinam cum Willehnp duce Ro-
ravit, et ecelesia I* intacta remansit. Ad monasle- mam , et fn tristicia monachos sancti Ma.rclalisreli-
rium quoque montis Sinai 2*.decemmilia Sarraceno- quid. Mox eo recedente, ad sepulchrum bcali
rum armalorum venientes deslruendum, longe qua- Marcialis plurima ceperunt choruscare miracula,,
tuor milibus conspiciunl tofum monlem ardere et quae leticiain nionachis et cuncise Aquilaniie plcnam
fiammas usque in celum ferri, el cuncta ibi ,'posita ingesserunt. Nam nobilissimi Aquilanorum et Fran-
cnm hominibus manere illesa. Quod cum renun- co.rumprincipum atque Ilaiorum eo anno Lemovicae
ciassent regi Babilonio, penitencia ductus tam ipse pasclia cum frequenlia sancti Marcialis gloriose ce-
quam populus Sarracenus, valde doluerunt de his lebraverunt. Reversus episcopns basilicam sedis
quae contra christianos egissent, et daia prace- sancti Slephani, quam sanctus Marcialis dedica-
plione, jussit reaedificari basilicam sepuichri glo- verat, deslruendam et "ramplificandam disposuit, et
riosi. Tamen redincepta basilica, nbn fuit amplius lineas ad fundamenla j'ecil, ut post dies 15 insi-
similis priori nee pulchritudlne nec magnitudine, stereloperi. Abiensqueindeadecclesiam Agenlo(158)
quam Helena mater Constanlirii. regali sumplu per- B supradiclam 10*,ibi spiritum exalavit (an. 1012 t>e/
fecerat. Mox e vesligio super pmnem terram Sarra-r 1013.) Delaium est corpus ejtis Lemovicam, apud
cenorum fames incanduit per tres annos, et innu- sedem vigiliis observatum, apud Sanclum Marlinum
merabilis eorum multitudo fame morlua est, ita ul sepullum. Successil pro eo reVerentissimus Geral-
platese et deserta cadaveribus'*• replerenlur, et dus, nepos ejus. Consecratus et Pictavis apud San-
fierent homines cibnm et septiltura feris et avibus. ctum Hylarium 11" a Siguino arcbiepiscopo. Nbn
Secula esl eos gladii vastitas. Nam genles Arabia; enim potuit esse Gauzlenus Bituricensis archiepi-
super lerram eorum diffusae sunt, et qui remanse- scopus, quia necdum reccptus erat in sede Biturica.
rant fame, gladiis interierunl. Captus est ab eis rex Habuil tamen ibi missos suos ex sancli Benedictt
Babilonius, qui se contra Deiim erexeral in super- monachis. Siinul interfuerunt episcopi Gisleberlus
biam, et vivus, ycntre secto, visceribus extractis 5*, Piclavensis, Arnaldus Pelragoricensis, Islo Sanloni-
inortuus est. Yenter ejus lapidibus opplolus, Con- censis, Grimoardus Engolisinensis. Post. benedictio-
sutus est, et cadaver, ligalo plumbo ad collum, in nem 12' comilali sunt eum usque Lemovicam Arnal-
mare demersum est. dus et Grimoardus episcopi. Primum ad Sanctunt
• 48. EoannoRodulfusPelragPricensisepiscopusab Marcialemvenerunt simul 15*,et recepti sunt a mo-
Hierosolimis rediens 4*, obiii Pelragoricae, et suc- ^ nachis. Inde monachi eos duxerunt cum antiphonis
eessit pro eo Arnaldus. Qui apud Sanctum Bene- nsque ad ecclesiam Cairoensem (139).Ibi in calhedra
diclum Nantolib (157) consecfalus est 5*a Siguino sedit, et humeris pbpuli vectus, canonicis antiphoiias
Burdegalae archicpiscopb 6*. Tunc Gauzbeftus, concineniibus, texltim Evangelii a Grimoardo epi-
priiicepscastri Malamortensis, captus ab Eblo vice- scopo legendum sumpsit, et iia benedicens dexlera
comite Combornis, retrusus in castro fortissimo Me- assidue, ad hoslinm basilicse sancli Stephani cum
lurensi, Deo volente a suis rusticis 7*, caslro expu- gloria deduelus est. Grimoardus tradidil ei poiias
gnato et moxcapto, ereptus est, el castrum deslru- ecclesiae, Arnaldus cordas signorum, efambo in
ctum 8* esl. Et H.ierosoliitfampergens. deftinclus sede sancli Marcinlis inlronizaverunt eum, et clara
esl 9*, et miraculis post mortem clarescere cepit. voce, Te Deum laudamus, Arualdus episcopus inlo-
Erat enim valde ecclesiasticus, et honeste se agebat. nuit.
Episcopum sedenicm oscnlali sunt pmnes;
49. Circahbc tempus Alduinus episeopus, acceptis deihde missam celebraverunt de martirie sancli
pretiosioribus sancli Marcialis ornamenlis et vcsti- [)Theodori, cujus feslivitas ipso die (140) agebalur.

I* et sic: ecclesia Dei genitricis,2. 2*Sinai, nbiquingenti eteo ampliusmonaclii subimperio abbalis mane-
bant, habentes ibideni proprium episcopum, venernul Sarracenorum decem milia armalorum, ut mona-
cos perimenles, habitacula eorum ciim ecclesiis diruerent. Propinquanles autem, a qualiior fere milibus
conspiciunt totum montem ardentem et fitmanlem, ilammasque in celuni ferri 2. 5* e. impiam ani-
mam abbaratrum projecit 2. 4* retulil qu,;evideral ibi infanda, el add. 2. 5* diebus quadragesime
add. 2. 6*a Grinioardo el Isloue episcopis (141) add. 2. 7*r. in frunalibus quodam mane subito ex-
pugnaio et mox captp casiro 2.. 8* ilammis dalum 2. 14S9" in reveiiendo add. 2. 10*unde monachos
exlruserat add. 2. 11" Ylarimn mense Novembri pro omnibus gradibusecclesiasticis a. Gisleberlo
cpiscopo, et in gradu pontificali — a Siguino monacho, archiepiscopo Burdegalensi. *^12 quae dominica
die peracla est add. 2. 15*simul duxerunt des. 2.
VARI^; LECTIONES
146cadeveribus 1. 14'fondamenla 1. 143n. c.
NOT^:.
(.157)
(157) NanieuU. (140) Die9aull2Nov.,|
/4"7.Q\
(138i Ahun. (141) Engolismensi el Saiictoncr.si.
(159) De Queroir.
63 ADEMARiS. ClBARDlMONACIIl 6i
' Per dies
seplem indulus proce.ssil stola sanctificala A vi el ingenio cepit caslrum Argentomum (144), et
cum indtimeniis 1* et cappa Romaiia, absque ca- ab eo vicecomilem Widonem expulsit. Idem Odo
psula 2', et per eosdem conlinuos dies missam 5* juxta Masciacum (145) nionasterium castrum aedifi-
celebravil 4*. Tune abbas Gosfridus basilicam rega- cavit, qucd rex Rotbertus expugnans capere nequi-
lem majori opere ccepit renovare (142) (an. 1017). vit; et sic frustralus recessil. His temporibus basi-
Quadragesima vcro inedia (an. 1018) cum nocturnis lica sancli Marlini Turonica, ab Arveo tbcsaurario
vigiliis mullitiido maxima in eandem j aulam ad lii- riiagno cultu inchoata, ad iinem perducta, et corpore
riiulum beati MarciaJJs properanies iritrarent, viri sancti-Martini sublevato, cum gloria magna conse-
cum inulieribus plus 50 invicem eonculcati inira, crala est in honore 12 apostolorum. His eliani tem-
ecclesiam expiraverunt, ct die crastina sepulti stuit. poribus ecclesia sancli Petri sedis Engolismensis
Episcopus Geraldus Romam abierat; ideo per dcdicata esl a tribus episcopis, a Siguino monacho
Arnaldum niissum est episcopum , qui 5* cum aqua Burdegalensi, aGfimpardo et Islone fratre 7' ejus.
cpiscopaii ecclesiam receneiliavit. Pauloposl exorli Quibus lemporibus ecclesia sanctae Resurectionis
sunl per Aquilaniam Manichei, seducentes plebem. ante basilicam beati Eparchii terroe motu 8* suh-
Negabant 'bapiismum et crucem «l quicquid sanoc versa est, el ibidem clocarium inceptum est. Gisle-
doctrinae est. Abstinentes a cibis, quasi moriaclil g] berto quoque Piclavino episcoporeverentissimo diem
apparebaut, et castitalem simulabant, scd inter se claudente (circa dn. 1020), et Malliacensi monasterio
ipsos omnein luxuriam exercebant, et nuncii anti- hiimato, succedit Isembertus episcopus.
chriati erant, multosque a fitle exprbilare feceruiit. 52. Hisdiebus, in parasceve, postcrucem adoralam
50. Per hoc tempus Willelmus, cognomincBucca- Roma terrse molu et niniio lurbine periclitata es".
uncla,;comcs Malisconensis 6*, castellum aedificavit i El confestim quidam Judeorum 9* inlimavil doiuiio
conlri. Cluniaceiise 149monasterium propter supe- papae,quia ea hora deiudehant sinagogoe Judcoiuui
randiim Hugonem comiteni. Pro qua re etim dirina, Crucifixi figuram. Quod Benediclus ,(146)papa sollU
censura percussil, ut nuilo modo deinceps ereptusi ciieinquirenset comperiens, mox auctores sceleiis
gressum agerct. Et paticis inlerpositisjdiebus, Kugo, capitali sentenlia dampnavit. Quibus deeollalis, fu-
comes subito ipsum castrum vi cepit alque solo coe- ror vcntorum cessavit. Quo tempore lltigo, capel-
quavit. DefuncioGosfritlo abbaie (an: 1019), llugo) lanus Aimerici vicecomitis Rocacardensis, cum eo-
ci successil; sed cpiscopus Geraldus adversus cij dcin seniore suo Tholosse in pascba adfuit, ct ccla-
cxstitii, prohibens ei dare cdhsecratipnem causa zeli, pbum Judeo, sicut illic omni pascba semper moris
quia non poierat vindicare sibi abbaliam; ideo perP est, inposuil, et cerebrum iiico et oculos ex capite
bicnnium scditio non minima fnit civilis, donec ra-. Q pcrfido ad lerram effudit ; et slalim morluu.-s,a si-
tipiiecrubcscciis 15°episccpus dpinnoHugoni assensit. iiagoga Judeorum de basilica sancli Stephani elalus,
El cpiscoptiSj quia thcsaurarius Saucti HiJarii erat, sepuliuraedatus est. Quo tempore Cordubenses Mauri
duni ante lestivilatcm omnium sanclbrum Pictavisc, per mare Gallicum subito cum multa classi Nar-
irct, in Sancto Carrofo egrolans, intra 15 dies obiiti bonac per noctem appulerunt, et sumu.o diluculo
(««. 1020), et ibi sepullus est. Adcaputejus labulax cum armis in circuitu civitalis sese effuderunt; et
plumbca posita esl itascripta : Hic requiescit Geral- sicul ipsi nobis retulerunl, 10*, soiiilogium eorura eis
dtts cpiscopus Lenwiicw, obiit 3 ldus Novembris. promiserat, prospere acluros et Narbpnam caplu-
Piefitit eidem sedi 8 annis. Posl moftem ejtis suc- ros. At christiani quantolius corpus et sanguinem
cessit Jordanus episcopus. j Dei a sacerdolibus accipientes communicaverunt, ct
51. Per hos annos Odo, princcps Dolensis (143), i, prseparantes se ad mortem, bello invaserunt Sarra-

I'cum qnibusbenetlictusfuerat addl 2. 2'colobio tamen et casula 2. 3* per stationem urbis missas
2. 4" Npn debemus proelermitlere, quia per 15 dies allercatip fuil Pictavis pro eo, conlradiceniibiis
cpiscopis oinnibtis, non esse'auct|oi'itatem Palrum, ordiiialiones graduum ab osliario usque ad pres-
byleitim lieri -debere, nisi per jejtiiiia quatuor teinporum anni et tota quadragesima per dies albalorum
usquein palmis; sed, '"volunias Wfllelmi ducis 15ipraevalens, auctoritatem debitam oppilaie non limiiit.
Per hos dies losfredus 2. 5' post lerciam diem add. 2. 6" Matisconoe,quod est in Burgundia 2. 7*f. e.
das.% 8' rtiina subita 2. 9"de sthola Grecia. add. "1. 10' postea capiivi add. 2

VARL*; LECTIONES.
M cluniacensis 1. 1Merubescans 1. 181scc. 15aduci c
NOTvE,

(142) Cf. Ann. Lemov. a. 1017,^018, SS. II, csse usque ad solum.
p. 254. Sed Geraldum jam a. 4013 Rpnia?.reversum (145) In Brilannia.
csse dicit Ademarus in epislola ap. Mab. Ann. IV, (144) Argenlon.
|). 721, ibidemque refcrl (p. 723), basiiicam vclu- (145) Massai.
siam Salvatoris, quoe niini.1 veluslate lunc ruinam (146) Benedictus VUI.
uiinilabat, ante septem annos (i. e. 1021) dirutani
63 HISTORIARUMLlBRl TRES. - L,IB. III. 66
cenos, ct victoria polili sunt, omnesque aut morlc \ vietor augusius in aula paiatii non modo legenilo,
aut captivil.ate cum navibus et multis spoliis eofum verum et scribendo creberrime exercitabatur (147).
retinuerunt, et caplivos autyendiderunt aut servire Nam Octavianus Cesar Aiigustus post lectionem pro-
fecerunt.et Sanclo MarcialiLemovicseviginliMauros pria manu proclia sua el gesta Romanorum el alia
eorpore enormes transmiserunt dono muneris. Ex quseqtienon segnis scribebat(148).
quibus abbas Gosffidus duos relinuit in servitute, 55. His temporibus Normanni supradicti, quod
ceteros divisil per principes peregrinos, qui de par- palres eortim numquam ausi sunl facere, cum in-
libus diversis Lemovicam convenerant. Loquela eo- numera classe Hiberniam insulam, quaeet Ilirlanda
rum nequaquam erat Sarracenisca, sed more catu- dicitur, ingressi sunt una cum uxoribus el liberis
lorum loquenles, glatire videbanlur. et caplivis clirislianis, quos fecerant sibi servos, ut,
55. Eo tempore"infinita multitudo Normannorum Hirlandis extinctis, ipsi pro eis inhabiiareni opu-
ex Danamarcha el Iresca regione cuhi classe 153in- lenlissimam 15' terrain. Quse 12 civitales cum am-
numera appulerunt porlum Aquitanicum. Et, sicut plissimis episcopatibus et unum regem habct et
parentes egerant, conali sunt omnem Aquitaniam propriam linguam, sed Latinaslitleras. Quam sai:»
desertare et captivare. Itaque dux forlissimus Wil- ctus Patricius Romanus ad fidem converlit, et ibi
lelmus mandat ubique per episcopos, ul suaderent B primus praefuit episcopus ; quaeundique mari cir-
plebem Domini auxilium cum.jejuniis et letaniis ini- cumcincta est. Ibi solsticialisbrumalis dies vix dua-
plorare. Ipse vero congregala manu valida eleclo- rum est horarujn, etsplslicialis estiva nox cjusdem
rum, mense Auguslo, Jmminente jam nocle, circa parvilalis. Consertum est. ergp p.raeliumper. triduum
litus maris secus eos castra dispbsuit. Pagani vi- iacessanler, et Nermannorum nullus vivus evasii.
denles tanlam multitudinem, terrore conpulsi, tota Uxores eorum cum parvulis sesecunctae in mare
iiocte niinulas scrobes per circuitum 154foderuni et praecipites suffocarunt. Qui vivi eapti sunt, feris ad
cespilibus operuerunt, ut ignoranles equites ibi Janiandum 158projecli sunt. Unum ex paptivis di-
ruerent. Ilaque mane primo incautus exercitus, cum misit,rex vivere, quia chrislianuin captivum fuisse
duce prima frontis acie prsectirrente, equo super cognovity^et cum muneribus donavit. Rex vero Ca-
paganos frena laxans, mox per scrobes dilabituf. itotus de Dariamarcba paganus, mortiio Adalrado
Et rueniibus equis cumsesspribus armorumpondere . iege Angiorum (an. 1016), regnuin ejus dolo cepit,
gravatis, paganL multos capiunt; et ripvissimi ,55 et reginam Anglprum^inconjugium accepil, quoeeiat
exercitus, larde cavenles dolum, equis dissiliiuit. soror comitis Rotoniensis 159 Ricliardi, el facttis
Ipse dux, equoscrobem oilendens, inpraeceps venit, chrislianus, ulraque regna tenuit, fel quoscumque
et armis oneralus jarojam deciderat in manum ad- C pstuit ex paganis de Danamarcha ad fidem Christi
versariorum, nisi, Deo, qui eum semper cuslodit, pertraxit-2*. Richardo vero comite Rolomagi, filio
robur et menlem ei ministrante, magno impetu Richardi, Normannos gubernante, multiludo eorum
saltum daret el velocissimocursu sese redderet suis. CTmduceRodulfo armatiRpmam, et inde conivenle
Mbx inierraissum est bellum causa caplprum, ne papa Benediclo Appuliam aggressi, cuncta devas-
interimerenlur ; erant enim ex nobilioribus. Cura tant (an. 1017). Conlra quos exercilum Basilius
eo die ab ulrisque nutarelur, sequenti nocte, pleai- intendit, et congressione bis et ler facta "°, victo-
tudine maris invitanle, cum captis concile pagani resNormanni exislunt. Quarto congressu cumgenle
navibus insiliunt, et auxilio pelagi liberantur, nec Riissorum (149) victi et proslrati sunt etad nichi-
aniplius fines illos inquielariini 156.Dux autom pro. luiii redacti, et innumeri ducti Constanlinopolim,
captis infinita pondera argenli misit, et unumquem- usque ad exilum vilaJ in carceribus tribulati suni.
que pensans argento redemit hominem. Unde exivit proverbium : Grecus cum carruca le-
54. Fnit dux iste a puericia doctus litteris, etsalis porem capit. Tunc per trfennium interclusa est via
rioliciam scriplurarum habuit. Librorum copiam in Hierosolimae; nam propler- iram Normannorum,
palalio suo servavit, et si forle a tumullu vacaret, quicumque invenirenlur peregrini, a Grecis ligati
lectioni per se ipsum operam diibat. Longioribus D Conslanlinopolim ducebantur, el ibi carcerali ailli-
noctibus elucubrans in libfis, donec somno vincere- gebaritur. Item'Normanni, duce Rotgerio, ad occi-
lur; Hoc Hludovicus imperatbr, hoc pater ejtis Ma- dendos paganos Hispaniam profecli (150), innunie-
gnus Rarolus assuescebant. Thcodosius 1* quoque ros Sarracenorum deleverunt, el civitaies yel ca-
1' Namet Octaviannus Cesar Auguslus in aula palalii non modo legendo verum ct scribendo creher-
rime 161 gesta et alia queque non scgnis scribebat. 2. 2* Pater ejus paganus,. nomine Asquec (151),
solum regnuin de Danamarca tenuit. add. 2.
VARJ^ELECTIONES
"3 classa corr.. elasse 1. ui circuitam 1. 155novissi 1. 15S
0 fac.li rorr. facla 1. 161inequitarunt 1. 15'opulantissimam t.
lamendum 1. 159rotomansis 1. 1C crebime c.
NOTJ5.
(147) Cf. de Theodosio Jiiniore' Hfst. misc. xiv, (149) Qni in Basilii exercilu fulssc videnlur.
ed. Murat. p. 96. (150) Cf. BalnziiisMarca Hisp..' p. 429.
c
(148)^Cf.Suetonii Vjta Augusti, 85. Suen "
(151) Tveskiaeg. .
«7 ADEMARlS. GIBARDIMONACIH 68
stella ab cis absluiere muJta. Piimo vero adventu JA put proecursorisDomini Alexandriaehabiium est 5".
suo .Rotgerius, Sarraccnis caplis, uiiumquemque •Ilaque dum iuvenlum ostenderelur capul sancii Jo-
eorum per dies singulos, videntibus celeris, quasi hannis, omnis Aquitania et Gallia, Italia el Hispania
•porcumper frusla 16s dividens, in callariis coctum ad famam commola, ibi occurrere certaiiiri feslinat
eis apponebat pro epulis, el in alia dolrio-simulabat (Ocl,). Rex quoque Rotberlus'6* ac regina, *exNa-
se comedcre cum suis reliqua medietalis menbra. varrse, dux Wasconiae Sancius, Odo 'Canipanensis,
•Poslquam iia omnes percurrisset, npvissimum de comites el principes, cuni episcopis et abbatibus,
cuslodia quasf neglegens permitlebat fugae, qui hsec omnesque dignilates lerfarum eo confluxere. Ubl
monstra Sarracenis' nunciaret 4*. Qua de causa omnes offerebant munera preciosa diversi generis;
limore cxanimati, vicinae Hispanioe Sarraceni cum ubi supradictus rex Francorum, oblala conca 7* ex
rege suo Museto pacem -a comilissa Barzelonensi auro purissimo pensanle libras 50 et vesiibus pre-
Erriiensende petunt, et annuum trilutuin persol- ciosis 8* ad ornalum ecclesiae, a WiHelmo duce re-
vere spbndent.Erat enim haec vidua et Rptgerio verenter susceplus 9*,-Franciam reversus est. Ullra
«uam filiam in matrimonium sociaveral. Cum quibus omnem feiicitatem el gloriam videbalur concursus
.pace facta, Rotgerius cum ulleriore Hispania clecer- psallentium cum reliquiis sanctorunv canonicoruin,
lare cepit, et quadam die una cum 2*10 solunimodo B monacliorum , undecumque ad memoriam sancli
chrislianis quingentos Sarracenorum eleclos in im- prtecursoris festinauliiim. Inter quae reliqtiiae prin-
sidiis latenles offendit, cum quibus •cmfligens, fra- cipis sumnii, qui paler est Aquitanoruni el" primus
trem suum manzerem amisit, et tertio campiira lu- Galliarurn spermologus, videlicct beali apbsloli Mar-
slrans, et 5" plns cenlum adversarios exiinxitj et cialis, simul cum reliquiis sancti Siephani .Leiuo-
•cuinsuis propfia revisil, nec ausi snnl Sarraceui vicae sedis, illuc deferebanlur. Protraciis ia6 ilaque
persequi fugientem. sancti Marciaiis in veclbrio ex auroet gemmispigiie-
^ 56. Per hos dics (152) dignalns esl Doiniiius clari- ribus Soris basilicam propriam, mox emnis Aqui-
ficare tempora serenissimi ducis Willelmi. In ciiebus lania, quae jam diu nimis pluviis labPraverat,
suis nanique caput sancti Johannis in basilica An- adventu patris sui Isetificalur serenitate feddita.
geriaccnsi, in theca 163saxea lurrita instar pirami- Cum eisdem pigneribus abbas Josfredus atque epi-
dis 164,invenlum est ab Alduino clarissimo abbate scopus Giraldus cum p.rincipibus numcrosis et omiii
(nn. 1010?). Quod sanctuin capttt diciint. esse pro- inntiinerabili' populo diverlerunt in hasilicam sancti
prium baptislaeJohannis. Tunc Willelmus dux post Salvatoris Carroii. Exieruntque.eis obviam inonaclii
paschales dies Roma regressus, hoc aridilo, fepletus cum omni plebe populari 16' miliario uno, et cum
est gaudio, et sarictum caput popuHs oslendenduiai C apparatu lionorificoiO*,-antiphonasexcelsavoceinlo-
decrevil. Est reconditum ipsum caput in turibulo nantes, deduxerunl usque ad altare Sarvaloris. Et
argenteo, ubi littefae leguntur : Hic reqiiiescitcaput missa celebrata, siinili modo prosecuti sunt eos.
prwcursoris Domini. Aqublamen vel quo tempore Cumqtiein basilicam sancli prectirsoTis intrasscnt,
vel uiide huc delatum, vel si prsecursoris Domini celebravitibi 11*missam episcopus Giraldus de na-
sit, haudquaquam fideliter patet 16'. In gestis enim livilate saricti baptistae, cum esset mensis Octuber.
Pipini regfs, ciim de minoribus legatur rebus, ex Canoriicisancli Stephani cutn monachis sancti Mar-
bac, quae ex inaximis esl, causa relicelur, et scri- cialis alternalim tropos ac lautles cecinerunl 12*;ct
ptura.exeofacta (153) nequaquam non futilis ab post missam episcopus cum capite sancti Johannis
eruditis dijudicetur 4". Non enim Pipinus in diebus benedixil populum.; et sic de miraculis saricti Mar-
Theophili Jiec tempore Wandalorum extitit, nec ca- cialis, quae per viam contigeraht, valde laeianies,
r ila fabulam Tiestisyeriim adimpleiis add. 2. 2' Peiro episcopo ToJose (154) el udd.% ,3* Tercioque
'
acies adversariasirrumpens 2. 41*In liac enim frivola refertur pagina, in diebus Pipini regis Aquitaniae
quemdani Feliceni detulisse ab Alexandria per mare in Aquitaniam caput sancli Johaiinis Baplistae.Et
tunc temporfs Alexandrie praefuisse Theopliilum archiepiscopum, cujus Lucas in principio actunm apo-
stplorum meniinil, dicens : Primum quidem sermonem feci de omnibus, o Theophite; et peraclum esse
prselium in Alniensi pago inier Pipinum regem et Walados; ip.sumquecaput supei;quosdam interfe-
clos satellites suos inipositum arege, et eos mox resuscitatos esse. add. 2. 5*Legimus in Aquitano-
rum legimus 108,primp fnventum i169caput sancli precursoris a duebus mohachis per revelalionem in
eo quoveiitum est;'deinceps aulem a Tbeodosio imperaiore delatum incivilatem regiam Constanti-
iibpoliiii, ibidemque venerari. ltajque ut ad proposiluiri redeamus add. 2. 6" Francorum Rotberfus,
rex Navarre Sancius, omnesque dignitates eoram conflugere 2-. .7*gabata 2. 8*odoscerieis-ei auro
lexlis add. 2. 9* per Pictavis add. 2. 10* diem festum agentes add. 2. 14*ante ca,pul sanclijo-
liannis 2. 12* festive more add. 2. §
\ VARI^E LECTIONES.
168frustra 1. 163techaxasea I. 164 '"» paler 1. 168Pertractis 1.
*6' *68 j piramedis COIT. piramidis 1.
popularis 1- it« c. legendis\ed. 169iuetu c.
NOT/E.
<152) Anno 1010 vulgo statuituf, quod falsum ria fabulosa p. 757 edila est.
ptito. j (154) Qui an hoc anuo proefueril, non cpnslat.
(153) Cf. Acla SS. Jun. IV, p. 754isqq., ubi hislo-
m HISTORIARUMLIBli.1 TRES. — LIB. III. .70
quinlp die ante feslivitatem Omniiim Sanclorumi A j ' S7. Post mortem denique supradicli episcopi Gi-
revcrsi sunl,— Ea tempestale sanctus Leonardus; raldi (an. 1020) decerlabant principes Lemovicenses
confessor in Leraovicino, et sanclus Anloninus; pro episcopalu, cum Simoniaca heresi pontificatiim
marlyrin Cadurcino miraculis coruscabant, etundi- vindicare conati. Tunc populus urbis letanias cuin
que populi eo coniluebant. Et gloriosus dux recogi- monachis et canohicis propter hoc peregit, et dux
tans Dej.honorem, accilo OdiJone sanctissimo Clu- prudenlissimus -cumconsiliariosuo Wiiielmo comite
niacensi "° abbate,, in sancti Johannis monasterioi Egolismensi apud Sanctum, Junianura placitum
regularem renovavit dislriclionem, ubi Odilo abba- babuit ex liac causa (an. 1021, Jan.).,Adfuit ibi
tem Raiualdum disposuit, defuncto 1*Alduinoab- Wido vicecomes et omnes principes Lemovicino-
bale. Et Rainaldo 2* spirilum reddenle, Aimiricumi runi. Ibi Dei nulu eiegit in episcopalus honore Jor-
pro eo doninus Odflo palretn proeposuit (circa an. danum preposilum ecclesiaesancli Leonarcli, magnoe
. 1020). Item dum reliquioe sancii Eparchii procede- nobililatis et simplicitatis virum. Surgens manfedtix
srent adsanctum proecursorem, delatus est pariter a,monasterio saricti Juniani,xum duobus episcopis
baculus ejtisdem confessoris. Est ipse baculus pasio- Islone et Isimberto et multitutline principum , de-
ralis" in summitale eiirvatus, ad cujus simililudiDem venit ad urbem circa horam sextam. Cui obviam
super reliquiasejtisdem sancli oris noclurnis usque B, I processit omnis civitas gaudens, et mox properal atl
sole orienle resplenduit in coelo igneus 3* baculus, basilicam regalem (155), receplus a monachis 7*
., quoad venttim est ad caput sancli Johannis, et mi- cuni texlu sanctorum evangeliorum et timiamathe-
; ractiljs a "' sanctoEparchio super infirmos sanalos rio 8*, sicut semper ab eis dux solel excipi. lnde ad
: peraciis, cumlelicia regressum est. Canonicis etiam tumulum sancti Marcialis missam aiidiVil; et juxla
. sancli Pelri sedis Egolisniensis procedenlibus. cum monasterium eb die regaliler hospitatus est. Crastino
. relifjuiis, cum subveclores earum, induti sacris tu- barbam electo benedici jubet el detondi, et sic ad
jiiicis, per profundum fluvium pertransissent, non sedem sancli Marcialis in aula sancti Stepbani Jor-
-senserurit aquam, sed acsi "* per aridam ambulas- danumdeduxit, et cum baculo paslorali ibieuin
seiit, nullum s.ignuiri aquse super eos nec super gfatis honore ponlificali veslivit; eratque finis Ja-
vestimenta vel ealciamenta eorum apparuil 4*. Con- miarii-mensis, et reversus est Pictavis. Quadrage-
tigit hpmines sancli Johannis et Willelmi ducis in "3 sinia superveniente dux Romam abiens, filio suo,
Angeriacovico tumultuari, et .vulnerattis est prae- pfudentissimo adolescenti,Willelmoimperav.il 1",iit
positus ducis ad morlem, et aula ejus ibi -diruta. revertens prdinalum reperiret episcopum. Quod ille
Tunc a primalibus malivolis, et precipue a Fuleone adimplere curavit, et media quadragesima 9'
comite, qui lunc in servilio ducis Pictavis erat, C *" Angeriaco antecaput. sancli Joliannis 10* consecra-
:temporequadragesimoesuadebatur ei destruereio- tu.s estepiscopus ab Islone episcopoll" etRoone(I56)
cum sancti Jobannis, et inde, monachos ejicere, atque Arnaldb necnon et Isimberlo episcopis,
canonicos 5* inmiltere. Et Iicet serenissimus prin- el a clarissima; indoiis Willelmo comite el Arnaldo
ceps furore gravi conimolus esset- pro injuria sua, Pelragoncensi episcopo Lemovicam deductus, in-
tamen suamJram .el impiorum consilia vicit,et IrOnizatus eslin sede sancti Marcialis [an. 1021).
regali more cum ra|ione prudenti causam pacifica- Arcbiepiscopus vero Bitiiricensis Gauzlenus, ad cu-
vit, Semperque ftiit servorum Dei defensor, etDeus jus diocesim Lemovica pertinel 12*, quia sine. sua.
ei in omnibus adjutor 6*. Tunc casu civitas Pictavis aucloritate consecralus est episcopus 15*, tolum Le-
combustaest, etdux sedem sancti Petri ceterasque' lriovicinum excommunicavit, praeter locum sancti
ecciesias suumque palatium majori decore "4 am- Marcialis et quae proprioe ad eum perlinebani,
pliavit. ipsumqueprohibuit ab oflicio suo epfscopum. ,Quil4*
1* nnper acicf.2. 2* post aliquol annos add. 2. 3* ignea virga, curvata nihillipininus in fastigio 2.
4* 2. hocloco add. : Inlerea caput— retinetur quw iitfra c. 38. leguntur. Tunc vero pergit : Pirainis
antem saxea superveslita est ex tabulis ligneis deargentatisundique.exoblalione cppiosi argenti ".•, quod
re.x Navarroe Sanciiis.obtuj.it beato pra;cursori. Quodam vero tempore postqiiam liaecacla sunl conligi!.
5*monachorum senatum ej"icere et canonicorum feritatem ibidem immittere2. 6*2..hocloco add.-.
His temporibus cometes — devbntvit quw infra c. 58. occurrunt, 7* veslibus albis el cappis olosiricis
ainictis add. 2.^ 8* candelabris quoque et aqua benedicia add. 2. 9* sabbato medje quadragesinie 2.
10*diaconus et presbylcr ordinatus est, et crastinadoininica add. 2. 11* arehiepiscopo Burdegalensi,^.
12* quia pecuniam requirebat pro impositione manuum, contempliiS est et add. 2. 13* facta sinodo in
Francia cpram rege Rolberlo, ubi seplem archiepiscopi adfuerunt. die pentecostes cum sufragaiieis
episcopis add. 2. 14* cum raclonem reddere posset et sese purgare "' a culpa, si vellel, coram papa
Romano " 8, scilicet contempsisse archiepiscopum proprium causa Simoniaca, lamen add. 2.
YARIJE LECTIONES.
,"° cluniaceiifis 1. " ad 1. "'' axi 1. "» in— mortem des. 2. "4 decorem 1. "5 imperavi 1.
,Taarge c. "' sesse pugnare c. "8 roinana c.

NOT.E.
(155) Sic sanctf Martialis ecclesiam appellal; (156) Engolismensi.
ci. Ann. Lem. a. 1017, Mon. SS. II, p. 252./
71 ADEMARIS. CIBIiADIMONACIII " ' 73
satislacieiis, nutiis pedibus,' ciini centiim clericis ct A cli, et per divefsas Occidentis partes nunlii anti-
monachis, oninibus similitcr pedibus nudis, Biluri- cliristi exorti, per. latibula Sese occtillare curabanl,
cam sedem adiit, ubi archiepiscopus aum clero cis el qnoscumque polerant viros et mulieres snbverte-
processit obviam, et cum honore eos deducens, qnod bant. Quidam etiam Aurelianis 7* canonicus can-
ligaverai absolvit (an.<1022).' tor, nomine Theobaldus, qui morluus erat arite
58. Interea 1* caput sancti Johaniis, poslquam triennirim in illii haeresi, ut pefhibebanl probatl vi-
satis ostensum est populis, Teservatum est jussu ri "', religiosus visus fuerat 8*. Cuj'us corpus, post-
Willelmi.ducis, et reconditum in piramide pristina, quam probatum est, ejeciuin est de cimiterio, ju-
ubi inlerius limiamatherio argenleo quod jiendet bente episcopo Odolrico, et projectum invinm. Qui
catenulis1, inclusum, retineiur. His lemporibus co- aulem flainmis jndicali sunt stipradicli decem cuiii
meles velut ensis Iatior et longior contra seplen- Lisoio (158), quem rex valde dilexerat propl.er san-
irionem apparuit. pluribus oestivis noclibus, et per ctitatem, quam eum hnbere credebat, secifri nihil
GalJinm et Paliam e vestigio civitates, caslella et igncm limebant, et a flammis se inlesos exire pro-
monasteria igne cremata sunl plttra; inter; quae miliebanl, el ridentes in medio ignis ligali sunt, et
Carrofum casu flamma conbustum est cum basilica sinefmora penitusin cinerem redacti sunt, ut riec
Salvatoris. Ecclesiam quoque sariclap Crucis sedis B de ossibus residuum inveniretur eorum 9*.
Aurelianis et monasteriuni sancli Benedicli Floria- 60. Quo tempore (an. 1021) Aimiricus princeps
5
cum et alja mulla flamma devoravft. Dux quoque Ronconiensis ll10contra seniorem suum Willelmum
Willelmns, semper cogitans Dei volu ataiem, regti- comitem Egolismoe,-dum ipse Willelmus Romsees-
lafem di^ciplinam resiauravit in Sincto Carrofo set, castrum Fractabotum in Sanctonico extruxit
(an. 1014?), ejectp Petro abbale potentissimo 2*, per dies resurreclionis. Promiserat ei fideliiatem
qui per Simoniacam heresim praelaiioiemoptinuerat super reliquias sanctorum calciameniorum 10*saacti
et saecnlariler 3' locum administrabat, el subrogalo Eparcbii. El quia perj'urus contra ipsum fuit, post
Gunbaldo fegulari et Dei servo, abbate sancti Sa- paucos dies a Josfredo, filio comitis supradicli, cib-
vini 4*. vianle ferro confossus, animara sine mora reliquit.
59. Eolempbre (an. 1022) 10 ex canonicis saiictse Comes vero Willelmus cum Alduino iilio caslrum
Crticis Aurelianis, qui yidebanlur esse reHgiosiores dfu obsedil, el fbrtiter expugnatum capiens dcslru-
aliis^ probali sunt esse Manichei (157). Quos rex' xit, et.pest' multum t.empus iterum reedificaviti et
Rotbertus, cum noUent'5* ad fiderri jreverti, priiiip filio suo Jpsfredo commendavit. Guillelmus vero
a gradu sacerdotii depoiii, deinde ab aecclesia eli- vicecomes Martiliacensis (159) et- fraler ej'us Odoi-
niinari, el demium igne cremari jussit. Nam ipsi:C ricus gravi discordia decertabant cum Alduino fra-
<Iecepti a qiiodam rustico 6*, qui se diccbat facere' tre eprum propler castrum Rofiacum mtllto tempore.
virtutes, et pulverem ex iriortuis pueris secum fere- Unde factturi est, ut« Willelmo comite inter sepa.-
bal, de quo si quem possef coriimuhicare, mox-Ma-' cificarenlur, el pacem ipsam paclumque condilionis
jiicheum faciebal, adorabanl diabolum, .-quiprimo super corpussancli Eparchii eidem jurarent. Quod
eis in JEtyopis, deinde angeli lucis figuralione ap- inler se mentiti el perjurio rei, alter excecatus est,
parebat, et eis miillum cotldie argentum deferebat. aiii duo honore omni privati sunt. Nam Willelmus
Cujus vefbis obedientcs, penitus Ghristum latenter el Odolricus dolo ad se evoCatum'Alduinum prima
resptierant, et abhominaiiones el criinina, qua; dici ebdomada paschse in tradillone, postquam cum eis'
etiam flagitium est, in bcculto exercebanl, et in coeiiaveiat et ineorum liospitiodorniieral, antequam
aperlo cbristianos veros se fallebant. Nihilominus • a lecto surgeret, capiunt, et linguam ei amputanl,
apud Tolosam inventi suni Manichei, ei ipsi destru-. et occulos effodiunt, el ita Rofiacum recuperan.l.

1* Inlefiea—devoravii hoc locodesuni 21;cf. c. 69-70, ii. 4*, 6*. 2*.Secnlari add. 2. 3* et insipide add. .2.
4* recla fecit, que placebaul in oculis Doinini. Ejeclus vero Petrus, ad Sanclum Angelum Lemovicino
monasterib mansit porcrissus pafaiisi, longissima usque ad morlem. add.~2. 5* alicatenus add. 2.
C* PelragoriCeiisi J81 cidcl. 2, . 7^*saiicte Crucis Aurelianensis 2. 8* peribebant herelici ipsi 2.
9* His diebiis quidam e pffncijiibus Egblismensium fJardradus, cum non filium haberel, sedificavit in
Sancionicho pago a riovo in libnbre sancti-Stephaiii prolomariyris cosnobium Baciacense (161), ubi rc-
gulares nionacbos adgregans, veiierabilem Ainardum abbatem proefecit 18'.-Dedicavit ipsum locura
.GrimoardusEgolismensis (an. 1014?), et fraler ejus lslo Sanctonicensis episcopus. Quem locum Garda-
dre, faclo lestamenio, aUilulavilj Bomanse basilicai sancli Petri, ut omnibtts semper aunis tribuium
quinque solidorum argenli exsolvalur super corpus sancli Petri. add. 2. 10* sanctarum caligarum 2.
O. epp. Ertg, . !. -'.,
VARI.E LECTIONES. ,
|
180
l79vivil. rqncomcnsis 1. 181!pelragoricunisi c. 182perfccit c.
NOT^;.. .
/157) Cf. Glnber Rod. III, 8 | (159) Cf. ci 20, n...
(158) Cf. Gesta synodi Aurei. Bouquet X, p. 557.
73 •filSTORIARUMLlBRl TRES. — LIB. 111, - 74
Kcgressus ilaque Roma Willelmus comes, lantam A . occidentem versus. Tempoi-e subsu^it) defiincius
impielatem vindicare decrevit. Et accito duce Wil- csl Benedictns papa (an. 1024), cui succedit Johan-
lelmo, Martiliacum obsedit, desolavit igne combu- nes. Clausit diem Basilius imperator Gi-ccorum (««.
rens, el tradiloribus vitam et jnembra concessit, 1025), imperavit pro eo Constantinus fra.ter ejus.
sed cos omni honore privavit, et Alduino caecitate Excessit bominem Arbertus episcopus Colonisci,inir
mullalo Rofiacum concessit. Et post aliquot annos, raculis post mortem clafescens. Eenricus quot/ ue
jubenle eodem; comiie, Alduinus filius ejus Marti- imperalor morluus est sine iiliis (an. 1024), et sacra
liacum reedificavit, et ad suum opus retinuit. ldem impcrialia moricns reliquit consanguinco 5' suo
quoquc Alduinus, jubenie palre, Montiniacum ca- juniori Conraclo.Qui paulo-post ad exlrema perdu-
slrum a novo extrnxit. ctus, Cononi forlissimo el prudenlissimo prjncipi
61. Quo lempore (an. 1025) duo monachi sancli sceplrum el coronam et lanceam sacram conimeii-
Marcialis ex primoribus, valde religione conspictii, davit, eo tenore ut si viveret haec redderet, si mo-
sanctitaie praeclari, sapientia fulgidi 1*, qui se in- rcretur babcrcl ipse imperium. Quod Dei voltiniate
vicem prae omnibus diligebantj el omne monastc- actum est. Evasitenim languorem, sed privalus «t
riunvduaecoltimpnae sustinebant, ct velut duo cau- imperio. Nam Conon, suadente papa Romano 6' ct
dclabra irradiabant, cl juxla se ad mensam sedebant, g ouinibus cp.iscopiset proceribus regni, quia jiisliiia!
Rotgerius caiilor et Aldcbcrtus armarius 2*, in die- libraiu premonstrabat,imperium assiimpsit.Junioi'7'
sancto Paschae ambo per-visunr videfunl se vocari vero, qui ci occasionem imperandi prebuerat,
a Clirisio, et ipsa ebdomada Iaudabililer finem vilac Civilidiscidi» conlra eum agere coepit, sed Conou8"
acceperunl 3*. Tercius nionachus sanciilaie proba- superior exlitit. Hxc videbantur indicio stellaruni
bilis 4', et mox abbas Ugo, dileelione ,Dei forlissi-. majoris el minoris significari. Langobardi vero fiiw
mus, eos ad coeleslia subsecuti sunt, et succedit imperaloris gavisi-, dcstruunl palatium lmperiale,
Odolricus abbas prudentissimus, quem consecravit quod erat Papioe. Et jugum imperalorium a se
Jordanus episcopus. exctitere volenleSj.venerunl miilli riobiliorcs eoruin
62. Quibus diebus (an. 1025), mense Januario Pictavam urbem ad Willelmum ducem Aquitanprum,
(160), cfrca horam sextam eclipsis solis accidil per- et eum super se regem conslituere cupiebanl. Qui
unam lioram; luna qupque frequentius labofem prudeuter cavens, cum Willelmo coir.ite Egolismui
passa 'est, nunc saiiguinea, nunc cerulea, nunG de- Langobardorum fincs penetravit (.161),el diu placi-
iicfens; dusequoque slellse visse sunl in austro, in tum tenens cum ducibus Italiae, nec in eis fidem ,83
signo leonis, inler se pugnare per totum aulumnum, reperiens, laudem et honorem eorum pro uihili)
major et clarior ab orienle, minor ab occidente. C dtixil. In revertendo sane nuuciaiur '84ei,Wido-
Currebat minor quasi irascens el timens usqug ad , nem^vicecomitem obisse. Et intercedente Willclmo
majorem, quae ad' se -non sinebat eam proximare, comile Egolismensi, praefecitLemovicoevieecomilciu
sed crine^ radiorum lonjrius^oercussam repellebat Ademarum in Ioco defubcli patris sui.

i" sacerdocio sublimali add. 2. 2* canlor inclile generosilatis, frater decani gloriosi Ada.nerti,
armarius 2. 5' correpti brevi 18°et acfi iangore add. 2. 4* Fulcherius acld, 2. 5* reliquit
fratri suo Bruno episcopo urbis Osburc, et archiepiscopo Coloniae, necnon et archiepiscppo Mogontin,
ut ijisi eligerent anles 1,a post se imperatorem. Qui episcopi, adunalo regno, iiulixuriinl lclani is
et 187jcjiniia ad Doiniiiumpro hac causa. Tunc populi elegerunt Coiioneni nepoiein Eenrici impcratoris
defuncli. Episcopi vero saniori consillo elegerunt altefum Cononem 18S,qui ricptem Eenrici in coiijugiuii!
babebal, pro eo quod esset18°fortis animo et reclissimus in judicio. Quem ordinaveriint cpiisccraiionis
oleo in regali gradu apud Mogonciamcivitatem, et tratlideiunt ei septrum et coronam el lanceam
sancli Mauricii. Advenienle vero pascha Roinam cum iiinuiiiero cxercitu tendil, et quia Romani civcs
nolueriinl ei aperire, nec ad effectum pervenieiidum sine plurimo hominum sanguine litso cral, iiolun
Conon imperator paschalem festivitalem cruore humano perfundi, et hac de re Ravenne sese continuii.
lbi (162) domnus papa attulit ei coronam iniperii, et eiiin die sanclo Pasche (an. 1027) in imperib Roma-
noruni inanibus190 suis coronavil. AHovefo anno in ipso sanclse Paschsc.die Aquisgrani iilium sutim
domntis Conon imperator corisecrare jussil in regem. Eralque idem consecraius rex aiate pan-
culus itl, iioniine Enricus (an. 1028)..Ibi inlerfueruiil lam de llalia qtiani de, Gallia 77 episcopi. El iia
domuus Conon, suadeiite 2. 6" Jolianne add, 2.. 7*Junior aulem Conoii 19Jqtri judicio liiubantis populi
eleclus fuerat ciyili;2.. 8" iinperator valuit in tantum, ut ctiin vivum capcrel ct in custpdia quantuui
sibi visum . fuit feliiieret, Hec orofeclo.2.
YARI^; LE.CtlONES..
4 nuncieiur 1. 1B"brevu c.
,83i"a2 fiiiem coiT.fidcm 1. 1R iM vocnbutum jam haua c...
iU 18S 10° tcgibile
creantes? l8'ctjejuni legi non posstint c. conone c. op c. conoui c. ,01 paiiciuilus v.
l>* quo non c.

NOT^E,
(160) Die 24 Jan. Eotlem meiise die 9 eclipsis (161) Cf. Fnlbeiii cpistoloe 118-123.
lunoefuit. (622) Inierpolaiorein plurcs errorcs cominisisso
patct. .
PiTttOL. CXLI. 3
.73 ADEMARIS. CIBARDIMONACHI 7C
• 63. Per liaectempora (an. 1022)Arveus
(163), san- \, tialjs,splendbre festivo obviam exeurites excepefunt '"
ctitate insignis, thesaurarius sancti Maiiini Ttiro- eum, At ubi rumor advenlus ejus Egolismam per-
nis,", obiil in Chrislo, sepultusin alrib basilicseme- venit, omnes principes npn solum Egolismensinni
disead pedes crucifixi. Hic Turonis a nbvo conslruxit sed eliam Petragoricensiumet Sanctonum, omnisque;
oralorium iri honore genetricis Dei, ubi sanclimo- aetaset sexus ad eum pccurrit gaudio perfusa, eum
nialium congregalionemsub regulaemagislerio Deo cernere desiderans. Cleriis verp inonaslicus sancti
«ervire conslituit. Eparchii in vestibus. albis diversisque ornamentis
64. Tunc lemporis comes Andegavensis Folco, cum magna multitudine populi et clericorum sive
cnm manifeste superare nequiret Ar,berlum Ceno- canonicorum. gaudens processit pbyiam .ei extra ci-
mannis comitem 1*, dolo acciit euni in capitolium vitalem riiiliario uno cuiri laudibus et antiphonis.
Sanclonaeurbis, quasi in beneficio urbemipsam ei Et pmnes in excelsum ypciferanles : Te Deum lau-
concedercl-Et incaulum et nihil mali suspicanlein, damtis, deduxerunt eum, ut moris est. Tunc Amal-
inclusum capitolio, nefanda eum cepit tradilione, fredum nionachum, qui cum eo fuefaf; elegit abba-
prinioecbdomadaequadragesimae secu^idodie. Uxor tem ex basilica beali Eparchii, Nam abbas Ricardus
vero ejus uxorem Arberti dolo teniptavit capcre Solbmbria.(165) civitale Greciae cilra Conslantino-
ipso die, antequam virum captum audiret 2*, scd Bpolim I in eundo obierat, cl ibi sepultus est vigilia
ad eam quidamanlicipavit- prodcre cautelam. ldco epifaniorum. Ordinavit supradictum abbatem Roo
Folco uxorem Afberti el sprincipes limens, non est episcopus, ubi ipse comes et abbas sancli Marlialis,
ausus eum intefficere, sed biennio carceralum dili- Odplricus, slipaius.dignilaie monacbPrum, et abba-
genlissime custodivit, et a manibus ejus Dominus les vicini ct maxima nobilitas principum preseulcs
innocentem eripuil. Quo 5*"lempore (an. 1026)glo- adfiierunt. ; '•''.-
riosissimus Ricardus Rotemagensis cbnies obiit, se- 66. Eodem vero-annp correptus est.languore cor-
pultus apud Fescanum coenobium, ini basilica san- ppris idem comes usque ad mortem. Quo anno
clae Trinilatis. Et succedil pro eo Ricardus iilius Sanclonas urbs 4' ab impiis chrislianis concrcmaia
ejus, et ipse rien Iphgp posl tempore j veneno exlin-. esl cum ipsa basilica sancli Pelri sedis epiScopa-
clus esl (an. 1028) succedilque pro eo Rotberlus fra- lis.5*, et diu permansit desertus ipse locus a divino
ter ejiis. cullu, Et h.anc injuriam Dei come,s.supradictusvin-
65. Eo lempore(aH.1026) Willelmus Egolismeiir dicare volens, paulatim coepit viribus corporis de-
sls comes per Bajoariarii iler egil ad sepulchrum; stitui, el in urbeEgolisma secus aecclesiamsancti
Domini (164). Comitati sunt eum Odo Biluricus, Andreaepropter offiliumdivinnm jubet sibi domum
princeps Dolensis,Ricardus abbas Yerdunensis, Ri- P { preparare, in qua aegro.tans decumbere coepit(a*i.
oardus abbas sancli Eparchii Egolismensis, et prin-. 1028). Ubi iiicessaiiter e diversis partibus. curicti
ceps ejbs et consiliarius ejusGiraldus F^anesinus,et principes et nobilcs eum visilabanl. Cumque dicc-
Amalfrediisposlea abbas, et magna caterva nobir rent nonnulli, maleficis artibns eum aegrotare —
lium. Stephanus rex Ungriaecum omni lionore eum solebat enim robusto et sano corpore vigere — tuiic
suscepit et muneribus ditavit. Coepitiler agere men- vero nec more senum nec' inore juvenum cbrpore
sis Oclubris primo die (an. 1026), el pervenil in falesceret, dctecta esl cjuaeilam malelica mulier
sanctam civilatem prima -ebdomadamensis Marcii arles maleficas contra eum exercuisse. Quae curo
(an. 1027)j reversusque est lercia ebdomada mensis non confileretiir, jtuiitio Deicommissiimesl, ulqtiod
Junii ad propria. Divertit per Leinovicam' rever- vefum laiebat eventu victorioeinler duos cainpioncs
Idiis, ubi omnis mullitudo moiiachprum sancti Mar- prpbarelur. Faclis ergo sacfamentis, decerlaverunl

d' filium Ugonis add. 2.. 2'antequam audiretur inler ipsos traditio Arberli 2. 3* Quolempore — prin-,
cipum presenles adfueruiit desitni 2. 4* qiiod dici dolof esl add, 2. 5' Sequeniibusomissis," per-
git 1 : Permansit Stephanus vero, el exiliens corpore inlesus, eadeni ora venit currens pedibus gfaiias
Deo referread luniulum beati Eparchii.ubi nocle praeterilapervigilexcubaverat, eldeindeequitansreyer-
sus csl in civitatem, ut reficeret. Maleficavcro, nmltis loynentis ignorante comite mox excruciata ^*4, nee
sic confessa eslj ct a diabolo cOrdeobturato, nulluin verbum vei vocem exofe proferebat, a iribus vero
tanlumriiulieribus.quecumeainterfuefunlliis 1SBmaleficiis,coiivfciaestlesiimoniis, quasdamque fantaslicas
ex limo m terra
imagines desublus 98 eedem "
riiulieresexlracxerunlcoramomnibus,.ja'mpuirefaclas
diulurnitale.Comes ergo pepercit "! maleficemulieri, nec sivit eam tormenlari ulterius, et vitam ei con-
cessit. Narrat Hieronymus in exposicione Danielis quaeeliam in Gestis'epp. Engol. c.iSleguntur. Hascin
lequentibut qttouuecum2 conveniuntted mulla plura conlinent addifamenla.
VARLE LECTIONES.
hic desujit 2 ubi pra Turonis etidm furoris legitur. 194eecruciata c. ["' Jino Ge;la epp.
1,3 Turonts --r—
Eng. c. 25. "* cedem c. 1Mpulrbfacta c 198pepersit c.
NOTJ;.
(163) Cf. Glaber Rbd. III, 4. novellaadhuc Chrisiiamtas pcr Cngriam el Sclnvo-
(164) Gesla epp. Engol. c. 25 add. : Nam ante niam erai.t
eumper illas partes nullut prwterier\at, qtiippeqttia ( 65) Selemliria.
7-!?- HISTORIARUMLIBRI f RES. — LIB. III. 78
iritersc diu hiulliimqiie. niissus comitis Stejihanus \ jenies jacet in loco sancli Eparchii 3*. llaque posi
ct -defensor malefica? Willelmus. Stephanu.s vietor sepulluram ejus processcrunt episcopi cum clero vt
sine dariipnqsui corporis fuil; alter capile qiiSssalo, populo ad sanctam processionem dominicam, et sta-
saiiguine cooperlus; ab hora lercia usque rioriamin tionem 4* peregerunt. Successil pro Wilielmo llil-
pedibus stans, victus semivivus in manibus depor- duinus filius ejus in pfincipatu Egolisma?, et prac-
liittis, longo ls" tempore leclo decubuit; Nee sic clarum laelieise signum in inilio priiicipatus ejus
malefica confessa esl, a iribus lamen mulieribus; ostensum est, cum de dolbre sepullurac transiitpo-
quoehis lnaleficiiscum ea iiiterfiicfuni, teslinioniis pulus adlaelitiam,obviamDoniirioexclamans:Osanna
convicta est. Narrat Hieronymus, Aiilhiocum^ 00. inexcelsis; benediciumregnum palris nostri Duvid,
Epifanen fantasiis ma!cficoru'm-versumin amcnliam, preferens nianibtis victoriaepaimas, ramos securiia-
ct quibusJameiTOribus oppressum mOrbo inlciisse. tis el fiores suavilalis. Optttlil supradiclusWilleliiius
Nec 1*niiriiiii, si Deus permiltil, chrisiianum presli- prp sepultura sua sanctoEjiarcbio diversael preciosa
giis maleficorum eorpore aigrolare, cum bealum Job munera 5*, auro et argenlo multo, et curpivil so4
sciamus a diabolo percussum gravi ulcere* el Pau- "1'asnacumBOscum,,'et laxftvit (166) duo candclabra
Itim ab angelo.sathanae colaphizalum , ncc timcnda argentoa pensanlia trecentos solidps, et laxavit
sil-corporis perituri acgrolatio., graviorque sil ani- R. uiiam crucein auream ctun gemmis processionalem.
maiuin quani cofporum pcrcussio. Comes ergo pe- 67. Crastina vero m post sepuliuiam ejus dic
percit malefica:mulieri nec siiiit eam lormentari. Ab Blavia castrum dolo sublractum est comili Alduiuo
cpiscopis vero ei abbalibus peuitenciam accipiens a Josfredo fralre ejus. MPx 6* comes Uduinus cum
idcm Willelmus coiries, omniaque sua disponenSi et viiittte mililari illuc tendil, cl cilo ipsum castrum
inler filios suos et conjugem suam nomiiialim, capiensin iledilionem accepit.ct missa illic cuslodia
proul sibi visum esl, honorem suum ordinaiis, m.l liini, Egolismam regreditur ad celebraiidum
reeonciliatus et absolutus est, et- loto qttadra- pascha. Qtio regresso, frater ejus Josfrcdus per dies
gosimae tempore inissas el culiuni *01Dei frequen- forlissimos parasceve el sepuliurse el paschae contia
tavit, quousq-ie prima ebclomada niajori ante Blaviam extruxil aliud novum caslellum. lloc coiu-
pasclia oleo sancto et vialico iiuinireiur, ct ligno sos peiio, Ilduinus nequaquam piseierniisil opus Dei, scd
crucis adorato ci, deosculato, in nianiluis ejriscopi cuin magna gioria et laelicia sanclum pascha ccle-
Roonis et saeerdotum spiritum laudabili fine el me- bravil (Ajsril. 14). Et posl diem terciuni feslivitaiis,
nioria Deo redderet "3 (ttn. 1028, Apr. 6). Per bi- commoto clecto exercilu, ad belluin coniriiillcnduni
duunrobservatiim esl corpus ejus a clericis ct niq- exiit; audiverat enim fralrem suuni velle cum co
nachis in basiiica sedis Petri aposloli. Planclu 2' confligi et exeroilum adgregari. Itaque cnslrum
tota^civilas feplcta esl. Dominica sancta (Apr. 1) noviter munilum bbsedil 7*, el prelium praesloJalur
osanna cnm raiiiis el floribus deiatum est corpus ad feroci corde. Sed nequaquam frater ejus praesunisii
basilicam beati Eparchii, el sepullum ibi anle altare eum laccscere "6 ad pugnani, videns robustam euiii
sancti Dionisii. Sepelierunt cum duo episcppi Roo habere inanum; et 8* post dies oclo, expugnato et
Egolismensis el Arnaidus Pelragoricensis. Ad capiid caplo caslro, supplex vcnil ad eum, cui proiinus
ejus jussit filius ejus Alduinus poni tabulam pltiiii- comes UJuiniis ignovit et pacem consensit, ct facii
bcam ila scriplam : Hiv jacet domnus et amabilis sunl aniici. Et luncin beueficio tres parles Blaviaj
Witlelmus coinesEgolismw, qui ipso anno,rjuo venii comcs concessit fratri'suo Josfrodo, quarlam sibi
de Hierusalem, obiil in pace 8 Idus Aprilis, vigilia rclinuit, el condilionibus congruis pacificali sunl
osanna, 1028 anno ab incarnalione, el lola sua pro- amore praecipuo 0\
i' Nec— torriienlari desunl. 2, ubi ultima lamen supra leguntur; cf. «. 2'. 2" Plancln t. c. r. est sle
sunt 2, legttntur in Geslis epp. Enijol,, ubi eitam addiuir: luultiludo. nobilium el tnrbarum uiidique
flens advcnit. 3* lntcrca jussu Alduini ilanimis cxusie sunl malefice niulieres extra urbem. Post-
quani vero comes sepullus est, mox processerunt 2. G. epp.- Eng. 4' sollemniter add. 2.
5* lam in terrisquam in filiis 207, auro etargento multo aliisque rebus. lntcr cetera SOsdonaria oblulii
crucem aureani cuni gemmis preciosis pensaiiiem Jibras septeni, candelabra argenlea Sarrasenisca ,0'
fabrefacta peiisaniia sle libras quindecim, 2. G. epp. Eng., quw eliam add.: lotam silvam de Veniaco,
quaeantiquiius iu dominiosancti Eparchii fueral, sed demum propler abalicnala illi erat ab anleccssoribus
coniitibus'. 6' Moxcomes — exeicitum adgregari desunt 2. 7' ilico add. 2.' 8* et post — sunt ainici
desunl 2. 9" Tttnc Josfrcdus filium 2l1-suum commendavil in manibus fratri stio Alduinocomili propter
castra duo, quaesunt in Sanclonico, scilicet Archiacum et Bolanivillam, qnse seniper adlijieiit ad
comileni Sls E"olisinenseni *u add. 2. G. epp. Eng.

VARLE LECflONE*;.
I ^9 longuo 1. s0° anlliiocum eraso h 1. s01 cullu 1. S0*lignum 1. sos reddere 1. ^°_ 4 forl. legen
dum .•gueipivit. *" u. die p. s. e. dic 1. 206lasespere 1. m silvis G. epp. Eng, sos ca c. s" sar-
i-avifaG. epp. Encj. sl° ]>ciisancicc. su filiu c. Slscoinilatum G. cpp. Eng. sl3 ciglmerisemc.

NOT^.
(165) Id csl dimisil, tradidil, a laxare, 'aisser.
79 , . . ADEMARIS. CIBARDI MONACHT *>.'
: 68. Qun tempeslatc Odolricus, sanbli Marcialis A oecclesiam Bei catliolicam venerari. Sfgulno' vefp
abbas vigHaMiissiunclionestalis,Egolismam venit ad Biinlegalensi defuneto archiepiscopo(circa H«.1020),
Ilduinum comitem. Ipse vero tunc donavit sancto ct Acio post eum ordinalo, ei non tonge post viia
Marciali aecclesiamsanctae Marise in lerritorio Bur- privato, dux Aquilaniae.Willelmus et dux Wasco»-
degalensi cum insula magna Dornoniaet'67), in qua niae Sancius, adgregato conventu aput Blavianv
est sita; et est ipsa insula vel secclesia uno plus (circa an. 1027), conslituerunt arebiepiscopumr
miliario a caslro Fronchico, quod erai in dominio Golcfridum, nalione , 14 Francum, mpribufr hone-
proprietalis supradicli comitis cum omnibus in cir- stuin. Qui ibidcm 3* consecratus esl a suffraga-
cuitii terris et castellis. Quam possessibnem retine- neiss" ejiiscopis4*.
bat ex jure haereditario uxoris suse iiobilissimae, ' 70. Rex quotiue NavarroeSancius, adhibitis secum
i
coiniiissseAluiziae.Pater vero ejus Willelmus rever- Wasconibus, super Sarracenos exercitum duxit, et
sus a Hierosolimis, inultis principibus 1*bonum fuit devaslata Hispania, cum miiltis Spoliis et magno
exemplum. Confestim enim Isimbertus cpiscoptiS: triumpho remeavit (an. 1027). Ipso denique anno
Piclavimis, et Jordanus episcopus Lemovicus, ef rex Gallitianus Adefonsus Sarraeenos popuialus est
comes Fulco, pluresque primatum 2* Hierosolimam magna infestalione, el quadam Hispanisccivilaie per
lcndtiiil. ; B obsidionem pene 5' sese tradente ei, dum ipse, ar^v
69. llis tliebusconcilium adgregavit cpiscoporum mis depositis, furentes exlrinsecus christianas a
cl abbalum dux Willelmus apud Sanctum Carrofum, certamine sedaret hostium, ab adversariis, quibus
propler extingiiendas haereses, quoe vijlgo a Mani- parcere deliberavit, iclu sagittse foris muros vulnc^
cheis disseminabantur. Ibi adfuerunt omnes Aquita- ratus-interlit, et sic exercitus ejus dolore non sino
niae principes, qtiibus precepit paceiri firmare et magno regreditur, lugens principem suum 6*.
1" nobilibus, mediocribus et pauperibus 2. Gesta epp. Eng. 2* et infinita mulliludo mediocrium el pan-
pcrum acdivitum add. 2. G. epp. Eng- 3 apud Saiictum Romanum add. 2. 4* Nain Hislo episco-
"•
pus Sanctijnicensis,
1, qui arcbiepiscopatum ipsiim suscepcrat vivente et roganle Atio paralisi dampnalo,.
SI)onte-, dereliquid secundum canorium inslituta add. % 5* deesl 2. 6' fortissimum add. 2.

j VARIiE LECTIONES.
814natione1. "* suffraneisl. •" epis scesTbnioscisc. s" spontie \,

N0T.E.
(167) Dordpgne.

CUMMEMORA.TIO

ABBATUM LEMOVICENSIUM

BASilJlCiE S. MARTIALISAPOSTOLI,

Auctore Ad^maro monacho S. Cibardi.

(Apud Labbeum, Bibliotheca nova mss. II, 271.)

Anno 848 ab incarnalioneDominiJindiclione xi C ex semilipsis abbatem conslituere, sed regulaiem


'j
pridie RalcndasAprilis, temporibus.regum Lolharii abbatem sancli Savini nomine Dodonem-sibi abba-
ct Caroli Calvi, nono anno posl morllem Ludovici tem elegerunt, et perfecte regularesexstitertint..
imperatoris, filii Caroli Magni imperatoris et prae- Primusilaque abbas hujus loci ex monacho fuit
lium Fontaneticum, mutatus esl canoriicalishabitus idem Dodo, et prsefuit tribus annis.
in monaslicum in basilica Salvatofis muiidi el Mar- Secundus abbas Abboprsefuil annis.xi, cujusanno
tialisejus aposloli Lemovica civilale. quinlo Carolus Calvus in regem Leinovicas nncttis
Iloc Ainardus abbas ipsius loci noii invilus, sed esl a Racjulfo Bituricensi archiepiscopo, et Slodilo
voluniarius cum ipsis canpnicis, Dee inspirarile, Lemovicensi episcopo, et aliis Francine et Aquilaniae
cgil, et tam ipse quam omnes canonici cjus seniet- et ltalia; el Burgundiae mullis archiepiseopis ot cpi-
iiisos in coJcm loco monaclios fcceruut et noluerunt scopis. HoCanno coenobium Bellp-Iocum a Rodulfo
81 , COMMEMORATIO ABBATUMLEMOV. ,82
archiepiscepo funJalum el consccratum, el S. A panense juxta castelltim Polentiam-;Tcrtius quocjue
Geraldtis Auriliacensis natus cst. Obiit Abbo xiv Raimundusjunior nalu germanus exslitil amborum.
Kalend. Junii. cujusego Ademarus filiusfui matre Hildegardc [sive
Tertius abbas praemitBeriedielus annis xv. Hiqtis Aldearde].
prsesulatu Normanni cocperunl seprimum (168) ef- Post Aimonem abbalem vacavil abbatia xxxi an-
fundere in Franciam et Aquilaniam; obiil xiv Ka- nis sine paslore. Illtun enim qui tot annis praefuit
iendas Februarii. StPdilo cpiscopo succedit Aldo tnntum non profuit, nolo in Catalogo a.bbatum po-
episcopus et obiil Npnis Octobris, sepullus in basi- ncre, cum injuslum boc sit. Nam habilu ncquaquam
iica SaJvatoris Lemovicse.Post eum Geilo episcopus nronachali, sed canotiicali, imo Jaicali per lotannos
exslilit, qui pbiit iv Idus Julii. Post cum Anselmus principatum loci tenuit solo nomine abbas. Qui vult
episcopalum tcnuit. ejtis nomenscire,Aimericus vocaluscst. Hujus anno
Quartus abbas pracfuit Gonsindus annis xvin. Hn- x monasterium S. Martialis divino judicio igne Cre-
jus secundo anno Caroius Calvns impcrator obiit ct mattim esl. Hic omnem lerram monasierii hujus ct
JHiuscjus Ludovicus Balbus regnum suscepil. Hic ecclesias tam parenlibus suis quam cacleris soecula-
tribus annis postquam regnassel obiit et filius cjus ribus pplestaiibus dare nen timuil. Hic tertio dio
€aro!us regnum suscepit (169), cui Odp rex regnum B ante morlem suam habilum monachi induit, limens
abstulit et prp eoTegiiavil. Hnnc abbalem non mil—. •perjurium qued regi Hlolliarip in Francia iirmave-
lerem in catalogo, nisi fuissct monastico habilu in- rat, qnandpa rege abbas constitutus est. Namjura-
dnlus. Nam nimis corde saecularis multas ecclesias vit regi se monachum fieri, sed dcrisor Dei usque
«I terras a basilica Martiaiis aposloli abstulit ct sae- ad morlem distulit, qui nisi scclus praesumplionis
ciilaiibns polestalibus inutilitcr concessit. Obiit vn cjus delereteum, nonus abbas scriberelur.
Kal. Novembris. Nonus abbas Guigo praefuil annis XVII.Obiit Ego-
Quinlus abbas Fulbertus prxfuit annis vi. Obiil ix lismx teiiio Kalendas Oclobris, sepullus in Jiasilica
Kalend. Februarii. IIujus anno qninto Odo rex obiit S. Eparchii ante allare sancti Sihaphani, quia et ds
el Carlus Minor regnum recuperavit. Ipso anno An- ipso monasterio abbas erat. Hic Adalbertum supra-
selmus episcopus Lemovicensis obiil y Itlus Fe- diclum consliluit sibi dccanum in basilica sancli
bruafii, sepultus in basilica^Salvatoris juxla corpus Marlialis. Hiijus anno duodecimo rex Hlotharitis Le-
stipradicti Aldonis episcopi. movicas venit, praecepitqueabbali ut oedificaretmu-
Sextus abbas Fulberlus praefuii annis xx. Hujus ros caslri; qui reversus in Franciam posl paucos
anno sexlo sam-lus Geraldus apud Auriiiacum obiil dics moituus est, et progcnies ejus deinceps regno
tertio Idtis Octobris, sepnltus in monasterio Pctri ^ privata est. Nam frater ejus Carolus in carcerem
aposloli quod lp.seoedificaverat. Hujus abbatis anno inissus esl ab Ugone dtice, et ipse Ugo rex factiu
decimo nono obiit Guillelmtis dux, comes Arvernis, cst, cujus filius Robertus, rex sapientissimus et piis-
qui Cliiniacumccenbbiumaedificavit(170).Idomabbas simus, usque hodie vivit. Ipsius abbatis principatti
Fulberlus obiil Kalendis Februarii. crypla aurca Marlialis apostoli media nocte igne est
Seplimus abbas Slephanus prafuit annis xvn,- cumbusta, cadente candela una minus "reslincta in-
obiit xvm Kalend. Decembris. Hic composuit super ler.muliiludinem candelaruin,etIapidespreiiosiisimi
altare Salvaloris' ecclesiam ex auro et gemmis et lnnc ab igne corrnpti stinl, ct quitlquid inlra domuin
argcnto quam vocant Muneram. Ilic turres in ca- ipsam erat quod ardere polerat, ilammis concreina-
sello S. Marlialis duas fecit, unam coritra Senlarios lum esl, libri cremali, aurum et argenium liquefa-
nomine Orgoletam, alteram conlra Arenas nomine ctum ct intra quindecim dies cripla aurea cumgem-
Fustiviam, proecipicnte hoc' rege Carolo Minore ad mis a novo reslaurala esl a Josbeflocuslode sepulcii
repellendum Guillelmum ducem, Pictavinum coroi- monacho. ldem Josbcrlus icouem auream sancti
tem, et ex nomine suo ipsum caslelltim noniiiiavit Mnrtialis aposloli fecit, sedenleiii super altare, et
Sicnopolim, quasi Siephani civilatem (171). . j.
] manu dexlra populum benedicentem, sinislra librurji,
Octavus abbas Aimb proefuitannis sex. Obiit No- tenenlem Evangelii. Supradictum incendium iit
nis Maii. Hic amiciliam habuil cum S. OdoneClu- iuciise Junio accidit anle feslivitatem sanpti Mar-
niacensi abbale, cui j'ussit edere Vilam S. Geraldi. tialis.
Ilic Turpionem episcopum Lemovicensem, fratrem Decimusabbas Josfredus pracfuitannis vn, Obiit v
snum, summo amore cxcoluil et lertio post obituni Idus Oclobris. Hujus principalu pj.aga ignis super;
cj"nsanno eidera S. Turpio episcopusobiil vm Ka- corpora Aquitanorum desaeviil el mor.lui suril plus
lendas Atigusti. Ex cujus neple Oflicia nomine, nali c|iiadraginla millia hominum ab eadem peslflcnlia.
sunt Adalbertus decanus et Rotgerius palre Fulche- Ideo Josfredus abbns et episcopi Aquitaniaeadtinaii
lio in proprio jure hseredilario, quod vocatur Cam- Lemovicaglevayerufit,coxpus sancti Martialis apo- '

(168) Imo potius sccunda irruptioiie. veriJ^aliisque etiam. erudi.lissimisviris causam cr~
i!69| Erral. tqndi jiraebueril. .
(170)Quod vcrissimum csl quanquamreliiclctur (171) ln Calafogo Gallice eprumdem sancti Mar-
Beslius, scribatque auctorem liunc falsnm fuisse, lialis ablialum emciidatitis dicilur Stepliiii:o;}o!iseii.
cuin ipse et ex male intcllecto Flodoardi loco crra-. ^, pprlajdicuntur, non lurrcs.
,**> A EMARI S. CIBARDI MONACfll 84
stofi el in tnontem Gaudii transtulerunt, et exinde . stolatu sancti Marlialis, cur alii in apostolorum,
pritlie Nonas Decembrislumulo suo resiiluerurit, et alii in Confessorumnumerp eum tenere videbantur.
«essavit pestilentia ignis. Ilic de icpna aurea locu- Qui in numero confessorum eum lenebant, ideo hoe
lum fecit aureum cum gemmis in quo vectum est agebanl quia non putabant aliquos esse - apostplos
corpus sancli Marlialis. Hic duas crtices ex aurp et practepduodecim.Alii verP hoc agebanl, quia nomen
gCMiimis fecit. cjus iii quatuor eyangelistis non reperiebanl. Qui
Unilfccimusabbas Adatbaldus prsefuit annis ix. Hic yero saniori consilio intellecla sapiebant, afiifma-
regaliter basilicam S. Marlialis recuperavit. Hujus bant eum essp apostolum. uiiuin praecipuum post
liiincipatu supradictus decanus Adalbertus, vifcla- dnodeCini, qnia cum duodeQim conversatns esl et
rissiriius, obiil xi Kalendas Maii. Juxta eum iriortiius eamdem gpaliam aposlolatus, quam el ilji, a Dor
est Adalbaldus tertio mense, hoc est xi Kalendas mino. accipere meruit. In qup concilio ab oinnibus
Augiisli. definitum est non eumnumerari nisi in calalogp
Duodecimus abbas ilidem Josfredus proefuit annis aposlolonim, sjcul.elJoanii.es evangelista, qui in
duodeCim. Hic coronam auream cum gemmis pen- pace migravit, debere. Nam plurima testimonia, re-
ilentem arile corpus beati Mariialis fecit. Hic a novo perta' suiit anliquilus eum in Litaniis el in aliis
basilicam Salvatoris magnifico opei-e renovavit. scriptis aposlolum fateri per Galliam et.Brilanniam,
Iliij'us terlio anno sepulcrum Domini Jesu Christi ltaliam et Hispaniam, et illos. esse Hebionitas hae-
apud Hierosolymam confraclum est s Saracenis et relicos, qui non credunt praeter duodecim aposto-
Judaeis, et coeteroeecclesioeper ipsam provinciam : los. Nam gesta ejus canonica semper ab Ecclesia
so'a ecclesia Belhlehem, ubi natus est, confringi recepla satis declarant privilegium apostplatus ejus;
noii poliiii. Nam virlus Dei eam defeodit, et Sara- et quia sine dubilalione umis est de septuaginta
cenos qui cam yiolare venerant, pessima morte dno.bus apostolis qtios Dominus misit velut agnos
omnes exstirixit : crepiierunl enim mox venlribus inter lupos-, quos sepluaginta duos- non sobim
omnes, et ira Dei secula c-sl snper.Saracenos, et Grseci, verum etiam , Lucas eyangelista et Paulus,
inortui sunt lam fanie quam peslilentia per tres apostolus in Epistola ad Corinthios prima vncat
aunos Saracenoruiii et Judaeorum plus quam non- aposlolos. [Nam et apud Graecos sapienliores Mar-
genlies ceiitum millia. Gonfraclum esl auiem idem tialis aposlolus .nolissimus est. Hic a Francia re-
sepulcrum tcrtio Kalendas Oclobris, ei mox ab ipsis diens mox sicut comperit yerilaiem in concilio,;
Saracenis coepil reaedificari; fuenint enim limore Marlialem scripsit in Lilaniis. inter aposlplos,
perlerrili. Hiijus abbntis anno decimo, Dominicse non conGdens disputalioni proprjoe, sed aiitiquis
medbe Qtiadragesimse nocle, dum inlrarent lurbae testimoniis, ct exinde ex ioio, non ex parte Mar-
atl Matiilinas in basilicam yelust.ari Sal.valoris, tialis acclamalus est apostolus ab pninibus ca-
impressidne nimia in introitu portarum quinqna- thplicis, et cpnfusi sunt Ilebionitae, Hujus sexto
giiiia duo lipmines exslincii stiul. Obiit ipse Josfre- annp pbiit Rogerius frater Adalberti-decani, yir
«lus Npnis Decembris. clarissiinus, et meus niagisler et palruus^ sexto,
Decimus lertius abbas Hugo prxfuit annis sex. Kalendas Maii; post eum .die tricesima secJJiida
Hic in Francia collaiioneni fecit-cum rege Roberto mortuus est ide.mabba.s Ugp, sexto Kalendas Junii:
et a,rchiepiscopoBituricensi Ganzlenp, et cnm niul- quorum animas libi comiiiendo, Dpmine Jesu.
tis epfscopis ct sapientibus viris Franciae, de apo-
Qm sequuntur non suntAdemari, sed altenus cujuspiam moxiachi, Hehqs ae lioflaco
"'.'".'" nominati, etc.'
Decimus qnarlns abbas Odplricus prsefuit. Isie quintjuaginla annog et noyem menses loctim istum,
<;oLmparayitduo pallia leonina, et lextum Evan- religiose alque fideliter gubcrnassel, ipsumqu?, ut
gelii riiinoremde auro, et fecit dedicare caput istius dictnm est, bonis omnibus adornasset, anno ab in-.1,
ecclesiaecum magno Jionore, el redeni t duas eccle- carnatipne Dpmini 1114 in pace quievit, decimo
sias, muros ct caslellum. Quinlo Ralendas Octobris Kalendas Septembris, e.t i.ncapiiulo quiescit.
obiit. Dccimus octavus exstitil Bernardus abbas.
Decimus quinliis Pelrus abbas praefuit, qui fecit Decimus nonus domiius Amblardus, magnae reli-
porlain a Moiirmelier. gionis et honeslalis vir, in cujus leinppre lioc nio-
Decimus scxtus post eum Mainardtis abbas prae- nasterium cum adjacenti villa iucendio concrema-
fuii. : lumesl(173). Rexit monasierium islud per anntis
Decimus sepli.mus loci istius abbas sancta?, ac viginti octo. Qbiil anno 1143. Qui proecepitconsu-
venerabilis memoriae dpminus exslitit Ademarus. lihus ut facerenl murpscl fossala.
llic igitiir quanlum lpcum hunc prae caeteris qni Vicesimus exslilit abbas Alberlus, yir adniodtiui
anie se fueranl, nobilitayeril, qualiterve eum in veiigio.suset honcst.us, rexit per annos tredeeim •
nrtline el religione, simulque in reruml temppraljum obiit aiino 1150, quinto lduS Augusli.
ropia arnpl.iaverit, ad plenum narrari npn potest. Vicesimus primus^ domnus Petrus, yir magna-
Posl hacc igitur et-alia bona quamphifima cum per religionis et lionestalfs, praefuit per quatuor aimos,
(173) Anno 1121, combusium caslrum S. Martiiiliis, ct monasierium ipsius cum nmnibus officinis.
85 COMMEMORATIQ ABBATUMLEMOV, «6
ct menses tres. Obiit duodecimo anno Kalendas j\ mensem antequam decederetj currn paslorali in
Septembris. capilulo resignavit; et cum ad diem praefixum per-
Vicesimus secundus abbas Petrus y; vir TJiingnoe agendae eteclionis lam domnus abbas Cluniacensis
religionis et honestatis, pravorumque"riiorttm jrigi—" quairi priores el prcepositi, ct alir multi ex nostris
dus corrector. Rexit per tredecim annos et menses pariter convenissent, in bona confessione inler eos
oclo. Obiit quarlo Idus Septembris, anno ab ipcar- qtii s.imul convenerant, animam exhalavit, nocto
natione Domini 1164. In quo anrid sedala' est terii- videlicet praecedenli diem electionis, dum conven-
pestas inler Henricum probissimum regem Anglise lus Coniplelorium celebrasset. In -crastino libere
terrae ct filiossuos, -quae fere per tlubs annos dura- elecVcelebfala est,, feria securida iradilur> liono-,
vit, elc. Ilelias de Rbfiaco capellaiius suus, earum rilice sepulturse, prsesenlibus episcopis JoanneLc-
rerum scriptor, quem de suo beheplaciio hujus eb- ijiovicenSi,G.Cadurcensi, et abbalibus Cluniaeensi,.
ciesise monachum fecit. noviter electo S. Martialis, S. Pelri Solemniacensis,»
Vicesimus tertius abbas domnus Isembertus, vir S. Auguslirii, S. Martini.
mitissimus et quielus, et ad potentes multuiri gra- Vicesimus quarlus demnus Hugp sexde.cim annis;.
liosus. Exaclionem quam episcopus Lemovieensis;, Vicesimus- quinlus abbas Pelrus de la Grissa
vel canpnici sub nomine confralriae, a populo vio- B «Jictus.
lenter expetebant, sedulis reclamalionibus irritam Vicesimus sexlus, Pelrus Davalacum.
fecit. Rexit, per viginli quatuor annos. Per unum
a
Retiqua non potuerunt legi in ms. codice, inquit Joannes Besliuz, cujus apographum
V. cl. JacoboPuteano nobis cumplerisque aliis ejusdemTdoctissimi scriptoris chirograpnis
commUnicatumbona fide expressimus.
:Subjicilur iste Catatogus eorumdem abbatum.
Ainardus abbas saccularis resignavit anno 848 flugo de Brossa pfior 16, bbiit 1218.
Dodo ' ' an. 3' Pelrus Ia Griffa praiposilus de Rossac 10, m. 3.
Abbo 11. Petrus Davalcum -.... -
Benediclus 15. Guillelmus 19, m. 2. -
Gossindus Raimundus Gaucelin «b. 1215.
18,
Fulberlus 6. Guillelmus .....
Fulberlus 20. Gtiillelmus '
Slephanu» 17. Jacbbus
6. Pelrus -....
Aymo ' Geraldus.
Aimericus 31.
Guigo . 17. Guido.'
• , •.
Josfredus 7. Gualfiardus.
Adajbaldus 9.
' ' (Cwterps omnes repelesis exGallia Christiana Clatt^
Jisfredus ' _" ' - "12, dii Roberti. Nec pmittenda ex nu. codice qttw is-
Hugo ,6. quunturibidem.)
Odolricus p Terlio Kalendas Septembris, anno ab incarria-
Anteriiis 7.: lione Domini 1066, combustio Lemovicensis civili-
Petrus 1. tis, in qua obierunt cenlum el viginli hominea'
Mainardus .-......, Item. anno 1105 Kalendis Junii,' cembusta est civi-
i
Ademafus , an. 50 et m. 9. las Lemovica ab hominibus de caslro S. Miuiialis.;
Bernardus 2." in qua combuslione concremata est maler ecclesia
Amblardus ^-28. S. Stephani cuni omnibus bllicinis suis, et mona-
Albertus 13. gterium Sanctse Marisesimiiiler, et ecclesia S. Joan-
Pelrus prior Clun. 3, m. 5. nis Baptistsc, el S. Mauiicii, et S. Trinilatis, "~et.
Pelrus ahbas S. Aug. < 13, m. 8. S. Gcnesii, et S. Domnpleni.
Isambcrtus Escoblaii, prior de Rofiaco • 24.
»7 ADEMARIS. CIBAKDIMONACHl '88

ADEMARI

EPISTOLA

DE APOSTOLATU SANCTT MARTIALIS.


(Apud Mabill. Annal. lom. IV, Append., p. 717.)

I ADMONITIO.
- lib. LVI,n. 49)
(Mabill. AnnaL,

Habilum estboe anno apodLemovicas concilium, A ibique toto menso Septembri remoratus, frequeiiies
tcsie Ademaro Cabanensi in apologettpa episiola de de eodem argnmeiilo collaliones habueral, roaxime
"ipostolatiisancti Martialis, quem conlfa Benedictnm in conventiculomonacltorum Egolismensiumet Bran-
Cluserisis monaslerii priorem asperiore siylo propu- tosmensium, qui illuc ad festum nalivitatis beaise
gnavit. Inscripla est hsec epistola Jordano Lemo- Marise convenerant, multosque in suanj sententiam
viccnsi episcopo, Odolrico doctissimo abbati mona- perlraxerat, gloriatus, Ademarum apud Lemovica3 a
tteriorum beatiMarlialis,Rainaldo levi aeet Alberico, se deyictum et superatuni fuisse. Idubi rescivit per
«•aelerisquemajoris beati Stepharii ccclesiae cano- suos Ademarus, acrem illam el aculeatam adversns
nicis; Aimerico, Petro ac Geraldo decano alque Benediclum scripsit epislolam, in qua ea qtiae in
Adelardo, aliisquc sancti Marlialis monachis; En- disceptatione Lemovicensi dicta actaqne fuerant,
gelrico, fratriqueej'us.Teotardo beatae-MariaeAni- commemorat; multaque gloriantcr a Beriedicto pro-
ciensis canonicis ; Wernoni gramniatiqo beali Pelri lala, nempe se nepotem esse abbatfs Clusensis, no-
s-posloli Betliloacensis ecclesiae monacho; Geraldb vem annis grammalieae in Longobardia el Francia
sancti Augustini Lcmovicensis monaslerii abbati, sluduisse, et duo millia solidorum magistris spis
Rotgerio sanctoeValeriaeCambonensis coenobii prae^ dedisse ; se duas magnas domos habere libris omnis
jiosito; iiem Gefaltlo doctissimo Sollemniacensi ab- " generis refertas ; et poslquam e scbola exierit, fore
J ati, Arnaldo Rotheriensi et Theodericp Metlensi ul nemo sub coelo ipso sapientior futufus sit. Ad
cpiscopis, necnon Cunegundi augusta:, Cononi seu liaep se priorem esse monasierii de Clusa, ibidemque
Conrado Csesari Augusto, Willelmo Aquilariofum posl inortem avtincitli sui futurum abbalem ; et
tltici, denique Joanni Romano papae. Ex bislres jio- in'ut]a id genus, quae ab Ademaro saltem exiiggerala
siremos aliis se intermiscere ait.ut, si Jbrte haec non dubito- Certe Ademartis ipse modestiaefines hac
cpistola ad eos pervenit, suae senlei liaearrideant. in epislola excessit, in qua Benedictum omni convi-
Cicleros praediclq Lemoyiccnsi conc lio inlcrftiisse cioruni genereaflicit, Hebionitam ct hsereticuiri eum
pulo, de qup haec subii|t Ademarns. «A vobis quidern appell.uis, ob hatic scilicet causam quod sancli Mar-
iion sinegrandi exaltalione, finilo concilio Lemovi- tialis aposlolalum refcllerel. Hunc aulem ita nior-
cerisi, quarlo die mensis Augusti abcessi, reyertens diCus asserebal Ademarus, ut, eliamsi aliter papa
;id Egolismam civilatem, ubi ab ipsa tenerriina pue- siatueret,.se ei non obedilurumdicat, iic Deo, qui
liiia hacteuus, oelate quadragenariusj vilam in mo- Marlialem aiioslolnm crcassel, non obedire videre-
n.isierip beati Eparchii transigo. i Porro annum quo tur.. Porro hanc qusestionem deliniri non posse nisi
laec scrihejiat, in consequentiblis diserte exprimil „ in generali concilio omnium episcpporum Galliae et
his verbis. i Nam adhuc usque in praesentem annum Italiae una cum papa Romano. Cuirieodem Renedicto
qiioToquiniur, qui- esl millesimus xxyin ab incarna- Lemovicas venisse dicitur Bernardils quidarii, Ra-
t one Domini nostri Jesu Chrisli, per iiulictioiicm xi, %'e'nnaemonachus, medicinae arlis perims, qiii idem
nb assumpiionc aulem beati aposloli IMartiaiisnon- cuni Benediclo sentiebat. In eadem qtioque sententia
gentesimus quincjuagesimusquarlus, non stml nisi erat Salgionius, excanonico faclus monacliusAnge-
CLXanni, ex qup monasticus ordo in lioc loco, » riacensis, qui tamen aiebal se cum Hierosolyinam
liempe sancti Marlialis, «iransmutaliis esl de cano- pergerel, vidisse quemdara Joannem monachuni,
nico. i Forle per id tempus Benedibtns Clusensis forlissimum grammaticum cx civitate Renus, qui in
apud Taunnates monasterii prior, Lemovicas adve- navi quolidie Martialcm pronuntiabat in ordine apo-
nerat, ubi contra Ademarum aliosque nionachos de ttolorum. Haecsatis ex illa epislola, cuj'us ipsum, ut
apostolalu sancti Martialis disceptayerat. Inde ad quidem pulo, aulographum clarissiiiius Baluzius niCT
Buxerien^sepagi Pictayensis mpnasterjium profcctus, cuni liberalissime comniunicavit.
89 . EPIST. DE S. MARTIALI. 90

ADEMARI EPISTOLA DE APOSTOLATU MARTIALIS.


Donjinis gloriosissimis atque prnecellcntissimis A volarcmadvosct rcquicsccrem.Iinitabamur vestrum
pastoribus sancloc Ecclcsise-,JORDANO Lemovicehsi imo anliquissimorum Patrum velercm, bonnm et
cpiscopo, atque ODOLRICO grammalico doctissimo laudabilem niorem in lilaniis el in omnibus diiirnis
abbali monasteriorum beali Marlialis apostoti, ncc- agendis de eodem sanclo apostolo : el ecce serpens
iioiiet reverentissimis patribtis philosopliicis sludiis veternosus omnia hsec, qux ad laudem Dei et
liberaliler inslruclis RAINALDO, scdis Lemovicacle- profectum sanctae Ecclesiaebene fiierani ab atithen-
vitoe,ct ALBEBICO et omnibus protomarlyris beati ticisvirisincboala acpotius recuperala, pcriurbavii;
Stephani ecclcsise canonicis : AIMERICP et PETRO ac praelerme solum et Gauzbertum vestrum, omncs
perito archileclo, ac GERALDO tlecano atque ADA- a.vcrilate.aversi sunl. Nam cgo pro vcritate usque
I.ARDO, necnon cseteris omnibus supradicli apostoli ad morlem libenter decertafe fcslino, sciens uliliiis
inotiachis : ENGI:LRICO et fralri ejtis TEOTARDO gram- esse scandalum nasci quam verilatem deseri; et
maticis, sedis Aniciensis bealoeMariaemalrisDomini neque mors, neque vita, ncquc inslamia, nequc
ecclesiaj canonicis : WERXO.M grammaticp, bcati fulura, neque angeli, neqne principatus, neque
Petri apostoli Belliloacensis ecclesiac monacho : alliludo, neque profundum, neque crcalura aliqua
GERALDO sancli Augusiini Lemoviccnsis monasterii polcril me separarc a cliaritale et veritate Dei, quoe
abbali, sed et cunclae congregalioni cjus: ROTCERIO B csl in Christo Jesu Dominonostro ct in Martiale cjus
sanelae Yaleripe Camboncnsis ccenpbii proeposito: apostolo.
itein GERALDO viro iloctissimo Sollempniacensi Duo itaque ex nobis, vesle lantiim ct riomiue, non
alibati clomnibus monacliis ejus : ARNALDO Rothe- aclibus nequc mpribus, monaclii, qiiprum npmiiia
nensi episcopo; TIIEODERICO grammaiico Melensi intra coepla inserere. sacrilegum duxi , in. lipc
episcopo; CONEGUNDI Rpmariprum Augusloe; CONONI Seplembri mensesine benediclione a monastcrio
CoesaiiAuguslo imperalori : WILLELMO grammalico suo ad Lemoyicenselerrilorium quod dicilur Buxeria
orthodoxoet potenlissimoAqiiftanorum duci; JOANNI dcvenientes, ibi a serpcnle anliquo infelicissime
R^rnano papae,AOEUARUS Egolismeasis, presbytero- corrumpi se permiserunt draconis veneno, a qiioiam
rtitii uttinius, rectae fidci regul-aeper omnia cbser- scilicet Longobardo haerelico, monacbico qui.icm
vantiam, in fide,- spe et charilale Domini noslri sclismale induto, venim hpn monacho, scd diabolo.
Jesu Cbristi unigcniii Filii Dei secundum sanam Ncc attenderunt a falso prophela, qui a Clusi
aposlolorum doctrinam. Longobardensi venit ad Aquitaniam in vcssimentis
Nolovos mirari eos cum quibus nunquam locutus ovium, intrinsecus aulem est liipus rapax. Ipsum
suin, adlmc de aposloio Martiale, tres lantum dico, Dei archangelus Michael et angeli ej'us a facie Dei
papain videlicet ac Caesarem, alque Aquitaniae'^ projiciant, ut non valeal cum suo rege dracone in
ducem, inter nomina vestra me intermiscuisse, cum Ecclesia catholica, neque locus ejus amplius invc-
si forle boec ad eos pervenerint, oplo sereniiatem niatur in ccelo;ut magna vox sanclorum audiatur
eoruni his veris asseflionibus arridere. A vobis qui- in coelo, quod est Ecclesia prscsens, diceiuinni :
dem non sine grandi exsultatiorie finilo concilio Nunc facta est salus, etyirlus, et regnum Domini
Lemovicensi quarto tiie mensis Augusli absccssi, nostri el potestas Chrisli ejus, et gloria ac veritas
revcrtens ad Egolismam civilaicm, ubi ab ipsa aposlolorum ejus. Ideo laelenlur coeli et qni in cis
tenerrima piicrilia hactcnus, aelate quadragenarius, babitant.. In concilio sane Lcmovicensi lingua sa-
vilam in nTonasteriobeali'Eparchii Iransigo. Exsul- pienlttim, qui vos eslis, ornavit scienliam; ad
labam cnim vos iiicongriiam inoliiain erroris causa Buxeriam vero os fatui vino, imo vcneno lnadefacti
ab anterioribus clericis Aquitaniaenegligenliam, qua serpentino ebullivil stultitiam. Vos enim in charilaie
parvipcndebatis sanclum aposlolum Dei Martialem, radicati et fundati/percharilalcra paticntes.benigni,
iion 'alitcr-quam uiium de modcriiis confessoribus, non aemulantes, non agenles pcrperam, non infiali,
iiut junioribus modcrnis episcopis, modo per Dci non ambilipsi, non quaerentes qux vcstra sunt, non
gratiam respuisse, et dc eo quod antiqiius ct natu- ,» irritati, non cogilantes malum, non gaudentes supcr
ralis aposiolus ijise bcatus Marlialis, sicul atteslaiur iiiiquitalem, congaudentes autem verilati, manife-
antiqua traditio Patrum nostrorum, et asseiiio vera starecurastis populo veritalem, quia Martialis ipse
Gra!cbrum, vcritateni potius recuperassc quam in- est naturalis apostolus, non, sicul canes oblatrantes
cboasse. Yobis enim qualuor solumtuodo niiiic diciint, novus, sed antiquissimus atqne jicr omnia a
specialissime loquor, pontifex Jordanc, Odelrice Chrisiq post xii apostolos jiriores clectus; cl non
abba, Rainaldc atque Aimirice. Ilaque me cum solum apostolus, scd eliam Chrisli in carne discipu-
abbnle Amalfrcdo cl cuiictis fralriluis, ct cum cpi- Ius, et. bcati Pclri principis aposlolorum condisci-
scopo RoliPnc in Domino de gloria veritatis beati pulus. Majus cst cnini esse in carne discipulum
Martialis apoSloligratulantc, subilo liostis antit|uus Christi, quam aposloluin jwst ascensionem Chrisli.
pcr suos salcllites amaritudiric anxia obnubilavit Mullos enim ncmo peritus ignprat fuisse pseudo-
pra;cordia mca, ut mallcni mori quam vivere, ct aposlolos cl verilatis apostolos post asccnsionem
ojHarem pcnr.as sicttt coluniba habere, quibus mpx Chiisti, qui ncquaquam fuerunt la.nicn. in. cafne
9> ADEMARlS. CIBABDIMONACHI 9*
discipuli Christi : et licct quatuor cvaiigeljstaed.eeoAA ego aifirmo-sanctuniMartialem-non esse apostoium
laceant, quippe"qui summatiiri facta Domini per- ullo modo. Ego dicp vilam ej'us tbiam falsam,''ipsum
strinxerunt, tamen liber geslofum ejus conscriplus affirmo nunquam fuisse in carne discipulum Chrisfi,
a discipulo ejus Aureliano, a calholica seinper nullo modo fuisse ad coenam, nullum
bbsequium
Ecclesia siisceplus, suflicienter a principio memorat Dpmino praebuisse ad abluendos
pedes; DomiDjm
gratiam apostolatus ejus. Langobardus yero qnidam, solum cum solis duodecim illam ccenam fecisse;
Hebirinila polius quam coenobila, ipso suo nomirie ' verba quae in coena locutus est, solis undecim dixisse
indignus,' qni congruentius censcri debuisset filioperditionisexeunie; nec MariammatremDomini,
maledictus per veritatem quam benediplus per falsi- riaque alium aliquem ibi inlerfuisse. Ipse,
inquil,
latem, in Buxeria ecclesia hbspitalns,! blasphemias Jesus posuit vestimeiita sua, ipse praecinxitse linleo,
nonsolum in aposlolum Dei MarliatemJ verum etiam ipse riiisit 'aquam in pelvim,
nullumque ministrum
in ipsum Filiiiin Dei nefaridas in mo- babuil. Ego, inquit, praelium faciam quod sanctus
cohyenticulo
nachorum Egolismensium, ;et Branlosmensium, et Martialis non esl apostolus, si aliquis riiilii contra-
presbylerorum Lemoviccnsium, qui propter nativi-:: dixeril. Egopaulo ante fui Lemovicas, quandopropter
tatem Dei genltricis ac perpetuae' virginis Marise" timofem episcopi, ne eos pro liac re excommunicaret
festivi advenerant, evomere non limiiit. El veluti.B B el ut furlivo eorum apostolo assenliret, illi monaclii
Arriomanitis et-Foiinianis ac Manichiis et eoeteris dcportaverunt ipstim cohlrafaclum aposlolum ad
a Deo alienis baereticis mosesl, ut sint loquaces sedem. Ibi canonici sancli Stephani, qnia sciebant
inultum et volubili iinguarum rolalu pcrfaciles (hoc me valde sapienlem, secreto rogabanl me ut destrue-
enim solum propriiim csthaereticorum), qiiaterius rem hunc apostolalum, et in capitulo sancli Stepliani
brutos audilores suos, quia simplici veritaie nequeunl tentaverunt mccum contendere illi stulti elilliterati
saltem mirabili el figurata garrulitale, dum in1eis monacliir qui Tioc furtim invenerunt; sed slalim
eloquenlia non sapienlia miratur, elidant in foveam obmutuerunl verecundati et limore perlerrili, et
erroris , dicaciter omnibus vestram auctoritatem nullam auctoritatem pbtuerunt mihi pandere, nec in
j
male impulare ccepit, viluperans ees, quicunqne • veleribus libris alicubi, vel in laelaniisveteribus euin
vcstro jussu in beato Martiale apostolicas oraliones apostolum praedicari; Et dum Tjuidairi.AderoaTus, qui
receperant,quicunqueej"usrioinen in lilaniisinbrdine "
- aliquid grammaticse arlis videbatur scire, quiqtie
aposlolorum anle marlyres recilabant : asserens; hancliaeresim'primiis, ct plus causa adulalionis, ut
omnes in vanum orare qui curii prsedicabant aposlo placeret abbati el moriachis ; corruptus quoque pe-
lum", taiesque oratibnes et litanias nihil nisi in,i cunia ab illis, sine ulla velerum aiictorilate condide-
peccatum valere delesiabilileroblatrabat; et huic reii *C ral, suaderis, hrutis et slullis recte eum praedicari
consenlientesanima et corpore jam damnatos esse: apostolum; disceplare vellet.mectim, mox ad pri-
moreastuti serpenliSinslbilabat.Missas beali'aposioli, . mum. eloquium meum nesciens quid responderet,
quaspastor nosler veherabilis Odolriciispresbyterisi confusus lurpiter abscondil se, fugiens sapienliam
targiri jtisserat, pro lutoesse et omnes igne debere meam, nec ampliuseum videre pottii, quia sapien-
comburi. « Beati, iriquii, aposloli tui ialis missai tem me intelligens reverilus est., a facie mea. » Et
lulum est", iri vaniim esl, et simililerest qriasi superr cum nostridicerent ei: « Nos pulabamus- Adema-
altafe qiiis lulufh terrse superponal; haereticos esse3 rum sapienli npsse respendere, et ipse multas au-
qui cas recilant. Aquitaniam foedatariitali el tania» clorilates solitus est nobis referre, qualiler bealus
hseresi : cpiscoposAquitaniaerusticos,jqui jam anteai Marfialis est naturaliter appslplus, et quia si prae,-
quando lianc hacresimprimitus audierunt surrexisse,, dicamus eum apqstolum non obesl nobis, sed prodest.
non concilium mbx cbngregaveranl, tolumquc locnml Unde Ct ei oblemperantes propter exemplum et
sancti Marlialisrionexcommunicavefantet abominatii amoris societatem congregaliohis ipsius sancti Mar-
r.on fueranl probibenles in eo... sacrum ministerittmj tinlis , jam anle iinum mensem in consueludine
et divinum oflicium : OdolHcum abbatem parumi accepimus eum commemorare aposlplum. » llie
infelligere litteras el paruni doctum esse, sed coram1 D intulii: « Nunquam ille stullus Ademarus erit ausus
rusticis fingentem se sapientein : monachos sanclili de liac re contra me mulire, alioquin factis, non
aposloli idiotas, et riullam sapienliam litlerarum inn verbis luctabor cum eo.aut sicut in lite pugnatorem
codem monaslefio; ipsum abbatem et ejus monacbos is meum faciam decertarecum pugnatore ejus, et fa-
falsum apostolatum erexisse Causa. pecuniae quaa ctis super altare sacramentis pugnalor meus habebit
abundant, et causaelationis ac Superbiae;ipsos esse e , vicloriam. »
vitiosos, superbos, aestiiriantes se solps admirabiles:s Piissimi paslores, audistis voces liaeresiarclioe
ct omnibus cbrigregationibusmoriachofum superiores ss nefandas et fallacissimas, inuiilissimas et iniquissi-
s, masacrcfertas blasphemiis; auditeveritatein me^m.
quasi reges; ciim aliis loqui dedignantes, inhospitalcs,
omnes spernenles; ribnesseaiisosrprohac reconcilitim n Vigilanter me aspicientem corpus egregii apostoii
erigere, nullam auctofitateiri possemonstrare.sedinn Dei Marlialis, et slantem j'uxta caihedram pontifi-
IO calem, imminenle jam hora qua inlraturus erat-
abscoiidito ac si falsam monelam falsuin, et, ut verbo
ejusular,conlfafaclum aposlolumfaceijc Ego, inqnit,t, cpiscopus ad agenda divina, eoejue vestfmentis jain
luiri valiie pcrilus lilleris, ego . colitradtco c!s , jiontiftcalibtis ornaio, ecce subilo non sine feritate
93 -EP1ST.DE S. MARTIALI. U
tvistitise, qua molesli eranl pro illo boste veriialis,. A confusus siliiit. Et mox surgensftigore ccepit in
Siephaniis.et. Daniel monachi meclamant, et ad liiiba, veliit-c.inis reus; vcrum-rmanu'mea per
IlJum usque Antichrislum (riam qui voluritati et vestimeiita brachiorum comprehensus, legcre com-
facto Chrisli coniriarius est,, Antichrislus est) per- pnlsus.est MarCum referentem : ConvocaiisJesus
dticunt. Cui ego prior : « Negas, inquio, Martialem duodecim cwpil illos miilere binos. El occasionem
esse appstolum. > Et ille qui cum fralr-ibus adhuc naclus propter duodecim, ait: « Nibil aliud quaero,
ibidem-litigabat voce clamPsa , oculis sanguineis, haecesl auctoritasinea , »et reccssit. Quem secutus
vultu inflato, respondil : « Nos de sancto Martiale., coepiei leviter quaedamHieronymi dicta super aucto-
nihil ioquebamur, sed de quibusdam quaestionibus,• rabilem asscrtionem npstram referre inter liirbam.
Evangeliorum. » Et Stephanus ail illi : « Tu modo llle respondit.: « Tu bene loqueris el. rationabiliter,
negabas sanclum Marliaiem interfuisse cum Domino et lectini scio loqui, sed cnm monacbis illis nescio
inter undecim aiiostolos. i Ego graviter ad verbum raliocinari, quia-irralionabilitcr loquiinlur; et dico
commptus, aio':.« Audi^Vere est aposlolus bealus libi per Deuin, anlequam lu advcnires, nibil locuti
Martialis. » Et ilie spiritum' suum lolum proferens eramus de saricto Martiale; sed tui monachi dicc-
ait mihi : « Dic quoinodo. » Etego : «Si verum est bant Patilum non esse apostolum, el ideo scandaliza-
lit ab ipsius Cbrisii ore iri carne potestatem ligandi'.B bar cum eis. > Tum.egp ;,« Quamvis Paulus non sil
et solvendi accejicrit, non ab homine-alio, ergo vere unttsde duodecim, verumtamen qui eum negat esse
el totus et inleger el jilenus et perfcclus el natu--- apostplum haereticus est. > Et ille : « Jta esi.,» Tal:
ralis est procul dubio, et magnus et egregius et medu uterqiic disccssimus, ncc amplins valiii eum
gloriosus aposlolus. » Al ille negafc hoc nequaquam videre, licet curiose invesligarem, quousquc scro
yalens ait : « Certe lioe veritm cst. Sed dice quia faeto obyiavi eum dicta jatn vespera. Talis fuil con-
illarii poleslalem nulli, nisi undecim apostolis- f.isio mea. Qui per riivinumsiilendorem gaudio per-
Chrislus conccssil. Marlialjs vero iiunquain amplius- fusus dieeodem, utpote conlempialus a basilica sedis
pra:dicaius est aposlolus, quousqiie heslerna die tu corpus- apostoli ad Salvaloris basilicam relalum
invciitor hiijus rei fuisti. » Cui ego : « Praeler. gloriose,et omnia prospere gesta, forle ad officfum
scripterem vitac cjus qui in tempore aposlolorum vespertinum in sepulcro ipsius apostoli cuiri pltiri-
fuit, qui Iuculcniissiniect luce clarius.apostolatum btis clericis prasens, posl psalmps apostolicos excelsa
ejiis patcfacit, posl cum alii, etiam priores noslri-, voce primus protuli haec verba modulamiiiis : Cires
euni aperte praedicaverunl apostolum ubique, tam in aposlolorum et domestict Dei advenerunl hodie jior-
responsoriis quam iirhymiiis el in quibusque dicta- tanles pacem et illuminantes patrias, dare pacem gen-
libusel in muliis scripturis. » At ille ait : «Nec lu, < Ctibiis ct tibcrare populum Domini; ac subjunxi honc
nec iste, nec ego credamur.libri credantiir. Veniant verba: Exsultet cwlum laudibus,resultet terra gaadiis,
libri".» El ego : « Episcopus, inquit, vult intrare apostolorum gloriam sacra canant solemnia , itsque
ailmissam, quam volo. audire; insuper et niniia ad finem. Quas laudes omnes qui aderant clerici una
densitas multaeturbaein lioc loco imminel nobis, el mecum jocundis vocibus ct altisonis pers.onabant.
magnus tumultus populi iufestus est disputantibus Qtiibusexplelisrepenlevideo memoratum cucullalum
nobis. Attende nos usque in crastinum , et librbrum Antichristum de lurba dcnsa exire. Egogavisus,
tibi leslimenia coram exhibebp, in quihus reperies ulpole noi) credcns lupum, sed agnum videre,
cum antiquilus scriptnm apostolum, tam in litaniis apprehensa ejus dextcra eduxi eum ad cancellos,
quam in aliis. Nam lihri non possunt huc venire nisi nbi sprelo colloquio nobilium cliarissimorum paren-
fuerint delati, quod participium fateor. » llle aut tum meorum, qui ad festivitalein de longinquo
non inlelligeiis, aut voluniarie' mcntiens, relulil ad vcneraiil, ac jiro mea ulililate ibi. me exspectabanr,
Buxeriam dixisse nie.illi omnes libros deletps, cum resedi cum viro, ul putabam, angelico. Mc delusum
aliud sit delalus, aliiid deletus; adeo quidem est ille c.lamo, me-imprudeutem doleo, quod non proevidi
contentiosus malevolus, lametsi iu grammatica' arte in agno Iiipnm, in pisce draconem, in anguilla
csset acutissiinus.non-Latinilaiem mecum disceplans ^**anguero, in ovc leaeiiam, in aricle leonem, in Lan-
in eodem loco ridiculis barharismis corrumperel. gobardo Troglodylam, in monacho Manicliaeum,in
Nam ego Lalialiier loquens, Latialiter ipsum com-: Christiano Anlichrisium,in hominc diabolum;-cerie
pellebamloqui, et barbare quasdam dictiones pro- si prseyiderem, nec ave ci dicerem- Qui enim dicil
ferenlem dissimulans, paiienter celabam circum- ei, ave, sicut duo memp.rati noslri fratrcs ab cp
stantibus. Et dicente illo : < Martialis est apostoli- subversi, .co.mmunieatoperibus ej'us malignis,
cus vir, non aposiolus; », ac me ei obsisiente: ItaquenobisloqiienlibusAimiricusmo.nachiifpbtulit •
-«Marlialis non esl apostolicus vir, sed apostoliiSi ei vcterrimum volumen de Vila sancti Marlialis apor
nam unus estipse de septuaginla duobns aposlolis; » sloli, ubi referlMartialein npn gemilcmsed Hebrjeii.ili:r."
illoque infererile : « Ubi es.t aucioritas de illis? narii fuisse,eiexclaralrib.upalriarcl.)oeBcnjaniin;Mariialem
nescio praeler duotiecim apostblos. » Petrus moria- npn adprsedicalipnemnpeslplorum,sedips:us Domiiij
clius illico aperlnm nobis proUilil Esangeliiim in conversum; Martialem, relictispalreelmatre, disci^
medio , nbi legclialiir : Designavii Domhtusct alios piilalrii Dominijugitcr adbxsisse; Martialem Cbrisii
ippltiaginta duos, subandittir apo<iolos, ct il!e rnox iion Pelri disripul.tiinfuisse (nani aposloli..tisqnepost
95 ADEMARIS. CIBARDl MONACHI 9(i
i
Penlccoslen nulluin babucrunl discipulum). Martia- A J millesimus vicesimus oclavus ab incarnatione Do-
Jeiii co quod conlribulis ei eral,non alii aposlolorum, mini noslri Jesn Gbrisli, per indiciionem xi,al> as-
sed Petro familiaiiusse sociasse; Mariialem inslinctu sumptione aulem heati apostoli Maiiialis riongenlc-
Pi-lri obsecundantem Domino in onuiibus; Martialein simus quinquagesimus quartus, non sunt nisi cen-
niiraculo Lazari interfuisse; Martialemadolescentem ttnn sexaginla anni, ex quo monasticits ordo in hoc
in coena sancta Domino ministrasse; Marlialem loco transmutattis est de canonicp; ct lisec Vita,
jantiis ciatisis Domino intrante, quando ibi Thomas eotlcm modo qup lrc legilur, per omnes Gallia.rum
noii eral, cum aliis apostolis adfuisse, ibiqtie ligandi et Hispaniarum alque Brilannia;, necnon el ltaliae
iic solvcndi poicslatem non a Petro.sed ab ipso est provincias : quai sine dubio per plures ccclcsias
Domiiio cum coelerisapostolis , cl cum eodem Petro( Iiabebalur anle incendium litijus loci, quod lorige
ac Spiritum sanclum accepisse; Mariialem cum post multum leiiipus accidit poslquam monacbi bic
untlecim in Galiloeamliorlanie Petro abiisse, ibique inlraverunt. Nam inter lot ac lantoscalholicos viros,
poicslalem jiraedicandiEvangelium in omnes genles quibus semper Gallia sana perslilit, et maxime
non a Pelro, sed ab ipso Domino cuni reliquis Ecclcsia Lemovicensis, semper intacla ab bmni
nposloliset cum eodem Pelrosusccpisse; Marlialcm haeresi perduravit, qufs diabolus essel ausus et
ascensioni Cliiisii cum ceteris reliquis aposiolis B valuisscl aliqtio modo lanlum niendacium scribere?
alfuisse, ibique benedictionem episcopalem, non a Si mendacium , quod absit, scriplnrii essct, a ne-
Peiro sed ab ipso Domino ciini aliis discipulis et mine catholicorum peceptum esset, el hodie super.
cum Pclro suscepisse; Marliaicm cum caeleris apo- lerram nullalenus audirclur. Haec ergo Vila vera-
stolis inlrassc et exisse usqiie in Pentecosten, lum- cissima est. Nam hanc Vham et Patres noslri ca-
que cum aliis apostolis Spirilnm sancltim de ccelo tholici in veritale receperunl, cl egp sicul.sancla
suscepisse, et cmiiium linguarum scieuliam perce- quatuor Evangelia ita eam credo firmiler, et omni
pisse, ctcum aiiis aposlolis inviiicibilem resurrc- dileclione amplector et approbo. Et qui cam negal,
ctionisChrisli lestem exstitisse; Martialem post per- inimicum verilalis pronuntio, et ul publicum hoere-
reptionem Spiriltis sancli a Petro non dissocialum ticum 'rcspuo. Quod vero proscqrieris, auctoiitates
fuisse, sed una cumeo Antiocbiam veiiisse'; Martia- velcres mendaces polius recijiiendum quani novas
lem rogante Pclro ul fratrem, non jubenle Ul disci- veraces, grande praejudicium est, cum verilas
pulum inccssanter lairi absenfe quam pjraesenlceodem semper veritas esl, el nunquam verilas respui,
Pelro verbum Dei proedicasse in Grseeia : qnippe ut nec falsilas dcbet recipi. Nec adverti oporlet
peiTeclum Chiisti discipiitum et ab eo perfecle per quis dical, sed quid dical. Nam puer uiius di.vit
se priinum, deinde per infusioneui Spiiilus sancli ' verilatera, el eruit de morle mulierem, • quam
erudilum ct in linguarum sermocinatione ad quam- scniorcs . duo loquentes falsiUiiem ducebant ad
cunque gentem pervenisse' perfecte scitum; Marlia- iiecciri. Tres pueri ilammis dali loctiti stinl. ve-
l;m rogarite Pelro ut fralrem, non imperanle ul rilalem novam, sed rcx grandscvuS affirmavit Jalsi-
discipultim, venisse cum eo Romam; Maiiialem non liilem anliquam. Si veritatemdicimus, quare nobis
Petri arbilrio, sed Doniini proeceplo missum fuisse non creditur? vere ab amatoribtis,,veritatis nobis
in Galliaro, per affjlum ejusdcm beaii aposlolorumi crcdilur. Et qnid mirum si amatores veritalis,
p incipis. Haec dum perlegisset; ne; valeret eumi lanietsi nonnnlli non intelligant, tanicn crednnt
nsgarc vere aposlolnm Dei, qtiippe qui tantorumi Martialem esse aposlolum veritatis? nam si non crc-
gratia donorum curii undecim apostolis ab ipsei diderilis, non intelligetisf et omnis qni cst ex veri-
Christo donatus"sit, tandem erupil iu hanc falsam tale, auditveritalis vocem. Et lic.el forlior sit rex
vocem fronte rugala : « Solent dicere rionnulli Vitam et forlius vinum, lamen fortiores sunl muiieres qttoe
cjus vcleranam, quando liic locus arsil, perisse tlicunliir falsilales, et insuper Iioecomnia vincit vcii-
i .ceiul.o,in qua nihil horum legebaluf, nisi dunlaxat las. Yeritas gloriosa est et humilis, non superba.
qiiod post aseensionem Domini ad Pelri prsedicalio- Nos in lioc superbe non sapimus, sed Dco placita
liem sit conversus, sicul alii mulli |ex paganis, et, " liumilitate, prolicere gliscimus et prolerva despi
ab co erudilus, et post longiim tempus ordinatusi cienies, quibtts cruda oslentalio eum. . . primtini
cpiscopus, et ad solam urbem Lemovicum missus,, polius quam posleriorem apostolum in nonnullis
sicul Apollinaiis ad Ravennam el Marcus in Aleian- locis haberc voluerunt : nosemnia ex eo probanles,
driatu; quemdam vero monachuiii htijus loci hauc quod boniim est lenenles, el scientes uoii cssc
Vitam mendacio suo finxisse adulalbrio, ideo eam veriim quod varinm; j'ussu venerabilis Patris nostri
non credo. Tamen hic liber, quia vetustus eit, OJoIrici toiius scientiae tptiusque virtulis viri, quod
lriajoiis.esl aucloritalis qnaui si esscl novus : nami curique in hac quaeslione est maturum, saluhre,
veteres auctoriiates, eliamsi falsae jsint, plus crc- sanum el ratum.lihcra cupimus excrcerecharitate.»
dtiiilur a iiobis quam riovae, licet yeraces. »'Tum1 Ilacc el lnquscemodi nobis loquentibus ct ipso
ego : « QuPd dicis banc Vitain mendacio a mbnacho» afffnnante, « si.haec Vita vera esl, Marlialis absque
nescio quo esse corificlam, et incfethbile cl imjios- onini dubiclate vere apostolus est; Aiiiiirieus ileu'
si ile est el bmiiino vanum. Nam atlliuc, vidclicctt yd nos itertimintrat cum Breviaiio veluslo scpulcri
usque in prascnleni aniium qi:o loqui::iur, ipii cslI et oslcndit ci velcrrima sciipluia quoddam respon
CT EPiST. DE S. MAIITIALI. 98
sorium in eodem pOsuum : Gloriostts est Martialis A et solvendi accepisset, ut ipse Longobardus mcnti-
aposlolusGaliiw, qui tia plantavit Ecclesiam, ut cum tur, sic quoque non incongrue posset prsedicari
iyse.mulla perlulerit, in pace lamen dcficiens Itancin aposlolus. Nam el Ilieronymus, maxima columna
pace dimiserit. Ad haecille : t-Et hoc antiquum.esl Ecclesioe,et Beda Venerabilis presbyter Timoiheum
non iiovtim, et qui huiicdiclalum composuit sapiens discipulum Pauli praedicantaposlolum in suis Chro-
fait. » l.iein ostendimus ei annosurri hylbmtim se- liicis, quem Paulus ad lidem traxil et episcopum
quenlialem in eodem volumine veleribus iitteris ordinavit, cui etiam duas epistolas scripsil. Onesi-
facttim : Civescoslicolwul collegam, omnis sxwwuti mtis qiioijue discipulus Pauli a pluribus Ecclesiis
apostolum Aquiiania. Et ille ait : < Iloc puto iion apostolus proedicalur, ct ipse Paulus Epaphrodiuim;
esl sine divina volunlate, quod a vobis apostolus ijuein, Philippensibus misil, praeiicat aposiohimi
prsedicalur, quia pene oinnis orbis terrarum jam - Marcus eliam el Lucas cvangelistaediscipuli aposto-
hoc auditu famae comperit..» Nescio. aliud, Quid lorum a pluribus Ecclesiis aposloli praedicantur»
phis auctorilaiis ei panderem post istas tres, cum in Nam Marcum Pelrus Alexandriae misit sine ordina-
ore duorum aut trium testium stel omne verbum? lione episcopali. Qui cum provinciam JEgypti pri-
Nox erat, et discessimus. Coenavi tecum, o dileclis- mus converlisscl, a vicinis episcopis, Hcet sibi pol-
sime abba, et quia craslino diluculo ad Egolismam B liceni manus ampuiayerit ut sacerdolio reprobus
urbem Volebamrcdire, liccnler a le dimissus sum. esset, lamen invitus consecratus est cpiscopus, qui
Facto mane caniimm Langobardum ipsuin vidi, nec sccundo anno posl Domini asccnsioriem ex Iribu
jiropler iter meum cum eo sermocinationem habui. Levi proedicanlibusapostolis convcrsus fueral. Sic
Et si scissem quis illo esl, exspectarem eum Lemo- et Maiiialis si discijmlus Chrisli in carnc non essct,
vicas uno auno, quousque coniriium cssel caput quod dicere impium esl, eo quod tamen primus
ejtis serpenlinum virga ralionis mcae. Nam se ille Aquilauiam converlit, recte potest praedicariaposlo»
sqtiameo draconino collo resupinus postea jactitavit, lus. Nam ab urbe Roina usque ad monles Pyrenaeoj
se connisum praeliari mecum pro beato aposlolo nullus alter sanclorum est qui totam unam pro-
Marliale et me ideo quanlocius fugisse; episcopum vinciam convertcril, vel qui ab anticjuis in litaniis
Jordanum et ejus canonicos omne qUodinchoave- in ordinc aposlolorum scriptus fuerit usque hodie,
ranl respuisse, nec unquam amplius-huic apostolatui nisi solummotloMartialis, Episcopus eliam Lemovi-
«wsensuros esse quia audierant
~~ ipsum csse contra- ccnsis Geraldus anle hos qtiindecim annos a Roma
diclorem. regressus, attestatus esl nobis fortuiiu Tegisse seibi
Cum ipso Ilebionita venit quidam medicinaeartis volumeo, ubi scriplum erat qualiterMarliulis primus
cgregius, nomine Bernardus, ad Buxeriam inpna- C Ravennx pracciicaveritClirisliimduniin Galliamvcni-
chus fiavennoe, qui dum mecum aptid Egelismam ret, etpost eum Apollinarem posllongum lempusibi
sermpcinarelur et simititer centraripsa de sancto venisse aposlolicum lirum. Unde et in Vila ejus sic
appstolo Martialc multa proferret, sicut audierat a scriplum est : « Igitur Marlialis cuni discipulis suis
Longobarilosupradiclo, et interrogaret dicens abbati permenso tam magno lerraruinspalio, praedicansubi-
nieo Ravennati,. < quod caput dicam quia Marlialis que seiiiinariuni verbi Dci, ingressus Lemovicinuin
est aposlolus? > a me protinus audit . « Quia disci- venit adTullum caslelltim. » Inter apostolos vero et
pulus Domini fuit, sicut Pelrus et ab ipso Domino aposlolicosvirosllieronymus hanc diflerenliam dicit
in c.u-uepoteslatem ligandi et sokendi accepit. Haec quod apostoli sunt qui primi unamquamque pro-
csl summa aposlolalns ejus. » llle aulem respondit: vinciam prxdicare cceperunt, unde cl hodiequc
t Benediclus prior de Clusa, grammalicus. perfe- astruil aposlolos posse fieri in Ecclesia, quorum
cius, abiiegal enm discipulum fuisse Domini, sed signa et indicia aposlolatus complenlur; id esf si
Peirum dicit convertisse eum, et dcdisse ei polesta- hodieque vel usque in finem mundi aliqua proviiicia
tem ligandi et solvendi, sicul episcopi dant aliis fueril in qua nullus anle praedicator accesserit, qui
quos ordiuant episcopos. Astruit queque Vitam primus ad eam aliquo modo accedens eam praedi-
istam ejns,.qu3e in his partibus babetur, non esse care cceperit, ct unain solummodo Ecclesiam in ea
veterem priorem, sed iiovam commentatam a quo- fiindaveril, recle aposlolus est; qui vero post euni
dam monacho ante hos ccntiim annos; et alio modo venerint prxdicatores ct episcopi, ilti sunt aposto-
eam liaberi in Longobardia, ubi dicil eum parem lici viri. Ajiostolkos viros enim dicil esse qui posl
essc-sancto.ApolIinari el sanciis Fronlo, Satiirnino, apostolos ad dilatandam Chrisiiani.talem in regioncs
Dionysio^Atislremonio, Hilario Pictavensi, Martiiio ct provincias ab eis jam illuminatas, et in vita ci
Turonensi. » Tum ego occasionem deridendistultuin posl obitum eorum veiiei-int, vel quos apostoli ordi-
naclus, i-isuin proferens aio : < Si granimaticus nabant, ul successores in loco eorum per civitales
esscl peifcclus, nos.ista proferret Longobardus. Si ; provinciae illius quam pradicaverant., existcrcn!.
sltera Vita esl quae istam veram. obscnrel, procul Hinc Tituiii dicit aposlolicuni virum, quia Paulus
dubio rcproba ct falsa est, el nullatenus a catholica cuin in provincia Cretae, quam priir.us proedicave-
Ecclcsia recipienda, et a nohis ut venenum exse- rat, reliqiiil vicarium sibf; ut cpnstitucrei.per tivf-
cranda est, Veiiimiainen si Martialis discipulus IV- tates presbyteros sive episcopos. Hinc idem Hiero-
lii lantummodo csscl, ei ab co poleslalem Iigain:i nyiuus in epistola ad Paulinum presbyierum : * Ejij-
99 ADEMARIS. ClBARDl MONACHl 100
5Cppi, inquit, et presbyleri habcanl in excmplum Am jEgyptum ad «rcmitam Apollpnium pforcctuni
appslolos et apostolicos viros, quorum lionoreni fuisse? Nec derogamus cis, sed qui sublililer veri-
possidenles, habeie nitantur el meritum. > Item talein perscrutalur, invenire potest Martialemtolani
in epislola ad-Pammachium de optimo genere inter- Aquilaniam Ghristo subdidisse sicut aposlolum, non
pretandi ail :• < Lucas vir apostolicus et evangelisla solum Leniovicinumsicut unius dioecesebsepisco-
scribit Stephanum primura Chrislil martyrem in pum. ldco sicut ex Deo coram Deo in Chrislo lo-
Judaica concione narranlem, et caetera. > Item quenles in verilate si dicamus eum Aposlolum; qui
in cadem : < Marcus, inquil, discipulns Pelri ila vero posl euni ciuteros cpiscopi per Galliani fuerunt
suum ordilur Evangelium : P.rincipium Evangelii et tisque' in linem mundi fuluri sunl, aposioliios
Jesu Christi, » et coelera. Quos Ecelesiae consuc- viros, licet el omnes cpiscopi sancli et non sancli,
tudo in ordine apostolorum in lilaniis referl, et de vocenlur et sint apostoli, siciit probabililer possum
ois psalmos et canlilenam apostolicani proroit, ut oslendere. Nam praeter bunc modum quo omncs
jam diclum est, licel hodieque a pluiibus Ecclesiis episcopi sunt et vocari- possunt apostoli, qua ra-
per incuriam hoc non observetur. Qui errorbuma- liorie Apollinaris est apostolns, cum jam Pctrtis
nus est, iTilelleciusvero et emendatio hujus errpris . ltaliac regioni, clijus eivilas esl Ravenna, jam pridr
prudenliura esl; nam eerum et similium ceinme. "praidicari coepissel? >
moraiione, quortim riomina per litanias in ordine Ad haec medicus respondit: « Ecce Marlialis est
iposlolorum pronuntianlur, psalmi, versus, hymni, aoosloluS.sed bnis esl aDOSlolatus^eius? >Tum esjo:
rcsjionsoria et anliphonOecongruentiuSapostolorttm «Galliaproprie,quia-ipseprimus eam ingressus esl. >.
qiiam confessorum vel miartyrum proferuntur a Et ille : < Menliris, incjuit, nam Gallia de apostolalu
prudentiorihus ccclesiaslicis viris. Sedl et ipse p.ipa Pctri est. >El ego:« Tolus mundus, non solaGallia;
Gregojius, qui longe post lempora aposlolorum fuil, de apostolalu Pelri est ;•nam proprie ipsi claves regni
tametsi minime ipse ad Angloi-umprbvinciarii, ubi coelorumtraditse sunt et pascua oviumChristi;Verum
liacteims iiullus accesserat praedicator, profectus proprie apostolatusejus est Italia, quia eam praedica-
sit, sed praedicatores miserit, tamen quia ejus la- vit,etiri ea;occubuit et in ea-jacet.Itael proprieGal
bore et juvamine maximo fidenv susceperunt, apud lia aposlolatus est Marlialis, quia eam primus illumi-
cosdcm. Anglos merito aposlolus appeltatur, quia navit annuntiansDominum Jesum Cliristum",et in ca
quidquid post Cum alii praedicatores laboraverunt, occubuit et in ea jacet. Ita pvopiie Ilispisnia est
lotum ei deputalur. Si ergo Gregorius ppst quingen- apostolatus Jacobi, li.cet non eam ipse praedicaverit,
los annos a tempore primorum apostolorum ap.osto-- £ed quia corpus ejus per riiare septeni discipuli ejus
lus meruit esse Cl pitcdicari, quia signa aposlolatuS1^ Gallaeciam advebentes,' primi in Hispania Chrisli
habel, cur Marlialis non mullo magis est apostolus, noraen aniiiuiiiaverurii, et' ibi sepelieruht magi-
qui una cttm Petro ab Hierusalem incipiens testis stri corpus." Nam elsi Marlialls - proprium apo
Christo fltil iii HierusalemCt in omni Judaeacl Sa- slolalum nori habeat, sicut procul dubio babei,
maria, et usque ad uliimum terroc, et Galliam pri-i eP quod tamen' ab ipsius ore Christi in carne
nius illuminans omnem Aquilaniam provinciam poteslalem ligaricli et solvendi accejrit nexjtia-
acquisivitCbristo? cujus signaculum aposlolalus in quam profecto privaretur iiomine apostoli. Re-
Dominoeadem Aquitania cst usque in finein mundi;. sponde etenim iiiihi , quis est ajiostolalus Pauli?
absque dubio enim ipse in ea fundavil Ecclesias, Aposiolaiunr Barhabneel Lubse et Onesimi el Silae
ct prinius in eis per civilales consliluit' episcopos.1 ei Tinioihei tfslende mihi, quia et -istos Ecclesia
Non enim primus Arvernis praefuil episcopus Au- praedicatapostolos.» Qui cum laccret, aio: « Etsi
siremonius, nec Turonicis Martinus, neque Piclavis illi apostolatum proprimri non habent, tainen apo-
llilarius. Idem et de aliis civitatibus. Nam Dibny- stPlirecle praedicantur, quia offlcium apostolorum
sius primum Pauli, deinde Clemenlis diiscipulusab aditnpleverunl, id est gentibus evangelizaveruut.
eo Galliam missus, priinus Parisitis praefuitejifsco- Nec enim omnes episcopi proprias sedesTiabuerunl,
pus, ubi noiidum erat Ecclesia. Nam anliquas sedes, riec omnes presliyleri proprias ecclesias, nec omnes
Turonicam in honore sanctl Petri, Aurelianam in abbates propria' monasleria. Plcrique eliam epi-
honore sanctiStephani, Marlialis apostolus fundave- scopi dereliquerunt episcopatus suos proprios, nec
rat; quae poslca niutatoestint, una in honore sancti tamen ob hoc episcopi nomen amiserunl. Sic et
Mauricii, altera in honore sanctae Crucis-.Qui, quo- nonnulli ex ajiostolis sine apostolatu proprio ftie-
uiain posteum venit, npn praedicatur apostolus, sed runt, et tainen aposloli sunl. Quia vero sine dubio
vir aposlolicus. Licet aiiiem Salurninus sumnius Gallia propric apostolalus est Maiiialis lam Dci
episcoporum Tolosae ftieril, quis pruderilium dicit qtiam ipsius , .iantocius Aquilanise quam ctiain
ipsum primum ibi iuisse episcopum; cum ct in suis priscorum Patrum nostrorum catlioJicorum inte-
gestis jam ibi. Ecclesia esse consecrata Jcgalur, merabilia lestimonia mulla sunl; ila ex omni parle
eunicjue lemporibus Dccii subiisse mariyiium Beda Maiiialis perfecte aposlolus cst, quia et a Chrislo
refefat ? Petragoiius quoque manifcstumj sil fuisse acccpit l.gandi dissolvendique poleslalem, el in
Chrislianitaiem aisic Fror.tum, Cum ipsa jejus gesta Galliam 11011 sua propria volunlate, non suo arbi-
doecaiit cuin inde nalum comaro sibi toldiidissc, ct irio, non sua praesumptione, scd praecipienle Do-
101 - EPIST. DE S. MAftTIALI. ' 102
inine et epgente Petrp ingressus csl evangelizare; A i Vnde sunt istw pklurw? iile vidcns Marliatem mini-
insuper quod . bene coepit, mspliur perseveravit, et strantem Domino ad mandalum, et oaeleras picturas
apostolatum proprium, id esl gratiam et annuntia- Sicut iegilur in ej'us Vila, rubore confusus non sine
lipnem fidei in genlibus Gailiarum prp nomine omriium qui aderant derisu professus^estmendacium'
Christi habet. Unde qui eum corilendit non esse suum.>' Medicus vero ad haec: <In uno solo vetere
apostolum, necesse est eonlendal nulluni esse apo- libro vcl in lftaniis si potueris eum inihi ostendere
slohim nisi tanluramodo duodecim , et ut radal no- scripinm apostolum, Credam.> Quod cum in pluri-
nien Pauli de iitaniis de ordine aposlolorum, 110- bus ostendere possem , gavisus dixi : < Verii ad
mina Barnabse, Cleophae, Marci et Lucae el Timo- nionasierium, et vide. > Ille noliiit, quia tonge hospi-
thei, Onesimi et Silae etJudse, et universalera tium habebat, et crasiino inde ad alia loca abiit.
invocationem qua dicilur : Omnes sancli aposloli e( Dixit etiam mlhi: < Ego plus quam alii homiues
evangetistw et discipuli Domini, et sit hoereticus causa medicinaecircumeo mulla loca, el audio hoc
Hebionila, Cui nos catholici nequaquam p.aliemur reprobari ab omnibus, et a nullo laudari, et maxime
acquiescere, sed yestigia priorurn Patruin sequeit- propter Benediclum priorem quf contradictor est,
tes, nomeii Marlialis in ordine apostolorum.iuvocaT qui aflirmat omnibus propter hbc nasciiurum esse
bimus.> Ad haec medicus ail: < Benediclus dicil B • ab hoc usque ad qtiinque annos magnum scandalum
non.esse hanc invbcartionemaliorum qui non sunt in loco sancli Marlialis, et venturam ibi magnam
noniinati, sed collectionem qui jam stint nominali persecutionGm, quia oraiiones de ipso sicut illi-pro-
aposiplorum. > Et ego respondi: «.Dialrotus male ferunt, non suut Deo acceplahites.j J&H ego : «0
inlerprelatur Scripturas, el isle baeretictis male linguam praecidendam et a canilius devorandam ! »
exponit lilaiiias. Sapjeniior esl omnis Ecclesia Jamies et Mambres restilerinii Moysi, el iste Lon-
caiholica islo uno hoereiico. Nam si colleetio.esl gobardus resistit veritati; non valei compreliendeie
proenominalorum, superfiua est. Si. invocalip est verilatem, rion suscipil ipse verilatem, et eos qui
lam proenominatorum quam eorum omnium qui snscipiunt prohibet, et adtlucil sibi celerem perdi-
norainaii nori sunt, quod sine dubio yerum est-, tioiiem. Sui auditores a veritate auditura avertuni,
nece?saria est, sicut et invocaiio. nniversalis ange- ad fabulas autem converluntur. Simon Magus de
lortim, pairiarcharum el prophetarum, innocenlium Pelro et Paulo apostolorum priricipibus Neroni di-
cl hiarlyrum, confessorum et yirgiriuro, el oninium cebat: Isti homiv.es contra regnum ttium aguntl
sanctorum, qui nisi ila invoceiitiir, nominatim per Zaroes ct Arfaxat de Siinone et Taddco apostolis
singulos invocari jion possunt. Nam praeler quat-jor dicebant: Vettient ad vos inhnici deorura ei leges
evangelislas, sunl alii evangelistae, ul Lucas ipse in C vestras sv.bverlent. Aman Agapites regi Assuero
Actibus apostolorum comriiemorat Philippumevan- dicebat: E%lgens Judworum in regno luo qum pro-
gejistam, qui unus fuit cx sepleni diaconis, qui prias leges lenet, et inimica esl tuis. Athenienses t!e
eiiiiuclium Candacis' reginae baplizavit, et qui a Paiilo dicebani: Novorumdwmoniorum ahnunciator
spirilu rftptu^ iiiventus cst in Azolo, el perlransiens esi isie. Pouiifices ct Pharisaei concilium contra Do-
evangelizabat. civitates. Non enim esl ipso Philip- iniiiuiii tenuerunt, dicenles : Quid fucimus , -quia
pus apostolus, ul quidam fallunlur. lpse est quoque hic homomttlta signa facit ? Si dimitlimus eum sic,
Philippiis.iion apostolns sed evangelisla, qui descen- omnes crcdcnl in eum. Judaei Pilato dicebant : Se-
dens in civilatem Samariae praedicabat illis Gbri- duclor ille dixil adliuc vivens: Post tres dies resur-
slum, per quem Simon Magus credidil, cui etiam gam. Iinpedil nos Satanas, sed non erubescimus
primo adhoerebal. Et Paulus apostolus de aliis apo- verilatem; reddat ei Doininus secundum opera
slolis el eyangelistis quos post ascensionem suam ejus, quia valde resistit verbis noslris ; habet spe-
Dominus elegil multos, ait: Et ipse dedil quosdam ciem pietatis ,'sed virlulejn ejuS abnegat; habet
quidem aposlolos, alios aulem evangelistas, alios zeltim, sed non secundum scieriliam. Ego vero, si
verorprojiltelasel doctores. Nam Silas el Judas apo- fulminibus igneis consumerer. in hac Iiora, nequa-
stoli ab aliis aposlolis ordinati, prophetae dicuntnr, • quam testiinonia sanctofum Palruni nostrorum
et a prophelis et dpctoribus Paultis prdinalus est transgrederer, sed exclan.arehi: Apostole Christi
aposlolus. Porro de Vila Marlialis apostoli, quam Maiiialis, saivum nie fac. Si totUm lnonaslerium
menlilur hsereticus.non esse antiquam, audi quali- ipsitis aposloli et lola civilas Lemovicensis omni
tfi- Donadeus monachus ejusdem apostoli, licet niodo liodie igne cremarctur," nec sic qni eum tlili-
iliilleralus, arguerit mendacii quemdam ante hos gunt dimitlerent puram veriiatem ipsius, sed tune
tlccem annos grammaticum alienum simiiiler fal- ardenlius el fiducialiuS clainarenl : Apostoli lui
lenlem. Ingeniose duxit hominein in basilicam Marlialis, Domine, precibus adjuvemur, ut et a no-
velnstam Salvaloris, quoe. iiimia veluslate tnnc slris reaiibus absoluli , ab immincnlibus pcriculig
ruinam minitabat, et ante bcs seplem annos esl di- libercmur, per Christum Dominura noslrum. Porro
ruta iisquti pdsolum, el ait: Dic mihi si est vettisia: sernionibus sapieniium, licct paucornni, potius cre-
hwc basilica?Granima.tic.usstullus rcspondit: Etiami dendnm est quam indoctx mullitudinis yulgi opi-
anie quingenlos annos fuil velusta. Mox ibi oslendit nionibus. Nam inultiliido' popularis uescit • aliam
ci picturas niulia auiiquilale vix pareities, et ait: auctoritatcm prxter istam , dieens : Quid feceiiitit
103 ADEMARIS. CIBARDIMONACHI " 104
tot cpiscopi, lol abbales, tpl sajiientes transacli \j qui apostolorum junclus collegio, poleslale ligandi
antc ducciilos aniios ? Nunquam ampjjus audivimus atque solvendi accepla a Domino, non dissimilicum
Marlialem esse aposlolum. Cur hoc Kiulant isti apostolisest honoris usus privilegio; el multa alia,
sapienles? satis liabct honcrem. Etlsic lingui ve- in qtiihus aposlolus pracdicalur; nunc vero per
ncnata invidofum decidil in blasphehiiam puiigens unum Langobardum ruslicum, putahtem se esse
lalia. De ilto gradu, ubi Deus eum posuil, tolluni grainmaticum , derelinquei coiivenlus erudiioium
eum, el faciunt euni ascendere ubi njunquam fuit; c^Lholicorum verilatem anliquam Patrum noslro-
el ipsi Marliali hoc molestum esl. rtun? Facilius possunt cervi camjioium pasci in
0 aculei scrpentis, o aspides surdae, o lingua sethere qiT?jn sancta maler Ecclesia hanc siiam
loxicala diaboli, qttx solita es sanctos Dei et ipsum purissimam ventatem derelinquere. Hanc sariam
Deum dilacerare; tjuac non desinis pbrvertere vias consueludincm, elsi insnlsi olinr respuerunt, non
Domini reclas ; quoe in paradiso dixisti: Ncqua- tamen amiserunl, sed iavili et ignoranles ex jiarte
qwm morle moriemini, et protoplaslos interemisli; retinuerunt scinlillam, el srudiii in tilaniiS reser-
quoc dixisti de Filio Dei: Hic est homo vorax ac vaverunt: ex qua scintilla relaxit fiiodout sol pul-
potalor vini, cl Ilic esl Joseph fabri fitius; quoedi- chra veritalis consuetudo, glorificaiile Deo ieinpora
xisti per Pharaonem : Quis est Dominus, ul audiavn B ] piissimi pastoris nostri Odoliici et episcopi Jofdani.
vocem ejus ? Nescio Domhtum, et Isrqel non dimit- Quia ergo Martialem prsedicamus in verslate apo-
tam ; quoedixisli Filio Dei: Hwc onpiia tibi dabo, slolum, gaudet ijise , gaudet Deus, gaudeht
si cadens adcraveris me; quse vis bmnes cadcrc, angeli et omnes sancti ej'us. Tristalur diabolirs,
nullitm erigere; quse Judam de apostblalu dejecisti; Iristantur liaeretici el invidi, ct cum invidia
quae apcris os tuum in blaspheinias -ad Deum, sua woriunlur, nisi a diabolo disjunganlur. Testi-
blasphemare nomen ejus et labcrnajeulumejns, et ficor coram Deo et Clirislo Je'su, qui venturus est
eos qui in coelo habitant; quae corpbra marlyruin judicare vivosac. mortuos, per advenlum ipsius, ct
submergere fecisti, dicens : Ne Chrisliani sibi mar- regnum ejus; testificor ct coram Spiritu sanctp,
tyres [acerent; quacpcr Simonem Magum de Pclro qtii aposlolorum pectora invisihililcr penetravit, si
apostolorum principe, diccbas Neroni: Ilic est homo wihi visibilis modo apparerclin facie mcr.Marlialis
imperilus, piscalor mendacissimus, nec in moribus, ipse, et me intcrrogarel dicens: Quem me dicunt
nee in genere, nec in aliqua prwditus poleslale; quse hominesesse? ego sine aliqua 'liaesilalione, coufi-
Spiritum sanclum minorem Filio, et Filium mi- denlissime ac promptissime protrnus ci responde-
norcm Palre dtiduni proedicabas, riuiic proedicas rem dicens : Alii apostolicum virum, alii uiium de
Marlialcm'esse minorem apostolis; quin polius C episcopis, alii uiium de ignolis sanclis, aut unum
abnegas eum esse Christi aposlolum. Scd, hacrctlce, ex confessoribus. El s\ dignarelur me iiilerrogarc
cariis invide , quicunque hoc dicis, recle in caput riicens: « Odclricus vcro abbas -rncus, ct monachi
tuum meniiris : qttia Chrislus Maiiialis magisier mei, el episcopus nicus Jardaiius, Quem me csse
fuil, Chrislus Martialem per se docuit, pro Christo dicuni? > ego proiiuus resjionderem, « Aposlolum
Martialis multum laboravit, ul vcrus aposlolus. Dci. >-Egoaulem Ademarus indigniis servus luus ve-
Muliiludo sapienlium sanilas esl oijbis terrarum. raciter credo, conliteor cl dieo quia lu es verenia-
Quod proedicamusMarlialem csse appstoluhi, con- gnus et egregius, et nobilissimus aposiolus Dei; et
trariiim est diabolo, delectabile Chrislo. Asiulia \vi le contradicit essc apostolum, ira Deicadat super
diaboli adhuc dicunl iionnulli ruslici: Magisvolu- illum, el sit pertlitio in adventu Domini nostri Jcsu
iiius Martialein csse confessorem pi-imuin quam CliristiFiliiDei.qui leperse ipsumdocuit.Sed dubi:,
aposlolum uliimuin. Et hac de causa ab insulsis quia non audiunl noinen tuam.scriplum in Evange-
lioec prava consuetudo dtidum immissa cst, qtue liis, . le haesitant apostolum; verum ego crcdulus
niodo ab cruditis penitus abscissa esl. Docti enim proiileor lacite prsetermissumcausa junioris oetalis
cretiendi sunl potius qnam vulgus, nec doclus as- luae; cumel in Veteri lnslrumenlo non liumeraren-
senliri deliel opinionibtts vulgi, sed vulgus assentiri D tur Haebraei,nisi a viginli annis et supra. Fides, spcs
oribns docti. Docti enim fuigebunl ul splcndor fir- et charilas nieum comitaniur in arJua gressum ,
mamenii, et qui -adjusliliam crudiunl niultos quasi dum credo quoccunqtiePetrus a Chrislo secrete et
siellae in perpetuas oelernilates. Quapropter hanc cum duoiiecim audiebal, te quoque jier eumdcin
justi.tiam lion in vanum ducimus praejdicarc.Vesti- Petriim lunc simili modoaudisse, et ideo geutibus
gia enim Christi sccuti su.nl pripres aposloli; posl t.e liducialius Christuiii jiroedicasse,et per te gaudco
apostolos, maiiyrcs; post inaiiyres,| cpnfessores;; in Deuin simililer credere, oinnesque hxreses re-
posl confessores, virgines; post yirgines , viduae; spuerc, dum spero per le atl visio.neinsuiiimaeTri-
poslviduas, conlinenles. Quot yero episcppi oriho- nilalis me perventurum, et ipsa perenniter fruilu-
doxi, quot Palres catliplici, quol liiier&li luniinai rum, dum per le charius et ardentius diligo Domi-
Ecclesiaeanie nos Vjtam Mariialis legebanl el cr,e- nuiii Jesura .Cliristuni. Quicunque a me viilt auferie
debant, licet si inlelligerent, desidia tacercnt?' uttecorde iion credam, el ore confitear Christi
Qnol ermlili ante nos in conspcctti Dci ccciiierunt: aposlplura, auferre vult a me fidem, spem et chaii-
0 quam gloricius est milcs fortissimus Muriialis,, laicm, si.nequibus neine salvus esse ptiteiil.in u.-;ei-
iiis -EMST.-Dfi SVMARTIALI. iod
num. Nbri acquiesco Longobardo; qni tc abnegal in-JA Dominus, et non proevaleal Longobardus. Tripudifet
terfuisse in ccena Cluisli, qui meillitur ore sup ve-; in te Petrus, qnia tii es dileclus sibi coaposlolus;
nenaio Douiinum Cum solis dubdecim cjiiasi latro- papa Romanus Aquitanioe luae commtinicei, non exj
nero , nbn quasi regem liberalissimtim ccenasse. cbmmunicet. Te Petrus vcneralur vere coapo-
Sed asseiitio sanclis PalfibuS nostris ; ct scriptori stolum; te papa Romanus "non abneget vere apo-
Vilte luae';el aflirmo Doniinum cum duodecim apo- Slolum, Te Pe-trus elarriai cliarissimum fratrerii; te
stolis discubuisse; hiinislrosque habuisse, qui ei papanondenegel dilectissimum Pelri consortem.Pro
et duodecim aposlolis ministrarent; el pofcula pro- te Pctrus Pravit fixis geiiibus ; propler te gratias
pinarenl, et quae neccssaria erant deferrenti Noii papa refefat expansis manibus. Graluletur in le Om-
nssenliovaniglorio Longobardp; qui te abnegat ab'' his Roma, quoiiiam Pclro solvit tribtllum omnis
ipso Chrislb potestatem Iigandi et Solvendi acce- Aqiiitania tua. Verum si forte humana a divinis
jiisse; sed solide profileor tfe tantb munerci aposlb- diseordaveiint judicia, si forte creditum.fuerit vferU
lico cum aiiis apostolis a Christo sublimatum; idep tat.s inimicis poiius qtiam amiciSj ntinqui 1 corrupti-
peto, apostole sancte, solve vincula omnium pecca- bilis papa polerit trausccnilCre Pelrtim, cujus in-
tPrum meorunVjet nunquam-disrumpeiidisdulcissimr stinctn Chrisli praeceptis obedisti ? Nunqiiid morilu-
amoris tui vinculis mentem meam ad te lenacissime B 1 rus papa polerit te excommunicare, fjucm Chrisiiis
constringe. Nrinqiiamcommunioabo haeretico Hebio»- ascendens ad Patrem prOpria mainu dignatus est be-;
hitaepseudoirioiiacho, qui te abnegat in loco ubi SpU nedicere ? Nunquid vermis efiiciendus papa poterit
filris sanctus in igneis linguis super discipulps de- excp^mmunicare Dei Fiiiurii;qui tibi cuin feliquis
Scendit, inlerfuisse : quin imo libera-voce omnibus aposlplis contulit ligandi solvendique ponlifi-
pppiilis tesliflcof non ilii sblps duodecim, sed etiarii cium ? Nunquid hiimanus papa poierit excommiini-
iriuJlosalios discipulos ibi in Siori congregatos fuisse, care Spirituni ssinClum, qui libi cum reliquis disti-
fetleinter eos repleium Spiritu sancto variis Iinguis pulis conlulit scientiam omniuiri linguarum? Nun-
magnalia Dei esse loeutiim, et eunr aiiis apostolis qiiid fragilis papa poterit exconimunieare Aquita*
eddetum omnibus lingiiis invincibiiem resufreclionis niam luam, quam fecisli cohoeredemChristo in vilani
Chrisli tesiem exstitisse. Unde imploro perteipsius sesernam ? Nunquid pulvis et cinis papa polerit ex-
ParacJili visiiatione cor meunl mundari ab omni er- communicare Ecclcsiam Dei; quam tu ab idolis
rore, et sapientia.quae a Palre luminrfm est; sine eniundasti, et ab emni hoeresi semper ill^sam ser^
iine cdruscare. Dispereat hserelicus velociter a facife vasii ?xNunquid futurum eadaver papa poterit ne le
ierrae, qui omnibus praedicarfe non cessal Clnisii praedicent apostolum prohibere cpiscopos luos^ quos
ascensionem nnllum aliiim praeter solos undeciin 'J ' tu una cii-momni Gallia
prsesentabis Chrislp in die
apostnlos vidisse, et ibi, nequaquam te inlerfuisse. j'udicii; manipulos laborum luorum, in horreo cee-
Ego enim viveris cum Cbrislo, ego, qui riunquam lesii salvandos ?»His et talibusj-amen dico vobis, in-
inoriar; ego; qui iuPrtem non guslahp in aeternuriij satiabiliter Martialeai apostolum Dei alloquerer, si.
iitpote credens inChristunvsupefiriehteni excelsum eurii contemplarer. Quod vero nonnulli bruti et pu-
asceridens; et in fortitudine vocem meam exaltans, sillanimes aiunt, peccatum est, qtiia proedicamus
oriiiiicreaturae Cum omni fiducia adnuntio; sicut ve-" eum apostolum,-et Deo el illi esl molestum; ego vc-.
ritas fest in Jesu; quia sicut teslis est AurelianuS rus Cliristicola Ademarus ante proesentiam Salvalo-
.episcopusj quem resuscitasti a gemina morte, scri- ris, qui venturus est judicafe vivos el morttios; et
plor Vitaettioe cum undecim discipulis inGalilaeam, sacculum per ignem, el ejusdem Geiiitricis inteme-.r
in' monlem ubi constituerat eis Jesiis hoiiaiile Pe^ ratoe et pefpetuoe virginis Mariae,ac beati aposlolo-
tro abiisti; ibiqiie ab ipso Cfiristo poleslalem praedk ruin principis Petri, testor et opto
super me sit hoc
fcandi;docendi, baplizandi, una cum Pelro et reli- peccatuin hic et iri futuro in ajiernum. Yere si hoC
quis aposlolis accepisti; et postca in monte Oliveti peccatum supfer me liaberem, beatus omnino fierem;
asceiidenlrj ad Patrem Domino proesens fuisti, ubi .. non enimesthocpeccalumj sed
' pietas maxiiria; Ite-
benedictibnem pontificalerii ab ipso Domino ctim ruin adhuc pronuntio ante
conspecturii Dei, et otn-
rciiquisdiscipiilis meruisti. Unde te, sanCte apbsiole, nium in ccelp habitanlium, si glpriac Dei vel ipsi
nori sine magno gemitu deposco, fac me oblivi- Martiali, vel alicui
sauctofum," qui jamexhacvita
sci lerrenoruin, etquo Christus praecessit, incessan- trahsierunl, molestum
aliquo modo est eum proedi--
ler suspiraread coelos coelorum. Quod si Hebionila Cari
appstolum, bac ipsa hora, quae est quasi sexta-
Longobardus ab infidelitate non discedil, discedat a
societate orlliodoxorumj rumpaturab tinitate calhe- diei, hoc ipso afliculo lemporis, qub hoc scribo, liod
licprum, abscindatuf acontribernio omnfum sancto* momento, boc atomo moriar co;'pore, et ultra nPn
mni, sfegregetur a cOnsorlio angelprum beatoruiiij vivam. Duaemissa;, quas liodie mane sexta Sabbati
quoniam pullatenus est de cpllegio saiictorum apo- continuas in honore vivificae cfucis, unam sponle*
slolorum. Comminatus est nbs propter tuam gloriam alteram obediens necessario jubenti ei roganliabball
et verilateni accusandos a se ante papam Romanum,- Amalfredo; supef corpus beali Epar.chii celebravi;.'
omnemAquitaniam proplfer le excommunicandam ; si, inquam, hoc Deo dispticet, non sint mihi in ad-.
inlaqueo suo htimilietur irividus haereticus, exsurgat jutorium, sed slalim, sictil solus inlra ecclesiam
1'ATHOI..CXLI. »
iOV ADEMARIS. CIBARDIMONACIH 10g
scribo, liac ipsa liora animam redtlam. Chrislus. 5 A lia> sed parum; nam in Lcngobardia, ubi cgo phis
iibique est. . . | didici, csl fons sapienlise. Ego propler hanc cau-
. Chrislus me vivere vull, Christo gralum est Mar- sam, conducam omnem Aquitaniam ad lale placi-
tialem prsedicari a nebis apostolum. !Est enim vere! tum,in quo iiullus clericorum sciel se aiijuvare.
aposlbtus. 0 seniores Patrum, quibus hanc episle-. Nam ego ant ibo ad papam Romanum propter hanc
lam scribe, adhuc auribus accipite blasphemos Lan-. praesumplionem, aul mitiam ei litteras meas sicut
gobardi inter pocula sermones. Nam contrariusi scio componere. Et isle papa cs* valde asper homo
apostotojubenii cum silentio panem manducandum, et ferus, el male iracundus et soevismoribus; et mox
non in capilulo malutino, non in lodo sobrietatjs, ex quo audiel novum apostolum esse eieclum in
sedjam escis distentus, piscibus refeclus, vini merii Gallia, excoinmunicabit omnes episcopos etomnes
poculis madidus, in refeCtofiofralriimjjiibebat leclo- ecclesias et monasteria totitis Aquitanioe, ut nullum
rem sitere multoties, etnon de ipsa lectione, sed de sacrum minislerium ibi amplius celebrelur, quous-
aposlolo Martiale, fralribus convivaniibus, soopissi- que hoc sit omnino deslructum, et poeniienlia pu-
mos sermones faciebat ita derisorios, quod non sine blica pro boc sit ab omnibus facta. Et postea per
immensa cordis mei amaritudine dico, ut omuium tcstamenti praeceptumexcommunicabit,.ut jam ultra
aeialum fratres ad lascivtim risum-el cachinnum dis-1B in fulurum hoc amplius nullatenus prsesumalur, »
solverel. Ita tota prandia et ccenas pCr diesTerme ltaque ^duo pseudompnachi npstri a Buxelia re-
quadraginla Augusli et Septembris meiisiam-aller- vcrsi, mox gemenles coeperunt noliisdicere :« Heu!
nalim manducabal et bibebal, sibi ejl Chrislo apo- male fuimus nati; omnes mortui sumus, nisi Deus
stolum Martialcm blasphemabat nobis. Ejmloesuai, misericordiam nobis fecerit. » Tum ista qnae supra
blasphcmioe noslroe. Hoecerat sua crebra repelitio relnli, el multo alia- majora quse audierunt ab illo
quotidiana : < Ego, iiiqiiit, sum nepos abbatis de muscipula diaboli Longobardo, coeperuntnobis enar-
Clusa; ipse duxit me permulla loea-iii Longobardia rare. Ego vero, confisus hanc contrarielalem acci-
et Francia propler grammalicam; ipsi jam conslat dere propter majorem futuram firmilatem, et quia
sapientia mea duo millia solidis, quos deditwiagistris quo plus contradicilur, e.o plus verilas aflirmalur,
meis. Novem annis jam steli ad grammaticam, et simulquepro niliilo ducens oslentanlem Longobar-
adbuc sum scolaslicus. Sumus novem schoiastici, dtun (audieram enim eum Leniovicas,.ut supra dixi,
qui simul discimus grammalicam, el sum ego valde barbarismis male corrumpere Lalinitalem, et siullos
perfectus sapiens. Habeo duas magnasidomos plenas mores ei inesse; nam iram suam riequaquam celare
libris, et adhuc non omnes eos legij sed quotidie peterat, et ccntenlipnem in nos Sua defensione ama-
ineditor in illis. Nullusliber esl in lolja terra quem ^"
*- bat,
inlellexcram), vel quia let prudenles Ecclesioe
ego non habeam. Pestquam exiero de schola, non Lemovicensis viros judicabat erroneos, vel quia so-
erit sribtus coelum tam sapieris ut ego. Ego ero lus exolicus neque invitatus, videri magisler vole-
abbas de Clusa post mortem avunctili mei, jam- bat pluribus (culpa est enim superbioe meiiorem
que' sum electus ab omnibus; et nasi tates con- velle docere)'; siinulque quia confeslim appulit ani-
vcrsi mali mpnachi fuissent, qui non curant nisi de. mus banc vobis scribere epistolam ad refellendos
hypocrisi et dc ruslicitatc, qui milii hoc absluierunt, vecordis errores, curiose minutius sciscitatus sum
jam ex niulto tempore essem consecratus abbas. ab eis hoec omnia dicens : « Unde noslis si ipse
Ego sum prior de Clusa, et scio bene facere sermo- est sapientior nobis? — Ullra, inquit, omnes
nem de littera. Dicunt isti Lemovicani stulti, quia bomines est sapiens quos unquam vidinms. Nul-
in Francia praedicant aposlolum essesanctum Mar- lum ita tota die loquenlem audivimus. 0 quam lo-
tialem, et quia mittunl eum in iilaniis ante mariy-.. quax est! nulla bora lassatur a lpculione. In quo-
res, boc falsum est; ego enim mullis annis sleti in -curique loco fueril slans, sedens, ambulans, ja-
Francia, el nunquam ibi audivi eliamjnomenejusin cens, ila defluunl verba ab ore ejusveluti aqua a
aliquibus agendis nec in tolis litaniis. Francia niliil _.
_ fluvio Tigride. Ipse mandat omnem locum Bu-
scit de ipso : nescit si est aposlolus, aut martyr, xeriae sicuti abbas, omnes monacbi, el laici, el cle^
aut cpnfesscr. Nulla ibi de eo fit ccmmempraiio rici nihil agunt sine nulu ejus; ipse est enim prior
etiam in suo nalalilio. Nunquam debcrel esse hoc praclalus. Multiludo populi el mililum, nobis prae-
cogitatum. Quis fuit unquam tam ausiis qtti hoc di- senlibus, ad eum qiiasi ad principem desideranlium
ceret? Quis ausus fuit Marlialem prsetlicasseaposto- eum audire loqui festinabanl; quos ipse tota die
lum, nisi prius grande generale conCilium omnium ferens verba, omnes pertoesosreddebat, ipse vero
episcoporum Gallioeet Italise, una cum: papa flomano non lassabatur. Qui vero reeedebant, dicebant:
congregaretur, et ibi esset probalumjsi est aul non Nunquam sic eloquentem .gramniaiieum vidimus, >
esl apostolus. Ego tolum unum concilium bene scio Quibus ego :« Non multitudo, inquit, eloquenliiim,
disjionere, tam sapieris sum. Et si ego primus aflir- sed multiludo sapienlium sanitas est orbis lerrarum.
marem, lum posset bac causa existere; in Aquila- Sapiens verbis innolescil paucis. Et monachus pauca
riia nulla sapientia est, omnes sunt ruslici. El si yerba et rationabilia loquatur, et linguam ail lo
aliquis dc Aquilaiiis parum didicerit grammalicam, quendum prohibeat, et laciturniiaiem habens usque
IHPXputatse esse Yirgilium. In Frantlia est sapicn- ad interrogalionem non loquatur. Slullus, si tacuerii,
im EPIST. DE S. MARTIALI. HO
sapiens rtpulabiiur. > Tum -illi:,« In bac terra noii Avidijam
A olimquemdam praecipuuni comilem Alman-
reputalur sapiens, nisi muiium fuer.it eloquens. Sed nuro, cuj*uslinguam intelligere iioii poteram, nisi
de sancto Martiale valde sunius tristes; iiam valde in psalmisel litaniis et lectionibus, Gujuscapellani
placebat nobis eum praedicar.i apostolum; amodo ante eum quotidie circa borani leftiam lilanias
vero revertendum nobis est ad solitum u.sum. Ipsi sanclpfum dicebant, et quolidie illos audiebam
enim Lemovicenses monachi, qui ante eorpus ejus Martialem pronuntiare in ordine apostolorum. »
aslaiil, post non muttos dies revertentur ad pristi- Tum Salgionius: <Et ego, quando eurites in Hieroso-
nura morem, ct non yocabunt eum ultra apostolum, lymam intravimus maire, vidi quemdami.Joannem
sed confessorem, sicut Benedictus aflirmat, el erit monaclium, fortissiinum grammaticiini;' ex^ciiltate
boc magna derisio coram omni saecttlo. > Quibus Remis, qui in navi simiiiier quotidie Martialem pro-:
ego. « Hsecest visip mea, quam hac nocte exhorre- nunliabal in ordine apostolorum. » Et Gauzberlus
bam. Duo parvi, sed valde fetidi serpenles erant. ait: i Ego nisi per memelipsum ab exlranea genle
colorelelro, ascendentes de vallo inaquoso, sed hu- elbarbara tingua audirein, non credererii eum esse
mido, inler se ludenles el luxuriantes, et corpore apostoltim; Ju. vero, qui, ut dicis, exempluni simili
immoli in superficie valli. Qttos quidam monachi modo ab alienis audisti, cur adversarius es? Qiiia
admirantes el ridenles speclabant Jibenler; verum B I nunquaro, inquil, hactenus talis corisueludo fuit
ego pro fetore maJignO polius exsecrans quam fu- inter nbs, etomnes episcbpi et abbates nostri siirit
giens, videbam eos in cavernulis suis reabscendi, propter hoc tristes, et voluht mittere episioia"svpa'pa3
quasi fugiendo velocius. Yidebam item in summi- Romano, ul hanc novam pKesomplioneriifieri prblii-
tate fossati ipsius tertium serpenlem lurpissime va- beat. »Et ego respondi : <Si papa, subripienle con-
rialuni, non plus uno cubitp longum, inflalum nimioi silio invidorum,Tioc prohibet, tamen obedire opor-
veneno, medium de forainiiic exire lorpidum, etl tet Deo magis quam papse Romanp. Nulli etenim
evomenlem venenum, qiii exlialabat exsecrandumi papae daia est pptestas yel absolv.endivel excommu-
feterem; quem, qui circumstabanl, dicebant esse. nicandi sanctos aposlolos Dei, vet protiibendi Eccle-
malrem cluorum serpentium. Queiii a lenge cJausisi siam Dei a bene. faciendo et recle loquendo. > Et
naribus meis dum coepissem speclare, ille velut vi-. ille : « Cur hoc inclioasti sine liccntia sua? » Tum
sum meum erubescens, paulalim retrersum repens, ego . « Et lu, inquam, eur efleclus es de canonico
in foramine suo cieliluit. iiitclJexi duos serpentesj liionachus sine licentia sua? Nunquid non ante Mar-
duosessevos pseudofratres, terlium vero doctorem, tiaiis ruit aposlolus quam in urbe Roma esset ali-
vestrum Longobardum, quem ullra nequaquam yo-. . quis papa corislitulus? Nunqiiid non simul ciim
cabo Beiiediclum, sed nomine digno censebo Beli-* (C Petro Romam venil? Nonne in Hierusalem fuit a
tonium, hoc est, Beliai sonum, cjuiaper os ejus dia- Christo aposlolus constitulus, et in Sion per Spiri-
bolus sonat. Est siquidem propiium Satanae non^ lum sanctum scieiitia oronium Jinguafum edoclus
per chariialem admonere, sed per superbiam dero-'. est?Non enim de urbe Roma, sed de Sion exivit
gare, per invidentiani aliorum clarilalemobfuscare. , lex, el veibum Domini de Hierusatem, Si qui vero
Sed cum sciam diificile erigere, el facile esse 4i- apostoli oi'dinali sunt Roniae, requirant aposlplalum
ruere veritalem, nullatenus mirpr vos pro uno3 suum Romae. Martialis enim in Ilierusalem aposto-
ignoto magistro iu momento reliquisse .bonum,, lusordinatus est, ubiTons Chrisiiankalis, ubi viiiea
quod me per nniltuiii tempus suadente, qui srim aa fuit cbalsami, ubi mater est omnium Ecclesiaruni
puero iion incognitus, leslimoniis aeque et aucio- Sion. Nam et quod legilur in quibusdam Annali-
riiaiibus virorum probabilium. fervesceritihus vixt bus: Nalalis MarlialiSi qui ab apottolis ordinalu*
inchoaslis. Meiius taraen fuerat vobis rectitudinemn est, simili modo legitur de Jaeobo aposlolp : Natalis,
huj'us vcritatis Iicet cognitam non inchoasse quainu inquit, Jacobi fratris Domini, qui ab apostolis pri-
inchoaiam dereliquisse. » mus Hierosolymis ordinalus est episeopus. Non enim
De alio etiam monacho soecuLari,Hcet inter regu- apostoli eumconsecrariiiit,qui aChrislo consecralus
lares Angeriacensis coenobii ad horam .couyersetur,, " erat, sed cpmpulerunt suscipere regimen Ecclesiae.
ejusdem nominis, prsenomice aulem SaigioriiOjsci- Pari mpdo Marlialis tantae dignitatis est aposlplus,
lote, o yiri clarissimi quibus baecscribo, et ipsc in'
ii' ul ab apostotis non consecratus, sed unanimi co.ii-
quantum potest, adversarius esl Jiuic veritati, adeoy sensu primum deputatus sit regimen suscipefe jn
ul in convenlu noslro publico die quodam hospes,, provincia et in urbe' adhuc ignota, sedJ a .Dpiii.iuo
audiens nos in litaniis nomen Martialis in choroj postea Petro ostensa. kleo Petrus ait j Lemovicarii
apostolorum canefe, riiox ibi coram omnibus maxi- tibi Ghrislus commendat. Chrisliis, iiiquit,- non egp."
mum tumultum el murniur el scandalum moveret,, Clenienli vero quem de gentiii Rpmano' CIfl'istiaT;
et deinceps quarlum in ^rdine confessorum elaiax nuni fecerat, alio modo! Roma:iaui urbem iiijunxit
voce proferj-et, qui quarluin decimiim in ordines Petrus, diceiis : Te episcopum Romas: ordhta, etnbi
apostolorum pronunliatum fuerat. Quem.cum palam. l meas prwdicalionis. et doctnnw_calltedrany'credq. Et
coram abbale et fralribns arguerem, ait jurgans : tibi trado a Domitw Ktihi.tradiiam potestaiem ligandi
« Qtibd nunquam anlea dictum est, hoc modo dice-- - alque solvendi, til de omitibus de
quibustunque in
mus?» Cui Gauzbeitus : < In ilinere, inquil, Romae e territ decreveris, hos dccretum sit in ccelis. Tunc in
111 ADEMARIS; CiBARDlMONAiiHl 112
medio coram omnibus manum ei impbsuit benedi- A j celebraritemissam, fertur divina manus iienedixissc,
cens, et in cathedra sua eum sedere compulit. Hoc nemo postmbdum mortalis praesuinpsit benedicefe,
ipsum ariliphona demonstrat antiqua -.Sanctus Mar- quomodo Martialein, quem Chrisius manibus suis
tialis ad prwdicandum Galliis delegatus, subaudilur benedixit episcbpum cum Caeteris apostolis, ullfa
a Domino, quia Dominus ante deputayerat Galliam aliquis mtfrtalium benedicere ponlificem pracstime-
ad prsedicandum, ad qtiam postmoduifipraecepit ire ret? El si beriedictio patfiarcharum laritam vim ha-
j>erjubentem, imo suadcnlem et liorlanlemPelrum. bet, ut duiri barbas et coronas clerieorum benc-
In qua regione primum Lemovicensibus sermone et dixerint boC lantumhiodo dicentes : Benedicla sit
signis salulem pandere suscepil. Si enim hanc an- barba vel corona tua, aliorum episcpporuni bene-
tiphonam ad alios verteris aposloios, recte conslabit dictiene nen opus sit; multp magis betiediclio ipsitii
boc modo : S. Petrus ad praedicandum Italis dele- Domini, qua elevatis manibus apostolis benedixit,
gatus, Roroanis civibus -jubenlibus coeleris aposlolis tanlam virtiitem babuit ut altera Consecfalione ab
scmina lidei eroganda suscepit. Sancttjs Andreas ad aliquo mortalium ipsls : aliefius nullatenus opus
proedicandum Achaiacdelcgatus apud urbem Palras, esset. > Ille vero resppndit: « Ipsi priricipes saecu-
suadenlibus aliis apbstolis, prsedicalionem suscepit. lares hpc viltiperanl. >;Cui ego : « Non oranes, in-
Licet enim, ul liber Glemenlis ait, Barnabas primus g quit, quiipsum Cbristum aut ajiostolos fejusloquenles
Romanis exorlus sit praedicare, lamen sine eflcclu audicrunl verbuiri Dei, receperurit. El hoc lemporc?
el fruclu reversus csl Orientem. Et si calicemAure- pbsequium amicbs, verilas odium parit. >
lianensis ecclesiae, quem, sanclo Evurlio episcopo

FRAGMENTUM SERMONIS ADEMARI


i v .-'
In concilio Lemovicensi habiti.

Apud Mabill., Acta SS. .ord. S. Bened, lom. VIII. p. 51, n. 5.)

Peiiongum est tpt Palrum rata lestinionia de ejus G proposita .diseerriebat, solusomnium magister pau-
(irf esl sancti Marlialis)... ad medium deducere. cis verbis dubilalioni finem daball Omnes, licctpe-
Unum lamcn ex priscis aucteribus super hoc memo- ritorum perilissimi, ex ore ejus pendebaiil, eb pr;e-
i-asse satis sit:illum certe nominatissimum Patrem sente digiturii ori superponebant. Ila magntis sapicn-
(„S.Abbonem), cui in pastorali regimine ille totius tia, praeterquam quod septeftr cokininis liberalium
scieritiaevif gravisque auclprilatis Successit archi- artium fulCituserat,-p'lenus auCtoriiatis et gralise,
episcopus Bituricensis (Gauzlinus), orjthodoxoelidet. omni ecclesiaeornartienlum erat. Gcnvenlus episco-
defensorem, catholicaepietatis culiorem',beiie-nostis, porum decorabat, pmnia sua dicta auctofitate divi-
elsliion visu, sed auditu. Jam enim lpnge ante nos narum Scripturarum approbabat; et quidquid ex
prsecessit martyrio cpronalus, sanguine fuso ab oreejus procedebat, quasi quodammodouon liuma-
jmpiis passus; ad cujns sepulcrum jam clarere au- num, sed diyinum sonabat. Hic in suo quodam
divimus miracula, verprum tesiiiiioiiio'comprobala; tractalu-Martialis veritatem lacere non potuit, di-
cujus martyrium eliam in .pluribus Ecclesiis morc cens :« Sumriius Pater isle M«rlialisin ccena omnino
sanctorum marlyrum solemiiiler celebralur; In quo saimystica Christb coiiviva fuit, coeiestis piinis su-
inarlyreiantum domicilium sapienlut sibi colloeave- mens reliquias; cumque discipulorum collegiapbstea
rat, ut sui lemporis emditi, quanquam innumeri " surgensiersit,iaelus ipse prsebuil linteamina. Neque
florerent, prx omnibus tamen auctorilas ejus maxi- uiiquam reftigilsacfa contubernia, absqrie Thoiria
me duceretur, ila ut iiitota Gallia et Germania piorum ex timlda eaterva unus. Quiif imo cum
atque Anglorum 'gente (nam illic quoque famosissi* Christus peterel coelestia, benedici ineruit inter
mus habebatur) dequacunque venlilarelurqtiaestione, aslanlium agmina. Nec chorps laudarilium sprevit,'
si quis andisse se dicerel ab illo defiriiiionem, nihil sed cum eisdem sancti Sjririlus lunc suscepit cha-
plus auctoritaiis requirereiur; judicabbtur ab omni- rismata et linguas muliifidas : quibtis subnixtis,
bus ratum esse quod ab ore tanli viri audilum essel: tandem Petro comite pervenil Aniiocbiam, ac dehinc
qui auctoritate quasi aller Salomon proccellebat. Et urbem Romae.Qua.derelicla,perlransivil ad Galliam,
si esset babitalu vel nalu Francus, eloquio tamen cujus clara et nobilis esl provincia Aquilania pars
Romano clarus, ae si alter judicabatiir Tullius. In magna, ubi perveniens, loliuSpfpvincioefit appstpJus
conciliis Patrum coram regibus et principibus solus per cuncta saecula. >
113 .ACROSTICHON.,-. . 114

ADEMARI MQNAGHI

ACROSTICHON
'
c, ' Ad' Rohohem episcopum Ecolismensem.

(Apud Mabill. Andteci. nov. edit. pag. 432.v

«£ ex dominans mihi fautorades, ne cedice fam 't>


o pticeat lilulis, huric renitescat apu o
K occe volumen Egolisma ROTHOpraesul in ufb • SJ
-•'-"''•"'-'•'-' :";0 ninibus. eximius cpndidit egregiu g - , v
&a cce pafrumr-enilettemus prseclara trpphae >>»
e. etri quis riiluit qrdine elarus hono . , , . js .
"'''' "» ui-aque beilofum Chrisli inlusirjssima cojn <3
ifi anclum ilamineo quae-luiitore genu, w
o ertatimque venenosos slravere chelydro . w>
o rnali stolis qiiomodo mirilic H
& roniptior ac iriicuit per eos primalibus ardo to
& t fuerinlque Deo subdita cplla di .'.,--<
$> ir pie clare bonis Praesul RPTHPcomptior act a
i/i emper amande mihi, accipilo Iiosmodulo. t»
'X enia ADEMA.RUS dederiin tibi talia cur mo s*s .
""ass ile tuum scire est unde
reppsco delu ps
— anua amoris adesto mihi prseclara beat — .,:•-'
to inl furiaequeprocul, dum mihi pars pia si w
H e sic EpAncicsQBE Petrus munimine coman H
** n. superi.nos qui caslra vehantque pel >—-.

ADNOTATIO,

Hoc Acrostichori scripsil Ademarus scrvus Xristi, id cst monacbus, ex praenobili familia Cabannensi,
Ecolisfnae in sancti Eparchii cuenobib iristilutus, cujus Cbronicon et Commemoratio abbatum basilicae
sancti Martialis exslant intomo seeundoBibliothecaa Labbeanac. Florebat hic auctor anno 1030, quo tem-i
pore Historiampoiilificum.R.omanprum Damaso ascriplam Roho praesul Ecolismensis describi curavit opera
ipsius Ademafi, uftestantur superioresversus appositi in fronte codicis, qui modo in Uticensi monasterio
asservalur, desiniique in Leorie IV.
Non abre erit hic subjicere lituium etclausulam, quam idem Ademarus apposuit membraneo codici ecclc-
siarsancti Marlialis aptidLemovicas, qulcodex complectitur quatuor ljbrps Amalariidedivinis OfBciis, in.
quorurii iiiulobaec.Jeguntur :
- Incipit prwfatio SympltosiiAmalarii eleriei, inlibros Dedivinis offieiis, ad Ludovicumimperatorem.
Et in fine cPdieis : Explicitliber Symphosii Amdlarii presbyteri venerabilis De divinis ojficiis,quem misif
ed Ludovicum el Lolharium reges, filios Caroii Mdgni imperaioris : quem librum in hoc corpore transcribi
curavit Ademarus indignus monachus in honorem Dei et sancli Benedicli.-Q.use idcirco huc refero quod
SVMPHOSII prsenomen nusquam legerim.tributum Amalarie, qui iu eedem epdice lantum Presbyter el clericm
appeliatur.
115 ADEMARIS."dBARDl MONACHI ",6

Dubia.

SERMONES TRES ADEMARI,


UT VIDETUR,
IN CONCILIO LEMOYICENSI CELEBRATO ANNO 994.
(Apud Baluz., Hist. Tutel., Append. pag. 585400, ex cpdice 1258 bibliothecaeAtbertinac.i

SERMO PRIMUS. * omiiem lauguorem et curabat omnem


A
inlirmilatem-;
Quondam, ut novit fraterniias vestra, dilectis- qui dolores nostros abslulit, el infirmilates porlavit,
simi, gravior afilictioet, ulita dicam, plaga plagarum cuj'us Iivore sanati suraus? 0 clarilas episcoporum,
per omnia Lemovicensinm crassabatur loca et per decus Ecclesiarum, ubi est quod legimus te in ccena
alias in circuitu civitates, ideoquead beatum Mar- niinistrum Salvatoris iuisse, qtiando suis pedes lavit
tialem suoe salutis medicamentum omnis confugie- discipulis? 0 minister pietaiis, ubi est quod legilur
bat populus, quam plehcm dislrictiiis in praesenli te a Doroiho cum aliis aposlolis polestalem acce-
miseralio casligabat superna.ut cseteri timorem ha- pisse ligandi alque solvendi? Nobis certe ab anti-
bereni. nec inobcdienles jussis episcoporum essent qttis tradilum est Patribus nostris omiie le tlonum
in ecclcsiaslicis statulis, et ne illi qui puniebanltir graiiarum cum aliis accepisse apostolis. Quid illiid
selerna postmodum plectcrenlur ultione. De tatibus dicam, o pauperum exspectatio, miserorum conso-
nimirum scriplum est: « Qucm diligit|Domiiuis cor- latio? Nonne verum tenemus fuisse a le npstrae sedis
ripit; flagellat auiem omnem fiiium qWm recipit.» Burdegalani urbem Deo acquisitam, et lui per mu-
El Patiliis ail: « Quod si extra disciplinam estis, ' lierem a le baptizalam impositione baculi principem.
cujus filii estis? Ergo adulteri et non filii estis. » civitatis continuo a morbo curatum pessimo? Nun-
Iiem prophela : « Castigans casljgavitjme Dominus, " quid lioiiin eadcm urbe tuo sopilum est baculo in-
et morti non tradidil me.» Quod flagellum populo cendium acsliians? Rogo, si ob plebis realum ignis
Lemovicensi non ad consumplionem.sed ad corre^ ab ore tuo exil qui devoral inimicos luos, tamen le
ctionem provenisse conslat, dum hac de causa cua- esse ostende ejus disciptilum qui fons misericortlioe
cla gcns Aquitanica pocnilentiam pro commissisi est. Coramomnibus aslantibus in veritate fateor quia,
egil, et sacerdotum roonilis oblemperins.filia pacis» nisi hanc, antequam ab bac recessero uibe in liis
est facia, quia pax episcoporuin super eam requie- qui praesenles nunc sunl, restinxeris flammam, nisi
vit. Si, inquit Dominus Apostolis, ibi fueril filiusj istam tribulanlium mullitudinem a te videro cura-
pacis, requiescel super illum paxvestra; sin auleni,, tam, non credet ultra mens mea his tjuaede le legb
ad vos revertetur. Eo vero lempore Iquobrcc factai magnifica, nec ulterius tuum ad hanc civilatcm ero
sunt, antequam ad locum Moritem Gaudii corpus3 cxpetiluius palrocinium. Frustra milii ajipellaberis
sacralissiinum transveheretur Aquiianiei palroni,, Doniini discipulus, incassum mihi vocaberis Occi-
conligil jam advenisse ad synodum Lemovicensem 1 duaj genli a Deo Jireclus aposlolus, nisi in oculis
Burdigalensis. urbis, hpc est secundae Aquitanise 2 meis comitelur niisericordise effectus. Te -omnes
metropolitanuro, cnjus Ddes tacenda non est. CumI p Aquitaniae monarchum, te plebem cui pracsidco
enim sol occidisset et ipsemetropolilanus antebea- Burdegalensem baptismo linxisse mihi in vanuni
lum Marlialem ab oratione surrexissct, coepit di- pronuntiabunt, nisi quod oro pro salute dolenlis
vertere ad hospitium, sed ardenlium ululatum gra- hoj'us multiludinis impetravero. Virga tua, quae jn
yiter ferens el fetorem iniolerabilem ignis qui dee urbe sedis meae pro pretioso haclenus custodie-
miserorum vaporabat corporibus, in geraitu et ina batur thesauro, mihi vilis aestimabilur, nisi cor
lacrymis prurumpens, extensis manibus cpntra apo-- meum exhilaratum de medela istorum reddideris.»
stoli sepulcruhi, clamavil voce magna, dicens : « 03 His peroratis ad hospilium archiepiscopus recessit.
pastor et illuminalor Aquitanorum, exsurge in ad-- Erat aulem per lotam urbem intus et foris viro-
jutorium populi lui. Cur dprmilas niiseiis! Tam n ruiii et mulicrum prae dolore gemenlium clamor
tristem, rogo, aufer calamitatemj infernales hass sine requie, et fetor inlolerabilis, qui de incendio
regnare poenas non amplius juxta corpus liium per-•- corporum exhalabat. Tum ecce ipsa metlia nocte
miilas. 0 Marlialis, speculum yirlulum, o princeps is apparuii signum super basilicam sancli Petri,
Patrum, ubi est quod legimus te iii carne fuisse ie in qua beali Marlialis sepulcriim esse videluf.
ejus discipulum qiii in populb Judaeorum sanabat it Nam -cernenlibiis innumeiis sed divojaccntibus in-
H7 SERMQNESTBES DUBII. 118
excubiis lumen de coelo coruscans super locum se- j^miserunt; quae idem Rcmanus-papa gralanter su-
pulcri descendit, in suo jubare lotam civitatem scipiens, aucteritate appstolica roboravit, et de pace
quasi lux diei nieridiana per unam fere horam illu- Ecclesise admodum in Domino gralulalus est, si-
ininavit. Omnes autem qui in urbe erant languentes mulque de tam pretiosi patroni translaiione; et, ut
repente saui facli sutil, et, cessante. dolore et ge- baec per singulos deinceps in inemoria haberentur
Hiifu, requies et silenlium omnibus factum est. Fue- annos, consono decreio sancitum est ad laudem et
runt vero numero septem niillia et eo amplius eo- gloriam Domini nostri Jesu Christi, cui est bbnor,
rum qui eadem nectis bora sanilatem receperunt, virtus et gloria in saeculasempiterna. Amen.
virorum et mulicrum, dantium gloriam Deo coeliet SERMO II.
ad propria incolumes redierunt. Ipsa denique noclis In translalione beati Martialis, quae Lotliarii lem-
liora meinoratus episcopus in lccto quiescens vidit poribus facta est, ut bene nostis, dileclissimi, in
in sopore profundo talem visionein. Aslabat ei Moiilem Gaudii propter iiluc primum lranslata ejtis-
splendidus in veste fulgenti vir quidain qui urceum - dem membra palroni omnis populus Aquilanicus
plenum aqua porrigebal ei, dicens : « Mandat libi cum episcopis et majoribus' nalu ac principibus
Martialis discipulus Domininostri Jesu Christi ul de ascendebat ad oralionem, ut non incongrue illis dic-
hac lympha refrigeres populum aestuanlem flammisyB bus loeliliaeillud congruerel prophetix valicinium :
et bene habehuu.t. » Experrectus'a somno ponlifex, i Yenile, ascendamus ad monlem Dominiet ad do-
duin secum de lali miraretur visu, et omnia quieta mum Dei Jacob, et docebil nos vias suas, et ambula-
senliret, inieliex.it misericordiae rorem divinitus bimus. in semilis ejus, quia de Sion cxibit lex et
in plebem stillari, sicut et inelucescente mane pro- verbum Dpmini de Hierusalem. » Qui locus nomhii
bavit.Tn illo tempore siquidem extum talis in ipsa Gongruerevidetur: erat enim ibi typicus, imo veius
patria paulatim cessare plaga coepit ut aperte con- moris Domini, idem discipulus Chrisli, cujus sacra
staret Aquitanicis ipsum esse protectorem in coelis illuc membra ad tempus ob gaudium Chrislianoruiii
qui eos olim verairi Ddem decuerat in terrls. "Ve- eranl iranslata; idemque qui per tribum Benjamin
rumad iliam bealam congregati pariter sunt traris- ex Jacob patriarcba origincm traxil, non inconve-
lalionem episcopi septem quasi angeli septem Ec- nienter dici videtur domusDei Jacob.Domus quippe,
ctesiarum, ut ipso sacro septenario nobis. doctoris hoc est habitaculum Dei Jacob peririansil, qui cunt
translalio celebiior esset. Septera verb Ecclesise aliis apostolis in carneseculus tolo corde dilexil eiiin
quarum paslores ad eamderri translationem simul de quo legimus : « Ego stim Deus Abraham, Deus
tunc convenerunt, hoe sunt sedesBituricensis atque lsaac, Deus Jacob. >De lalibus. profcclo Dei domi-
Burdegalensis, Sanclonicensis eliam et Arvcrmen- C bus ait ipse Dominus : «.Siquis diligit me, sermo-
sis, nec non et Aniciensis atque Petrocorensis, si- nem meum.servabit, el Pater meus diliget eum, et
mulquc Engplismeiisis. Hi seplem Ecclesiarum prin- ad eum veniemus et mansionem apud eum facie*
cipes una cum primate Lemovicensi, populorum mus. » Haec dorous Dei Israel vias Dei genlfem do-
optimatibus et Aquitaniae ducibus suinmopere in cuerat Aquilaniam, genles erroribus olim dediiae
eodem concilio Doniini legera observari ab omnibus coeperant ambulare in semitis justitiae. Tuiic illis de
sanciebant, quemadmodum per prophetam Doniiuus Sion exivit lex et verbum Domini de Hierusalem
testatur diceris:« Labia sacerdotis custodiunt scien- cum Marlialis, quiin Sion cum aliis praedicaloribus
liam, et legem requirurit ex ore ejus, quia angelus omnem scieiiliiim perSpiritumsanctum in linguariiiii
Domini exerciluum est. >Ante omnia paceni et ju- ignearurii yisione edoctus fuerat, iegem novaegratioe
sliliam observari monebanl, ulJegis docti inter vi- occiduis evangelizabat, et verbum Domini quod in
ruin et virum iiuerelas juste finirenl, et, oppressio- Hierusalem ab ipso magislro Salvalore Jesu Chrislo
nibus pauperum et violentiis rapacitalis procul didiceral provinciis Galliarum prinius omnium os-
exclusis, pax et amica quies in regno Aquitanico tendebat. In eo autem convenlu qui magnum conci-
deiiicepspeririaiierel;qui vero pacem violarent, tiin- Iium dicebatur, episcopi, qui ad eamdem patroni
quam rei nlajestatis a liniiiiibus exploderentur Ec- conveiieranllranslationem, omnesdocere summopere
clesiae, et a corpofeelsanguineDominiextorreset a festinabanl viain Doniini, ut per viam pacis elveri-
fidclium consorlio et colloquio remoli, infamia per- tatis incedere salagerent, nec a tramite j'ustitiae, sc-
petua notareiilur, donec per salisfaclionem condi- quenles cordis sui pravilalem, deviarenl, potiusque
gnam ab episcopis iterum matri Ecclesioercconci- Palrum institutis quam diaboli suggestionibus obe-
liarenlur. ln eoconcilio secuiidum legem Doinini direnl, et de illa palroni translatiorie ila gauderent
benedictionem proposuerunt et maledictionem; be- ut morum et acluum emendalionem sibi reportarenl.
nedictionem obedientibus, maledictionem inobetiien- Coruscabant sane niulta miracula ad ipsins apostoli
tibus. Caeleri autcni urbium Aquitaniarum pontifi- pretiosissimum corpus. De quibus,.quoniain satisno-
ces, illa soluta in pace synodo, e vestigio advene- lum est vobis qui inpraesentiarum ipsi vidistis, per
runt, confirmantes quae ab eis confirmata fuerant, singula non nccesse est narrare, ne dies anlequam
el condemnanles quae illi condcmnaverant, ut uni- sermo claudatur. Libel tamen hoc solum meriiinisse
tas in pace Ecclesiaepermaneret. Cujus concilii de- qued,. inventP cor|jore sancto, quicunquedoemoniaci
crela aiilisliti Romaiue saiictac ct aposlolicae sedis et aliis variis languoribus tletenti adftiere ad ejus
Jia ADEMARlS. CIBARDlMONAGHl 12Q
gepulcrum sanali sunl; scd el bi quos ignis dcvora- A j tum, complenlibus magnis turbis populoruin omnia
bal, eatlem liora sens.ere refrigerium,!Aliis denique Ipcaiper circuilum urbis ad dubdecim amplius mil?
cum sanitale ad sua regressis, iteruni rajuitoplures liaria sub aperto diyp serpnti coclbadmbduri] jucun-!'
alii de longe adducebanlur, e quibus.tpiam videfes danie. :;. '. '.- ' -
urbeni intus et per circuilum fpris plcnam, Hjs au- , SERMO IIL "'""'•'
tem qtii sani erant luclus et clainor atque fetor Quenfadmbdufn, dilectissinii, dedipala ecclesia a;
Janguentium niiriis oneri erat. Cum autem. psallen- laudibus die poctuque divinis cessare ribn dcbet
tium chprtis patroni roembra de sepulcro in basili- nec a sacrorum prnatu yacua mariere,' ita mens
cam Salvatoris, quae regalis dicilur, iji area aurea Cbrisliana aDeinunquam lauiietorperenuiiquamve
poiiaret, mullitudo infinila illa ardenlium mox cu- a bonse operationis decore sterilis debet persistere.
lationem plenam meruit, et onines clamabanl, di- El ut sacrilegium constat csse ecclesiam yiptare, it^
cenies : « Benedictum noroen Salvatoris Dominino- eum qui jam baptismp purificatus domus Dei mer
slri Jesu Chrisli qui per bealum Martialem propi- relur esse, perictilosumesl teriiere a quoquam infer
tjus fuit poptilo suo. Nec siiere debemus quod aperto stari; quia, cum viri sancli a perversis affligunlur,
jnteriori vase quod sanclum rclinebai corpus, odor Deus cjui eorum liabitalor esl, ad iracundiam pr«?
suavissimus emanabal cl omijium. adstantiuro nares B yocatur. In sanctis quippe viris Deus infeslalur,
clicenteipso per prophetam : « Qui vos langit, tangit
jucundo reficiebat odore. At vero eadem sancta
membra cum sacerdotum manibus- de sepulcro in- pupiilam oculi mei. » Qui autem Ecclesiam honorai,
ferrentur in vas aureum ubi recoiidita sunt, ecce nialrem profeclo siiam, et Dei sponsarii honorat,
subito terrae motus factus e?t magnus,'ita ut major imo ijisum .Ecclesiae caput Christum prorsiis boiio-
«
ecclesia cum omnibtis qui in ea erant concuti viT rare videtur. Sic enimappslolis diclum est: Qui
vos audit me el vos spefnil mespernit. »
cleretur, ncc lamen occidit, sed et super pojmlum Et ilem : t audil, dicoqui
tantus terror irruit ut nullatenus mortem se evadere terrse Amen vobis, quia tolerabilius erit
Spdomorum el GomoiThaeorum quam illj
posse crederel, eademque bora qui a doempnibus civitati vos pacem proedieanlesnon receperit. »
vexabantur curati sunt, eratcjue liora di.ei tertia, el Ha3c quoehodiernaefestivilatis
propter laetitiamcongruere
sic in ecclesiam riiajorem sacra pignora .d.eindeim- cum bujus templi dedicationem, qiioe
videnturi quia,
minenle nocte lalenter propter irrueniem p.opuJum in
Salvalpris poll.elproprip nomin.e, annuatim re-
cum jejunio ininislrorum in Monlem Gaudii perlata occasionemvobis utilia loquendi non in-
plicamus,
Siint. El sicultola illa proeterita-noctejinaperiendo cassurii inyenimus. Unde illud advertendum quod,
sepulcro sacerdotes Domini cum pontifice laboraver (C si in oralprip dedicalo homicidium vel aliud nefas
ranl, ila foris-chori psallenlium jejiini camdem no- quodlibet perpetratuuf, yel sj ipsum lemplum a
clem in ps.ilmis et laudibus duxere-pervigilem. Hi1
genlilibus sive haerelicis pollulum fuerit, nisi priu^
aiitcm qui inlrinsecus tam Iremeridiiiriarripuerant reconcilialione episcopali ilerum per acjuam sancti-
opus, confecli jejunio ab ipsa prima: noctis liora1 ficalum fueril? nullaienus ibi peragi polestopus Dei.
inslabanl, et psalmorum consummaia nielodia, cele- Dicente enim Apostolo: « Quoesocieias luci ad tene^
bratis circa puilorum cantuhi mysteriis, confortati' bras, qui autcm consensus templo Dei cum idolis? i
corpofe et sanguine Redemptoris, adlextraliendos' Non dissimili ralione quisquis ppst baplismum
lapides maniis misernnt. Merito ilaque, divina eos5 graviorem admiseiit noxain, jam indignus Dco est,
Palresinspiravit digrialio, quatenus cbmiuuni con- quia priiicipaji facinpie cpnlaminatus est donec
serisu hun.c diem per singulos in feliquuin annoss itenim baptismo poenitentiaeIavelur, etJotus sanctae
in memoriam divinaelaudis decernereni, quia in cat communioni saperdotali. reconcilietur auctorilate.
el miracuta superna et gaudia Christiariprum, aiquei Omnes ergo qui in baptismatis fpnte spopondere,
pax et requies Eccle§iarum claruerunt. Et postea, utt «.anquam iminaculala donius Dei finetenus, custo-
ictcrna liujiis festivilaiis esset commeinoraiio, ini diant, ut integer spiritus eorum et corpus in adven-
loco pracfaloubi sacra patroni membra per alicjuot t D.tum Dpmiiii s.ervetur. Verum si quem pest lavacri
dies requievertirit, ecclesiam in ejus nbmine novami sacramerilum grayius corruisse conligerit, pceni-
dedicaverunLNam de ipso monte Gaudiiad sancluml lendo digne salagai et, cpnfitendomalri Ecclesiacper
ejus s.epulcrum, ant.equam absolveretur synodus,, sacerdbtum examen reconciliari, ne yrdelicet, quod
iterum relata sunl, Per omnia benediclus Jesuss absit, diaboli lemplurii videatur, neve cum Satanae
Chrisius Dominusnoster nunc etin aclefnum. Amen. regno damnetur, sed polius tcmplum Dei manens
Episcppi qui tunc ad .eamdem coiiverierant trans-- in regno Chrisii el Dei hsereditatem possideat. Illud
Jationem probabiliores hi sunt : Dacberlus archi-- omnibus eliam diligenter animadverlendum cjuam
cpiscoptis, Gondebadus archiepis.copus, Hilduinuss ponderosum et immane arguet exilium his qui juste
primas episcopus, Abbp episcopus, Grimoardus epi- i- ab episcopis excommunicali sunt. Certe dum ali-
scopus, Stcphanus episcopus, Fiotarius episcopus,, quoties ob quorumdam graves oltensas suoedioecesis
Gissabertus episcopus. ! episcopi excommunicanlecclesias, non in eis liltra
Haecautem facta sunl per annum Dominicaeiri.car- divinum peragi licitum est opus doneciteruin ser-
njjtjonis nongentesimum alque-nonagesimum quar- monis clave eas ipsi ponlificcsaperiant. Nempe lin-.
121 5ERM0NES TRES DUBH, 123
gttae episcpppfuni clave.ssuntccelorum, dicenle apo-. j\ sigiiacuia sunt, et agni immaculali qui eccisus bst
stoJis ppmino,,'quprum vicem in- Ecclesia nunc ab originc muridi septem cornua et septem pculi
episcopi lenent: « Amen -dico vobis, inquit, quae- sttnt, qui sunt septeffl dona Splrilus sancli. Qttis
curiquealligaverilis super terram erunt ligala et iri vero ambigal'boc septeni episcopbfum perfect.iTu
coelo, fet qusecunque $oIvferitis.super lerrani erunt esse concilium, eum duorum vel triunl Dominus
soiitta el jp" coelp. > Q qiiantum judicitim illis immi- confirmatissimum esse lestetur? « Ubi, inquit; duo
n£t qui episcbpbruin excommunicationem observare vel tres congregati fuerint in nomiiie meo, iii medib
recusant, quorum tanta auctorilas est ut qui eos eorum suin.» Yideatergoquanfum animsesuae ingerat
bonoraverit Chrjslum honoret, qui eos contrislaverit dcirimenlum qui liuic sancto concilio de justilia et
Clirisium conlristet. Et quod auctpriialeiii concilii pace coniitmanda et observanda inobediens existere
ppssint duo solummodo episcopi perfeeta adimplere quaisievit. Talis denique prersus.a proeseriticencilio
viiiute, quodque ad regendum in paceet juslitia excommnnicationi tradetur, et merilo ut qui Dei
populum sibi commissum in conci.liis sibi' invicem jugp nohuit subdi, quod esl stiave, Salanoe dura
altfinsecus auxilium .debeant ferre, conlirmat Do- potestati tradantur: Plane sicut Ecclesiae a propriis
minus dicens : « Dico yobis, quia si dtio ex vobis episcopis exconimunicalae interiin usque ad absolu-.
conseniiuntv super terfam, de onini re quaecunqueB lionem oflicio videmus privari-divino, ita quicun-
pctierini, fiet illis a Patre meo qui incoelis. est; ub.i que ab epjscppo suo excommunicatur, diviiia pfi-.
enim sunt duo vei tres congregati in nomine meo, vatur gratia usque ad reconciliaiionem pef condi^
jbi sum iii ijiedip eofum. » Proinde quotiescuri^ gnam salisfactipuem. Talibus rion est licitum Eccle^
fltie splus episcopus, conyocatis sua3 digepesis pri- siain ingredi, nec cum fratribus parlicipari ncque
inoribus, teges populo de juslilia el pitce instiluit, in convivio, neque in colloquio. Nam etsi irrecon-
quia vjce Chrisli legatione fungitur, ul qui cum ciliati ab hac-vila egredianlur , sic animoe eorum a
audierit Cbristum audial, qui eum spreveiit Ghri- s&cietate animarum sanctarum extraneae factoe in
s.luiii spernat, neriio ejus jussa absque animae suae potestale lartari sunt', sicul hic corpera eorum a
ingenti periculp cpntemnit. Quoties vero prsesul, corporali remota sunt Ecclesia". Vefurri quoniam
proesulem.sibi adjudicandi opem, ut jain sint duo, fioimulli ita cohtenebrati lumore superbiae videritur
adscjverit, jam duo episcopi unum sapientes, unuin ul ubi jahi episcopali judicio fuerint excomniunicati,
idipsum sentientes, in noinine pomini congregati, lamen quasi licenter pro cOritemptiiexcomiritinica-
Pominum iri medio sui habere creduritur quasi ter- tionis Ecclesiarii intrent, et aliis in convivio, aliis in
tiuin judicem, eoriunque sententiaruni confirmalo- collotjuio , praeter episcopi jtissionem semelipsos
rem; quorum duorum qui auctoritatem cpntemnit, C jungant, sciant se tales dupliciter inlerimi et pro
ipsum qui in medi.oepriim se asserit inlerfesse con? culpa priore et pro contumacia vei' negligenlia se-
temnit. ycrum si quandp episcoporum trinitas asti- queiiie. Hi etiam qui exconimunicalis scienter parli-
lerit, et sibi de quibuscurique coiisenserint rebus> cipantur practer consensum episcopi, nimirum judi-
tres quartum secuni Dominum in medio habentes, . cio gvavi digni sufll. Rex ille quondam apud Anglo-
eumdem nihilominus a Domino accipiunt auctori- rtim genlem jusins erat, sed quia cum excoinmuiii-
tatis priviregiuui, ut quisquis eorum contraire quse- cato comite suo participavit semel in convivio, epi-
sierit dictis,"reus exislat supernae majestalis; ideo- scopo praedicente, justum Dei judiciuni in hac vila
'
que indubitani.er peribit. Igiiur si duoruin vel passus esl, quia in eadem dpmo gladiis confossus
triuin episcopprum taiilae virlulis et auclcrilalis est. Hlam gentem Gregorius papa tempore Mauricii
est, Domino testante, ut queecunque peiierint a et Phocae per discijmlos suos ad fidem converlit,et
summo opificc fiat illis, quanl.oepuiatis esse firmir, ab.ipsa gente 'merito aposlolus dicitur, quia eam
lalis conventum ubi plures invnoinin.e Christi nunc per Evangeliiim pfimus in Cbristo genuit. Quanto
v
congregati sunt episcopi? Ecce eriim hpdiernum magis ergo Martialis a Galliarum gentibus apostolus
prsesens conciliuni episcpporum in hac sancla setle esse jure pronuntialur, qui, Domino per beatum
Lemovicensi numero concludilur sepliformi, ac Petruro jubente, primtis Galiiamluce fidei iliuslravit
perinde sacralo, ut npn dubium sil esse Domipum tfemporibusClaudii et Neronis, qui ex genere Abra-
in medio eorum. hae, tribus. auleni Benjamin, oriundus unusex sep-
Si quideni de proeseriti cpncilio seplem episcopor luaginta duobus discipulis.Domini fuit, et apostolus
rum non incpngrue dicere valemus, quia ntuic pronuntialur esse epdem medo quo et Paulus el Bar-
deambulabat Dominus iri medio' septem candel»- nabas, qui de duodecim non fuerunt. Apud ipsam
brorum aureorum , tenet quoque:..in dextera,, sua qupque Anglorum gentem cui Gregorius inslitu
septem stellas, quoniam septem stellaeangeli, hoc est tiones ecclSsiasticas primus planlavil, probavit
sacerdotes, sunt septem Ecclesuirum, et candelabra "Martia.lem esse ab antiquilate scriplum in numero
seplem, septem Ecclesiaesunl, videlicet hacc sancta aliorum apostolorum. Nam et nuper illius genlis rex
sedes Lempyicensis atque Bituricensis, Albiensis, codicem litteris aureis scriptum Aqiiitaniae duci cum
etiam necnon et ,Cadurcensis, Engolismensis quoque aliis muneribus direxit qui in serie beati Petri et
et Petragoricensis, siniulque Pictavensis. Elodem aliorum aposlolornm Martialem continet scriptum,
gepliformi numere libri signali intus et foris septem Hoc idem in aliis illius gcniisvetustissimis yplum.
125 BERNARDUSSCHOLASTICUSANDEGAV. 124
bus ipsis oeulis nostris probavimus. Constat itaque A j nem pontificis rex elatus contempsit et coepit ei
iibn splum nbslris temporibus,, veru m etiam et an- comminari. Idcirco mox terrae molus factus est iri
tiquis, Marlialis apostolalum claruisse, et fidenler templc, et rex lepra percussus est usque ad diem
nos profiteri quod fidenler Gregorium in suis po- niorlis. Imperator Theodosius episcopi sui excom-
suisse instituiionibus certuro tenemus. Porro aulem municalionem, ul debebat, pertimuit. In die enim
qui ab episcopis cxcommunicanlur, jlioe est, ligan- Natalis Dbiriinirioriest ausus ingredi ecclesiam, sed
lur, el negligunt sive centemnunt, queties se in- lugens in sacco et cinere, in cubiculo suo perstitit
dignes Ecclesiae ingeriint, tolies se ipsos ligant et quoad pro realu digne satisfaciens ab episcopo re-
iram Dei cpnira se proyocant, dicente Domiiipad conciliaretur. Qua de re, quia semper obediebal jus-
Moysen: «Si qui.sex.ternorum aceesserit ad sanclua- sis episcoporum, semper in omni bello -mirabilis
yiuin moriatur. » Modo enim externi EcclesiaeDei Deus illi conccdere dignabalur victoriam ptenam.
esse videiHur qui ligali, sive excpmmunicali et Porro ad eos qui episcoporum parvipendunt excom-
extranei a societate fidelium suntlcutpis propriis municationes exempla prophetaruro proferinius. Ds
exigentihus, Omnisautem qtti justei se patitur ex-^ talibus iiimirum justitiam pervertentibus ait pro-
comnuinicari neobedial sacerdoti, n.pnfi.delissed in- pheia : « Vae qui sapientes estis in oculis veslris et
fidclis judicatur. Qua itaque ratioiie mysteriis divi- B coram vobismetipsis prudentes, qui justificalis im-
nis inieresse prsesumit excomniunicatis, cum nii piuni pro muneribus, etjustitiam jusli aufertis ab
aliud illi quam judicium sit quod fidelibus reme- eo. Propterhoc, sicut devorat stipulam lingua ignis,.
cliiimest. Nam sicul qui Eucharisliam manducat et et calor flammx exurit, sic radix eorum quasi favilla
bibit, indigne judicium sibi manducat et bibit, non ferit, el germen eorum ul pulvis ascendel. Abjece-
dijudicans. cprpus Doinini, vel sicut qui manducat runt enira legem Domiiii exercituuin , et eloquium
pancrn vel bibil calicem Domini indigne, reus est sancli lsracl blasjihemaveruiit. Ideo iralus est furor
corpoiis el sanguinis Dqmini; ita quij indigne Eccle- Doiuiniin populum suum, et exlendit mamim suaiiv
Siam ingreditur, judiciuni magis quam salutem sibi supcr eum, et percussil eum et conturbatisuijl mon-
acqttirit, quia reus est sanctie Dei Ecclesiae. Talium tes, et facla suiit morticina eorum quasi stercus in.
exemplo rex Osias percussus est Jepra, ipiia ponti- medio.plalearum. » Per conlufbalos montes clerici,.
ficis sui inierdictum conlempsit indigne teroplum sive principes laici iiitelliguntur, Ast excommuiii-
Pomini ingressus, qui de genere David mutlis an- candi causa deslruclores pacis jubenl episcopi pro-
nis justiiiain conservaverat, poslmodum vero ad in* pheiica auctoritate manere insepultos, ut, secundum
jus.liliam declinaus incidit crimen inobe.dientise,et prophelae senlentiairi, sint cadavera eorum quasi
sub specie religionis, ul Dominoadolerel incensum, stercus in medio plalearum, ut sicut exigente reatu
iudigne ingressus est templum. "Vsrum ponlifex eoriim animsein illo saeculoa Dei regno extorres sunt,
A^arias cum sacerdolibu.s Domini octoginla inter- ita corpora a ChriSlianitatis separentur sepultura.
dixit rcgi ne illiciluin agcrel et robdo excommu- Pacem ergo qmnes observent, si excommunicaii
liicandi : « Egredere, inquit, rex, de sanctuario nolunt, pacem el verilatenii hoc esl justitiam dili-
ct ne contcmpseiis, qnia non repui.abilur libi in gant, ut, cum'Omnibus pax Domini sit, ipso prae-
gloria liacc a DominbDeo. » Sed excommunicalio- stanle qui vivil et regnal in sseculasaeculorum.

GpCi ANNUMDOMINlMXXIX.

BERNARDUS
SCHOLASTICUSANDEGAYENSIS.

NOTITIA HISTORICA ET LITTERARIA.

{Hisloire litlir. de la France, \U. 308.)

Bernard, dorit on ne connait point autrement la D mcnt, quefcernard elail dii pays d'Anjou. lfquitta sa
famille, avait un frere beaucoup plus jeune que lui, patriepcur aller se rendre disciple de Fulbert, a
comme il parait, nomme Robertet surnomme l'An- Chartres (MAB.ib. t. IV, app., p. 703).Pendantqu'iI
gcvin, qui lut abbe deCormeri, cn Tpuraine (MAB. y etudiait, il concut une devotion parliculiere peur
An. 1. LX, n. 58). On conjecturc de la^ avec Fendc- sainte Foi, dunl it y avait hors des murs de la ville
123 NOTITIAHISTORICAET LITTER. 126
iine petite chapelle, qn*ilvisitait souvent, tant pour A , du nouveau Gattia Chrisiidna (ubi suprd) copieut uu
prier que pour ecrire plus en repos. Les miracles que endroil de 1'ouvragequi ne se lil pas dans rimprime.
Dieu operait au tombeau de cette sainle firenl alors Aussi ils. avertissent qu'ils Tont.tire des manuscrils,
beaucoup de bruit. On en debitait a Chartres de si ce qui prouve ce que nous ayancons ici. L'auteur, au
extraordinaires, que Bcrnard ne pouvait les croire. reste, a fait ce reciieil saiis choix. II parait que tous
Pottr s'assnrer de la verite, il resolnt de recourir a les miracteslui etaient bons, pourvu ncanmoinsqu'ils
la source et de faire un yoyage a 1'abbaye de Con- fussent bien prouves. II s'esl parliculieremenl atla-
qnes en Rouergue, o& se conservait le corps de la che a' cclte ceriitude : ce qui 1'autorisait a inviter
s.tinte. II parait meme qu'il s'y engagea par une ceux qtii en douteraient a se transporter sur lcs
espece de VCEII. Mais il ne le piit sitct accomptir. lieux, afin de s'en convaincre par eux-inemes (MAB.,
L'eveque d'Angers, qui elait alors Ilubert de V.en- An. t. IV. app., p. 705). M. de Tillemonl lui rcnd
dbme, 1'appelapres de lui pour lui conficr la tlirec- cettc j'uslice, que ses narralions sont forl circon-
tion de fecole episcopale. Bernard en pril soiu pen- slanciees, et d'ordinaire appnyees par des teinoins
dant trois ans, et y eut beaucoup a souffrir de se oculaires (TILL.,II. E. t. IV, p. 545). Mais il observe
voir d'une part empeche par un eiicbainement ri'af- avec raisoii qu'il y en a de fort eiranges, et que la
faires d'accomp!ir son voeu, et de 1'autre engage B peiiultieme surtout n'est propre qu'a rendre les au-
avec des eiudiants si peu avances, qu'il ne pouvait tres suspecles deficlion oud'illusion. Bernard atleste
profiier des lecons qu'il fallait leur donner. Enfm il neinmoins qu'il i'avait apprise d'tin venerable abbe,
quiila brusquemetit Angers, el fit son voyage pro- qui la savait de la personne menie a qui la cbose
jcte (LXB.Bib. nov. t. II, p. 544). II Ie fit meme a etail arrivee.
deux dilferenles fois. Etanl aConques (MAB.,ib. 2), Qttoique1'ouvrage de notre scolastique ne con-
il recueillit tous les miracles de la sainte dont il put tienne que des roifacles, dont quelques-uns sont
avoir des preuves ceilaines, et Ies envoya a Fulbert, fort extraordinaires, on ne laisse pas d'y trouver
son maitre. plusietirs fails qui servent a illuslrcr riiisloire civile
On suppose que Bernard relourna a Angers, ou il de ce lemps-la. Cest en consequence que les histo-
conlinua d'exercer "emploi de. maitre d'ccole, ct riens de Languedoc rapportenl parmi leurs preuves
qu'il peut eire Ie meme que le chapelain de Geofroi un longTragmentdefecritde Bernard (Hist.de Lang.,
Marlel, comle d'Anjou, qui se nommait Bernard. I. II, app., p. 6, 7). Si Catel en avait eu conuais-
Mais c'est dc quoi.fon n'a ancune preuve. On en sance, il n'aurail pas donne a la femme de Guil-
a encore moins pour lui prolonger les jours jns,ju'en laauie, comle de Toulouse, a la fin dux^siecle el au
1054, qui est fannee de la morl de fabbe Roberl, oommencemcnt du suivant, le hom d'Alfonse,' ou
son frere(MAB.,ib. 1.LX;n.58).Peut-etre l'aura-t-on Detfonse (CATEL,COm.de Toul. p. 104); il y aurait
prise par erreur pour le terme de la vie de Ber- vu qu'elle se nommait Arsinde.
nard. Ce qu'il y a de cerlain, c'est que notre scho- 11esl vrai qu'il a ete trompe par la copie defec-
lastique florissait des f episcopat dc Fulbert (1.LIII, tneuse d'une traduction en vieux vers gascons du
n- -12),el meme des le comroencement, vers 1010. II chapitre cinquieme de 1'ecrit en question, dans ta-
y a bien loin de celtc epoque a celle de 1054. quelle celle comtcsse est nial nommee Delfonse. On
• Le principal ecrit de Bernard est son recuell des y lil eflcciivemenl: A Arlous Delfonse comiesse, au
miracles de sainte Foi, imprime par les soins du P. lien qu'il faut lire, comme le rcmarquent les hislo-
Labbe (Bibl, nov. p. 551), mais sans nom d'auleur, riens<le Langiiedoc (tom. H,app., p. 545) :A Arsens
parce que fepilre dedicatoire,ou il sefait eonnakre^ de Tolosecomtesse. Cetle tracjuclionen anciens vers
nianquail a son manuscrit, Dom Mabillon, 1'ayant vulgaires, queCatel copieen entier(Jfr., p. 104-107),
delerree dans un autre manuscrit de fabbaye de esl une nouvelle preuve de notre sentinient au sujet
Saint-Pere, a Charlres, oii 1'ouvrage est plus entier de fancien usage de la langue romanciere. Nous
que dans riniprinie, en a' fait present au public n sommes persuade qu'elle suivit de pres la pttblica-
(MAB.,ib. t. IV, app., p. 703). Alberic de Trois- tion de fecrit de Bernard. On n'apercoil, en effet,
Fonlaines nous avait deja appris que ce rccueil qu'1111 motif qui ail pu porler le poeie a traduire ce
ajiparlient a Bernard, scholastique d'Angers (AI.B. chapitre plutbt qifun aulre : ce molif ctait de faire
cltr. par. 2, p. 34). On ne convient pas de 1'annee plaisir a la comtesse ou aux deux fils, Raimond et
precise a Iaquelle 1'auteur y mit la main. Les uns Ilenri, dpntelle deviiit mere par le pouvoir de sainte
cfoient que ce fut en 1010, les autrcs en 1012 (MAB. Foi aupresde Dieu.Toul le narre dece chapitre lend
»6.1. Liii, n. 42; Gall. chr. nov. t. II, p. 896). II est a annoncer cet evenement. Arsinde ou ses fils vi-
au moins hors de doute qu'il le fiuit avanl 1026, vaient donc encore lorsque le poete enlreprit sa
puisqu'il y parle comine vivant encore du temps de traduclion. Celait donc avant la fiu dece xi* siccle.
Richard II, duc de Normandie, qui motirul la ineine Aussi l.a rudesse et la grossierele de fidiome qu'il.
annce (MAB.,ib., p. 544). emploie dans ses vers monireut-ellcs uotre langue
Le recneil est compris en vingt-deux cliapilres; romanciere encore dans les langes.
maisilse trouveplusampledans quelquesmanuscrits, Bernard a laisse un aulre ecril dc sa fac/on.Ces
On en a deja noinmeuii de cclte nalure. Les auteurs la relalion d'un oelerinage qu'il fit vers 1020, en la
127 BEflNARDISCHOLASTICIANDEGAV. 128
cpropsgme de quclques autres Angbvins, a Notre- \ d^Anjou,en rapporle un fragment, qu'il a tire du
l>ame du Puy cn Velay. Menard, daris ses Ecrivains P. Gissey.

DE SANCTA FIDE VIRGINE.


i
(Gdfl. Christ. tem. II, Append., p. 894.)

Aginnuni anno 303 adveniens DaCianus, spirans fere peracto, consecrare, serisit in se, charitatenW
minarum ei cocdisin Christianos, inquisivit, ac im- accendi ee igne qui yirginem absumebat, alque-
manem pcrscbulionem adorsus est.! Turbatus i>u- praeivisse puellam attendens, erubuit nen saltem
sillus fidelium grex, clam ab urbe secessit, ac per sequi. Aginnum reverleris, prius Deum precatus, ul;
abrnpta eremi, et. fragosas convalliumcaules diva- l^ omriiain melius ccnverlens sibi in iljp articulo quidt
gams in speluncis deliluit. Gregem secutus pastor rci faciendum esset, non ebscuro signlficaret indicip,.
(S. Caprasius), onuiia circumquaqiie scopulorum et si quidem in arenam deEcendeitdumesse staluis-
diversoria peragravil. Hos divinis colloquiis recrea- set, ex prcximp puraice emicare faceret prptinus.
Iial, illos emendicalis subsidiis fovebju, omnes eri- aquam : necmora, eodem loci temporisque vesligio
gebat exeniplo, ac poenis et prsemiisseternis pro- Tonsvivus emanat mirabiliter eductus, aquam jugenv
posilis ad marlyrium prxparabat. Deinum pridie abunde suppeditans.Ad aquaeaspeclum cer designati,
Nonas Oclobris, cum, ut fert tradjlio, excelso e niartyris majgis maglsque exarsit, et ad cerlamen
inonle, cui hodie a Sanclo Vincentip npiiien, pa- cjtiodein gloriose perfunctus est, se prolulil. Illico
leret aspectus in uibem, el ipsc iii ejus pla"teaper- enim ductus ante praesidis triburial, Christianani
spiceret ocutis illuslre spectaculum, ncmpe Fidem fidem profitetur, judicis ac lortorum minas con-
vjrginem eo nomine, pro cujus defeiisione viriliter, temnit, tandein invictus iir confessione Cbrisli ab--
decerlabpt, dignissimam,, cum suppliciis tortori- scisso capite marlyr occubiiil, ut prolixius rccilant
busque committi, fet post longa craticulae ardentis gesla ejusdem sancli, apud Surium et Marlyrolo^
supplicia exc3rnificatam ac tostam ab angelo co- gium Romanum. Festum ejus celebratur 20 Oclo-
lumboe specie donari corona, ijisamque inteiim C biis.
sppnsp Chrislp vitoe suae reliquias, lielpcaustp jam

DE MIRACULIS SANCTiE FIDIS

! ILIBER

Auclore Bernardo scholasUco.

MONITUM MABILLONII,

(Annal. Bened. tom. IV, lib. LHI, num. 42, pag. 114.)

Sub id tempus (an. 1010) Bernardus scholasllcus,,D HbellumMiraculorumsanclseFidis de Conchis, quse


scliolis Andecavensibusprxpositus, libfum De mira- passa est Aginno sub"impio Daciano cum beato Ca-
culis sanclae Fidis Conchensis seu 'Conchacensis prasio. > Exstat in codice Carnutensi hic liber, edi-
composuit,eumque Fulberto Carnutensium episcopo, tis auctior, sub hoc littilo : Incipit liber miraculorum
magistro quondam suo, nuncupavit. Eclitusest ma- sanctwac bealissimwFidis virginiset marlyris, edilut
gna ex parlfe hic libcr in loriiosecundb novoeBiblio-. aBernardo scholastico,Andecavinwscholasmagislro.>
thecae Labbeanae, sed absque iiomine aucloris. Ber- Huiic vero librum dicat sanctissimoatque hominum
uardum vocal Albericus in Chronico ad annum 994. doclissimo Fulberto Carnoteno episcopoBernardus
« Ad sanctum Fulbertum episcopum Carnotensem, scholasticorumminimut. Ilaque hic liber scfjpths est
iuqiiil, Bernardus, scliolasticusAndccayensis, edidit posi annum millesimum seplimum, quo Fulberlus
129 LIR. DE MIRACULIS SANCTJE FIDIS. 150
ad sedem Carnutensem assumptus fuit. Hujus scri-. A hoc miraculo, » nempe de peregrino e mariti vin-
plionis occasionem inde nalam refert hic auctor, culis divinitus liberalp: « cnjus verba, per omnia
quotf, cum Carnoli in Fulberti schola versaretuf, mPnacbbrum Conchacensium verbis concordantia,
suburbanam sanctse Fidis ecclesiam, vel scribendi esse poterat probabile argiimenlum, si quis dubw
causa vel orandi, soepiusadiret, et multa de mifaculis tarel in aliis etiam mibi ab eisdem narratis. > In
in coenobio Conchaceosi patrari solitis audirel, quae cap. 21 ad probandum mifaculuro de milite, inte--
iionnulli fabubs anilibus depulabant; subieril ani- stinorrim inordinalis motibus exempto, -testem ad-
mum cogitalio, ut locum adiret, et rei veritatem ducit Rodbertum Cantoiolensis monasterii abbalem,-
coram exploraret. Verum ad ScholaeAiidecavinsema- virum reverendaeahilie salis honestum. Haecex edilis.
gislerjum ab episcopo invitatus, el per triennium Longe plura sunt in codice Carnutensi. In his aif'
illic docendo immoratus, postposito tandemhoc mu- auclor tot carceratos meriiis sanctae Fidis abso-'
nere, Conchas se conlulit non semel: ubi de sanclae lutos,« ul ferreorum compedum, quospagensi lingua
Fidisvulgatis miraculis sollicite indagare coepit, quae bodias vocant, immcrisiias occupationem in mona-f
quidem vera esse cerlissime deprehendit. In his sterio facerel. Quocirca lantam ferri massam ex-
leslalur se vidisse hominem, cui oculi violenta ustione liindi, atque in januas redigi studio fabforura se-
avulsi fuerant, sed meritis sanctae Fidis omnino re- B niores decreverunt. > Unde nullus fere in ecclpsiam^,
sliluti universa atlestanle provincia. Qubd miracutum, quaetriformis est, adittis patet, qui de praediclis com-
yptrili fundamenfum coeterorum, ait se posuisse pedibus seu catehis januas confectas non haberet..
inilio libri, in quo potius rerum inter sese sirailitu- De triformi liac -ecclesia sic idem auctof : « Est de-
dinem, quam ordinem temporum servavit, referendo. foris tectorum dimensione basilica tr-ifOrmis, qtiae'*
tantum ea quoeipsius tempore facta sunt el a viris interius, prppter muluam transeundi ampliludinem,<
iide dignis comprobala. Hsec fusius auctor in libri in unum cprpus coit ecclesise . . . Dextrum lalus>
sui prologo, queni integrum referre vfsum est. In liis sancli Pelri apostoli, laevasancloe Marise; medieta3>
miraculis non gemel fit menlio de peregrinantibus autemsancli Salvatoris litulo dedicata esl. Verum
ad loca sancta, quos Romeos vocat: qualis fuit ilic quia eadem medietas jjsallendi assiduitate frequen-.
"Witberlus Romeus, cui evulsi oculi coelitus restiluti tata babetur, illuc ex proprio loco sanctse ipartyri»
fuere. In capite 5 laudalur Arsendis, uxor Wiltelmi preliosa translala sunt pignora. >In consequenlibus
Tolosani comilis, fratris illius Poncii, qui ab Artaldo agitur de mullis miraculis sanclae Fidis, in Arver->
post ha?c pnvigno suo dolo inlerfeclus fuit. In cap. 8 nica pTOcessiouefactis, cum scilicet imago sanctw
memoratur $ertillis comitissa::ubi saricti Marii con- Fidis et capsa aurea, quam ferlur donavisse Carolm
fessoris aurea majeslas, saneti Amanlii seque confes- ^ Magnus, porlata fuit per Arverniam in quoddam
soris et episcopi aurea majeslas; deiiique sanclae sanctae Fidis pracdium, quod Motendinum Pisinum.
Fidis aurea majeslas,id est.slatua, voeatur. In cap. 14 iiidigenwnuncupant, praeunte cruce cum lexlu Evan-'
laudatur domnusOebalius, dominus caslelli quod di- geliorjiin, aqua"benedicta, et corneis lubis, quae ,T
citur Torenna, in pago Lemovicensi, ejiisque conj'ux nobilibus peregrinis Ornamenti causa in-monasierio-
domna Beatrix, per divorlium ab eodem deserta, quoe oblataefuerant. Huic praedioadjacet caslrum Aufosa,
Richardi secundi Nortmannorum ducis soror erat, cui princeps quidam, Robertus vocabulo,prseerai, qui
ut probat auclor in fine-ejusdem capilis his vefbis : ob monachum illius pi-sediicuslodeni male ab ipso
< Anno fere et dimidio post secundam a Conchis re- babituro coelitus multatus est. Sed de bis satis, su-
versionem, accidit mihi cerlo negolio, domni Wil- perqup satis. Ermengaudus Urgellensis coraes lesla-
lelmi Pictayorum comitis adire curiam, in qua cum menlo suo (Marca Hisp. p. 973), quod anno duode-
domnam Beatricem viderim, a Ricardo fratre suo 1cimo Rotberli regis confecit, sanctae Fidis coenobio.<
Rptpmagensium cpmite illuc missam, ardenter ejus legat graddlesduas de argento, ...-'.
celloquium aggressus, illico recogilare coepi super

BERNARDI SCHOLASTICI
ANDECAVINJS
SCHOLa!MAGISTRI

EPISTOIA AD DOMINUM FULBERTUM


AD LIBRUM DE MIRACULISSANCTiE FIDIS
':. (Apud Mabill. Annal. Bened. tom. IV, Append., pag. 703, ex iris. cod. Carnulensi.)

Sanetissimo aique hPminumdnclissimp FCLBERTP, D Cum dudum Carnoti vestra sincera conversatione
Carnoterio episcopo, BERNARMIS, schplasticCruin mi- frueref, accidebat crebrius ul vel scribendi causa
liirtuis, sanCliseimaebeatitudinis dpnuui. vel .orandi, sanctae Fidis marlyris, quab exira muro».
131 BERNARDI SCHOLASTICl AiNDEGAV; 132
ejusdem urbis sila cst, ecclesiolam adirem. Qua de A ea quidem quae aetate nostra hori sunt antiquiora,
re memini.nos aliquando inler confabiilalionis collo- quorumque tesles in promplu, non fabulosam, scd
qiiia jiicitlisse in mentionem sanclse Fidis, iniracu- evidentissimam verilalem liquerint, mecum in paj
lofunique ejus, quac in loco Concailiensis coenobii, triam Deo duce deferendum delibero; quo videlicet
ubi sacrosanclum corpus illius veneranter excolitur, diligenliori dalus otio, aburidaniiorcrii lecluris faciam
omnipoierilia Clirisli fiunl assidue. Quoe,quia parlim leclionem, Haec ergo, mortalium doclissime, cum
vulgarium fama celebrari videbanluf, partiin quia acceperis, arlis tanlum positionem corrige : nam
inatidita babebanlur, haud aliler quam inanis fabulae quidquid mihi narralum fuerit, quamvis ifidoetus et
commenta a iid.e rejiciebantur. Et lum cum quod recte dictandi imperiluSi non lamen simplex ad aii-
verum erat per voluntatem Dei silerp non poterat, diendttni nec facilis ero ad crcdendum; aut potiusj
verique opinio penc per universam JEuropam jam si foedum libi videtur stylum imparem materiae ma-
discurreret, paulalim subiit milii in jcorde tacila et teriam ptdluisse, tu te tibi salva iienevoienlia niea j
oblivionis impatiens cogitatio, uti ipsum sanclaemar- quem constat unice in alhorem sapientise gradiini
tyvis habilaculum eodem discendi studio adirem, evasisse, lam nobile-lamque gloriosuin thenia nobiii
Postremo adeo res. rediit huc, ut voli inde facli tem- gloriosoque stylo decoratus sume, ne verilas malo
pus diemque, ne daretur oblivioni, in manuali codi- styR) corrosa legentibus borre.at, ac per hoc res
cello notaverim. lnlerea causa exslilit qua ad urbem optima vilescat: nam tanlam lalemque hisloriam
Andegavensem, ab ipsius prbis episcopo exoralus, tanquam abjeclis sapientibus occupasse proesumpto-
liausmigrarem, ubi fere per triennium per inanes ris potius esl improbitas, nisi quia causa in medio
nugas, ul verum coiiiilear, lempus studii conterens, proiala me ab hac audaciae nota facit immunem,
excessi lameii voli quippe bonam opportunilalem quam,ul manifeslius edicam, melius est coelestia
exspeclabam, qua succedenlibus multiplicis curoe miracula, necdum sicut noVa et indubia, a schola-
oeciipaiionibus, adeo me falsa exspcctatione reddidit stico quanilibet indoclo salva verilate utcunque tradi
delusum, ut velul piscis inlra linea clauslra captus, litteris, quam ab ignolis mundi partibus oscilantem
quo magis expediri conabar, eo gravioribus malis spe dubia oratoreiri exspectari. Ergo non adeo cui-
imjilicarer. Tandem yero ne sub spem adversitatis pandus mibi videor, si divinae graliae munera pro
desidiae meacviderer cpnsulere, cura jeliam occultos viribus propalare contendo, cum ipsa scriplorum
et pene inextricabiles diabolica fraude mihi praesen- innpia ut id agam vehementer expostulat. be caelero
tirem parariTaqucos, prorsusque arle iniinica a qui hoc lecturi estis, moneo ne in hujus scripiuras
cceptis cogilantem de bonis abslcrreri, ppstpositis concoi-dia scandalifemini, coiisequenliara lemporum
repente rebus, ad desideialuni gloriosae martyris " quserenles; non eriim permiltit me instans redeundl
niausoleum Domino duceule perveni. Ilic ergo de necessitas ad puruin investigare, nisi eaquaesine
viiiutib.us sanctoe Fidis, postquain sollicjtc. coepi in- detrimento fructus misericordiae miniirie. sunt prse-
quirere, lanla a•diversis relaloiibus miraculoj-um termiiicnda. Unde non hic in bac scriplura libri,
alfluenlia abundavit, ul nisi audiendi ardens esset quem t)e virlulibus sanciae Fidis Deo cooperanle
anjmus, nimio laedio alficerent cerebrum. Verum exordior componere, annbrum ordo, sed miraculo-
quia ipsum hominem, cujus octili yiolenta ultione rum concordabit similitudo, quorum invielabili veri-
radicitus abslracti fuerant, ct postmodiim salva na- tate diligentissinie a me exquisita, quia nihil verius,
turae inlegrilate rcformali, ipse videre merui, et precor ul iidem relatui plcno cord.caccommodelis,
nuiic cliam ibi hic homine diclante yideo, eodemque ne vobis sanctae marlyri jioslmoduin minus defo-
prodente, universa atlestante provincia, novi; pri- gasse sit satius : aut potius, si rei prodigiosse inusi-
nnim id lanquam lniiaculorum fundaiueiilum Caele- tata novitas vos peiiurbal, id supef omnia a vestra
rorumque lectioni inserenduin pulo, rion soluin sen- fralernitale procumbens lerralenus peto, uti noslro
sum e sensu, sed etiam verbtim e vefbo , ul ab ejus teinpore non lam orationis quam causa experieniioe,
ore andio, brevilalis alienus longairi salis lincam etvos quoque rrie regresso huc venialis, ne inlera-
narralionis exordiens. Post haec vefo pro redeundi pestive falsum judicelis inexperti, cujus veritatem
feslinatione perparica adjicere miracula, reliquorum ultro propalabitis experti.,
vei-o pulchriora sumriia brevitate cuijsiiriuue'notata,

DE MIRACULIS SANCT^E FIDIS


LIBER.
(ApudLabbeinn, Bibliotheca nova mss., tom. II, pag. 551, ex veleri ms. codice Byzuntinoe Chifiletiorum
bibliothecae et a R. P. Petro Franciscp Chilfletie theelpgo spcietatisJesu, cpmmunicato.)
CAPUT PRIMUM. quidam, Geraldus noinine, superstes babilat, qti
De Wilberto, cujus ocutos radicitns evnlsos sancta Iiabuit consanguineum, ac in pontilicalj confirma-
Fides [ redintegravit tione filium, nomine "Witbertum, suae domtis ver-
Adbuc in pago Rulenico, ubi et bealissima re- naculum.rerumquesuarum procuratorem slrenuum,
quiescii Ficlesin vicinia viCiConcbacensis..presbyter Hic aliquando "Witbertus festivilaiis gratia ad Coi\-
133 LIB. DE MIBACULISSANCTiE FIDIS. 134
cbarti perrexeral. Complelaque de more solemni ii A
j impelrans, repenle idem clapsus ab equo, digitis
lucubratione vigillac, in crastino, id est in ipsoo quibus sanctum Chrisli corpiis contractare con-
solcmnitatis die, rccidivo redibat tramite-, cum n sucverat, sni filioli Oculos violeriter abstraxil, hu-
oflendit sinislra fortuna praefatum dominum suum n mique negligenier projccit. Non sine virlulis su-
occulto zeli Pdip adversus se commotum. lluncc perna praesenlia, quae non siiiil homines divinae
presbyler, cum in pcregrino liabilu cominus cer- curae exsortes, el semper adest prope invocanlibus
neret, verbis pacificis in primo aggressu ita aiTatus s se in veritate, facitque judicium injuriam patien-
est: « Ecce, "Witbertus, Romeus, ul video, eflectus s tibus. Nam qui lum ibidem adfuere, cernere cen-
es; >sic enim in eadem palria sanclorum perigriniii tinup niveam meruere cclumbam; aut certe, ut
apjiellanlur. « Est respondit; etiam, domine, a' ipse adhuc pairator sceleris solet assei-ere, pica
feslivilate sanctaeFidis revertens. > Tum vero dee exstitit. Quae pica, vel columba, ocellos miseri
coeleris quasi amicabiliter exquisilo, dat licentiamd recenli cruore illitos in ipsa liora suscepit ab hu-
abeundi. At cuin pauliilum sese praeterircnt, re- mo, supraque montuosaetelluris altitudinem elevaia,
spiciens post tergum Judaicoeprodilionis sacerdotess ad Conchas dcferre visa esl. Quod lamen idem
(si tamen sacerdolem, qtii sacrilegio sacerdotiumj cum vidisset sacrilegus, poenitudiiie duclus lacry-
contaminat, vocari fas esl) j'ubet lipmini ut pau-. B I niai'i ccepit profusius. Cuj ab uiio socioiiim ejus
lisper operiatur se. Quem consecutus, mox a suiss idem facere incassum, tardeque diclum e$t. Inde-
ulrobique vallatum leneri praecipit. Quoclcum iilee que abiens, sacram missao celebrationcm postea
vidisset, nimio melu intremiscens, summa cujuss aut proptcr perpetralum scelus non prtcsumpsit,
criminis argnalur, perconlari coepit. Cui vir per-. aut, quod verius videtur, pfopler icm saecul.trem
fidus hujiiscemodi minacfter dedit responsum .: omnino neglexil. At vero maler Imjus Geraldi, lae-
« Malum mihi fecisli, et pejus faclum ire paras;. sae innocentiae vehementi affcctu compassa, prae-
et ideo non aliler quam ipsis tuis eculis satisfaciens,t dicu-iii AViibertum domi receptavit, cunclaque sibi
mihi supplicium dabis; > nec tamen apertius, quasi; necessaria, donec sanus factus est, benignissime
proe pudore, designavit medum culpae.Namque estt suppeditavil. Cum qua eliam eadem lempesiate ob-
sacerdolibus inhonestum de zeloiypio suo a#ere, versatus fueraf, non tam ex prseceptpsui.senjoris,
judicium. Siquidem bujus mali causa de suspicione» quani declinando alrocitatem ipsius, qua) in illum
constuprandae mulieris fuerat exorta. Ille vero,t ideta senior,-ssevior solito, cxercuissel, ex quo
ut erat rei ignarus, omnigenae culjiaepurgationem! falsi zeli vulnus in corde percepisset. Is denique
sntis confidcnler proferl: « Ecce, inqiiieiis, domine,( sanus effectus, eodem anno arle joculari publicum
omne nefas, quo libi suspectus liabeor, si est utt C quaeritavit victuni, indeque quaTSlumaccepit, adeo
palam delegas, legaliier refellere paratus, noni ut (sicut modo assolet rcferre) oculos ultra habere
rcslimo inveniri posse quo pacto iranr tuam luorum- noii curai-et; lanla cum et lucri cupidilas,et com-
que fidelium incurrere debeam.) Ad quem ille : modi jiicunditas delectabat. Eyolulo iiaque anno,
« Cessent, iriqnit, cessent superfluae excusationis; impendente solemriitatis die, cum pridie ante vigi-
ambages; jiim cnim dudnm conclamatum esr, data liam membra sojioi-idedissel, astilisse sibi inenar-
senteiilia, tit oculis careas.» Al ille gladialorio sibi[ rabilis eleganti* visa ,est puellula, aspeclu ange-
aninio irisistere, irreparabilemque suaedestruciionisi lico atque serenissimo , Tacie candida, roseoque
horam iniminere, nec ullum prelii locum forei rubore guttatim respersa ; quoe inseslimabiii vultus
ullerius cernens, adhuc lamen, qtiarnvis de prae- vigore oninem bumanum sujierexccllebat decorem.
scnli diflidens salule, hujusmodi clamorem addit: Quantitas vero non alia erat quam ea quae pas-
« Domine, indulge, -quseso, veniam, et si noni sionis tempore fuisse legitur, id est statura puel-
propler innocentiam meam, saltem pro amore Deii larisv nec dum proveclac aelalis. Vesles erant am- .
et sanctaeFidis, cujus amore impraesenliarum g« plissimae,auroque per lotum intextse mundissimo,
slo sacrum peregrini liabitum. > Ad haec torva , ac subtili picturae vaiietaie circumdatae. Manica-
bellua nec Deum, nec sanclam "ejus riiagni pen- D " rum vero quainilas ad vestigia usque
depenriens,
dens, effero furoris rugitu frendens, cliu cohceptum in miniilissinias rugas prae sui niagnitudine sub-
blasphemiae venenum ila verbis evomit sacrilegis : tiliter conlracla. Sed et ligatura capitis in orbem
« Nec Deus, nec sancta Fides hodie, inquit, le libe- complicala bis binis perspicui candoris emicabat
rabit, neque eos invoCandoproficies, ut a manibus margarilis. Verum pusilli corppris habiiudo nihil
meis impunilus abeas : neque co confugies, ut ob aliud mihi significare videliir, quam quod passio-
pefegrini babitus reyerenliam, cum sis mibi ini- nis tempore, sicut diximus, juvenis iegitur fuisse.
quissime injurius, te incontemplibilem inviolabi- Mox vero ut ad incoepta redeam, eadem beatissi-
leroqiie babeam persPnam. > llis dictis,. jubet ho- ma, fulcro cubilis innixa, supfa dexteram. dor-
minem ,dari prsecipitem, oculosque innocenlis vio- inientismalam, leniler suaviterque manu admota,
lenter eripi: Sed cum niillum suorum (qui tres sic infit : « Dormisne, "Witberte?> Cui ille ait:
erant lantum, quorum nomina propler barbaris- « Quis es qui me vocas? > AtiHa resporidit: « Ego
mi praDtermittimushorrorem) ad tantum facinus sum sancla Fides>>Ad quam ille : <Quid causa acei-
impellere potuisset, illum ab eisdem saliem graVari dil, hera.ut aclme venires? >Atilla respt.in.tiil: « Ni-
J-SS. - BERNARM SCHOLASTICIANDEGAV. 138
hil aliud nisi ut le visam. > Witberto vero gra- A j brum, versus.que,in stuporerii pbdormivil. Cum au-
ttos agentet,i»ipsum rursus sancta ^ides interro- tem matuiinae lapdes agerenlur, prbpief conceri-
gat: « Cognoscisne'me? > Al ille eam, ac si jam turo, et vociferaiionfeiri pSaJlentium experrectus,
dudtira visam, recognoscens, sic visus est respon- videtur 'sibi fulgentium liiminariiim hominunique
'
dere : « Etiam bene te video-, hera, et optime sfesemofantiuin quasi rimbram coiispicail; Vefuiii
cegnosco. — Dic eiiam miiii quombdo le habeas, . pro internp cerebelli dclpre, sui pene obliius quod
inquit, quairique prospere liia reslagalur.) Ille rei veritas erat minime credulus, somniare pbthis
respondit : « Oplime, liera * ircbus meis succedit arbitrabaiur; Tajidefn ciim paulatiiii, queni inlef
foriunaj cunctaque Deigratia sunt ferga roe pro- tempora conceperat , stttpor deficeret, coepit jam
spera* > Cui illa : « Et quomodo,- ait prospera j apertius rerum formas discernere, alque in se vixV
quia lumen coeli non vides? > IUe enim, ut fit in reversus recolit visioneni,- manibusque appositis
soriinis"; atiter quam res erat, vidfere putaveral. coftlrectat redivivselucis feneslras cafneis. inieger^:
Qui mox ad hunc finem interrogaiionum, oculp- rime pupillis in fronte refoi-matas. At continuo ad-
rum rfeminiscitur amissorum : « Et iquomodo^ in- hibilis teslibus,- immensam Christi magnificenliajn-
quienSj viderfe possim, qui anno pfaclerilo attia immensis pfaedifeavil laudibus. Fuit.igilur ineffabile
fesiivilate remeans, inj'usti domini violentia oculos '" gaiidium, inaudila la;litia, incrediiiilis sluppr, du-
1
miserperdiderim? >Et illa :« Nimiunj; inquit, Deum binm pene discfimen, utfum sbmni imaginationfe
ofibndit gravilerque summi arlificisliram irritavil; an rei veritale tairi inaudittim miraculum cerriC-
qui le immeritum corporis dctrimento damnavit. renl, praecipue his qui prins eum noveraiit. Irilef
Yefuih, si craslina luce, qux> erit riiaflyrii mei liaecres ridjcula plausuque dignissima accidit; nam,
vigilia, Conchas perrcxeris, emptasque duas can^ ut eral homo purissimx simplibilalis, ifrepsit ei in
delas, unam quidem anle aram sancli Salvalori», corde superflua limoris trepidatio. Forle illum Ge-
alteram quoque ante aram ubi gleba corporis mei raldum qui sibi duduhi oculps eviilserai,' ad publi-
condita est, apposueris", oculorum de inlegro refor- cam, ut fit, solemnitatem adveiitasse, sibique de-
matorum decore merebcris gaudere; siquidem pfo il- nuo, sicasu obvium haberet; frelum <majofe manuj
Lila tibi injuria coeieslisj'udicis pielatjerii ingenti ela? renovatum oculor.um decus exfcisum ire : ideirco
mbre ad misericordiam permovi, Deiiriiquepro saluie ergo inter confusum promiScuum tufbae slrepituni
tuasedulae precis instantia tandiu fatigavi, quandiu quo potuit occultus elabitur. Npndum tainfeii ad
ipse impetralae opiionis effectus, facilem exorabi- plenumde recupferati luminis dcnp erat certus; lanr"
lemque redderel. > Haecubi dicladedil, coepil ite- tus eum rei slupor invaseratj cum fofle inter an-
rum alque ilerum abiluro instafej et ut celerrime;';" guslias turbarum ad eccksiam concurrentiumi j'am
pergeretj cbnixius-moriere, ime de prelie emendft claro die asinum offendit apposilum. Quem cuni
ceroe haesilanli,i.taconsulere : «Mille homines, quos fqissel iiituitus, virili. severitate increpitans, sic
nunquam vidislij' inquit, tibi sunt daturi; Praeter infit: « Heus tu,- bomo, quisquis es, inepte, abige
baoc tameri, ul prtesens iiegolium iacilius peragas, asinum tuum, ne fial viatpribus offendiculum. > Hic
perge festiiius praesenti diluculo ad ecclesiam htijus primum dfeyerilate facti faclus certissimus secessit
parochiae (sanfehaecerflt apud quam ipsCoculos'amii pramete fuga ad quemdam nolum sibi militum (
seraVquae ab antiqiib Spariacus vocabatur);ibique cujus mtinicijrium in eminenti rupe silum ita naiura
missam audiens, sex dehariorum repefies datorem. > refum undique munieratj ut omnimodis macbiiiis
Atipso pro consolationis hcneficio CDndignasgrates inaccessibile videieturs non a Concbis longius quam
l-ependente, virlus ccelestis rediit. Couiiiiuo ergo sexdecim millibus. Ad id ergo propler inexpugna-
experreelus praefatam.expeliit ecclesiam; ubi ctim bilis vallis tuitionem confiigiens, vix aliquando a
universisomnem hanc.visionem expbsuissel per or- monachis multa prece exoratus, multaque securi-
diuem, omnes pro cleliraiiiento repuiaverunt. Nec tale donaltis rediit. Quod cuhi.plerique omnes, lam
lamen coeptis desistens cuiii sihgulos sigillatim n ex longinqiiis .qtiam proximis rfegibnibus confluen-1
-
supplicando, circumfusam rogi.tarei mulliludinem) tes, pro inaudito miraculo erini cerlalim videre
quacrens diiodecim oppignerare denhrips, e cseteris festiiiantj nonnulla"ei beneficia indulsisse abeiinies
tandem quidam Hugo se praeferciis, huic aperta gratulantur. Quae res ut ex omrii parte dubietate
crumena gralis sex nummos cum bbplp porrexit; careret, non statim ubi saepe diclus AYilberlusocu-
qui tantum, quem in visionfe accepefat, ex.cessit lis privalus exslilit, illuiti miseralio sanavit; verunii
humerum. Tunc non immemor visionis divinse fit ut supradictum estj-loto-annP a salute suspfendiu
certior de futnra promissione. Quid jverbisopus est ? •cliam scurrilitalis cpinpluribus siiis prP-
arteque
Adit ;locum, visipnem prodil senidribus,. emit Ce- vincialibus oeulis cun-
captum nptavii, nptatumque
reos, apponit altaribus; excubat coram aurea sacra,- nihileo iriferius ge-
tissimaevirginis imagine. Circa aulem medium no- ctis adullimum sanavit. In"qiio
ctis videlur videre in pculorura sihi excisorum Io- stum est miraculum, quod in Evangelio de csecd
cellos 'geminas fulgofis quasi baccas, aut plus quam nalo Jegituf ; fetetiaril multo niirabilius ; siquidem
lauri arboris magnas, desursum emitti, penitusque ipsa Verilas se.quaces suos iriajora•ulique' quam sfe
infigi. Qua stalim reverberatione confusus cere- facluroR esse promiserilj inquiens : « Qui credit in
13» . LJBi DE MIRACULISSANCTJE FlDIS. 138
me, opefa qtise ego fiicib, et i|ise faciet, ct majora A . inuilo magisgravatns occidii.Qiiod vidensliomo,ho-
horum faciet, quia ego ad Palrem vado.» spili suo vemindat corium. Cui cum nequissimus ho-
CAPUT II. spes quam miiiimumprelitimporrigcrei, ralus quia, c,
De mulo resuscilato. si'niliil darel, ilidem lamen habercl, itle Geraldus,
Veniens qiiidam miles de pago Tolosano, Bonus- valde indignatus, per varias caesuras in longoet iu
' filius noniiiie,
cnjiis filius atlliuc superstes eodem transverso snlcat cadaveris lattis.ne videlicel, se inde
censelur vocabulo, ad sanctmn virginis locum, abeunte.infidelishospes integrotergore gauderet. De-
cum jam non longius a vico Conchaccnsiquam duobus nique, arreptosuae percgrinalionis bacillo, exstincti
fcrnie abessel millibus, j'umcnlum cui insidebal, jiimcnii oculum cuspide perfodiens, ciudamque jier-
nescio quo morbo percussiim, repenie iit exanime. cutiens, ila furibundus infit:« Quid nunc detrimcnli
Conductis ergo ruslicis, ul cadaver corio detcge- sancla Fides paterelur, si interalia sanitatum dona,
ienl praecepit. Ipse vero, pro cujus ainore iler egis- huic etiam mulo sanitalem reddens, lam longam
sel, ad sanctam processit vii-gineni'; soloque de- candelam sibi soiiirelur ? Modomiser duplici discri-
cnnibens, fundit prcces, expromit vola. Poslremo mine ferior, inier vias jiedeslris remanendo, el in
ante auream sacratissimae marlyris imagincm de palriam decies dcnos solidos fratri persolvendo
aniissione muli conqueslus est. Nam quia . idem B (lanti enim ambo invicem germani de mulo illo
mulus pra-slaiiiissiinus j>enequeincomparabilis fuis- convenerant, si forie mortis periculum incurrissel).»
sct, proplerea nimis graviter triste tulerat amis- Et vix ilie haecpaucissima verba compleverat, cnm
siiin, pr.eserlim cum in bono opere desudanti ini- revivens mulus saltu citisslhio consiiiit quadrupes.
micus praevalens damnum sibi intulisset. Cujus fidei Et nc quis nisi a vera merte illum scstimaretexsi-
solidiias non parva laude videlur extollenda ; nam lire, in ipso puncto lemporis quo id actum esl, vcr-
iibi ab oratione desiit, multis, pedibus quibus jam nabanlin modum pictur* universa delruncataeculis
lencbalur exceriandus, utiumque ruslicum calci- sligmala, non jam perfusione cruoris rCcenlia, sed,
trando longius arcens, (mirum dictu!) redivivopro- ut de alio dixi, quodam nilore lanuginis ceu velei-
siliit sailu, alque per media monlium cacumina, nosa. Quo facto memoralus Geraldus maxime ga-
sociorum animalium inhians vesligiis, prorumpit ad visus, rediit domum, Deoque ac sanciae ejus gra-
vicum.Cerneres aiiimal, ul hi qui praesentes adfue- lias egilingentes, factiqite miraculi.novitatem pas-
runtpersaepe nobis tcstantur, juxta|modulum,bruli sim disseminavii. Nola nobilitas viri pariter et fides
sensus recup.eratae vilae. gatidio fluitare, coramque omnibiiseral ; qni ne lemere velgarrule quidquam
ccclesia cursiiaiido per plateam, quodamniodo fa- viderctur referre, niuliim vulneribus . nolatuin
. ba-i
C
cioris bonilatem senlire, ac proinde .crebro hiimiki buit impraesentiarum. Hoc ipsi monaehi, sed et alii
grates Deo referi-e, qui dat jumentis escam ipscruin, comjilnres, qui ipsum Geraldum poslca plus millies
ct pullis corvorum invocautibus eum. Quem prsc- viderunl, inihi narraverunl. Sed nl ad fincm ver-
cipiles rusiici insecuti, cruenlatos adhuc gestaiites borum properemus, t|iiis. insanus uttra iiominum re-
culiros, visum prodigium super mulo adhuc dubi- surrectionem fore dubitet iu ,fuiuro, quandojam in
laniibusenai'1-ant. El ul certa opinio non modo vi- praesenli resurgunl eliam aniraalia?
dcntium ore essct conlenia, sed cliam quadam CAPUT IV,
cxpressa scriptura omnem am.bigiiilalis evacuarct De annulo negato el postea sanctw fidi reddilo.
crrorcni, hic iri ulroque posteriore crure rccen- Quaedamnobilis matrona, autlita fama de virtuti-
tiiim plagarum sulcos (inslar veluslissimarum cica- bus sanclae Fidis, illtic abire jiaravit. Qnae cum iler
tricum, pilis eliam canescenlibus) eadem liora solida inceplaret, recordatur, jam aliquantulum a limine
junclufa reformalos, donec superfttit nmlus, resur- progressa,quod peregrinanliitm annulos sancla Fidcs
reclionis indicium [gessit]. Milesvero Deo sanclseque in somnisquaeritarel. Mox ergo retro facit pedem,
ejus pro graiiarum aclione unum aureum offerens, propriumque ahnultim, de digilo dctractum, arces-
retro, unde venerat, revertitur ad patriam : ipsoque D silae cubiculariae ciulodienduni commitlii. « Cape
animali sanctae Fidei remisso, plurimis jiosl iude hnnc, inquit, alque servato diim jecleo, ne forle
annis plurima ei donaria dclegavit. sancla Fides quaesilum, si detuiero ad Conchas,
CAfUT 111. niilii auferat. Nempe hsec asiuie: lanquam ali-
Item simile miractdum. cujus canteia declimtre possil illius provideutiam,
Miles quidam Geraldus, haud obscura persona, qui antequam fiant prajvidet omnia. Quid plura ? It
morabatur in pago Rullienico.iii villa videlicet qnac imiiier, solvit oratiouum debita, alque redit cum
Villai-js nunciipatur, dislans a Couchis fere sex pace. Nocle consecuia, yirginea sjiecics somuianti
passuum millibus. Hic cum Roma aliquando redi- apparet. Qnae cum, rogaia, sanctse Fidis vocabulo
rcl, accidit u't mulus, quem a fratre suo Barnado suam notitiam hinotescerei, prolinus ut sibi delur
clerico acccperal mutuo, nescio quo vitiofraclus defi- imperiosa anctorilate annulus moncl. Mox mulieri
cere coepisset.Al ipse sanctse Fidis, quam ul viciuam se annulum habere dissimulanti suggeril hera ipsum
babebal, miraculoritra recordatus, vovit eideni pro csse quem abiens ad Conchas, ne sibi darei,cubi-'
salitte animalis candelam, longitudinem [ejus caudae] cul.iri.-crommisisset. Mane faclo experrecla mulier,
babiluram. Nec lamen convalescens mulus, vcriim divinam visionem velni pbantaslicum vel inaiie som-
PATROL.CXLI. 5
159 BERNARDl SCHOLASTICIANDEGAV. 110
n1um rcputat. Sed fincm rci quare ditiius immorei? A t\ facta, cnixa est alterum; quorum nomina, primo-
lilico mulier lam effieacifebris igne per universum geniti Rayinundus, secundi Henricus. Hae postca
cofporis spatium a-sluare incipit, ut vix una hora manicaein opus tabulae fuerunt consnmplae.
consistere possel. Ita lamcri tridno passa, rediil in. CAPUT VI.
se, reminiscilur culpae , confileUir negligenliam. De muliere quw usurpavit annulum quem altera
Mox ergo ut praecepil equum sterni, ul videlicel re- moriens sanclw Fidi reliqueral.
cidivo lianiile ad Sanclam Fidem remearet, nimius Est quoddam oppidum, vico Conchacensi conli-
ardoris femillitur seslus; sieque sana il et gavisa gutim, cui sub ditione moiiachorum quidam Austri-
redil, non inodicumhicrum reputans permutare an- nns praesidebat; dudum cujus nos successorem vi-
iiuiuin pro s.ilule. dimus, nec lauien miraculum quod dicere iiiclioamus
CAPUT V. noslra aelale fuit anliqnius. Hic Auslrinus annulo,
De manicis aureis | quem uxbr.npmine.... moriens sanctae Fidi promi-
1 Jam vero
quanta per sanctam Fidem hujiismotli seral, alleram nomine Avigernam sponsavil; pror-<
miracula Doniinus ojierari dignatus est, nemo po- sus prioris conjugis dicta lanquam delirantis repu-
tuil oniiiia reiiuere, neque ea quse relenta sunt ulli lans. Verum postmodum prolcrvaj negligeniiae digi-
vacat scribere. Pauca tamen de his quacaudivi prae- B ] tum, qui alieni juris auro depictus ostentabatur,
fatis volo subneciere, ita quidem Ul nec nimio intolerabili lumore doloiis coeleslisdamiiavil jbstitia.
silcntio tacitiirnus, nec. nimia verbcsitate odiosus Usque adeo ut tolum pene annulum turgens pustulu
vitlear. Scio anle nos dictum : Ornne rarum pretie- super accrescente carnfe conliiigeret, ita videlicet ut
suiii! El ideo ad comjiarationem feliquae universi- annulus adaclo ferro non ppsset secafi sine digiti
tatis scribo rara, ut sint pretiosa. Indulgebil ergo delrimento. Cumque ad hanc vim mali compescen-
Cbrislus veniam, quod sciens praelerep plufima. Ar- dani accercilorum medicorum remedia desperarenl,
sendis nxor Willelnii Tplpsani comitis (fralris illius nce ullo modo passionis eflicacitas j"amtolerari pos-
Pohcii qui ab Artaldo post hsec privigno suo, dolo set, ad divini juvaminis recurritur aiixiliurn : fit
jntcrfectus fuil) habebat armillas aureas, vel potius palam injuriosse culpsc corifessio. Deducilur debilis
(quod usque ad cubilum continuabantur) manicas, mulier ad.sacruni sanctae marlyris mausoletim. lbi
inirifico ojiere gemrhisqiie pretiosis insignil:is. cura geminas noctes assiJuis exCubiis continuat,
IJaec cum in suo nohili stralu aliquantlo sola accu- leftia (quaefuit Dominica) adjicitur ; in qua vis do-
buissel, vidct persomnium ante se scsi sjieciosis- loris ila sseviof dolenlem vcxavil, tit vociferatae fe-
simae puellae formam pertransire. Qtiam cum prsc minae niiserrima vox per loium noctis spatium non
•\imia miratur eleganlia , lali rogilatione aggredi- C ( cesSaret. Ad poslremum cum jam inatutinarum
t.ir': « Dic, inquiens, hera, quxiiam jessc videris. > laudum inlonarenl praeconia, ab allilhrona Summae
Sancla Fides humili respondit voce roganti:«Sancta majestalis sede benigne compassiPnis visilatio de-
Fides ego sum, noli dubitare, virago. >At illa con- scenclil, non passa diulius iii iiumana carne lam
tra admodum supplicans, ait.: « 0 sancla heia , graves pcenarnin desaevire cruces, riee lacrymas
ulquidad peccalricein accedere es dignata? >Tuncin paenitcniis usque ad desperationem pervenire. Nani
cadem hora ncgotium adventus sui sancla Fides in- ciim fbrte luctiioSa malrona nares emunkisset, an-
limat percoiitanii:« Da mihi, inquil, manicas auieas nttlusa quem supra diximus, inviolaia digitoruui
*
quas habes, pergensque ad Conclias, araesancli Sal- salule tanquam validissimum arcitus balista cre-
valpris superpoiiilo eas. Ilacc enim est causa quam- pilurii longe in pavimejjlo dedit. Et ideo cum in-
«brejn tunicn cxpetierim pracsenliain. > Ad haec genti gaudii tripudio dies illa Dbmiiiica ab omni
piudens nialrona, non lantum munus absque fenore illiiis vici populo celebrata fuil. Qnippe qiii patrioti-
passa abire, sic ait : « O saiicla hera, si per te Deus cam ac vicinam sriam siinctaeFidis auxilio crcplaui
me mascula prole fecundari dederit, id libenli ani- a fifneslo tofmenlo ccfricrent, e.tcertc mtilla ci in-
liio qriod jubes exsequar. >Ad quam sancla Eides : nuniera hujusmodi etiam per diversa lerraruin spa-
« IIoc omnipoteiis Crealor, ait, pro famula sua fa- " lia de sancta Fide referunlnr, quse non solum scri-
cillime faciet, si qnod postulo non Wgaveris. > ln hcrc, sed eiiain dicere nemo sufliciet; est eniii
crasliiium mnlier hoc resjwnso sbllicitala, per- impossibile universa sarictae Fidis magnalia vel ex,-
quirit studiosissiiiie quo in pago vicus qui Conchas plicare verbis vel designare litteris.
vocitalur situs sit, iionihnn eniin Coiicliacens.uni CAPUT VII.
virltilum noviias, nisiraro, iines suos cxcesserat. De improbo mercatore.
Quo' ab bis qui conipererant comperto, ipsamet pe- Mercalor, Arvernensis pagi incola, ad sanclam
legrini functa ollicio, aureos eo brachiolos ciun Fidem oralionis causa venit, Hic cura vidisset facil-
sumnia devotione detulit, Deoque ac sanctaeejus limum cerae commercium (nam propler peregrino-
oblulil. Ibique venerabilis malrona aji^uot Domini- Tum frequentiam, offerentium cereos multo vilior
cseRcsurrectionis dies honorabiliteri agens, suaque habctur), illicb notam suae artis peritiam revocat
praesenlia solemnitatein honorans, deinde ad propriai ad memoriam , sic intra se cogilaris : « Quam facili
rediit. Qnse juxla divinoe visionis promissionemi quacstii,"si iioc stullus rescivissem, divitem me po-
conccpil, et pcperil masculuin. Rursusque gravida (uisc-emfacere ac meam rcm conslais<lire! sed quod
Hl LIB. DE MIRACULISSANCTJE FIDIS. 142
bactenus ignorantia dlstulerit, hoc amodo pervigil.A Rothenensitim episcopus, suis tanlum parocbianis
recursus, frequensque repetili ilineris redilus, brevi conflaverat synodum : quo de diveisis monachoriim
lemporis spalio. perficiet. Accingar ergp virililer, aut canonicorum congregaiionihns, in capsis, vel
reiqtie exordium aggrediar. > Hoc itaque disposilo, • imaginibus aureis, sanclorum corpora sunt evecta..
auditoque.vendilore plurima cerae pondera diligcn- Eral dislributa sanctorum acies in tenloriis et papi-:
tissime laxat; decemque dinumferatis solidis, com- lionibus, in pralo sancti Felicis, qtiotl disparalur.
parat massam ingentem, atque in sacculis recondi- ab urbc quasi uno tanttim milliurio. Hunc locum
dil. Et jam gaudens minimo sese vel quadriiplnin praecipue sancli Marii confessoris aurea majestas, et:
lucraiuriim, sic apml se cogilabat: « Al al : bene se sancti Amantii aeque confessoris et episcopi aurca;
habet principium : quid lum, si plures vices redeo ?> majestas, et sancti Satui-nini marlyris aurea capsa,
Sedjain exilus fei non debet nos remorari. lgiiur etsanclee Mariaeaurca imago, etsanclae Crucis au-
siipeifuil pulcher cereus, qui non potuil inlcr-reli- rea crux, et sanclae Fidis aurea majeslas decora-
quuin capere acei-vum.Huncvir cupiditalis in sinuni bant. Eranl praeter h:cc sanclorum mulla pignora,
applicuit, eo videlicel modo ul quanlitas qiiidcm quorum numerus non conlmendabiuir in praesenli.
habitior subter cingnlum cohiberetur, gracilior vero pagina. Ibi inler caelera, quodam insigni mirabili-
per feiiestram vcstis usque ad barbam prominerel. B que omnipotentis dignata est famulam suam glori-
Yerum superni speculatoris vindex omnipoleniia, iicare bonitas. Puer a nalivitate caecuset claudus,
nnn lulit nlteiius raploris latere audaciam. Nam surduset mutus, a parenljbus bajulatns, sublerque
oer-o.usquein dixi, ignis divini repentino succensus imaginem quse in sublimi honorabiliter habebatur,
fervore, claustra ipsa quibus inclusus tenebatur posilus, quasi horae unius intervallo ibidem demo-
coepit vehementer a.diirere, vaporesque flamraive- ratus, divinam rneruit medicinam; alque, integerri-
iuos una cum fumiganti turbine foras emittere, adco maesospita.tis donatus gratia, exsurrexil loqiiens,
ut micaniinm sciniillarum globo vibrante, illa in- audiens, videns, et etiam inoffenso pede feiiciter
gens barba reluceret, superiusque capiicium crepi- deambulans. Cumque slrepilus vnlgi super tali rc-
tanti coaiburerelur sonilu. Nec linea in telam ven- sonaret prodigio, seniores concilii, qui considebant
tris prolexit lergoi-a, cum etiam posleriores gyran- paulo remoliores, coeperunt inter se conquirere, di-
tiaus flammisarderenl. Sluperes insanientis horri- centes : « Quid sibi vull ista popularis conclama-
bilcs mugitus, calcilraritis slrepilum , deniium stri- tio!> Qnibus Bertillis comitissarespondeiis: « Qtiid,
clorcro, oculornm veiiigineni, totiusque immodera- inquit, aliud hocesset, nisi quia sancla Fides joca-
1,1111 corporis distortionem, cum miser, intolerabi- tur, ut solet? > Tuncomnes, re exquisila, tani siu--
liler passus, liac illacque praeceps ferebatur, ac si G pore quam gaudio repleti, tolam coiicionem ad divi-
de iroproviso percussus coluber, qui sinuato globo naslaudes concitaverunt, illud frequenler prae ni-
iiunc se in sphscram colligil, niinc perniciiraciu mja lsetitia recolentes, qtiod jocari sanctam Fideiii
fuhninat, ac tortile collum porrigil, captans fngam. venerabilis matrona dixissel.
Se.l t-ehilitalus, non valens., rursus percussori in- CAPUT IX.
fcslus, intorquet sanguineos oculos el sibilal orc. Item de cwco el clattao.
Il:tu I secus isle miser, huc illucque cursilans, se Rursus quidam csecusel claudus, ut sanildtem rc-
iiii|,e!Iit et repellil, modo pronus, modo resupinus, ciperel, ante imaginem sancti Marii confessoris
r.ee ullo modo respirare poterat, quem vis major exa- noctabat, cujus virtules, rnirifice per-
lateque dispeisae,
gitabat. Sed tamen humaiii sensus residua vena a multis populis habenlur famosissimae. 'Cuniquo''
jniseriim rcdcgit ad poeniienliam. Qui slaiim ad se- jam dilucescerel, repenlinusei
soporirruil, visusque
pulcrum piissimae mariyris cum ingenti clamore esl sibi vocem andire dicenlis :« Yade ad s-.mclam
currens, universam inibi ceram non celerius refudit Fidem; non enim dalum est ut a lua infirmitatc
quam poenale incendium evanuit, neque homo quc- nisi per mcrita illitts satvari possis. > Hoc rcsponso
ritur de damno pecuniae,dummodo a lormento po- excitalus illuc qua poterat virtute rejiere coa-
j. aeger,
luii ovaderc. His itaqtie gestis, neqtiaquam offendere
plt. Cum pervenisset ad locum, extemplo sanciae
pulaverim, si bonitatem sanclae Fidis laudahilem dilalionis aliena adfuere suffragia; nam nbi
martyris
niirabilemqiie in hoc quoque praedico,quod necoin- homo in ipsum adilum papilionis sese
inercii vilitas deficeret peregriuis, impiobilalem virescentibus venis ac ingessit, illicn
vegelalis nervis meruil d«
ayariliae castigavit. , curvo fieri ereclus : nam cl vclamento pupillarunl
CAPUT VIII, disrupto, praecedcnlem ernplionem subsc-
De puero in quo quadruplum geslum esi miraculum. quitur lux serenissirna;sanguinis nec ei quiddam sanitatis
Nec illud praeiereundumarbilror quod inter niuha defuit,
cujus membra coeleslis medici dexlera per-
sanclorum miracula quae secundum morem illius trectavjt.
proviuciaeferunlurad concilia, sancla Fides, quasi CAPUT X.
principaliim leneijs,. miraculorum eflhlgei gloria : De eo qui a suspendio furcarum sanctw Fidis av.xilii
quortim, cum siot-- multa, duo lanlum (ne nimis liberatus est.
oliosum volumcn pontexere vidcamur) adnotare sa-- Inter csctera quae mihi de sancta Fide adhuc pcr
tis esse puiamiis. Rcvci-eniissimus igit.ur Arnalhis genti, a divcrsis rclatoiihus sicul summo desider' ;
143 BERNARDl SCHOLASTICIANDEGAV^ 1U
imlaganti dicebantur, istud qnod nunc aggredior,. A rum elapsum liauriunl. Et jam aliqui virtutem
luore lolius populi, festivo alqtie celeberrimo re- s:inctaeFitlis esse dicebant, cum crudelis bellua eos
conabat praeconio. Quod poslea, certius'ab bis qui minaciter cum exprobratione increpitans, reticera
rei gestae inlcrfuerant cxquisituro, alUe memoria» • coegerit. Tum mutto durius atque immanius homi-
tradimus. Nobilissimus quidam, nomine Adimarus nis giittur, ut ferlur, renovatis angens. retortis,
cle Avalena cognominatus (est enim regio Lemovi- tauditi.penilentein observavit, quandiu StTangnlatum
censis pagi montnosa, ita nuncupata), inler numero- incunctanicr putaverit. Et lamen cum per ciivum
sam familiam clientem habueral qui cquorum sibi montlsjain reverlenles, descendere cocpisset, nor»
aliquos furatus cffugerat. Hunc denique alia tem- potuil pali male sollicitus quin lorva lumiua retor-
pestale cnm casu inopinalo offendissct, statim e' queret, visoque miraculo recurrit, reperiensque
prunulis oculorum revulsis, tiberum iieinceps abire liominem solutum et incolumem, hoesitabat qui.l
perniisit. Aliernm 'vcro jnre sodaliialis huic adbac- faceret. Caeteri vero lam manifeste sanctoe Fidis
rentem, nec tamen prafati lalrocinii teoopei-atorem, virmicm unanimes pfaedicanles, sceleslissimi facli
ac si- retim paris facinoris, nodis miserabilibus nec- doininum sutim reuin esse concl.tmant, nec se nltra
lil. Cui renitenti atqtie inficianli conscienliam furti, lam indignum facinus passuros. Vidcns ergo senior
tiihil profuit : imo pcr sanctam Fidem reclamaiiti, "1 niiracnlum quod essel dignum, duclus poenitudine,.
tale responsum vir crudelis cdidit: « Quid ultra coepit illum obsccrare ut sibi ignoscefct. Ilienequa-
aliud scelcrali faciant, nisi si, cum fuefint depreben- quam acqt>iescens,ad sanctamFidcmpoliusitumire,
si, statim sanctam Fidem sibi advocenl patronaiei? ulinjtiiiam hane exponens, ail. Tum pracfatusAdima-
Sedprocul dubio clamor iste supplicio puniendus rus, cernens viri obslinationem.et ipsequoque cum
erit. > Jtinctum ergo cnrsui caballino agil domum, qdindecini suaedomus epbebis, nudis pedibus el iner-
inque sublerranco ac tenebrcsp prpfundi penoris mis ad sanctam virginem feslinavit. Cerneres ambos
ergaslulo cuslodise mancipat, futurum sane ut in Adimaros (nam ulrique id nomen eral) anio sacram
crasliiium furcis appendeiidum tradat. Quid igitur inaginem, lanquam anle tribunal cbncerlare : liunc
facerct miser? Totanocte in illb lioirore lenebrarum accusantem, illum stmro peccalum confitenlem, el
limidus suspectusque a sommo inansit alienus, ver- emendationemproferentem.Alverosenioreslociiiiiei'-
bis quibus sapiebat Deum sanclamque ejtts inter- eeden!es,dictatapro'Ietholiominislegali.emendalione,
peliare non cessans. Circa medium npclis aspicil de inter eos concordiam fecerunt. Hoc miraculum ple-
paiie ostii ineffabilis speciei vcniresibi puellam. bciurelaiiii ul dixi.jam passim relalum,concordimo-
Ratus deniqueesse cubiculaTiam,nisi quia qtisecrat nachorum sentenlia poslea relaluniesl.Utcjue dictis
circumdata non candcla, non aliijuod Iuceniae "' fidcm facerent, ampliorem quemdam j,uvenemi me-
inslrumenlum lucem praeferebat. Hsec accedens Ktoi'aliAdiuiari consobrinum, in tcstimonium ar-
coepit illum, veluti ignara, qua de causa carceratus cessunt, qui cum illo ad Conebas post ereplionem
tcnebatur rogitare. Cui omnia exponeili ac posicno- a suspendio veneratrsed et ipsum Adiuiarum, s>
dum vocilamen percontanti, sanctam Fidem se esse laihi fuisset spatium,- vel per kgatos voeatum cx-
ipsa respondit. « Et ncti, inqnit, cceptis desistere, spectare, vel iter ad ipsumexlendere, poltiissem vi-
jiec diflidentiam uilam tiabere; sed semper et ne- dcre, nec temptis plus quinquennio dicebant ex
men et clamerem sanclae Fidis babelp in ore. Ve- s;uoidevenerat defluxissfe,ipsuinque supersliiem esse^
nimtamen quod tibi interminati sunl, cras subibis CAPUT XI.
patibulum. Sed vivit Omnipotens, qui te ab ipsis De eo cui ad conlerendunl ferreos compedes sancta
Lmcibiis biantis mortis revccablt. > Haec el hujus- Fides marlcltum atlulit.
inodi prosecuta, virtus coeleslisrediil. Ule vero reli- Rursus de atiP lipmine rem mihi opinatissimam.
quum noctis ob insolitam numinis visionem in unanimes retulere : cjui cum diutina carceris cusio-
grandi fremore transegit. Sed qnem bona pars visi- dia affligerelur, atque incessaiiler ad sanclam Fidem'
taveral, mens illi lurbari non poluit. Facto mane exclamarel, mox ei sancta Fides vigilanli apparuit.
cduclus inde, sistilur anle tribnnal. Sed quanto cre- Quae cum sancta Fides vocabulo se nominarel, pro-
briusjiomo sanclam Fidem nominabat, tanto fesii- linus marculum vetuslissimum, scabraque, rubigine
iiantius mens malitiosa patibulum accelerabat, Itur obductum praebens, jubet illum compeies ferire ;
ergo adiocum supplicii. Nec satis fuit seniori servis dein, ferri fragminibus onustum, ad Concbas cele-
snis imperare solis, nisi et ipsemet niagno comitan- riier proQcisci. Cnjus monila ille perficiens, pervio
te equilatuabissel. Nec unquani qui nexus duceba- carceris obslaculo, absque humano iinpedimenlo,
tur, nomeu sanclaeFidis, ul erat praemoniius, desC- divino frelus muiiiinine, ad sanctam Fidem recto
rtiit, donec via vocis, ligneis coarctata laqueis, suf- lelendil tramite, et pro magno beneficio magnas
focato gutlure intercluderetur, mox deinde penden- graiias Deo saiiclacqueejus non ingraliis reddidit.
tem desernnt. Et cum jam paululuni in revertendo Fui.t ihidem marculus circiler tres annos appeiisns,
cjongarentur, respiciunl, furcas vacuas cernun;. ut insigne lanti miraculi peregriiiantibus non decs-
Tunc cum magno strepilu regressi, hpminem clurins set. bl nimis succensui, quod in memoraium opus,
ligalum relevant sursum. Rursus quoque cum fe- niavculiim etiam dcstruxerant. Miiitm dictu! unde,
verlentcs reirospicerent, humi sccrmdum furrifc- puias, sancla Fidcs corporcum niarciilmn iiahuerit?
U5 LIB. DE MIRACULISSANCT.« FIDIS. U«
Sed non dcbemus ralione liumana divinum opuss \ apparuit. Quaj cum rogata ab illo quaenam essei,
scstimare, sed factum fidcliler credeic. sanctam Fidem se esse responderet, prptinus iri-
CAPUT XII. stantia precum illius se esse fatigatam adjecil, imo
De eo qui, prwmonitus a sancla Fide, per fenestram, eliam diutino clamerc coaclam; a Deo lanien riiis-
lutris sallu evasit. Ei de mirabili asitto. sam ul eum absolvat venisse. Quare igitur, iuquii,
Rem niirabilem cunclisque sacculisniemorabilem,, longas moras innectis? Perrumpe per medium ca-'
ct etiam fastidiosis lecloiibus succinclam narralu- merae, ac pcr summas tunis feneslras elaberc..
rus, Deum fonlem sapicntiae vivum .fitieliter depre-- Cumque ad vocem moneniis reptare coepisset, evi-
cor ut divinse sapienliae aflluentiam intra pccloris> gilans senioi' male sollicilus, ferri tinnienlis adveriit
mei arcana infundere, sanctique Spiritus rorc sen- moliim. Dein excitatoe cubicularise, ut tardos cogat
stis mei aridiialem dignetur irrigare ; qualcnus ea» cuslodes, minaci auctorilale jubet. Quod cum illa
«juaevera suni, ad utilitatem eongruo rectoijue ser- peifecisset, clauso osliolo, in conclave se recepit.
mone valeam expromere, nec senlenlia mea a rccto> Post aliquol horarum excursum, ecce de inlegro
traniitc exoibilando, per inanes res, secus qiiami sancta Fides apparens horlatur hominem utrem ag-
vcritas habet, deviare inceptet. Miles quidani, quii grediatur.Quod cum ille stalim faciens, reperlo ostio
erat in caplione in pago Rothenico, caslro Perso,, B j clauso, in leclum vacuo conatu regreditur, Rursu:»
S'.ibdominio Amblardi cujusdam nobilissinii viri, quoque senior, ferrea collisipne experrcclus, pedi-
datis pro se obsidibus, ad sanctam Fidem, quasii sequam utprius reinisit. Illa peraclo herili praeceplo
aliud negolium aclurus, quo poluit occulltis venit. regressa, ostiuni cubilis per voluntalem Dei aper-
Deinde statuto placilo, sese in captionem recepil. tum dimisit.-Post haec, omnibus, multo graviori so-
Unde qualitcr post aliquantulum lemporis divinai pore oppressis, ecce sancla Fides tertio nianifeslaia,
visitatione evaserit, dicendum erit. Sed primumi diirius sewritisque hominis arguit ignayiam. Cum-
lerrae illius situs et qualilas paucis verbis repelemla. que impedimeiiluni oslii objicerel, seseque jam bis
Esl palria per Qiniiia inonluosa, el eliaro per loca delusum quam graviter ferret : « Noli, inquii illa,
huiridis scopulis adeo edila, ul visus altiludinis dubilare, quia habebis pervium iter, et Deus adju-
vastitate vix cjucal exsalurari. Sed inler -haccibi vabil le. > llle vero confidens in Domino, gressu qno
faiie planities occurrit, ffugum proveiitibus adeo jwlcrat coepil niptare se. Et sic tandem cuin magna
fccu:id;i, ut pinguis Ccreris Bacehique optimi nulla diflicullale penetratp cubili, ad ipsas feneslfas sub-
lcrra feracior mihi fuisSe videi-etur. llanc illi inge- stitit, casus altitudinem vchemeiiler expavcscens.,
nuilatein ex eo accidisse opinor quod sil his nostris Tunc sancta Fides jadhuc labantis animi homiiiem
regionibtts editior, el ideo hiberni frigoris immaiii- C ( coiiiiiaia, et quasi viam affectando praeccdens, illum
tate rigidior, silque soli vicinior, uipote ad austra- viriiiter exhortari ccepit : « Age, inquieus, iiducia-
lem plagam sila, et ideo aeslivofervore calidior. In liter; non alio modo jam evadcre poteris. Simililcr
a-state videlicel, propter viciniialem solis, torrenti oliin Is.racliticus populus, in ultionem sceleris uibis
calore nimis exaestuat. In hieme vero propler alii- Gabaa, tribiim Beiqamin debellans, anlequam triuin-
tudinem terrae niniiis frigoribus rigel, sicut ubi phum oblinuisset, divino monenle oraculo, usqne ad
Ausler libcrioribus habenis regnal. Igilur repugnan- triuum conatum laborasse legitur. > Ad extremuiii,.
liis diversae iiatura? qtianto magis lellus illa urge- ille in miserabili posilus discrimine, assumpta au-
lur, lanlo magis excoquitiir viiium atqtie exsutlat dacia, ac posito corde in periculo, pcdes priiniii.ii.
inutilis hureor. Ac per hoc facla est lselioris dulcio- per feneslras emittens foras, se loltiin vasto credit;
risque germinis terra'genilrix. Sed. qnia, ul dixi- praecipilio: sed nunquam molliiis suaviusque sua>
iiius, montium scopulorumque dissimiliiudine a no- pensilis pluma Sardanapalum fovit, quam huiic c!u-
stro solo discrepat, ideo contig.t ut praenominati rissima rupes excepit. Adep divina subportante vir-
ojipidi siriiciura,super excellentissiniai rupis solidi- lute, ut, cui natura negaveral alas, hic plane votare,
lalc fundala, per spatiosum aeris inanelonge emi- non cadere viderelur. Quo miraculo factus sccurior,
nen;ior exsurgal. Porro oppidanorum mansio de " eliam mullo profundioris praecipilii saltum audere
paiie illa habelur quaejylanior habilabiliorque vi- non dubitavil.. Nam dc summis scopulis super quos
detur. arx innitebatur super inferiores ruens, ad certissi-
• Habens arcem erectani mediocri ioco, ad illam mum terrae solum teiiio saltu pciiabitur. Slirum
videlicet plagam quae altiore ruitur praccipitio. De dictti. et lerribile auditu, quo austi mens bumaiia
qua eliam parle in suninio turris solario herilisca- tanlum periculi iuvadere unquam potuerit! nam et
nieraerat, ubi ipse heros cum familiaribus sopiius, ipse lalia nai-rando, faleor, uimio horrorc lottis
placidum carpebat pectore somnum. Exlra quam coiitremisco. Sed qui sanclam suam voluit gloiifi-
caineram in eodem solario de parle rcliquii muni- care tali miraculo, dedit luiic non tcrreri lanto
cipii, capiivus, quem dixi, ponderosa mole ferji. proecipitio,. in quo, licet nihil laesionis receperit,
cruribus innexus, liium vernaculorura custodia ser- crepitus lamen coiilusarum bodiarum in p.rimo
vabatur. Huic sancla Fides jamdudum ad se quere- qtiidem saltu usque acl aures dormientis pcrvcnil.
losis vocibus exclamanti, jamqtte pene desp.erami,. De qua-re iniles expergefactus, niinio furore suc-
sopitis custodibus, corporali specie. consp.icabilis- ccnsus^ servis suis rcin pracnur.lial, rcos culpat^
T47 . BERNARDlSCHOLASTIClANDEGAV.' M8
fHfeifefosJitdical, poslrrriio minaciler imperat ut jj^late taetifical. Dein amicorum animos, diu in moe-
«jiiampriniuiri fiigientem insequantur. Illi, senioris rore suspensos, explet inopinoereversionis gaudio
nioriiia rldiculo habeni.es, allriti cadaveris frusla se nec aliqiiid trisliliae caplivitas illa post haec intiilil,
incfasiirium lecluros satis in lempore proniittunl. cui nec damnum pecuniae successit, nec deirimeii-
llli? lairien nequaquam acquiescens, faces lampa- lum corporis. Sed quid putas de illo asino conji-
ilesque accendi, atqtie per aliam partem, qua faci- ciendum esse, nisi benignaevirltttis angelum fuisse,
lior ferat descensus, cui'sores velociler praecedere in figuram humilioris jumenti manifeslatum? Super
Iibminemque comprehenderc praecepit. llle verp, quod etiam ipse Salvalor residens, ut saecularis
taedarnni hauriens fulgorem, unaque sese perse- porapae contumacitalem huroiliaret, vilipri gesta-
qiientium vociferalionem jam in proximo audiens, mine velii potius voluit, cum tamen esset ille ex.-
iricerlus quid ageret, ulpole gravatus!utraque vesli- celsus super omnes genies Domiuus et super expelsos
gia maximo pondere ferri, ad effugiuiritamen parvae gloria-ejus. 0 niagnum mer.itum unius puellse! o ad-
silvae, qiiam per providentiam Dei oppidi vicinam mirabile donum uni feminaeconcessum! o adtnira-
natiira prodnxeral, vi qtia polerat replans, sese lolis bilis et ineffabilis gralia uni virgini praestila! cujus
annisus viribus contrahcre conlfendit; necab aliquo virtules nec calamo. noiari, nec eliam lingua hu-
cbgi opus erat, cui ipsa necessitas imperabat; nec rj i niana jam expediri poterunl. Non enim ibi sancta
miraculis
repfehcndenda lardiias,qua,ui sibi videbatur, segnior Fides tanturiimodo, ubi corpore requiescit,
incedebat lesludine. Cumque in liiijus anxieiatis la- pollel; sed etiam (sicul ab his qtii quolidianis cjus
boraret discfimine",el jam inler condeiisa arbuscu- i.xtersunt virtulibus, didici) in „lerra, in pelago, in
larum aliquanlulonl[se] colligerel, mirum in moduna earcere, in infirmitatibus, in periculis muliis, el (ut
offendit asinum, in ciijus faucibus nodata zona pro ipse jara ex parle probavi) in necessitatibus variis,
ciipistro, asinino tfergoniore insetlit femineo, versis si quis eara recto corde interpellaverit, praesenlcni
ex uno lalere cruribus, propriique commodi pbtitis senliet. Et ubicunque sancta Fidcs habet noinen, ibi
rationem ducens, pbstbabuil bonestalem virilem. «juoqiiehabet virlutem; ad laudem el gloriam Chrisii
Acium cral procul dubio, si tinius puncli spalio oninipotentis, qui omnipotentise siiae habenis cum
fugienlem hic asinus fuisset remoratus. Nunquam Patreet Spirilu sancto coaeterna unitate regnat per
expeditiore blandioreque tolutalura jcapilor equus ssecula seternaliler manentia. Amen.
ac regalis incessit, cjuam per medjam regioriem CAPLT XIII.
asinus in eam parterri qua fugilivus minus qnse- Be quodam Rahnundo, qualiler naufragaius fuerit et
rendus pularelur, traiisabiit. .lnterea scssor non . sanctas Fidis auxilio iiberalus sit.
iidco securilate frejus, subinde aurem arrigit., ani- iG Dicere eliam opporlunum videtur de aliquo Rai -
mamqiie reprimil, subinde respecta), et reiorquet mundo, Tolosarii pagi oriundo, genere diyiliisque
aciem, si forte aliquem vel andire vel videre possel, clarissimo, qui municipium quod Boschilum rustici
donec jam oclo pene peractis millibus se satis in vocant iit eodem pago possidel. Hic aliquando Hie-
luioviderct. Et jam diescebal, el jam morlales aegrps rosolymitaiiuni iler aggressus, jatn maxima ltaliae
atirora projnicans ad laboris exercitium cogebat. parte emensa, apud urbem Lunae vocabulo ab anti-
Tunc ille, alligato ad quoddain virgulitum asino, nbi quis ceiebralam, Mediterraneo pelago sese ciasse
silices duriores vidit, paululum asemita se detorsit. apparata credidil, ul per niarinum cursum citius
Quorum iclum ferreus rigor excipiens, in' modum rectiusque Hierosolymaeparles accedcre posset. Ai
glaciei facilem sui resolutiouein dederii. Inter ageo- yero cuiii jam aequoris pergrandi parte trajecta
ihun vero coelesiis asinus evanuit. Nam respiciens snlcarenl caerula, orta subilo lempestaie, navis illa
ille nctjue animal ijisum vidit, neque Ctiam animalis stopulis illisa incidil in naufragium, disjeclaqne in
vesligium, quantalibet investigaiionfe insistens, in partes ipsum gubernatorem cum reliquis vorlicibus
aliquo penitus invcnire potuit. Cingulum vero ad absorptos reliquil, vix duobus reservalis, Raimundo
argumentum miraculi, tibi nexueral,! recepit. Ergo videlicet servoque uno quem fidum adduxerat sc-
ad sanclam Fideiii pedeslri ilinere recta intendit. 1*cuiii; quorum servus i.lle, perparvac navigii parlicnlse
N.illum pulcbrius basilicam sa.ncti Salvatoris aut haerens, ad Italica lillora projeclus esl; fatusqne
speciosius spectaculum inlravit ante hunc diem, dominum suum procul dubio marinis fluclibus esse
ucque aliquid libenltus populus Conchacensis ali- ne.catum, repetit ho.spitein.cui idpm dominus suus
qriando aspexit, quain quod nobiiis viri ctarissima (ul mos est peregrinis). pajiem pecunise cretliderai.
ac procera pulcherfimi corporisstalu :a,ponderPsam Qu.im receplam cui quam herili conjugi dignius re-
ferri massaiii gestans bumeris, per circumfusas so- ferrel? Cui casus suos pxponens, eiiam fatatem do-
lemnizantium turmas ad sepulcrumjprorupil; tan- niini sui. sp.rtem.inlimat. Hla yero, simulato aliquan-
<|uam leo qui, fracto carcere, grandi mole ca.lena- diudolore, upn in grayes lacrymasaut longa suspi-
runroneralus colla, nativum siivse repetit refugium. ria (ntmus est bonarnm feminarum) rem yerlii, sed
Tunc liomo coram omni populo, ibidem deposito illico elegans virorum speclatrix effccla, infidum
onere, bostilem sarcinam, quam captivam collo ad- variumque amprem effrena libertate per varias for-
vexerat," liberlate donat, ac felici, postliminio re- marum injectat species. Et sic quem prae cetei-is'
«iux, seniores cum oinni populo tanti roiraculi novi- egregie. repcril, nanciscitur viruin , quod poiuit,
lid LIB. DE MIRACULISSANGT^ FiDlS. IM)
suae libitlilli opportunum : cui e.l castellum de- A \ cum habere coeperunt, saepiuscjue in>pericuia -ilu>
ilit, et reiiqrium . lionorem sic fecissel, fet cere; Ad postreinum, a Saracenis Gordubae vicli,
etiam fitias, quas Raiiiiundo pepererat, ab pa- ipsum rursus aniiserunl. At ubi et isli acerriiniuti
lerno beneficio, cseca cupidine pefdita-, aiienasset, slfenuumque mililem diversis periculis experti suni,
nisi quidam cognomine Excafridus Hugo, anii- ingenti laelilia gaudioque lanto milite congralulan-
«JIIIISprsefati Raimundi amicus-, pro puellis sese ttir, niinirum quibus omnia ex vplo nec unquaiu
maternis injuriis objectassel, atque, ne ipsaeindola- incassuni hoc socio conlingebanl. Verum subiti
ix ad ignominiam redigerenlur, auctoritate sui in- gaudii indiscreta elalio, subili infortuiiii inlcrru-
duslriaque lolius honoris medium, praeter caslrtim ptione inlerdum castigatur ; nam prtelio conuniii.o
subsidiis auctuni recuperaret ac reiineret: nec de inter se et Alabitas, victores tanto niilite remanse-
jnarilaijdis virginibus longa erat anibiguitas, cum runt-oibati. Postremo bellum fuii his cuni Sanc-
iilramque gerinanam suis liberis nubere con^ensit. cioiie comiie de Castellis, viro pofeniissimo inilitiie.
Raimundus vero (ut ad superibra redeam) unam que perilissimo; a quo Christi auxilio superali, non
disjectarum trabium similiter amplexus, uon ad modo Raimundum, sed eliam enormem Christiano-
I;aliae, sed Africae partes pulsus esl, sanclae Fidis riiin captivilatem amiscrunt. Sed haec barbaia
auxilium incessanter invocans, nec unquam noiuen [j j gentiuin vocabula non sic ab antiqiiis usilala fuisse
<>jusab ore rejiciens. Eljaro lerlia lux fluxerat ex vjdenlur : quoruni iudusiria per negligentiam igna-
<juo iiec hominem nec monslrum vidissel, ita inai-i'- viaeposteritalis pereunle, etiam genljuin pleraruni-
uis debacchationibus altonilus stupefactuscjue, ut que noiniua aut penilus pblivipne deleta, aut bac-
praetcr iialuralem tulandae vilae inleiUioneiii, brutis baiie ingruenle transinutala habenlur. Igitur Sanc-
ctiam animalibas insiiam, nihil prorsus jam sape- cio comes cum accepisset hunc non solum Cbii-
ret; cum eece de iinproviso obvias habuit pirata- stianum esse, sed etiam nobilitate geneiis pollere,
ruin phalanges, ,de Turlanda regione venienles, sa- miralus'forlunas illius, quibuslibet donis lemunera-
genaruni beilicarurii ciasse, lelis, spiculis, clypeis ct lum, libertale eliam cum reliquis Chrislianis dona-
annis multipliciter instructas; et, jam duduro prae- vit. Sed aiilequam ciiscederelab eo, sancta Fides ci
tlam sitientes, ipso die jaclata sorce invenerant sese dormienti apparuil: « Ego sum, inquiens, sancta
slatim praedam invenluros. llaqtie repeiium liomi- Fides, cujus nomen
naufragus tani conslaiuer invo-
iiein caplumque barbaiico fremilu circumstrepuiu : casli. Vade securus, quia amissum honorem recu-
genus condilionemque interroganl. De foriuna au- perabis. > Surrexit ergo alqne in patriam rediit,.
tem non quisquaiu inpvebauir, quippe ciini illiim caslroque suojam propinquans, audilo qttod con-
plane naufragum cernerent. At ille insolentia flu-• C ( jux alii nnpseril marilo, illic manifeste apparere
cltium, ut dixi, sui oblitus, penilusque rigore niena- mcluit, alque ob id inlra domesticum pauperis te-
bra correptus, yix se Iiominem esse recordabalur, getem aliquandiu latuil, exspectans quid per provi-
jiedum ad inquisita daret responsum; cum prceser- dcntiara Dei de se ftiturura eral, partim peregrini
lin nec linguani eorum, nec mores eorum aliquando habitit, parlini setate deformalus. Nam tria aniiorum,
didiccral; poslea vefo pcraclo ctirsu in patiiam lustra abierant ex quo a palria exsulaverat, propter
reversj' sunl. Quibus itertim inicrrogantibus, jam qupd etiam ipsum ultra reditururo esse omnis spcs
cibo olioquc paululum recreatus, Cbiistianum se inlerieral. Tainen cum una dieium qusedam muliei'-
respondit: decus vero generis, professionemque of- cula, ejus oliin concubina, in superfusione balnei ei
ficii jnorsiis abnegans, agricolani se fuisse.menih casu obsequeretur, ad nolas nudi corporis ipsa
lus est. Unde, sibi dato in manibus fossorio, fodere ipsum recognoscens: < Tune es, ait, ille Raimuiii--
ci imposuerunt. Quod cum prce nimia Ilberalium dus, qui dudum, Hierosolyniani lendens, sequore
iiianuum leneritudiiie ignolique laboris linpatienlia mersus credebaris ? > Quo lieg.uile, illa adjecit :
ininus pleniter perfecisset, ipstim jam iinpie li-a- « Hoc, inquiens, verum esl, nec me luam praesen-
•ctare flagrisque inbumane caedere adorsl sunt. Itai tiam celare poteris, cum qua olim consuevistL.>
deinum invitus coactusque seipsuin aperit, nihiitjuei D 1 Denique clanculum, et tjuo poluit occullius festina—
praeter niililiae artes se olim exercuisse professnsi vit ad dominam castri, nunlians invisum rumoreui..
esl. De qua"re facto illico exaniine, arroorum peri- lla prinium per vile scortum aJvenl.us illius emei>-
lissimum experiunlur; qui, praeter coeleram liujusi sit. llla reducis viri posiliminiQ-.coiis.terjiata,ccepit
artis iiiduslriam, ita se sub afma coliigereclypcoqiie; maturare quantocius qua viat sibi .mprleni occultam
"
protegere perhibelur ingeniose, ut abs quolibet dif- ac sine infaniia iqveniret. At yercduni causa lelhi
licile possil feriri. Jam ergo illum iii ordinem mili- cxcogitaiido,.differlur., nec ad id sceleris opportuni-
tarem conslituentes, saepius in expedilionibus tln- las salis.-csflicaxreperi.tur, yoluntale scllicet el for-
ciinl. In quo cum egregiam laudis glorfam brevii tuna.discprdantibus,,admonilus in soinnis, cessit
oblinuissct, jam in proveetiorem honoris gradum1 jiericulo vitaeque.lulamentum quaesivil. Quod paulo
j:romoyent. Interea v.ero inter hos atque Barbarinos3 ipse, anle fecisset, nisi sancta Fides ad sumn ca-
aoio praelio, Barbarihi superiores Raiinundum, cac- - slrum eum nominalim venire jussissel. Sed credo-
teris interfectis sparsisque, dupliciler captivum abi--. diyinp nutu ita esse factttm, ut perfidiam conjugis^
gunl. Dein inqiiisjlum el ipsi quoqtie honorabilitcr,: !\, ad liqtiidum deprehciidcret, Ut arrr «nitMril Slijgv>.
151 BERNARDlSCHOLASTIClANDEGAV. ISJ
itias claro matiimoiiio nupsissc, generorum petiit A aclam, inter bumeros violentissime revincire fecit.
jenitorcm, casus narrat, uxoiis noxam delegit. Sicque subler ascelias regyraniibus ligaminibus,
Porro, Hugo Excafridus lidelium aiiiicorumque ituxi- "ventremcrudis nodis coarclari, adeo ul ipsius inau-
lio, liberorum, soceroruni anliquumque amicum ditaeconnexionis modo sic miser cpnstriclus suffo-
(pnlso mox rivali) in honorem restituit. Praeterea caretur, ut anhelilus gracili spiraculo vix sibi sufli-
tlecretum est uli conjugem recipial; sic eniro posse ceret vita. Cui ita in solilario conclavi clauso
lieri juxta majorum instiluta, nec prorsus ulium duodecim lanceatos viros, quos aequevesanaeirienlis
esse dcileens : nam ille qui hanc habebat, simul ac expertus eral, inslanler astare jubet. Qui si vide-
vhlisset comriiunesibi judicium incumbere, cesserat rent illum divina solvi virlule, illico, ne vivus cva-
justo rectoque, alieiium jus deserere1paralus. Alter sisse gloriaretur, omnes uno ictu pariter transver-
lamen pro nota homieidae voluntalis , ipsam ab beratum oblruncarent. At posl modicum inlervaUum
aniino respuit, prorsus cui prava coijstieniia majus ille miserabili addictus anguslia, sitiens, diflicile
vulnus intulisset quam corporesecaslitalis violalio. verbis id exprimere pptuit, tanta vinculorum duritia
Ul autem in superioribus paticis suppleam, addunt organales fibras obstruxeral. Tniic unus, quos dixi,
etiam illum a priinis piratis polionem hefbae poien- satellitum petita aqua cum deprimeret illaqueatos.
te.n assuiiipsisse, el ita magicis prjaecanlalioEibusB J3sub gutture cubilos, ut laxala menip hausltim ori
taciam, ut semel ex ea bibentes adeo lelhea obii- ejus aplare posset, illa nodorumdiflicultasses.eabsol-
vione hcbetentur, ut nec genus ullra nec domum vit ultro, ipsis tanlum resliculjs b;ereiilibiisbracliiis
neminisse possint. Deiu superna sibi miseralione ipsis qtiibus fuerant apposilae. Ipse vero, senliens
sanctam Fidem apparuisse, et a stupore illius obli- se divinitus solutum, cajpit illinc prseslrenuus cffu-
vii excitasse, atque in meiileni revocasse, et lameni gere. At illi stalim ex praeceplosenioris ipsum mu-
|iost illa memoriam habuisse tardiorem : disponenlei cronibus adorsi confodere, tanta conlinuo divinae
Deo seilicet, ut, anliquae correplionis|vestigiis adhuc: virlutis vi obstricti in loco hsesere, ut iiec moveri
teslificantibus, perpendanl alii quanlis de raalis eumi qnidem quisquam eprura ppsset, nec penilus verba
Dominus absolyerit. ' ad aJterutrum dare. Sicque repente angelus Domini
CAPUT XIV. coarctavit eps, ut ac si lapidca simulcra immobiles
De peregrhtO:capto el vinculato, subitoque sancla}. pcrmanerent. Uaus .lanluinmudo, inler suffocalionis
Fidis auxilio liberalo,]
angustias obscentc inlerjectionis. dans mugrtum, cuni
Peregrini quidam, Lemovicensis pagi indigenae,, grandi difliculiale in hanc vocem erupit : « Vah!
abeiuiie.s ad Sanciam Fidem, tfansierant propterr jam pergit. > Caelera,fix,usimmotusque landiupersti-
«'..i.stellumQebali, quod dicitur Torenna : quibus3 C * iii quoad ille alter ad domuamBeatricera Iraijsfugit,
forte fuil obvius qttidain ejusdem oppidi municeps,, [tii] sese iu iuga reciperet. Cui.i.Ha in crasliiiuiii
eoriim inimicus, nomine Gosbcrtus; clericus quidemi duces delegavit, quandiu finfescaslelli longe exce-
solo cognomine, sed actu terrenus miles; qui stat.imi deret, tummque iler carperet; crii erat Pelrtis yoca-
inventa causa, redegil omnes in eaptionem. Dpninus s bulum. Denique cu.insociis.ad Conchas allitigen.s, et
Oebaiius forte abierat, cujns conjux tunc (sed mox x pro absolutione sua grales inibi Domi.nopersolvens,
pcr divprtium ab codem deserla) domna Beatrix, pnst inde Isetus est ad propria reversus, ligaminibiis
hoc audilo mandal militi ul, si se unquain velil ha-. reliclis, in testiinonium virlutis, quse remansisse dixi
bere benevolam, Romeos slatim abire sinat, necc laxis nodis pendentia bracbiis. Anno fere et dimi-
prorsus unius borae spalio inlra sfepla municipii ii dio post secundam-a Concbis lcveisionein, accidit
detineal coactos. At ille non aiidens ex toto dominaee mihi ceflp negolip domni Yyillel.miPictavorum co-
i- niilis adire curiam , in qiia cuiri doronam Beatricem
inan.lalis conlraire : « Hos, inqiiil, pro imperio do-
minse dimitlam , retenlo hoc solo qtii milii injurio-i- videiiin , a Ricaredo fratre suo Rolljoniagensiuni
sior exslilil, queni iinpnnituni abiie diflicile est.t. coinile illic hiissam, ardenler ejus colloquiuin
Quod si ila sibi uon suflicil, iioveritnon impetratu-i- aggressus, illico recogitare coepi stiper lioc mirar
ram quod eliam pro sancla Fide certus sq.th nun- i- cu!o : cujiis verba, per omnia inonaclioium Conclia-
n censium [verbis] concordantia, esse poterant proba-
qiia.rome facluriim. >El ila, dimissis cseteris, illum
unum jubel compedibus cpnstringi, quos ru,slic'a a bile argumentum, si quis dubitaiet in aliis eliani
lingiia bodias yocat; quorum clavi, iriarlellodurilcr:r niihi ab cisdem narralis,
obtusi ut incxiricabilis illa fieret Coniiexio, ullro:o CAPUT XV.
frangiintiir, ips.is.eliam frustalim.compedibus con-i- De adolescentuloresuscilato.
quassatis. Denique alleris (lompedibusmutuo petitis is His ergo ita hactenus veluti ad alia. festinaiido
ilidem' actuni est. De lertiis cjuoqueleadem jaclurara succincte praelibatis, aliudpene incredi.bileoccurrit,
accidit, et ait: « Ul video, sancla Fides (nisi astutu quod, ne silentio pereat, vivacibus conimendare
ni sluduimus schedulis. Ullraclusanan vulgo dicunlur
caveb.) meum inihi iniiniciiiii vi aiifei-el : vcrtini
annitar ego uli res secus quam aulumat possit eve- e- partes, ubi duo conjugali foedere sociali, absquc
nire. >,Tunc verp arclis cbordarum yoluminibus la- la- sobolnm fecundilale diutius manserunt sleriles ;
EC qui inito consilio ad santiae virginis propiliatorium
cerlis i.n crucem ante pectus-couslrjiciis, posl haec
utramque palmain circa collum utfobique circtim- u- accedentes, mox ut peractis votis redtix.percgeru.nt
1S5 LIB DE MIRACULISSANGTJEFlDtS. 154
iter, divina pietate hmlJebiis fecundatur venter;^ A nostrum relatores persaepecxsliterunt, quoruih rela-
^icque in partum resolulus, masculam in lucem tionibus ut divinis oracutis credimus. In Petragoricis
'effudit prolem. Qni filius tria fere, ut putabatur, pariibus castrum Montagrerium perliibebant., ubi
luslra gerens, invida mone anticipatur, atque ad eques quidam, nomine Helias, nobilitate pollens dc-
lextremum vitaemoerentibusparentibus sortitur; qui gebat, qui sine sobolum gratia connubia irrita alquc
ul defuneti nati exilum viderunt, sanclam Fidem ingrala ducebat. Qui landemad sanclaemarlyris pro-
variis atque innuineris querelis lacesSunt, eamque pcrans limina.optataconjugalis uterimeruit recipere
sibi amissuin pignus reddere deposcunt: « Quid, semina. El hanc [prolem] hino munere conligit acci-
inquam, illius dono, o sancta et glpriosa Domina, disse. Quos pueros lantp amoris privilegio diligebat,
nos exliiiarare voltiisli, quo>de ejus immalura sorie ut eliam non suos*sed sanclaeFidis filios appeliabat.
praescieras iiioestioresfieri! Tuum fuil quod eum Et ut inde experimentum darel, coram astanlibus
jam desperali habuimus, pre ejus impelratione, tua el inslanler prohibenlibus, media in ejus phala ac-.
sancta limina expetivimus, anle tua sancta monu- censo rogo , nudis cruribus ac pedibus per medios
menta corporibus humi proslrati, in ejus petitione fiammarum globos transire faciebat: quod et (mira-
exaudiri ineruimus, optatumque diutius volum per bile visu!) pueri sine atiqua incendii iaesione cilalo
le, o beata mater, adepti sumus. Quid profuit, o JBsaltuimplere feslinabant. Interea vero nienle seilit
beaia el gloriosa mater, nobis quaesita nanclsci,si ut eosdein pucros debcret adducere sanclae marlyri,
delrinientum amissionis nunc cogiinur perpeli ? veluti eorunj spiriluali genjtrici. Sed quia horricla
Adesto nunc solila pietate, o Christi virgo benedicta, hiems flumlna cuncla a lilloribus expulerat, immen-
sobolcmque nobis restitue rcdivivain , quam quidem sisque lempeslatibus passim desrcviebat, mulier, et
pcr tesuscepimus.lua gralia nosira fecundantevisce- caeteri ejus familiares aliud in lempus reservanduni
ra. Nihilomintisquidemnebis ablatam poles reddere, persuasum ibant. Quorum omniuin Iiortamenlis pe-
qnani omnino [iion]nalam,negante diidum[Dominu], nilus resistens, proposilum iter se celebraturiim as-
praevaluisliconcedere.Ihnlroque fiesomnipotentissi- serebal, nulluque metu ingruenlis tempeslatis se de-
iiia.iiiulroque agnosccris martyr eflicacissima. > Ilis sitiiruin dicebat. Quin ctiaro prcescnlibus pueris san-
el lalibus quampluribus ulrosque jiarentes ad de- clae martyris nulla se naufragia. limere perhibcbal,
fiincii filii ferelrumiiremediabilis lorrebat [dolor], setl eorum coniilalu fretum parva linlre procellosas
exanimeque corpus amplexos gravibus suspiriorum gurgilum elationes sulcaturum se spondebat. Quotl
singuliibus fatigabat. Cumquejam bajttlisandapilam cl ad effectumusque jierducens, sanctaevirginis atiiit
arriperent, ut ad ecclesiam biunaiulicausa deferrent, , limina, puerosque volis obligans, multa dc eis sau-
G
parentes laracnlabilibus modis sauclaiii Fidein pro- claecongregalionis noslrae fratribus recensuit vahle
clamant, et tit eis amissum donum rursus restiluat admiranda; peraclisque oralionum solemnitatibus,
Hiiris tilulalibus obsecrant. Quibus ila ad scihera laettiset incolumis rediit ad propria.
us.iue funereos clamores ferentibus, ecce quasi de CAPUT XVII,
gra\i 30111110 rediens adolescens ille , caput a ferelro
De oculo eqttiper virtutemsanclw Fidis reslituto.
erexil, faciemque sudario jam adopertam concu-
liens, a^lantium slrepitum niirari coepil. Quenf ma- Arvernico in pago Murmonlis castrum vulgo niin-
ler, irremota ferelro incumbens, mox ut vilaiibus cupatur, in quo roiles quidam, equum.niagni prelii
auris iruenlem persensit, propere vultum inanusque habens, de more sanguine minuil, quero post pble-
re.olvit; versisque modis, prae iiimio gaudio fletibus botomationem ad palum quemtlam capislro religavit.
ora rigavil, Quo viso omnis astans ccetus diriguit, Quo in palo ad res suspendendas sudes acutissiiuw
caiorque omnium ossa relinqueiis, ineffabili slupore prominebant, quas ipsi ra.inusculi praecisaearboris
cerneiites perlei-ruil. Denique euni a inortis lorpore oliroconcesserant. Ad cujus stipileni praediclusequus
resoluluin genitores ejus perconlaii studueruut si adnexus, dum inslabili niotu circumvagarelur.ejecto
forte corporeis menibris exutus atiud ad regnum . allius capile sudem offendit,quaegravi ictu coiifestim
^
duceretur; an, in exslasi mentisposilus.atlhuc vilali ei oculum radicilus evellit. Quod. factum pnedictus
calorc membris collapsus fungerelur. Qui mox se ab miles a-gre ferens, octtju n ad roandibiilas usquc pe«-
hoc pracsenti saecutoprorsus egressum, et ad tene- duluin in propiio forainine reslituit, ac, mullomin
brosa loca deductum; unde sancla Fides euiii vi ibiclem adsiaiitlum cohorlaiionibus, sanclae mariyri
exeinit, et ad resum.enda huius solis spiramina refu- Fidi luminare ad ejiisdem equi Lcau!se]longitudinem
dit. Et, utCrcdibitiores in tanti miraculi relalioue vovil.lumeijqueeffPssuminsiiiisalligaiis, adproprium
utiique parentes fierent, eum Virbium ad sanctae stabulum moestus reduxil. Erat namque equus illa
Fidis oraculum adduxerunl, testeque tota vicinia, et velocitate incomparabilis et in omni caballiua
iiobis mirantibus ac prae gautlib fletibus ora niaden- strenuitate probabilis. Sicque factum est ul sancla:.
tibtis, eiiradeiii.relatoi-emesse fecerunt. Fidis niedicanlibus meritis piis , jioslera die eqims
ille ita incoiiimis tnveiiilur,- ac si nunquam ullo
CAPUT XVI. morbo gravari videretur. Cujus virtutibus prxcla-
De eo qui filios suos, virlule sanclrnFidis frelus,
per rum iniraculum isdem miles anle sanclae mariyris
ignem transire faciebai.
Htijus rei cujjtis liarrationem aggrcJimur liiulti rctulit, cunclis aslantibus, oratoriuiii.
253: ,I)£R?iARDl SCHOLASTICIANDEGAV. ^ IJK,.,;
CAPUT XVKI. i ' Occidit, nna mei spes et amor gencns";
A
De mortuo rcsttscilato. Quo pereuntC'modo, mihi caelera vila supcrsles
Contigil qiiemdam, liomine Hiiiialduui, Tolosanis Prpli-ahel ingralas fine carendo moras.
ln parlibus sauclac iiiartyris aclmirandiiiii promt- Sed si, virgo Dei, misc;rortim questibus uilis
ruisse benelicium, visuque et opere iiiopin.amexpe- -.. FlecteriSi et ^;
laerymis vinceris irriguis; ,
f,i'i cjus magnificeuliam viiiutum. Habebal cniin Munere sopitos nali
quos cernimus arlus,
Jiliuii), quem de more misitad armeiiium in pascuis Ad priscam vilam, te rogo, nunc revoca-, >
serv.audum. Al ille, paslorali cui'a suscepta, die qua- Cumque his et hujiismodi
quaniplurimis querelis
tlam, surgeule hespero armeiua domuiu reducens, super defuncti cot-pus incumbens pater cum niagno
per negligetiiem incuriam boveni uiuiiii inter fruleta ejulatu quereretur., omnes qui ad ullimum exse-
dimisil, reliquos vero bostaris praesepibus inseruil. " quiarum obsequium aderant, deflenlis pielale moti,
Cernens igitur vacuo loco uiium abcsse aniinal, flelibus ora rigabant, ac gloriosissiinam virginem
pascua per furvas noctis lenebras seliVagusrepetiii. Fidem mixtis lacrymis precibus, ut ad iiivocationeni
Sed magna parle noctis illitis jam elapsa, casso la- sui sancli noroiiiis propitio vultu respicere digiietur,
bore quaei-itandi,.sine liove tristisac moerens rediit. unanirocs exorant.
Quid ageref, quo se verlerel, nulla ei faiione.palet: B 1 Sic quoque continuo, sed fet (o mirabile diclu!)
improbissima cnim palris severitale peiteriiltis, eo Mors letra visa. retropraedam fugitiva reliquit,
scifenteteclum non audel subire, neque quid eiacci- Evpmuilquevorax avida de fauce rapinam.
derit ullaleniis inliinare. Taudeni verol sopitis omni- Prolinus atque capul lenlo nulamine functus,
bus, lecttilo sc contutit clauculus. Ubi cuin membra Iri paiies versat, gelidas recaleule medullas -
amissi bovis indagiue admodum defessa jaclaret, tl- Fpmile vivifico: subitoque per algida membra
lico laiilb dolore corripitur, ut pene omni ossiuin . Spiritus infusus lotum dat vivere corpus,
CDmpageresoltilus crederetur. Quo dolore niiniumi Eiigiturque jacens, trepidanlia lumina vixdiim
invalescenle, el niotu aiiuum fraudaliir, et ralionisi Allollcns. Al roox lolos simul erigil artus,
officio privatur. Mane autem facto, Ut eum paler El sletit in proprjis membi-orum machina plantis.
laiilo consjicxitcorreptuin languore, dbposito furore! lnde domuin repeti,l divino tramiie patris.
mox stiper iinminenteni nati iritcritum flebilibiisi Qiio viso cunci.i,.ifl.graliarum aclionem versi, pra?
coepit geinitibus dolere, ac, dum vastis singiiltoruni:r_ gaudio tiinli miraculi lacrymas fundunt, saiictaeque
quateretur ictibus, sanclse Fidis salutifcram ojremi viiginis ac marlyris Fidis virtutem glorificanlcs,
Miignisiinploral clamoribus, ut p"ristinseincolumi- volis et muneribus sese ac suos ci supplices devo-
laii ejus reslilualur flfius. At ille toio*corpore ma-' u vent. Sicque ab ecclesia Sancti Georgii, ubi hu-
nens immobilis, summo dunlaxal in peclorc vide- mandi juvenis gratia veneraul, regressi ad propria,
b.itur ei calor vilalis, atque lali in stupore roenibro- jialer postbumi filii ac reliqui contubernales dili-
riiin dies peregil novem, exstinctis lucernis ociilo-, -. genli perseculione die quadain ab eo sciscitari sttt-
iiim.Deciitio aulein die, quae Dominica habebalur,, dueruiit, quid sibi visuin fuerat illis novem diebus
iitriderunl pupiilas luniinuni in moiie conlabescen- quibus in excessu animaoposilus quasi mortuus ja-
les, gelidoqtte sudore frontem ac gerias roranles,, cueiat, ac quomodo vel ctijus auxilio, ad sepelien-
;ipposila laevo laleri nianu iiiliil vivum salire sen- tluiiiposimoduni deJatus, ad vilales auras redierat.
iiunt, sed oiiinia aelerno sopori dedila levidenlissiniis
s At ille adhuc iiepiilantia pectora gerens, ab imo
siguis agiiosciint. Qtiid plura? Ftmus pafant, exani- spirilu longa suspiria dticens, sic perconianlibus
nieque cadavcf sandapilae imposilum uliilantibus la- actutum respondere exorsus esl: i Ut csetera nunc
inentis celebrant. Sed' ciim lttce crasliiia ad dcfos- ad praesens silentio praetercantur quae inilii Dne sub
tilm septilturaeejus locum veherciur, pater impaiieii- extrfemoeonligerint, cerlissimo el sine ulfias falsita-
tis amoris afleelii, exslincti gelidum nati corpus a'in-
-• lis anibiguo brevrexpedire non differam. Corporeis
plexalur, oculosqtie ac vullum oinnem iriignis la-- _ vinculis spiritus meus resolutus, telerrimis quibus-
cryniis Iiumeclans, iocum omnem amaris impleti dam niiiiistrisiradilur, quorum crudelissimo ducalu
claiuoribus. lntef quos insolabiies gemilus, crebriss ad hialiim usque vastissimi praecipilii protrahilur.
vocibus sanctam Dei martyrein Fidem clamai, ac la- In cujus horridam voraginem dum jactari inenarra-
crymosis obsecralionibus ut sibi filium reddat ter etil biliinetu formidarem (eloquar an sileam ?),,ecce vir
quater irigeniinal dicens; splendidissimi decoris advenit, quem (ut posiea di-
« Virgo Fides, dilecta Deo, lux inclyta; mundi, dici) paradisi praeposilum fuisse Michaelem archan-
Auxilium miseris quac cita ferre soles, geluin liquidp patuit. Cujtis placidi itineris glprio-
Supplicis exautti niariyr sanctissima vbcem, sissima virgo Fides comes asiilit; quae super solis
Quamque poles, posco, defer opem inisero. jubar emicabat splendore niirabiii. Hic vero coelo-
Munere nemo luo, peliit si forle coaclus, rum praeposilus, ul more carnificum eos quibus ad
Discessit vacuus, lerelinente, manus. lorqueiidum depulalus eram conspexil in veibera
Credo quidem, iicque vana fides, te ppsse quod bploo mea irremediahiliier furere ; « Quid, inqtiam, ma-
Coslitusa Domiuo piomeruisse tuo.| « lorum artifices, ip hujus liroriis lormenta taiiia
Uiiicus eccc niihi nalus, niea sola votiijitas, ' v c dcsccvitis cnidclilale? Quid animain a sumnia
157 L1B.DE MIRACULISSANCTJEFIDIS. 1S8
« Deo crealam perditiim itis absqu* nlla miseTa-ji A ad cxtcrioTapcuetrans, fcrreis repagulis ila a foru
« lione ? Sinite jam uunc ab ejus gravi.laceratione, conslriiigebalur, ul iuilla vi, nisi iiiordaciuni serxa-
« quia, Deo permittenle, per sanclissimamvirgincm ruriiedaci limalura, reserari faserat.Hasinierpres-
« hanc Fidem proprio refundeltir in corpore, a ve- suras lamen sancta Fides ejus ab ore non rccctle-
« stra erepta polestaie. > Ad hanc vocem tartarei bat, neque unius momcnii victum non invocatu
ininistri intolerahili formidine correpli, manus sem- praelerierat. Quinque igittir hebdoinadarum breviori
pqr in malum pronas coiitiniieitint, coelestibusque luslro in hac fam lugubii accrbilale fiuito, tlies ilie
iiunliis insolito timore tremebundi paruerunt. Nec enituil qui, ob Dominici triumphi mcmoriule, cum
niora, felicissima virgo Fides concito impelu metlios palmariim seu djversi generis florum * corda ojn-
tpiiorum cuncos irruit, aniinamque meam ab eorum jiium tolum per orbem ineflabili iripudio exliilarat.
manibtis violenler abstraxit; alque ita corpori hu- Cujus diei lam comniune gaudium diflusa per orbis
mp tradendo, sicut nostis, mirabiliter refudit. Posl- cliinata, riullam buic proehehat remetlii lactiliam.
quam vero hujus non lanlum visionis quam eliam Cernens ergo cunclipolens Dcus immitem sscvissimi
rsi geslaeveritatis lextum ille ordine esl proseculns, torloris pracdicli Gosberli pervicaciam, subsequenti
pater et vicini iter, inslituunt ad sanctam Fidem. nocle per sanclae virginis intercessionem tactus mir
gralias reddiluri. > I sericprdia, ut semper lelus * est vita desperalis fa-:
B
CAPUT XIX. eilis piclas, juyenem splendore admirabili coruscmr.
De Raimundo, qui a compedibus el catena solutus illi nlisero, sopore dolores lenienle, coelilusdirexit;
est. qui eum lalihus aflalur verbis : < Vigilasne an so- .
Pene liuic simile adhucet aliud calarai deposcit pore deprimeris, Raimunde? >,At ille, intra somnii
piricium; quod qnia prodigialiter invenilur acium, diilcedinem, ita videbatur sibi respondisse: « Quis,
aeterna memoria censuimus celebrandum. Raimun- intjuam, es, domine?> Cui ille : « Ego ille suni Ste-
tjura pro inipie geslis inulti veslrum novertint, et phanus,qui,dtidiim a Judaeis Iapidalus,civium super-
genealogia satis spectandtim et lerreni lumoris fastu iiortim promerui asciri coetibus; qui ideo sum ad le
stibnixuin. Jlic ex castroquod MonsPeiisalus diciinr missus, ul ad sanctam Fidein te tlucam velocius. >
originem ducens, pairem habuit Bernardum, praedi- Qiiem cum interrogassel ubiiiam magnifica virgo es-
cti castri primum et maximum. Et quia Caturcensii sel : « Surge, inquit marlyr praecipuns, quia noii
urbi cpiuinguus erat, cjtisdem civilatis lilteris im- liulificaris a somiio, setl, inciinclanler me sequens,
buendiis tradiliir carionipis, eofum socielatem sorii- videbis eam de qua ad ie loquor. > At ille, ul sibi
turtis succedenlibus annjs, Qua io disciplina, vix sa- ostensa suadebaUvisio, videbalur sibi saiicluiu mar-
nabili epileplici inorbi aigriiudine per interiiiniai C ' lyreni sequi prsevium; qtii supra ponleni.Concbacen-
misere laborans, laediocoepit [ep] magis parenlibus; sis Dordonis eum slalucns, ita mellifiuisproscquilur
haberi, quod in [eo] nulla spes |erat]genialis indolis. alloquiis : « Dirige, inquam, o fili, oculorum acieni
Taiidem nimirum opinatissimo virtulum favore co- super hujus nubiferi roontis cacumen, et divinani
actus, sanclse vugiriis propiliatoriiim aggredilur; cu- iutuerc clariialcm, cujus immcnsi splcndoris media
jus propiliante benignilate oplalae sajutis remediumi sauctissima virgo Fides ac maiiyr iusignis, angelo-
a secuius, sancla! medicaeFidis basilicam quolamijsi rum inter manus einicaus, quis suis uieritis debca-
revisere siutleliat, gratiasprq impenso miinere re- tur honor, evidentissiine indical.
latiirus. Qiiem pro zelo patrimonii pai-entes alque; Quibus ille auditis lajl.us de sacroe virginis laudc
afiines exsecrabili odio insectaiiies voli compoies5 pra-celsa, oculos in visione vigiles in sublime tol-
ceperunt. Tauluiii denique viro illuslrissimp, no- lens, vidit igneumglobiiniiiigenli fulgore micanlein,
inine Gosberto, tradiderunl, qui pro irrogalis con-- cujus in medio speciosa viigo coriiscans aslanlibiis
lumeliis gravissime eum habebal infensum. Aderanil sibi angelis dicebal : « Loeuni illuiii qiieni cernilis
namque sanclissimi dies Quadragesimae,qui, cunii ossibus decoratur meis, de quo vos rogo ul vcstiis
-fi-ugalis parcimonjac pbservalioue roente cusiodilii " sauctilicetur dextris. >.Cives vero angelici, monitis
sincera, omnem elidimt vitae perpcram. Quos iste> animo libenti acquiescciilcs virginis, elevatis praeful-
inler compedum multiplicia volmuina omiii eremi- gidis dcxlris signum dant adorandae crucis, cujus
tiea austerilate aridius ducens, potius liabebat oneiii signaculi virtutc sacralus omnis sanctilatis gralia
quani pronierendae saluli, Cibus enim illius vesper- repletur. Dum haec igilur agerenlur, eccfe subilo
tinus panis erat niucididate viridilatis s.qualidus,; ; nimbosa caiigo, ab ipsius amnis imo niinbosus lui-
qui, remolp alius edulii adminiculo, vix, eliaiii aijna1 bo ascendeiis, illuin super ponlcm stantem nebula
viani palefaciente, palati valebatpertrajisire nieatus,, lexil, quaetleciduo rore ejus iudiimenla largissime
et quia pro efferis yiribus illisinlolerabilis eral, ita•i humectavit. Qua visione alionitus Iumina a somno
compedibus et triplicibus catenis veluli Gaelulus.leo 0 vix abrupit, ac mox vesles maiiihus conlreclans, si-
iinplicatiisjacebat, neqiic pedem neque nianum ullo i) cut in visu senserat defluo imbre reperil huinidas.
adnisti .qualibel in parle vertere praevalebal. EnI Inde circa se palpando manus dticeus, omnia yincu-
etiam ipsa catena fortibus hamis inlexla, quae nu- loruni volumina dissolula a se sensil, ostiolnm
meroso sinu circum crura ac lorosos lacertos dure3 eliam, nocte seris ac vcctibus satis muniliiin, pa-
.yinciebalur, a tergo ejtis.pcr f.iramcn saxeae lurriss lens invcnil. Al ill.cvcium sibi orama fuissc oslen-
159 , BERNAilDISCHOLASTIGIANDEGAV. 100
sum liqiido agiiosccns,"continuo(muita enim aniino A dictum locum pervenit, orationi incuuuitac supplici
t\ cura exientli necne recursabat) obfirmalus auda- murmure qusequeexcogitala prolulil. Qua explela,
cia,: cum praecipiti cvolutu, custodum nitinimina post sanctse crucis fronri locoque cortlis impi-essio-
transilit, gradusque scalarum rapidb impetu supe- nem, quaesibi inter catenarum pressuras per san-
rans; per medioscuslodcs ibidem jacentes ad exe- Cani virginem mirabiliter acta fueranl, cunclis qui
dras. usque" devenil. Ubi duin-astans mtitta corde aderant ora in silenlio lenentibus, filo expedit. Ne-
dubio agilaret, tandem ei menli succufrit quia, prse que haecparva audivit utriusque sexus caterva, sed
niinio pondere, vinculorummachinamenlaad sanclae cjiisdem memorali Gosberti lilius, qui luiic foite
virginis basilicam veliere ncqiiibal, saltem tabulam inter commilitoncs causa orationis ibidem aderat,
scacchorum ihi pendentem in lestimbnitimsuaeeva- incredibili slupore lolus visu in medio diriguit, ad-
sionis ferre debeat. Qua assumpta, nuirum, qua al- niirans qualiter a lol vinculorum connexioue solvi
tius insurgebal, praecepselus.il, expefsque lsesionis, potuit, neque niinori admiratione Goffredus sub hoc
fugain nudus pedes properavil. Cui ihler scrupulo- aspeclu corripitur, cujus jocosa scacchorum labula
stiin callem pedibus labenti mox quaedam mulieris fuerat, quam ille ereptarii propriis illic humeiis iu
forma obvia fuit, quae,expositjs a dextrali calcea- tesiimonium" sanctse virgini oblulerat. Tandem
mcnlis, ita eum- prior cPmpellavil: |« Tune es, in- J3agnita
rj virlule divina , in laudum praeconiaConvei--
quam, Raimuivdus itle, qtiem moilo Sancla Fides a tuntur, sanclse mariyris Fidis glorificanlespolen-
carceralibusvinculissolvil? > Cui dum illumseessc tiam, a Domino sibi sacris exigenlibus meritis in
coiifiieretur, confcstimcalciamenlorumviae sotamen omni niirjculoruin facultate collalam.
ei deiulit, dicens : « Tolle haec, et quanioc-iusab his CAPUTXX.
elabere partibus, dum tibi evadendi palet locus. > De mulo resuscitalo.
Ctijus beneficii niunus et solaminis monilus illeal- Nunc vero quid in ilinere sancli Petri apostolo-
tentius perpcndens, uihil aliud cam fuissc inlelligit rum principis moderno tempore pc-rgloriosissiniam
quam praesentiam sanctac virginis. Sed dum haec' Christi famulainmirabiliter gesturiisil, paucis absol-
nicnie portractaret, subito nusquain evanescensi verc curabimus veslraeatlculioni. ltalise in paiiibus
comparuit. Tantae ergo patronaeexhoftationibus ro- quaeLongobardia nuncupantur,milesquidam Ruibe-
boralus, coeptam peragit fugam, neque ab insequen- nici pagi, Garberlus noniine, praecedenlcm Picta-
tibusattingi potesl, quia eum saucta Fides lueba- vensem genere ac mililari strenuitatesatis illustrem
lur. Sicque per riiedios invisus ruens liosles, Calur- assequilur, ac post salutationum mutuam gratiam
cetim adiit iirbcm, Ubi protomartyri Slephano, qua- iter institutuin celebrat, ejus familiarilali sociatus.
si viaesuae praevio, meritas repentlefe stiiduil gra-. C ( Qni de uiullis simul sermonem ad invicem confe •
tcs. Et quia longae inediae ac fugae conficicbalur p rentes, landem ad sanclaeFidis magnalia conseiia
txdio, sancla! Fidi, ob pfaestitaesibi salutis gratiam,, serniocinaiione pcrvenit, ubi non parva laus a Ru-
quam potiiit misit candelam. Deniquc nocte illa inI iheiiicosuisallrihultur miraculis. Ille vero Piclaven-
qua Dominica proditione el noslra salus ct Judxo- sis ingenll cum admiratione nari-ationem illius ap-
•ruin processR-inierilus, dum imposiiain lectionem1 plaudens excipil. Ubi ad hospititim in vico Sancii
mane legendam in vestiario sancti marlyris provi- Domniui pervenlum est, Pictavensis mulus, qui ei
, dercl, soinno demilur, alque ibiilcm quiete pascitur:: charior habebatur, gravissimo morbo correplus, vix
cujus somni nubilo sancta Fides, tanquain matutiiiae e ad crastinum diem vitam peiiraxit moribundus.
nebuke inlerpollens sol, pcrmista, ifejcuin snbiralis,;, Garberlus vero, quanla in lalibus quondum anima-
iit pulabattir, visa est argiierc eloqtiiis :« ilane de- libtts sancta Fides opcrata esl magiialia non imme-
sidia lorqueris, ut solitas isilii graiiarlum solemnila- m.or,inlerrogatsocinm utrum aliquam medelamfece-
teshis sanclae Paschaediebusaiite sacfarium artuuma ril ad muli hujtis supplenieiitum.Cui « Nequaquam >
ineorum persolvere desinas? Quid mbraris? Disice e respondenti, mox adjecit : « Nunquid audisti quse
morarum nodos, etcum scacchorum tabulato, tuae e tibi de sancla Fide hcri pcr me exposita sunt?
vi-lelicet libcralionis credibili monimento, Concha- i- " Mitlc ei devotus aureum, el slatiin tuum aniinal
censein calle pedestri velocius expele loctim, Pascha- i- I recipies sanuni. > Atille, riihil curictatus, bisanlcmde
lisque gaudii ibi celebra sacrameiituin. > Hnjus :s marsupio protulit, quem ei ad defercndum sancii
visionis gratia ille perinblus, soninii tiedia rupit, acc virgini concessil. Sahcta vero Fides ,ad lnajorem
Geraldo Petragoricensis Ecclesiac sub: primis liroci- i- virtutis suaegloriam nianum reservans, vivenli inulo
nii auspiciis cpiscopo, qui Tolosanoe urbis uioenia a liiliil profuit, nec quidquam valitudinis imperlivil.
forte aggrediebatur, simulque ejusdem Caturciriae x Quitl plura? Surgit aurofa, monetque cunctos ut
uibis praesuliBcrnardo, quaesibi somnilus imperata ,a coeptam properarent viam. Exponitur mulus vilaj
ftierant tcrrilus intiinavil. Qui ut sanctaeFidis mo- )- lermino functus a stabttlo, et dalur tanlummodo
i- pretium pro corio. Iter corripiunt moesli, ct qui
nita aiidicrunl, jubenl jussa faclis imrilere, ncc qua-
hbct inierveniente dilatione differre. Quid igitur? r? aureumvilacarrhaboni recepil.etqui amisso animale,
Uuo lantum conienlus famulo iler arriptiit, ac im- i- daronum cogebatur pati. Ruthenieus ergo de jacta-
periosacvirgihis mandata facessit. Cppplivcro ilinc- c- lione virtutum sanclae Fidis nimio i'ubore anxius,
TISvictor, ubi scacchea labula onuslus ad saepe i>e aurcum quod acccpcrat. yolebat vcrecunderedderc.
161 LIB. DE MIRACULISSANCT.E FIDIS. 162
QuoJ cii isset datoti, ecce repente post ter- A nihil cunctalus aggredcre, et ul cum maximo mallcp,
gum audi um subsequenlium, et qiiasi fugientis ex quo candens massa a fornace facla conlundiiur,
animalis tantis equitis strepitum. Sicque vul- •adnixisviribus roga super illanipassioncm in incuile
tum in retorquens, prospicit eminus hospilem positam, libi validissimum iclum injiciat, quod cele-
iiiulum item cursu fatigantem, et, ul eum Com- riter salutem tibi conferel oplatam. > His ille verbis,
prehen , mullo conamine enitenlem. Qui, [hoc] cachinno simillimis, slupore simul et admiratione
viso, s m F.idem attonitis exclamat vocibus, au- praemonitus, somno abiumpilur, ct quid- sibi lalis
reuiiiquCrelinet quod volebat reddere verecundus. visio vclit alto corde versat diutius. Tandem vero
Recepto deniquemulo, inlerroganlhospitem qualiter domum rcgressus, oblirmato in morlein peclore,
actuni fueril iii reparalione aninialis. At ille admi- fabrum praedictum, nemine conscio, aggreditur, et
rando exclamaris, ail: « 0 voS felices quibus lan- qtiae sibi per sanctam Fidem imperaia fuerant inli-
tam virginem conlingit habere patronam, cujus mat secrclius. Quibus ille auditis, lolo corde colla-
oiiiiiipotenlibus meritis non solum vobis salus tri- bitur, ncque se hancphanlasticam ludificatioiicmjam
bnitur animarum, verum etiam magna procuranlur acturum jurcjurando attestatur. « Crede, inqiiam,
mcdicamina corporum! Haecsancta virgp in ppere el mibi, dominc, quia non roedenlis^seil polius liidifi-
virlule non sinil vestris adminicujari inconimodis, B cantis vei-ba bsec sunt, quorum monita si credulus
etiam in animalium resurreclione. Hoc qtibd videis prosequi voltieris, mortis tuae retis argui poteiis.-
animal, in platea prpjecium, denlibusqiie retectis Egolainen nequaquam litijus criminis ero aucior tain
omni anima relictum, inier decoriantium manus ani- pessimi; uovi enim procul ambiguo pracseniera le
niavit, conciloque saltu a splo exlurbavil, ac ila a incurrere moriein ex boc. > Cui,ut excusaltis abiret,
manibiis nostris elapsum, vestris usibus pracparalum multa conjeclanti, el miilfa iiielu parentum, si ver-
reformavit. > Quo audito omnis peregrinorum ca- bere suo vitam cum dolore iiniret, in faciem obji»
lerva in laudum praeconia erupil, totiimque acrem cienti, mox equcs illi fidem facil nihil lionim sihi
aemulisvocibus sanclani Fidem reboare compellit. eveniendum. Quid plura? Sleniiinliir super incudem
Dcindereildilo hospili lergoris prelio (scilicet argen- genitalium turgida palearia, alque ad extremuni
teos oclo) saiicta liinina apostolorum laeti expelunt, ictum praeparantur morbida veren.!a. Sed mox ul
regrcssique ad propria votivum aureum cum iugeuti adductis lacerlis sublalura iuaera cemii immensum
graiiaiuiu aclione persolvunl. mallei pondus, incredibili pavore concussus, ictro
CAPUT XXI. resiipinus labilur, ac velut exacimis soio cuni gravi
De- milite qui ab inleslinorum inordinalis molibus fragore niembforum resupinatur.- Qua in praecipiil
fuligabalur. C ruina, mirabile diclu! confeslim omnis illa intesti-
Afvernico iii pago miles erat strenuus, cui, insi- norum ebullilio ita interius resorbelur, ut nunquam
dianle infortunio, fnleriora, statiim suum per inler- ulterius in vita sua foris efiimpere videretur. Sic
lunia deserenlia, cum magno iiilesiinorum muririiire ille nec cauterio adiistus.nec ullius aniidoli ainystide
in verenda usque erumpebanl; unde nimio moerore curalus, incolumis evasil, sancUeFidis, ut ita dicam,
altrilus, moiiem saepe oiabal, ne haec pateretnr ludus, omni posteiiiati cuin alacrilate salis adiuiran-
diutius. Post multum vero tcmpus, de inilite pedes diim speclaculuin laclurus. Sic ilia ponderosa alle-
faelus.consciam morbi uxorem alloquitur; [a] crijus valur sarcina, sic dura repriiniiur ignomiiiia. Sic
cunsilio lectus, sanclie Fidis deliberat cxpetendum pro tcfribilis morlis horrore, ad laiidcm etgloiiam
super hoc Jieneficium. Mnliere reltlctanle et multa sanctse martyiis, ineffabilis gaudii curaius perfuiidi.
0'jicienle, ille conceplam perngit voluntatem, ac tur iuimensitate. Quaeres ne cuiquam riciiculosimi-
ita sanclam adiit virginem. Cujus anle sacr.itissi- lis facta videatnr, ac pcr hoc nobis conficta icspna-
niiiin corpus devotus procumbens, pro quo venerat, ttir, non absurdum ducimus, Rodberlum Cauloio-
ciun lacrymis saepius ingerainiit, acpro saluieobti- lcnsis monasterii abbaiem, viriim reverenda caniiie
nonda propensiora fundil prccamiua. Sequenti vero satis honestum, in publicum advocare; cnjus lesti-
nocle ante sanctum mausoleuin virginis, post. ora- monio hoc nobis manifestatum est qnod referimus,
lioiium studia dcpressus, videl sibi sanctam marly-
quia ille qtii passus esl longe posilus, nosliis posl-
rem assislere, et qtiasi subvcrecundo (ul mos est iiiodnm non apparuit obtutibtis. lllius ergo ab ore
virginibus) eum alloqui sermone : « Dormisne? in- didicimus, qui non inepta adulalione, non licia scur-
qiiam. > Qui cum se donnire respondisset, beata rililate aures populipaljial, sed veritale quitlqnid ore
virgo ita euin. fando prosequilur : « Scias me, in- proferl commendat.. Dcnique si de tali relalore dubi-
quam, hactenus mininie fuisse interpellalain pro tatur, de beneficiis Dei diffidilur.
liuiuscemodi re ul ista esl pro quanostra sollicitas
* CAPUT XXII.
suffi-agia, cum ex diversis morbis valida contulerim De quadam rhalrona qtuv contra sanclam Fideni
agridia. Sed ne omnino hinc inconsullus abcas, qusc impie agens, mirabititer inleriil.
tibi lieiil salubriora paucis adverlere expediam. Nosli Ca:urCensium in partibus res mira contigit, qtiam
illum qui luain incoiit viciniam, fabrum fetTaritim? > quia cunctipotens Deus pro amore virginis smc
Q i cum sibi nomine el facie bane notum esse sub- monslrtiose nperari volnit, hnic dignum diicimiis in-
iatutissei, rursus eadem virgo : «Illiini, ir.qnam, leipoiicuduro Ieciioni. In prxdicto vcro terrilorL)
163 S. FlLLBEltTUS CARNOTENSISEPISCOPUS. 'W l/ " 164
matrona qnaedam cral nobilis, quae aut quia mnlie- A emarcuil, ac horrificis^siridoribui ns infeli-
riim genus semper avarum legitur, jaul cerle diabo- cem sjririlum orro ditnisit. Cujus* iili exiln
lico inslirictu, lcrram sanciae mafiyris agris stiis aralores valde cxlerriti, relicto arai', '^runl, ac
vicinam immoderate conctipivii, arianlcsque mona- in summo babitu vix palpanles doi* ;uo rem
clioruni bubulcos pluiimis afleclos conlumcliis a aciam relrilerunt. At ille nioerens de is inle-
jugeribus expulil. Sequenli vero die proprio vomere rilu, pro cadavere misit, allalumque le ndidil.
ca jugera secare fecit, suaequedilioni ea subjugare Qiia tali modo exstincla, terra sanci\ arlyris
praesunipsil. Alque jla coelestiviiiule aclum est ul, tuta ab omnibus remansil, ct in nionachofum postca
dum ilia a suis terminis agruin illum denormare tliiione jacuil.
juberet, acrilerque insisteref, aciutum lolo corpore

ANSODOMIMMXX1X.

SANCTtJS FULBEUTUS
1CARNOTENSISEPISCOPUS.

NOTITIA HtSTORICA*ET LITTERARIA.


•'
Ii .
(Outlin., Script. Eccles. II, 519.)

S. Fulbciius Carnole.nsis episcopus; vitae sancti- rj Deuin, in his qusc irigeruritur molesliis, consotalio
inonia et erudilionc sna xlate clarissiinus, Guillchni et respirati.o funditus pendet. > Suam vero Iiuinili-
Aqnitanici ducis favore, pvimiim Pictaviensis Eccle- tatem astruit bis verbis, epistola 68-ad Odilonem
sioe S. Hilarii ihesaurarius faclus, utj fragmcnlum ahbalem Cluniacensem : « Decet, paler, ut lu quo-
Historiae Aquftanicse refert. ldemque leges apud que vicissim me tuum ser.vulum dc le pendcniem,
Ademaruni Cahanensem in Chronico. lnsignis vita lequc non sine raagna fiducia respectaniem, sacris
et erudilione, lucernaquc ardeus a DoniinoEcclesiac inlercessionibus adjuves. Sum enim valde misera-
Gallicanae candelabro accensus, Roberti regis Cbri- bilis horiio, qui cum ad propriam non snflicerem,
slianissiiiii, cui gratissimus erat, atielprilate, Car- ad publicain curam nescio qua seu ratione scu
notensis cpiscopus-posl Rodolfiim creatus cst, a tcmeritale percliictus sum. > Quanta vero amicilia
Lielhcrico archiepiscopo ct mclropolilano consccra- inter ipsum et Odilonem pracdicliim fuerit, docet
tus, quemadmodum ipse Fulbeiius aifirmal epistola roonachiis Sylviniaci hxc scribens in "VilaOdilOnis:
23, ad eumdem : « Mullum amoris alquc fidelitatis, « Hoc nomine (Archangeli monachorum) censebat
libi, Paler, me debere censeo, pcr cujus manuin euin appellaiitlum in suis sermonibus et epistolis.
bciiediclionem el sacram uiiclioiiem accepi. > Is an- Fulbertus ille.sibi praecordialisaroicijs, Carnolensis
lcm, episcopalemgradum asseculus, libertalcs eccle- C cpiscopus, in sanctitale laudabilis, in sapienlia mi-
siasticas cgregie lulattis cst, ut passim variis cpisto- rabilis, in cujus niOrle studium philosophiae in
lis siguifical, quas ad ponlifices maximos, reges et Francia periit, el gloria sacerdoiunipene decidit. >
cpiscopos scripsil, quaruin nonnullae, cxslaul ad Qnod autem noiinulli eum Roberli regis fuisse can-
Franconem Parisiensem praesulein, Deexslirpondise cellarium scribunt, probalionis id documcnlo desti-
manu taica beneficiis. Et apud Joannem poii.tificcm• luitur, cum revera potius cancellarius lanlum Car-
Maxiiiiiimgraviler cnnqueiilur de Rodulfo co/nite, notensis Ecclesiajfuerit. Porro ciim anno 1020 urbs
jiiiium Ecclesiie suae pervasore sacrilegb, auxiliiiin et basilica conflagrassent, fundamenla ecclesitc Dei
iiposiolicum iuijdorans : Magnw, inquilj Fulber.us Genitricis Fulberlus jecil, eamdeinque miro lapidco
et prwclarwEcclesiwpusillusepiscopus.Episcopatmn, fornice et tabulatii perfecil; quo quidem iusigui
ut diximus, favore Robeiii regis, ciijus partes contra opcre praccipuamapud posleros nominis sui propa-
Consianliam rcginam gnaviter seclatus est, ade|ilum gavil fainain, pecunias suppeiiiiante inprimis An-
fiiisse ajmaret ex epistola ad cumdem, qua de Go- glorum rege. Hoc discimus ex Willelmo Malraesbu-
defridi vicecomitis viotenlia adversus Carnolensein rieusi, lib. n De gestis Anglorum, hisverbis: « Rex
Ecclesiam sic conqiieslus csl : « Pietalem vcstrani Cnulo ad transmarinas Ecclesias pecunias mitlens,
cum uimfletu cordis et iiientis genua flexi precamur, " maxime Carnotum dilavit, nbiliiijc ilorebal Fulber-
succurrile sanctae Dei Genitricis Ecclesise, cui nos tuS episcopus, in sanciitale et pliilosophia nomina-
fideles vcslros quantum possumus, licet indignos, tissinnis. Qui i.*-.ercaeterainduslriaesuae documenta,
praeessc voluisiis; qtiorum a vobis solumroodc post Ecclesise dominae noslrac sariciscMarioe,cujus fun-
NOTITIA HISTORICAET LlTTER. 166
m
damenta jccfifat, sttmmatti-manum mirifico effectu \. Item baec carmina de eodem lfguiUur.
imjiosuil, qtiam eliam pro posse honorificare stu- Quemtibi Carnotisconcessitfonsbonilalis,
dens, musicis modulationibus crebro exiulit. Quanto Doclrinsefluviumdupliclsegregiuni,
anhelaverit, Pmitiiicumsidus, Kulberiusfulgidnsaetu,
enim araore in bonoremVirgiiiis po- Vestispauperibus,viclusetassiduu';
leril conjicere qui audierit cantus coelestia yola Inclususjacnthic, factus de pulsere ptilvis,
ctetera Et prajstolalursurgere cttin reliqnis.
sonanles. > Exstat inler opuscula ejus cpislo- Virlulumeultor, vitiprummortificalor,
larum volumen, in qiiariim una gratias agil Cnutoui AuxilianteDeo, perstilit a puero.
suae viscera Bis denosannos,aique unumtliiiiidiii:nqiie,
magnificentissimo regi, cjuodIargiialis VirgoMaria,tnasprififuitecclesiae.
iti expensas Ecclesise Carnotensis cfluderit. Sarra- Ingressuruserat Phosbuspostluminascplem
lissimaevero Dei genilricis Maria: servus addiclissi- Taurum, cumaioeslumdeseruil populum.
mus fuil, cujus laudes peculiari libro edidit, a qua - Ejus Opera singulatim impressa Parisiis an. 1608,
remuneratum tradunt. Dum eiiim morbo correplus tum postea immissa in tonnim XI BibliolhecwVe-
esset, eadem per visuin apparens Virgo, sacra ubera lerum Patrum editionis Coloniensis an, 1618, nbi
jpsi sugenda aperuit, ut Albericus, longe lamcn ab legliritur epistolwCXXXIV, sermonesquidam, cnnon
boc tempore remolus, lestis est in Chronico ad de posnitenlia mulierum, hymni atiquol curri prosis,
annuin 1022 : « Florebal Fulberlus episcopus, san- B tractatus adversus Judwos neganlesj-hanc Jacob mo-
ctitate et. philosopbia norainalissimus, qui funda- rientis prophetiam : Non aufcrelur sceplrum de
inenia sancuc ecclesire DeiGenilricis j'ecit, et eadem Juda, etc, in Chrislo Domino fuisse impletam. De
perfecit iniro lapideo labulalu, qui etiam ab eadem quibtis Bellarminus et Labbeus, quorum in supple-
Dei Genitrice in infirniilate sua visilatus essc dici» menium addimus exstarc ejusdem Fulberti epistolam
iiir-et de ejus lacle sauctissimo recrealus. Hic enim de rebus Eccksiw religiose et caule distribuendis,
mullo amtvreetfelicissimo inbonorem bealae Mariae tomo II Spicilegii Lucae Dacherii, pag. 827 ediiionis
virgiuis Dei Genitricis cxarsil, quod oslendunl can- Parisiensis. Ejusdem quoijue noniine' apud Surimn
lus quos de ea ille edidil, coelestia vota sancientes. in probatis sanclorum Vitis ad diem 15 Decembris,
Inter caelera ejus opera exstat Epistolarum volu- p. mihi 989, Vila sancli Auberti Cameracensis epi-
nicn. > El Willelmus, Malmesburiensis, lib, in De scopi, quam clsi mutilam Surius ediderit, integram
geslis Anglorum, idein testatur, loculus de Beren- lamen habentfratres ejus abbat.iae,quaenoinen ipsius
giirio Andegavensi archidiacono suo oliin in schola in urbe Cameracensi praefert, ut scribunt Sammar-
Carnoteusi discipulo : « Berengarius plane, quan- thani fratres, lom. 1 Galliae Cbristiaiue in archiepi-
tumvis ipse seiilenliam cofrexerit, omnes quos ex scopis Cameraccusibus, p. 233. llem ad eunidein
iolis leriis depravaverat, converlere nequivit. QuoclC Fulberlum Carnotenscm episcopum spectal Sermo
episcopum Carnotensem Fuibertura, qnem poriiini de Assumplione bealw Mariw Virginis, qul exslat
Mater olim segrolum lacle mamillarum stiarum visa inler Opera clivOAugustino supppsita, in senuoni-
fuit sanare, praedixisseaiunt. Nain cum in extremis bus suppositis, sermphe 208, col. 3-43 novissiin»!
posilum mulli visitarent, et aedium capacitas vix editionis, quam prucuraverunl his temperibus Pn-
confluentibus sufliceret, ille inter Pppositas catervas tres Benediclini Galli congregalionis sancli Mauri.
ocnlo limalusBereiigarium, nisu quo Valuil expellen- Deriique ejusdem egreglum invenimus traclaluin in
dtun censuit, protesiatus immanem draconem prope illud Aciorum xn , vers. 1 : Misit Herodes rex ma-
eum consislere, nitiltosque ad eum sequeudtim blan- nus, etc. ms. in bibliulhcca Longiponlis, Cister-
dicnte roanu et illice anheiilu eorrumpere. > Demum ciensis ordinis, iii episcopatu Suessionensi, qiiem
e vivis excessil anno 1029, die 10 Aprilis. In qui- anno'1692 Lngduni Batavoruni edidimus in 8; apttti
biisdammss. anno 1028, in aedesancti Pelri in Yalle, Pelrum Yan der Meerche, sub hoc titulo, Veterum
iumtilatus dicitur : magiia sanctitatis et doctrinse aliquot Gailiw ac Belgiiscriplorum Opuscula sacra;
opinione passim commendabilis, quam utique deprae- idque ne lapsu lemporiim inleiiret. Agunt de sanclo
dicanl GUibermeriioralus, Chronica etauclores pltiri- Fuiber;o, Baldericus Noviomensis episcopns, in
iui. Fulberti epitaphium tale in mss.codice reperilur: " Chronico Cameracensi, lib. i, cap. 77; Henricus
Anrio ab incarnalione Domiiu 1028, iv idus Gandavensis, qni ab ep auclore Caialogum siiuin
Aprilis, obiil dileclusDeo el hominibus Paler no- incipit, Fulberlum liberatium arlium suo lempore
sler venerandwmemoriasFulberius, suw lempe- peritissimum, virum religiosum, et erga bealam,Vir-
statis poniificum dectis, lux prwclara mundo a ginem devotissimumcelebrans; Antonius Possevinus
Deo data, pauperum sustewator, desblaiorum' lomo I Apparalus sacri, verbo Fulbertut, elc; Ro-
consolator, prwdonum el talronum refrenator, bcrius Bellarmiiuis et Philippus Labbeus, uterqiie in
vir eloquentissimus,et sapienlissimuslum indivi- opere suo De scriptoribus ecclesiasticis; Aubertus
nis quam in 'liberalium arlium libris. Qui ad re- Mirseus in Noti.s ad librnmTlcnrici Gandaveiisis De
staurationem sancti -tempii suw diascesis, qtiod scriptoribus illustribus;'Geiardus Joannes Vossitts,
ipse post incendium a fundamehto rewdificare lib. JI De hisloricis Latinis, cap. 43, pag. milji 341;
caperai, bonam partem auri stii et argenli reli-- Sammarthani fratrcs, lomo 11Gslliae Chrisiianae, iri
, </ui/. Et dhciptinw ac sapienlias radiis locum episcopis Canioteiisibus, pag. 485, quos hic, ordine
UlumUluminavil,et ctericissuis mv.liabona fecit,- tanium mulato, vcrboienus exprcssiriius.
1,67' 5. ftlLBEBTUS CARN0T-ENS15EPISGOPtJS.
"
.. . 1(>8
:,,;
^——'^^™^ i i_ i' — : ,
, - i, m

IN SANCTUM FULBERTUM

NOTITIA ALTERA.
, (Hi»(oir« litlirairede la France, toin. YII, pag. 261.)

§ 1. Histoire de sa vie'. *A Liege, cte


Cotogne, comme cteslieux tes plus voisins.
Fulbert (1),. la plus grande lumiere de 1'Eglise Les moines et les ciercs y allaient a Tenvi ecoiilef

gallicane en son lemps , est encore inconnu par ie veneiable Socrale qui la' dirigeait (ADEL.ad B.,
rapport a sa famille et au lieu de sa naissancc (MAB. p. 438, 1).
Act. t. VIII, p. 686, i). 11). II iious apprend lui- Aux fonclions d'ecolatre dans 1'eglise de Chartres,
meme qn'il h'etail considerableni par son extraction, Fulbert joignit eucore celles de chancelier, titre
ui par ses biens (FULB.Carm. p. 51)L qui est devenu equivoqne a 1'egard de plusieurs
Sed recolensquod non opibus,nec sanguinefretus, ecrivains, qui en onl pris occasion de supppser
O.nscendi cathedram,pauper de sorde levalus. faussement que Fulbert avait ete chancelier tle Ro-
Quelqucs savants ont penche, sur! uri endroit de beft, roi de France (ROB.Alt. chr., p. 71, 1; Voss.
scs eciils, a le faire Bomain (FLEU.,H. Eccl., 1. LV.III, Hist. Lal., 1. n, c. 43, p. 115, 2). Ses iravanx litlc-
ii. 57; MAB-Act. t. VII,'pr.n.v43; Ajin. I.LH, n. 72). raires ne furent pas cependanl sans recompense,
Mais ce qu'ifs en citcnt esl tres-eqiiivoque, et ne le quoiqu'en un siecle'ou les lctlres n'etaient pas gene-
prouve cn nulle maniere. On serail jmieiix fonde a ralemcnl eslimees. Guillauiiie, coinle de Poiliers et
lc croire de Pbitoti, on, en general, d'Aquilaiiie. Ses R duc d'Aqiiitaine (ADEM.Cltr. p. 173; Du CIJES.l. IV,
j
Taisons etrbites avecle duc Guillauriie V, a qui ces p. 82; FULB.ep. 103, 128), dont on a deja dit 'in
provinces obeissaienl, en font un Igrand prejuge; mot, prince tetlre et protecieur des gens de savoir
prejuge qui preiid la force clc preuvb, lorsqu'on voit et de veftu, appela Fulbert pres de sa personne, et
Fiilbert se repiesenter comme sujet de ce prince le combla d'honneurs. Entre aulres bienfails ii lui
(FGLB.ep. 1S), qiiit qnalifie son niaitre, herus meus. «lonnala tresorerie de Sainl-Hilaire de Poitiers, que
S'il avait nonime reveque (ep. 12) a qui il adresse Fulbert retint longtemps, meme depuis sou episco-
" sa tionzieme leitre, peup6lfe aurait-1 levc loute dif- pat, mais qu'il reniil avant sa mort enlie Ies mains
ficulic sur ce point. H est cerlain qu'il etail ne et de son bfenfaiteuf.
'avail fecu sa premiere cducalion clansle diocese ou Baronius a cru. que Fulbert avait cte moine de
Wemc ta ville cpiscopale de ce prelat; mais il ne Sainl-Pereen Vallee (BAII.An. 1007, n. 2; MAB.AIIII.
paraii pas nioins ccrtain qifelle n'est ecriie ni a un 1. LII, n. 101). Mais la lelti-e vingl-uiiieme, sur la-
pape, ni a un ev6que d'Ilalie. j quelle il etablit son opinion, et qui semble, au pre-
Malgre la pauvrete de sa famille (Carm. ib. HEN. micr coup d'ceil la favoriser, la deiruil reellement.
(GAND. Scri., c. 1), Fulbert trouva le moyen d'avoir On y lit les noms de tous les mpines quj compo-
de bons mailres, sous lesquels il fit des progres, mer- p( saient alors celte communaute; etcelui de Fulbert
veiilpnx pour son temps, dans les lettres humainesi ne s'y trouve jioint. M. Cave, M. Baillet et le P. Le
et les sciences ecclbsiastiques. On ne connalt de sesi Long, qui le dit appajremment d'apres eux, sont en-
maitres (MAB.Act. 1.111,p. 371, n. 9), que le docte! core moins recevables a faire Fulbert abbe de
iGerhert; inais c'en est assez pour jiiger dii merites Ferrieresavant l'ann6e 1004 (CAVE, p. 518, 519; Le
de ses premieres eludes. Au sortir des ecoles des LONG,Bib. sac., p. 736), pnisqueRainard gouvernail
Reims, il se fetira a Chartres, a quoi it fut petit etrej ce inonastere en la meme qualite, ati moins des 997
engage par Herberi, un de ses condisCiples,qui elaitt (MAB.if>.1. LI, n. 43). Tout ce qu'il y a de vrai,
dc la ville, el qui, de juil s'eianl fait chi-elien, devintt c'est que Fulberl etail lie d'une amilie tres-etroiie
un cies savanls homincs de son siecle. La Fulbertt avec Ics plus grands abbes de son lemps, S. Abbon
ouvrit urie ecole, qui bienidt acijuijt urie brillanlej dc Fleuri, S. Odiion de Cluni, le B. Richard de
'
i^eputation; iiij'y en eut point aiors de phis celebre3 Saint-Yanne (FULB.ep. 21, 66, 67; HCG.FL. Chr.,
dansrpresque loute 1'Eorope (Ann. 1.1, p. 420, 422;; p. 175; MAB.ii.), et qu'il ful tonjours fprt afleciioiJiie
An. l. IV, App., p. 698, 2. BAB.Ann. 1007, n. 1). Onl a 1'prdre inonaslique. ;
y accourait des pays les plus efoignes, d'Arles, de3 Apres avoif enseigne Ipngleinps a Chartres (TBIT.
(1) La differente manijere, de prononcer ce. nomi " fait Wilberl: Et comine ce dernier nom paraissait
Wtcause qfl'il se irouv.e difleremnieiil eciit tlans less plns eloigr.e que les aiiires du vcYitable.noin, l'on
iinprimes el les manuscrits. Atilieu |tle Fulbert, oni cn a .pris occasion de. faire deux personnes diffci-
y lit Folberl, Ftilpeit, Ulberl, ct (lieiiie (Jmberi;; reiites.
quelaucfois avec uu \V, Wulpeii, Wlbert. dmit on a;t •..-
419 //:. NGTlTiA LITTERARIA. m
Uir. ilir.-l.. p. 139; Scri. c. 315), ets'eire acquis A i sous finvocation de laquelle cette catb^drala. tsi
par sa docliine l'estinie des rois, des eveques et des dcjdiee,Ie porla a v etablir la fete de sa Nativiltii
peuples, leinerile de Fulbert le fit elire e"v6oue donl rinstilution elait enepre de nouvelle ilate ailr
de cetle ville a la mort de Rodolphe. 11fu.t particu- leurs (CAVE, p. 518, 2). Le meme molif de piete lui
.lierement.redevable despn elevation au roi llohert, fit faire plusieurs proses -et hyinnes a sa louange
avf.p-.quiil avaiietudie a 1'ecolede Reims (FELB.ep. (FULB.C'ai'., p. 50; ep. j))-.2, 5).
4; MAB.Acl. t, IM,p. 371, n. 9). Presq.ue lous les . Au defaut d'hisioire siiivie ,des aclions de notre
histpfiens s'accordetit a mellie le commencement.de prelat, iipps avons tlaiis ses lellres qu.aiitile.de traits
son episcppat en 1007 (BAR.ib.; Voss- ib. CAVE,. de sa coiiduile pastorale. On y voit qu'ii avait su
p. 518).Quelques-uns neanmoinsle renvoient contre lieunir en sa personne une fermete vraimenl episco*
.ruuloriie.de $on epilaphe, neui ou dix ans pltis tard pale avec une noble douceur et une humili.te sarts

(MAB.An. ib. BAIL.10 avr.,p. 145; FULB.ep.23). basscsse. Attenlif a user de 1'urie on de raulieavee
II fut sacre de la inain de Leoteric ou Leuiheric, une sage disereijpn, lprsqu'ii etait obiige tfemploycr
archeveqncdeSens son metropolitain. Le termc de spn zele loul de.feu, pour repriroer les desordres oti
son cpiscopal fait juger que son prdinalion.se fi.l sur corriger les abus, c'etait lonjours sans blesser le
la fin de s.eplembre oii. au_commencement d'octp-; p respect qu'on doit au.x; puissances. 11ainiait lent
bie. Q;i suppose qu'il eiait encore jeune (2) alors; drement son. prince, et avait pour lui un sincere
mais la suitede sa vie inontre .qu'il tlevail appro- atiachement (ep. 98). Ayanl encouru sa disgrace en
cherde l%e de cijiquaiite/ans aii moins (FLEU.ib.). une ocCasion, il n'eul point de repos qu'il :n'eut regar
Les functions de repiscopat, dunt il se yit chargp, gne son amitie. 'pignpns a ces trai.ls geueraux et a.
ne lui firenl point interrompre lcs letjons publiques peux que upns fouriiissent ses.epilaphes,<ce.'qu'il JU
qu'il faisaitases disciples (MAB.Ana. ib.. r>,420). ltii-meme des devoirs d'un eveque, et nons atirons
Seulefnenl il cessa de se meief de niedecine et de son porirail asse.z au iialurel (MART". Anec. l. I, p.
doiiner des reinedes, coirimeil en nsait auparavant 131, 13S). 11n'a pu eerire autrement qu'il agissait:
(FELB.ep. 10, 47, 113). A ces deux sories dloccti- de sorte qu'en exposant ce que doivenl etre les bons
paiious s'en joignait une autre qui demaiulail un eveques, II 4 renssia se peindre lui:meme
lemps considtkable. En devenant eveque il devint Ce pieux et savant .prelat inourut, j>lein de jours
1'oraelc de presque loule la Fraiice (BAR-ib.). Les et de iTierites, le dixieme.ou onzieme p^ayril; car
princes, les eveques, les persounes privees avaient 51y a d'anciens auleurs pour ce cleniier jour, s'il
recours a ses, conseils comnie a une source de lu- iry a faute dans leur te.xte. Mais )e plus grand-par-
miere. On en a'la preuve dans ie fectieil de ses ^ lage eulre les anciens el ies niioderncs esf au sujet
lettres. Au mois de riiai 1008, peu de lemps apfes de.cPanneede celte niorl» Les uns, comme Hugpes
son ordination 51seirouvajiu concile que le roi Ro- de Fiavigni et Clarius, la marquent tles 1027. D'au-
bcfl avait convoque a son palais de Chelles (Cont:. ires la placent en 1028. Le plus grand nonibre, sur-
I, IX, p.'787^ 788), ety recut des marques piibli- iotit parm.i les modernes, la . mdten.iTanne.e. sui-
ques du fespect et,de la veiieialiou qu'on lui por- vante. (Jiielqiies-uns la Tenvoienijusqtfen 1051, et
taft. On voulut en effet, par boniieur, qu'il y sous- Baoul Glaber denx ans encore plus lard (FCLB.ib.
crivil immediaiement apres les metropolitairis, et pr. p. 3; MALLEA. Vhr. p. 202^ L,\s. Bib. Nov, t. I,
avanl onze aulres eveques, dont plusieurs, lelsi p. 276, 287, 3iS; ttocn FL. €hr. p. 17S; CLAR.CJtr.
qu'Adalbei'on de Laou, etaient tbrl anciens dans l'e- p.791; GLAB.1. iv, c. 4; Voss. ib.), Commenl decon-
piscopat. II parait par la que ses collegues tea-egar- vrir la verileau iravers de tant de diflerenles ppi-
daienl des lors coniine leur peie elleur docteur. nions? Sera-ce a la faveur du jour de oetle mori?
Noiis ne sommes point inslrtiits en delail des ac- En ce cas-la le senliment de ceux qui la marq.uent
tipns de ce grand eveque- IJne des plus memorables «n lf)28, revient a celui qui la place en 1029, et n'en
fut la reedification de sa calbedrale, qtti availete >j) fail pius qtfun. La raisfn en est sans feplique;
i-eduite en cendres en 1020, dans l'crobrasement de: «arle dixiemc d'avril en 1028 etait avanl PAques ,
Ja ville (FULB.ep, pr,, p, 2). Fulbert entrepnt de la1 suivant la supputation de nos Francais tle ces temps-
icbatir avec une njagnificence.qui surpassait infini- la , qui coiiiinuaient de compter 1028 jusqu^a Pa-
m.enl les facultes d'un eveque qui etait sans paln- !ques;.au iieu.que, suivant notre maniere de compler
inoine. Mais il trouva dcs fessourees abondanlesi aujourd'hui, raiinee 1029 etail comroencee avec ie
«ians la liberalite de Canut, roi d'Angleterre et des mpis de jarivier. Potir avoir quelque chose de plus
Danemark, etcelle de Guillaume, comte dePoitiers, 1 decisif snr la vcrilable annee de Ja mort de FulberJ
soii illuslre bienfaiieiir (ep. .97,102, 104). La deyo- jl faut i-ecourir a son epi.taphe. Cest une piece ori-
tion siriguliere qu'il avail en.vers la sainte Vierge,, ginale, qui yraisemblablemeiil est de la Tacon tie
_ 2)Cequiaiait croire que Fulberl etait encorei vaii conduit pardegres depuissa jeunesse jusqu'al'e-
jeunelors de sbn ordination, est le vers suivanl, ou1 piscopal. La pfeuve qn'il n'etait pas a!oi's jeune, esj
,it dit en parlanl de lui-meme: .tftine parl le long tempsqn'H enseigna.avanl quc d'e-
Et ju\ enero perduxitad hoc, ut episcopusesses. iTeeveque,ei-del'auti-e 1'agedevieiilesse auquelil"aiir
riva (FULB.Car.ib.; MAB.Ana. ib., p. 420), qiioique
Miiisil y vciif dire seulemeni que la ProvLience l'a- spii.^jiiscopat ne frit quc de vlngl iiii aiis et demi. ;:
PAT*OL-CXLL ...."' '6 '..
471 S. FULBEttTUS
l CARNOTENSIS-EPISCOPUS. 172
Sigon (3), qni pril soin de ses funerailles. II y est A pozay, eveque de Poiliers, l'a fait eniier tfct.,s lcs
inafque, qu'il gouverna 1'eglise de Chaiires vingl-iin litanies des sainls de son diocese.
auS et demi. De ces six mois prenons-en deux et Les auteurs du siecle deFulbert, el ceux des
vingl joiirs pour rempiir 1'annce 1007, a laquelle fut suivanls, spnt pleins d'eloges qu*ils donnent egale-
ordohne le saint eveque, il reslera vmgl-un ans menla la saintele de sa vie et a sa doclrine lumi-
trois mois et dix jours , qui joints a 1907, notis con- neuse, a son eminente verlu et ii sa' grandcerudi-
duiront au dixieme tfaviil 1029. Cest donc a celle lion. H seiait trop long , et peul-etre ennuyetix de
aunee-la qu'il faut rapjiorler la niort de Fulbert. les rajiponer ici. 1,'on en peut voir quelque.s-unsa
Nous soumeltoiis voloniiers cette.discussion chro- la lete des editionrsdeses ouvi-ages, ou l'on n'en a
nologique, qui noiis a paru necessaire, au jugement copie qu'une parlie. Ce qni contribua encore beau-
du dernier supplementeiir de Moreri , tjui a lache coup a reiidre ceiebre le nom de Fulbeii , fui le
de la transporter a 1'arinee precedente. grand nombre de disciples qu'il forma aux lettres et
Fulberi fut enterre dans 1'eglise de 1'abbaye de a ia piete. II n'y eut guei-e d'eglise en France , qui
Saint-Pere, oii plusieurs de ses predecesseurs et n'cusseni quelqu'un de ses eicves. lls se fepandireiit
autres preials avaient ete deja inhumes (FULB.ep. mdmeeii Italie el en Allemagne, ou ils poiiereiit la
pr. p.2, Z; GALL.Cltr. Vet. I.TI, p. 486, i.) Oii " doctrine de teiir mailre. Nous avons fait ailleurs
efigea en sa mcmpire deux epitaphes : 1'une en 1'enuineration des plus connus. 11 y faut ajouter
prose, qivi esl plutot un eloge abiege pour elr-e in- Gerard (MAB.ib., l. III, p. 371, n. 9), depuis abbe
sere dans les necrologes, et 1'autre eri.-vers. de Saint-Vandiille, uh des grands oinements de.
OEFITAPHE ENPBOSE. Tordre monaslique en son siecle, et Bernard, mai-
Anno ab incarnalione Domini MXXVIII , mld. Ire d'ecole d'Angers (An. t. IV, app. p. 763, i), qui
April., obiil dilectusDeo et hominibusPaler nosler dedia a soii maitie son ecrit sur les iniracles dc
venerandw memoriw Fulbertus, sua lempeslale sainteToi. avec ce tftre glorieux a sa memoire :"
ponlificum'decus, luxprwclara nwnpo a Deo data Sanctissimoalque hominumdoctissimo Fttlberto Car-
• pauperum substentalor, desotalorum consolator, noteno episcopo.L'on iie peul niieux faire coiripren-
prwdonum et lalronum refrenator , <vircloqueniis- drelesgrandsservices que Fulbert rendita la France
" shhus et
sapientissiintts tam in divinis quam in en paiiicufiei', tant par sa doctrine que par 1'hoii-
liberalium artium libris. Qui ad restaura(ioiietn neur qu"'il fit au saceidoce de Jesus-Cbrisl, qu*eii
' sancti templi suw dicecesis, quod ipse post incen- rappoiiantla penseed'un auleur conleinporain (Aci.
dium a funddmenlis readificare eoeperal, bonam _ l. "VIII,p. 686, ii. ix), qui ne fait pas difliciille de
parlem aurisui et argenli reliquit el disciplina;ac direqifa la mort de cet liomme admirahle Tariiouia
• sapientiw radiis illnm loeum iliuminavil et ctericis de la pbilosophie etia gloirc de Tepiscopat semble-
sitismulia bona fecit. • rcnt etre erisevelisavec lui dans le lombeau.
gPlTAPHE ENVERS. | II.— Ses dcriis. /
• Quem tibi Cnrnolis concessir-fombtiriiaits, Qnoiqire^i^glisen^sitpas.uilstiredaas ses f;istas 1-3
Doclrinw fiuvium dupticis egregium. npm de Fulbert, on n'a pas laisse de le inellie au
Pontificum sidus, Fulberlus fulcjidus\actu rang de ses Pefes et de ses'docleurs. C'est uii litie
Veslis pauperibus, victuset assiduus. qiielui ont merile les produclions de sa pluriie. Des.
Inclausus jacel hic, facltts de pulverepulvis, 1585, Papire le Massonen donna au puhlic un recueil
Et prwsloialur surgere ctim reliquh. (Bib. card. deIt.),qui fut imjjrimeaParis chez Du-
Vhtulum cullor , viliorum mortificator., pre, en un pelit volume in-80; Mais~ce recueil ne
AuxiitanieDeo, prwsiitit a puero. partie tles lellres de notre prelat.
corilient qu",ui)'e"
Bis denbs annosi dtque unum dimidiumque, Au boul de viiigt-trois ans, c'est-a-dire en 1608,
Virgo.Maria,tuwprwfuilEcctesiw Charlesde Villiers, docteurde la Facrilte de theolo-
htgressurus eral Phwbusposi iumina septem D gie de Paris, en publia eii meme volume un aiiire
' Taurum, cum mcestumdeseruil populum. beaucoup plus ample, qui parul aussi a Pafis cbez
'
Jusqu'ici 1'eglise de Chartres n"a ilecerne aucun Thoinas Blaise. €et editeur y a fait entrer tout ce
culle public a ce pieux eveqne, quoiqifon dise qne que les manuscfiis du college de Navarre et de
sa sainlete a ete altestec ajires sa mortparplusieurs "MM.Pelau et le Fevre' lui avaient foiirni des ou-
iniracles (TriiT. Chr. Ilir. ib. p. 159; BOLL.1 apr., "vragesdeFulbert. De cetteediiion pleiue de fautes,
p. 856; MAB'. Acl. t. Vlll, pr.; LAB.ib. t. II, p. 730). souvent assez grossiei-es, on les a fait passer daus
Bucelin'dans son .Menologe le qualifie bienheureux. les diverses Bibliotbeques des Peres, de Cologne, de
Graiid rioiiibfe d'aulrcs Ccrivaius moderries lui don» Paris eCde Lyen (Bibl. PP. t. XVllI, p..l -55). Depriis
lient iriditfefenfnierille meme iitre, ou celtti de ces demieres editions, on a fecbuvre quelques
saint. •"C,est^'.''cet^^uaIiit5iq.iie':M.- de la Roclie- autres ecrits de notre auteur.desquels nous ren-

(3) Ce Sigbn, sjiccessiyejiieiitsCplastique' et clian- de Saumur.qiii ajoute qu'ilnota les reponsde l'office
ire de l'egiise de CiiSf.tf.esjdbnt bn a deja eu occa- de cesainl, composcispar-Rainauld, maitre d'ecoie
'•siontle paiier plusieufs fois1,en est eiicore. qiialilie d'A;.!gers(MART.Am. Cotl. t. S. p. 1121, n. 48).
doyen par l'liisibrieii de l'abbaye de Sainl-Flo.-cnt
f?3 NOTITIALITTERARIA. 17;
droiis comple, apres que nous anrons fait Fenuihe- A unes au conitc iTAiijou,a Rlchard II, duc de Nor-
ration de eeux qui sont reunis enseiiible. mandie, plusieurs a Guillaume V, comle de Poitiers,
1° A la lele de totts est place le recueil de ses let- la plupart a des eveques, nbinmement a Leutlieric,
lres, le. plus interessant dc lous ses ouvrages (p. 3- arclieveque de Sens. Dans celle-ci, comme dans
de jusles decisiops
58). On n'y en marqne cjue cent trente-quatre, divi- quelques autres, Fulbert domie
sees en -deuxclasses; mais ily en faut coriipter cent siif ies cas qu'on lui proposail, et de sages avis ii
irenle-huit, par la raison que les chiffres, ott nom- ceux qui le consultaient suf leurs douies et leurs
bres, de la 62, de la 96, de la 97 et de la 118, s'y difliculfes. En general ces lettres fonl voir que Ful-
trouvent repetes. EllesVapparliennent pas toutes a bert etait un des premiers hommes de son siecle. On
Fulberl, comme on va s'en convaincre par le deiail y tiouve quantile de fails propres a eclaircir Fhls-
suivant. LeS editeurs les ont accompagnees dequel- toire ecclesiastique et civilc de ce tcmps-la. Cest
ques noles, ou il se trouve de bonnes choses, mais poiirquoi DuCliesne en aihsere jusqu'a soixajite-cinq
ellesen demandaienl de plus amples et de plus ins- dans te recueii de ses historiens (Du CHES.t: IV, p,
truclives. 172-197). Baronius, les edileurs de la Biiiliolheque
(1) La premiere de ces leltres, qui est la plus " de Cluny (CVun.Bib., p. 549-554) el dom Marlot en
prolixe, comme la plus imporlante, est une letlre i bnl use tle meme, en ayant fail imprimer plusienrii
dogmatique sur trois points essenliels de-la-foi dans teurs ouvrages. Outre Fulilite qu'on en peu'1
chieiieniie, suivanl les propres expressions de I'ati- liref pour Fhisloife, oii y a plusieurs traits lumiiieux
teur: le myslcre de la Trinite, la nature du bapteine sur le dognie, la morale la discipline, et particulic-
etla verite du myslere de Feucharisiie. Fulbert y renient au suj"etdes eriipgchements de mariage.
expliqtie avec-aulant de solidite quC de lumiere ce La huitieme ne regarde point Avesgaud, mais Aze-
que l*oiidoit croire sur ces trois grandes veiiles de lin, evCqtte de Paris, ce qui a lronipe quelques sa-
la religion. Ce qu'il dit sur 1'eucharislie en parlicn- vants, menie du premier ordre. La vingt-unieme, a
lier moulre evidemment que Berenger, un de scs Abbon de Fleury, esl honorable a la niemoii-e de c<".
disciples, avait recu sur ce point du dogme une doc- pieux et savanl abbe (Bib. PP. ib., p.H). Fulbeit
trine tout opposee a celle qu'il enseigna dans la n'etait point encore eveque non plus qtie lorsqtFil
suite. On croit -jue Fulbert entreprit de trailci- dans ccrivil la quaranic-septieme, ou it est p.irle de fe-
cette lettre ce qui concerhe reucharislie (PACI,an. niedes : ce qui montre qu'on ii'a poinl suivi Fortlre
1004, n. 5)j a 1'occasiou de 1'eri'eur ou elait a ce chronologique en iniprimant ces leltres. La quntre-
snjet Leuttieric, son metropolilaiir e.rreur ou abus p vingt-quinzieme, qui dcviail etre la quatre-viiigt-
«ju'on peul voir dans rhistorien Helgaud, qui en seizieine, est du roi Bobert a Gauslin, archevCqtie
parle en tletail' (HELG.Vit. Rob., p. 64). Bien dc: de Bourges, et-la suivante est la repoiise de ce pre-
plus judicieux, rien tle pius s«ge, rien de plus ulile: lat au roi. Celle qui pour la seconde fois se trouvt;
pour lous les lemj>s que les principes geiieraux roarquee Ia qualre-vingl-seizieine, et qui devrait
qu'eiablit ici Fulbert, au sujet de nos mysteres (Bib. etre la qualre-vingt-dix-liuilieme, est du comli;
PP. ib., p. 3, 2). Celle leltre a paru si belle a M. du Eudes au roi Robert. La cenl huitieme, ou plulot
Boulay, qu'il Fa fail enirer presquc enliei-eineiit la cenl onzieme suivanl notrc maniere de compter,
dans son.hisloire.de FUiiiversiie dc Paris. (EGAS. est de S. Odilon a Fulbert. Les vingt-six suivanies
BCL.t. 1, p. 357, 358). On la trouve aussi iinpnmcei n'appaiiiennent point a notfe prelat, ayant ctti
dans quelques editions, a la suile du traite de Pas- ecrites apres sa inort oii en son absence, soil par
-
pase Radheft sur 1'eucharistie. Les auteurs de 1'oflice : son cbapilre, soit par des paiiiculiers.
du Sainl-Sacrement en ont lire aussi la cinquieme: La cent seizieme, selon Fimpriine, appartieiit a
lecon du trenie-sejitieme oflice. Plusieursniaiiuscritsi Ilugues de Chateauduri, archeveque deTours, clepuis
la rcpresentenl.se.ule, el quelquefois avec la secondei 1003 jusqu'en 1023, qtti fut Fannee tle sa moii. Elle
et les lilres suivants : De la perfeclion cltreiienne,, D csl ecrile a un eveque d'Aiigers, qui etail alprs Hu-
ou : Des trois-chosesles plus necessairesau salut. liert tle Vend6me. Ce preial refusait de garder Fin-
La seconde roule sur.la cereiiioiiie de Fhostie; lerdit auqiicl son archev^que 1'avait condamne, poui'
consacree, qu'on doiinait autrefois aux prCtres nou- avoir porie les arines et ravage les lerres de Feglisu
vellement ordpnues (Bib. PP. ib., p. 6, 7). Fulbert,, de Tours, el lui en avait ecrit pour s'en plaindr.e.
a Foccasion de la diversite de cette ceremonie sui- Hugues lui fit la reponse dont il esl ici queslion, et
vant les divers lieux, dil de belles choses, pour neJ lui monlre par Fautorite de S. Gregoire en paiii-
pas s'eiiibarrassei' de la diversite qui regne dans lai culier, que le refus qu'il faisait de sesoumettre, le
discipline, poui-vu que la foi soit la nieme.'Elle esll rendail coupable et nierilail la peiiie donl il-se plai-
adressee a Einafd, nial nomme Fidnai-d dans les> gnait, quaiid meme il ne Faurait pas aulremeni n-e-
imprimes. •-,.... fitee. La leilre est assez bien ecrite, et piouve quc
Entre les antres, plusieurs sont ecriles au roii son auleur n'ignoiait pas les' regles de FEglise.
Roberl, une a Canut, roi d*Angleierfe, qiielquci- Entre les autres letires tle la seconde classe; qui
(4) Epistolss Fiilberti secundinii sericm lempo- posiiis, qiue hic indic&ntur, priorum cditiduum ' nn-
--•-
i-uiji digessimus, seivatis lamen ct iuter tiucos re- incralibus uotis. EDIT.PATKOL.
175 S. FrLBERTUS CARNOTJENSISEPISCOPUS. 115
iiVppartienncnt pas a Fulherl, il y en a dciix, la 118- A la cent oiizieme avec les qualre suivanles, ecriies
et la 122* tFlscmbert 1, eveqne tle Poiliersj, depuis a des amis particuliers sur des sujets peu interes-
1019, ou environ, jusqiie vers 1047. L'une esl ecrite sants ; la 120, la 121, la 123, la 127, la 129 el. la
a Fevdque d'Aiigcrs, dont on vient t!e parler, pour suivaute avec la derriiere, qui dcvrail elre la 138
s'excuser de ne pouv.oir assisler a la dedicace de par les laisons qti'on a alleguees, au lieu qu'elle n'est
SOIIeglise. L'autre est encore une leiire cFexcuse ; mar(|iieeque la 134. Qualre cleces dernieres letlres
roais le nom de la personne a cjui clle csl adrcssee sont ecrites de Poitiers a Fulberl, au snjet de sa
se trptive tfonque. L'une ct Fautre sont ecriles avec iresorerie, el couiieniienl iieanmoins divers Iraits
iine precision, une neiiete ct iine ccrtaiue politesse qui coiicerrienl l'histoire„|)ublique. Deux autres ont
qui «'etaienl pas alors foii cominunes. ele ecriics de Cliarlrcs a Raginald, doyen de Saint-
On cn compte j"nsqu'a douze ecrites par Ilildc- Uilaire. II s'agit, dans )a derniere, d'ccrils et de
gaire, riisciplc de Fulbeii, lel qu'il se qualifie lui- conseil'3 quc Ragiiiald ayait demandes a Fauieur.
nieme dans Finscription de la 1.12e. Cet Hildcgaire, lliliiogaire, cn rcpondant aux conseils, cile ce qu'il
au sentiment de tlum Mabillon (An. 1. L, n. 72), avail appris sur le sujei en questiou" de la houche
n'esl antre que le celebre Uildi.er, dont nons avons de Fiilbert son niailre, qui n'elail plus alors au
fait aillenrs (5) Feloged'apres Adclmaiinc, qui Favail **monde. Us'y inonire un fidele discijile de ce grand
coimu persoiiiiellement. Fulbeit, avcc qui il avait liomme, nonsculejneiil sur ce point, mais encprc
beaucoup de ressemblancc, lant pour les manicres, par ses seulimenis sur Feucharislieel sur lagrace de
qiiepourla doctriiie et le foiids d'crudilioii (Ana. Jesus-Chrisl. II nous y appren.d, que Raginald avait
1.1, p. 421), Favait envoye a Poitiers pour gerer k-s un nevcu norome Hereberlqui eiait alors a Chartres.-
affaircs de sa tresorerie de Sainl-IIilaire (FULB.ep. Qnaiit aux aulres leilres, etrangeres, reunies a
18, 79-81). Emploi qui ne Fempecha pan d'y ouvrir celbs dc Ftilberl, il y en a six de Gtiillatime,,duc:
une eeole qu'il dirigea lui-nieine avec Faicle d'un iFAquilaine; uiie aulre cjuj lui est ecrite par. Leon,
sous inaitre. Hildegaire qiiilta enfin Poiiiers, et re- eveque de Verceil, et cinq ou six clii chapiire de
totirna a Chartres ou il eut un canonicane». 129, Cbariics a tliverses persorines. Nons spmines enires
130), else trouvail sousdoyen du cbapi reen 1040 i'a:is ce deiail, en vue cFabreger le tiavail de cetix,
(Conc. I, IX, p. 959). Mais avant son dcpaii il cnga- qui cnlicpieiidioiil de rcmettre sous h prcsse ce.
gea Raginald, ou Rainald, doycn de Saint-Hilaire, re&ueilde lettres, Elles auraienl gwnd besoin cfetie
a se charger du soin de la tresorerie en sa jilacc. revues sur de bons manusciiis. Celui du Vatican
Les lettres qui appartiennent a Hildegaire sonl r (BAK.an,1028,n.5),ouellesseircuveiiiavecce!lesde
•;:-(5) Adelmanne, qni fut deptiis scolastique de Ciple a Chartrcs, coinine il nous Fapju-eiullui-menie
Liege et eveque de Bressc, nous fail coniiaitie plu- ailleui-s. {Spic. t. IV, p. 543; t. VI, p. 519). Angel-
sienrsdisciples de Fulbert. II mei au piemieriang ramne, on Engiieiraii, depuis abhe deSaint-Riqnier,
IliTdiej', Charirain, homme de beaucoiip tFesprii, eile savaiiiOfberl, qnile fnt tle Gemblou, priicjit
fjtii avail pris une coimaissaneeliipaniculiere ttela aussitleslecoiisdeFiilhert.il lui venait des disci-'
inedecine, de la pliilosopbie et'de niusiqiie. Parfait ples jiisque tlu fontl tle la Provveiice.,Doiriiius, mpine
iriiiialeur de son niaitre, il en copia.itjustjtfatix ma- de Moiit-Majour,fut de ce nombre, e.r passa iieuf
iiiefes, au regardct atr lon de la voix.jet pouvait ans enliefs a son Ccole (MAB.An. l. IV, p. 698).
allCf de pair avec lui. Sigon, qui, excellail dans la Entre ses aulres disciples qui etaient :de ChaTtres,
.lnnsique, tenail le secoiid raiig. Apre's ceuk-ci, oii qui s'y fixerenl, on nous iait connaitre un Pierre,
Atjelmaniie coinpte Lambert et Engelbcii, qui en- cbancelier de la cathedrale, auieuf de queiques
seigiiercnl Fun a Paris, Fauire a Orleans, et qui ccrits, ct uii "Arnoul, chanlre de la nieme eglise, qui
iiriirfsserent de grands biens tlans cetle profession; composa quelqiies liymnes, on repons a Fhonnenr
liri Rainauld de Totirs (n), clerc tie Fegijse de Saini- de Saint-EviouL L'agcnt que Fulbeiienvoya a Poi-
Martiii, qui passail pour un savanl grammaiiien, tiers pour gerer les auaiiesde sa tresorefie de Saim-
ra/(in|i!m(/rnmiiia(icujJi,'el'qui availune fici.lite sin- HilaiiC (FULB.ep. 18, 79, 80,120), et qui 11'eiait
gulici* pour parler ct ecrire, ce qui lendait son autre qiFHildegaire 011 Uildier, y porla la doctriiie
styte diifus; u.i.i Girardvoudrait
Gilbert, ou Girard Glaher, de son maitre par-le soiii qu'il prit tle diriger Fecole
coinme dom Mabillou qii'ou liil, qui, apres D de Saiut ililaire. Fulbeii eul uti autre disciple, donf
iin voyage a la terre sainte, revint en *le nom n'est designe que par un E, a qui il fil avoir
avojr fait alla
Ffaiiee' et. mourir sous lcs jnurs de Vjerdun; un nn eniploi d'ecola!re, 011ne dil pas en quel eiidroit.
Vauiicr, B.iiirguigiion, dpnl Fardeur iusatiable pour Hiigues, eveque de Langres, niort cn 1051, el le
lejiscieijces lui fii parcourir presque toules les ecoles pieinier des eciivains qui ont combailu les erreiirs
cie'l^Europe,oti ilacquit tle grandes coniiaissancus, de Biirenger, doil etre aussi compte eiitre les tli-
suribiii en Espagne, et qui, de retour en|son pays, sciples tle Fuibert; puisqu'il'avail ete d'abord clerc
at:i-ait!-faitForneinent cle la la-ngue lalinc sans une de FEglise de Chaiires. M. Du Bouhiy supjiose
qtie lui causa 1'inipiioyablelaciion qu'Htibeii, qui enseigiiail a Oiieans (il a voulu dire
ii'..o.r.ipj;einaiui'ee
descs.cnyicux; eiiiin uu Ragiiiibaldde Cologne, que a Me.ung)apies le iiiilieu de ce siecle, avait anssi cn
lii beautelde "songcnic el la ivpuiaiion de son lavoir le iueme avanlage (EGAS.BUL.t. 1, |>. 606); mais 011
avJienl fendii fort cclebie. Atlelniatineiie faiteiitier ii'en apoint tFauire preiive. On fait Ie"nienie hon-
dans^oette enuiueraiiun, qtie les piincipi ux eleves neur, avecplus de cciiitode, a Goisbeii, qui passaii
de.FuJbei;!,avec lesquelsil avaitettidie. Oniry voil pour avoir uiiegrande comiaissaiice de la uieueciue,
pbiiil paraitre le famcux Bereiigcr, dcpuis ecolaire el qui se rendii moine a Saiiii-Evroul (URD.YIT.1.
lieToilii'-; et Fon n'eu saurait dire U i'aison. 11esi v, p. 574,581, 595).
iieaiunuiiis certain qu'Adcimanne 1'eut pour condis-
.(.flLCe.ftSiiiauldest peut-6tre le m6mequc Rjgmald,,qui fui t)e,-iiissous-maitrv'cle1'dcolede Ssiiit-Muitiii,it
eii.-.uitetresorierde la nieuieeglUe. ]
177 NOTITIA LITTERARIA. 173
saint Sidoine, serait d'un grand Secoursponf Fexe- A Marmoutier, publie par M. Bahize dans ses noles sur
culion de ce dessein. II s'y est glisse des fautes pres- les conciles de Narbonne, pages 77 et 78.
que sans nombre, soit par la negligence des copistcs, 2° (Bib. PP. ib., p. 57-47.) Apres les lettj-es'•}£
oti celle des iniprimeurs. 11y en.a des pliis grossie- Fulberl vienneut ses sermons ati nombre de dix. Les
res, ineme dans les inscriptions, ce qtii esl de plus deux premiers sbnl tres-courts, et coniiennenl les
grande consequence et qiii a jeie dans Ferreur plu* premieres inslruciioiis qu'on donne aux fidelessur
sieiirs ecrivains. Nous en avons donne dela quelques les mysteres de la Trinite et de lTncarnation, slir la
exemples, auxquels nous ajoulerons te suivant, poiir fuile tlu peche' et Fobligalion d'en ltiirepeiiilence.il
rendrc la cbose plus seiisilile.. L'iiiscripliont!c la- est visible que le premier n'esl qu'un Shnplfeffag-
quinzieme leltreost concue en ces termes : Domino- ment cFiinplus long discours. Le troisieme est une
suo regi FMlbert. Adegavorum comes. \\ faul life: explicalion succincle tle Forigine et de la maniere
Domino suo regi Fulco Andegavorum comcs. Celles qu'on doit celebrer la fele de la Purification de la
que Du Chesne a reiiupriniees sont beaucoup pliis. sainte Vierge. Ecs trois snivanls roulent sur sa na-
cpiTec.tes.. -: _ tivile, donl on a vu que Fulbert avait elahli la fdle
DepuisFediiiondeChai-tesdeVillierSjdon d'Acheri dans Feglise de Cbartres. Daiisle second des trois,
a publie une lettre de Fulberl (Spic. l. II, p, 827- I" Fauteur fail une esjiecc de genealogie cl un abrege?
852), que les derniers edileurs de la Bibliollieqtie de la Vie de cette bienheureuse mere de Dien. CeSt
des Peres auraient pu reiiniraux precedeuics. Elte ce qtii a fail que ces sermons porlent quelquefois le
cst adressee a Hiblegaire,qui avail consulle notre- lilre t'e legendes dans Ies*manuscrils,"el meme dans
savant prelat sur Fadminislralion des biens eccle- des imprimes (Voss. Hisl. lat., 1. n). On y voilque
siasiiques, et Fusage qu'on peul faii-edes vases sa- Ftisage etait alors lont comniun de donner aux pa-
cres en ceriains cas. Sur ie premier point Fulbert renls de la sainte Vierge les noms de Joacliim ct
Im monlre p.arFaulorite des Pei'es, suiiotil de saint d'Aniic (c. 43, p. 115). Fulbert, dans le troisicme
Jerdme, qu'on ne saurail apporler irop de precau- scrmon, paiie en homme jndicieux d'une prciendue
tion et de piele dans la dislribution des revenus de relation,sup~poscea saiiilJerdiiie,suivani!aquelle Te-
1'Eglise.Cest ce qu'il fortifie par cette belie sen- vangeliste S. Matlhieuaurait compose une genealogib
tencc :.Que les biens eeelesiasliques sont le palri- del:isaiiiteV.iergeelunehisloiredeFenfancec!tjJi5susi
inoine dcs pauvres, non dc ceux qui en jouissent. Christ (Bib. PP. ib., p. 40). Dans lacriliquc qii'il e:i
A FegarJ du second jioint,, Fulbert expme les cas fait, il se bornea dire quc FEglise ne reconnait point
ou il est permis de vcndre les vases sacres^suivant cel ouvragepretendu, et qu'il s'y trouve desfails ct
ies canoHSetla doctrine de sainl Ambroise. des sentimenls insoulenables. A Ia fin du sermon se
Dom3Iartei!fiei dora Durarid pni encorepublie une lit unecourte priere ala sainleViergeendeuxgrands
O.iilrclettre de FiifbeTt sur un maimscrit de Saiul- vers. Le premier de ces trois sermons est iriarquci
RemideReinis(MABT.^nec., t. l,p. 150-135).Ellefut avec eloge par Ilenri dc Gand et FabbeTrilheme;
ecriie avant la precedcnte, pnisqu'elle y est citee. enlre les aulres ecrils de Fulberl (HEN.GAND.Swi.
Cesl cncore une reponse a l.Iildegaire, qui avait c.l; TRIT. Scrip., c. 570). Le P. Jean du Bois en a
souvent presse spn mailre de lui dire ce qn'il pen- imprime dans la Bibliotheque de Fleury.un fraginent
sait.dcs eveqties,qui,ailaienl a la.guerre.-Fulberi lnlt coiisiderable, qu'il avait trouve dans iine ancienno
prouve par plusieurs passages bien choisis de FEcri-- feuillevolantc (Flor. iii/., par. i, p. 516, 517.)
tnre et des Peres que cetleprofession est indigne dei Les trois sermons qui suivenl dans le,seditions
1'episcopat,sous quelque prctexte que ce puisse etre. tles oeuvres de Fulbeft sont inlitnles : Contre les
II y cite Origene avec les Peres lalins, llaimoni Juifs (Bib. PP. ib., p. 42-46). Mais c'est mal-a-pro-i
dTIalberstal.et un capilulaire de CbaElemagne,quii pos qu'on les a separes cn trois, el qu'onleur fail
defend aux eveques cl clercs infericurs le port des> porter le titre de sermons. 11ne s'y. lil pas un mot
armes. En y cilanl le traile des douze abus du sie- r, qui iiiai'que qu'ils aient ete prononces de vive voix.
cle, il Faliribue a saint Cyprien. Celle leltre est unes Ce n'est. auire chose que; le traite-contrc les J.uifSj
dcs plus belles et des inieux cicritesde toutes cellesi quc llenride Gand el Fanonyme de-Molk.allr.ibufiiit
dc Fiilberi. II y trace en peu de mpts les priiicipaux; a nolre savant evequc (IIEJC. GASSD. ib.; MELL.Scrip.,
devoirs d'un eveque, en quoi il n'a fait titte copier• c. 93). La iiolice qn'en donne le premier de ces deux
ce qtFil praliquait lui-m^me. bibliograplies ne laisse aucun lieu d'en douler. L'au-
11 peut sans difficultese trouver encore (Fautresi leur, dit-il,; FeiilTeprit pour prouver con.tre te sen-"
lellres de Fulberl ensevelies dans robscuiiie dcsi liiiieiil commun des Jtiifs, qtie cette celebre prophe-
bibliolbeqnes. Telle pcut elre, par exemple (SAND-. i tie de JacobiXe sceplre ne serapointbtfajuda, ,elc.
Bib. Belg^ms.par. i, p. 102), celle qu^orivoyail au- (Gen. XLix,10), avait eu son accomplissemeill en- la
trefois dans un manuscril de Saint-Mariin tle.Tour- persomie dc Jesus-Cliiist. Henri de Gand, ajoute,-„co-
nai, adressee a Guillaume, abbe de Fecamp, dontt qui cst vrai, que Fulberty a fort bien cxecute spii
voici les premieres paroles : De notione altaris, vel( dessein, en y employarit Faulorile des sainles Ecri-
parielum eccieiiw. On peul joindre a ces lellres uni lures el la force du raisonriement (HEN.GAND. ib.).,
diplome dtt memc evfique en faveur de Fabbaye dc> Enfin le dixieme el dernier sermon du rcscueilc_s>
179 . S. FULBERTUS CARNOTEISSISEPISCOPUS- 180
Tiilifuic5de la soite : Dieu csl nn en trois personnes/A ce recueil en cpnlient d^aiitrcs que ceux qtii seiit im-
(Bib. PP. p. 46, 47), litre insuflisant pour annonccr primes. L'anonynie de Molk, aiinoiicniilles sermons
ce qtieconlieiil la juece, puisqu'elle roule non-seu- de Jiolre auteui; conlre les Juifs, ajonte qu'il en
lement surla Trinite, mais aussi snr Fiiicarnaiion du rivait fait aussi contre les mauvais chreiiehs, ex-
Verbc, les autres mysteres de Jesus-Christ el la ne- pression qni stippose des sermons de morale. Iliie
ccsfeitedefairepenilcnce.Cesermonn'estpoiiitenlier. s'en trouve point de cefle nature parmi eeux de Fui-
L'cxorde et ;peiil-6fre,une aulfe parlie considerable bert, qui sont ou des panegyriques, ou desinstruc-
tlii commcneemenl y manquerit. La fin nous parail lions sur nos mysleres, pu enfin des pieces de con-
aussi y manquer. Ce n'esl au resle ijiFnn lissu de traverse, si l'oii:veut comprendre au rarigdeses
p.issages de FEcrilurc, mais bien.ciioisis, anxquels sei-mpiis son trait-e contre les Juifs.
Faiileur a j'oint deux pclils endroils desPeres, l'un 5» La chroniqiie de Maillezais, ou plutdt de Saiiil-
<IeS. Ftilgence, Faulre de S. Isidore de Seville. Maixent, ppiic qucFulbertjOutre ses ecritsen prose,
A la suile des sermojis vieiiiient deux listcs dcs avaiiencorelaissede safacon plusieurs-piec.esnotees
iliflercnis degres des peches cap.ilaux, avec les pciii- pour ies oflicesdivins (Malleas. Chr., p.205). A quoi
icnces canoniques qui y elaient altachees encore Tritheme (Scrip.c. 315; Chr/Hir., t.I,j>. 159)ajoute
alors (Bib. PP. ib., p. 47). L'une de ces listcs re- "• qn'il y avail de lui des hymnes, divei-sespriercs, dcs
garde les hommcs, Faulre Ies femmes. Ce qui se lit chants a la gloire de Dieu et quelques autres pieccs
cnsiiite esl uu fragment detache de quelque sermon, de piete. Le principal editcur de Fulbert-a recueilli
spit de Ftilbeii, ou ,de quelque aulre auleur, qtiiin tout ce qu'il a pii deterrer de ses eciils en ce genre,
copiste aiira mis dans son manuscril, on ne saurait et les a mis a la siiile de ses sermons (Bib. PP. ib.,
ilire par quel motif, dans le merne ordre qu'i! se p. 48-55). Le recueil est divise cii deux pariles.Tl
ironve dans l'imprime.;L'auleur, quel qu'il puisse s"y trouve des bymnes, des proses, tant riniees
etre, y monlre d'abord, enseservaiiipriiicipalemciit qiFautres, des litanies et autres prieres, des antien-
des paroles de S. Augustin, en quel sens ces cleux nes, des reppns, tant sur quelques-uns tie nos myste-
vcrsets dn yi« cbapitre de FEvangile de S. Jean : res,comme JNoel,la Tiinite, qu'a 1'honneur de"divers
Si vous nemangez la chair du Fils de ihomme, etc, sainls. On y lit un iiivilatoire, nne prose et des
Gelui qui mange machair, etc, contiennenlune figu- rcpons pour Foflice de sainl Gilles. Cest, suivant
j-e. Apres qiioi ii prouve par Faulorile du coiicile totile apparence, ce fjui aurafait avancer a Fano-
iFEphcse el cFHaimon, que cetle cjiair sacree est nymc de Molk el a quelques mbdernes que Fulbert
rceUementle corps de Jcsiis ChrisU ....... _ avait compose uneTie de ce saint.
Pliisieurs maiiuscrils attrilment a Fnlbert le ser- Parmi ces petits ecrits de piete il y a deux comios
nion.sur FAssojiiptioii de la sainte Vierge, qui fait prieres a Dieu (Bib. jDP.ib.,pag. 51), dans iesqnel-
le 208« de Fappendice de ceux qu'on a supposes a les Fauiciir, cii nous apprehanl son exlraction, a
S. Augiistin (Auc. Serm. app:, p. 345). Mais nous laisse de grands traits d'une jirofonde homilite (6).
avons monire ailleurs qu'il iippaftiiHt au B. Am- On y Irouvc aussi un poeme sur Fannee, les mois,
broise Aulpcrt,-a qui dViitres liianuscrilS^le don- les jours, les beures, la>maniere de trouver le bis-
iient. scxte, les epacies, elc, qiii est commeun abrege du
Locrius est beauconp mienx fonde a lui faire lion- comput. Ce poeme eslsuivi d'un aulre riine, mais
neurdu secondsermon sur FAnrioncialion(FER.LOCB. sous une seule rime, daris lequel Fulbert fait Feloge
l>. 52), qui fait te 194" du meme appendlce, etilont du rossignol. La penullieme piece du recueil est unc
on a iire, en le tronquant, les leccms du-second hymne en vers sajyhiques sur le Saint-Esprit,.pu
iibclunie: pour la.fete de la Naliviie et le secoud IWdecouvre des beautes poetiquesdignes d'un meil-
jour de Foctave-,dans-le Breviaire rohiain etFaiicien leur siecle. La dei-niere piece, intilulee Rfyons,,
henediclin. Ce sermori coinmciice par les riiemes quoique ce soit une liymne sur Paques, se trotrve
mois que cclui sur FAssomplion, el en a emprunte p separemenl a la p.ige 847 du huilieme tome de la
quelques auires traits. II finit par la eelebre anlien- Bibliolheque des Peres. edilion de Paris, 1645, oii
ne-que FEgliseemploie .pour la coinmemoration de clle est fort deplacee.
la sainle Vicrge : Saticia Maria, stccurre miseris, La piece jnlilulee : Hymne de la Tnniti, qni com-
etc; ce qui a fail regarder Fulbcrt comme auteur de mence par ces mots : Verbum Dei, esl jdus euliefe
cette priere. dans un manuscril de la bibliollieqiie du roi (1'An-
Personne ne nous apprend si les homelies qui se gleterre (Reg.Angl. ms., p. 68, ii. 17). Onjugepar ce
iiouvenl sbus te noni de Fulberl, dans uii inanuscril mauuscrit au'il manquc dans Fimpiime une pagn
<ieIa niaison-prpfesse des Jesuiles d'Anvers, avec Ie ciitiere. :
traite d'Ariianld deBoneval sufles pnrbles de Jesus- 4« Casimir Oudin, ayant deterre dans uri mamis-
Cbrislhlacroixisonldiflerentesdesse nioiisdoiitnous ciil de Longporil, abbaye de Cilcaiix, au diocese de
viiions derendre comple (SAND.ib., ji. 334), ou si Soissons, un lraite de Fulberl sur ees preiiiicfes
(fi) La preniiere commence, dans le iniiniiscrildu Valican.par le vcrssuivanl,qui manque dans Tim- , -
pfime (BAR.ad an. 1007, n. 5) :
Aiigplenonsiliiniagni,le consulo,Cbristc. ••..
181 NOTITIALITTERAPdA.. 'ih
paroles du xn* chapitre des Actes-des apdlres : Le A nuscril.de SaintrMelaiiiea Rennes. Iuiatlonn6 place
roi Ilirode emploija sa puissance pour maltraiter dans ses noles sur les leltres dc Geoffroi, abbe de
quelqttes-uns de iEgiise, les fit imprimer avec Vendome (GOFF.VINU.ep. l,.iv, not. p. 69-71). Oii.
ti'ati!res opuscuIesd'anciensaiileurs,taiit de Ffance n'en connait poinl Faijleiir, mais le poeme n'en est.
qne de la Belgique. Ce recueil a ete imprime en pas nioins estimabieen. lni niejjie."
1692, a Leyde, chez Pierre Vander Merclie, |en un 7° Democbare"s,,aucliapilre 15 de la Celehration
volume ih-8°. des saihts mysteres, et M. Bellotie, plianoiiie de
5" Dom Bcrnard Pez, dans le cours dc ses re- Laon, d*apres lui, supposent un evequede Poiliers
cberclies lilleraires, a decouverlun catalogue, dresse nomme Walbert, et lui atlribueni cinq proses a
vei-s-le xiie siecle, de livres qui etaienl alorS a 1'honneur.de divers sainls. Jamais FEglise de Poi-
Fabbaye de Sainl-Pierre de Sallzboufg. Enlrfe les tiers n'a eu, que Fon sache, d'evfique de ce nom :
lifres de.ces livrcs se lif le suivant: CompoiusWic- ce qui nous fait naitre la pensee que ce Walbert
peni. L'oa a fait obseryer que le nora de Fulbert a n'est autre que Fevgque de Cliarlres dont il est
iele sl diversemenl defigure, qu'on en a fait ceux ici question. Si de Fiilbcrt on a fajt Wicpertet
dTllberl et de Vilbert. II est fort aise qiron en ait Wilberl^ on en aura pu egalemenl faire Walbert;
fait egalement celui de Wicpert. De sorte qtie nous "ctsion Fa qualifie eveque de Poiliers plul<jl.que
regardons comme foft vraisemblabte'qu'H's'agii iei de Chaiires, cela se sera fait vraisemblablemenl en.
d'rin li-aile du cbniput compose*pai- ntrtre prelat. consequence d'une de ses proses, qui est en 1'hon-
Nous sommes coiffirmes- dans notre opinion en neur de S. Hilaire, de Feglise duquel Fulberl fut
voyant cite dans leribuveau Glossairede DuCange; assez longlemps tresoricr. Jpsse Clichloiie, qui a
au mol Regulares, un semblable traite sous le nom fait un recueil de proses, n'y a point fajt cntrer
de Fulbeii. Ce n'esl point Fabrege du comput im- celles qui porlent leiiom de Walhert.
prime entre ses ecrils qm est ici cile, puisque ce mot 8° Bellarmin allribue aussi a Fulberl un IrailC De*
ne s'y trouvc pas, quoiqu'on y lisecelui de Nor- la. variete dcs offices divbis (BELL.Script., p. 277),.
males. et ajoule qu'il esl imprime an troisieme lome de la
6° Le raisonnemenl qu'on vient de faire au snjet Biblioiheque des Peres, seconde edilion de Paris.
dti traite precedent doit s'ajipliquer, par les memes Nous ne -leifouvoiis ni dans la premiere,' ni dans la
princijjes, a un poeme qui se trouve dans un manus- peimliieme edilion de-.cel cndroit, '^ni meme dans
cril deFabbayo de-Weiclienslephen en Baviere, an- Fedilion de
Lyoni
cien de qjiatre.cenls ans eiiviron. sous ce tilre : n 9" La dcs bibliogr.Tphes s'accordent.ia.
plupart
Wulpertv libellus metricus de vila clattilruli. Celle 'donner a nolre prelai laVie de S. Auberl, evequc
(iecouvciie est encore due anx recherches de dom d'Afras el de Cambrai,• mort en 669.
(SAND.Bib.
Keriiard Pez. Le poenie est en vei-s elegiaques, et
Belg., p.252; Voss. ib.; OCD.,ib., p. 521 ; CAVB,
ctmimenccainsi :
p;. 519)i Cequi parait favoriser ce sentiment, est
Qnicupis immundivilare perWila mundi> cFuiiepart qu'elle a eie ecrite de son temps (SUR.15,
Teiruesilis ilivotradere servilio,•
Cursu non pigrd"cl:mstrosociaberenlgro : dec, p. 901), c'esl-a-dire quelqses annees apres
Vel relinqtieluuni, fer-moaacbale jugum. queGerard, eveque-de Cairibrai, eul transfere les
Cnioiqifiln'y ait pas dc pj-euvesppsitivesque Fiilbert reliques du saint au monastere qui pprle snn nom,
flil etemoine, ilCtait assez affectionnea 1'Ordremorias- ce qu'il fiten 1015.D'ailleurs la Chroiiique de Cam-
tique pouravoir invile a.y entrer par cetlepiece. de brai, lyant occasiondcpaiier.de celte Vie, tlit
poesie.Les expressions du troisieme vers qu'ori vient qu'elle avait pour auteurlf, celebre docteur Fulbert,
deliresemblenlcorifirmer le sentiment qtii la rapjiorte auquel il ne donne poirit le litre d'eveque. Malgre
aux preiriieres annees de ce siecle, lorsqu'0n ne con- les preuves specienses, nous avonstlela peine a la
naissail.d^ulres moiiasteres qite de moines noirs, ee regarder cpirime nn ouvrage de Feveque de Char-
qrii"corivientau temps de Fulbert. Oii sait qne peu de D Ires. Outre qtie Fon ne connail poinl d'occasion oti
temjis apres vinreni lcs Camaldules, les Chaiireux, il ail pu preler sa plumea un ecriiFdc ceile.-natura,
l!:s CisterciCns. Tauteur s'y.repi'eseiite-,visiblement comnie un clerc
Nous prendrons de ce poeme occasioii"d'en faire bu iin moine du pays, qui faisait parlie du troupeati
connaiire un autre siir le ineme sujet, el peul-etie tioiil S. Aubert avait ele le pasteur et dont il etail
du meme siecle, mais d'un prix beaucoup au tlessus e::core ie prolccteui' par son pouvoir aupres. tte
du precedent. 11pourrait, arriver qu'on n'aiira pas Dieti. 11pouyait se faire que cel auteur se nonimAl
d'autre occasion cFeri parler. Ce poemej qiii con- Fulberl-,.et qu'ayant de^la lilleralure et du taleut
tient soixanle vcrs elegiaques, est intitule :. Laus pour ecrire, comme il parait par 1'hisloirc dont il
Viiw nionasticw; Feioge de la vic inajinsiiqu.e, et- s'agil, on lui eiit donn.e.le titre de. celebre.-docr
'
commence pir les deux veis suivauts-qui donneront leur. . :
une idee de toule la p.iece Surius a publie celte Vie suriiii manuscrit qui ne
Fe'i>-gre\ hoaiinnm,(jtii Chrislidogmasequenles .pprlait le npm d'aucun auleur. en. particuliei'. Le
Coinemplisopbus nil propriumretiiit-ut Mire averlil qu'elle. esl li-onquee daiisFimp.fiiue
Lc P. Sirnion:!, l'ay>iit decouvert dans un ma- (HEN.GAND. ib., not.), cl qu'clle se trouve plus en-
183, S. FULBEBTI GABSOTENSISEPISCOPI. |;S*
tiere <|ans les niajiuscrils, npinii eiiip.l celui dela \ A F.egard.de sa -jnaiiiere, d'ecrirp.,r les .critjqu.es
cbllegiale de Saiiit-Aubeft ii Cambijai. Bollandu.s conviennent qifelle est au^dessiis ;des autj-es{ecTir.
en a iniprime un fragmeiil ppur donner une ptus vaius de son temps (Dr PJI*,XI»sieele,p. 18; BAIL.
ample connaissance de taTranslatioh des reliques 10 avr., p. 1:44), Le slyle de ses letlres, en parti-
de Si Vaast (BOLL.6 sept.,' p. 801). Ses docles su.c- ctilier, est plus cliatie. II s'y Irouve deTesprit, un
ces.se.ursla publieroiit un jbur en. eiiticr,. et nous lour el une delicatesse dignes des bons siecles.
iiistrulroiit pleinement de tout ce qui la concerne. M. Du Pin ne juge pas aussi avaiitageusetrient a
SartderusfBifr. Belg. rns.)en avail yii un aulre dans beaucoup pres des,poesies de notre prelat. II a rai-
nri Tnanuscrit tic ia caihedfaie d'Ari'.as. Ceiie-ci spn s'il nc Tentend. que du ,pliis grand nombre,
coriiriieiice par. ces inbis : Sdnctusvii Doinihi Aut- Mais.il y.ena qiielqjies-unes qui; merilent Botre
beritts, ce qui fail jugef qifeiie est diiftjreiite.decclle
' ' ' eslime pour les beautes -qi^elles'renferiuent, ,/
qui estiinprimeel j .' 1, xix, c.15, p. 635, 656) atliiH-
Bar:IIiius.',(A(fv.;
Peul-etre ne sera-t-il pas. librs de propos d'ayer- rait pour-sa. juslesse el sa ;.doueeur !'hymne ,de.
tir.qiie Pitseus {Angl, ScripL, an. ,98p), en pa.rlant S. Marlin en vers iambiques, a laquelle pn a- fait
('e Fuldebei t on Fudebert, abbe de |Persiiore; ari porter mal a propos le tilre de, Prose. Celle en yefs
dioccse de Worr.lieslcr en Arigleterije, et voulant- sapbiques sur Ie Sainl-Esprit iFest pas inoins estir
Felever a la dignite d'ecrivain, quoique vraiscmbla- " mabte. Des le siecle Ae Fulbert on avait prisiant
blemeiit ilifalt janiais ecrii pour la posteiiie, lui degputpour-Ies bymncset lesproscs de ce preRjt,
fait honueur tFouvrages qui appariiennent jiicon- qu'on Jes chatitait publiqiiement dans les eglises
leslablcmciit a Fulbert de Chaftres. | d'Angleterre (Ahg, Sqcr, t.ll, p, 48).

NOTITIA EX FABRICIO.
Bibliothecamediw el infimw Latinitatis, lib. vi, p. 215.

. Fulbertns, Anonynio Mellicensicap. 93>Folberius, festo S. ^lgidii, nalione Gra3ci(10).De divo Marti-
«cholaepublieaeGarnolensi(7)-pra3fecluS;, doctor mul- no (11), De S. Lamberto, et Pro iege.
torum clarorum ingeniorum, alque in his Berenga- („ Versuset hymnide B. Virgine, deS- Cruce; De
iii'(8), inde "cancellariiis aCrdeniqtieepiscopus Car- timore, spe et amore : De seipso (12); Desigriis, et
notensis ab anno'1007, defunctus arii. 1028. Ejus mcnsibus, et diebus, et boris, compcntliumComputi.
scripla a Carolo de Villiers, lheologo,Parisiis 1608, De pbilomena. De S. Carauno Castitatis gradus.
,8°, edita atque iri Bihliolheca Patrum CotonienSi Preces adDeum. Hymrius.inJ natum Cliristum::et
'1618, tonio;XI.;etLugdunensi.tomoXVilII, cum.ejus alius Deo trinuni. Deiiitjue versibus descripta ex
nolis recusa ha3csunt: \itis Patrum vel. narratio de hpmine quodain, qui
- Episiotw CV.III', qtiibus alias alionjm subjectse impcritus vilam eremiticam vivere lenlaverat, eam-
s-.mt^XAVl: Ex islis Fulberti: epistolis, de quibns quenon yalens sustinereet ad fraifeihrpversiis CIJJJI.
consulendus Dupinius in Bibliotheca ecclesiastica angeius non potuit, vir bonus esse didtcil,
saeculixi, et-qnarum aiiquos v-ulgavcraiBaronius ad Praiter bsec, a CaroUi;"Villiersedita, sparsim fe-
aimum 1,007seqi, c codice Vaticano, dtia? primoi-es runtur: -, .
•F^ulberliliymnut in S. Paschale,, qiii
cliarii in priinis BibliothecaePalrum Paris. editioni- incipit : Cho-
bus prodicrant. rus novw Hierusalem. Exstat jn Georgii Fabi-icii
j Poctis Chrislianis, pag, 799, in. Geprgii CassandrL
Sermqncs,IX, quorum tertiiis est de purificatione»'
Marisc; 4, 5 el 6, de ejusiiativitate (9), et7,8^ 9, P liymnis ecclesiaslicis, pag, 234 Operum,. ct in Bi-
c.ontra Judreos, quod scriptum latidat .Henricus blipihecis Palrum Bigneanis Parisiens. an. 1589,
Gandavensls cap. 1. Sermones pleros-jue Fulberti lfi24, 1644, 1051 .','.,
i-ccensuit Combelisius in Bibliolheca 'concionate- Epistola de rebus Ecclesiw religiose et caute ctis-
i'ia.' ...'•:' tribuendis, in .Dache.rii'Spicilegio,.tomp.II, pag. 827
•Pcenitenlialaitorum, elmulierum peeniteniia'per (edilionis novxipmo III, pag. 387). Alia coiiira injVi-
Fuibertum episcopum. tes episcopos in Edmundi Marteneilom. I, Anecdo-
[
. Prosarii hymni in:S. Panlaleonem^in S. Piatum lorimi, pag, 130.
ct dc Nattvitate Domini el de sancla Trinitate.. In Sermo in festo assumptionis B. liqriw, jn appen-

' (7) Launoius Descholis celebfiorihus, cap. 40... (11) Confer Barthium xix, 13, Adversar.
(8) Arionymus Mellicensis, cap. 93; Triihemius, (12) Hic primo versu anctior apud Baronium/iul
cap. 515. annuin 1007. HUQI.5,
|
(9) Similia qusedam in scripto De nativitale B.
Mariseinier S. Ilieronymi Opera. Vide|Caveum. Angeleconsiliimagni,te consuiO,Glinste,.
Mifactor,.meaVita..
{i<j) VitamS./Egidii a^Ftilbeiio-scriptairitestalirr
Aiiofiymus.Mellicensis,cajv. 95: |
i83" -^ OPERA/ ^EDITOIHS ADMONlTlO.-r iSfit
dice adtseririones ; S;. Angiistirii in ediiione Benedi- A Samiriaiihanoriiin Gailia Cliiisiiaha tbirii Ilj pag'^!
ctorumidriio-V, seriiio 208. : '" "
485 seqtj.' "\''*'
Vita S, Autberti (13),.Cameracensiset Atrebatcnsis Liber de sacramerilts aevot\onis, qiiem Ivpiii tii-
buuul alii. Combefisius, ex Petri Dariiiani auclofi-
episcppi, apud Siiiiuni 13 Decembr., sed mutila. refert ad Fulberlum.
lulegram iegi in mss. codicibus notariiul Sanimar- tale,
thani loino 1 Gallia? Chrislianfe, pag. 233, elMiraus, Labbeiis in feibliothecaiiova inss.* pag. 58.
adllenrici Gandavensis cap. 1. , mss. Vaticano coriiniendat Ftilberti De virnaibns,
eiSententihs antiquorum de summo bono, rliylhmb
Tractalus, sive seririo in Actor. xif,'I-1l, editus ti*ochaiCo,ncc noriversus de pace. Nolat etiain Ful-
a CasiiiiifbOiidiiiOin opiisculis -sacris velerum ali- ' lieiio liibui versiis Delibra et paritbus e/«s,'qups
qiiot .'Galliaeet Belgii."scriplOrtim, Liigduni Batavo- ' iiescio"an siiil editi, versiis aiiterii De uncia et parii-
ruin:1792, 8°, praemissaejns icone sefe descripta, et bus ejus, et De scrupulo el partibus ejus, tledit Cafo-
compendio VHavul lomo II De scriptoribus eccle- lnsile Viliiefsiioiis ad Fulberli epist. 113, loin.
siasticis, j>ag. 519 seq., et cjuale exslat etiam in XVIIIBibliotiiecaePatruniedit. Lugdunensis, pag. 55.
. (15) Balileiions in Clironicp Camcracensi iib. i, de Vita S. Attlberii, jubenle domino episcopo Gerhar-
cap; 77. Qubd si qttis talhts (de Aiilberto) scire desi- do, htscripserit,'iegat: Gerliar.dus episcopus Canic-
derai, librttm quem Fulberlus, doclor clarissimus, , r..cciisis fuit ab anno 1012ad 1049. , ",

SANCTI FULBERTI

CARNOTENSIS ECCLESLE EPISCOPI

OPERA
QU^ BEPEIIIRI POTUERUNT OMNIA
Ex ms/cod. biblioth. reg. colleg. Navarrk, ct clarissimorum virorum D. Petd/vii senat, rcg.
el N'. Fabri;studio et induslria Ccroli d:e Viiliers, doctor. theolog.Parisiehsis, edita/
fSub boc litulo in Bibliolheca Patrum [tom. XVIII inil.] prostanl nnniiisi sermones Fulberli, epislolw et
;armina; alia ex aliis addemus.)

,w:"i; •.,' -EPISTOLANU3N.CUPATO.RIA, ...


R. R. in Cluisto Palfi. D. D. Philippo UURAULT, 1
episcopo Carnotensij Carolus DEVittiERS, docl. theo-
log. Parisiensis S. P. D.
Eit Fuiberlus noster, reverendisshneprwsttl, tandem e liimulo excitalus insolem prodit, quem nec bruma
iners,nec veiustas rerum edax, absttmere poluil. Non secus ergo ul Ptinius C, JHlinm Tuberonem functum
prafeclura, a rogo relalum domi.fuisse narrat (lib. vn Hisl,, c. 52), sice pulvere el sittt exlractum quidquid
dceo auclbre noh:exstabal ad pretumrevocalur. Nacti siquidem manuscriptum ex bibliotheca colUgiiregalis:
Navarrw, in quo multa vetustate e.xwsaferme videbanlur, hwc describenda ctiravimus, nostroque labore'
asseculi sumus, iit lam ptwclarum virttilis lumen sub modio non delitescai. Hoc unrim tqmen.silehlio non in~
vdlvam, me a doclissimoPetavio senatore regio aquissimo, el Nicolaq Fabro viro clarissimo (quem loliuS;
ariliquitalis promumcondum vere dixerim) quwdam ex ipsorum bibliothecis desttmpla huic auctbri inseruisse,.
qUwin nostro ms.rion exslabaril. Hwc duobus viris prwclarissimis tribuenda taus est, qui ul Fulberlus.in/
lucem prodeateffecerWnl. Necverear ad itlorum majorem cmnmendationem hoc addere, quod de Phidia
summo sculplore refertur. Hic ubi Piswum simulacrum fabricasset ex ebore, oteum effundijussii circapedes^
cordm ipsa slatua, ut iiiamimmdrtalen. redderet (EPIPUAN. lib. n, contra har., cap. 64). Sic Deum optimum
maximum, credo oleo\graliwsnwduos illos clarisshnos viros injungi voluisse, ut ipsum episcopumimmorlatilat»
donttrent. Quod sime ad hanc socielalem gtoriw admillere vetis, reverendissimeprwsul, nuilumprwmium suspi-
cib, vel iniponis numero, quod ad ws exeal majus. El sttne tanti facio anliquilatis Palres, «( nihil ex iis de~
perire velim.Undequidquid exanliquo illo Patre reperi',in unum congessi. Htinc igilur, venerendissimeprwsuJ,
nori quam eleganter quwso,sed quam pie loqualur cogita. Etenim si illum.semel.audieris tandiu latuisse dole-
bis Legisli, credo, quod cum Pio II summo poiilifici nunliatum fuisset Tarvisinum summnm jprwsntem
1
agere tinhnam, eljqm inclusam prwcordiis morlem tenere, exclamasse : Moritur ergo prwsul perfecius, cii
reliqitos similes esse oporlebal. (A PICOL., in Hisl.) Sic cum tandiu Fulberlum latuisse audies, exclamabis*;
et tanla lemporum serie illius memoriqm obrulam fuisse wgre feres. Quis enim eo vel morum probilale cla-
riort Quis in religione calholica vropaganda ardenlior? Ita ul culium pielalis cum tacte nutricis exsuxisse
videatur (SENEC,De beata vita). Verum scio magtto impendio temporum, magna alienarum auriunhmotcslia:
Ig7 S..EULBERTI CAR-NOTENSISEPISCOPI 188
lanaaltonemnanc conslare-, 0 twmincmItttcratiim; sea lioster- Futoerlus. hoc litulo/yustictore conientus eril,
ti ovirum bonum dixeris. Effectum.esl motlout diligenlius scianl loqni homines, quam vivem. At tempere
Fulbertt vis scir.e quid liber.qlia slncia conftrebanll Ad exlcrna nihil, ad virtulem mulltm. Hujus igiiur
tcripta-licet.inmultis vbscurq videanlur, tamen nescio quiil in his tatenlis pietalis deprehendere licebit. El si
cnm Ivone Carnetensi liunc attctoremcompares,.scio cuipalmam prwtuieris. Tn itio siquidem eloqnenlia, in
tsto sola vielas viget. Ad exlremumduos.ill.os.episaopos, dicam audacler, dttas ilias aquiias, .Ktpotropovvza;
vere essea.Jove immtssas, ui fabutaninr poetw{CLkxjD.pnvful. paneg. de Contulatu Manlii), in hancuibcm
Carnotensemtanqucfm in umbilicumQ.alliw.N.amiu medio Galiiwattclore Cwsare stla est (Comm.Cws.lib.'
VHide bell, Gall.), ut verilatem,.quas inmcdio consislil, veraque religionis culium indkarenl. Gaudealnunc
el exsttltet Carnolensis civilas tanlis prwsHlibus.illitslrata,tol docloribtisaucla el exculla, obmuteseal illa gar-
ruta mere'rix quw virus hwreseostam tale jacitlqtur. Jam.enim exsurgil Fulberlus el sub luo nomineapparel,
revcrendissimcprwsul,ul matcdicorum ora obslruat. Hunc ergo gratiorein libi fore jttdico, quod episcoput
Carnotensis libi codem baculo pasiorali donat0,,el cancellarius qnondam Roberli regis Galtiw, tibi e nobi-
inshnis majorjbus et capcellqrioritm dhjnilale insignitis oriundo, dieaiur. IIoc murierefruere, reverenJissime
prwsul, wqtti bonique consnle, sic cnhn me libi obseqitenlissimum,si placuerit, devincies: Vale.
""
';
. TESTIMONIA
j
Ex probalissimis auctoribus cxcerpla,quibusprobatur qms fueritFulbertus cpiscopus-
'
"•: L : A simiimnonuni obiit J/ulbcrlus episcopus Carnoiensis,
/
Ex Ilenrico Gandavensiin Catalogoscriplorum eccle- qui fecil legendam de Nalivitate bcatse Mariaj cl
siasticorum. \ f Jiisloi'iam,.eiquesuccessil Theodoricus.
Fulbeiius Carnolensis episcopus, liberalium af- -V.
liuin suo lcmpore peritissinms, vii- religiosus et erga E& bibliolhecaSixli Senensis
bpaiam Virginem devptissimus, scripsil sermonem Umberlus seu Fiilberius.Ciiriiolensis episcopus
«itl.nalivilaiein beat;c.Virginis pci-tiiienlem, limato scripsitin illud Geneseos XLIX.:Non auferelur scep-
trmn.de Juda, anno
tliclamiiic, qui sic incipil: Approbata!cousududinis. ' 'Domini 1000.
V-
Besponcliteiiam cavillationibus Juda-orumdicenlium
Ex Willel. Malmesb. lib. JII De geslis Anglorum.
hanc,'proplicliain : Non uuferetur sceptrum de Ju-
da, etc, in Cbristo non luisse iinplelam, diligenler Berengarius pla.nequamvis ipse senlcntiam cPrrexe-
Sciipniianim auctoritalibus cl ralionibus coufulans; fil, Pmnesquoscx lolislerrisdcpravaverai coijver-
Jtidajoruin pervicaciam, tere nequivil. Adeo pessimum; est alios exemplo vcl
vtrbo a bono infirmare, quia, forlassis peccalum le
II
gravahit alienum,,cum deleltim fueril luum. Quod
Ex Joanne Trilhemio. "] episcopiun Carnplensem 'Fjjjherluiii ( quemDojiiini
Fnlbeiius cpiscojiHsCarnolensis in Scripluris dir Mater olini ajgrotum lacle iiiamillarumsiiarum visa
viiiiscruditissimus, el in sajcularium lilterarum dis- fuilsanare) prtedixisse aiunl. Niim cum in exiremis
ciplinis omnitim suo lempore docloruin doctissimus, jiosituin nuilli visitarenl, et acciinmcapacitas \ix con-
poela clariis, cl.dialeclicus subl.ilissiiiiiis,multis an- fluenlibus sufficerel, ille iuter opposilas calervas
uis scbohe pnWicajpi-a?sidens,plnriniDSdoctissimos,, bculo rimalus Berengarium, nisu quo valuitexpellen-
anditoics enuirivil, vila qubque sanciissimus, mullis.». dum censuil, proleslalus immaiiem draconcm prope
legiitir niiraculis cofuscasse, qni intur cxlera.scri- cum coiisislere, multosque ad euni sequenduniblan-
jvsissedicilur. dienle manu cl illiec anhelitu
' corrumpere.
Epislol. ad diversos lib. I". vi.!'
Iii laiides sancla3.Maiia3lib. 1. Ex veteri Annali abbaliqsSancli Petri, quw sila est
llymnos el Oraliones varias, el q ia;ilam devota in valle Cariiolensi,
Claruil temporibus Henrici regis Primi iiniio 3 Fulberliis doctor sacra; tlieologisecgregius hic fnit
1000. leniporeRoberti regis filii HugoiiisCapel,qtti regnare
III. ccejyitniino 987. Hic doclor et episcopiis gloriosus
7?* veleriAnnali bibliplhecwregalis coHegiiNavarra', speculuni Ecclesia! el fidei Clirisliante, multa scripta
in Viia Roberii regis fecil ad laudem Virginis gloriosne,et iiiier cajtera
Fulbcrlus pritrio fuit cancellarius regis Francorum, illam legeiidam qiue legitur in Nativitate ejiisdem,
Ktibcrli, et ex cariccllario faclns episcopus Carno- quoeiiicipil: Approbalwcpnstteiudinis.Hujus lcmjiore
iclisis. vita iioneslissimusel in scicntia clarissimus. anno miilesiinoel vigesiinpiniiocteNalivitaiis bealaj
Fiiiiitamenta sanctaj eccleshc Dei Genilricis Carno Marise,cpiscopatussui arino qnaiio, fuit civilas Car-
loiisis jecit, et eaiiidem perfecit miro lapideo labtt liolensis et tota ecclesia beatoe,'Mariai combusla.
latu. Et Pattlo vost. Circa anniim millesinnim :-
trice- Qtiam idcriiopiscopusgloriosus sna indtistria, tabor0
i
189 EPSSTOLJE. I9V
jijSiimptu a fundariientoresvdificavit,ul in legenda \ Ecciesia; dominse nostrse snnelse Marisp,ciijus fuii-
sancli Aniani liabelur, etc. Jacet in ecclesia sancti damenla jecerat, suriimammanum mirifico efleelti
Peti-iin valle Carnolensi. imposuil, qnam etiam pro possehonorificafesludens,
musicismodtilalionibuscrebro extulit. Quanlo enim
VII
amore in honorem Virginisanhelaverit, jmterit con-
ExWillelmoMatmcsber. lib. u, cap. 11, anno ab in-
cariial. 1032. jicere qui audierit cantus coeleslia vota sonantes.
Exstalinier cseteraopuscuia ejus Epistolaruni volu-
Ejusdem archiprsesulis Ethelnothi lempore rex m.en, in quarum una gralias agit Cntilonimagnifi-
Cnuio ad transmarinas Ecclesias pccunias miliens, ccntissimo reg;i,quod largiiatis snaeviscera in ex-
maxime Carnoluuj ditavit.i ubi tunc florebat Fulber- pansas ecclesiseCarnotensiseffuderi '
UJSepiscopus in sanctitate et philosophia riomina- . (Vide et Baronhtm, tomo XI, Annalinm -anno
iissimus. Qui iiiler.cselerainduslrise susedocumenta, 1028.)

SANCTI FULBERTI

""'. EPISTOLiE'
0RT)TNE>CirR0K0Ii)G;.LC0 DIGESXE..
jipistotds Futoerlvexegimttsad editionesDuchesniiel D. Bottqiteii,quCiamsnfrvWijmspi-aUennk-srtini.
Epistotiscentmn iriginla oclo-.quasexhibei Bibliolheca Pairnm duas magni momenti uildimus ex
Martenioel Gallando.)

EPIST0LA I [olim V ' rum scilicelel


B ' monacho.rum!oraiioiium fidciia. Vale.
EPISTOLAII [oliht XXI.]
(Circa anniiin 1000.)
Sancto ac venerabili , (Anno 1005.)
' FCEBEUTUS aiehicpiscopo sno BONIBERTO Pleno viilulis el gratia circumfuso, charissimoPalti
fidelitalit obseaitiumet summipttsloris ABBONI FCLBEBTDS SUUS.
. benediclioitem.. .
Primnm qiiidem benedicimus Dominum Patrem Quanam le resalulalione^digner^ o saccr abba , *
ingenituiii , Filiumqne suum unigenilum Jesum et o ni.igne philosophe? quicl rependam muneris
Chrislum Dominnmiiostrum, et Spiritumsancliim sanclse amicitiaequam proniisertmi signa gcmmatse
paracletum unum vefum Dominum,qtii cuiicta crea- facundiqe,vix seslimare sufficio.Nam cum Nla quse
vil,-qui te qiioque, dilectissime Pater, mutta sapicn- dicuiitur essc , .vitior animo tcneas, cum illa quse
tia itlnstravit, ad docendum pojjulum suum, et de- non esseforsitan vilijiendas,quidegoconferrepossim,
core sanclitatis ad prajberiduriibonsevrtseexemplum quod tu aut non haheas, aul non haberc conlemnas?
decenler orriavit. Deinde magnas tibi referimus Sedquoniam|)hilosojiIiicis.cssenliismagnuinquiddain
grales, qubd nos licet immerilos atque ignolos, sa- superesl, aique ex his quse non.esse dicuntur qusc-
Ititalionis tnse pariterque muncre gratise dignatus e» dam perpetua fiuiil, ideoque sapieniibus aliquando
C
prsevenire. Unde profecto nos in ariiorem tutim sic grala sunt ,,reci|>e qusesoqupd ab utroque lihi le-
animasti, ui perennem tui memoriamin intimo cor- eluin offero. Den.iqi.iculparlicipandosuperessenliam
dis noslii vigere velijnus, ut salteni per crebra ora- deitalis doininus fias, sic te rcsalulalo, ad percimeni
tionum sufii-agia,si aliter faculias non sujjpelieril, fideiitatis habilum amicilisetuserependo hac scilicet
tiiscbeftignitati vicemrependere satagemus. Signifi- difierenlia luam benevolcnliam meainqiie dislin-
cavit atitem nobisfiliiisnostef lutisque lidelis Hildui- guens, ul illapro majestate jiersonsegratia vocelnr
nus (14) tuse charitaiis erga nos insignia, fidelitcr ut domini, isla fidelilasul alunini. Pi-secej>lisilaque
asserens unum de noslris Priscianis le velle, quem luismodeslissimedeservirc cupiens,MedipIano,disci-
"elper eumdem libenlefmillimus, quidquid eliani de pulo quod precatus cs facio, quaequetibi scribentla
uosiro pelieris liilarisSimelibi si ppssibile fuerit petisli, en oinnia fei-e juxla" fidera. exarala trans-
transinissuri, ipsam qtioque praeseiilianvnoslram, si mitln. Abbale sancti Pelri graviler segrotante, sed
tibi opus esset ac voluritas, nobisque potestas, obse- aclhuc mentis el sermonis compote, Megenardus
quentissimepraeslatnri. Ad ultimuinsalvcre te sem- monachusante mihi non mediocriler charus, noclu
jier optamus, precanles ut illam novam ac glorio- sese de clauslro suhripuit, eiad Theobaldumcomitem,
sam adoplionisprolem surami regis, regem videlicct qui Blesis tunc morabatur. ahbalisepetendae gratia
Steplianiun (15) iutimans excelleiilise srise;[alias, D * pi-operavil, comes illum postridie remisil ad nos
;vesiraeJexnoslrapafiesalutes,cluniveisarutiicongre- cum legalis, qui denuntiarent recipicndtimmagnifice
g:Hioriiiniqiisesiint in episcojialu nostro, canonico- sicut abbatem monacbisel canonicis. At verc noSiis
'
(14) Hic fil menlio Hilduin.i. llabetur iii
' veleri e.x grandwvo ntiiiie in clerum prcmolns fueral, di-
Chroiiicolemjiore Roberti regis : Cirra hoc tempus cliqiiecceriobiitunc pauperis fuit primns abbas.
millesimonono fundalttm esl cccnobiumBetlense ab (15) Quis fueril Steplmnusrex vix colligi potrst
liildnino de propriqstto. Hic anlem Ililditinus mtper ex historia.
19T S. FULBERTI CABNOTENSISEPISCOII lSi
Jerc oninibusca fes seque nova et hombilis fuit. A ciijus divescharilas de paiiperecensu qiiseqiie.poiest.;
Respondimus itaque longe nobis alitcr videri. Nec illis necessaiia •subministrat. Cseterum ille, cujus.
enim legitime fieri abbalcm, nec debere rccipi qui fratres imporlunitaie depttlsi sunt, ab Hervisp qtip-:
ahbatiam alteriiis, ipso vivente, perambilionem dam, ut aiunt, Briiarinicsc rcgionis cpiscopo, iv
petit, oui a fratribus non eligilur, ct super illos ni- Non. Februar. abbas simulatiis esl in suburbioCar-
liturdominarL Poslremoqui noster neque mpnachus nolensi absente clcro, indigiianle popnlo, legato
sit, neque clericus, et plures habeal lestes cuiialiief arcbiprsesulispalam contradicente ne id fieret, rc-
agitandi qnam roouastice vivendi. Hsecille non gra- clamantibus eliam quibusdani monacbis, qul in loco
lanter accipiens ad comitem redequilal, iramqiie remanserani vero vuitu , viva voce ;alqi)e -regiila'ri;
juvenis idversum nos vchementer iiiflammat. Sed aucloiilate. Sed quid inter furenles ratio ? Sed et'
die quinlo postquam suum ambitnm publicavii, iiunc ille primas in ahbaliie suggcstii, sseculari j>o-'
prscdictus abbas aigriliidinem suiim morle limifat. tenlia frelus, de peracla vicloria sloriosus, facloj-es
Conveniiintad capitulummonachi nosiri, et quidam ej'usabbates , cjjiscopus, atque ipsum papam ain-
canonici, quos ralio poslulabai, admilti. Inlerroga- biendo, ne quid gravius .slaluatur in illum modis
mus an aliqui fratrum incoepio Megenartlifaveant? omniluis elaboral. Jacet interim victa, confusaque
Negant singuli, negaiilomnes.Decrevimusergo quos-?II fratrum exjiulsorum liumilitas , nec esl prscsul in
tlameorum essemitlcndosad comilem,nobis videlieei Galliis, ciijiis"viscera tangat affeclio pietatis, aut
" designalumepiscppum, ul Palris obitum nnntiaa-ojii, zelus sa crse legis inflanimel, ut consurgat ad fran-
etalterius eligcndircgularem precareiitur licen>;am. gendos imjjetus cfrorum, ad relevandas spes dolore
Quibus missis ecce alii duo , Vivianus scilicet et labesceniium. Defuncta etenim esl Dionysii fprli-
Durandus, alter illileralns, alter litterarum male- ludo, non comparct pieias Martini. Tu qiioque de-
sanus inlerprcs, ambo prsepositi, si nulantes causa reliquisli nos, sancle Pater Hilari, qui olim imila-
comnmnis commodi ad obedienlias stias se velle lem EcclesiseSpiritus sancti gladio luebaris. 0 dere-
cxirc, ac ne aliprsHm pergerent si >i interdicente licla, o mcesta, o desolata Galliarum Ecclesia ! quse
decano monasterii. Megenardumlamlenseculi sunt, jam erit spes salutis ulterior ? Ubi amplius afflicta
cui cccptara prscsiiniptionein occuile persuaseranl, Chrisiiani animn respirabit? Hoc nempe solum vel
fetBiesis in prsesentia dpniini Thebbiildiipsuiri Me- niaxime nos confortare videbalur : quod si conliji-
genardum a fratribus peti ac cligi perfide mcntiti gcrel ruinas moenium tuorum resarciri non posse,
sunt. Iloriun stiffragioIsetuscomcs siaiim eiim bacu- licefet saltein ad; firmum adhuc Capilolium mona-
lo pastorali pulilice donat. Quo audito, fratres qiii sticsevitse confugere. Quod eliam si furibus irre-
in clanslro remanseranl, contfa haiicfrandiilentiam(C plare aut impune quibuslibel ambiliosls iiivadere
7,eiodivinse Iegis accincti, libellumreprobaiionis fci- licet, proh dolor! funditns cecitlisti? Unde jam ad
cerunt, alque subscripseniht hujusmbdi: Sciat pm- tc..'f-everleiiSj.venerandePalsr, quem ego cfedo et
his Ecclesia, quia MegehardummonaCliuninoslfimi, video adjuiorem a Domino:nobisesse provisum cum
abbatcro fieri non eligimns, nonlandamus, rion vo- domino ineotuoque iideli Roduljilio deprecor et
luroiis, no;i consentimus: sed reprobamus, refuta- pbtestor pef ea quse tibi d.ita siint sajiientisesarictai
rnus, cl omniuo cohtradicimus. Nosvero de coeno- charisinata, per dnlcedinem fralernse charitalis, si
bio sancti Pelri, quorum nomina scripta sunt, Dii-. quid potes, impugna hostes Domini, fratTes allisos
randus dccanus, Gaudricus, Genesins, Robertus, refove, nec perire sinas inojiia solatii tui, pro qui-
Isembcrtus, Marcuinus, Alveus, Gtiarnefus, Ricbe- bus crediscsse fusum saiiguinem Chrisii. Vale.
tiis, Warinus , Ilerbertus , Evrardus, Benedictus, EPISTOLAIII [olhn II].
Arnulfus,GuaIlerus, BeringeruS, Herbertus, Bcrnar- (Anrio1006.)
diis.Isli ilaque omnessna rioniinaaul subscripserunt,, Domino suo EJSABDO sibi semper venerando Fit-
aiil subscribifecerunt mevidente. Die proxima coniess BERTUS exigttus
Telbaldiis rcdit, se in monaslerium rccipi cum, . Novit, el vere npvit sercnitaiis veslrse prudeniia,
" -
prbccssione prxmandal. Monacbi respondent se li-. quod in ccclesiasticis ofliciis plura srint, in qtiibus
benter hoc agere, si prsesuiiiploremillum non addn- Oiieniales Ecclesiseet noslrx communi obscrvatione
xerit secum. Ille denuo iralus, ipso die tamen susti- sibi respondent. Sunt vero alia in quibus alias ab
riuil setl in sequenti cnm strepitu coinminanlium in,, aliis cullu dispari, et varia observalionc auclivimus
sancli Petri monasteriuni suum Mcgenardum ob- dissonare. Sed nec pauca aul rara snnt, qusc ab aliis
irusit. Ad crijus violeiitum ingressumisancli fratrcss iiecessarioservanda, ab aliis non adeo curanda sesti-
contaminari ipsius communicationelimentes, san> manlur. Nec lamen nos offendil ohservanlirediver-
cluario Domini sahitato, cuiii lacrymis exieruift, silas, ubi fidei non scindiliir unitas. Porro in nmliis
atque refugium alitidnescieiil.es, acl imina princi-- Grseiia ab Hispania, ab illis Roinaiia et Gallicana
palis Ecclesise corifugerunt. lbi quoqm) non invento o discrepatEccIesia. Sed neqne in boc scandalizamur,
' paslore utrinque desertse oves mceslis sesc vocibus s si audimus diversam obscrvatioriem, sed rion di-
consolantur. Sed recipit sancla Maler Domini solila a ' versam fidemin.Christi semper Ecclesiis exslilisse.
pielate'recipit Rodulphus luus dulci benignilate.i. Slct enim rogina Ecclesia a dexlris regis stii in
Tnde transierunt adcoenobiumsancti Palris Berberti,j veslitu deaurato circuiridata varielaie. Nos yei-p.
i93 :EPISTOLiE. 194
tritu ct pervulgata Pa.trum via incendentes, Palrum _.j \ cuisitans, nec etiam signurn aliquod invenire potuit.
memoriam in ralioiiati pecloris nostri, id.estprse- Audiens episcppus ex negligenlia fratris oiiiim pe-
cedeiitium Patrum exempla prse ocutis liabeamus, riculum, omnibus in commuiie fralribus unius rea-
el qua? ratioualiter eos cgisse cognovimus, lenea- tum pcenilendum iiislituil. Ipsum vero fratrem ar-
,nius: ea vero quse spiriluuii consilio ab his ordi- ctioris paenitentise disciplina corrigendum propo-'
nala, spnt etianisi infirniiialis ncslrae ignorantia ad suit. Hac ergo occasione acccpta quserendum ab
plsnuni videre non possiniiis, lemeraiise cavilla- episcppo. seslijn.avi, ,si viderclur sibi salva ordinis
tionis cieijte non rodamus, dum lamen a fide ha'c religione.sanciificaium panem primo aut secundo
Tiequaqtiam.exorbitare sentiifius. Dicit Scriptura : sajictificalipnis die posse totum «imul perciperei
Audi, fili mi, disclplinam pairis lui, etne. dhnilias cjue-mviclebat npn sine periculo posse lanlo tractu
legemmatris tuw (Prov. i, 8). Anle hps. paucns dies teinporis miiiulatim sumere : praeserlim cuin ipse
i!i memiuisse licet, niihi ..vesperlinis horis super- nosset raiissinjos liujus ordinis viros esse, qui in
vcnisli, et repentjna inquisiiioue nie pennovisti, de bac re pervigilem ciiram adhiberent. Hic ille in--
liostia qttam paulo aute promotus ad .sacerdotium crepitans lardioris sensus mei liebetudinem, re-
de lnanu episcopi suscepisli (lu) : quae ralio sil, vi- spondil quidem ita esse quod quserebam, si diiti-
delicet tisque ad quadragesiiiiam dicm usu quoli-,,,R pulis quos ad prsedicalionis ofliciuin Doiuinus mis-
diano consumere, vel qtios.liuj.us rei auctores ha- surus in muntiuiii fuerat, si illis iiiquieus,-adhuc
beieinus. Cui quidcm nisi sacerdotalem in vobis taidis et dubilantibuspoiiiisset suflicere resuscilati
fcveientiam, el in omni genere doclriiise probalain corporis speciem semel vidissc, quam semel visam
sapieiiliam offendere meluissem, respondissem ve- iioluit ab eis repenle siibtrahere, sed per quadra-
'rfecunde quidem, non lemerane, bumilitcr,-uon . gcnoi dies complacitis horis glorificali corporis
procaciter ; respondissein, inquam, tjiipd infelix ca- revelala specie eos lanquam panis coelestissiiavitate
pella quondam respondilovi laniciniuin [meliun la- refecit- Nam,et episcopus qui vices Chrisli ienet,
iiiciiim]<qu3erenli; vel certe videri niibi poteram a saccrdolales viros in plehem subjeclam missurus,
, |)ianisarvis ligna iu silvani vel aquas in mare com- sacri corporis cuchaiisliain per quadragenos clies
jiortafe, auf Minervam, nl aiunt, velie docerc, si smnendam uislribuit, tit dum, verbi gratia, quolidie
huic liomini facerem verba, in quo totius dpctfinse coelestispanis alii)ionia reficiunliiT, tempus illud In
thcsaurum recenditum proiiteor. Sed, eslo, res aliis inentem habcaul, quo per quadraginta dies Dominus
usiiaia, illis familiarem consueludincm, islis parit discipulis apparens, el couvescens desideralse yi-
alniiialioiiem. Putabam et hoc certe omnibus Ec- sionis satiei.ate refecil. Ad hoc e.piscopiresponsum,
clesiis,eateiius assiieium foi'e, ul nutli iioviiin csse C cuin ego familiaritatis aiisu sludiosus. perquiferem
viderelur aut vaniini : hsesitare diutius cocpij ait .numitlem inysterium supplere potuisset panis a
jnihi adliuc codiceni iUiiin unum babeieui quem a picsb.ylero quolidiana culebratioije saci-atus, tili in
naiaii palria inter cseleros tlevexeram, iri quo ejus- ep passionis Dominica et resuscftati corporis et
iiipdi exemplaria continebanlur. Quem tliu qtise- . iiianifestaii--discipulis species , salis fuissCt nobis.
situin, quoniain aul alicui prseslilum,. aut per tot Perpende,'ail, sicut, fili nil, multseEctiesise sunt
lo.orum liiuli.lionem casu amissum non invenio, per universum orbem lerraruin, propler diversa
repetita memoria quse de illo recolo pauca vobis loea, el lamen «na sancta est catbolica Ecciesia,
iutiiuare non gravabor, prsemonsirala occasionc, propier unam fideni :-sic el miillse oblatse propter
qua quondam observanliae hujuscausas el ego quo- vota offei-enlium, unus panis est propter unitatein
que jcijuisieram. Nostri euim episcopi provinciales corporis Chrisli. Nani pauis ab episcopo consecra-
in hujnsmodi rituin omnes consentiunt. Porro nostrpi tus, el panis a prcsbytero sanclificatus in uiium ct
tempore ijuidam inler cscleros ad sacerdoialem gra- ide n .corpus Cliristi li-ansfiindiltir, propler seere-
d;:m adroissus, hosliam quoque sicul ct alii de manu: tain unius operantis'poteutix virtutem. Sed quo-
cpiscopi sUscepit, quani.in pergamcno, in hos ususi damuiodo aliud esse dicitur, quod virginali utero
paralo involtitam quolidiana celebralione solvebal,1;. sanijiia carnecrucis iujuriain suslinuit, de sepuicro
el.portiuucuiajn parvani, juxla , iuslanliuro dicrtim; resurgeus discipulis apparuii, ctijtis incmoriam in
mimeruni computatain sumebat. Accidit vero ut pane presbyteris collato episcopiis agere videtur :
quadam die explelis mysteriis dum vestimenla cumi- aliud quid per mysterium agitur,- dulu episcopj ct
siudone aliaris incaulius colligerel, immemor liosticei ouines sacerdoies in niensa altaris, sub sacrameiuo
sacrae diligeuiiam iiequaquanuadhibens thcsauriim communicalie c;.rnis panem sancium secj-ela oi-a-
tocleslem infelix aiiiillcret. Vcniens ad divei-sorium,, lione quotidie consecrare videnlur, quod ad illiid
qusequcnecessaria curat, transigitur dies in crasti-• -respicil, quod consecrantes nuper ordinali presby-
nuiii, repctitacelebralione frater Ule iiistante horai tcri cum ponlificali oblalione pefcipimit. Nam illud
comniunicaiidibosliamsanclam non inveniens, tur- Dominicum corp.us ex morluis suscitatum, el in
balus niniituri et- coiisternains, sursum deoisuni; eoelislocalum, jain non moriiur, istud sacrainerito- '
(16) Hic fu mentio de hostia tjiise reservabaiur, levit, tamen hoc Fideni nostram conlirmat contra
et iis qui ad sacer.Ioiiu.n proiiiovebanlur dabatur c!e neoteiicoiuin lalsain ppinionem, qui hosliaiii sacraiu
liiauu episcopi, ul usquc a:l quadragesiinain dieni . -ivsei-va'rinoii debereclaiiiitanl.
usn (juotidiaiiccoiisuuierenl. lsa-c consticluJo obs:>-
105 S. FULBERTi CARNQTENSISEPISCOPl J.B.C
•iii-ii, quoliifie liobis inorilur, quotidie nobis rcsur- A <jitoquelsestri Sdelis et amici. vestri Ebali, si di^
git, apparet et coiiiedilnr. Sed riec in hocmeiis fide- vina benigiiilas allubescat.(17), quanla novimus ope
liuin Scandaluni diibielatis debet inctirrere, quod subvenirs paravimus; mittendo Galienr potioues iii
'Chrisluni semel gustata morte jani non ultra mori- et lolidem theriacse diaiessaron ; quae quid valeani,
turum audit, cum carnem assurop i hominis in pa- et modus acceplionis yel servatioiiis earum in teslris
tei-ria gloria sedentem, et hic sanelificalum panem aniidolariis facile reperitur. Vulgagiriem eliam
verum Chfisti corpus audit liouiinari,'dum "et illud pelilam vobis liiiltimus, quamvis selatem vestram
de Virgine assumptum, et istud de materiati et vir- tati jam vomiiu faligari non suadenius , sed eo
-ginali cieatura consecratuni, unus idemqiie arlifex potius si bpus sit allevari, qui frequeriler el siue
Sjiiritus invisibili opeialione in substantiam verse periculo fieri possil oximelle et raphanis vel certe,
carnis li-ansfuridil : carnis videlice non cujtislibel, quod seniori magis conducibile est, moranlem alvum
•sed vere Ghrisli tle qua ipse ait: NM -muriducavefi- laxativis pillulis iiicitari. De quibus ullro vobis fere
tis carnem meain, non habebilisvilam in vobis (Joan. iionaginta' oblatis, cailera bona nostra vestra pu-
VI, 54). Quod utique exponi alio lempore: indiget, late. Valete.
ct fidei oculis intueii. Hoc tantum quoti ad prsesens
EPISTOLA v [vlim I].
liegotium spectat solvamus, quod quideiii ncc subi- B
lis ncc novis adinvenlionibus coristat expositum. (Ante annum 10071)
Nosti populo Hebra'.orum sub Moyse et nianna de • De
tribus quaesunt oece>san'aaJ profectumCtirislianss
coelo per annos quadraginia subioinistralum : qui reigionis.
Moysesdux populi secundis adjtitonbus, sepluaginia Venerabili Palri et domino sibi
viris videlicet de eodem populo-siistentabaiur, per semper umv.ndo
'ADEODADO FCLBERTUS cxiguus'.
•quos forma presbyleroriim exprimituf,'qui nunc in
Ecclesia novilia, ponlificale onus in se suscipienles Inlcr hesterua et secreta colloquia, pt-o srdificaii-
dis fratribus atiliuc infirmis, atqufe noviliis, me ad
regendis populis invigilant. Porro simens de spiiitu
-scribendura lua linjjeriosa coarclaverat auctoritas.
Moysi, illis septuaginla: senioribus' dedil.per.quOs
Ecce habes pauperis quidem ingenii opuseiiluin,
populum sibi comniissum per qnadraginta annos
sed nonignobile fidei monumentiim. In quo quseso
jiulicavit, quia diix noslcr Doiriinis Jesus Christus
discipulis quos ad prsedicalionis pflicium missurus non eloquentise ornaium, sed obedienlise perpeiiiias
fuerat ininundum, spirilualium^doiia charisniatum vola, nee eruditis-auribus seslimes falua verbri
inludil. llli post immolalioiieiiTAgiiipasclialis inanna revelanda, ne pro ruslico slylp saera vilescat ma-
caiitus misso per quadraginta annos sustenlati Q teria; alipquin-de lalibus prsestat siluisse, quaiii
sunt. •Quem cibiim cceleslem, quain suavilatem an- . aliquid incpiiditum edidisse. Incomprehensibilcui
huniana
"gelicaninon per typicas aut umbraiiles figuras, sed • eiiim divini corisiiii allitudinern, saplenlia
indubilalam unionis veritatera repfa^seritat ille Do- puro-cognitionis iiiluilii compfehendefe non potest;
- lninicus cibus, quem per qtiadraginla dieS sumen- tjuia duni mens nOstra ultra se praeclpiiaiiter erigere
dum tanquarii salutis vialicumj pontifex- novis Ec- usque. ad inaccessibilem secrcteriim Dei visioneni
- clesiie culiofibus distribuit, quos suse pasloralis apiTetit, iiifiruiilatis suue obslaculp reverberaia, et
curai vicarios, adjuiores ad eiudieiidam pleiieirisibi • inlra ignoranlise suse angiistias coarclata nec quod
coniiiiissam coiistiluil, ut dum isinm pise oculis . ultra se est valet comprehendere, nec quod inlia.se
babentes degustaht, illuin menle pertraclent, qui de • est seslimare : uude ^criptum esl : Altiora le ne
cruce riiorte triuinpbata ad Palrein ascendit,' dum- qttwsieris, ei profunda consiliorum.ejus, ne invesliga-
lene-
que ascmel ipsis' consecratum corpus percipiunl, . veris (Eccli. m, 22); Posuil (inquit Propheta)
illtim fidei gustu experiantur, per querii quotidie bras/latibuhtm suum (Psal. xvn, 12) : has lenebras
Christus uobis moritur el resurgil, per qitem usqiie mulli perscrutafi incipientes, et aba ex aliis assc-
• atl coiisiimmiUioiiem sseculi manere se nobiscum -rentes, in crassas el palpabiles erroTum tenebras
sunt. Porro niundi sapientia exterius.elo-
polliccliir. Hsec pauca de multis, qiise repetita me- D devoluii ma-
moria, cl liuillo ex tempore dissula licet recitasse, quenlia nilens, inlus vacua a virlutis sapienlia
ad pncsens sufficiaut, duni ego cod ceni de ejusiiiodi nel, semper enim quserit, et nuncjuam. invenit,
- excmplaribus a Romano scfinio prjlatum perlegam. quia proftirida mysteribruin Dei non humanse.dispu-
Vobis facile esl de paucis multa cogitafe, ant certe l.nioni, sed -fidei ocrilis revelantur, siciit Dominus
libi ago, quia abs-
quod irralioiiabiliter factuin vidctur, sanioris consi- in Evangelio ait_: Pdler, gratias
Iii lalione colligere. . condistihwc. sapienlibus. et prudeniibits, el revelasti
- ea parvulis (Matth. xi, 25). Ergo mens htimana cum
EPiSTOLAIV [olhn XLVlll]
• •• (Aimo 1006.) . divinse dispositionis caiisas afgumeniis per se dis-
non
Virltttemngis prwdito qunmprtvdicato prassnli ADAL- culere nonvalet, adhoc quodcompreliendeie
BERONI FULBERTUS. .-valel, reverenter erronea: dispulationis octiltis
Vesli-:e sospilati aniice gratulsiiles, valeludiiii claudat, ncc iiivisibilia ex visibilibus, nec incoifu-
incdicaarie iti Ut in divinis 'itteris , pio tempore Fulbeiius excelluil, fa-
(17).A qua, liumanisciue
'
clus cjuscopiis absiriiuit. ".' ,
, JIJ.7 EPISTCL^E. 198
Tjiibiliacx corruplibilibus jueliri prsesunial, ne-diun \facltts,
, el hubita invetius ui Imrio {Pkiitpp. n,,7).
cxca disputatione clausa pulsat, etoperta non v-idet, Marcipnphantasiam coiporiselnoncorpus confessus
propriis definilionibns captivala, et csecum sensum est in. Christo fuisse. Setl Dominus noster Jcsus
sequens, in erroris praecipilium catlat. Tria si qui- Chrislus.in unitate unius ejusdemque pei-sonse:ex
dem.nobis suntad profectum Cbrislianse religionis diiabus, et in cluabus substantiis, divina scilicet et
proposita , sed ad coiisunuriatam jusliliara perinde bumana subsistens, et miia protulit ut Deus, el
necessaria, ut in his tota humanse salutis sumnia infirma sustinuit ut lioino, ul cum verum Deuiri
consistat : sine liis juslilia iionien habet virtuiis, sublimia opera loqueicntur, veruiii liomiuem flebjlia
. prsemium non habct viiiutis. Ilorum, primum est . demoiislraren',. Deus, iiiquil Al>osto!us,eraiin Cltri-
iiilelligere, et firiJjiter tenere: mysteriura Triiiilatis, slo, munditm reconcilians sibt (II Cor. v, 19), Detis
et unitis verilatem Deilalis. Secundiim salutaris in Chrislo, Filius Dei in filio hominis, divinitas
baplismi ralioiiem nosse velcausam. Tertium in quo .opei-abatur iu lioiiiiiie. Deiiuisveiba liominis : Paler
duo (17') vitse sacramenta, id est, Doiriinici coipoiis major me est (Joan. xiy, 28). Demus Verba -Dei :
et sanguinis cpnlinentur. In his tribus multi nimis /Ego.el Pqter unum sttmus (Joum x, 50).'Lpquatiir
carnaliler intuentes, dum plus. carnalem senstim .in Ctuislo uoslra infirmitas ei condilio. Filius, in-
quam fidei arcana mysteria contemplantur, in abru- ii quil, liominis non habel ubi capul suttm recitnet
ptum perniciosi eriwis prsecipitium devoluti, nec (Matih. vui 20). Inloiiel vox divina : Omriia qttw
rerum verilateni, nec saeramenloruin viriulem per- ihabet Puter niea sunt (Joan. xvi, 15). Quasi hoino
cipjuiit; et ideo ab unitate Ecclesise divisi, duni esurit, quasi Deus quinque homiiium miliia pascil.
iieri nolunt discipuli. veritalis , magistri fiunl erro- Quasi homo dicil : Tristis est anima mea usque ad
ris. Prsetermissa itaque luce veritalis, lenebrbsas morlem.(Matlh. xxvi, 58), quasi Deus conlidciiler
proponuiit caluinnias, el sacras Scriplui-as verbis ail : Nemoiotlet a me animam meam (Joan, x, 18).
sacrilegis nituntur adullerare, aut (18) ftirlivis era- Qtiasl homo in cruce pendel, quasi doiniiiatorlatio-
sionibus recidere, sicul hoc, quod Dominus ait : nem alloquitur : Ilodte mecum eris in paradiso (Lue.
Ego el Paler unutn sunws (Joan. x, 50), Arius di- xxui, 45). Si quis ergo nieiite' caplus tuiius Chri-
cluro de uuitate subslaiiiisp-.intelligere noltiil. Sabel- stum et Deum clicilesse substantise, compugnaiilibus
lius ad personarum proprielalem sumus non retulit; inier serebus, aut soluiri hominein ccelolapsum, aut
el in hoc qiiodail, Patermajor me est (Joan. xiv,28), solum Deuin dicel cruc.ifixuui. Sed nonestiia. Nam
Arius non huinaiiitati, sed divinitati asciipsit, et neque solus Deusinoriem sentire, neque solus homo
ideo indignam vitam digna mprte fiiiivit. Cnjus au- niprtem superare potuisset , qnam evidenlissinia
dilor.es quoniam Spifituin sanctum Deum esse nc- Q ratione, siibstantiaruin distiiictioiie, liomo snscepit,
giibani, de Evangelio eraseruiil illud quod Saivalor ..el Deus vicit. Sed Ajiani, ulranique fprmaiii dislin-
ait : Spirittts est Deus (Joan. iv, 124),el de Hpistoia guere nescienles, qtise eranl Iiominis ad Deum impie
Joannis eraserunl: El omnis Spiriius qui soivit Jt- retulerunt. Nullam iiaque lenentes inter coelesiia
sum, ex Deo nonesl [I Joan. iv, 3). Sictil Nesloritis etterrestria raiioiiem, dum darc proprielafes suas
qui dicebal beatam Virginem non Dei sed homiiiis , partibus nesciunt, quaniiiiii in ipsis ,esl Dei subslan-
lanluin genitriceni, ul aliara personatn hominis l'iam diviserurit, et tltiiu ad sola hominis yerba
- aliam facerel deilalis, neque unum Chfislum in respiciunl.Deunisine inlellecius luiiiinepe.rdidtTiiiil,
Yerbo Dei el carne et anima credens sed separaiim - el Ciccuni sensum in prascipitia ducem sequeutes,
alterUm Filiiim Dei, alterum filiuiii honiinis prsedi- . malueiiiiit cliceie uiinorein Deum, qiiam hominein
eans, et illuin Aposloli locuin ubi dicit: Quod appa- et Deuin. Nobis vero hanc subsianliarum divcrsi-
ruil in: carne vivificaium est in spiritu (I Pelr. i . lateni ex hoc perpendere promptum esl quod alia
18). Quein locuin Macedonius per imiiiulatipneiii est illa nalivitas , vel nalura , in qua, juxta
Seripturae apOslolicumdictum sic voluit definire, id Aposloluiii, Faclus est ex muliere, faclus sub
esl, ul esset Deus apparuit in carne, et in eo quod iege (Galat. iv, 4); alia qua eralin principio apiid
ait jdem Aposlolus : In simiitludinem hominum ]D Detiiu, (19) alia qua creatus ex virgine Maria, hu-'

1, id est,
(17*) Duo vilw sacramenta, id est, Dominici cor- vip.urlji.«Soyu-KTO Sstovw«/i«%«fKTTOVTKS
poris et sariguinis conlinentur. Adverle,leclor, haec - trapezittis malos, qui vetttl monelum , ita divinttsn
verba : Ne jmtes revera duo esse saciaincnla ccupus dogma perveriunt el adulterant, Quaui icciius luba
ct sanguis Christi Doiiiini. D. Thom. si quidem p. illa Romai.i sermo.iis Latinaeqtie eioqiientiie fifib-
iii, art. 2, q. 75, quserens ulruin"sacfaiiienlum danus, hoc esi Hilarius ad Consl, Aug. : Ctttltoliats
eucliarislise sit unuiii vel plura, resp. quod maieria- sum, inquil, nolo esse hwreiictis ; Chrhtiauussum,
liter sunt jdura signa, setl formaliier el prefeciive : non Aiianiis. Et.mihi nielius esl in lioc sa-culo mori
tinuiii sacraiiienlum, in quanluni ex eis perficilur ui:a quam, alicitjus privali potentia dominanle, cusiam
refeciio. veritalis dignitalcm corrumpere.
(18) Furlivis erasionibus rechiere. Sic solcnl hae- (19-) Aita qna creaitis ex Virgine Mdria. H!c ver-
reiici. D. Hil. ad Corisl. Aug. sic aii : Al nttuc qui bum cre/iius sumitiii- iiupioprie, id est formaius aiil
Ariqna et pestijera contagtone ir.quhtc.li sunt, non nattts. Recle s-iquidemBeda Ven. lib. iv iu Liicam,
ccssnnl orc impio ei suciilego aninto Ecangeliontm Chris.ns, inquil, conceptus ex uiero virginttli car-
ssnceriliiiem corruiitjiere. Et Synesius e|»ist. 5 aj)- nem iion de uiitilo, uon uliunde, scd meiemd traxit
pellal haereiicos, TOK7r5?tT«; noiminrj;, TOVJxa-i.-mp ex curne.
"M -, S. FULBERTI CARNOTENSiS EPiSCOPl 130
niilialns ih leria, alia qtia sine inilio iiianens crea- A j sensibus nostris, liiemoiiam susenioriis et sejiultura;
Vit ca-hiin cl lerram, alia q.ua tlieiiurln moerpre atque eiiam resurrectionis iiisculpens, ineffabilia
doliiisse, in lassiludine dormisse. inedia esurisse coiitulit baplisirii munera, per quse superveniente
flevisse, alia qua dicitur paralyiicos cufasse, per primse originis fine, ei cominortui et intra sacrtim
qiiam nesciens gressum jubetur incedere, solutus in -gurgilem consepulti, demersi: resurgeremus , vita
inuliere sanguis Venarum sislitur, caecusa nativitate emergenle criminibus. "Videquid agit artifex mise.;
HJiirtiiiialur, imperio lumeiites fliietus solidanlur, ricordise. Tale libi invenil tumuli genus, qiio sciret
inortui suscitantur. Qusecuni ita sint, Christum in peccata sepelire, et peccatorem nesciret obriiere>
- diiabus "substanliis consistcntem unum
eumdemque • ut descendente homine in fontcm, tanquam in sepu'?
- Dcuni verum, cumdeinque liominem veriim esse crum
deliclorum, reiis'exifet ad pPrliim, ct sola
f.ilealur ueccsse esl, quisquis reli;jionis Chrislianse pateientuf dclicla naufragiumi Proinde aqua ct
iion vult inaniter, imo damnabililer poriare voca- Spiritus sancltis sociantur causis, sed beneficiis
bultim. Ita ulriusque naiurse vcrita e sefvata, verum scparanlur. Requiritur sane in baptismatis sacra-
Cluistum in virlutibus ct passionibus nec confundat nienlis aqua propter sepulluram, Spiritus sanctns
iides vera ncc dividal, quia personalis unitas in eo propiervitam seternain. Remove Crca'.oris nomeii,
divisioncin uon rccipit, et ulriusque naturse veritas B 1 el non habet creatura quod prseslct. Hsec siiniliin-
inconfiisa persistit. Non enim alter Deus,alter hoino, dinem moriis imitalur, il.Ieveritalem salutis operar
sed, unus idemque Chrisius Deusj homo. Profecto tur. Sed fortasse ad credendum . proposilis nions
idem Deus Chrislus est> qui morlein sua rlivinitate liinbat, uisi testimoniorum sequaiuf atit-torilas.
destruxit. ldem quippe Dei Fllius, qui divinilate Audi igitur Apostolum ad Romanos. An i/jnoralis
liioii non potuiljCanie mortuus esl, quarri morlalera quia quicunquebapljzali sitmus in Chris.o , in morte
Deus iiuiiioitalis accepil; etideui Ghiistus Dei Fi- ipstus baplizali sUmus? Gonseputtienim sitnnts cnm
' lius carne moftuus
resiiii-exil, quk immoiialiiatem illo pcr baptismum in morlcm,. ut quonwdo Chrislus
sua; divinitatis carrie moituus noii amisit. resurrexii a morluis per gloriam Patris.ila el nos
Sed dehcicdictum satis pro inodulo iiosifoa^slima- in novilaievilw. ambuiemus (Rom, vi, 5, A), et ciim
lniis, noii quibuslibet, sed quibus in Scripturis ver- dixissel, consepulli inagnifice adjecil : Si. inquit,
saiur sludiosa devolio. Nobis plaue ea' singularis comptanlatifacli sumus simililudinimortis ejus,simul
iiistal inientio, ut, quoniam compcrimus aliqtios et resurreclionis eriinu.s (Ibid., 5,). Sicut ergo Do-
' uiiiiis carnaliter inluenles
qiKCdamhorum iii quibus minus nosler Jesus Chrisius tribu.s diebus, ct tribus
iiOitnc salulis mysterium consial, tariquam inania noclibus corporaliter sub terrse sopulcro condilns
' aul oliosa dcpulare, hps a lam pcniiciosic opiriionis *-*fuisse describitur, elhomo ila stib cognalo lerrsc
vaiiitate revocatos permoneremus in rebus sacra- elemenlo t-riiiavice demersusoperilur.ac sic vitalis
' incnlariis non tantiini
qu;e videnlur speelare, qiian- imilatioiie mysterii dnmciemergitur sepelituf, duii)
tiiiii irivisibilein iiiyslerioruiii po entiain fideliter eJiicilur suscitatui-, Iutej; liaec qiiiil ad hsec aqua, e.l
''astimafe. Quid cniiii atl fidem venientes prolicere qiiid Spiiitus s.inctus opere.tur adverte. Aqua velut
-.arbilfainur, si nibjl iillra quam quod visibilibus morieniem deducil-in uimuluin , Spiritus .saiictHs
=molibus agilnr, regenerantis gi-alia;prseslet effectus? vclut resurgentem pcrducit ad ctr.lum. Ulium-vero
Scimus el vcre seimus, nosprima iiativilalepollutos, homo baptizel , an Deus ; ratio ipsa declarat.
. secunda nativitaie uiiiiidalos,;piima nativitaie capti- Nam cum peccatore baptizajite peccata donentur,
vo3,sccuiidanativitale liberos; prima naiiviialelerrc- dum noniiunquam criininoso, baplismi niysteiium
iios.secuiidiinalivitate ccelesios;priuisenalivitatis vitio celebranle, ci-imina remittuntur, hic homo qui
carnales.secuiiilaciialivitalislieiieficiospiriluales; pcr videtur conferre quod no:i habet , uiique laiiti
illam filiosii-a?,peristamfiliosgralisc. Proinde quidquid . muneris non anclor, sed minisler iutciligiiur,
sactissiiiius ail : Qui me
pravuin tjuisque concijril adversus sacri haplisini unde etiam Baptisla ipse
• reverentiam, sciat refuiuli in Dei injuriam, cjui ait: . tnhit baplizare ipse mihi dixil : Sttper quem videris
' iVisi descendentemet maneniem super
ijiiis renflUisfueril ex aqua el fpirilu non polesi Spirilum sanclum
inlrme in regmtm Dei (Joun. m, S). Salularis igiinr cum, hicesl qui bapiizalin Spirilusanclo(Joan. 1,55).
disci|din;c gratia est, .baptismi ralionem nosse vel Quod nimiruni ipsa. baplizaiilis verba ministri pa-
«atisain, sicut Apostolus ait: Si enim moriui sumus tejiter insinuanl, curo bapiismi sacra inuiiefa non a
cum Christo,.credimiis quia simnliivemus cumChti- se arroganler dari, sed ab ipso Deo ancioie profile-
. slo. (Joan. vt, 8). Coiinnori enim cum Christo, ct Un; sub verbjs hujusmodi: Deus qni le regenerami
sepeliri ad lioc lencfil, ut cum illo resurgere possi- ex aqua el spirilu, ipse te tinil chrisntale satulis. JSOJI
liitis, et cum illo vivere. Sed dicis mibi : Quomodoi igitur atidiendi sunr, qui dicunt ad fidem nostriim
lioc tjuod ad defciiiclosperiinel, in viventibtis possil, vcuienles, specialiler ab> tiomine Laptizari , vii
iinpleri? Dominus nosler .Jesus Christus bciieficiai Chrislianos primum aut. catechumenos bapiiza-
;«abis sua pro noslra salute commendans,'et solLcit.e : tos (20) : auoi auiderii hasretic: de BaDtisla Joanne
(20) .Catecliumenosbaptizutos. Noiinulla videntur iisurpabanl, sic ssepius iu co:islilulionibus CarPli
-deesse, el rcver.t senstis non coli-.eret. llabeliii' in . Magni icpeiitur.
ea,ie:ii jioii(j'u»i'baptismu. Sic Palfcs olim in neuiroi
~'" ; . EPISTOLJE 202
2n,
intelligi volnnl. Sed quis cnni catecliuiTienumdicere A . viclitexpiamenta, ut, quia-cprpus suum, quod sehicl
audeal? qui, adhuc in ulero matris, Spirilu sancto pro uobis offerebat in jirelium, paulb posl a noslris
est replelus, qui graliam antevitam, benediciionem visibus sublalurus. fuerat in ccelum, ne sublati cor-
meruit baurire antequam lucem?qui, ad baptisiiium poris fraudai-emur prsesenti munimine, corporis ni-
et sanguiiiis sui pignus satutare nobis
prseelectus a Domino, ipso baptismi ofiicio est san- hiiominus
ctificalus : quod q.uidem baplismum stib Trinitalis reliquil, non inanis mysterii. symboluin, sed com-
sacramento facium legitur; dicenie enim Domino : paginante Spirilu sanclo corpus Ghristi verum,quod
Hic est Filius meus dileclus (Matth. XVJI,S), Pater quotidiana venei-alione, sub visibili creaiurse lbrma
in voce, Spirilus sanctus in specie col.umbae,Filius invisibiliter virtus secreta in sacris solemnibus ope-
adfuisse probatur in corpore. Postreiiio de cale- ratur. De quo subhora passionis suse ipse lamil ari-
chumeno Baptista non nos, sed ipsum baptismalis bus suis ail: Hocest corpus meum(Mailh. xxvi, 26);
calumniantur aucterem.. Nostrum yero baplismum elpaulopost: Hicest tanguhmeus Novi Tttlamenii,
conditor ac redeniplor insliluit dicens : lte, baptizate qui pro vobit fundelur (Ibid., 28); el aliLi : Qiii
omnes gentes in nomine Pairis, el Fii.i, et Spirilut manducal meam carnem, et bibit meitm sanguiriem,
sancii (Matih. xxviii, 19). In quo sanemysterio, in me manet, et ego in eo (Joan. vi, 55, 57). Qua veri
S
Spirilus sanctus Patri et-Filio inseparabili societate magistri auctoritate animati, dum corpori et san-
cpnnectitur, et prppterea in Christo renati merilo guini ejus communicanius, audenler fatemur nos
eum vitse.auctorem credunt, sine quo omnino cele- in corpus illius transfundi, et ipsumin nobismanere.
brari vjtse sacrameuta non possunt. Ipse enim coele'- In nobis ipsum manere dico, non solum per concor-
stium charismatum auctor, ipse spiritualium mune- ; diam volunlatis, sed etiam per naturse uniise vcriia1--
rum dispensator, ipse criminum absolutor et pecca- tem. Si enim Yerbum caro factum est, et uos veie
torum remissof. Quem enim vides naturse debita Verbum carnem cibo Dominico stimimus, qiioinodo
laxare, auctorem cognoscenatura>.Sic enim Spiritus non naluraiiter Christus in nobis manere existi-
sanclus ita unius est cura Patrepotentiss, ut, in ejus mandus est? qui et nalurara carnis nostrse jam in-
comparatione, nihil amplius .patenise possit ascribi separabitem sibi homo natus assumpsit, etnaluram
glorise vel.naturse. » carnis susead nalurarn seternitatis sub sacramenlo
Jam nuncad illuclDominici corporis et sanguinis nobis communicandsecarnis admiscuil? Ita ergo in
transeamus venerabile, sacfamentum, quod quidem Dc<osumus, quia etiiiChristo Pater est et Cbristus
tantum formidabile est.ad loquendum: quantiim non in riobis est. Cumvero in re omni sint erga nos
lerrenum, sed coeleste est niysterium; non humanse insestimabilesdiviliseDei, adeo ut maj'estate abf.con-
, sestimationi cpriiparabile, fied admirabile; non dis- "tlila corruptibile pro uobis curpus inducrit; conlu-
putandum, sed nietuendiiiiii Du quo silere politis meliis et passionihus subdiderit, quo ppem. ferret
sestimaveram quam tenieraria, dispulatipne indigne assumptp lipiniiii; quid indigniim Deo JutJicari
aliquiddefinife; quia cpelestisaltitudomysteriiplane pplest, qui uteruni Virginis subiit,, si virginibus
npn valetpfliciplingusecprruptibilis exponi. Est eniiii crealis infuiidilur? quse licct simpHcis nalura) patiio
iriysterium:fide np.n specie'sesiiinandum, non visu ante prxferant iraaginem, poslmo.dum coelestis, ubi
cprporep, sed spirilu intuendum. Cui quidem ad sanctificatione inspirala majesias vera diffunclitur,
u.sum profuit.Tion supersliliosa mortalium cultura, et qusesubstantia pariis et vini apparebat exterius,
sed ccelest'is• disciplinse magistra aucloritas, n.pn jam corpus Cliristi et sanguis iit interius.; Gusta
doclrina humaiia, sed institutip,divina. Cujus potentis igifur ,'e.l vide quam suavis cibus, et pergusla quid
m^sterii^secretum quandoquidem ratiorerum mole sapit. Sapit, ni fallof, cibum illum angelicum ha-
victa comprehendere npn vaiet, huc lantuin fides bentem inlra se mystici gaporis delectamenlum,.-iion
teneat.quia quidquid inter honiines Deus egit au.t qupd pre dlscernas, sed quod, affectuiiiteiioii clc/-
pertulit, causa servandi liumani„generis vel repa- giisfes. Exere paialum fulei, dilata fauces spei, vi-
randi gralia fuit :.in qup-beneficiasua, quseab initip D scera cbarilatis extende, el sume panem vilse, jule-
dederat, sic semper dilexit, ut, nostris matis licet rioris hominis alimentum, non arte pistoria fernien-
offensus,pronior semper ad indulgenliam foret qiiam talum, sed incarnalse deitatis yitale ptilmentum.
ad viridictanii lnde est quod damnaiionis nostrse Sume nihiluminus vinum noii sordido cnllore calca-
proscriptionem, quam prinii parenlis transgressio lum, sed de torculari crcicis expressum. Gusta,
miserabiliter in posteros transfuderat, evacuare inquam, coelestis pabuli suaviialero, sed ne naiisecs
dispoilens, carnis nostrse morlicinium suscepil, per terreni germinis saporem. Dc fide elenim interioris
quara immorialismoriendocaplivitalisnoslrsecausam homiiiis procedit divini gustus saporis, dum certe
soivisset. Inde est quod,;reparatam hura.aiiseoriginis per salularis eucharistise infusionein influit ChiiSlus
'
dignitatemsciens semper diabolum invidere, et ne- in viscera animse sumenlis, quem diva mens caslis
quitise.suse arte quxrere qualiter hpminem a sui pen.etralibusin ea videlicef forma suscipit, qua sub
ypIuritateCondilprisavertefet,et anliquse.perditioni, ipsa recordatiorie mysterii Spiritu revelante sibi
si fas esset, obnoxium redderet: defeclum noslrse prsesentim irituetur, iiifanieiri, arit ar.i crucis im-
fragilitalis-miseratus, adversusquotidianas noslrse ' molatuijj, aut sepulcfp quiCsCeiilcm,aut cerle calcata
prolapsionis offensas,sacfi(icii placabilis nobis pfo- ijiorte resurgenlem, sive supra cpelps e.vc-ciHinin ,
"
PATBOL.LXLI. 7 -
203 S. FULBEKTICARNOTENSISEPISCOPI S~ „ >'"N m
glofia Patris sublimem. Juxla quas speCiesChrislus \ coeleslis artificium.vide regenersiWs g,a lsemirabile
gralum communicaiiiis intrans habitaculum, tot, ut sacrainenlum, et adverte in islis iitiperiosum Verbi
ita dicara, suavitatis odoribus mentem reficil, quot operantis opificium, cujus nulu rerum elemenla, de
formis inlimse revelationis oculus meditantis etim nihllo in hanc mundi formam mutabili ordine com-
VBerueritintueri. j paginala, inexplicabilem ejus potentiam ipsa suse
Nec vapura libi videatur quod juxta ahimse desi- pulchritudinis specie testantur. Si ergo Deum omiiia
defanlis Inluilum dicimus Christum formari intra posse credis, et hoc consequitur ut credas; nee
prsecordia communiCantis, cum non riescias palres humanis disputationibus discernerecuriosusiusistcs,-
nostros veleris eremi solitudinem peragranles pasti- si crealuras quas de nihilo potuit creare, has ipsas
bus refectos ; quibus imber fecundusjcibum unicelo- mullomagisvaleaiinexcellenliorisnalursedignitatem
rcm, sed diversi saporis intulit, et juxla singulorum converlere, et in sui cOrporis subslaniiam transfun-
appeiiiiim infundebat saporis varii obleciamenla: ut dere. Mullo niagis dico, non quod infirmioris poten-
quidquid avidilas concupisceret, occulla largitoris tise in rebus creandis quam immutandis fuisset.
dispensatio subinferret; quibus prsebebat guslus, Sed humanse opinioni usuale, non divinse rationi
quod ignorabat aspeclus, quia aliud erat quod vide- comparabile. Ideo fides prse oinnibus bonis summnm
batur, et aliud sumebalur; Desiste igilur mirari: B 1 merilum esl; hsecte inducat ad credendum, le con-
quod legis manna sub uinbra signabat.hoc Dominici sccranlis polenlia roboret ad sumendum. Promittit
corporis pandit ^verilas patefacta; in quo deifica digne sumenlibus beatse spem immortalitatis; judi-
niajeslas miseranter nostrseinfirmilaticondescendit, cium miualur indignis, ut est illud Apostoli: Qui
ut, quo alimenli -genere corpora aluntur humana, manducal el bibit indigne, judiciiim sibi manducat et
idemin corporesensualiler sapiat,sedDeusinpectore bibit (I Cor. xi, 29). Quo multi,sceleruni suorum
perficiat, sicut ipse ait-- Qui manducat me, ipse vivel coiiscicntiam perhoi-rentes altentius, se longe faciuu'
propter me. Hic est panis quide ccelodescendil.Non a sacramenlo vilce, non altendenles quam terribi-
licut manducaverunt palres vestri mqnna in deserto liler Dominus comminatur, dicens : Nisi manduca-
ct mortni sttnt. Qui manducat hunc.panem,vivel in veritii carnem filii hominiset biberitisejussanguinem,
aternum. Et panis quem ego dabo, caro mea est pro non habebitis vitam i«t vobis (Joan. vi, 5i). Quod
mundi vita(Joan. vi, 58). Jaro jam procul removendus aliernantium causarum judicium inluentibus, summa
esl totius lubriea: scrupuius dubielalis : cum is qui vigilantia est adltibenda ut emendatis actibus nec
est auclor rouneris, teslis est vcntatis. Dubitari indigne sumant, nec perniciose refugiant.
elenim nefas est ad cujus nutum cuncta subito ex EPISTOLA VI [olim VI].
nihilo substilerurit, si, pari petenlia, in spirilualibus C (Anno 1008.)
sacrameniis tsrrena materies, naluice el genefis sui JVo(onolus R. FcLBERTDS.
meritum transcendens, in Christi substanliam coiu- Hoc a vobis exigo : securitatem de mea vita et
niutetur, cum ipse dical: Hoc esl corpus meum; et membris, et lerra quam habes fhabeo?],velper vestrura
paulp pcsl: Hic ett. sanguis meus. Sed hanc DeL consilium acquiram. De auxilio vestro contfa omnes
possibilitatem cestimalio liumana non capit, nisi te- homines, salva fidelilate Roberti, de receptu Vindo-
ipsum, quicunque es, disculias, qualiter de massa nici castri ad meum usum et meorum fidelium, ijtii
perdilionis factus es in populum acquisitionis, et vobis assecurabunt illud; commendationem vestro-
de vase irse prodisli vas misericordiae: ut qui paulo rum militum, qui denostro casamento (20') beneficium
anle fueras alienus a vita, peregrinus a venia, tenent, salva fidelitale vestra; juslitiam de queri-
subito initiatus Christi legibus, et salutaribus myste- monia Sanclionis et Huberti, et dequerimoniis ca-
riis innovatus, iu corpus Ecclesise, non naturse pri- nonicorum Ecclesise nostrse, et de legibus alriorum
vilegip.sedfidei pretiptransisli.nullo mplis ccrporese nostroium. Si bsec facere vultis, paratus sum con-
addilamento, te ipso major faclus es : invisibilis venlioneni quam vobiscum inii obsefvare; si npii
quanlitatis augmento, in exlerieribus idem es.ln _ vultis, nplite me ilinere fatigare. Valete.
Inlerieribus longe alter es. Sicque de servp filius EPISTOLA VII [olim "VH.l
effectus, prseterita vilitate deppsila, jiovam subitp (Anno 1008.)
induisti dignitalem, ut non soluin hseres, sed cprpus Gloria el honore digno patri et archiepiscopo suo
Chrisli factus, Deum in cerppre tuo pertares. Qtise LEUTHERICO (21) FCLBERTUS humilis episcopuscum
venerabili CenomanensiumepiscopoAvisgaudosa-
res tanlse novitatis, .tantse dignilalis, lam subitse lulem.
tnutationis preliura? Vide in omuibus niisericordise Scienles ves habere zelum diyinse legis, nec mi-
(20*) Militum qui de noslro cdsamentobeneficium tnisil exercilum suum cum Leulhericd archiep. Seno-
tenent. Casamentum oritur a noniine casa, unde nensi et Haynaldoepiscop. Parisiens. ad obsidendam
casates, servi et domeslici, casamehtum, domus ru- urbem Senonensem et capiendum non Bernardum
stica. Gal. ferme.
' ln const. Caroli Magni ha?c verba lyrannuin, sed Regnoldumfilium From. comilis. Et
reperiunlur. , ' j" tandem capta est consilio Raynal. episc. Paris. Fil
(2i)Hjc ponitnr in tabulis .Dempjcharissexagesi- autem nicntie Avisgaudi episcop.'Cenomanensis qui
mus secundus. Obiit annolOSl, qui sedem suscepit id labulis Democh. vocatur Avisgaudus eteslvice-
anno 1000. De ipso sic legitur in vjetefi manuscrip. siinus oclavus.
Chronic. : Anno millesimb detimo quixrio,res Rob.
205 EPISTOLJE. 206
nus opituiari velle quam debere fratribus veslris, \j EPISTOLA X p>/iiBXIX].
sed el plurimum posse; fidueialiler a vobis auxilium (Anno 1008.)
petimus in necessitatibus nostris, in prsecursorem FULBERTDS Dei gralia episcopusGUNTARTO HIIBERTO
Aniichrisli Hebertum cemitem Cenom., qui sedem «tcecotniit, BOGERIO, BUCARDO, HUGONI fitio Hugo-
nis, OTREDO, HAMELINO, HUGONI filio Herbrandi, et
episcopalem ejusdem civitatis everlere nililur. Epi- ttxori Guismandi, el omnibusillis qui tenent casa-
scopum enim prsediclum videlicet Avisgauduin in mentmm sanclw Mariw Carnotensis Ecclesiw pet
ea cum pace manere non sinU : domos ejus et ler- donum Reginaldiepiscopi,
Voco vos et admoneo ex parte Dei et sanclse
ras, et fruges et omnia victualia, insuper et prse-
beudas canonicas Eoclesisepervasil. Hsec itaque vos Marise et nostra, ul infra proximum Pascha ve-
ad vivum sentire volumus, nisuqtie iiidissimulalo niatis ad nos, aut,nostrum servitium facere, aul de
vesiris casamentis legilimam ralionem reddere. Quod
propellere : et ut facilem modum haboat peiitio no-
stra, precamur vos illi comiuonitorium scribere, ut si non fecerilis, excommunicabo vos proplcr contu-
jam dicto episcopo sua reddat, et eum in pace vivere meliani vestram, et interdicam ut non audialis divi-
sinat. Alioquin pro certo noverit se a vobis et suf- num oflicium, nec vivi recipiatis conimuiiionem,
fraganeis vestris excominunicatum iri, ex illo die neque mortui sepulluram. Quin etiam casteilum
B
quo eurii exeothmunicaveril Avisgaudus episcopus. Vindocinium et territorium ejus analhemaljzabo,
Commonilorium autem quod illi saerilego vestra ut in eis divinum officium non celebrelur, neque
morluus sepeliatur. Postea vero ipsa casamerita quas
dignatio mittet, nobis transcribi volumus, et mitli.
Vale in infinitum, angeius magni consilii le, consule lenelis aul uni aut pluribus dabo, ultra etiam vo-
biscum de illis non concordabo.Deus vos convertal;,
Christn, servet.
' filii mei.
EPISTOLA "VIII[otim IX].
EPISTOLA XI [olim XXIII.
(Ciica annuin 1008.) • " • (Anno 1008.)
Dei
F-ULBERTUS, gratia Carnotensis episcopus, domino Dilectissimopatri ei arcltiepiscopo suo LEUTHERJCO,
II., Turonehsium subdecano sibi dileclissimo,gra- FULBERTUS Deigratia Carnotensis episcopu/sora*
tiam el benediclionemDei% lionis suffragium,
Cum vestrair. charitatern- noverim plurimis in Multuin amoris atque fidelitalis tibi, Pater, me
obsequiis libenter mihi paruisse, adhuc eliam parere debere censeo, per cujus manum a Deo beuedictio-
eupientem, vix [objsalielatem cedere, inaiido vobis neni et sacram unctionem accepi. Uiide aniraus mens
obnixe precans ut accingainini ad causam quam ex- ita pendet ex luo, ut quidquid te justa ratione aut
u
pojio. Apud vos morabaiur olim quidam bPnorum conirislat aut hitarat, idem rife si resciscam simili
extortor, legiim contortor, Girardus nomine , quj modo afliciat. Congratulor itaque libi super iuveijiis
susceptum unum caballum a famulo npslro Deo- sacris:et Deo, quia tempore tuo revelare maluit,
dato debuit comparare triginta dtiobus solidis,-pro pronus' gratias ago. Deinde vero quod
arrliaboiie datis duodecim nummis, cumque reliquos casatum Ecclesiaenostrse tibi Arnulphum
tuisque scripsisti inju-r
speraret Deodalus ad prsefixum terminum se rect- rium, segre contra illum et accepi et fero. Unde
plurum, fefellit eum ille subdolus, a nobis Turonem mox ad viilam Alogiam, ubi tunc esse dicebatur,
profugiens, nec equum poslea nec pretium remit- misi legatum meum, sed in alias partes abieraL-
tensvquamviseumDeodalusssepeutrumlibetagereper Uxor lamen ejus mihi remandavit quod, ubi redierit,
legalos poslulaverit. Hac de causa milto ad vos statim ad me veniel. Quod si veniens libi .safisfacere
unum ex nostris hominibus, qui ipsum Girardum voluerit, pernieas litleras scies. Alioquin ultra ter-
noltim vobis faciat, in aiidienliaque vestra vice minum qui a te prsefixus est, in nostfa communione
Deodali hanc ipsi querelam inleridat, qualibet lege non erit. Simoniacum vero presbylefrim, de
censueritis revincturus eum, si forie, ut eslimpurus,"; mihi mandasti, in dioecesim prdinaloris sui quo
dissiinulaverit se rem istam scire, aut si ita esse, y suadeo; aut, si in tua. manserit, ab oMcio repelfi
suspendi,
*liam negaverit. Deinceps talem in eum qualem jusi ne
i Ecclesiajtuaecandorimmundsebseresisconlagione
poscit, date, quaeso, senientiam, ut vel Deodato rem sordescat. Vale, Paler optime, filii lui memqr.
suani legaliter solvat, yel debitas. pcenas luat. Yi-
' EPISTOLA XII lolim XXIV.]
geat semper alacritas vestfa./ (Anno 1008 vel'1009.)
EPISTOLAIX [olim X] Dileclissimo pairi et archiepiscoposuo LEUTUERJCO
FULBERTUS Dei ,
graiia Carnotensium episcepttssuf-
(Circa aiinum 1008.) ' fragium oralionis et obsequiumfidelitatis.
Palri el consacerdbti stto FULBERTUS.
Arnulphum fidelem meum arguendo conveni tia
Crede, Pater, nullam mecomposiliohem unguenlii his injuriis undemilii querimoniam scripsistis. Sed
laborasse, postquam ad ordinem episcopalem ac- ille respondit se non diffugere judicium; sponte ve»
cessi, quod lamen pauxilluin ex dono cujusdam me- niretad placilum. Unde per consilium et suasum
dici supererat, mihi^fraudaus tibi largior, rpgaloso- ejus tptam hanc causam in veslram dispositionerii
spitatis auctore Chrislo ut libi illud faciat salutae. niiuimus, ut constituatis diena, quo vos. et nos, et
Yale, •aliiquorum inlercst, convenire possimus, ju^ta ca-
207 S. EULBERTI CARNOTENSISEPISCOPl 208
slellum Ebrse, videlicet siiper jpsarii lCrram sancti A dim naufragus demcrgeris. Regat te manu!} valicla
Benedicti, de qua conteniio est. Arnulplius enim in omnipoienlis Domini".Vale.
expeditionem cum Odone comite proficisci conslituit. EPISTOLA XVI [oiim LXXIH].
Untle vos lalem diem prsescribere opjrtel, ut et il!e - (Circa annum 100_8.) '
de expeditione possit esse reversus, et ego meis FULBERTUS Dei gratia Carnqtensium episcopus G&U-
negotiis exoccupatus. possim vobis oCcurrere. Vale. SLINOabbati regulariter agere.
EPISTOLA XIII [dtim XXV.] Prsesul Aurelianoruni, qui vos excommunicavit, -
' ' coepiscepps SUPSidem facere poscit. At cgo, cprre-
(Anno 1008 aut 1D09.)
Sancto et venerabili iuo LEUTHEWCO, FULBERTUSctionisvestrse non expers in Kalcnd. Octob. ei re-
episcoporuin hurhillimus <idelitalis affecium et spectum dedi. Unde nuiic,-frater, commonea ul,
obseqtiiiim. gradus Inimilitaiis interini vel tisque ad lerlium re-
De presbylero vestrp ab alio episcopo per pecu- legendo
episcopo vestro subjiciamini, sicut decel.
niam ordinato, ex auctoritale-sanciorum canonum Aut si vobis rion ita faciendum
esseyidetur, curfieii
lale vobis cousilium donp. Primuin degradetui'; non debeat rationem nobis intimare non
pigeal. Ego
deinde, ab Ecclesia separalus, duobus annis severa enim neque legem neque modum raiiocinalioiiis iri-
poeniienlia uiullelur,ut honoris gradus, quos prelio B venire possum, qui vos a jugo subjeclionis hujus
taxaveral, lacry mis cpnquirere et reparare centen- absolvat. At si quis alius prseter ves invenisse fatea-
dat. Postea , si digne poeniluerit, restauretur. Hsec tur, nevnni illum rhetprem de ccele roagis eecidisse -
vero quse diximus, cum in aliis locis lum satis ex- "quam descendisse crediderim, Videte. ne
quis vos
presse invenietis in canenp Tpletand n.cap. 9. Cse- seducat inanibus verbis.
terum rebaptizaliones et reordinationes fieri,' cano- EPISTOLA XVII [olim XLI]. •
nes velarit. Pr.oplerea.depositum non reordinabitis,
(Circaanuuinl008.)
sed reddeiis ei suos gradus.per instfumenta et per Fralri el coepiscoposuo FULCONI FULBERTUS.
vestimenta quse ad ipsos gradiis pertinent, ita di- Qucd ad prsesens vcstrum placilum," non adeo de
cendo : Reddo libi gradum ostiarii, et cselera. In inalitia huj'us lemporis ortse diflicultates bbsistunt,
nomine Palris, et Filii el Spiritus sancti. Novissinie vobis expOnendseper otium; sed quod prsesens dice-
autem bencdictione Isetificabitis eum sic CQnclti- rem', per hos apiCes sigriificare Curavi. Defensores
dendp : Benedictio Dei Palris, et Eilii.et Spiritus legum paucos, impugnatores vero plures essevide-
sancli super le idescendat, ut sis confirmatus in tis. Quin etiam domiriusiiosler fex, cum summum
ofdine sacerdotali, et offeras placabiles bostias j>ro juslitise Caput iiicumblt, perfidia fnalorum sic cir-
peccatis aique pffensioriibus poputi omnipotenti u cumvenlus est, iit ad prsesens neque se vindicare,
Deo, cui csl bonor et glcria in ssecula sseculorum. neque nos ut oporiet adjuvare prsevaleat.Non hsec
Amen. . idcirco dixerim, ut fortiludinem animi vesifi fran -
EPISTOLA XIV [olim XXVI.] gere velim, sed ut sana discretione causam vestfam
(Circa annum 1008.) traciare meiriirieritis. Igitur Si abbas sancli Beiie-
Plurima scientia et sanctilale^pollentipatri.et archi- dicti de veslro contemptu ciiipam suam recognove-
' nisepiscopo LEUTHERICO, utinam Dei parvulus oratio- rit, ct illam
deinceps subjectiobem promiserit qu-.e
suffragium. , vobis canonice, debetur, hortor et suadeo ut recipia-
Quod adversarium nostrum Gozonem excommu- lis; sacramenta vero, et cseiefa.qusead niundanam
nicasiis, a Domino mercedem, et a nobis fideles gfa- legem pertinent, prbpler amprem regis dpinini riiis-
tiashabealis. Hoc enim faciendo, et Domino prse- sa facialis, ut reHgionem
magis quam ssecularemam-
buistis obsequiiim, et veslro discraiilo dileclioiiis bitionemvos sectari cognoscat. AtVi abbas in taniam
iildiciurti. Quapropler si me vestra dignatie de hac ac superblam intuniuerit, iit ipsam quoque subjectio-
de alia causa regavefit, benignam se vpbis et pbse- nem canonicam vobis
defogarc contendat, super-
quentem nestra humililas exhibebit. Talele.
Ij bise, cui non parcit Deus, Dei servus quomodo par-
EPISTOLA XV [o/im XXVII.] cat, nescio. Valete.
(Circa annum.1008.) EPISTOLA XVIII [o/im,LXXlV].
Clarisshno patri et archiepisco suo LSUTJIERICP FUL- fTost annum 1008.)
BERTCS epkcopus. FULBERTUS Dei gratia Carnotensis episcopus G. stio
Prpreta navis regisecautus el circumspectus esto. clerico.
Terreni spirilus insolenler -assibilanl. Flucttis hujus Qnidquid boni de le spefare prsesumpseram , to-
sicculi intumescunt. Promonloria mundanse polesia- lum vere in contrarium cedit: non solum enim nul-
tispericula minanlur, et more piratarum insidiantur lum ex te consilium vel auxilium capio, verum -insu-
hypocriise. Inler ha;c omnia lendendtim ad pprtiim per odium pro dileclione reddis, et injuriis irie afficis
ccelestis patrise. Noli ergo tute ipse tibi bitalassum immerentem. De quibus jairi apud ie per verba le-
tlubieiaiis ac duplicilalis in curde tuo miscere. Sim- gati bis querimoriiairi feci, per scripta mea nunc
Ec-
plex esl eniriivia Dpmirii, el qui ariibulal simpliclter, tertio querpr. Doleo namque quod temelipsum
ambulat confidenler. Si de via legis divinsequalibet clesise noslrse ministerio fraudas,. profanse vitx et
occasionc seduclus aberraveris, in tarlaream Carib- armalse mililise maricipalum ; qupcl decimas et ob-
209 EPISTOL.E. 210
laliones noslras a acrilego detines, quod mona- A EPISTOLA XXI [olim LXXVU].
cliorum nostrprun lesias invasisti, qupd lui do- (Post annum 1008.)
mertici. canonicor villas prseda et ineendio va- • FULBERTUS Dei gralia Carnolenshtmepiscopus tiqui-
stant: hsccdeniq omnia, ut dictum est, indigne dem fidelibus adhuc-,ut aittnt, R. G. A.
.lnihi abs le fieri querpr, cui niliil. unquam incom- Nec porta juslitise nec janua misericordise vobis
modivel opera me3 vel.instinctu lnemini conligisse. clausa estapudnos. Neque vcro tle.Brictio cpiscopo
Quod si quid essetunde me suspectum haberes,-pro fecimus ostiariuro, qui vos, ut signilicatis, a uostris
incerlacausa certas pffensionesnon oporieretinferre. penetralibus arceret, sed utnimque aditum servan-
At si quid inie manifeste peccassem,.et lu Scriplu- dum ralioni commisimus. Si vultis intrare per por-
rarum consiliis acquiescerevelles, tuum tamen prse- lam justitise, defendile culpam. Si per januam mise-
snlem ciirnpalicntia sustineres. Sed dum discrelionis ricordise, agite poenileniiam, alilcr enim vos ratio
oculumira turbat, cupidilas csecat, nec causam satis non admiltet. Hsec breviler rescribentes, vobiscum
diligenter altendis, nec opem consilii salutaris ad- sentire putamus, dum terminos sanctprum Palrum
mittis. Unde jam tibi satis. exspectato-pisenunlio nec ipsi iransgredimur, nec vobis transgredi suade-
. quod, si ante Nataie Domini resipiscens ad coirectio- mus. Valete.
nem non veneris, sen.lies me divinas leges acriter ;B EPISTOLA XXII [olim LXXVIIl]. .
insequentem:, quem modo negligis suaviler admo- '
(Post annuni 1008.)
nentem. Vale inlerim.
EPISTOLA XIX [oitm LXXV]. FuLBERTUsDei yraiia Carnotensium episcopusA.epi-
(Post aiiniim 1008.) scopo designatoquidquid sibi..
Charo suo D. FULBERTUS sacerdos, Sic eslis per Dei gratiamin arbilrii vestri liber-
Ne lurberis, fili mi, nec decidal cor luum ab late positi, el finitimorum episcoporum copia fulli,
amore et fiducia nostri. Non enim dereliquil te ani- ut in manus episcopi Silvanectensis incidere nulia
ma mea: sed quia minns credcre sibi et obediens vos uecessitudo compellat. Sed ne civitati vcl Eccle-
esse Videbaris, paululum dissimulato vultu ad exem- sise Catalaunorurii stium derogeiis honorem, memi-
plnm Domini ire se longius finxit, Ai nunc ad hospi- nisse vos decet quod in antiqua dcscriplione provin-
lalitalern amici pectoris dulciter revocala, et oblalo cise Belgicsesecundse ipsa civilas a Reinensi teiiiiim
panc diviuarum Scripluraruiri oblectala, in ipsius locum habeat. Sapienii pauca. Valete inlrando per
panis fraciione omnem vultus ambiguitatem deponit, ostium in ovile ovium.
ct antiqua specie tibi reriilensjiilarescit. Pi-ecor ita- EPISTOLAXXIII [olim XIV].
que, si copia vebiculorum suppetit, ut nos corporali-1fj (Post annum 1014.)
ler visites; si non, a nobis libi initti -jure tlebilam Venerarido Normannorum principi RJCHARDO FUL-
mandes. Vale, BERTUS, Dei gralia Carnolensiumepiscopus,saluiein
el oralionum suffragia.
EPISTOLA XX [O/:J»LXXVi].
Multabona fecislis ecctesise SanctseMarisedomiiise
(Post aimuiu 1008.)
FULEERTUS Dei graiia Cnriiofensium
' episcoput charo noslrse (22). Retribual vobis Deus per inierces-
suo HER. sionem' ipsius. Nos quoque pre illis aiiimse vestrse
Anctor signatse scheduloequam mihi mittere vo- cprporique vestro et lideles sumus, et semper esse
luisli, seu fideliter sive impure id agas, consulitta- valeamus. Sed nuper ad vos insperatavenil legatio:
nieh justa lenilerque blandilur. Justtim est enim quod ipsam terram quam nobis dedislis Baldricus
Ecclesiam te in qua sis ordinatus, quoad in ea tuto minisler revocaverit; nostro ministro, qucin ibi
degere possis, non deserere, ovesque tibi commissas - prsefecimus , aliquid disponendi poteslalem inter-
studiose cu.rare. Blandum etiam est appellafi filiiini, dixerit; suas etiam res invaserit; nostris homiriibus
desiderium significare vivendi, corollarium gralise novain angariam induxerit, banniendo scilicet ul
polliceri. Unde, si bsec fideliter cblata probaveris, irenl ad molendinum sancti Audoeni, quinque-leu-
fideliter autein dico sine-circumventione animse tuse: •D cis, ut fertur, ab eorum hospiliis remotum. Si lisec,
per noxia juramenla non.suadeo refutare.Nam quod oplime princeps, veslrp jussu, qupd mininie credi-
in ordinatioiie ipsius erratrim est, neque lu cofi-i- mus, iacta sunt, plurimum vestri causa doleinus,"et
gere poles, nec aniodo sic lua refert, u.l ob aliorum iit corrigantur suppliciter poslulamus. Quin etiam
culparo tuum debeas oflicium devitare. Tamen.quid- jubeat prudentia vestra ministris vestfis ne ulterius
quid hujus egeris cum Rogerio episcopo leanle per- inquietenl nostros homines, et deinceps terram prse-
liaclare moneo, et cum doiniio Rudolpho,cui lecum dictam ita nos possidere sinant, ut eam benignissima
una causa est, et par pcena exsilii. Vale non dubius vestra manu suscepiraus.Vigeat diulissime iiicdlumi-
auiiciiiseineae. tas el polentia veslra.

(22) Habelur in roanuscrip. nostro Chronieo':Anno banniendo, id est, obligando. In const. Car. Mag. :
millesimotertio dechnoobiilRichardus dux Ndrmaniw Vt nullus adplacilum banniatur, id est ad jnrisdiclio-
Piits, terlitis Norman. dux, monachorum auclor, iics, vel judicia, vel conveulus (sic enim placita
pmvisor clericorum, et personarum ecclesiasticanim sonanl) obligetur. Videturautem deduciuni aiiostib
i'.i/frugator, orplianorumtutor, ei viduarum defensor, bitu Gailico, el Xtrriereban.
iu mutiis bellis victor exstitU. Nola inieriin verbum
*H S. FlULBERTlCARNOTENSISEPISCOPI - 2i2
EPIbTOLA XXIV [olim XVII]. A aiiis qnsedam/tibi omnia de Qusesoergo te, pro.
(Anno 1015.) fusus lacrymis faciem ment; e, mei eura posflia-
FDLBERTUS Dsi gralia Carnolensts episcopus comili bita, necessariam casligatii? vel admonilionis
GUALERANNO et comili,GUALTERIO cwterisque filiis eleemosynam mihi subtrahas.-:amvsi boc, avertat
fidelibusquesuis, salutem et benediclionem. .
Sciatis, fratres, quia rex Roberlus beuefacit cum autem diviha pielas ! egeris, lianquam tanta mole
Cbristianos adjuvat, et hsereticos damnat. Et ad hoc frangar incommodi, quam cnm me videro sic a te
debenl eum confortai'e el adjuvare mecum oranes sui neglectum iri. Rogalus opnscutum meum corrigere,
fideles, quia hoc ministerium ejus eSl, per quod sal- vale, summa spes consilii mei post Dominum.
vus esse debet. Sciatis iterum quod archiepiscopus Amen.
Cenemanensisrequisivii a me consilium, quiddeberet EPISTOLA XXVI [olim ,LX1I],
facere de Ragfnardo- hscrelico, qui persequebalur (Anno 1016.)
Ecclcsiam Dei. Et ego ei dedi tale consilium quale Fratri "THEODORICP, FULBERTUS sacerdos.
ad sutim ordineni perlinebat. El ecce mittp^vobis Quud te pridem ordinare' noluimus, mfranlur le-
ut ainici tui, insuper et dominus nosler
utrumque scriplum, et comptanclum suum , et cum, aiunt,
consilium meura quod dedi ei sectindum ordinem "] rex, et, curoraissum sil eausam ignoranles, ortines
suum. Si quis autem falsarius dicat quod ego alte- fere id injuste ac contumeliose facttfm clamant. Nos
rum ei consilium deinceps vel scripserim vel dixe- vero, qui-non injusle nee conlumeBose factum esse
rim vel mandaverim, rogo ut me Sicut Patrem ve- scimus, non unam lantum, sed plures veras et au-
struin spirilualem defendalis, "qnia iiducialiler hoc thenlicas iride reddimus rationes, quse tibi et illis
facere pctestis. Valete. - iinem recli persuadeant, ac a prava suspicione re-
| moveant. Una igitur causarum bsec fuit, quia die
EPiSTOLA XXV [otim XII].
illo quo sacrandus esse videbaris, cbmprovincialium
(Annp incerlo.) nec Iitteras nec legatos
Domino servus, magno prwsuli FULBERTO HILDEGA- episcoporum, qui aberant,
nits suorum minimus quod potis ent slrenuum fide- habuimus. Quod solum tantum" valet, ut, si nullo
lilatis obsequium. j aroplius adminiculo indigeres, tamen sine isto re-
Ex boc, domjnemireverendissimejquodte.pj-opter gulariler ordinari non posses. Talem enim ofdlna-
mores tuos matura sanctilate suavissime redo- tionem ifritam- esse testantur Niceni coneitii capi-
lentes, erga libi siibditos eo animo esse inlelligo ut tulum quartum, et Anliocbeni nnnum decimum.
bonos sinceri amoris gratia complectaris, malis pii Hsec tamen causa datis induciis corrigi potuisset.
cordis miserationem impendas, ullum vero odisse vel- p( Altera fuit, qnod sub ipso deliberatse ordinalionis-
irjy-nocenlissimampeslem Jiorreas; magnserevetatio- arliculo, propter crimen honiicidii, quod audierat,
nis sotatiam milri comparalur, valde metuenti, eo missum a domino papa vidimus interdictum. Quod
quod nimissum ad irascendura proiius,gralia lua et- si ille non milteret, essel tamen observanda senlen-
si non fundilus aliquatenus iamenj caruisse. Cui tia Apostoli dicentis, oporlere non solum episcopum,
enim, eliam gravioribuS delictis obnoxio, apud tam sed presbylerum quoque et dinconum sine crimine
bonse moraliiatjs virura desperanda sit venia? consi- esse. Nec spernendum illud quod aperlissime scri-
derato quod delinquentipotius compaieris quaraodis, plum est in Rhegiensi concilio, Iiis verbis : Qui
conipalientem vero adignoscendum ininime esse dif- deinceps non provehanlur ad sacerdolium ex regutis
ficilem; ipsumquidem, duriiinodocorrectionem exhi- canonum, riecessario credimus inserendum, id est
beat, majoris abs te usumfructum dilectionis habitu- qttiin aliquo crimine deleili sunt, et csetei-a,usque
rum.Tanta itaque vi honitalis animatus supjilico ut subjacebit. At si .quis objiciat aliquem ex Palribus
cum mihi pro meis offensis miseresCas, tum etianu, post peraclam poenilentiam el longam anaclioresiin
eis renunliatum ire conanti veniamque "postulanli propter religionem suain raplum fuisse ad episco-
parcens, amoris sinum amplius relaxes. Unde absit patum, respondelur quod legi communi et univer-
ut le remorctur illa cogitatio, me scilicet irse vitio D sali singulares personse v.el causse non prsejudicant.
perennem fecisse dedilionem, quandoquidem multis Deinde certe quod nihil.essel exemplorum inductio,
nstantibus, ncc non etiam in prsesentia lui, cui plus •ubi neqrie personarum neque negotiorum siinilitudo
omnibus cultum reverentise debeo, aliquoties irasci consequilur. Nunc cselera videamus. Tertiam nobis
non ouiillpm ! Cerle quanlo crebriu^ Iiujtismodi vi- > causam tua confessio dedit, quse nos maxime a tua
tium manifestaiur, et majore hompum frequentia ordinatione deterruit; nam pro captu noslrae sim-
redaigttilur, tanto celerius hinc evasurum qui, vere plicitalis cseleras qnidem graves, sed terliara banc
6apiivusejus,[liber] eflicivoluerit.auciorc abbalisSe- magis periCulosam esse rali suirius. Proprium ca-
com-
TapioniscolIaiione.crediderim.Quare, cumaliosmihi pitulum hujus causse noluimus ascribere, sed
succensere cupiam, lepotissimum ril id sedulo agas mune hoc est concilii Niceni capitulum nonum : Si
oro. Teenim Siiper cunctos, mortales, qnod simplici- qui sine examinatione promoix presbyleri sunt, et
tas adulationis ig-.jara-fatetur, animse mese visceri-. poslea examinali confessi sunt peccata sua, et cum
bus diligendum mancJavi. Sum namque, divina pro- confessi hon fuissent, contra regulam venienlesItOr
curante gratia, disoiplime luse vernaculus.a puero; mines manus eis iemere imposuerunt, Itos eccletiasti-
ncc ulli unquam tanta meacconscierilite secrsia, nami cits ordo non recipit. In omiiibus enim qupd irre-
EPJSTQL/E. +14
-preiienaWitB ndit Ecclesia. Quarum vero A Audito igitur inter alia quod proxima" solemnilaio
promovit proscripli refraganlium clericorum et Nalalis Domini consilium habiturus sis cum princi-
extorla timore electio, verum non electio. Nam cum pibus regni de pace componenda, gaudeo. Sed *u-
sit electio unius de pluribus maxime complaciti dito quod Aureliana civitas sit ineendio vastala.
secundum liberam' arbilrii voluntalem acceplic, sacrilegiis profanata, et insuper excommunicatione
qnomode eleclio rectedici possit, ubi sic a principe damnala, nec post reconciliata, miror, et paveo.
unus oblruditur, ut nec clero, nec populo, necipsis Quanto enim dolore putas afficiendosesse sacerdo-
summis sacerdotibus ad alium deileclere concedatur. tes fideles tuos, qui ad honorificenliam Dei et tuam
De violenlia hujusmodi Constautinus Augustus talem ipso die congregandi sunt, si in eo loco fuerinl nbi
contra se et conli-a alios principes sententiam de- nec ipsis sacrificare liceat, nec libi sacrosanctam
dit: Quwctiuque,inquit, conlra leges fuerint a prin- eucharisliam absoluie percipere? Absil hoc a te,
eipibus qbienia^-Mon-valeant.: Et Rhegiense conci- charissime domine, ut tu in lanla solemnitale aut-di-
liurii : Sed nee ille, inquit, deinceps episcopus erit, vinisofliciiscareas, autitlicite velindigne, te sciente,
quem nec cierus nec populus proprim civitatis elege- usurpari permillas! Quod ideo te prsemonere curavi,
rit. Ecce libi promissas rationes exsolvimus. Quse«i ut vel illum locum facias -reconciliafi, aut ubi me-
juslse sunt, displicere non debent. Adjecimus eliam ^ lius sit solemnitalem celebrare memineris. Veliin
pauca propter brevilatem capilula divinse legis. autem suadere libi, si possiin, ne dimittas, propter
Quam primo quidem condere magni consilii, poslea iram, quse justiliairi Deinon operatnr, quin episcopo
violare sunimse irreverenliae, scrvare hactenus glo- luo treugam des, potliceare justitiairi, insuper et
rise lanla. fuit, ut quisquis secundum illam vixerit, conduclum prsebeas,-si velit, ad reconciltandas Ec-
procul dubio inter beatos coinpulatus sit, Proplcr clesias suas. Quod si detrectayerit, ipse in periculo,
bas itaque rationes non audenles libi manus impo- tu navigabis in portu. Cselerum,.quia luis obseqtjiis
nere, utpote deinceps ordinandi potentia cariluri, me tunc adfulurum esse mandasli, apud Sanctum
prsevaricatores legis esse noluimus. 0 sacrilegam Maximihum hospjtari: postulo, qupd nec monachis
impietatem! in ipso sinu sanctse matria Ecclesise a quidem ipsius lociTore ingratum puto : ut ibi Nata-
fautoribus tuis pene perempli sumus; et quidem liiia nocte celebraiis vigiliis, sequenli mane I.ntuum
ita carura fuit evasisse vivos, ut subsecutseprsedse servilium possim esseparalus^Vale semper, etpro-
levis esse jactura videatur; sed quia haec scandala sperafe in Domino.
propler te nobis fiunt, jam ut desistant te aprid eos
oblinere oporlet, apud quos banc persequendi sa- EPISTOLA XXVIII [olim XXVIII].
cefdotes graliam invenisti.Nosti enim quid porten- G (Post annum 1017.)
datur homintper quem scandalum venit. De csetero Senonensiumprwsuli LEUTHERICO FULBERTUS
. Carnotus sacerdos..
aulem, fnaler, est quod le celare nondebemus, vi-
deris eniro nobis vehementer errare, qui siue re- Quod.ine, Pater, amicum appellas, gralariter ad-
speclh Bei prsesuiatum viotenlus invadis. Nam si nuerem si le quoque exhiberesamicum. Sed cumsinc
sola damnalur ambitioy quid de violenlise impor- meo consilio episcopos ordinandp (23) dignitatem
tunilate censebitur? Verum non solum hoc, sed in stiam Ecclesise Carnotensi defogas, cumque in~eo-
ipsa violala nec poslea reconciliata Ecclesia niiSsa- dem negotio legem canonicam multimode sotvis, non
rum solemnia celebrare prsesumis; ulfum' lar.ieii sotum me Isedis,sed omnes pariter qui jusiiliaro cp-
imprudenler, an consulto facias hsec, habemus in- lunt, et ego quidem mecum adhuc multa palior. Sed
ceiium. Sed si imprudenter, instruenda simplicitas; lex ipsa divina suam injuriam benees parte vindicat,
si vera corisullo, prsesumplio est punienda. Nam si quse, dum a te resolvilur, luaopera cassat.Tloc pri-
le canones scire constat, et lameri imprudenter ob- dem in T. factum, in G. nuper ilerasli, qui sic a te
surdescere et conlraire conlendis, non modo pfse- pastor est institutus, ut nec gregem sibi commissuni
sulatum fugientem non assequeris, sed nec quod p, noverit, nec grex ipsum recipere velit. Reprobatus
apprehendisse debueras presbylerium tenuisti. Vale. ilaqueet a finibus episcopatus exlorris, cunv palain
intrare per ostium non potest, nl legilimus pastor,
EPISTOLA XXVII [olim XCllI]. nec aliunde furtivus.ascendere, per violentiam regis
(Anno 1016 aul 1017.) irrumpere nilitur ut tyrannus (24). Nec miror adeo
Excelleniissimo et charo domirio suo ROBERTO si juvenis ille tali potuit ambitione tentari, cui vel
FULBERTUS Carnotensium episcopuscursum hor.esti setas
coniinuumad beatiludinis finem. , illa, vel quse ejus setalis pedisequa solet esse,
locum forsitan.obtineat excusandi. Sed tu, Paler,
lntermultassolliciludines meas, cura lui, dpmine, non splum mirandus sed insuperexbcrrendus, quem
me non mediocriler aflicit. Cum enim te prudenler nec imprudentia fallit, nec casus turbat, necurget
agere aecipio, Iselor; sin aulem, trislor et timeo. ulla necessilas : sed scienter et quasi cum delibera-

(25) Nota id juris tunc fuisse suffraganeis ut iii- (24) Hinc patet a fegibus ncstriSj etsi tunc lem-
teressent el favereiit ordinafionibussuorum compro- poris liberas permifterent eleclipnes, designatps et
vincialium episcoporum. renuntialos fuisse episcopps sine concursu cleri et
populi.
215 FULBERTl CARNOTENSISEPISCOPI
-tioiie quadam ultro te alque alios perclas. Nec illud A . •remintiaret.Ac lunc quitlem 's*c*l*cte^BK;
sanc tibi tacei-edcbco, quod ad tuas ordinationes lis quse irrogal Ecclesise nos , se Gaufridus viceco-
(li)ininum F. Trecassensem episcopum -pcriculose mes (25), qui necDominum nec',excClleiiliamvestram
tibi sociiiin addis, quem certam obcausam esse non se revereii salis superque indiqat, cum et castelltim
ihibilas imjiaratum.In quaredupliciter tedclinquere ,de Galardone; a vobis olim dir.u(um,resliluit, de quo
voiislai, cuin euni, atl lantam prscsumplionem ani- dicere jjossumus : Ecce ab orieiHe panditur malum
-jnando, de poenileritiaprioris cuipaefacis esse secu- (Jer. i, 14) Ecclesisenosti-se. Et rursus alleruni sedi-
iiiiii. De hisergo et hujusmodi te resipiscere jam et ficare prseSumpsitapud Islera&-ijilra villas Sanclse
poeiiilereoportet, si cum Apostolo horrenduin credis Marise,dc quo el reyera-dici pplest: Ert ao occidente
incidere in manus Dominiviveniis. Sed ego forlassis malum (Ibid.) JNuncquoque de iisdem malis neces-
aspere loqui videar, apud le lameiH ut credo, non sario scribentes conquerimur apud niisericordiam
inate meieri, si sis de quo dicitur : Argue sapientem, veslram, consilium et auxilium.pelejites ab ea, quo-
et diligel te (Prov. IX, 8). Cseterum in fiue hujus jiiam a filio veslro Hugone -super hsec mala nihil
sciiedulreexoralum te volo; ne amodo (sicut soles) opis vel consolationis accepimus.Pro quibus, lacti
Bcripiajiiieapublicandoniihiiiiimicosacquiras. Unde, "dolore cordis inlrinsecus,.jam in tanlum picerpreni
si morciii lniim immtitare nolis, ego lamen idcirco B noslrum prodidimus, ut signa nostra jucundilatem
vera vel dicere vel scribere noii desisiam. Vale. eilsetitiam.significare solita, ab intonando desinere,
EPISTOLA XXIX [olimXL]. ct tristiliam nostram atteslari quodammodojusseri-
(Circa aimum 1018>) mus , ofliciumque divinum, hactenus in Ecclesia
Yilw pariter et doclrinw meritis venerando abbali et noslra per Dei gratiam. cum magna .eofdis et oris
qrchiepiscopo G. FULBERJUS humilis episcopus jubilatione celebrari solilum (26), depressis modo
ttlriusqtteofficiiprwmiagloriosa. miserabiliter vocibus et pene silenfio proximisfieri.
Si de mea dileclibne confidis, Pater, sicut litlefse Unde
piclatem veslram, cum fletu cordis et menlis,
tuse significant, securus csto, quia rem tenes, non flexi precamur, succurrite sanctse Dei GenK
genua
tcfallit opinio. Proinde quidquid a me compelenter tiicis Ecclesise,cui nosfideles vestros, quantum pos-
cxposcis, facile impetras, el nunc quidem specialiter sumus, licet indignos, prseesse voluistis; quorum a
de audiciitia domni T. venerabilis sacerdolis, ne vobis solummodo
post Dominum in bis quseinge-
queralur diulius dcfraudari opporfimitale judicii. r.uiilur molestiis consolalia et respiralio fundilus
Qtiod ego sibi haclenus, Deum testor, non insidiarido pendel. Cogitale ergo qualiter ab his liber-eniiir,et
distuli, sed providendo dissnasi, sc ens quia causa iil mcerprem nostfum cpnvertatis in gaudium, pbse-
ejus iniimseturpitudinis esl; et scninise modo, quo p( crando comilem Odonem (27), ,et ei veslra regali
aniplius agitatur, eo dirius fetet. Nec vero turpis atictoritale vivaciter imperando ui prsedictas dia-
laiiium, sed et pericnlosa est, adeo ut, si venerit ad bolici inslincliis machinas vero animo destrni jn-
judicium, aut ipse-aui acctisator ejusciiiii magnasit beat, vel ipse destruat, propter Dominnm, et fideli-
contumelia degradandus. IIoc itaqiie providens, et tatem vestram, el sanctse Marischonorem, el iiosli'i
illud evangelicum menle rcvolyens : Nolile judicare, adhuc sui fidelis amorem.
Quod si nec per vos ncc
notiiecondemnarc,ei caetera, bserebam limorate sus- per illum irrila fuerii bsec quasi.perpelua nostri loci
peiisns, e'l exspectans ut Dominus. Uintum dedecus confusio, quid resta.t aljud, nisi ut"penitus interdica-
Ecclesiss suse,[e] publica discussione, i-elinsultalione tis diviuuin oflicium in iotp fipiscopatu noslro?
agi
[oriturum], piaret. Nuuc aulcm impalienlia domni ipsi inde, heu ! inyili, et maxima iiecessitate-coacti,
T. non permillit hocfieri, scd pertinaciter instat, ac
dissimulariles ad vehemenlius aliquo cxsulanles, necoculis nostris videre diulius
pie judicium urgel. sanclse Dei Ecclesiseconculcalionemferentes. Quod
Tanluro ergo quamvisinvictus el coactus cedo.diem- ne facere
cogamnr, veslram inisericordiam iterum
que el locuiii, ut rogasti, consliluoi jam non au- fiebiliter oramus ne-cl illud, qtiod absil!
dtns relinquere indiscusstiinqnod Deuin puto nolle ilerunique
inultum. In valel D apnd extraneum regem vel imperalprem faleri com-
praeteiire perpeluuin pellaniur a i-obisexsules, noluisse vos vel non va-
EPISTOLAXXX [o/im III]. luisse sponsam Cbristi sanctam Ecclesiara, vobis
(Post annum 1019.) j regiere commissam, tueri.
Domhw suo serenisshno [nobis?]
regi ROBER-J-O FULBERTUS,
httmiiis Carnotcnsium episcopus, in gratia Ilegit EPISTOLAXXXI [otim IV].
regum semper manere. I
(Post annuiiJ 1019.)
Gratias referimus benignitati veStrse quod ntiper Dominosuo ROBERTO, retji benignissimo,FDLBERTUS,
inisislis legaluni vestrum ad nos, qui el vestram Dei cl nui gratia Carnbtensis episcopus, stalum
-
nobissospitatemnunlians nos lsetificarei, el fortunse plenw felicitatis.
nos'rse modum sciscitaius a nobis, vcslrse majestaii Postauam traiisniisinius vobis litteras per Ragen-
(25i De quodam Gaufrido duce habetur mentio bere legi Carnotensem. _ -
ii.i veieri.inanuscriplo bibliothec. regl Navarrseeol- (2i>)Usum temporis npta hic el infra.
logii luic modo: Hoc temvore, nimirum regis Rob., (27) Hoc tempore Odo filins Odonis Campanise
Gaudefridus ditx comitatitm Monlensemdepopttlalus couies Blescnsis ct Carnotensis, clnxii Mathildein,
est. Puto, quanlum conjeclura possum assequi,cle- iiliam Richardi, primi ducis Normannice.
217 -EPISTOLJE. A 218
fridum clericum, quenmonise nostrse, de oppressione eA . EPISTOLA XXXIII [olim LXXI].
quaro Ecclesia nostra jialitur, locuti suiuiis cuni tlo--, -- (Circa ann. eumd.)
mino rege Hugonej filio vestro, sciscitanles ab eo0 Quod jugiier in siuu mcmoriwfovetdomino abbati G.
cur nobis in lanta necessitalenonsuccurrerit. Qui see FULBERTUS Carnolensium sacerdos abundantiam
. charitalis.
contra-nos humiliter puigans respondil quia procul
a nobis erat, idep facullalem sibi veniendi in auxi- Peregrinus quidam fraler iiomine Herriiengaud
nos consolaiionem petiiurus adiil, vultu, sermone et
liiicmnpstrum uon inisse, i.mo copiam virorum qui
se coniitareniiir non, habuisse. Cujus uos purgatio- habilu pneuitenlis. Sentus enim el squalidus, pallen-
nis causam miuime discredentes, pro illo veslram tique macie deformatus, sua culpa ctevestii coenobii
clementiam oramus, ne fiat aliena a yestro genito paradiso se conquerebatur expulsum; in corpore
fessomorientem ariimam circuroferre. Quotl verbum
paternitalis yeslrse gratia, si Sanclse Ecclesisenon,
intenlus admittentes compassione carere, vosque
prnestilil opem, quse. impossibilis erat ei prsestari.•
Ad vos.landem, dilectissinie domine, nostri adjutorii pro illo non rogare nequirous. Precamur itaque, si
summa redit, cujus gratuita bonilate prsesulis ho- vis, si fas est, in nomine ejus Domini qui juxta est
nore funginmr, et lulela cujus posse eripi a jnalo- Ijis qui tribulalo sunl corde, ut palerna pielate reci-
rum iujuriis pmnino confidinius. Sed ab iis quse, , B pialis hunc filiuni jam tandcm sero postliminio re-
modo nobis- incumbunt sine mulio laboi'e yeslro vertentem : quo de converso peccatore non lanluni
sperarouserui, clummodopr.ece et obsecratione cum angeli Dei, verum eliam ipsi fratres, quoriim pro-
Odone comile obnixe agatis quaienus idem nps ab pius interest, gratulentur. Vajete memores veslri,
illis expediat. Cseterum serenissiroam- pietatem ve- noslri non immemores.. 1
slram appellamus pro epdem rege filio veslro,, quij EPISTOLA XXXIV'[o/imCV.j
satis superque desolatus incedit. Neque . enim in (Post annum 1019,)
domo vestra cum securilate vel chaiitaie licet ei1 Dileclissimo domino suo ROBERTO regi ac reghtw
CONSTANTI* uliiiamhiDoriiinocqnslanlissimw,Yi)L-
manere, neque fpris est ei unde yivat cum honore' BERTVshumilisCarnotensiumepiscopus fidelitalisob-
regi competente. Unde vos oportet aliquid bonii wquiumeloralionis snffragia,quanlumscilacpolest.
consilii reperjfe, etilli imjiendere, nedumille qnasii Cognita per ntinliuni veslruni alacritate ycslra,
peregrinus et profugus agit, palerni animi faniai gaudro niagiio repleti sumus, Deo gratias agentes.
vobis depereat. Vobis enim incolumibns, nos.benevalituros per Dei
' graliam et veslram. sperainus. Quouiam autera pla-
EPISTOLAXXXII [olhn LXX].
P cttit bonilati vestne consulere nos jsuper babilu
- (Posl aiinum 1019.) noslro,' scribimus vobis mullis nos ad prsesens in-
FULBERTUS indignus episcopusineffabililer charo Pu- commodisurgcri, qusenobis iufert Gaufridus viceco-
irt et dominotuo ODILOKI cum cherubinet serapltin ines deCastro dunensi. Refecit enim anle Nalale Do-
odas loqiti. mini casiellum dc Galardone, quod olim destruxislis,
Quanlas animo concipere possum libi gratias ha- el ecce terlia die post Epiphaniam Domini coepit
beo,"sancle Paler, qui-meo aibitratu tsediosam et facere alierum castelluni apudlsleras intra villas S.
vix tolerabilem imporlunilalem meam quasi pro de- Maiise.Unde legatps noslros misimus ad filium ves-
liciis hahes : servoque (28) ersua libi debenti<jninia trHm:regein Heiiricum [leg. Hugpnem] et Odpnem.
versa vice domiuus paras obsequia. Vere vivit hic comilem, inceiiiulrum illoriim assensu tanta mala
et fulgurat illa forlis el speciosa char.itas, quse se- prsesumpserit; aliter-enim hsec illum aggredi vix
cundum Apostolum paliens est, benigna est, ct cujus opinabile.est. Sed si illi jios iii lanlis adversitaiibus
vigor nunquam excidit. Hac deriique prseseniialiter non adjuverint, ad vos post Doniinum fespicimus,
fruendi-desideriomaceior,. sed gravi ad prsesensdif- ut per vos ab bujusmodi oppressione liberemnr. Do-
ficullale detineof. Malefactor enim ille Gaufridus, lemus aulcm vos ita nunc in aliis paf libus pceupa-
quem prpinultis facinoiibus excommunicaverani, D tos,utveslro succursu de prsesenti respirare nequea-
incerto ulrum desperatus an versus in arocntiam, iiius-. Quod Si cito nobis a filio veslro subvenlum
collecta mullitudiue miliiuiu quo ducendi essent non fuerit, coibmuni noslforum consilio,. diyinum
igiioranllurii, vilias noslras impioviso inceiidio cpn- oiOi-.iuin desiturumintotpepiscopatunostronoverilis.
creinavit, nobisque quantas pofesi machinatur insi- Si comes Otloapud vps est, nionete illum ut subye-
dias. Super Lis ilaque, ne tanlsc causse indiscussse niat nobis propter Doininum et iidelitatem vestrani.
vel iiiuliseremaneaiit, necessario mibi conveniendus '•- • - EITSTOLA XXXV [olini VIII.
csl primitus Odo comes. Quod si dissimulaverit, re- (Circa annuni 1020.)' ,
slabit regis et Richardi rogare patrocinia. Quod si Venerabilifralri et coepiscppo'Fnxiicom FULBEUTUS
isli cjuoque opitulari neglexeriiit, quid riielius mihi saluiem.
restet non video, quani hsec missa facere, el Cluisto Superfluura duxi Joiigam fabulain noslri seuis
secretius deseivire. Yalete. tfaiiscribere, et millere libi, cum toiam rationeni
ejus, si qua est, ex mca brevi responsione facile
(28) Fulbeiium sub OJilone moiiachum fuisse ha;c videntur innucre.
219 * S. FULBERTI CARNOTENSISEPISCOPI 220
percipere possis; fuitque hujusmodi: «Fralri in Do- A j} bascuiii quibusdam monaehis aberat, sine quorum
niino ei consacerdoli suo Avisgaudo Fulbertus. Ab- consullu vobis respontleri non oportcbat. Quos, ubi
sit, frater, ul credatur vefum esse, quod scripsisti, redieruiit, commonui ut sese ad audientiam prsesen-
meum archiprsesulem et me luam confessionem lareiil contra domnum Telfriduro. lpsi vero res-
publicasse ! non esl enim verum. Tuque dum talia ponderunt se messivo tempore occupatos, lites ad
scribis, bene meritis de te ingratus es, et injuste prsesens agitare non posse. Sed idibus Oclobris iu
contumcliam facis. Si qua enim bonesta lua novi- Aurelianensi concilio, quod futurum esse deslinavi-
nnis aut speravimus, fideliler ea publicavimus, ad mus, conslituent vobis proximum audientiseet diem
lestimonium luse probitalis, coniraj illos maxime et locum. Tantummodo fralrem suura Dodonem,qui
cjui discessionem tuam ab cpiscopalu avaritise, vel esl aptid vos, reddatis eisinfra prsedictumterminuiri.
ignavise, vel Irirpitudini ascfibere nilebantuf. Si liilerea oblalsesunt nohisqusedam lilterse sub veslro
quse verooccutia, quse pcenitenda fofent-, noslrse nomine conscrjptaead domnum Arnulphum abbatcm
iidei credidisti, caule cciala sunt. At si lalia con- Sancli. Petri, significantes vos excommunicassenio-
fessus es quse et prius et poslmodum ore vuigi nachos noslros. Sedauclorilatcm qua vobis id liceat,
venlilala sint, ca noS occultare nequimus. Coinperi me non memiiii vidisse. At, si apud vos habetur,
aulcm ex iilleris luis libi molesium esse quod le "1 nobis eam debetis ostendere, ne forte, si non oslen-
iiionaslicsc vilse diximus amatorein, quod, quia no- datur, aut lemere aut minime excommunicatiesse
ccre non inlelligo, moleslum esse demiror. Amor diCanlur. In liltcris eliam quas mihi nuperririie di- '
nairique religionis eplscopali gradu, quem reperis, rexistis", confictam invcni reprehensioiiem meam
dignum le po.lius quam iudigmim eflic.eret, si nibrt de ordinatione Salomonis abbatis hoe modo: riiira-
aliud impcdirel. Ulruiii aulenr sit, vel qurd sil quod mur qua auctoritale lieri potuil nt sine audientia
impediat, sagacilatem luam non arbitror ignorare. stibdilus prselato pfsepositus sit. Quod, ut puio, mi-
Si qnsedam gravis causa quam dissimulas non rari non debelis, quia non est, sed iHudpotius at-
obstaret, ca est hujusmodi. Si de repetendo cpisco- lendere quod est. Non enim hoc sine-audienlia fa-
pio querinioniam incipere velis, nbn satis apparct1 clum est. Neque subdilus Salomon Tetfrido adhuc
cui eain jure intendefe possis. Nullus enini te ex- prselato prsepositusesl. Dorftnusnamque Telfridus a
pulit, nullus Calliedram luara, te renitente; perva- suis monachis cfiminalus, ut sCitis, apud me de in-
sit; sediiilemel ultro causa segritudinis, ut. aiebas, famia sua querlmoniam fecit, eorumque roalitiam
curam episcopaiemsimul etcalhedram rcliqnisti, ut' se ferre non posse dicens, sub audientia niea eleo •
perhibent: elsive Franconem lunc decanum Pari-' p rum qui mecum erant, prsejationi stise perpeluali-
siciisis Ecclesise, sive quemlibet alium subrogari'1 ler renuniiavit : aslruens ahbatem monachorum
libi verbis elscriplis a rege petisti. Quodsi ita est,> Bonse vallis ulterius se non esse futuruni. Sicque,.
ct sic tibi consequenler suhslitulus est Franco,> petila a nobis migrandi licentia, traiisivitad vos.
eligente clero, suffragaule populo, dono regis, ap- Monachi vero qui in Bona valle remanserant, hoc
probalioue Roinan. pontlfic. per manum metropo- scientes, alium quemdam ex ffatribus suis eleclum,
litan. Senonensis , fulcitur ulique substilutio et1 eo quod irreprehensibilis esse videbatur, obtulerunt
consecratio ejus favore quoque el auctoritate beali1 Odonicomiliabbaliailladonandum(29),ul mos erat,
Gregor. papse, qui sciiptis suis, sicut nulli ponli- luihique deinde consecrandum. Is interifn locuni pa-
iicnm non pelenti pro "qualibet cegritudine succe-~ sloris tenet. Si quis ergo est, qui nie super lioc
dehdiim fore docuit, ita voluntarie renuntianti sedi1 faclo prsesumptionis arguat, noverit me resppndere
suse siiccessoreni nultomodo denegavil.- Sed quid paratum, et hoc iam ralione quam aucloritale aj>-
aliud esl quare le episcdpatu carere oporteat, tu te&_ probaturum. Quod si qriis abbatum, vel animi v.ei
uoveris. Sin aulem, hoe tanii nobis esse videlur, ni1 corporis"segi'iludine niolestatus, praelationem suam
[/cg.ui] tefacere valeatrecuperationis exsortem. Qua- in perpetuum renunliando deserat, episcopus ip^
propler desine curiosos instigalores audire, desine e D sius difleceslsin IPCP
ejus alterum rlebeat ordinare.
reges et prsesules ineflicacis querimonise tsediosis s Valete "
scriplilalionibus fatigare, et EcclesiseParisiensi-tee 'v-
jmportuneoblriidere velle. Quse,ul falelur,"nec pa- ,. EPISTOLA XXXVII [o/im XXIX.].
ironum te habuisse gavisa esl, nec doluit amisisse; >. (Circa annum 1020.)
cuin ex lua ttpctrinse .. Venerando Senonensium prwsuli LEUTHERICO
quippe neque prsesentia prpfe- " FULBERTUS Cortjo(«nsi'shumilis sacerdos.
cttim, neqtie iexabsenlia senserit detrimenlum. Yalec , . .
nieiiior noslri. I Litlcras ex parle veslra suscepimus, suadenles
recipere quod horaicidse Silvanecienses offerunt ut
EPISTOLA XXXVI [olim XXXIX].
' mereantur absolvi. Nos auiem, in quibus oportet,
(Circa annum 1020.)
VenerabiliBiluricensiumprwsuli G. FULBERTUS r- vobis semper obedire parati sumus, sed in hoc ad
Cur-
notensiumhumilis episcopus incrementa viriutum. prsesens ideo non oportel, quia neque justuni neque
Legalum veslrum diu detinui, quia Salomon al). b- commodum est. Et justum non esse leges scriptae

(29) Jus ergo uominandi ad abbatias habebant comiles carnolenses.


221 EPISTOLiE. » 222
demonstrant. Commodum vcro non est ut mors A tur, quos lameii judicio Dei lerra vives absorbuit.
sanclorum, quse in conspectu Domini pretinsa est, Nam si 1111 sanctos Dei cpntempserant, non utique
apud homines vili pretio constet. Quod si quisinsli- tfucidarant. Quod si tales socordia vel iriiquitas
tuerit, omnium sanctorum qui eadem causa periluri«. judicum reliquerit impuuitos, cum hoc facere con-
sunt, reus sanguinis erit. Sanctitas vestra valeat spirare sit in contumeliam Dei, et exponere servos
semper et vigeat. ejusad csedem : quid reslat, nisi ut ipsius sumnii ju-
dicis ira desscviens, ct hos et illos inaudita morlis
EPISTOLAXXXVIII[olim XLVIJ. atrocitale disperdat ? Proinde riobis, quibus sdem
(Circa annum 1020.) DominusEcclesisesuse tribunalia commisit, apprime
A. claro Laudunensium prwsuli FULBERTCS Camolen- necessarium est regem nostrum nosque invicem mo-
sium saeerdos.
dis omnibns excitare, ne repenie feriamur in hujus-
De grandi injuria nobis facta- conquerimur apud modi socordia oscitantes. Quodego le facere
depre-
te,. niagne Paler, quem ex debilo charitatis et oificii cor.niagne Pater, ctii Dcus'bene suadendi copiam
talia curare oportet. Causa .vero bujusmodi est.
incomparabilemdedit, simulque ut ipsemecum prsc-
Quodam Ecclesisenoslrse subdecano defunclo, petiit dictos maleficos citra legilimam satisfactionem ex-
anobisR. Silvaneclensis'episcopus dari sibi aut B
communices, quos tameti tisque infinem a commu-
fralri suo niinisterium ejus. Nos autein respondi- nione esse non nescis. Vale.
privandos
mus non convenire sibi, eo quod episcopus esset,
fratri et EPISTOLA XXXIX [otun.XLIX]
ueque sctale adbuc moribus immaturo. Tunc (Circa annum 1020.)
elegimus de numero sacerdolum noslrorum ad illtid VenerabiliSihaneciensium episcopbtl. (30) FULBER-
ofliciumEberardum quemdam, scientem ac religio-. TUSDeigfalia Camotensium sacerdos..
sum virum. Qupd facttim prsediclus R. materqueel Quia judicio contendere magis qnam veniam po-
fraler ipsius adeo inviderunt, ul sanclo vjro, coram stularc slatuistis, restat vebis convenire judices,
pluribus qtii testes inde sunt, tembilia ininarenliir. qui, prsefixis lecp el tempere, nes in alterntnnn
Et ilictnm facto non caruit. Venerunt enim de civi- legali ralione •"justificent. Non enim usurpamus
lale Silvancctis ad nostram quidam ex clomesticis oflicium judicis in islo-negoiio, sicut vos velle di-
eorum, sic necessarii ut absentia illorum nec per. citis, cum nulhis esse possit suse cansseet asserlor
unum diem ignorari potuerit, qui inlerdiu qtiidem et jtidex. Yei-uiiieniniverosatis admirari nequimus
latuerunt, sed, profunda nocte egi-essi, sanctum. quidnam mali est quod tam audactcr ad judicium
illuin presbyterum more,solilo venienle.m ad Eccle- properalis , nisi forte, quod abhorrere humanum
siam, quasi lupum , rabidum, lanceis falcalis [alias C est, publice daiiinari eligilis quam secrela satisfa-
fallaslris] et gladijs in ipso alrio pi-incipalisEcclesise ctione purgari. Quid enim aliud in judicio merea-
trucidaverunt. Clerici aulem ejus, qui expeditum lur manifeslse culpse odiosa defensio? Et- vestra
Dominum tarde secuti sunl, invenerimteura adbuc quKlemculpa sic manifesta est, ut nullo excusa-
extreina verba protomartyris Siephani prsedican- tionisgenere vateat obumbrari. Vox enim sanguiiiis
tem. Porro carnitices prsesidio noctis incognili jam fratris veslri et saccrdotis Evrardl, poslquam ad
diffugerant, el cui crimen hoc intenderetur, erat aures sujVremijudicis ascendit, -per totam Galtiatn
incertum, cum qu.idam propler minas prselerilas vehementer infremuit. Qui, ut cerlo scimus, non
domuroR. quse erat apud nos, suspectam habenies, esl occisus ob aliam causam,' quam ob vestrse cnpi-
repererunl in ea vernaeulum queindam vestes suas dilalis iiijustam calumniam. Viderint judices utrum
et calceanienla lPta siceantetn. Ex quo signocon- effectus referaiur ad causam. Vale.
jectura est incoepla; cum ad causam lmjtis layacri EPISTOLAXL [olim L].'- ' •'
- dicendam homo acrius urgeretur, se facto de quo (Circa ettmd. an.)
agebalur adfuisse confessus est, sociosque prpdidil, Venerabili Silvanectensium episcopo R. FULBERTUS.
etordinem rei gestse exposnii. Nps denique, tpium Dei gralia Carriotensiumsacerdos.
hoc allius perscrutantes, pro certo ita esse compe- " Non oporlet noslri ordinis viros in superfiuis
rimus. Comperirous,inquam, invidioelivorem, frau- scriptitalionibus occnpari, multa enim et magna
dem malitise, sacrilegii nefas crudcle, cruenluni negotia nobis expedienda, si non dissimulamus, in-
et singulare facinus in occisione saiictissimi sacef- cumbunt. Sufficiant nobis super his unde agimus,
dolis. Nnnc ergo< tauta causa, quia' indicalio ejus litlerse nuper a nobis missse, quarum erat exlre-
obscura non est, solam, ut vides, ultionem expostu- mitas: Viderint judices utrum effecfus referalur
lal.Sed cum jurissil ad uiililatemreipublicsecunctos adcausam. Quse enim ibi scripta sunt, aul ea lc-
punire maleficos, illos tamen vehementius exlurbare gilinia assertionc confirmabimus, aut vos infirmare
necesse est, qui in Deum et sanclos ejus lam impie el pernegare patiemur, si data fuefit consilii judi-
lamque crudeliter audent. Qnid enim mali ulierius, cjique occasio: sin aulem , contenti erimus ea
vel cerle seque niagnum excogitari queat ? Mtillo prsemonuisse quse vos credimus emendare: debuis-
nimirum levius illi complices Core peccasse viden- se. Vale.
(30) Hic episcopus Sylvanectcnsis voratur Rolandus a Dcir.ocliare, cl amiumeratur tricesimus
nontis.
223 , S. FULBERTIGARNOTENSISEPISCOPI 224
£P1ST0LA XLl [olim L\]. \ quseslionem fecisti, plane sibi circumstantcs requi-
(Circa euind. an.) rit. Prpliis ergp atque aliis hujusmodi non ex au-
F.ULBERTUS episcopus, venerabili consacerdoti suo ctorilate quidein canonurnj.quqs mihi modo retra-
,R. (51) boni propositifinem oHimum. clare lion licuit, sed.ineo interim arbilralu tutius
Mulier illa de cujtiscausa nostrain bumilitalem esse «uadeo ie a missarum celebratione suspen-
coiisulere voluistis, impedila est viricujojuramenli, dere, quam eas sine duarum sallemaul trium fideliuin
uec polest inire coniiubium sine crimine perjurii, attestatione celebrare. Scrupulus autem ille de
nisi per conserisum aul post obiluni illius cui se offerentibus ila solvi
polest, quod dum sacrificamus
lali juramenlo condilionaliter obligayil. Yale. illi pro quibus agitur,per manus nostras offerlurDeo
EPISTOLA XLll [olim ILIIJ. sacrificium laudis(32"). Hsec'ad prseseiisme respon-
(Circa eumd. an.) disse contenlus aveto. Quod si nova legendo vel
V.encrabili Rolhomagensium archipiwsuli ROBERTO retraciando veruin de bis quidpiam magis ratum
FULBERTUS hitmilis episcopus, si quod valel ora- invenero, tibi charitative rescribara. At si lu le
tionis suffragium.
jjrior aliquid tale repereris, eamdem nobis exhibe
Piocacitas G., cujus mibi menlionem fecistis, cbarilalem. -Yale.
salis superque faligavit me de novis coiinubiis B
EPISTOLA XLIV [othn LIY].
expeiendis; sed ego semper obsliti, dicens non
licere ei sua uxore viveule alleram usui-j>are.Nunc (Circa eurod. an.)
Venerando Remorum archiprwsuli EBALOFULBER-
ergo landenrrogavitiue, seu cailidesive simpliciter, TUS'Carnotefistumhumilis episcopus.
ul.sibi aul uxorem suaiii fugitiyamj rcdderem aul
eain, si. reniterctuf , excoromuiiicarem ; alioquin Arigustise tuse compatiens Odonem comilem ar-'
diceret quod cgo el illa faceremus eum IKoechari. guendo conveni: respondil tandem quod in te"de-
Convenla igilur de liac , causa mulier, respondit liquerat emendare se velle, Cl, ad ibllendain auimi
niihi nunquaui se lediltiraui ad illum ; et, quia lui segriludinem, adjuvare, quod maxime desideras,
cerionoverat niores suos cum moribus G. conve- ul Remensis Ecclesia respiret ad pristiuam dignila-
nire npnposse, yelle se potius renuntiaie sseculoet teni. Si nsec tibi facere voluerit, recipere suadeo, ut
mouacham devenire, lantum si Gualerannus sibi vel quampfimum expeditps redeas ad •officiumtutim.
centum libras nummorum Carnoteiisium (52) fe- Deinde suggero, etsi non indiges, ut ad pacem pau-
jcndas ad monaslerium daret. Ego autcm inler ha;c jierum compoiiendaro tota nienle' salagas, quos sui
monachain illam nec Ueri prohibeo, nec compello, regQs et principes vehemeiiter affliguul. Pi-seterea
sed riec ut ad viruiu pdienlem. perilura redeat, Q.Beroldo epis.cOporeferente atidivi sie le ji;ceroie
coarctare •;prsesumo. G.. auteni ssepe niiitil.ad me,, alllictum, ul curam gregis Doraihi relinquere velis.
licentiam ineuiidi coniiubii novi p.eiens ; illain se Quod ego acrifer et amice fedarguo , lesians ie,.si
hoc egeris, non fuisse pastorem. Yale meinor mei
gurpisse, siiamque pecuniam recepisse, licet non
vcre prpieslans. Ego vero interdico ci licenliam peccaloris in orationibus luis
islam, douec uxcr cjus aut nipnacha facla sil, aut EPISTOLAXLV [olim LV].
deiiincta. Quorum utrum prius fulurum sit,.iiescio. (Circa an. eumcf.)
Si ei-gp de hac causa ineuin coiisilium vultis, qupd Diligendo semper atque.venerando Memorum arclti-
episcopo EBALOKULBERTUS Carnotensis.Jtumilis
cgo lacio, idem vos facere suadco, hoc adjiciens ut,
si causam lianc acri ceiisura periractarc. velitis, ex episcopus, commutticare 'fontem inihnw chtt-
rilaiis.
mea jiaiie non contradiciipiiein, sed suifragium vos
Devestra bonitate," non de nostro merito con-
habere sciatis". Capitula canpnum ad hanc causam
subscribere non vacavit ad iidentes, deprecamur, oplime Pater, u.t noluni ha-
pertincntia nobls pne- bere bunc charuni . nostrum npuiine
dignemini
sens, hostium persecutione lurbatis. Scfibemus de patria sua causa discenda-.hone-
auteui et hsec et aiia libenler in ohsequium ve- Hubertum, qui
D sialis egressus, elapudnos aliquandiu-denioraius,
strum, si Dcus concesserii nobis salutem el pacem. lalem se nobis exhibuit, ut non minus quain frater
Yalete. .
J ulerinus amari et honorari meiuerit. Nunc vero
EPISTOLA XLlll [olimLlll]. eadem causa permotus, iiionaslerium beati Bemigii,
(Cii'ca eumd. an.) quod veslrum esl, visitafe disposuit":ubi si in aliquo
Charo sito R. FULBERTUS epis:opus. fueril indigtis veslrse opis^,sentiat <|usesumusviscera
Occupalus erga plurima paucis libi sic respondere pietalis. Yale.
compelloi'. Ecclesise iioinen, extra qcam ycri sacri- EPISTOLA XLYI [o/itiiL\l].
ficii rion est locus, iiitcrpieiatioiie sua pluralila- (Circa aii.eumd.)
lem iuiiuil. Sacerdotalis quoque saliilitio qua Domi- Venerabili archiepiscopoRolhomagenziumRPB.FUL-
nus vbbiscumdieiiur, non-esi unum solum, sed ad[ BERTUS humilis episc.fideles orationes.
jilures"diiigitur. Sed et ille vcrsiculus de quo mibii Cpmpalior libi, sancle Paler iusuper adversis
(51) Archipr:i>sul ille Rothomagcnsis a Demo- (52) Nota nmnnios Carnoteiises fuisse.
ch.tre voealur Roberlus Richariii, Normaniiuiiimi '(52") Ad sensum hic aiiquid deesse videtur.
ducis prliiii, filius.
225 EPISTOL^:. 22«
qnse indigne passus es, praesertim ab eo qui el se ct A aliqnando meriluni iri opilulante graliii Cbrisli.
sua tuse fidelilali debuerat. Super illo quoque doleo Valele, ciiarissiine Pater, et mementote mei in ora-
z . , •
vehemenler, fratre et coepiscoponpslro dum staret, tionibus vestris.
in lanla nunc flagiliorum alque facinorum prsecipitia EPlSTOLA XLIX [olhn LIX].
l.ipso. Sed tibi.Pater, hsecvel riiagna consolalio esl, (Circa an. eumd.)
quia si [externa] abstulit.lnteriora non potuit. Habes VenerabiliParisiorum episcopoFRANCONI FULBERTUS
enim ex Dei gratia charilalem qua ipsum errantem humilis sacerdos.
revoces ; frenura canonicse dislriclionis, quo detre- Doleo super te, charissiiiie, cum le a prislina
ctanlem coerceas; virgam, qua ferias: his utere viriule apostatare video. Olim apud me conqueic-
cOmpetenler, donec absolutionem promeritus dicere baris de luo anlecessore, qui sacriiega tcmerilate
libi gaudeat: Virga tua et baculus tuus ipsa me allaria laicis in beneficiujn.dederai:; nunc mihi
conselata sunt (Psal. xxu, &). Vale. suades ut ego siraililer faciam. 0 ccelum! o len-ii!
EPISTOLAXLYII [oiim LYH]. quid clamem ! aut quo tuis meritis tligiio modo te
(Circa an. eumd.)' objurgare possim? Sed compesco nunc ferventes
Venerabiti Leodicensium episc. ROGERIO (55) FUL- aniini mei fluclus, donec le prsesentialiter ex-
BERTUS Carnotensisomnia charilalis obsequiai. B quisilis increpalionum tormenlis excrucieni. Vale
Cum dispersas oves sollicke ac longi ilineris la- inlerim.
bore quseritis, tseti perpendimus, Paler, quod pa- EPISTOLA L [olim LXI]
sloris nomen negligentia no.n cassalis : de illa (Circa annum 1020.)
tamen ove quse in noslris pascuis ,observalur, fra- Sancto el venerab. archiepiscopoLEUTUEmco FIJLBER-
trem A. subdiaconunr loquor, securus esto, quia TUSepiscopus devirlule in virlutem progredi.
Dei gralia bene ruminat, et luporum insidias saga- De Guidone excommunicato nostro nos appellas,
citer cavet. Nec appelletis eum ultra -militem fugi- reverende Pater, dicens quod episcopali se velit
tivum, quouiam accurale se prseparat ad debellanda examinari judicio, et ecciesiastica satisfactione pur-
coram Deo el nobis agininavitiorum. Venietautem 5»ri. At nos precero tuam seu verba niinime parvi-
ad vos quantocius. polerit; sed- si noslra humilitas jiendentes, tibi nos ejus liberiter mise-
respondemus
invenire queal graliam inoculis vestris, simpliciter reri velle, sedexamiiiaiionem ejus ultra non curare.
exoramus ut nobis eurii remiltere ac veslris litteris Apud nos enim jam de ipso siciit de manifesto reo
commendare dignemini, ut prsesentia ejus sit pi- oplimefaclum estepiscopale, hocest canonicum ac
gnus vestrse charilalis erga nos, ac nostrse fidelitatis decrelale judicium, dum illum secundum auclorita-
erga vos in perpetuum. Yalete. ^ lemcanonum ac decreta sanctornm Patrum excom-
EPISTOLA XLVIU [e/im LVIII]. niunicavimus. Dicimus aulem illiim inanifeste reum
(Circa an. eumd.) - propter ralioncs subscriptas. Primoque quia cansa
Venerando. Lexoviensium ponlifici ROGERIOFUL- cupiditalis ejus, fratris ac, matris qttoque
,. BERTUSCarnotensis episcopus, salutem el fideles occisus est iinmerito noslef subdecauus. Deinde ipsius,
'
orutiones. ..
Presbyteri'canonicorum noslrorum ex ecclesiis quia scivit insidias illi ptsetendendas, nec mibi pa--
quas habent in cpiscopalu vestro venerunt ad nos, lefecit. Terlio quod insidiatores cjus, quos dislur-
dicentes quod vos inferdixislis eis minisleriumsuum, bare poluit, non distprbavit, sed et pra^sentia sua
ideo quod de ipsis ecclesiis non ferunt vobis syno- domum exqua sanclse Ecclesise.nostrse seryire d.c-
duin (54). Et nos quidem eam vobis jure solvendam buerat, eis receplandis dolose vacuam fe.cit. Quaiio
esse non ignoramus : sed Tcdoldus prsepositus no- quod malo ej'us consensit. His ilaque modis nobis
ster, ac vester servus, rion bene rem inlellexit aperte reus comprpbalur : unde vocaius et per sex
bactenus, eo deceptus quod nuba ecclesiarum quas • menses exspeclalus, dum confessionis ac- poejiiien-
noslri canonici possidenf iri'episcopatu jioslro obli- lise remedia a nobis quserere, distulit, jttre nieriiam
gata est huju^iriodidebito, reiriittenle videlicet aute- r, excommimicalionis sententiam perlnlil. Cum ergo
cessorum nieorum piissima liberalitate. Sed ea contradiclis irreffagabilibus scilieet causis, plures
quantalibet charilate fulta, quanlalibet laude digna, enim earum vere lesles exislrinl, parali qnenilibet
vestro tamen juri minime prsejudicat. Nunc itaque resistenlem convincere; cuni ille, inquara, propler
sereriilati veslrse supplicamus ut concedatis eis ofli- has causas indubitabili' crimine tenealur obnoxius,
cium suum agendi licentiam, paralis amodo aut quis curet exaiiiinationem ejus? An quia iuanifesta
vestram synoduni vobis reddere, aut iti usns fratium culpa examinari egeat ? an forie credereiur exami-
nostrofum nccessarios relinere , si charilati vestrse nalus, si culpam se non habere pejerando culpam
placuerit sanctorum patrum meorumsupra memo- accumularet ? sed ul scienies aliqiiem pejerare si-
ralum remissionis exemplum observare. Si non nanl, ab-l animo-sacerdpturo feligio prohibet. lani
riierui ul causa riiei aliqtiid facialis, - restat, spero, vefo lam evidens -peccatum quse purgatio- maneat,
ul
(55) Demochares istum episcopum appellaf Ro- tenentur, pendi solebat. Hsec porrp prsestatio,Tino
gerium, etponitur in suis tabulis sextus. palel, non omriibus secjue epiScopis probata,
(54i Synodut est census qui episcopo a cleTicis a plerisque improbata.
venientibus ad annuas Synodos, qiiibus iuteresse
.2-27 S. FULBERTI CARNQTENSISEPISCOPl 228
nisi confessioet poenitentia? Hanc si expeleret, au- \ EPISTOLALIV [olim LXXXY].
jjiens extra civitatem sibi infestam nie esse, pro- (Circaannum 1020).
pler amorem Deiy«cujusmisericordiseme commoije- In perpetuum diligendodominosuo reqique ROBERTO
FULBERTUS sacerdos.
fecisli, adhuc apud me locum ejus reperiret, atque
bsec ei fofsitan aliquando absolulionem pareret. Quseso,domine rai, ne indignanter accipias quod
Quod si hoc noluerit, quando tu consilium stalueris tibiproxima Dominica Parisiis non occurri. Scias
de majoribus et titilioribus tractafurus, cum illis et enim pro cerlo quod nuntii fefellerunt me, dicenles
bsec recensurus, adero tecum si mandaveris. Et si le illuc ipso die non adfore, sed propter ordinatio-
cuid in illum aclum est, benestat, astipulalione tua nem cujusdam episcopi me vocari, quem omnino
nilatuj; sin minus, corrigalur. Yaie. iion noveram, nec sacratain luam nec epistolam ar-
EPISTOLALI [olim LXJIIbis]. chiprsesulis mei de ordinalione ipsius acceperam.
1020 aut Unde, si quid delicli penes me est, seduclus sum
(Aiino 1021.)-
VenerabUi Auretianorum epiicopo THEODERICO FUL- aliena fatlacia. Facilis tamen debel esse remissio
BERTUS Carnotensissacerdos obsequiumdiltclionis apud regiam pietatem, cum etiam apud forenses ju-
sine fuco dissimutalionis. liices status sit hujusmodi venialis. In toto corde
Gratulor diligenliseluse, licet inter multa adver- B ' meo diligo te; ne repellas me a mandatis tuis. Yale.
santia sua strenue capessenli, me qtioque de nego- EPISTOLA LV [olim LXXXVil]-
liis ad me perlinentibus amice commonenti, At cgo (Anno.1020 aut 1021.)
cominonilionemluam benigne .suscipio; in cseteris Dilectissimo domino suo regi Francorum ROBERTO
quidem quse mihi scripsisti libenler libi, prout do- ' FBLBERTUS humilis episcopussanctw virlulis aug-
cuerit et lempus erit, obtemperaturus. De proces- menlum.
sione vero Ecclesise nostrse ad veslram.fiefi solita Si.nobis omnes pervagandsefacultates simul cum
clericos nostros conveniens, audivi ab eis quod opti- voluiilale suppeterent, interesset vestrse pietaiis
me noveram, et. leipsum scquo animo cpncredere levilatem nostram afguere, et ad nostrse ccclesise
volo: videlicetquoddainnatis(54*) incendip,et ad Ec- qiiiEdesirucla est reslauralionem assiduam revoca-
clesisereslaurationem inhianlibus, aliisque plurimis rc. Ntinc vero cumomnes-ejusmodi facultales de-
iniseriis valida necessilate occupatts, processio non siiit, cl nos ad assiduilalem necessittido mag.ia
sit ad praesens facilis; successu vero prosperse fa- coerceat, quoinodo sapientisevestrse dignum videri
cullaiis , cum magno gaudio ac debita- devotionese possil ut vel nos vel clerum nostrum de qualihet
illam facturos. Yale cum bealissinco clero et grege . loiiga. processione -commoneat. Suslinele potius,
tibi commisso, cohortans eos orare Deum ut liberet C sancte Paler, sustineteimbecillilaiem nostram, sup-
nos ab adversis nostris. plete indigenliain nostram, ut Deus omni bono re-
ibciHelcharam animamvestram. Yalele regaliter(55).
EPISTOLA LII [olim LXUf].
an. EPISTOLA LVT[o/»mLXXXVHIJ.
(Circa eumtl.)' annum 1020.)
el (Circa
Ditectissimofratri coepiscoposuo THEPDERICO Benignitstmo dominosuo regique RPBERTO FULBER-
FOLBERTUS. TUShumilis tacerdos ti qua p&test orationis suf-
Illatamvbbis injufiam vere meam facio, compas- frdgia,
v sionis affectu,in eos qui sacro ordini fecere contu- Ex parle celsiludims yestrse diclum est nobis
meliam zelo ferveus •.sed nec vobis ulile esse videoi quotl domnum Frauconem Parisiensi Ecclesisedare
nec mibi tutum, ut zelus noster advindictam excom- vullis episcopum, et ad hoc peragendum noslrse
municalionis erumpat. Exspeclandum, et commoni- humilitatis habere favorem. Nobis, autem videtur
toriis utendum esse reor, donec illos autpoenileniiai quia, si episcopus de quo agitur aptus est clericus,
corfigat, aut summi judicis senlentia multet. Yate. est optime lilleratus, el ad sermonem faciendum
EPISTOLA LIH ,[olim LXIV]. agilis : in qua re oranes episCopos decet esse, nou
(Circa an. eumd.) niinus quamju operalione potentes atque disertos.
Yenerabili coepiscoposuo ODOLRICO FULBERTCS. Unde, si boc fieri posse canOnicedomni archiepisco-
D.ecausa unde simplicilalem nostram consulere pi Senonensis et coepiscopofumnoslrorum probavit
. voluistis, in sexlo libro Capitulorum nonagesimo sagacilas, nostrum etiam, qui de hac discussione
non fuimus, habelis assensum. In nullo
primo ita scriplum invenimus. Si virel mulier con- appellati
enim quod bonum sit, coiam Dominovestrse volun-
junxerint se in inalrimonio, et poslea dixer.itmtilierr tali...nitimur
de viro non posse nubere cum eo; si poteril probare contraire. Yigeat excellentia vestra.
quod verum sit, accipiat alium, eo quod .juxta-Apo- , EPISTOLA
" LVll [olim XCJ.
fitolumnon potuit illi reddere vir suus debitum. ;Dc . (Anno 1020.),
Dileelissimo domino suo ROBERTO FULRERTUS epi-
profectione autem nostra ad Sanctum Hilarium > , humillimut consiiium el
adhuc terminum
scoporum forlitudinem a
prsefixum non habemus. Yivile feli-
:- Domino.
«iter in Chrislo Jesu DominorioslrolYale. Cum prsesenlia mea nequeo, saltem litteris te re-
• '
Id esl iiastalis, damnum passis.
1^34*) (35) Gallice sic fere, se porter comme«n roi.
229 EPISTOLJE. ' 2"0
viso, mi domine, sciscitans de fortunis tuis, et expo- \ ideo sacramentum merctur, non enim suflicil ab-
riens aiiqua eorum quaegeruntur in parlibus noslris. stinere a maio, nisi liatquod bonum est.
Camplenses adhuc plerosque detinee, ne in tuum Restat efgo, ul in eisdem sgx. supradiclis consi-
nocuirtenlum erumparit. Sed Hereb. et Gaufr. nullo lium el auxilium domino suo fidelilcr praeslet, si
interdiclo fefrenare potui. Faciunt -tibi mala quse beneficio dignus videri vult, et salvus esse de fide-
possunt, minantur quserionpossunt. Yirtus Altissimi litate quam juravit. Jiominus quoque fideli suo in
conterat et disperdat superbiam iliorum! Quidam his omnibus vicem reddere debet. Quod si non fe-
autem vernaculi tui, qui db eisdem malefactori- ceril, merito censebilur malefidus : sicut ille, si in
bus injuriam passi sunt, Marlinus scilicet de eorum prsevaricalione vel faciendo vel consentiendo
Yilleri monle et filii ejus, iram suam retor- deprehensus fuerit, perfidus et perjurus. Scripsis-
quent in lerram Sanclte Domina; nostrse, diri- sem vobis latius, si o.ccupatusnon essem. cum aliis
pienles fruges et cselera bona noslra, quccin vi- mullis, tum etiam restauratione civilatis et Eccle-
cinia sua sunt. Nos vero inulta hsec patimur propter sise noslrsequse lota nuper horrendo incendio con-
te, exspeclanles et deprecanles jusliliam tuam. Sunt flagravit. Quo damno etsi aliquantisper non movcri
hsecet alia multa, mi domine, quse me nimis an-' non possumus, spe lamen divini alque veslri solatii
gustiant; satis enim eneri esse Jvidebatur adversa B respiramus.
corporis valeludo. Sed tamem illud segrius tolera- EPISTOLALIX [olim XVlJ.
bam, quod res Ecclesisein superfluorum domeslico- (Circa annum 1021.)
rum victualia sic expendere compellebar ex prava Piissimo duci Aquitanorum GUILLELMO FULBERTUS
consuetudine prsedecessorum meorum, ut offlcium humilis episcopus.
bospitalitatis et eleemosynse,sicut mea interest, ad- Noh est mirum, serenissime princeps, si quid mo •
minislrare noii possem. Nunc autem res ipsas-, veris animo conlra me, de boc quod sapientissimo
quanlulse erant, passim inimici diripiunt. Addilur ac sanctissimo Patri nostro Hilario libique debila
bis malis incendium Ecclesisenostrse (56)..Quoniam servitia"non rependo. Magnani enim honorificen-
cum unde reslaurem, sicut decet, non habeo, "mihi tiam exhibuisli, largosque dedisti munificentioefru-
quoque necessarios Sumptus indulgeri detrecto. His clus,, pro quibus nihil prsesenlis emolumenti rece-
itaque et pluribus aliis difficoltalibus circumvenlus, pisse yideris. Sed est quod te reconforlare plurinium
quas Velpudoris lex velbrevilatis enunierare vetat, potest, lioc videlicet quod tuas gazas in ecclesioo
multa mecum agito;nonut serumnas in hac vita Beatse Marise restaurationem expensas, non solum
evadere coner, quod est impossible, sed ut aliquo integras, verumeiiain raultiplicalas ab ipsa recipies.
labore quamvis arduo valeam reslaurandse Eccle- ^Ex parle vero mea,.quamvisperexilisporlio meio
siaropem ferre. Hujus vero cpnsultalionis niese fi- dis seslimari.possit, tamen quidquid sum et possum
nem tibi domino meo revelatum iri disposui, cum tuumest. Siauiem de malitia sseculi ortae difliculla-
Deus dederit tui opportunilatem xtlloquii. Yalete t>e- les meum iter impediunt, ut frequentare non pos-
"renniter. sim, et dilalioues meas exspectare toedet, fac, beni-
gnissime alque dilectissime princeps, de illa digni-
EPISTOLA LYIII [oiim CI]. tate quam mihi comniiseras, quidquid animse tuse
Annpl020. beneplacilnm fuerit.certo sciens quod ea causa bene-
Glorioso duci Aquilanorum GU.ILLIELMO FULBERTUSvolentiam meam erga te nunquam senlies imminu-
eoiscopusoralionis suffragium, lam. Csetera qusedam, quoe scribere nolui, legalo
De forma fidelilatis aliquid scribere monitus, hcec veslro, domino videlicet Raimone referenle cogno-
vobis qusesequunturbreviter ex librorurriauctoritate sces. Yale.
notavi. Qtii domino suo fidelitatem jurat, ista sex EPISTQLALX [o/itn XVHl].
in memoria semper habere debet: Incolume, lutum, (Anno 1021, al. 1024.), .
honeslum, utile, facile, possibile. Incolume, videli- JJ Claro suo HILDEGARIO FULBERTUS humilis episcopus.
cet,nesitdominoiu damnum de corpore suo.Tulum, Scio te, fili, meum desiderare advenlum, sed re-
ne sit ei in damnum de secreto suo, vcl de mu- tardant templi reslauratio, mandata regis, prsedo-
nitionibusper quas tulus esse polest. Honeslum, ne num inslantia, messivse ferise, Lemovicensis epi-
sit ei in damnum de sua justitia, vel de aliis causis scopi causse pacandse dilficullas, via scrupulosa.
quse ad honestatem ejus perlinere videntur. Utile, jEgre fero moras meas, saliusque mibi fuisset rem
ne sit ei in damnum de suis possessionibus. Facite S. patris Hilarii non suscepisse curandarii, quam
vel possibile, rie id bonum, quod dominus suusie- tali modo traclare. Sed hac consolatione respiro,
viter facere poterat,faciat ei difliciie: neve id,'qund quia quod potes, vice meafacis. Precor ergo ut pro-
possibileerat, reddafei ImpossibiJe. Ut autem fide- posiluin urgeas strenue tam inspirilualibus quam in
•lis hsec npcumenta caveat, justum esl, sed- non singularibus agens. Si Robertum prseposilumindili-

(56) lneendium ecclesiwnostrw. Ex veteri Annali tent. el lota ecclesia beatat Mariw combusla, quam
abbat. S. Petri in yalle Carnot., id est in legenda idem episcopus gloriosus sua industria et labore et
sancli Aniani : Antto millesimo vicesimo, in nocle sumptu a fundamentorewdificavit.
Nativitatis, episc. Fulb. anno & fuit civitqt Carno-
251 S. FULBEBTl CARNOTENSISEPISCOPI^——i 234
genfer villicari nosli, fcr causam ad notiliain ducisj:\ ramtuam cum atacrilate divide, aniinse simiilet
nosiri (Aquilanise), ut ejus arbilratu vel corrigaltir corporis curam gerens; nepropter sccundi lassitu-
vel miitelur. Salutflvcharos noslrosR, llii. Dur. et dinem primse vigor eyanescai. De re sancti patris
alios tamciericos quam laicos. Frater Thedolduis Hilarii et noslra fideliler dispqnenda scio te non
obiit,. frater Ebrardus monachus evasit scholaruin indigere monilis, dummodo fures caveas. Vestes et
fertilam, et caneellarii tabulas libi servo, bona pa- csetera Prnamenta ecclesise, quse lavari volunt.pro-
raiis, meliora dcvovens; lu qupque, prp nobis oraris, cura, ut festa paschalia suo candore veniisleiit. Lau-
feliciler vale. rus noslra et iotum pomarium gaudeanl suo cultu.
EPISTOLA LXJ [olim XX};VII]. Yinitoreni quoque et agricoiam le esse memineris.
(Circa aniium 1021.) Do vario numero psalmorurii qui adjiciunlur a qui-
Dileclissimo palri et coepiscoposuo GUIDOM FULB. busdam in lempore jejunii per singulas horas cano-
. orationit su/fragium. nicas, in fine, post orationem Dpminicam et capitula
Rogamus cliafitatem vestrampro lis.servis Eccle- qua; sequunlur, regulam non inyeiiio. Psalmi quidem
sisenoslra? qui sub vestra potestate degunt, ut eis meo arbilralu superflui essent, nisi eos lutaret psal-
patrocinari dignemini, el ut nobis constituatis ter- mistarum devotio. Finitis autem capitulis, post ora-
minum post oclavas beali Marlini, quando et ubi B.tionem I Domiuicam, ubi dicitur: Domine,.exaudi ora-
nostri legati possint occurferevobis, addefiniendam .tionemmeam, slalim esset subdeuda oratio , quse ex
causam eorum, quse jiropler obitum anlecessoris . libro Sacramentario recitatur. Palcre lamen Eccle-
vestii [Rodulfi] indelinita remansit. Rogamus etiam siam relinere suum usum ad prsesens. De significa-
ne nobis scfipto significare gravemim, cur Sylvane- tione clericalis prnalus Amalaricus sic breviter :
ciis non fneril sacratio veslfa.Tale. Desideramus recapitulare omnem armalum clerico-
EPISTOLA LXII [olim XXXYIIIJ. rum. Caput cterici in superiore parte discoopertum.
(Ann6 1021.) Mens est, ubi est Dei imago. In inferiore parie cir-
Egregie dilecto coepiscoposuo GUIDOSI, FULBERTUS. curodatum capillis, quasi aliquibus de prseseiiii ne-
Anior j'ustitise,qui luam, paler, anlmam imbriita cessitate. Amictus esl casligatio vocis. Alba csetpro-
nalivitale, fecit eam irioffensam, et ab excessibus rum inferiorum sensuum, praesidenle magistra ra-
cautam. Cnjus rei lidemcum ex aliorum dictis, tum tione, et .inlerius per disciplinani conlinentise con-
exlitteris tuis-evideriier accepi. Sed ab ordinaiione slriugente, quasi quodamcingulo, voluptalemcariiis.
Ebali Remehsis archiepiscopi iion valde libi metuen- Calceamenta, prohibilip pedtim ad inalum festinafe.
dnm puloesse, si est, uidicitur, aB.infantiaCbri-. Sandalia ornatus ad iter prsedicatoris, qui cceleslia
stianus, sario sensusacris litterisertdilus, sobrius, C *- non debet •abscondere iieque ierrcnis inhiare. Se-
castus,'amaior -pacis et' dilectioniSj inullo crimine, cunda lunica, opera menlis sunt. Casula, opera cor-
nulla infainise noia lurbatus, taridemque a clefoet porispia. Stolajugum(Christi, .qtiod est Evangelium.
populo-suse civitalis electus. Magni eleiiim viri, ut Dalroalica diacpni, id est ministri, cura proxiroorum
opti.menosii, Ambrosius Mediolanensis et Gefmaniis esl. Sudariura pise et nurndse cogilaliones, qttibus
Aniissiodorcnsis, aliiquenonniiHi, qn a tales in Iaico detergimus moleslias aiiimi ex infirmitale corporis.
babiiu exstiierunt, subito nobis sancti pfsesules Pallium archiepiscopale torques devoiissiniseprsedica-
exierunt.'- Domnus vero papa, eiijus animadyersio-; tionis, et in Veleri TesiamCnto et in Novo. Hactenus
nemte revereri sigiiificasti, >non cst qiiod lihi me- Amalarius. Mitto: libi Cyprianum, Porphyrium, et
rito debeat; succensere, si le graviter coilapssesari- Vitas Palrum cumpsalieino, ut petisti. Moueoeliam
clse Refnensi Ecclesiae aliquam spem resurreclionis ut cuni Doiiatuni coiistruxeiis, nihil admisceas ine-
audierit providisse. Yale in perpetuum memor mei ptse levilalis, ulsit causa.joci, sed omnia seria. Spe-
vere fidelis lui. Illi quoque valeant, q;ii tuam memo- ciaculum enini factus es, cave. Yide etiam ne tua;
riam mihi commendaveninl. .assecloemedialis nuditale iaborenl. Salula mibi fra-
EPISTOLA LXIII [oiim LXXIX]. In tres nostros in Domino, el lute vale. Presbytero be-
, (Circa annum i021)U . nedicenli os non alligabis, nisiex proeceplo,episcopi
FULBERTUS episcoporuni humillhnus HiLDEEJtr.io suo sui; quoci-oblitus fuerairi': prohibetur tamen Aga-
, saiutem! -. • , - -: . tbensi canone.
Absentia tua ssepe-comriiemoratquam iiecessarius EPISTOLA LXlV \otim LXXX], • I
eras prseseiis, Sed hoc me consolor, quod bbsequia ... .(Aii.no1021, a 1,1024.) ,,,.
tibtdelegaverim, qui sis dignus recipefe, etuti-iim- FULBERTCS./jawJH.s episcopus.frdfri HILDEGARIP.
qne remunerare paratus. Spero enim ulrnihi qiioque - Dic cbarissinio nobis principi..Guitielinp'pcrpe-
de luis benemeritis, 'si qua Deo:danle fiierint,"ali- iuam:felicit.atem;cnm oratipnibus, ex parle uoslra,;
qua tecum .merceclis;por.tiuncula cedat. Opilulabor et toiins clefi ac populi :noslfi, propter eleernpsy-
itaqtie ;ad bene-promerendum .ex; ariinip. Sed ve- namiquam.-.inisitad resl.aufaiionem ecclesisenostrse.
niendi ad yos diem statucre dubito, quia et ibi vi- Deinde vero nos prscdicasse pubiice, sicut ipse
ctualia niihi piiio.deeSse, et iri riiea dioacesimultis mandavit, viriiiteiri Dei pef irieritum sancti Joannis
occuppr."Fac tu, inferim gued'te laccrfi .pplo et ostensaiii in dislrictipne Gaiisberfi, curiiexsuliatiQrie
«redP : lectipni.pralioni, et erudiliom fralrum opc- et gaudio ciijiJiiiimqui aiidierunl.. Monuisse qupqiie
t53 EHSTOLJE.-' *»."
BituTicensem archiepiscopnm per qtiemdam mona-AA queni vehemenler arguifsancla Scriptiira cl aamiiat,
chum sunni, ul sese pacare non negligat cum ipso nihilqtie t!e poenilentia ejus vel in etim indulgeriiix
•dominoGuillelmo et cpiscopis ejus, priusquam sibi Domini omnino coTiimemorat.Ncc prcirsus occurrit
cxiride scandalum orialur. Tibi eliam misisse sibi quod saltem in allegoria bene sigiiificei; lisecejt
cxpoiicndas sententias Racharii, Bedic, el Rabapi, ilcnda submersip^ > .:..'-
(!nfine Salomonis, unde fecerat qnseslionem. Sed EPISTOLA LXVi [olim.LXXXIi].
et de prsebenda quoe vacat, sicut et de omni bono, (Circa a:i. enmd.)
volantati ejus nie proebcre consensum. Prseterrfa FULBERTUS humilis episcopus H. SKOsatuiem.
scias ine, propler te, magisiro S. veniam indulsisse. Diu sustinui sperans le esseventururo, utdixeras,
Cceterum Tigrinus submonebat, ut mitterem vebis ^jnde jain niraia dilatione cotnmotus argiio apnd te
aliquem procuratoiem ad coliigendas Iruges; seil solum. Cut enim te ineiidacem mihi et ingraluin
-ego tottim hoc curoe "luoecomriiitio, te exercilans exbibriisti, cum libi clulce esse debuisset pa-fatos si
illum probans. AdjutOrem scholariini nolo tibi niit- qni forenl de venatiene tua cibos te patri iriferre,
lei-e, qui nondtim asseciitris sit maiuritalcin oelatis,' 4it aliqnam henedictiPnem riierereiis accipere. Noli
cl gra-vitatem moruni. Utere interim clientete iiioe j.iiii mOrari diutiiis, si gaudere vis dehuiniii gratia
B
«junlicunque subsidio, donec cansam communi con- iiosira. Vale et veni, aui 'rescribe mibi quid' pr»
"' " ' certo sperare (!ebeam de te.
silio"|>eriracleiniJS.Yrile.
EPISTOLA LXV (o/t»i LXXXI]. v- ----..^ EPISTOLALXVH [otim LXXXIII].
(Circa ari. eumd.) (Circa an. eumd.
Ciim atidio te facere quod debes, iaetor, quamvis FULBERTUS Carnotensiumjiumitis episcopns, R. sanc-
Irejjidem de ftiluris. Unde sumniam bohilaleni de-'': ' tw EcctesitisAurelianensis.ceconomo. .
precans, ut tc dignelur regere, te qupqiieiiioiieo Quod me scribere mpnes ulilia clerico quodqtic
ut haberiis prseccpibrum ejtis oblempcrare memiue-.' de scieiuia magiiipcndi,s,faqis amicc, facis-iilXhri-
ris. Iterum dico vale. Bacharii insertam inveriiesi stianse philosophia; cultor, invidise purus. Egp yero, -
senlenliam. Bed.seel Rabani- quorum lamen triumi elsi ignams inei nfpduli, non proepumo graudia,.
sentenlias hic quoqne subiiotaie non piguit. Ba- lamen jneirwr in quo parere possum, exhortatioiii .
charius ait: « Salomon iile mirabilis, qui meruitI sanclse deesse non volo. -Scripsi ilaque sicul rao.-
aslfui Domino, sapieiiiise copiilari, in alienigcna-.' nuisli, quid iijibi yidealnr agendum de .presbytero
Tiim liiuliei-iimi.nciirrll ahiplexus, et iirvinculb libi- illo qui missas' celebrare e.t ,11011com.muiiipasse..
dinis laquealus ctiam sacrilegii errore sc polluil,, „i compertus esl, in lmnc niodum.. .yitlelur namque,
Hjuaudo simulacruni Chamos Moabilarum idoli fa- diligenter inquirendaesse causa, qua:Sacrosanclani--
biicavit.-"Sed quia per prophelam culparii errofis5 coniniunipnem siibterfiigerit, yidefjcet ulrum hxre-,
agnovit, nunqiiid miseiicordioecoelesiisest exlorris ??." lica infidelitas sit, an limpr ex conscientia plan.e.
At forsilan dicas ~:Nusquam eum iri canone lego> moiialis crijTiinis, au tjmore-x icpnscientia.ebriosi-::
ipoeniluisse/neque misericordiam conseculum. NonI latisL-aul'lihidijiis. Quoe quidein. miseri sacerdules.
ambigb,ifrater,'de pcenitentia ejus, quse npn iiiscri- mortalia peccala esse aut ii.esciunt aut. scire •dissi-
bilur publicis-legibiis. Ef fortasse ideo acceptabiliori- mulant, remordeiile iamen;conscienlia mala; aii sit;
judicatur, qnia^non atlJaciempojiHli, sedin secreio3 tsedium ex mulia.celebratione niissaruni; an thnor-:
conscientise Dtfininoteste pceniluit. Yeiiiam auiemii imliscreMis quo pusillanimcs afficiuiilur intcrduin,
ex lioc conseciitum esse agiiosciiuus, quia cuiu so!ti-, -, pro levibus cttlpis; an morbus rheumaiizanlis et
tris fuisset acorpore, sepulluni illum inter regumii liatiseanlis stomaChi-; au passio Gerebn menlem
Israelitarumcorpora Scriptura commemorat: qupd4 licdens. Si ergo infideliias in caiisa inventa fuerii,
iamen alibi peccaloribus regibus abnegatuni essee aut alitid plaue .-.morlaJecrimcn, deponendus cst
cognoscimus, quiusque in finem vilse suse in prppo- auctoritate canonica usque ad legitimam saiisfac-
sili perversitate manserunl; et ideo quia inter regcs :s0lipnem.
j Siauteni.appetitus ebriositalis aut libidi- •
jiisios riiertiit sepeliri, non fuit alienus a venia. Ve- .is, quando quidem et ipsoemeriiforae sunt, ,ab offi-
•niam aulem ipsam sine poenitenlia nim. poluit pro-i- cio.removendus est, el iandiu abstiiientia casiigan-
mereri. » Beda in opnscnlo supcr lib. Regum capi-- dus est, quousque, reliclo viiio et per-Deigratiam
iu!o XXXTX , prteiiiissis paticis, ait :,« Ubi. boc quo-- superato,- revocari videatur idonetis. At si ex fre-'
<jue, riifallor, palam osteiiditiir , .quod uliiiitm non, n. quenti missaruin celebratioiie tiediujji, ita corfipien-
oslenderettir ! quia videlicet Salomon de-commisso o dus.e.iper annuin integrum acommujiiouepellcndus,
itloloIalTiaescelere nunquam perfecle prjenitnit. Nam n sicut serjptum cst in concilio Toietano xm, capkulo
si ffiicluS pceniieniioedignos facerel, satageret ante; e; 5. Si vcro indiscretus liinor de levi culpa, casligan-
omnia ut idola qtisea-dificaveral de civitale suncta a dus csse videtur cum pietate, sicul iegitur'iii Capi-r
tollerentur, et uon in scandalum sUiltorum quse e tulario, lib. l, capitulo 6. At si preenotata passio
ipse cum fuisset sapiens erronee fecerat quasi sa-- stomachi, vel cerebri fuerit in Causa, quiescere' de-
pienter acrecte facta relinquerel. » liabanus sicc bet a miuisterio, donec recuperet sospitatem. Si?
suh persona lsidori in expositione ejusdem libri : auiem prseler supradicta aKud
aliquid in causa in-
« Jam pori-o de aliisoperibus Salomonis quid dicam,i, venlum fuerit, ex ipsorum
comparationepef ratio-'
PATntiL. LXLl. 8
5SJJ, S. FULBERTI CAJPiOTENSlS EPISCOPI »5fc
ciijatipncni Tacil) iractabilrir,.I;lis breyiicr.assigiia-. /A, .,, .-: .,,.-EPISTOLA LXXT[o"/t)ij;'CiI}.rr--'»t;;'>;^W::':
tls salvete in Dominp Jesp Ghi-islp, vir oplime, qui : " ""'-/
me multosque alio? jugnteret. inlerjrogas, etdum (Annpl02l.>'
pi-udeflter iHterrpgas,,beiie.dpces. ^ale-. , Clarisshngdur.i Aqnilqporum Guii.i..Ei.Mp. FULBERTBS-..
episcbpus,utiie elliorieslum, """."_ "'"'"''
PISTOLA LXVIII [olim LXXXIV];
Ganderemj dilectissiine princcps, ad dedicatiouein"
CirCaan.'euind.) vestram devetus occurrerei nisi- nie: Ecclesite uo-
Btntgnitsimo aique dileciissimodotitino suq RPB.ERTt>, strse nnllp modo ::negligenda,necessitas: detincret.
FuLBERtusvei graiia Carnoiehsiumsdcerdos.
Gralia.namque Dei.. cym adjutprio veslro.;cryptas
Cognita benigna yqiunliaie.yesti-abpnsjlipcjycprii- npsiras pervelv-irtius,easque priusquam biemalis in-
dentise veslrse cempefto, quia sanum.est, rit solet, clemenlia, Isedat.cpoperire: satagimus.- Volo autem
voluniaii obseqiior, consitio acquiespp, et ilerinsii- vps,scire, qued liliefse, quas pripres episcopo Aze-
tiiium (57) ad prseseiis emitieiis, iWiempus a vobis liji.o..- raisiui.s.^-rjegi..
^Iai._3e_;,*JinjL;...^T_,^ui
_,..9l.iainj>.Tj)Ide.
constitutum differoperagendum,si arinuerit beus..Si cpiitristatus •est, ,de sua yilitale, quam ihi scripfam -
ergo de jusiiiia,"de jjace, dc slalu regrii, de iipnpre iiryenil, Tecissetque, ;Bilijricensis, episcopus .j.uxta
Ecciesla? viiltis agere, ecce liabelis nie paryum.sj*- 1B.cpnsilium npsifurn,, ut-ait-, de Leinpyiceiisiepiscopo,
lellitem pro' Viiibus bpitulari paraluni. Yaie. nisi eum regulariler ira> iormidp .detinereU.Sed
: qitia rex prpxinvo;rugi;tii,,ul„dj'ciluri;venii-e;habetin
EPlSTOLALXIX[o/im;x|cYII]. silvam Legium (39),-quseyicina esU m scilis, mona-
(Anno 1021.) steiiosancliBeneilicti,ego quoque, Deo f.i\ente, illnc
Nobilittimo ttgl Dahotnarchiw CSUTO , FULBERTUSire disposui > scilurus quales inveniam crga vos ct
Dei gratia-Carnoteniiumepi&coputlcumtuit clericit regem el archiepiscopum, vel quales reddere pos-
• et monacltit oratiomssuffragium.
sim. El quod intefim cffeeero, aul ipsc vobis rcfe- '
Quando muiuts luiim nobisoblatum vidimus, sa- ram, aul iitlcris iiiiiotescam Yale fehciter.
gaciluieiii tuairi el feligioiiem pariter admirall su-
inus: sagacilatem quidem, quod homo nostrse lin- EPISTOLA LXXII [olim C\\\),
guse(38)ignaruslongoque a riobisterrse niarisque in- (Anno 1021.)
lervallodivisus, non sbliiin ea qusecirca le suntslre- Ifileclitsimo temperque diliqcndo domino et diui
rine capessas, sed etiam ea qusecirca-nos diligcnler Aquilanorum GLILLELMO, FULBERTUS Carnoten-
iiiquiras; religipnem vero, cum lej, quem paganc- tium humtlis eptscopus, m hac vita se et sua
vum principem siidierainus, iien nipdo Clirisiiauum, Q I omma, vt allcra gantlia sempitetna.
verinn eiiam erga ccclesias alque Dei servosbeni- Doleo, vir oplime, quod nuper in convenlu regis
gnissimum lnrgilorem agnoscimus. Unde gratias alque noslro loquendi lecinn opportunilatcm non
agenies Regi:regum,ex ciijus dispositione talia de- liabui, non de sseculari negolio, setl de loco sancti
scenthint, iogamus "tit ipse regnum luuiii in vobis Patiis Hilarii, cujus rectores nos esse bonilas lua
pi'osperafi faciat,-el animam tuam apcccatis absol- voluit, sed bujii!. lempous malilia non penniltit.
vat pcr seternum et cbiisebstantialem sibi unigeni- llantlo ilaque tihi, et piecor absens id quod lunc
tum Christum Dominum nostrum iri unilale Sjiirilus jiroesens intimarc voleham, videlicet, ut secundum
sincii. Amen. Vale,' niemor noslri, non iinmemor bcncplacitum coidis lui consliluas tibi alium thesau-
ini. ; ''" rariiim et capiliarium clc honis clericis qui suut in
tua vicinia, quos via longa cl periculosa non dis-
EPiSTOLA LXX [olim XCVIII].
turhel ah oibcio, sicut mc et mcos Iiactenus distur-
. ... , (Circa an. eumd.) b.ivit. Nec mepulcs, obsecro, iia pravuro, utpropter
Nobili comki S., FOLBERT.Dei gratia Carnotens. hoc tibi videar miniis csse fidelis. Agnosco eiiiin
episcopus,jideles oratwnes. me perpeluuni debitofem esse fidchtalls aniinsc lusc
Si in eligendo vestrse civitatis episcopo regulariter• et corpori, jiroptcr benignilatcm quam mihi imme-
ageretis, suifragium noslras humililatis non deforett rito exhibuisti Unde certo scias, quia si tibi.aut
juxta modum ralionis. Nunc autejn palalinus aiill populoiuo Tneiiniilisterii riecessitas Immineret, et
publicus rumor est. quod itie clericus qtiem eligerei hoc niifii ;niandare dignum ducefes, suhvenirem
vultis, fayorcm vestrum sit aiicupaius proinissio-•' lihi Deo duCe, si uPn possem ailiter, vel in babitu
niii.nisibilis -el pecuiiise visco. Dicunl ctiam q\\oaI paujieris peregrini. Precor autem bonitatem luain,
sine jiissu regis, et eonsensu «piscoporuni coiripfo-- -ut ltaimoiii felevafe "digneris damiium qtiod pcriu-
viiicialium, sedes et retri .episeopalenrinvase^il., Qtiaee lif in serviiio rio"stro.Y[aleriiiricel sempcr, piissiine
si sinl verjvnon siml regularia: nec ine vej vobis,) aique beijlgriissinieiegO vero ntinqiiamobliviscar te..
vel aliis conira jus etias opitulari jporlet. YaJeic.:

(37) Pictaviiim, ulnobis vitlefui', poiius;• h >iiiiTf


quarri csfqiiiaa Rohiana lingua pnriore prtum baber
ttumain. .••-'.-.-.: ; i'1- '' ';-- ' baU ,-'-^:'i*'- -:-: ;i:' "."..''. "'..'.'.,.
. ^38) Nostrwihtguw npmin.ebie profccto jnfeliigili" (59) Seu-Aufelianenseiri.
JFullieftus Fiaiicofiiiii jdioma, qupd Romanuni diq-
'
-«S7 .. :/'-:<:/ "";.-'EPiSTOLi£. ;;:;i V', '. "{&$
\ EPISTOLA LXXV [olitri XXXI].
....ERSTOLA LXXIII [plim CIV]. ,- '""':""--'"- -"''-.';(Cifca"'an;'ciiiiiil'._)"'_'";:"'": ;'';
: (Circa anntim 1025.) • >
Piitri crcprimaii siio LEUTiiEiiico, '" ;FLLBERTC^
Nbbiiissimd ac piissimo dUci Aquitdnbriim GUIL- : epiicopits.
'" IIELMO,FTJLBERTUS Dei gratia Cdrnoiewsiuritepi- Gratias agp,vjgilantiseiuoc, qtise,mese-.simplicitati
scopus, saluiem el.orqlimmm^fidelia.,..:,;,;-: prsemoiiitprinmfacit. Vere enim,indigeo-prsemoneri
Vestrairi, optimepnricepsvefgameiieiievdfehtiaiii de muliis proptef ii;eoeintliscrciidnis seu negligentise
•cxperlus sum,.:Cuiictis'-aniicoruiivmeorririibeiievo- riibfbuiiivVeruiii ift bae: Causa qiia'de.niirib agis, id
lentiis afiecfu riiilii dulciorem",effectu quoqiie 'uti- Cst,ne quibuslibet episcopanciisciicmanus imporiam,
lioreni. Nahi alii quidem atiiici riiei vix pareiri ali- opHSnon esse arbilrbr inonitoro, Narii et si lu in
tjuarido riierilis riieis vicera rependiinl. YbbiSaiitein isto negolio, corisilio meo.-iit d'eCiierat,bactenus uli
inc licet immei-enieirigraiuilisbeiieficiis acciimmafe voluisses, et ordoripslef el llia res aiitef jirocessisset.
iuii-a chaiitaiis ahuiidaiiiia placet.; Jam fere fcftio Setl omiflo piaelerita . de futuris plurinnim bonse
"aririopfseterito quod sic"agifre, efiibeScefeiiimuriera:, spei capio e,x co cjuodliunccuin sanclis virisac sa-
'
'veslra gfaiis suscepisse; Inccf fiis' esseni Dbmirium. pientibusflgjs, Patrem nostrum Odiloneni.(lO)loqi.ior
Jesum Chrisium ef saiiclam Mafiain 'geriitficem B et asseclas ejus. Consilio enim illpi-umsperp;te iion
ejus; in cujus biricioexpensasuiJlvriibrceaCiri vPbis1 . solum animse periculum evadere,. setl eiiam bujtis
reddituros. Prseterea rien dcfiiit riiilii ariimus vos> .yitse,gloriam ei, lionorem posse -recnpciaie. Yale
adeundi, elin veslra fegionevobis obseqiieridi..SedI meinor mei libi iu ojnnibus bouis obcdiieiClop.ilutaii
nmltse caiissc diflicullaiis obsliieiiirii. Ob "qtlbdg'e- (paratiV.,- , -,,,.,--:, . „..„.„...-...,.,'.i!.!.:,",,,:..'„;":
'-
i-endum pro ccfio ndveritis' cuhciartie dillicilia1 -;'''.:-.. \- fiPlSTt3J.A'LXX'Y4,'.:Hini.VxXXI,l7,.^,-. -
jposiposiluriim, si cjHoqiiomodo Tueritpossibite. Hsec : :. „' (Circaan. euiiid.) ,-.,
<Iiccnsrelevai-ecupioTnirabileinaffeclus vestri cfgat yeiierabiii- Senonensium archiepiscppq;LEUTIIEIIK»,
«le diilcediiicm; in cnj_us"lUietisnupef legi quod1 1 -FULBERTCS Dei.gratiq CartiolensiumJiitniUis
" : ' - ejii-
•scopUs,' orcttionis siiffragiitin:
. gaudereiis me superslitcni esse in Tegionibus no-
Yides, Pater, et auclis quaiita lietlpfum .''incenrfia
^stris, quasi'speraiites unqiianii.ihVesirisriie viilefc.,- nosiiis iri libus etardescuJii.TJnde periciiipsiii»
Aticiori totius boni ,ut et yps iji Iiac "par
Untle supplico, esse limeoj nos ad metas destiriaisesynciilicouvemie.
vita longnm tempus superesse faciat, e,l me yobis-
auterii boc tiise pfbvideritiae vldCaiiii-,
-cum siiperstiteni adhncheaio Hila.rip,vpljisque de-_ Xjuid 1 super ' :v "' •-•-':
''ciiorhihi feriiarida.;
servire concedat. f ratrem Ilildegaiium, vestrum ett.
nostrum fidelem, rogastis nos vobis remitlere : sedj C"' ]'.."' EPiSTOliA LXXYJTjolihi%Xp\iy:!!':''l '
(Cifca aii. eiimd.) ';"
deploral.quasi jam diii noslii pecloris mainillas3 Venerabjli Sendnensiitm
non suxerii. Quibns: .aliquaiidju refici serenitalemj. '' TijLiiKRTiis arcliiepiscopoLEUTnEiiico,
Cariiolensiiim litmit&epteeojstisd siim-
vestram hiimililcr poslulal, ut aspiraiioiie diilciori1 /nioDominO;Euge,:boneservei) ;--':•:.
vohis ac yestiis j)oslmodiim complaceal. Valeatis' Placuit excetlentioeveslrae sciscilari a nobisrpiid
ifeliciter.cumiomnibusvestris. - ;. ,,,._,.., agendumsit de quodaiti-viro; qui jSlium suiim te-
" neudo ad confirmatioiiemfaclus est de palre patfi-
!'"""'' jgPISTOLALXXIY^[o^iirXXXV , , ;;; : jius, videlicet utrum ab uxore stia matre cjiisdein
.(Anno1022.) _.,, , ,,. pueri sit sepatandus, an non." Nosvero qiiod saiiCti
Sacro Senonensiumarchiprwsuli LEUTHEMCO, FIIL-- . Palres de lali causa statuerunt, id censeirius esse U:-
BEUTUS Deigrdlia Carriotensinmepiscopus,virlutem 1 iienduni. hiveniiurefgpstalniuiri in concilip Lejiti-
sute digriilaiisexcellenliwcbmpetentem.
nensi; cap. 7, sub Zachafia pap.i sub principe Cardlo
Odalricum Aurelianensemcgo quiderii ad- episce-- Magriohoc modo : Si- quis fjliaslruiu a«l' liliasiratn
palum non.elegij-sicul vobis dictum est, seda clero> .suam ante episcopumad confiniiatjonem icniiefit,
sel populo suae civitatis •electum sacravi presbyic-- t) separeiur ab uxore, et altei-am non'accipiati Simili
rum. Quod eum .Rtmam ire., vclle audistis v etibi i moiloet niulier alterum non -accipiat.Item iiieodein:
creari episr.opum,dissuasivestri Iionoris gratia. Sed1 Nirtlus proprium filium vel filiam de fente' bapti-
ct ipse grataiiler dissnadenii parijjt, suggereutiijus s ; smaiisisUscipial, riec iilielam nec coriimalreiritliicat
fidelibussuis, Roduljdio scilicet ct Herfi-itlo.Mtiltis 5 nxorem, nec iliam ciijiis filiuin vcl filiam ad con-
occupatus, pauca rescribere cogur. Salulo vosquan-- fii-nialionem lenuerit. Ulji auteui. factuni fuefit,
tiiin possum iii ppniinp, paternitati'Vestfse devotuss ."separeniur. Credp isla libi-snflicefCipauca sapienti.
' ' '" • v,,',„:i'
suifraganeus. !,,,. ,,., - '-Vale.- ,:" ..,.-" ':-'.

(iO) De OdilPne fit in pliiribus locis Tnciitio. Ini' tiifti» »i«mijoVuiJitorpbre labbrabai, nt vix incedc-
riostrpvet. Chronic. :Anno 1020 florebat religio per rel. Ad januam basiticwDei Genilricis solus reliclus,
famosos abbaies sariclitdteprastantes, in Btirgundiai pedibus vix repens,:,cornuaallaris mqnibus.apprehen-
per OdilonemCluniiicetisem,pielaieinsignem,etGuitl. dens, divinw virtulis auxiliurii seristt; et oninijun-
Divioiiensem.De eo sic Petrus Damiaiius in ejusi guoresqnalus.inqnachm factus vosl Maiolujh abbat
VHa : ilic sancius, Arvernia; ex equestri genefe' creqiuseu. ...
orhindus, dum adhuc iitfans esset, ianto repente om
SSl» S. FULBERTI CARNOTENSISEPISCOPI isO
EPISTOLA LXXVlli [olim XCV). A studium cvaseiunl. Andiviinus aulem eo anno iri
• (Circaanniini 1022.) Narboiiensem urbem inguinarium inorbum graviter
Roberti regitFrancoriim ,ad Gauslinuin Biluricenscm desocvissc,ita ul nullum esset spalium vitoe, cum
archiepiscopum. hpmo correptus fuisset ab eo. i Hacienus Gregorins
(Vi.deinfrain ROBERTO Turonensis. Liquel igitur ex hac et ex siipra m*
rege.)
moraiorum bisloriis, quodpluvia sanguinis puhlicair
EPISTOLA LXXIX [olim XCVI]. stragem futuram esse porlendat. Quod autein iuipc
(Circa anniim 1022.) hiijusmodi ciuorein in quadam. parte regni vestr
Gauzlini Bilnricensis'arcltiepiscopi ad Roberiitn. pluisse audistiSj el quod ille cruor ubi supra pelram
Francorum regcm. vcl super carnera bominis cecitlerat, ablui non po-
(Vide ihfra in ROBERTO rege.) lcrat, nbi autem super lignum ceciderat, facilc
EPISTOLA LXXX [olim XCVilJ. abliiebatur, per hoc Iriahoniin.umgenei-asignificata
esse vitleiitiir : per lapidem impii, per carnem fprni-
(Circa annum 1022.)
carii, per lignum vero quod neque dnrum esl nt
Pio regiROBERTO, FUL*ERTUS humiiis episcopitt;
omnia fidelia. lapis, neque molle ut caro, illi qui iieque inipji
" sunt
necjue fornicarii; Cuni ergo veneril siiper illani
Sacra vestfa monitus siim inquirere fesliiiaiitef, genteni, cui porte'ndiluf,gIadius, sive peslilenlia de-
ct scribere vobis, si qua bisloria sanguincm pluisse signata per sanguinem, si antea duri aut molles
refei-al, et si -faclum fuit, quid futurum portende- fuerinl nmtati in inelius,- non morientur perpetuali-
ril. Livinm, Valerium.Orosium, et plures.alips hu- ter in sanguine suo. Medii vero per angtisliam mor-
jus rei relalorcs inveni, de quibus adprscseus solum lis vel aliler polerunt liberari pro arbitrio secrc-
Gregoriuiii Turonensem episcppum -teslem csse lissimi jilque prsestanlissimi Judicis. Yale, piii-siine
'
productmn suiliciai, propler auctofilatem religionis rex. . .
Mise.-Aitergo Gregorius idemin sexkolib. Hisloria-
EPISTOLALXXXI[o/im XIU]. .
riim,eap.l4: «Aiinoseptimoregni Childeberti regls,
cjuicrat Chilperici el Guiilrnni 21, mensc Januario, (Aiino 1025:) _-
pluvise, eortiscationes, atque loiiilfua gravia fue- Domino suo ROBISRTO regi benignissimo,FULBERTUS-
rnnt: floresin arboribus oslensi sunt : stclla, quam hnmilis sacerdos in peijieluumvigere.
conielem snperius nominavi, apparuii, ut in circuitii Sacr.-iminajestaiis veslroe nUpcrfinie suscepi mo-.
cjiis rnagna.nigredo esset, cl illa lanquain si iutra nenlcin lne vi Kal. Augusl. vestro et llenrici iutc-
foraineii aliquod posita, ita inier lenebras relucebat C resse colloquio (41), non solumvesiri obsequii, sed
scintillans, spargensqtie comas. Pmdibat auiem ex el noslrse commodilalis cailsa. Unde suppliciler vo-
ea radius mirae .magnitudinis, qni lanquam fiuniis bis pro lanta crga me pielalis affcclione gratiilaiss
niagiuis incendii apparebat a longe. Visa esl.ad par- - rescribo, me jaro diu infjrmaluni, segiitudinem bpe
tein occidentis in hora noctis prinia. ln die-autcm tempore lnaxime revereri, longum iter aggredi noii
sanctoPaschoc apud Suessionis civilalem coeluniar- audere, succcssu vero temporis opporlunioris, aiw
derc visuni est, ila ut duo apparerent iiiceiidia-;et niicnte Deo, lihenler vos eo, sive alias comilaturum
uimm-erat nwjus, aliud verp ininus.,Post duaruni esse,qua!iquainadproesenssi valetudononobsisterel,
verd hofaruin spalium conjuncla sunf simul, facla- longe lamen ante proemonerime taiiti iliiieris opor-
que in, pliaruminagnuiri evanuerunv.,In Parisiaco. teret- Valele feliciter.
verp termino verus sanguis ex nube,de/hixil,-el su- EPISTOLA LXXXil [o//tJiXLVlIlj.
per ;vestiment:i multprum ljpminuin cecidil, el ila (Circa annum 1023.)
labe-maculavit, ut ipsi propria indunieuta horrenies VenerabiliTuronensiumarchiprwsuli ARNULFO, FOL-
abniiercni. Tribus enim locis in-termino civilatis BERTUS (42) Jiumilis episcopus,semper ugere pru-
illius hoc pr.odigiumappariiii- ln Siivanectensi vero deuier ac.shnpliciier.
terrilorio lioniiiiis ctijusdam domus, cum ille niane Ei nunc quidem gratia Dei sic agitis, cum licet
surgeret, sangiiine respersa ab inius apparuil. Ma- iion inconsulti. fratrum tamen consilia captatisi
gna aulem co anno lues in populo fuit. Yaletudines Respondemus itaque v.obis, quia si pallitjm requisi-
vero varise, melinse,ciimpusltilisel vesicis, multum stis a Romanp pon.tilice, el ipse vobis iilud sine
pooulum aflecerunl morlc. Mulii tamen adhihenfes causa legilima dcnegavjti proptcr hpc non est.opus
(li) Hahet vetus manuscrip. hsec vcrba : Hen- a Lolliafio card., qui jipstea fuil-.Innoc;III, in lib.
rictis el Rob.reges ad Charum.fluvium colloquuntur De ofliciomissie, hoc inodo : Paliium isiud quomu-
uwxO1023. El Gagiiinus in Vita Rob. sic habet : jores episcopiutunlur, esl de candida fan.a coritex-
Henricttt imperator et Rob. rex Frqnr. super C/in- (Mtjj,desuper habens circulum humeros conslringen-
rum fluvium apud Enosium convenerunt de tlalu tem,el duttslineas abulraqtteparte pendenles,qualuor
Eccletiw,"' imberii
' el reani amicubiliter traclaturi-anno
' cruees purpureas, ante, rctro, a dextris, a shtislrisr
1025' |' sed a sin.islrisduplex est, el simplex a dexlris. Tres
isle arch. Tur. et qiio iiomine sit ctiamacus aurew irifigunlurptillio, arile peclus,.super
1vixsit
(44) Qiiis
iiisignitus colligipolest exiabufis Democli. Re- litimerumet post iergum, nuper dextrttm. hunteruin
"quisiverat palliuiii archipf*s. a stimmo poniifice, non infigitur, hwc qutvlibet acus pretiosum coritinet
tl ei dencgatum fueral. Describittir auiem pallmrii lapidem. Quid auleni hsecsignificeiit idem Loihafius
"
241 EPISTOLJE. .''"'' , *H
dimiltere niinislerium veslrum, ut si vestia tnrdi- A dentia novit. Nec lua sancfitas irijuste in coimuii- ,
lale nonduni est requisitum, cantela cst exspeclafe nionem recipial, quein divina auctoritas sicu.telhni-
donec requiratur, ne vos ex iuiproviso prsesumptio- -ctim alienat. Vale, borie pastor, et vigila superitps,
nis arguere possit. Coiitiiienlur eiiim quseclainre^ ne per incuriam luam grex Dbmint detriiiicnttua
vcrenda nobis in privilegiis Hoinanoe Eeclesise, qiise su.stineal.
propter iiegligenliam nostrain non facile inveiiiuii- EPISTOLA LXXXV [olim XCIV].:
tur in armariis nostris. Valete. (Aniio 1024.)
EPISTOLA LXXXfli [otim XV]. Dileclissimo.dominosuo regi R.OBERTO, FuLBEnTtis
(Anuo 1024,') hnmilis episcopm, omnia decentia regem/r
Futconis Andegavorumcomitis ad Roberlum regem. Dignum esl scire te ne|;piia regiii lui. Noverit
(Vide infra in ROBERTO rege Francprum.) ergo prudenlia tua, quod Guilielmus de BellissimP
EPISTOLA LXXXIV [olim XXtl.] (Belleme, castellura in Perlico), ullus'perfidiam iilii
(Anno 1024.) sui, conjecil eum in cai-cerem, uncieiipn egredielur,
Domino sancto et uiiiversali papw JOANNI,FULBERIIJS ut ait, sine consilio nostr.o. Mandat aulem se.esse
Carnolensium humilis episcopus,.orationum fidelia, pafatuiTiadfaciendaquoe mandastiperllildrjduin mo-
. Gi-atias omiii|iplenli D^o, qui more benigiiitalis " nachum. Cneferum ul a luoesanclitatis prscsenlja rne
suse. iijam,'Paier, Iiiiinililaiein respexit, et summo rediisse cognovjt comes Odo, qui lunc Turonis age-
uf decebal dignitalis apice subliinavit. Proinde lotus bat, m.aiidavii ut:post4uos dies Blesis sibi ocGurrer.
jnundus ad le.converiit otulos, leque unum omnes rem, ad audiendum. quid dicerent legali Romanp-
beatissimuin prsedicaut, contemplanlur altiludinem rum. Sed quoniam id mea parum inlererat, valettjdjiie
lnam sancti viri, el gaudeut quod eis siraililudine quoque piohibenle, non pami. Mandat anicin.et
cmnium viiiutum alludis. Respiciunt perseculores Pbnixe precatur majestatem tiiam ipsecpmes.nettt
Eccteshe, dislricfionis luse bacuium formidanles. pioperanter ingeras in suuin nociimentum, sed.mitf.
Susp?ciunlii qui flagellaritiir ab impiis, et respirant: las ad eum Milpnem de Caprosis (Chevreuse), qui
sperantes adhuc restare sibitonsolationis remedium. li.bi referat verba Rpmanortim, et Gtiillelmi duc-is
De quorum numero stiin ego niaguse et prseciarse Aqiiiianorum, et sna. Yale.
Ecclesisepusilitis episcopus, qui tihi, Pater, de an- EPISTOLA LXXXVI[olim XX].
giisliis meis "queririioniain scrihens, auxilium tuee (Circa annum 1023.)
- ,
pielalis iuiploro, Esl enini quidani cpmes maieiaclor Venerabilivho et consacerdotisuo FRANCONI Fuuffift-
«oniine Rodulphus, nimiutn vicinus nobis, qui res r . TUSea quw sunt verw pacis. .
Ecclesise nostrse per iiijustam oCcasionem invasil, Tu, frater dilectissime, ex abundantia charitafis
uiiuni de cleiicis nostris suis manibns inteiTecit, Iionore me nimio ac sapienlioe laude dignaris; ego
«Juos alios capios sacfameiiiis illigavit. Et de his vero ineain pers.onam humilem virtutisque inppem,
oiiinibus appellatus in euiia regis, el corani pleua sicut est, video et agnosco. Yerum ulcunque. se ha-
ecclesia ssepe vocalus, nbn propler hominein nec beat pttsilfitas mea, hoc tamen iiefas inliumanilafis
propier Deum ad justiliam vrenire dignaius, a npbis admittere nec velte «ec posse me fateor, ut te de
laudem excoinmunicatus est. Nunc vero ad liinina. seriimnis sanctse Ecclcsise sine compassipne ztio-
sancti Petri conlendit, lantjuam ibi possit accipere que.justifiseaudiam queretantem. Atquia compassio,
de peccalis absoluiionem, unde venire non vult ad ubi corde concepta est, mox consolaiionem edere
emendaiionem. Unde roganijis le, dilecfissime Pater, gliscit, et plagarii ultionis infligere zelus, nosque ta-
cui totius Ecclesia; cura commissa est, ut eum de nien ad primum quam ad secundum pronieres esse
sangtiine alque injuria filiorum luoruni iia arguere ojjortei, ego quoque priusquam zelum in lups hostes
et casligare memmeris, siculmeritum esse lua provi- exerceam, consolaforia te ralione convenio. Rogo
sic inierprefatur : Pallirim istud sigriificat discipli- sed simptex in dexlra, quia vita prwsens, quee per
nam, quaseipsos el subdiios regere ilebent; per lianc D sinistram significalur, mnllis esi snbjecia motesihs ;
ucquiritur torques aurea, quam legifime cerlanles sed vita [utura, quw per dexlram significattir, in ima
accipiuni, de qua Sulomon in Proverb.: Audi, fili semper collocaia est quiete. Tres acusqwe patlioin-
mi, disciplinam jiatris ttii, et legem nialris tuse, ut (igttntur anle pectus, super humerum sinistrum, post
addaljir gralia capiii iuo,ct lorques coilo lup.-Po/- tergum, desigvanl cpmpassipiiemofjicii, districtioneni
lium de lana comexliim, ha.bens circulam, elc. Hwc judieii, quarum prima pnngit animum, secunda per
omiiia moralibus sttnt imbuta mysleriis, el diclis gra- laborem, tertia per terrorem. Snper dextrum hume-
rsida sacramcnlis. ln lana quippe nolatur asperitas, rum non inftgilur acus, qnpniqm in wternq quiele
iu candore benignhas designatnn Nam, ecclesiastica nullus esl afjliciioms acnteus. Acus est anreq, sed
disciplina, conlra rebelies obslinatos severilulem exer- inferius acuta, et superiusyotunda, lapidem:cbnii-
cel, sed erga pamitenlesct hutniles exhibel pietatem, nens preliosum, quia nimirum bonus paslor propter
Propierea~de lana lion cujuslibet animalis, sed ovis curam animi in lerris affligilur, sed in caslisceier-
taritum ejftcilur; Qrculus pailii, per quem Jiumeri mii.ter ooronabitur, ubi pretiosam illam margarilam
consiringuntur, est timor Domini, per queni opera Jiabebjt. Cum pqllio. islo conferlur ponlificalis oflicii
coercenlur,ne yel ad ilticita dejluant vel ad superjlua ptenitudo, nam antequam metropolilanus paUioxte-
relaxeniur. Quatuor cruces sunl virintes cardinaies, corelur, non debet clericos ordinare, pontifices conse-
jitslitia, fortitudxi, prudenlia^ teriiperanita, quw.nisi firare, vel ecclesias dedicare. Huc usque Lplfiarius
eiucitClirisli sanguine.purpurenlur, fatsum sibi WJV cardinalis./.. -._-.. .
lutis nomen usurpant. Pallium duplex in sinistra.
s*3. j S. FULBEUTl CARNQTENSISEPISCOPI 244,
ilaqu^e,fraler, iie vi iiiolestiaruin impulsus intliscre-AA diesiex quo illa expediliovel facta .erit vel omissa, :
tins irascaris. Ne forte ad inipatieniiain, inde ad veiiturum se essesad_iustitiainpollicetur. Se.dquaridp ,',.
ai-ina prbriimpas, et cunigtadiuni alte.iiumiisuf-pa-". iile prpniBsipnis suse.adlHjpiendseterminum. lixum ..
"'
veris,:luiuri fachis ritjii tiiiieri."Rogb iteiumiie fias iioii siattiitj.et fnultse,caus.Depi.ptelatioijis incidere ,
ob riiullam iijjuriain irisiis''/ tufbuleiitus et arixius, possujil, yel certe quse.nobis, .coiiveniendindjinaui,
s d deleclare semper"iii Dbijiiiio, ct dahlf tibi pcti- facijltaleiii, suadeinus, si Jipnesleiieri possii,per ye-
tiojies cordis lui. Usumfiiieluiii veroaiiariura, (jiieiii stros riecessafips rem. accelerai-e,,et-yes,ti':Uiiiypbis
lui aiilccessoi-eslaicis iradiilerunl, te alentiis debili-. casatum firmiler alligare, Nescitis eiiini quid for-
btispublicu voce destinafe siiadeo : Him ne quis illis ttina parluriat, yatetei :,,//y .•>,-,',.,..•.;«,
iiide fraudet atiqiiidi.iiifernjiiiari; elisi qiii iri haiic
EPISTOLA LXXXiX:lo/itjj.XLIYT^
frautlem ifriipejjnt, sicut ftifes sacror|um et Pcciso-
i-es pauperuin anailieriiale coiideniriafil Ne yefearis, i,-.-_-,. : ;^,-{Cii«aan....eiinid.;).:-.... ,---.'-.'.-.>
__-, Suncto el sttpieidi viro':&.:abbali eihtrchiepiscopb',¥'..
qnoeso, bomines imipceriter oITendefeprcipter Doini- humitis episcopus, verasftiieciionis qffecjvtn.
iiuiii, ui sis co digniis. Si DCuSpro le, quiscpnlfa le? '
' Noverit priitiiiil-iaiveslra, saiicte Paief, quod do,-
Est eniiii pro te seiiiper in siia caiisa;ifetiS, esi eiiairi minus T. abbas discedeiis tristiiiam nobis reliqiiit ;
tecum, ut ait: Ecce ego vobiscitriisuhi opiiiMs diebus "B et iacryiiias ; non ijiibtl iuiipceiitiajrii,ejus_. ;sr essely^
v»quc.dit'coMunim'a'tiqMm's^icuIi{M'ayii'. xxviiij 20). iiequlrenius Jacere iiiiaui, setl-icjuiaculpain, nec pur- '
Quid crgb tiiiies defendcfe Dci causairi, ciimipse te- gare nec tegerc poteramus, Unde si veslro.dufatti
cum: sit ad coopcrahdiim pro;te,; sii bdtntantlum ? quasi ad exaniiriaiipneinv.enife aflectaliCum.periculo,
Cojifortafe ilaque.-frater, iriDoniitioJet inpofentia' sui gradus, etcpiiiinuni ctedecoiesacefdotuni, cpua-
virtutis ejtis : confortarC, iiiqiiam, coiifideet gaude,'" tus ejusinefflcaces sagaci ratiune compescere.vo*
exsulta et tfi|Hidia; et aiaCii uijiiiib ad ceflaiiieiiejus[': opprtet, seryantes illutl apostol.iciimzSJ prwpccu-
prplude, ciim pioplieta dioeiidb:€o)ijr«(u/aj>!fiii,po- patiisfuerii homp inqliquo deliftq,^^eic..(Galat. vi,
puli, et vinchnini, accingimiriivos, ihite consitiuiiiet'''\ l)^Yajfc,, '... ':„,',, '.. ...,.' '!,.].!, .-' :''-.'\.
itistipabitur: loquimiriiverbitmet non fiei, quiavobis;,^ .
tum Domiuus (Isa, vrii, 9). Et quta cerloscio cpia-, .-/EPlSTOLA^XC^o/iuiX^LVli
, ,,,
iiuinem Domiiiuni tibi in sua causa esse pairbcinar"".' .,,,;: Patri ::,.Circaan.:eumd.)
Dqmino et coepiscoposuo A,,,IvuLREtnus,on.t^
tiirum, n.ic qupque serviiium ejtis non defuiufumi ;,nmi» expetciidontm suatmq.
esse ppllicepr, sive ad coercendum manus persc- Gaudeo.signis pfficii vestri ciiram.haberemonen-:
qoeniium, sive ad ora cciJlradieerilium obstruenda.. p( libus, quod riie allpqiii vultis, quod queriniohiie no-
Ad stiiiiniiini auterii sccurnm te req liescere jiibeo» strje iinerii facere, qucd iricesta conriubia castigare.
iritcr medios cleros, quandiu le audiero persecutori-r_. Suni cnjin hoec studiosi, jusii atque casti animi
bus Ecclesioenpn cedenlem.Glialeraiiiium verp,utpe-- itidicia. Et, quia nie liis gererttlis diem locunique.
tisti.coiiveiiiain; cf caiisa disciissa, quid. iride Sen-- staluere ybluislis,,sit djesinx Kalend. Martii,
liani, vet quidie facefeopoileat, autvCrbis auiiftTr locus Masiiigiaci." Qupd si pccurfilis.TIaimbneiii
teris innotescani. Vale. adtlucere inemenfote :, alioquin resignate riiihi tem-
EPISTOLA JLXXXYIJ[c/tm-XLll]. pesfive, ne fruslra 'viam taiiti laboris ingfediar.
(Ciica iinnuin 1025.) , . Yalele. ;
Pqiri et coepiscopoFRAXCPM,FULBJEKTUS episcbpus,i.; EPISTQLA XCI.^/tin.LXXIIj. ;
. ,GualeraniJOiri.isi litleras lujjusiriodi.:_Fulberlus.s\ - : : (AllIlO1023.).
_;
epjs.copusGualeranjto pliis honoris quqm sil merilus.!.. FULSERTUS. Dej grqiia Carnolensium episcopus, Ri-
liqgo,' frater, el moneo, ut emendes cujpas qitas Iutbes. ij' CHARDO abbati, ei omnibussdncli ' Medurdi'monacltis
Oratiouiasuffragium. ;
conlra Dominum, ei me, el ParisioruniepisCqpum,qtii
de le. si non anle'/' Quandiu de vobis quoe de bonis et sapientibus
complanctum facit Quod feceris
uiedidm Quadragesimam, abinde faciemus de le , j)virisaudivimiis.gaudentesDominOgrati,as,agcbaimis9
1
At nunc sinislro rumore loeti [f,_ Isesi tel tacti_|:ver
sicut d\ehomhie qui grqviter/peccat, el non vtilt eriien- - striim peri.cuhim"fofmidamus. Dicunlur eiiiin vestii
dari, Si eigo Gualeraiiiius se non jnst ficaverit voliis
atriuro et ecclesiarn lieaii Mcdardi crueniii
anie lerininum praescj-ipturo, lunc facile de.illo mi- doiii.estici
csede viotasse. Dicilur de vobis quod in cadeni vio-
iiistcrium yeslrum. Yale quamplurimuin. ; lala ecctesia sine episcppali recoiicilialione Deo sa-
EPISTOLA LXXXVIH [olim XLIlll. crificare prsesumiljs. Quod si verum est, profectp.
(Circa annum 1025.) pi'a;sumplio ista el nova est, el nimia, ct bonis tiiiii
FULBERTUS Dei gratia Carnolensis-episcopus, venera- !u iiibus insectanda. Quid eniro mali est quod in sariela
bitem Pqtrem eicoepiscopnm suum F. cum venerit
Ddminusirivenerit vigilanlem. , Ecclesja machinari incijritis? Yullis dare paiies li-
Coiiinioiiitiisa legalPyestro Gualer%inniisdejusti-i- coruni presbyteris, pi-esbyterorum laicis? Ubi vobis
tia jirosequeridain dieni et locum deslinatiim a vobis is concedimr ecclesiam aut novam dedicare, aul pro-
lespondit se esse prseiiioniluin ab Odpne comite sub ib fariatam reconciliare ? Sed nec oraiorii quidem do-
iioinins sacramenli de lacienda expediiioiJe:contra 1,-JJ,. nium vobis sediiicare, nisiper episcojjuiiiiicet. Positi
Fulccnem circacumdem dieins Yerum infra octo to namque estis omnino-sub polestateipsius,,q.ui, "ut
u& :nmmM--i^.smm^ mm^:r--:/ sic
ait Hierosiymus;:pPteslilteittijabel.peceanieinitfnpna-J,Ailimere;: 'iancfos: ii&nprare:, Ecclesiam • clefeiulefpf
cliuiri tradere Satana; in irilerilum carnis,;Sed: ne: coiitemnis DeiimV-sanctos inliorioras; res Ecclesise
parva auctofitale fieiuslisecidicere videar, teslem invadis ct aufers: pericliiaii', qiioniam qui talia
mihi iii.legoniagnam syiiodum Ciialcedoiiensein-diio-: agont,non liabent pattem in regno Dci. Propter h;cc
cletriginta episeoporum sub papa Lcone sub /Mar-r; pcccala monuit archiepiscopiis Turonensis: omnes
liatio, priricipe celebralam;,;in :<pia-Eutyehes abbas episcopps noslras, et inter alios me pusillmn, ut le
Constanlinopolitaniis condemnalus est. In qua eliain excpmmuiiicaremus. Sedege censui piinn esse, ut te
de supiadictis causis sancilum esl: Placuit neminem piius mpnerem : el deprecor, ul Iiaheas misericor-
aut; sedifieare, aut consiitiiere nioiiasierii; tlbriiuin, ttiam-de anima tua, placans Deuro. Jam eiiini prppe
sine conscieulia ipsius ciyitatis ep.iscppu.eps verp est tiius finis. Feslina : ijgilur, quoeso, rcconciliari
qui per siugulas civilates seu. ppssessiones in inonar ChrisloSalvatori.nos.tro; qnia non estsalns hoiiiini
sietjis sunt,.subjecios esse debere,episcopp, et quieli nisi peripsunii Ten* iri meriioria vcrhum Iipc : Qni
operam dare, .aique obssryare jejunia, et, pralioiieS; conlilendo Ct poeriilendo ftnem facil petcatis snis,
in locis in quibus seniel, Deo-se devpveruiil perma-.- aiiteqtiam liioriatiir, fiiieni babebit iri allero «occ.ulo
nentes: et ueque cpmniunicare, ecclesiasticas sse- pceiia ipsius ;et qui peccatis moflalibus pcenitendo
culares aliquas attrcciare,actione.s,,relinqHen,tespro-, non facit finem, pcena ipsins erit sirie fiiie. Evigila
pria monasteria„iiisi fprte juheanturpropter urgep-, igilur prppter -tenielipsum, sicut homo in proximo
tc$-necessitateS:._rf>_;ipsit^ moriturus : et reconciiiare Chrisip, ne moriaris
eadem :, Jubennis liionasleriis aut martyriis, constir- ap.osto|ica auclqriiate damuatus. Vale et remanda
lutis, ul in potes.tate sinl -ejus.qui: in ,ea est civi-. nillii velociler aique veraciler volunlalem luani.
tate, episcppiis secunihnn, iradilioiieio -sancloium,, ---"•
'EPISTOLAXCV[ci/im:CJ"
Patium.ne per praesuniptionem recedant a.s.uo.epl
Eos fiierinl (Circa an. cuind.
scopo. yerp.qui,ausi rescinderehujus
modi inslilulionem, quocuiique niodo, vel si nolue- FULBERTUS DeitjraiiaCarnotensiuinepiscbpus comili
- FCLCPNI commoniioriumsalulis.
rint siih|acere prbprio episcopb:' si qiiiderii fiierint ..-'Tariibpfrendo facinpre prsesentiain domini regis
elerici personarum qrdiiiafione _subjaceant conder ui dedCcoravereSalelliles, litinundani judices asse-
liinaiioiiibus canonum: si yero laici yel monaclii raiil capitale te quoque reum niajestatis, qui eis
fuefint, cpmrauiiione privenlur..Poleram alia mtilla postea palrocinium luum et receplacula praebuisli.
de legihus divinis huic lationi Tirmamenla subno- Proiiide' rogabalur a nniltis, ul die sacro -Perite-
ctere, sed brevem ine scribere memiiii. Et,:Ut.ait cosies, et te et illos exconimunicaremus. Sed nos
P
Isidorus, sicut. lniliti ilUyarma siifliciunl, quoe ferre luse providentes saluti, Iritim hebdomadarum ah
ad lenipuscongruenler, polest, sic pobis de mullis
ipso die petivimiisintlucias, ut lilteris te convenire
sentenliis paucse, proul tempus exegerit, Nunc vobis Talemeiiain a rege coiiditionem impe-
posseriVus.
charilalive volp suadere ut sano eonsilip prsebeatis travimus, si venerisin judiciiim, ntiion super vilas,
asscnsuni ;:ad subjec.tionemepiscopi vesiri simplici- aut super inembra, sed super facuilaies ullio fe-
ter redeatis, De piseterita culpa requiralis veniam; Ileclaiur. Unde le conimoneinus, ut anle prsescri-
<lefulura assumatis catitclam, ut ,et vobis fial quies piuni tei.ininum auctores lanti sceleiis aiitin judi-
de pbedientia, el nobis de.veslra quiele Iselilia, Afip- cinm adducas, aut pfopler lionorem regis repudies:
quin pro cerlo seialis quia si, qupcl absit! in conr teinetipsum deiiide, sicut per abbalem sancli-Albini
lumacia conlra illum nianserilis , in proximo con- ct huiniii satisfactlone rcgis
jifoinisisli, expurges,
veiiiii episcoDoruin grave dispendium incurrelis. aiiiniuiii places. Qupd si reos ipsos nec adjusiitiani
Valele.* -.
. EPiSTOLAXCII [otim. %C\l], .''.',.'"'.'. tfuceie,nec propler seniorcm luum repudiare vo-
, - ; . (AIUIO1025) lueris, Christianam coiiimmiioneni nobisctim ulle-
domino UOBERTO FULBEBTUS. ritis non liabebis, Yigila ergo sicut pro lemeiijiso, ct
RegisacerdQS, fidelis,
D qnid halieas-animi ciio mibi remanda. OpliuMiii
, Ut vobis proximo Sab.halo Turonis pccurrerem,
consilii det lilii Deus eligere.
quia sero comriionitorium accepi,, non parui, Si quoe partein
aiioe carisse sunt tacenlur acl prsesens, quia iniiius EPISTOLA XCVi [o/tin XI],
vos tacilse quam exppsiue isedunt. Vale iiuwc et (Circa aiinuni 1026.)
kcuiper VenerandoPnrisioriini anthliti Fnxncowi,FULBERTUS
EPlSTOLA XCIII [o/t'tjj XCVIj. Dei gralia Carnotensisepiscopui,tolius prosperitati*
-' muitus.
(Circa annum 1025.)
Odoniscomitis dd Robertum Francorum regernl Laudunensem illaiii sacriiegam, res Ecclesise ve-
strae diripienfem, pfhpter has causas excominuiii-
(Vide infra in ROBERTO rege.)
EPISTOLA XCiV [otim XClX]. care dislulimus: PiimP, qiiia defuit qui ipsi ferre au-
' deret nostiam excoinmunicaiiohem. Deinde quia pa-
(Citca annum 1025.)
Carnotensium hiimiHs FULCONI rum vobis aut nihil fortasslsprodesset, si ilia nesCieris.
FpLBERTUS '" ' 'coiriiiisaluient. episcqpus,
" '"> cxconiinunicareturinEccIesia nostra.Teiiio, quiaex-
Doleosuper te, nobiiishomo, cum le audioeri';ife speclaVimusut in coiivenlu noslrorum comprovincia-
et peiiclitari. Errare tiico, qtiod curii dclieas Detim lium episcoporum utilius hoc fieret. Qnod etiam aat-
S4T S. FULBIiRTl CAUNOTENSISEPISCOPI 2«
tiucspectandiiih tibis videlur, siiaiiimi vestrisere- A coinnioli.oiie cifnliiiguiil. Unde nps quoque iiiyicem
nitas acquiescat. De Lisiardp antem archidiacpiiO npbis fepontli jiipstulautes,;agili penna cxhortatiohis
vestfo, quem scripsistisiii vos supeibum ac rebellem vos ad hoc excilare 'cupiirius,ut silis in lege Domini
esse, nori opus est nos coiisub;-e,ciiui ojiiime noveril sludiosi ad olicdicnliam et suffragium vestri pasloris
prudciilia vcslra quiddchiijiismodi lex-divinasenliat, pro amore tliivoti;. ad resislendum vero adversariis
ueqiie iios-ojwrleal-queinquam absentem, ct causa cjus sagaciter iiislnicti, fideliter aniinati. lnlerijuos
intliscnssa, jndicare. Volumus autem vos scire qtiod videlicet. aivCrsaribs unus cst noinine Lisiardns
'Adeoldns utislei-de Novigento, cui analheiiialis sen- olini quidein archidiaconus : qui. cum esse deberet
teiitiam inlculatis, propier querelam quam habeut ocuiiis episcppi sui, dispensalor pauperum,; catcchi'-
contra eum nionachi sancti Dionysii.dicit sc paralum zator .insipientium, apostatavit ab oninibus his,.ct
iesseadjiistificaiiduminaiidienlia vcslra,alqnenostra. factus esl episcopo suo quasi clavus iii ocuturo,.proe-
Proiiulesi lilem haiie cito justoqiiefmc determiiiare do pauperibus, dux erroris msipienlibu.s-:quia su^
vullis, constiluite dienv, quo vobis et monaChissari- perba ei conlumeliosa rnaledicta iri eiiiscopum sunhi
-eti Diouysii apucl sanctuin Ai'.nul|>hiim occurrcre ya- jaculans,- sercnilalem spcculationisejuslurbat, deci-
kamiis.qui locusvobis ad convenientiumopporlunior mas el oblaiiones altariuin, stipem videlicet-panpe-
*sse videtur. Yalete. J «*rtim, suo episcopo inconsulto, ssecnlari,militi:e tra-
EPISTOLA XCYIl [o/im. XXXIV].: dil. El €n;ii lalia facit, dal insijiieiitibus ciTtuis.el
(Circa anrium 1026) pertlilionis CNemjdom, quibns impendercdebiieni-t
veraj seienti.e eatechisnium. Quid iliceinus deiura-
LEUTHERICUS SetiotieJisiHm archiepiscopuscl F ULBERTUS
Ctirnolenshtm episcopus cleto sanclw Parisiensis inento flclelitalis, quod ita coulamiriat, ut episcoj>o
Ecclesiw temperanliam in prosperis, forlitudinem suo non corde, ncc verbo,iiec opere fidelis existat?
in adversis, charilaiem ubique, NOJJauiem;leinere de corde ipsius, judicamus, cuiri

Audiyimus, cbarissimi, famam injuriariim qtias veraciter in sacro poemale-dicium est (44)
palilur cpiscopus vestcr, et corde coriipalimur : vos Ex operumspecieclarescuntihtiina"cordis
t/iroqiie illas ita sentire credimus, sicut fideles filios,
etbono capiti bene cohseienlia membra. Sed mira- is.ilaque prp CPiilumacia sua qua poena dignus
•niur quarein -lanto mcerore consliluti, nec ad nos sit, si'ruina angelinon sufilcit ad exempliun, eon-
I
peiendoeconsolaiionjs causa venislisj nec saltem lit- tumacis Core manifeslat inleritus. Pro peflidia vero
• teras.direxistis. Nam neqtie plaga veslra tanta est, sua et contumeliosa maledictione, quid -meruerit,
ulinyetiire nequeat consolalionis remedium, .neque r suspendium Judse,. et sororis Aaron lepra lestatur,
verus medicus ille. dereliquit Ecclesiam, qui se nobis O honiinem Infeliceny nimium, cui tam" honenda
omnibus diebus usquc ad coiisuiniiialioiiem sseculi iempestas divinse nllionis incurobil! Condeuinat il-
prpmisit adfuturum. Miramur iterum cnr iropips ho- lum Testamentum Vetns his verbis : Qtti maledixerit
iiiines, qui divinis sanctipnibus adyersantur et in palri, mprte mpriatur (Exod, xxi, 17). Conderannt
.vestrum pasipj-ein contumaCcs exislunl, iii Coromu- illuiii Iex; Christianorum judicum hac swileittia.:
nionem repipitis conlra canonicam rcgulam, quam Si quis episcopp aliquam iiijiii-iain.aut injustain
.vohis.ignorare nefas est et pericnlosu,msolvefe. Quod dehonorationein fecerit, cle vita comppnal, et omnia
•si putaiis eos laiidiu vpbisinconuiiui ione habendos, quoehaberevisus fuerit, liccicsise eui processe di^
-qupiisque ab epi.scopp vestro palam excommuni- gnoscilur, inlegerriine socicntur. Excommunieal
.cenliir, cprrigit hanc oesiimatipneinPelrus apostolus illum Gangrense conciliiiin c. 7 ef 8; degradat illtiiii
.iii serroone habitp ad Roinanos de oilinatione.CIe- Caftliaginense coiicilj.um cap, 57, sed el alia plttra.
Bienlis his verbis (43) : i Qused.am,iiiqtiit, fralres, Quapi-ppter et nos a sanctorum Patruni senteiitia
ex vobis ipsis inleUigerc debelis, si qua sunt quoe disCrepare nolentes, consequenter illum a commn-
..vcstcr episcopus propfer insidias iiialtiruinTiominuin" nionc separamus, quaiiluiri uostra poteslati conce-
. npn possel cvidentius et manifestius proloqui ? verbi D dituf, rionec rcsipiscat et episcopo suo digne iiu-
'
gi-atia, si inimicus est alicui jiro actibus suis, vps milialus satisfacial : et nisi cito resipiscens ad
nolite exspectare, ul.ipsevobis tlicai sed priidfiiler saiisfacjioiieiii veneril, in plenaiia synpdo perpetuo
ohservare debelis,. el voluntali ejus absque commp- iinathemaie ferialur, Mandamus auiem vobis tit ipsi
niiioiie obsecinidare, et avertere vos ab eo cui ipsum Lisiardo lvas litieras oslendatis, u1.tam horfeiida
scnlilis adversum. > Hsccct plura hi jiismoclibealus periculii, yel. graviler, udmqniius exire meriiineiii.
Petrus in proediclo sermone.. Nos uuteni, fratres, Palct ciiiin adbuc eyadendi locus, diceiile Domino
dum lalia vohis pioponimiis, noliie cestiniare, absit per Ezeehielem : Siimpius egerii pcenilentiain ab.
euim! ul siiiistrumaliqujd de vobis suspicemur, sed omnibus.peccatissuis qutv.operatus est, et citsiodierH
olhciiim l.ostium faciinus cura auij vos atit alios wiversa prwceplanie'a,el (eceriljudiciitmeijttstiliam,
fralres noslros ad caulelse visilantiam
.---..- ° | - cxcilamus. vita vivet, el non morietttr (Ezecli. xvui, 21). Et pcr
Non enim sine causa scriplum cst proplicticum illud loaiiucm : Filioli, liac scribo Dobis-,ut nqn peccelis,
de pcnnatis aiiiinalibus, <ju;e se invicem ' alarum et siquispeccavcril,advocdium habemusapndPdlrem
. • i"
{45) Apocrvphtis esl ibi meiuoratiis
" S. Petri Ser- (H) Forle Prudentii, S. Prosperi apt alterius^cu-
' #?-..-. '
'. I - jusiibct ppetoecjusclemfe;e oetalis. -
249 EPJSTPLJE. : <m
Jesum justum; ipse est iexoratio pro peceatis nosiris A iirie capituli: Si quis ergo posttoi proiiibilipnes haic
(1 Joan. n, 1). Etipse Tiominus aii': Gaudium etl decrela aposlolica, et synodali auctoriiate renovata
angelit Dii super Unopeccatore pasnitentiamagenie, lemerare prsesumpsferit, gradus sui periciilp subjai
quariisnper hondginta novemjttslis, qtd rioriiridigeni cebit. Yidemus ergo capitulum novse legis vetustoe
pceniientia(Luc. xv. lt)). Cerlum eiiiiri babet catho- cpngruere, nec opus est amplius quid de illo diaconp
lica fides, ul verbis beali Fulgeiitii ular, quia qiio- faciendum sil dubitare. Est enim procul dubio extra
Cuiiquelempore hsmb.egerit poeiiitentiam,qiiamlibet chorum deponendus, poeiiitentia pleetendus. Quoti
aiinosus, si tpto corde reiiuriiiaverlt peccatis proe- si de longitudine paeiiilentiscquseslio fial, riieniinisse''
teritis, et pro eis in conspectu^Deiiion soliiin corpo- debemus illius seuteiitia;, quoead hanc quoeslioiienr
ris sed etiam cprdis lacrymas fudefil, et malorum respOiidelhoc mffdo: •Meiisiiramlemporis in ageiida
operuui maculas bonis operibiis diluere cufaverit, pceiiitentia idciico non saiis attente prsefiguni.JJH
oriiiiium peccatorum indulgeniiam mox habebit. npnes pro unoquoque ciiminc, sed magis iu aibitiio
Yerum, ut _ait Pater Augusiiiiiis, qul veniam poerii- . autistitis slatuendiini relinquurit,quiaapud Doiiiinuin
tenti piojnisit, dissimulanli'diem craslinuiri nori iion lanlum valet nienstiia temporis, quam dolofis;-
;
spopondil. Rogamus etiaro, fratres, ut doiiiinim F. Vt-nec abstiiieinia taiituni'ciboruro,' - sed niorlificatip

venerabilem episcopuiii vice noslra salutafe et con- polius viliorum. ,ln veslra e'go manu siliini estj
Tortare memmeritis; certo scientes sua trislia noslra jicenitentiam ejus vel breyiare, vel prolelare, juxla
esse, nosira prospera sua. Yalele cum ipso. quod eum inpoeniteiido diligentem, seu negligehtem
VicieriiistValeat sanclitas vestra.
EPISTGLAXCYllI[olim XXXV],:
(Circa an. euuid.) EPISTOLA.C [olhn LXXX1X].:
Circa annum 1026.) : .
Dilecio-Patri et coeviscoposuo G.,FULBERTUS vivere,
, el.videre: . Diiectiishnodomino rajtfyweUoiiERTO, FULBERTUS /JM-
" milis
Vester cleiicus propinquus noster F. ad nos ve- episcbpushumilitalem.in prosneris, fidnciunt
in adversis.
uiens eo se gratiosiorem exhibuit, quo de vobis De Lisiardo clerico-, qui Meldeusis Cpisc:.pii res
beiie per omiiia ijunliavii. Untle .nunc illuin saluia-
odiosa impoiiuiiilaie pervasil, tale cOiisilitimdairitisr
tipiiis gefulum facienles, et claritali veslroe coiiipa- Senoriensi, ul.Vel episcO-
ratiiiiiinusciilis exorare volumus, si non est impor- Proccipite archiepiscopo
liiniim, ut eiim gialiam sibi sential prodesso, quam; piuin ijise visitet, veslfieque et srioeditioiii'revotet,
ut dignumest; vCl, si id facere prohibeatur, mandel
vos
a"pud jamduduui nos- credinius habuisse. Vale. G proedicto L. per lilteras ex sua et iioslra. siioruiii-
EEISTOLA XCIX [olhn XXXVI]., . ': videlicet suffraganeortimparle consciiplas, ul cedaf
.-'- . (Circa an. curod.) loco ef rebus stuite pervasis, eide proesumpiioncV
Charo Patri et coepisc-oposuo GCIDOSJ, stia nohis salisfacere siudeataiiie proximam festivi-
FULSERTUS. Petri aposloloruiil lirincipis. Quod si
Si diacono qui se jH-esbylerumsimulavii, mis- taiem sancli
facere neglexerit, ex tiiric in antea a uobis oiiinibus
saiiique celebraie praesumpsit, modum pceniientiaj excoriimunicaius sii. V.aiele.
in divinis legib.uspropiie stalulum non invciiimus, ';
per raliociriationeni similium sicxstimarepossumus. EPISTOLA CI lo/iiti. XCI].
Core, Dalhan et Abiron judicio Dei condemiiali, et- (Circa annum 1026.)
horribili mofte mulclali sunt, eo quod Aaron sacer- Serenissimo regt Francoritm ROBEUTO FULBEUTUS
doli se cpniparare ejusqiie. offlcium usurpare proe- - iiumilis Cur-iolensium episcopus, quod decel et
siimpserunt. Hic autem levita more illoruin illicite prodest,
sibi sacerdoiiumusurpavit. Quis;ergo in isto dubi-i . 'tiralulor tibi, domine ini, quod fonle bP!jilatis_,ut
lelesse mbiiale commissuin, qui inillis Deo judice seroper irrigans, negolium Dei mandasii mihi tia-
vicietmorte punitum ? At quia jam Salvalor nosier, D ctare ul expeclit. Talia ileniqiie te regcm prsecipere
qui venit salvaie quod perieral, non vult. moiiem decus esl,'subditosque libi capescere lutum. Sed
peccatoris, setl ut converlatur etvivat, clemeuter illtid mirpr.quod Odonem comileni in mea delibe-
agitur ul degradenlur hujusmodi, et iiiter laicos ratione vei posuisse vel positiirum esse dixisii, quid,
j;03ijiieritiajnagant. Sed neiiiniis anstefitatem vcter facere debeat de recepiione Meldensisepiscppi, cuiii
ris legis Hoecratiocinatio sapere videalur, proppija- abliiiic annofere diniidio.nec ipsum viderim, nectle
jiius-Ct nova. Legitur in quodain capilulo : Slatu- tali negolio Icgatioiiem ejus accepeiiin. Allamen si
tiijn ssepissime et inhibilum est, ut missaiuni nspirante Deo adnos vcuire et consiliis meis acqnic-
celebraliones in Iocis iiicongrnentibus omnjno non scerevolueril.desinet prdcul dubio proedictamEciie-
flant. El qulbusdam interpositis secjuitiir :' Quia siam lacerando divinam ultionem in se provocarc,
siciiirion esl coiicessuiu, ut alii niissam canient Cl luisque saciis orcliiiationibiiscoiilraiie. Vale.
saciilicia coiisecrcnt, quajn illi qui ad hoc ab ejjiscbr
piS.sunl cpiisecrati : ifa non est licilum ut in aliis
domibus, yel altaribusj aut locis missas celehrare
jjrsesumant, quain ab episcbpis consecratis'- cic. In
251 v S. FlJLBERTl GARiN(»lJip>SlSEPtSCOPI 2S2,
•w; :EPISTOLACir[o/«HLXj; "- A EPISTOLA CV [olim LXVHJ.
- .'
,; ;-•' .{A-J1HO--.102T.).. {Circa annum lf)27.)
\enirubili pdiri etcoepiscopo suo G* FULBERTUS. Venerabili Patri suo GDILOM,FrjLpr.RTUSsacerdot
Ad heneilieiionem Henriei regiae prolis (45)-votp nonmeriii cottfidenlia,, setl pietaiis dffeclu,prce-
svmptum orationis su/fidgium^
quidem fapior; sed adversa ine "corporis valeiudo-
Magnurii'niilii «iesideriiiiii fiiii, el adliuc qnigerii
reiardat.' .Teniarcm lamen uictinque moderatis' esl ad vos sed bbortse riiiper in noslro
vetiiendi,
equUiitioriibuseo pervenire, si non ybsiorrerel sae> episcojialu dissensioiium causae prqpnsiium iier
vitia mairis ejtiSj cui satis credilur cum mala pro-.- Oiiiittere
coegeriirit,' Qiiod vobis-quumprinium his
millit, fidem facientibus gestis ejtis.: Qua diilicullate
paiiculis apicibiis sigriificare ctiravi, ne sublimitas;.'
prohibitus, rogo veslram charilalem; dilectissime, vestra sit'ad prasseris de mea3
ul vicemeasuadeatisdomno archiepiscopo Remensi lione pusilliiatis exspecta-
suspeiisa.. Veiiiaiii atitem aliquantio si licuerit"
caHerisquc prinioribus, ne qua occasione differant 1 ad vds, qiips vere iiihabitat Spirilus sancitis, corisi- ;
beiiedictioriem juvenis supradicli. Spero enim illum 'lium (livini
oraculipeiiiurus. Vaiete iii Domij» seui-
Deo* et bonis bominibus placiturum. Vaie. : iieruiii iiicovalele. '""
pef,
EPISTOLA Clll [olim. LXV]. ; -,:
(Annol027.) -.••, '%:-
} ;.^.T"!EPistoL:A';cvi'io/imLxvH^ L '-'.;;';•;";
Ditectissimocoepiscopo SHOODOLIHCO FULUERTBS,ex : -
.'."'.' _ (Ciica anniim 1027.) ^ /
> .;..,:.__;atfimo.qiiidquld vcrut amicus, Pdtri 0. FULBEBTUS;
;. Priidenler-elpraclare
;•; inagnifico
suus. ''^••'.- ;:. •l..-;-; ;-:-;
Primum gratias ago, .charissime,:qtiod nobissid
roncilium et rpmitalum et obsequium pollicemini» Ut ab aliolibefaliier acceplus, sicnuncquas ope-
Quod dum faciiis, ingenila beriignilate vesira mul- re nequeo, affectu saltem graliasixecompenso. Tali
tum nos hilaratis : et nobis quidein desiderium! enim apparatu in- epistola. tua dignalus sum, quali
esset niemorato coiiciiio iriteresse, siciit ejiam ve-'. non festivibr exspecletuf in ferculo Salomonis inter
nerabili archiepiseopo nosiro Leuiherico in audieiiiia( organa vatum,'et ardentes ciiicendelas vjrgiiiuni(46)..
vestra ,nos dixisse meminimus, sed. difficullales ext Aiigelicum mihi liianna ppsuisti iibn sine. niystica.
malitia hujiis temporis oborlse non siiiuni. Quod[ dape columbarum.ac lurturum. Propiriabas inlerea,
eiiam vos illi notum facere precamur, ne sil noslrat ch:iritalis neclaf. Qtio inhiante.r baqsto et ad cbrdis.
exspectaiione suspensiis. Cajternm exoptabilis collo- interiora transmisso, si non prophetice ut David yer-.
qnii vestri opporlunitatem in proesens non habemus, bum honuin, panegyrice lamen ut fii, et imprecato-.
nisi forte vobis Novigenltim Dlacueril propinquare. >ie -siciit.fllio refocillatus lsrael, tibi Patri filius
.:....; ^ eructare gaudebnm. Paterna deindecura signiiicasli
Vale.
EPISTOLA CI.V[olim LXVIj. te mea? valeludinis habiium sagaciler expiorasse,
- -.
'(Cifca ariririm 1027.) aique ubi vitalis calor aiiquod in me dab.il sospitatis
DtWio sub 0. FUUIEBTUS. itidiciuin gratulari, dolere moibi signum el forinv
; Quod vobis oliiri, charissiirie, per veredafiuni ye-- dare periciilum. Nec vero landem benigni.tas lua
slfurii liiteras non reniisi, id causae fuit quia vos" 5" plagani ineam relinqtiere paSsa est suaecurali.oiiis
quamprimum visere destinabam, idque elsi diu dis- exsortem. quin arte diviiia mirabiliter nsiis Uqtio-?
tuli, desiderare non destili.- Sed inlerim vos scirej rcm quemdam inslar Viui.Saniii priushi.fiid.isii,.qui
voloquod uliqne veile scio : me scilicet ad prsesenss iadigeslum bumorem - excoqueret, debinc alleriiiii
Dei gralia bene vaJcre veslris obsequiis spiriluaiilerr olivo persimilem, quo lotus oninino tuniof alque
insianlem corporaliier apparatum.-siciilnemo fide- dolor raUigatus abseederel. Nunc ergo lua curatus
lius, excepto illo sancto monachorum arcbangelo> iiulustiia, tuis epulis recreatus, dignum ditco uioiii-
Odilone, cui me innullo comparare pra2sum0.Cn- nes me;e viresi tuse vQlunlalis semper adminicul.eu-
jus eliam charilas si qualiter afiicial animam liiamt tur effectui. Nec aliquatenus-a tua sententia discre-
aggrediar dicere, defieitj ne feni inenarrabilem vi-. R patum ire staluo, qnse le cum Domiub qiianium iipi
dc.tr velle narrare. Piura me sciibefe prohibuit lami mini dalur, idem veile atque nolle confido. Decel
innUiplex riegOtiorum occtipalio, quam eliani iega- itaque, Pater, ul lu qiioque vicisbim me ttium ser-
lus morarum impaliens. Sedhocuiuim landem npudI vulum de le pendenlem, teque nuti.sine magna fulu-
vesiiam benigiiitaleni deprecor, ut Ciun iiosirmn1 cia respectantem, sacris intefcessionibus adjuves.
arrhangelum vice nostra siiliitaveriiis, cum siinpli- Sum eiiim valde niiserabilis homo, qui cum ad pro-
(ilate monaslica hiiaritatein angelicam qtiai vobiss priam' non sufiicerem, ad publicam curam nescio
prsesto est indualis. Valete prospere in virtute Dei. qtra seti latione, seu temeritate perductus suni, id-
{45) Siiccessil Roberto regi Henricus filius, qiiem1 iii Vita Heiirici.
ille moriens hsr.redeni •nuiiciipjaral, ut noniiuHis s (46) Imer organa vanim, el ardentes cincendelas
scribuni,: minorem filinm. Huic consiiio Conslantia3 virginum. Sic habetur in noslro m.s. el in ms D. Pa-
regina obslabat el Robertnm alierunr filiuni regeml tavii yiri coiis. et doctissimi, in Catholico Janiiensi
saliitabal. Odoque Campanise et Balduimis Flan-- sic inlerprctaiur : i Ciiicend.ela a candeo, caiulesi
driac comites, ac non pauci pra;terea non coniem- dicitur : iiifula, genus sCrabronum quod vblaiis can-
uend% nobiiitatis in armis aderant. Tandem Ro-- deat; cicendulitm ponilur pto candela^ liam tlicitur
berltis jure regis cedere coactus, ducatu Burgimdia3 e a candeo. > -
nobiiissimo ac opulenlissimo coiilenlus.Paiil..Emil.
21,5- EPISTOLJE. N 254:
qiie ccrte esl neqtie dissrmules, qtiod (e specialilef A Insani noiiie» samisferet, sequusiniqui,
miiii facil cbnsilii-a'wife4lauxilii debilorem qui te, Uitra quam saiis esl, virliitein si peiat ipsain.
suasofe non d^serb hfliic liiborem; Vale. Invidiam nimio ciillu vitarbmem.entOi-:
•* • • EPIST0LA CVJl [olim LXIX]. ; . Qusesiiioii la'dit, tamen hanc stiflerre molesiiimest.
Siinctissiino alque dileclissimn Patri 0., FULBERTUS Adsil libi in onmibns magni epiisilii angelns.
, humilis sacerdos^or.atioms suffiayium. Mihi; quoque tribuat videre faciem luam desidera-.;
iVolebani vobis;occurfere, Pater, ut maridavi per lissimaiii.Si qiiid forte inspleiili susurrb lecuiri ago,
Rvidi^conem,meum : sed.tfpmestici mei novp qno- facilem, qu;eso, apud te veniie locgm oblineam, cuni
clariiruinpre permotiy nee me iler ad praesensageie^ inagis :ex prompta fidelilale quam impfoba lehieii-i
nec seiiinerismei ,foi:ecomites atquiescunt, doncc lale peccaverim.
tutiiis id, fieri ppsse perpendaiit, • '
>- EPlSTOLACXto«»«CVIl].
IV, -,PiST0LA;jGVill.4ft/im LXXXXVI]; (Circaannum 1027.)
:-;;" ;,; ,,,(Anno 1027.) ,..;•:.
Cerltim est omnibus qui fundameiiia caibolicse-
Beji,so«rrfosRt!BER3ro,FULBERTUS, fidelis el proilHs,
puritalis ;rioverunl, totius Ecclesise soliditatem in
Accepta legatibne -veslra per R. saiicufe Criicis t, pace corisistere, et signnm Cliristi, discipulalus iir
ceconoiiium destinalum, 'peregrinatibiiem ileruiw
dilectione. Nam sicnl in Evangelio,pominum dixisse
iiitermisi. Niinc quidnie velit serenitas lua colloquio.
iegiinus : Pacein relinquqvobis, pacem medm do no-
iuagis,si-.fieri possit; qiiarii legaiis aul Iitleris cn- , ifis (Joan.xiy, 27); el ilerum : In hoc cognosient,
piam edoceriv Veni.feni auleni jpsepfolinusad vos omnesguia meieslis discipuli,si dileclionernhabueri-
Iiujus rei gialia,, si coinmode: possem, sed veiiire iii lis ad iiivicem(Joan. xni, 35); liquet ergo .nemineiu\:
arjiiis sacrum teriipus abiiiiil ac.reiigio nOslri brdii nisi signo dilectionis ap pa-
nis. VenireinermeSiionga via i.iilermiiialur, ac ina- foreCliristi discipiilum,
, cisfuerit iiisigniiiis. Hoc.vero signaculum non adi-
litia sa:cularis. Est eriim inilu'0. coliiber in \ia (47),
ab iis in quibus fuerit unilas volunta-
R. cerastes in semita. Cailertim ex arbilrio vestro piscitur, litei
amodo voluntatem veslraiiiniilii lu.ui. Unilas autem voluntatum inveniri non potest,
pendeat, quo pacto nisi.in bis qui suum velle el nolle in unius prsepositi
placeat indjcarej quoniam apud me defiriitum vo-
consliiuunt. Unde el auctor pacis nullum or-
kmtaii vestrxy qtiae vobis non noceal, convenirei judicio in Ecclesia sine
dinem pralati regimine relinquens,
Valete regaliler (48).
EPISTOLA CIX [olim CVl]. pro certo insinuat nulla alia ratione fragiliiatem
.- aiirurm human% labiiitatis ad unitalem spiritus posse redigi,
(Girca 1027.)
G sive in paee conservari. Quare nos pauci fralres ia
Pilectissimo dominosuo FULBERTO episcopo II'., ejus cui Celia Boboni nomen, et Deo pro pOsse
fidelis juxiaJ)omini prwceplum, serpenlinum pru- coenobiOi
denliam coliinibinasimplicitaie praiditam famlilantes, quia vinciiliim pacis et signaeulum Chri-
Quod luo, beatissiinePater, aliorumque mullorum sliana: disciplinaj dileclionem per unilateni cordis
Telatu perceperain, id ipsum nuper, domino Berardo vel aniiiiEepossidere cupimus, post obitum domini
Suessioiiis episcopb reiereiile, cogiiovi: sciiicel i»- Gariui abbalis viii religiosi etegimus fratrem quem-
eurrisse legravissiiiium reginse odium favenlem po^ dam morum probilale ornalum Bernardum, tjueni
liiis marilo suo, de consliluendo rege majore: filio, nobis vice Patris prxesse vplumiis ; etin delinitione
quem dicunl simulaipiem esse,.segnem, mollem, in ejus senten.tiarum, nostrarum uniri diversilatem, ne
negljgendo jure pairissaturttin, fratri' suo juniori fiiversa sentientes, a Chrisli doelrina invenianiur
allribuentes his contraria. Te quoque plurimi episco- exiranei. Facla esl aulein. eleclioista consilio alqire
pbrum mordenl jdanculum vel ab eis ac cieleris auctoriiate dpmni abbatis, Majoris Monasierii post
quasi quinlum malleum a qualuor Pylhagoricis pro excessum gloriosi principis Odonis, a quo hujiis rei.
hac caiisa dissonaiitem. Unde quantum ex verbis cnrani susceperal. Qiii hoc in conveiilu nionacborum
stipradicti praesulis adverli, senieniiam coepiscopo- ritu celebri peractp, obtulil etiam fratrem praedictmn
ruin luorum Fraiicigenarum super hoc agendum ne- " fiobilissimse H. comiiissae, sub cujus ditione loeus
golium inliinare tibi non nie piguit; ul-si forie sa-' ipse consistil, et Sieplianocomiti ejus filio, a q.uibus.
nior est, ej ne refrageiis, el a periculo libi eaveas. doiium rerum lemporalium ad idem periineniiuiii
Est autem hrcc eorum ad coinponendani utriiiqiie ccenobium snscepii. Dehinc vero statuit euni vene-
lifemsentenlia : patre vivente iiullum regem sibi labili Mainardo, Trecassinbriimprsesuli, cujus eccle-
creari; quod si acrius institeril in vila palris hoc siasticaauctoritaleelectionem htijusmbdi corroborari
lieri, quein meliorem senseril, ad regeiri deberesub- oporluit. atque ab ipso animarum curam suscipi,
liinari. Videris, Pater prudenlissiine, ne sis plus neciion abbatis benediclionein secundum institutio-
icquojiisius, iiec a sanelis coiisacerdbtibtis luis per- nem Palrum celebrari. Quod ipse benigriissime
peram dissideas, anuuit, et omiiia, proulnios expostulat ecclesiaslicus,
(47) Per lit.teramO. OJoneni(aIii forsan Odoliieum natu majorem quem mulier, muliebri propensione,
Aurelianeasem episcopum) intelligimus; per litteram posiliabiia setalis pra^rogaliva, cupiebat in regein
R. reginortii Coiislaniiani; nterque enim adversa- cofonari.
hatur Fulberto, quod bic parles susciperel Henrici, (48) Gallice sic fere: te porler comme un roi.
iialu ni-ajoris filii Roberti regis adversus Roberltim
255 S. FULBERTrCARNOTENSlS EPiSCOPI 380
uipote Vir prudentissimus aique eruditione clarus, \j aliani {Matlli. x, 23). Et : Qui ie vercusseril in dex-
coiiiplevit. tratn maxillam, prwbe illret aiuram (Mallh. v; 59).
EPISTOLA CXl [olim CVIH.] Et: Qni vuli tecum judicio contendere, et tunicam
(Circa annum 1027.) luaiit lollere, remille ei et pdllium (Ibid., 40). Et
Odilonis Cluniacensisabbalis ad Eulbcnutn. iiertim: hlpalienlia restrapossidebitis animas vestras
{VidePatroiogise lom. CXLll, inler epistolas S. Odi- (Luc.xxi, 19).Schnus enim qui dixil: Miliivindiclam
lonis.) et egoireiribuam(Rom. xn,i9). In veleri insiriimeiilo
EPISTOLA CXII. oralione Moysi hostilem exercilum vincebat Is-
rULBERTICARNOTENSIS EPISCOPIAp 1HLDEGARIUM.
;''• T>'e•episcopis
ud beUaprocedentibus. fael, elc; coiilrario, maims illo remiUerite, bosti-
/MARTENE, Thcsaurus Anecdotoritm, tom. I, col. 150, bus cedebat victoria (Exod. xvn, 11). Unde colligere
ex. ms, S. Remigii Remensis.) possmnus quod melius palienlia et oralione priclia-
FuLBERTUS.Carnoteiisiumvpiscopus humilis, HIL- mur, quam gladiis el seditionibus. Ipse quoque
DEGARio fralri salutem. magister veritatis, cujus vesligia sequi dcbemus,
Decreveraiu quidem tibi, licel sscpius peienli, ne- sicut Joarines apbstolus sciibil : 'Qui dicit se in
quaquam scribere, non quod dilectioni tuoe quid- Christo munere, debet siciit ille ambulavit *t ipse
quam vel cum meo pudore negare debnerim^ inio "' ambulare II Joan. n, 6),cum juslissimam haberet
liec debeamj.sed quod consuliiiis arbitrabar lingiiae causam, necniinofem potestatem suos fiilminaiidi
januam obserare, quam ea in lucem proferre quoe adversarios,sicutipse anlc passionemsuam profesta-
iiicurrant mullorum oifensam. Idcirco hacleaus tusest dicens, exliiberi sibi a Palre, si yeliet,"-plus?
apiid le mulus fui, quod oblrectalorum invidiarsi quam dnbdecim legionesaivgeloruni(Mallh. xxvi;-53);
cbntra me provocafe noiebam. Scio quippe non de- cum etiamad iniperium ejustolusorbis pugnaret prp
luluros, qui haec quss diclttri sumus, quasi incie- eoconlra insensalosv quippequi conlra eiim iiisurrexe-
meniius dicta in suam referant conlumeliam. Verum rant, qui vere innocens eral, el in cujus ore non est
quia obstinaciiis in pulsaudo persistis, et lilleris cre- ihvenlus dolus (1 Pelr. n, 22), volens tariien lios,
br-is importununi le exhibere non desinis. aperiam qiiorum iiifirmilaliin omnibus consuliiit.irivilare ail
tibi prout Spiritus sanclus annueril qiiae postulas; patienliani, duclus ad victimam quasi niitissimiis
iiuo ea ipsa revolvara quse sanctorum Patrum sanxil agnus nec apef uil os suum (Isa. nri, 7). Nam ciim
auctoritas,: qtiorum dictis refragari, veriialem re- fidelis diseipulus pro Magistro dimicare pararet ac
spueie est.. librans enseni evagina jam in pugna ageietttr, ut
Quaeris quid senliam. de episcbpis qui, spreta ec- f, sciret nori in giadio sed in Deb esse victoiiam,
clesiastica; pacis tranquilliiate, sediliones qiiseruiit, audil a Magistro : Converte gludiuin luum in locum
bella seclanlur? Sane nequaquam audeo illos epi- suum: dnines enim.qui acceperinlgladium, gladio
scopos nbminare, ne religioso nomini injuriam fa- peiibunt(ilatih. xxvi, 52). Unde elB. AugUsiinus
ciam. Tyrannps polius appeliabb, qui. bellicis occu- inlibro. QuaBstionumVeteris ac Novi Teslamenii;
pati.ncgotiis, multo slipati laius inilite, solidarios « ApostolO Pelro usque ad hoc perniissuiri est,
pretio coniucnnt, ut nullos saiculi rcgcs aut princi- quod doloi-emfacerel, non occideret. > Quia enim
pes noverim adeo instruclos bellorum legibus, sancia Ecclesia non habet gladiuni nisi spiii-
lolam armorum disciplinam in procinclti mililisei ttialem, iiec occidere debet, sed yiviiicare, les-
servare, digerere lurmas, ordines componere adI talur Nicolaus papa dicens : < Sancta Dei Eccle-
turbandam Ecclesise pacem,-ci Clirislianorum, licet; sia mundanis nunquam CQnstringelurlegibus; gla-
iioslium, sangiiinein effundciidiiin. Quibus si de his; diuin non habet nisi spirinialem, non occidit, sed
dudtiin ab oriiiodoxis Patiibus prolata lesliinonia vivificat. » ElB. Hieroiiymiis in epistola ad Ageiti-
proferas, ilibs non armis, sed ecelesiaslicse paci chiam: «Oliinpraecipiebalur reddi. bculuin pro octilo,
debe.re esse inlenlos, non excidia' viventium, sed deniem pro dente (Matih. v, 58); niinc vciberanti
regimen suscepisse nnimarui», slalim praetendimt' , X) maxillam prsebemus et alleram (Ibid., 59). lllo iii
juslilioe catisas , se invilos arnia suscipere, bo- leinpore bellaloribus dicebaiur : Accingere gladio
siium catervas de collo penderc, immineie cer- tuo super femur luum, potenlisshne (Psal. xi.iv, 4);
vicibus gladios, iiberlatem sc qiiierere armis; modb auiiit Petrus : Conde gladium tuuin in vagi-
quam pace obtincre non posstint. Quare non inagis; narii : qui enim gladio percusserit, gliidio peribil
secundum Aposlolum injnriam stislinent ? quare noni (Miillli. xxvi, 32). >—«Debent quippe episcopi/sibin
niagis frauderii paliunliir? Arma enim niililiai nostra;r Isidprus ait in librp deOfficiis,piinCipattimiii pbpii.Io
tioii carnalia tunt; sed potentia Deoad destruclionemi non sanguine defendere.sed vitse meritis; lElalibi:
inunUiouuin, cogiluliones deslruenles, ct- omnemi « Episcopi speciale officiinn cst Scripturas legere,
attiiudiiiemexlollentemse adversus scientiam Dei (II' percurrere canones, exeihpla sanetorum iniiiari,
Cor. x, 4, 5). Oralionibus siqnidcm inslare debereiit,, vigiliis, jejuniis inCumbere, cnm fratribus habefc
ei Pauli consilio acquiescere diceritis : Noiivosmet- pacem, nec quemquam ex membris siiis discerpere,
ipsos defendentes, ciidrissiini, sed Aute locum irdi; nullum damnare nisi probalum , iiullum excomniu-
(liom.xu, lD). Et Dominus ad discipulosloquilur: nicare nisi discussum. »
Si vos persecuti fuerint in civitale ista, ftigite ini Qui ilaque .talibus offlciis vacare debet, quaia
257 -EPiSTOJUE; - , '\ g>>8.
illicite el contra gradiim smim ad afma humaiice^ « Clifisti miiessiim, ptignare mihi non Iicet. » B:e-;
mililise consurgat, omnis qui sanum sapit inleHigit, viler docuit non solum cpiscopos aulsacri ordinis
UndeB. Ambrosiiis sacerdolibus dare volens excm- minislros a prseliis cohiberi, vecurii etiam qui Cliri-
plum patientiae, in upislola contra Auxentium de Slo semel militare cceperil, etiam nb' ipsis "
belloruin
tradeiidis hasilicis civibus scribit : « Video vos occasionibus omniriiodis abstinendum fore. Idem
prseler soliwm esse lurbatos solilo. Sedquid turba- etiam in episcopatus culmine posilus non solum ali-
miiii? Volens nunquam vos deseranij coaclus repu-: quem non insectatus est inimiciim, vcrum etiani
gnare non noyi, doiere polero, flere potero, gemere mortem raeritos insestimabili charitalis affeciu ah
polero, adversus mililes Gotlios arma qtioque.la? imminenli clade plerumque eripnil, menior illins'
ciymse meic sunt. Talia monumenta sunt sacerdotis: prsccepil: Erue ebs qni dticunlur ad tnorlem. Nec
aliter non debeo, nec possum resistere. » Ilein de hoc dicp uimaleficos elviia ipsa iridignos ab ultipne
eadem re.in eadem epistola : « Si patrimonium prohibeam;: sed regibus hoc licet, ac sscculi polesla-
pctilur, invadatuf; si cofpus, pccurram. Vultis.in libus, tt quibtis a legjbns permissnm cst. Alisequippft
vincula rapere, vuliis in mortem? voluntati mihiest, suiil leges Caesaris, alii mores ecclesi:'.s,licjedigni-
Non ego me vallabo circumfusione pppulorum, nec talis. tlnde dicit B. Augusiimis in libro.Qiiap.stiomim
altaria icneiio vitam obsecrans, sed Oi'0 allaribiis B Veteris ac Novi Teslamenli : « Quar.e senlenlia data
gratius imnioiabor. » Origenes qnoqne exponcns est? Ut qtiid.qui accipil gladimii gladio pereat, nisi
ilind ile Evangelio : Allendite a falsis prophelis, qui quia nulli licet, exceplo judice, giadio quemqiiain
reniuni ad vos in vesiimenlis ovium, intus autem oecidere? » Et bcattts Hieronyinus, super Ezethie-'
sunt litpi rapaces; a frnclibus eorum cognosceliseos lem libro m : « Qui malos percutil, in eo quod mali
(Mallli. ix, 15), sic dicit: i Apostoli et niarlyres sunt, el habet vasa inlerfectionis ut oceidat pessi •
sancii non perseciitionem fecerunt, sed perseculio- mps, minisler esl Domini. > Et Ilaimo, seper
iieiii pertnlerunt; noii maledixerunt, sed maledicla Epislolam a<I Romanos :« Sunt quaedam enormia
stisiinuerunl; non blaspbemaveruiit, sed a hlaspbe- ilagitia qiioe polius per mundi juiii.ces quam; per
niatoribus: interfecli snnl. » Et B. Gfegorius papa antislilcs el rectores ecclesiaruin judicanlur, sicut
in quadam bomilia informans nos ad conservandam cst cum quis inleiiicil npostolicuni, cpiscopum, prc-
irinoccnliain ila dici-t: « Ulinam si ad prsedicatio- sbyterum, diaconum..Hiijusmodi Veos reges.et prin-'
nisvirtulein non sufficimusj locinosiri officium in Cipes mundi damnant. Ergo non sine causa portat
innocenlia. vitae leneamus. In Evangelio quippe gladium, qui talia scelera dijudicat. » Sicut ergo
Dominus ait x.Ecce ego mitto vos sicul agnos inler episcopis et sacri ordinis minislris pmnino'probi-
lupos (Matth. x, 16). lgilur sicul agni imer lupos biluni est aliquem occidere, ita sseculi pTiricipibtis
liiiuimur, ut sensum servantes innocenlia?,.niorsum hoc licet absque reaiu facere, sicut Hieronymus te-
maliiioenori.habeamus.Qui en.iiri locum.prsedicatio- slalursuper Epistolani ad Galalas, libro xi: « Jtidex
nis suscipil, maia inferr.e non debel, sed lolerare, non est au.ctor sceleris, neqne homiiies.vinciendo,
ut ex ipsa sua mansueiudine iram soevientiummi- neque homines peri.mendo. > Liquet ilaque sblis
tiget, et peccaiorum vnlnera in aliis aiOiclionibus niundi potcslalibus allribiitam polestalcm eradi.-^
ipse vulneralus sanet. »Idem.eliam papa docel nnllo. candi imp'ios de terra, sicut. bealissimus martyr
modo, neque prp justa etiam causa3 episcopnm de- Cyprianirs. scribit in nono genere abusionis. « Rext
bere. armis inservire : volens aliis. suo, satisfacere inquit, debet furta cpbiberc, adulteria punire, iin-
exemplo, scribit super hoc Sabiniarip diacono di- pios de ierra perdere.-patricidas et pejerantes npn
cens: < Umimest quod brevitersuggerassereiiissiniis sinere yivere, iilips suos, non sinere impie agcre»'
dominis nolris imperatoribus; quia si. ego servus Ejiiscopi vero in sua. mansueiudine et ecelesiaslica
corum in morte yel Langobardorum me miscere severilate el prscdicalione verbi Dei slabiles perma-
voluissem, hodie Langobardoruin gens nec regein, iieant, sicul in Aclibus aposlolorum scriplnm esl :
nec duces, nec comites haberel, atque in summa JJ Non est wquum relinquere verbum Deiet minislrar.e
confusione esset divisa. Sed quia Deum timeo, in. mensis (Aci: yi, 2). » Qni sic etiam docere debeni,
morle ciijuslibet homi»is me miscere formido. » sicul Hierony.miisail, ut vila eoruni irreprcheiisi-,
Unde Iiquido colligere poles, quandoquidem ills bilis sit. Perdit enim auctoriiatem docentii, ctijus
luas tam eilicaciter ulcisci prjevalens injurias, mctu. sermo opere destruitur. Proinde sciant sibi omnino
lamen divino elegit sculum patienlia;, ne lipminiiin inhibiluni ad bella procedere, nisi quibusdam ex,
inorlibus se misceret, quod isli limore Dei abjectb c.iusis qnse in subsequenli Carpli fegis edicfo pate-
nefarie caedibushominum se inlerserunt, etcrueiitns bunt: « Caioius Deigralia rexregniqite Francorum
strages contaminatis oblti.libus "aspiciunt. Qubd rector, etdevoius sanci.se defensor Eeciesiae, alqua
healissiiniis Marlinus magnopere fugieriSj abdicaiis adjutor in oimiibus apostoiicse sedis. Hortalu om- '
armis, quibus sub terrenO rege mililabai, suoe fidei nium fideliuiii iipstroruin f et maxime episcppprum
lifocinium mansueiudinis el innocentise propositp' a'<5reliquOrum sacefdotiim cbnsultu, servis Dei per
dedicavit, et nondum.clericalis ordinis graduin ali-; oiniiia binnibns armattiram poriarevel pugnare, aitt
quem sorlilus, multis tamenmerito' prseferendus in. exerciium el iii bosiem pergere, omniiio prohi--.
episcopis, niilitiae conslanter fenuntiavit, dicens : bemus; nisi illis iantiimmodo qui propter divinuio
239* S, FULBERTl CARNOTENSISEPISCOPI ,.:„M0
miriis.tennm missarum sciiicet solemnia .idiniplendai A , episcopum juljei esse sinecfimine; iioii .percussb^
i;l SS. patrocinia porlanda ad hoc electi sunl, id est1 rem. Quibns breviteryicOi siiuerise [vbbint] jpriiyb
iiiius yei duo episcopi cum capellanis presbyleris; ; alicujus exemplo,npyerint qiiia: singularjs «ersonoc
ct unusquisqoe. pfinceps unum presbylerum sccinni yel causse nori prsejudicanl [, sed];,communi legi-et
liabeat, qui pcccata confilentibus indicare el iiidi-- iiniversali senteiitioe.;llli ilaqiie: sollicili sinl episcopi
eerepoenitenliam possit. i circa. gregem suum-,,pascant. pauperes ecclesise et
.-. Iloec pmnia.isli .parvipendiint, iino eliam evati^. dpmesticos fi.dei, et( causa yiduarum et pupiliorupi
gelica institiila contemrienles,'. plcfiimque, ut ajidi-- ingreriiaiur ad eos,r vestiant imdos, ^egeiiiium-ani-
viimis, adhuc iilitis recens facla csedc manibus, non1 iniis refocilient, el csetera patefniialisobsequ.iafiliis
soltim ecclesiam iiitrare sed ad ipsa Christi sacra-. . suis Impendant. Sed bmnimpdis hpc. cateanl, liefea
inenla nefario ausu prcpsuinunt' aeeedefe, nbn; diju- quoeob indigentium necessilaiein Ecclesia Corigre^
cantes corpus el sanguincm Dp.miiii: nirnirurw non1 gatet serval aliqiiando tollaril et iiialios ii^us-Hie4
atiendenles qiiod idem Cbrislus noii ahenb crtiore,, farie effuiidanf, Glirisli liliorum pauem caries coirie-
sed pfopfio sangnine inlroivit semel in sancia, a Deo1 diinl, quod omnino rioh exp*edit;animahus: eorniri.
imscraiionum uberlate redundans,.ul pro ipsis swis1 lnvenies.et aliainnumcra divinse paginoelestimoniii;
persectitoribus, licet. misericordia indignis, a.d Pa- B ' sed ipse libi ex parte hiea; hoecpaiica «iestinavi, nt
ireni dicerel : Palcr,ignosce illis, quia nesciuni quid desiderio luo salisfaeerem. Tii verb, si sapieiis ftie^
faciunl (Luc. xxm, 34). Meminisse quoque-deberent ris, in paucis muita cogilare poteris. Vale.:
qnod David rex quondam potenlissimus,, de quo EPISTOLA CXIII. ..'/,.'''
Dominus : Invelii, inquil, virum secundum cor meumi r
,17111 facial omnem voluntatem meatn (Psal. LXXXVIII, FHLBERTI CARKOTENSIS EPISCOPI Ap.nil.DEGARtLMv
21); lamen propter moneni Uriaeet popiilum recen- [Apud GALLAND., Bibliolheca Vet. Pair., tbm. XiVi
siluin et frcquentes expediliones prohibiliisesi aediuV ..•:,.,;pag..l9Q.3 ,- :-.:.,"
care lempljmDomino, quod ipso mofiuoSalomon,id FuLBERtus, CarnotensiumepiscopiiSi; HiLCEGAitio
est rexpacificus, scdificare meruil(7Por. xxvni).Ipsi salutem ab illo qui mandat salules Jaeob.
itaqtie non timent quod Apostoliis dicit: Qui indigne Epistoiari 'brevitate "cbaclus .interfogatibn1; tuoe
manducal, judicium sibi manducat (1 Cor.xi, 29). compendioseresporideo. De ecGlesiasticis rcbus.Hie*
Unde admbnens nos Ambrosiiis dicit: «' Vide qaid ronymus dicit adMSepbtianum(episl, 52):: « Ainicb
agas, sacerdos : rie febricitanti manu Chfisti corpus qtiidpiamrapefe .iurtnm esl:, Ecciesiarn fratidafe
atlingas; prius curare, ut possis niinislrare.»Et sacrileginm' esl,: accepisse paiiperibus 'crogandnm;
B; Hieronymus in Psalmo : « Electos Israel jwpe-;l et estirieniibus -plufifnis vel eaiiUtm.osse vel tiiiii-:
divii, iiiipe.liuiilur el npnc electi Ecclesise sf non dum, aut, qiiod:apertissiini;scelefisfest/ aliqiiid
ipsi quoqtie sacerdotes iiinocenier sacrificia/perci- exinde.subtrai!creVbninium p.foedoiniiricriidelifatein
piant. » Quia igitrir illicila prsesumunt,-mefilb; su-.e supefatw > Item adSPiiriimachium (epist. 48) ri:;Ubi
nciionis antc ocnlbs superrii Jtidicisdigniialis suse dilibrest lisrgitore crii largieiiduniiesl-, pars sacriw
honore privanltir, qtii falso paslbrum noinine anlc legii est rem panperuiri dare nori patipefibiis: >
lioiiiines glorianliir. Unde noverinl se noii habere Uiidelsidorus': «vMagnumscelus'est res paupefum:
illam apostolis atque aposlolico exemplo vivcniibus praeslare divilibus.-et de •sumptibusiiibpiitii' acqiii4
episcbpis collatain a Deo pbteslalem ligandi atque refe favofes. potentium. » Considera itaqrie t]uia
solvendi, juxla bealum Auguslinum in sarionica iiullum Scripliira excipit, non episcopiim,rnon ab6a-
regiila ita dicenlem : « Illi soli ligandi alqtie sol- tem, non aliquem doiiius Dei oeconomum. Qiiisqiiis
vcnili, sicut sancli apostoli habent potcstaiem, qui sibi commissse Ecclesise bona stibiraliil, inielligat se
illorum excmpla cum doclrina teiient, et secundum jam non pastorem sed ihvasofcm csse bmniqhe
regulam aposlolicam omuia commiinia habenl". > proedone cnidelioreiii, furemque dorrieslicuiri; ;ac
Bealiis quoque papa Gregorius in Dialogo': « Petri r. r, familiafem inimicum. Qui enim ea quoesolis bmiiiiio
viccm in iiginido et solvendo oblinenl, qui lbcuni- pauperibiis eroganda siiscepit, in alierios usiis'~Vi-
sancti regimiriis fide et moribus tenenl. > Et alibi : meredilapidal, non vult in xteseiio bnjiis srcciiii
<Jure privilegium mercluf amitlefe, qui-auctoritate lurbam pauperum esttrientem reficere,'seil ctim
usiirpal illicila. » Quod si ad excusandas exciisa- sceieratissimo Juda loculos sibi consiituit; et. ea
liones in peccalis iniquiiatem suam qiiorumlibet qnse.in pauperum eibos aggregamiis, fuf improbiis
similium imilalione patliare voluerint, qai tanquam asportal. ' ..- .
1Debenl
religipsi ftierinl, et tamcn ab expeditionibus non qnippe nosse sacerdotes, Ecclesiarum sub-
abstinucrint, eliamsi aliqueni magnrc-aucLoiitatis in stantiain paiipeium esseVripn suarn", nbc abiitaritiir
asseiisum suuin altraxerint, ego magis credo evan- In iyrantiicai ciTusioriismoreiri creditam sibi degen-
gelicoefidei, sanctoruin Palrum veriiati.quam alicui lium dispeiisatioriem. Uiide HierOnytnus dicit ad
adversus tam vera teslimonia oblalranli, et cum Paulinum (epist. 15', stib iiied.) : « Jam htinC nbii
apostolp diccre consuliius arbilror : Si quis aiinun- stinl 111.1 quoepossides y sed disperisatib tibi cfediia
tiaverit vobis aliquid prwter quiim quod Evangclio ost; Memento Ananioe et Sapphyiae : ilii timide sua.
dalum est voHs, anaihema sil (Gal. 1, 8). Qui etiam servaverunt. Tu cbnsidera ne Clifisii subslantiain
EPiSTOL.E ' 2C3
m > ; .
iiupfudenter effH.ndas,id cst, rie immoderalo judicio A i s;ita egenlibus, captivonini prctiis.profeceriiiit. »
rein paupernm tribuas non pauperibus, et seciindum Qnod si desint nova, et quos nondnm iniiiata vi-
diclum prudenlissimi viri, liberalilale liheralitas deanlnr, in hujusmodi, quos supradixi AISUS, omnia
pereat. > Debemus quoque considerare quid cui arbitror pie posse converti. Prius ergo usuaje ar-r
trihuendum sil, sicut idcm paulo superius ad eum- genlum in supratiiclis necessilatibus dislribui debel,
dem scnibit: « Praeier victtini et veslimenliim ct sicut bealus Gregoritis dicit domino episcopb Mes-
lnanifeslas necessitates, nibil unquam alicui trilmaSj sanse (lib. vi, epist. 55): « Fraternilas. veslra lilul-
ne liliorum panem caries comedant. > Sicut ergo tum debet esse sollicila, ut, si quidem in Ecclesia
pium est et. jusium bona Ecclesioe servare solum- vestfa usuale argentum esl, prius illutierogetuf in .
^notlo ad opns paupcriirn et. captivomm, ita sacri- redemplione caplivonim : alioquin de sacratis 'Vos
iegium est in. propriam vohintaiem,..et in alienos vasis.proebere neeessei Nam, sicul omnino grave est
.usus distribuere.et a Chrisiiana devolione semolum. fi.ustra ecclcsiasliea venumdare minisleria, sic ile-
Quo.d ipse qnpque Hieronymus testalur in Mat- rum culpa est, imminente hujusmbdi necessitate,
ibsctim -.« Onuies qui slipendiis lempli, elhis quoe res elinm desolatte Ecclesise captivis suis pnepoiierje,
cpiiferiinliir ad usus.EccIesise abuluntur in aliis re- • ctiu eoruhi redemptione cessare. > llem idein For-
iiiis, quibus suam expleant vpliinlalcm, similes sunl"'B tunatb episcopo Phaneiisi (ibid-., episi 13) : « Sicut
Scriharuin ct sacerdoltim, redimentium niemlacium reprehensibile et ullione dignum est sacrata queiii-
et-sanguinem Salvaloris, » Scire delel itaque pia quam vasa, prseler in his quoelex et sacri canories
sollicitudo pastorum quia nihil omnino agere de- proecipiunt, venundare; ita nulla est bbjurgatibiie
bent de rebus Ecdesiarum sine consilio ct consensu vel vindicla plectenoiim, si pietalis causa pro capli-
Siibdilorum, quoniam prudenli» eorum commissum vorum fucrinl redemplione distracla. > Noiaridum
cst miiiislrandi ofijcium, non dispergendi arbilriuni. quod bealus Gregorius dicil quia oninino grave cst
His pnelibatis, ad vasa Ecclesioe veniamus, de frustra occlesiastica minisleria, id esi cahdelabfa,
quibus polissimum interrogas. Cum enim dicatur thiiribiila et coclera Iiiijusmodivenundare, nisi pr-dc-
sacrilegiiim incurrere qui aliquid de bonis EccIes'oe ter ilia lantum quoelcx ct sacri. canones proccipitiin,
in explclionem volunlatis suse cpnlraxit, perpeiitlerc scilicet pro redemptione caplivorum, e't eleemosynis
pplesqu.nntum delinquil qui vasa.sacris dicata my- nibil penitus habentium. Qui ergo in alia expendjt,
steriis absluleril. contra canones facit. Unde etinm sacpfdotali digrii-
, Primum, si tanta. panperum et caplivorum neces- tale quisquis ille est, noverit. se indignuin, juxta
siias iiieuinliil, liibuenda. sunt coclcra qusn in ilic- ejusdem papsc seiilentiam scribentis Joahni episcopo
satifis Ecclesisc reposita sunt, deinde ipsa vasa fru- *-*Larissxo (lib. n, ;epist. 7, anie fin.) : « Cohsoiia
stalim cpm.minuciida sunl, et in operibus miseri- sanclis PatiiLusdifiiniiione sanCiinus, iit.qni sanclis
cordioe eroganda.. Unde: djcit Ambrosius in libro de nescit obedire canonibus, nec sacris admiriistrafe,
Ofiiciis(lib. n, cap. 28 subinit.): « Auriim Ecclesia vel comnimiioncni capere, sit dignus altaribus. x 1
habel, non ul servet, sed ut eroget, el subveniat in Ex superiorilius itaque, qiianlum conjicio, per-
«ccessitalibus. Quid opus est cuslodire quod.uiliil pendere poles quia, si omnino grave est vendi ea
ndjuyat? An ignoramus quantum auri el argcnti tle scilicet qtise minora suni Ecclcsioe niinisleria siiie
lcmplo Domini Assyrii sustuleriint? Konne.nieliiis certa necessitate, sacrilegiiim esi, et pmiiinp grayis-
coriflat sacerdos pfoplef alimoniam pauperum, si siiiiiiin.alisqueiriaxima paiipefurii iiidigeiilia, ex-
nlia subsidia desint, quam sacrilegus contaminei, et ', celleniiora illa videlicet vasa sacrala el cruces ve-
asportel hoslis? > Et post pauca : < Nunquid diclum iiundare. Quapropler noverint omnes niinistri Ec-
est sancto Latirehlio :'« Nbn debiiisli orogafe the- clesioc quia gregi cui proesurii,iitpuia lns qui sur.t
« sauros Ecclesise, vasa sacramenlorum vendere? > pauperes Cbrisli, scilicet mbnacliis, et "canbiiicis
Opus est nt quis fide sincera el perspicaci providen- regularibiis, vel religiosis quibusque coiiiriiunitir
tia lmnms hoc impleal. Sanc si in suuni aliquis p] viveiilibus, prius oiiiriia necessaria ministrare mo-
iJerivet «molumeriium, crimen esl; sin vero pauperi derata disliihiitione debenl; id stimmopere praeca-
eroget, captivuin redirnat, hiimandis fidelium reli- vcnies ne iiimiiim prodig.i .superiluilate talis necesr
"quiisspalia amplificct, misericordia est. In liis Iribus silas proveniat qiia3 thesaiiros £cclesi;e expemli
generibus vasa Ecclesioe ciiam iriitiala confringere, compellal. Si eniin immoderale eifundunt, peccani;
conflare , vendere licel. » Breviter rnihi depinxissei qnia inconsiderata effusio, lotius doriius ruiiia esl.
videtur qttid agendum sit de rebus Ecclesise. Sed[ Enimvero cxlciis'iii operibus misericordioe tlislri-
neqtie licilum est de Ecclesioelulela vasa sacra abs- bulis, si tsnta neccssilas obvenerit ut aliquod vas
liahere, el aliquonim manibus loco vadimonii tra- Ecclesise capicndum sit, ad hoc iantummodo alteri
dere, sicut idem quoque teslatuf (Ibid.) : « Opnsi Ecclesiocvenuntiari polcst ut in ipso idem oflidunl
est ut de Ecclesia mystici populi forma non cxeai,, quod aniea celebreiuf, e,t ex ipsa pecunioe disira-
ne ad usiis nefarios sa,cri calicis minisierium trans- ctione aliud in locb ejus reslituatur, vel pauperibus
feralur. ldeo intra Ecclesiam primum quaesila suptL erogetuf. Ila ergo,. ut prondiximus, vendi polest,-
vasa qtise iniliala npn essenl; deinde comminiiia,, aut secundtim snpradicta sanctorum Pairiirii testi-
poslremo conflata, per minutas crogaiipnespMspen- monia I» frusia coiriminui; sed incongriiiim est iit
2C3 S. FULBERTI CARNOTENSISEPISCOn 2G4
in vadimonium pon.itur. Eienim sseculares personoeA t pueri -parvuli super eamdem arcam asc.enderuni,
dcbitam reverenliam iacris mysleriis nesciunt im- qui illico.in aincViliam versi smil; sed cl canes.

pendere, quoniam*hic ususnbn est eis commissus. forle asccnderant, et in rabiem efferati fiieruht':
Forlasse autem conlingcre polest ul prope arcani Sensil dpininus itliionem divinam esse eo quod
vel in ea domo in qua vasa abscondita sunt, com- vasa sacrala, non bis deputanda locis vei p.ictis;
iniitanlnr adulteria ei fornicationes ei ea crimina pro" accommodata pecunia accepisset; nimiumque
qusc irarii Dei provocent. Nam ctim' in hisloria Re- perlerrilus fugit ad ecclesiam, quid factnm fuerat
gnm legimus Ozam, eo quod calcitrantihus bobus omnibus iiitimavit, et sacra vasa quantocius a se
nrcam Doinini tetigerit.iHico inleriisse; et in Levi- emisit, non minori formitline quairi olim Philislii
lico "prseceptiihisit Aaron:et filiis cjns ne periniite- arcam foederis Domini propler immineniem cladem
reiil liliis Caath vasa sancliiariiferre vei langcres a se expuleriint. Quse res atlco terrsu incblas exler-
ne forte perirent de medio Levitarum; quomodo ruit, ul sceiefaliorem qiiolibet idolblaira prsedicent
' andet
qtiispiam extri» Ecclesiam suain cuiCunqne quf sacra vasa deinceps in vadimbnium posiierit vel
peisonse, sive clerico Sive laico, arairi Cbristi vel acceperif. Perpende ergo quanta culpa sit vasa de
sepuierum ejus in vadimoninm dare? Qnid enim sinu «cclesiae rapere, et soeculariunimanibus com-
rrux -est, nisi ara Chrisli? El quid cnlix, nisi se- R niittere.
pnlcruni ejusdem Domini noslri ? Qui ergo aram et Caveant itaque prselali Ecclesioe ne res sibi
sepulernm in vadimohium poriil , cum Juda Chri- coftimissas e"tsusceptam paiiperum dispensatibnerri
slum vendit; el qui in vadimonitim accipit, cuni riegligenier traclanles, incurrant delrimeiittim ani<-
militibus, ne Christi fcsurreclioncm et gloriam, mav suoe. Audivi enim de quibusdam episcopis,
qnam ad sepulcrum Ddniini videfant, proedicarejil, sicul in quiidam epistola me'scripsisse libi memini)
pccuni.tm "a sceleralis Judocis snscipil. Lcgimus quia ssecularia .arrna cbnipiecltiiitur, cl miliiares
quoque iii Daniele regem genlilem Balthasar, eo copias prelio coriducunt, et alia .similia nequaquam
quo-.1 in vasis, quoe de-' templo Domini paler ejus eis cbiiveriienlia seqiiuntur. De qnibus non ego sed
susntlerat,. cpnciibinis suis; potum minisiraveril, Prbplieta rPriiicfpcs, inquit, vestri socii jnrum,
siibilo manum scriptitantem vidisse, el de scripliirse qui sibi creditam Ecclesiartun substantiam in su-

interpretalionc cognovisse-mbrtem sibi inslare et pradictos usus nefarle eifundunt. Spreto qtiippe
divisionem regni sui. episebpali oflicio,. ca appelunt qnoe omnimodo ,fu-
Ego ipse, ut dc proeseritihiis rnterini mquar, gere oporlefet. Undeconsilio riifloprselaliquique; iii
iiniitn tibi brevilcr exempli' eausa profcrarii qubd[ quantum pfxvalent, orrines a se bccasiones absci-
iiuper aiidivi,:nescio rin ad te-quoque fnma perve- dant, qiiibus innumera damnaliliis suis et rebus
nerit. Accidil in Britahniiiiriinbri qnbddanfmifaCii- ecclesiasticis provenifc solenl, ul bene minislfaiilcS
lum. Nam quidam iinmmiilarius vasa Eeclesioesihii ab eoinefqedeiri recipiant, cnjus el lociirn tenent, et
loco vadimoriii in arca feposila servahat; casii vesligia sequi debereiit. Vale.

APPENDIX,".

Epistolte cimonicorum Carnoiehshim, Jfildenqrii, Guillilmi ducis Aquit.anim et aliorum


... . '... vhii:imprum:

EPISTOLA CXIV ;[o/im CIX! ret, de ipso itinere nobiscum agens, conqucreniihus
Clnrissimo TuronensiumarchiepiscopoH. A. decanvs nobis post abscessum ejtis niuita nps a- pl.nribus-ad-
et tola cplujregnlio caiwnicorum .Sanclce Mariw versa passuros, et noniinaiim a Fulciierio ejusqiie
Ciifnolensium prona atqice devoia fidetUalis obse- .nepoinlo, .suoiiimquoqiic mariipuiisftirum, jlle.con?-
nium el dralionis snffragnim
stanleretconfortatorie, uisolet.inlalibus respondiy
Ntiper antequam Ronianum iter agere ccepisseitDMalorum iiijuiias boni aequanimiier fcrre debenL
bealjsslmns Paler noster Ftilbcrlus (49) episcopus Ulenim ipsi legitis in qnadam. .houjilia bcail papje
veslro, ui scitis, dulci usus est collpqu.io.Uiide re- Gregorii,bonus npnfuil., quisqjiismalos non loleravii.
versus duin puadain die in couvenlu npstrp reside Aiijecit. prceterea se voliis inde ftiisse loctiiuni,
(49) Fiilbertum Romam cum Robcrlp rege . pei- (atis ivmiiMS.Anliphonassacraque responsu quaidarri
liisse peregririaiibriis causa suspicor. Rex elenim ~edidil,judicio"Eeclesiaeitniversmproliaiareceptaque ;
lioberlut, inquil Pauliis iEniil. in illius Viia, ciiih ejusmodi sum : Sancli Spiritus.O Constantia mar'-
lioma)esset, ad divi apqsloli uram scriptum obtulit .lyrnm. Quqd .responsorntm composuisse fernnl cutn
pridie festivitdiis aposloii in quo antipliona Cornelius• Lonslanlia, itlius uxor, Hoberlum maritum rogasset
Genlurib coniiitebatur.In veieri maiiuscriplpChroni: ul 5« illius grdliam aliquod carmen contierel. Cuni
Anno 1026 Rob. rex Francornm <p'iissimusRoinum Avdllonetn obsideret, nullq oppugnante-quassariteve,
vausa devoiionisel peregrimttwnisprojiciscenspridie ,ted eo in tabetnacido kymties cqncinnqnte, sna sponle
Vigilia?Ap. Pauli obtulit Antiph. Cornei. Centurio. tnagiiam murprum parlem corruisse ferunl, velul,
Hic enim erat numinis reverentissimus, liberalibus 'divinilusdc superisveneratori suo gralian: prcesentem
nudiis sacrisaue disciplinis deditus, priscie sitncli* referentibusi Paul. jEuiil. in ejiis Vita.
SPK EPISTOLJ:. 266
vos eliam illi et nobis prodesse, de ipsis malefacio- A hOc bene ac sapienler Tacto nimium gratulaturo.
ribus adjutoriumpromisisse. Quodsi necessitas urge- Qttod si non oramtis',saltem nbs cxspecla supplices
ret,;prsecepil slalim vestrse paternitatis solatium nos tuos : iiliim reversum super hoc consullum ire
adire. Quodnunc facimus, poteniissime Patef> vaftis debenies, a cujus nutu pendent noslra consilia,
pulsi iribulaiionibus. Nam ut alias bmillamus, illi neque inteiim ullum interdiclum facias ecclesiis
analliematizatij quorum supramemiiiimus,postquam nostris. Bene agendo valeas, de sacrario tui pectoris
dilectissimus pater.iiosler viam suam lenuit, terras quid oraculi super hoec egrediatur nobis rescribere
nostrasquse sunt in minislerio, Heruci et Tetoldi, ne graveris, ilerum ilerumque ac semp.:r valeas*
quasi lupi cauias oviumirrumpenles»nobis immeren- EPISTOLA CXVI [olitn CXI.]
libus prsedati sunt. Neqiie etiam rahidis eorum mor- AmicusamicoHILDEGARIUS SKJIFRIDO toiius bonisuf-
sibus ovium damna suffecerunt; imo vero ad de- ficienliamprecalur.
vaslandam.quamdam.pastorisipsius poleslatem quse Dum apud nos morareris, inter primos amicorum
dicilur Ermenulpbi,villa, se coiiverlerunt. Proinde meortim hahilus, quid mibi tuis obsequiisplerumque
rogamus vos, juslissiroe Pater, ul propler amorem dedito polliciius sis>' memorem te esse puio. Ipse
sanclse sanctarum Dominse nostrse, cui servimus tamen ejus rei ip comnioiiefaciens, rogo ut secun-
licel indigni, ipsius quoqtiedileclissimi veslri, qui in B 1 dum promissioneni luam miltas equutn ambtilato-
vobis plurimuin confidit, et nos abiens veslro patro- rium, qualem le dare, nos quoque recipere deceat:
cinio commisit, prsedam suam et nostram reddere cuni illis equidem senlio qui amiciliam non propler
facialis, cum nepote veslro Gaudrrido magnopere se iantum, sed et propler uliliiaiem censent esse
salagendo-,qualenus ipsi lupi res domini praesulis; expeiendam., Diu vivens et bene agens prcemio
elnostrasdeinceps non diripiant, vel donec annuentei oeternopotiaris.
Deo ipse redeat. Valete et vos supplices vestros, EPISTOLACXVH[olim CXIl.f
quidquid de iis egerilis, mandando rescire digna- HILDEGARIUS, domini Ftdberti discipulus, SiCEFitibo
mini. Ric. com. capell. adhuc salutem,
Verbis tuis fidem niininie servansiliumefefellisti.
EPISTOLA CXV [olim CX].
Unde^cum me deceptum esse doleam, lum pro men'-
{Anno 1022.)
VenerabiliLEX. pont. KERB.congreg.canon. utinctm dacio luo pudor niihi maximus ingeritur. Non enim
Maria; Carnol. plurimum salvere et orationis suf-; deceret tanlam persoKamprobrosum falsiiatisnomen
fragia. subire. Horrendum etiam esset in sa^crilegiicrimeu
Jubes,inclyteproesul,nosdare iibi circadas (34) de>' incidere, quias sicut Iegilur, Verba sacerdotis atit
ecclesiis nostris quoe sunt.in episcopio tuo. At nos; k vera aut sacrilega. Obsecro Haque per sanctam anii-
serenilali luoe verum quiddam inlimare volumus,, ciliam quseinler nos esse debel, ut honeslseveritulis
seilicelquod episcopi BealseMarise, in quorum dioe- famse le reconcilies, mittendo mihi ad proesens per
cesi possidemus ecclesias, hunc semper amoris ett Gauleriuiri monachum olim meum, merito mihi pro-
reverenlioe culturn exhibuerunt sanctse sanctarumi missum abs te caballum. Quod hi feceris, noveris le
Dominsenostrce, ut a nobis ejus lieet indignis famu- funditus ab amore nostro decidisse, lesle conscientia
lis nequaquam exigerent id obseqttii quod requiris.. mea, dixerim, in hoc quod ego le rogo, non
rnagis
Vide, quxso, ne importuni vocemur, duin rogamuss utilitatem meam quam luam et simul honorem
te, benighe Paler, ut, honesta sanclorum Patriim se- exopto.
quens vestigia, nos hujus pensionis angaria nullale- EPISTOLACXVIII[olim CXIII].
nus obliges, ne in hac parle nobis officiendiprimus3 Quempurte dileclionis affectu colil seniorem suum
auclor ipse noteris. Optamusenim polius, non parvoj E. HiLDEGAitius plurimum salutis.
tuoe ipsius militalis aniore ducti, in albo felicis or-- (51) Potionem Iera, quam dominus pf*sul tibi
dinis benefaclorum nostrOrum te recenseri,ut cumi mittit, sumes cum aqua calida ante crepusculiim
pro illis, lum etiam pro ie jiige Domino sacrificium i diei. Nocte qha debes eam accipere, non ccenabis;
offerentes, ac humanitalis luoe beneficia corain illaa Ct ipsa nocte pbsilam potionem in vasculo, in quo
recilanies, dignum te libro quoque vilse coeiestisin- disiempefandaest, asperges salis gemma, vel, Si ha;c
seri proedicemus.Proeterea non arbitramur notitioa B nbn adest, delicalo sale ad pensum unius scripuli.
tuse ampliludinem prselerisse dominum noslrumn Accepta polione sedeas ante focum absque ullp
Fulbertum episcopum, cui te valde cbarum esse sci- i- tumullu, cavens libi penitus a frigore; et, sipaulum
mus, Romam pergere. Qttodideo memofamus, utt si:i cubueris, nori nocebit: nolo tamen ut dormias. Cnm
s pfimum senlies moveri tibi ventrem, deambula
liberalitali luse placuerit nostraepelilionifavefe, i:Os
id illi, cum redierit, innotescamus, libi quidemproo pedetenlim, et sic ad secessum vade. Si propter
(50) Canonicos Carnotenses aliqiiancjo episcopo o exactiones ante viginli annos imposilas non affli*
Lexoviensi de ecclesiis suis visitaiionisjus, persol-- gantur.
visse apparet. Nbmeriauiem circcidq bfitui' a cir- (51) PoliOnemiera vOcatsacfam medicinam. Qnid
cumeo. Ulitur eo verbo ssepitis Hiiicmarus arclii- sit aulem potio iera, sciunl hiedici :'muitiplex est
episcop. Rem. epist. 1, ad Liid. Balb. inip., qiiem ii genus. Nomen autem scriptrliiiiterprctalur ipse Ful--
hortalur cap. 8 ut eccles. in islo regno per occasio- - bertus iii versibus de uncia el partibus (Vide infra),
nabiles circadas et per indebitas consueludtiiarids 't
PATBOL.CXLl. 2
2fi7 S. FULBERTI CARXOTENSISEPISCOM 2CS
soliiiionem tandem ccpeiit te sitis, neqiiaquam A dnm proposuit. Quod si bene advenisses, iucoi.sul-
hibes, nisi paululiim aceti cuin aqua calida misli, tuin non dixisses. Inconsullus igitur fecisti, qui le,
propier stomachtim diiuendum seu relevandum : ulposl clarius liquehil, in pejoremparlem flexisti.
quod eliam non urgente siti.facerc poteris, solutione Non temere vero ac non sine culpa te et tuos fuisse
wopeinodum voeante. Prandcre difieres quousqtie inierdiclos, teslanlur reliqniae vineaium in quibus
scnties catarihicum nihil amplius operari velle. Cum veslra lixisti caslra. Quod in exemplum datiini cae-
sederis ad mensain, vide ne quid nimis, neque leris quibus accerrinic culparis fitlemfacil. Te quo-
manduces aliqnid sliplicum vel plus ocquo salsum. que vocalum esse,qni tibi missas a me sciat litleras,
Plura de observalionis modo nolarem, nisi pauea quis vel insanus non asserat? Te igitur, frater, ra-
stifficercnt sapienli. Hoc tamen scribcre me j:l)el lionabiliter pro tua culpa et canonice vocatum et a
nescia simularc charitas, nl lalem potionis hujus diyinO officio separatum recognoscendo plange, et
senlias effecium, quatenus semper incolumis perse- plangendo ad satisfactionem revertere. Qubd si quoi-
veres. Vale. dragenario vocationis spalio lege canontnn tedefen-
EPISTOLACXIX [olim CXIV]. dere niieris, scio quia singulares caussevel personoe
HiLDEGAnius G. verba transformare in act, non procjudicant lcgi. Natn le in furorem versum,
Tuse, mi domine. charitalivsc promissionis nun- D el ex prasule ducem lot armalorum faclum, lolarn
tium hacleniis sustiaens laboravi niminm. Solliciius noslram patriam crudeliler vaslare cernens, ferrum,
namquequid luse celsitiidinimeseparvitati placuisset ignes, diversasque nobis morles minalura , immi-
desigiiare.perctinclabariindesesereeiperenl vialores iienlique plagoequadragenarioe vocaiionis spaliiim
quosqtie pendens, ab urbis vallo huc respiciente. ut desisteres nihil videns protlesse, venabulum mox
Ncmine vero danle responsum lui de parte, nicestus libi excommunicationis opposui, nt co saltem viso
reiibam domum jam facta nocle. Sed quia in hu- tcrritus, te et luos vel ad moiVienlumrefienares, et
-manis perfecitnri nil cxstatex toto, humanoparcimus proesulemquem amiseras recognosceres. Sed tu ma-
ingcnio. Peto lamcn ne proruas in verba talis excu- Itiisliillo excommunica.iionisvenabttlo configi, qtiam
sationis. quin quod pollicilus es adimplere'sludeas a ccepla lyrannide vel ad piinclum refrenari. Nam
sine fuco dilalionis : igilur, ut certiorem reddas, quod dicis ie regis bocjussu fecisse, nec nego, nec
nignilo el deprecor quatenus innucre digneris quid aflirmo, nec quid hoc leyet intelligo. Cujuscunque
me agc-rcjubeas. Nolo,midomine, bcesilesin calanio, enim hocjussu feccris, eadem culpa ac si nullti»
iKimimopus liabensin animo, quoniam inperfeciione jusserit urgeris. Nam ad exaggerationem tuoe culpoe
crit ex Dei auxilio. Vale. ista saiislraiisgressio siifiicil, quod proelcr mea lui
EPISTOLA CXX [olim CXV]. archiepiscopi consulta, conlra canonicam auclori-
Guillclmi ducis Aquiiania: ad Bildegartum. laleiri tale aliquid incipere pfocstnripsisli:quodqiie
(Vide infra in GUILLELMO ad an. 1030.) eliam me jiibeiiU non debuisses facere, boc le ipso
EPISTOLACXXI [oiim CXVl]. consnliore feeisti. Quod aulem ais te in maluin
•HAND. prtvsuli H. Turonensisarchiepiscopussalulem. Odonis agere impulsuni, nec etiam ei palmitem de-
Quamvis lua nuper ad me directa epislola sibi slruxisli, sed vineas canonicorum sancli Mauritii,
rondigna mercalur rescripta, satius liimen exisli- proeter cseleraquoein luam malrem Ecclesiam jussu
mavi responsis interim suse contumacisedcbitis su- tui D. Fulconis iniulisti opprobria, radice lenus
peisedefe, quam tiice saluti quantum ad nos non comniinuisti. His de causis excommiinicaloiias libi
consulere, et inler consulendum qnibiisdam episiolee littcras, quas contra jus et fasaudaciae nolas dicis,
Jocis iliscrete «l humiliier non respondere. Medico- misi. Nec le oportuit luum magislrum et dominum
rutn enim esl melancholicis sive mariiacis, seu qua- tam tcmere reprehendere, ut a iuo incoepto resipi-
libel alia valetudine laborantibtis, licel ingralis el sceres, transmisi, non ul te vellem ilecli in eain
conviciis artiBcem lacessenlibus, nibilominus lamen parlem qua corruisli. Quod discrele an iiidis-
stisc aflis experimenla impendcre, et nt curentur D crete fecerim, lua jnridicialis libra pensel, qui
aitcntiiis insisterc. Unde el me nec professum qui- consuKorem quserere mones. At si indiscreie ac
dem medicum, quippe imperitissinium, si lamen ad sinc causa temerariam in te, quod absil! excomtmi-
hoc jure prselationisutcunque proveclum, qui te si nicalionem inlorsissem, suslinere tamen judicium
cxorbiles debeam corrigere, oporlelque ex coemptis lui pastoris, el a sacra celebratione cessare debui-
saiiclorum Patrnm metlelislibi, licel ingrato, medica- sii. Quod quia non fecisti, ct consultrice superbia
ri, el ul cureris, velisnolis, insistere. Sed priusquam lui magistii inlerdicta parvipendisti, prudens in
ad hoe veniani, libet, ul dixi, quihusdam trioe epi- voraginem le excommnnicalibiiispreecipiiasti.Acci-
sloloelocis obviare: nam' coetera, qua?plurimam par- pe snper hoc quid bealus Grcgorius dicat: Virnm,
Mem illius'occupanl, proeleretinda censeo. iiiquit, juste an injusle obtigelpaslor, pasioris lamen
Qiiod crgp me incpnsullse conccptionis fuisse, el senlenlia gregi titnenda est,ncisqu\ subjeclus esl,
le iiere ac sine culpa le npn vocalum a divino officio el cum injusleforsilan ligalur,ipsam obligalionissuas
scpatasse ciiminaris, ccrla et inexpugnabili eonlra- sentetitiamex alia cutpa mcrealur. Pastor ergo vet
«Vciionedcstrtio. Inconstilla namqtie conceptio non absolvereindiscrele limeat, vel ligare. ls aulem qui
fuit ou:e libi conditior.em quid polius velles elijcu- sub manu pastoris esl ligari meluat vel iitjusle, nee
2G9 EPISTOL,E; 270
salisfaclionis medcla non
pojforisswi judkiitm leiYierdreprehenaal; nc,eisiinju- X ad morlem rhfixus es,
ste ligalus esl , ex ipsa itiittidce reprehensionis sta- subvenerii. Quo, ut dicb, per satisfactioneim sanato,
petbia culpa qute non erat fial. Haclenus beatus tumores iilico superbioe, contemplionis el praesum-
Grcgorius. Hac igUur, frater, argumenlalione convi- ptionis quos in tuam animam indiifuisse suspicor,
clus cum sis, excommunicalum le recognoscendo falee discrelionis ampulabis.
ilerum plange, et plangendo ad satisfaclionem re- Deinde ampuiaiionis iiiiiis vulnera recentia, ne
vert-ere. aiiquatn aiiam passibiiem generenl, pcenalis cauierio
Atque fcis tiioecpistblce lofeisbntum nos respori- iimoris tisiulabis, quam usluram ne frigus impielalis
liisse sufliciat, eseieiis aliquis otiosus respondeal. tangal, chariialis ardore et oleo fovebis misericor-
Nam ego illa qute magis stuit necessaria et polliciluf dke. Qiiod si ila feceris, el stiperbia illa, qua insti-
sum II. fratri prosequar. Contcmpior ex roolibus ttii ganle fesponsa in me lam torva jaculalus es, et con-
corporis diversa genera passionum tuam germiiiare lemptio, qua meum interdictum parvipendis, ct
animam : quibus si aliquo medicamine, priusquam proesumplio, qua exconimuiiicalus ad sacrani cele-
iu, vires prodeant, non oceurrilur-, mirabilem luee brationem acccdis, peribunl. El rationalis pors tnse
animse generabnnl riiorlemi Sed congrua cuique animse magna ex parte ad incorriiptionem revertetur.
passioni ignorabilur medieina, nisi origines, et, ut B Post bsec aulem. has virlutis species, humiliialem,
ila dicam, radices earum, intentissima discrelione patientiam et obedieniiam in unuin melle divinorum
ftierint expioratse. Omnium itaquepassionuni animse eloquiorum cbnlicies, el in buxula luee mentis hoc
tinus foris alque principium est. Secundum quaiila- anlidolum diligenter recondes, unde quoihiianam
tem vero pariis quoc in anima viliata fuerit, tiiia- tua anima dioetam sumens, non solum has pesles in
quseque passio vocabulum sortitur. QttOd et corpo- perpetuum non germinabil, sed etiam a caeleris 0111-
raliitm morborum docelur exeniplo. Si enim vis nibtis incorrnpta fulgebit. His le, fraicr, monens,
noxii humoris obsederit caput, cephalalgica passio non faslu doctoris efferor, scd «fiiciuni me;c prsela-
nuncupatur-,si pedes, podagrica, si inanus, chiragrica tionis trepidus exseqiior, quibtis si annueris, tuoe, ut
nominatur. 'fotque voeabula unius buinoris sorlitiir arbilror,saluliprovidebis. Si aulem, quotlabsil! alitcr
incommodilas, quot meinbrorum obsederil poiiionesi pariterneglexeris, quod meis repiignenl factis (stc),
De visibilibus ergo ad invisibiiia transeunles, unius- ab hoc le errore Dominica Voce reprimo, qua ait:
cujusqueanimsepariibusunumquodque viliuni inesse Sttper cathedram Moysisederunt Scrtbas et PhaHswi •;
crediuius. Quam sapiehlissimi quique triparliloe de*- quwcunque ergo dixerint vobis servale el facite, se-
liiiierunt esse virtutis. Nam et rationabilis esi» et cundum vero opera illorum nolile facere: dittint enim
"
irascibilis, el concupiscibilis. Secundum crgo qua- et non faciunl (Matih. xxin, 2)* Scribis cnim et Pha-
litalem viliaiee parlis, infeclio cujusque peslis nomi- risscis, ut luipsemcliusnosli,commissa efat dbcirina
rialur : nam si ralionabilem parleiri infeceril, ceno- legis, ul eam exponerent auditofibus suis. Ideo
doxioe, elalionis, invidise, superbise, praesumpiioiiis, Dominus dixit: Super cathedram Moysi sediruni
hsereseos vilia prbcreabit. Si irascibilem vulnerave- Scribm^el Phariswi, id est, super doctiinam legis;
ril » furorem , impatienliam , trisliliam, acediam» quorum diclis> poslbabitis faclis, auditbres obiem-
pusillaiiimilalerii, crudelitalemque parturiel. Si con- perare jussit, cum ait i Quacunque ergo dixerint
cupiscibilem infeceril porlionem , gastrimargianij vobis servate el facite^ secundum vero opera illorum
fornicaiionem.philargyriam, et desideria noxia ter- nolite facere. Pharisaei enim quod docebant malis
renaque generabit. Animadverlo igilur, frater, ex opeiibiis deslruebant, quod Dominus subsequenter
molibus lui, ut dixi, corporis, luam animam suam adjunxil: Dicunt enim,et non faciunl. Talessunl moik»
generare mortem. Nam cuin tu lantam in me» luum in Ecclesia episcopi, presbyteri et abbates, qui bene
prsesertim magisirum , superbiam , contemptionem doceni, el male vivunt; de quorum numcro et me
el pracsumplionem demonslrares, apparet rationa- esse confiteor. Sed tamen quia super caihedram
bilis luse animse paflern miserabililer esse corru- U doctrinoeet prselalionis, licet iridignus et imperitus,
nec dicla factis compensans, sedeo^ si quid boni a
plam. Cerlis enim judiciis hsec tria in le notantur :
superbia videlicet, quod tam snperbe arcbiepiscopo me in ilia cathedra sedenle praeceplum libi fnerit,
respondes ; contemplio, quod sua inlerdicta parvi- Dominica, ut audis, adhioriiiione observare debebisi
pendis» quae,licet injusla, quod absit! essent, tamen, " Quod si neglexeris,' Dominicis•
prceeeptis apertissime
siciit superius probavi, timenda libi esse debuissent; conlfaibiSi Yale.
praesumptio quoque, quod juste an injusle inlerdi- EPISTOLA CXXII [olim GXVIII],
ctus ad sacram celebrationem accedis» Quorum (Anno 1014.)
tfiiim judicia ratioriabilem, utdixi, animse tuoepar-> Guillelmi, ducis AquitaniWi ad Aribertuni abbaleni,
tem proedicant esse viiiutam. Reliqua aulem si qua (Vide infra in GUILLELMO.)
in.te germinanl lute ipse videris. Nam huic ego parti EPISTOLA CXXIH [olim CXVIII bis].
quam tam horribiliter corruptam cerno, quidda,m ex
Sancto etvenerabili Andegavensium'episcopoN., ISEJM
sanciorum Patrum coemptis, sicut polliciltis swn, BEHTUS, humilis Piclavorunt sacerdos, suffmgiunt
niedelis quo revOceris ad salulem prbcurabo. 6cd oratipnis el fidelilalis obsequium.
hoecprocuralioiiil libi proderit, si prius vulncri qno Cum mihi constans dileclionis veslrae sit habiiuS)
471 S. FLLBERTI CARNOTENSISEPISCOPl 272
i-o magis. gaudercm, pfscsul oplime, quo vobis soc-,A lumus prsesentia vestra gandere, aliqup veslri in-
pius placitura facerem. Noveril ergo serenilas ve- commodo obiter vobis illato turbemur : quod si
slfa qnod libentlssime venirem ad pretiosissimam accideret, loetilia vesir.c solemniiatis in maxiinuni
detlicationis lempli veslri solemnitatem, nisi deti- verteretur mcerorem. Valetp felicitef.
neret me causa hujusmodj: Dominus nosler Guillel- EPISTOLA CXXVIII[olim CXXIII].
niiis comes, habito consilio cum Ilalis, praecepit
(Anno 102i.)
mihi, ct dominis meis Isloni atque Rohos coepisco- Quem jugiter in preccordiis animce suw fovet D. et
pis, stia qusedam seria procurare, quoe nullatenus palrisuoF. HER.perpetuo vigere.
smit nobis postponenda. Hac de causa, quia chari- Dux noster Guillelmus vobis amicissimus profe-
talem veslram iiivilalus adire nequeo, non parum cliirus est in Italiam die Jovis proxime venturo, sci-
animum menm occupavil rcgriludinis 'afTeclus: sed scitari de catisa filii sui.sicnm honore et incolunii-
hoc consolor, quia spero me pcr Dei gratiam alias tate sua fieri gueat. Ilali enim elegerunt eum sibi ad
officiis vestris alacriter adfuturum. Valetc coram regcrii. facientes ei sacfaaicnliim, el Italiaeregnum
Deo in sanilate condigna. concedendi, et Romanum imperium acquirendi, per
EPISTOLA CXXIV [olitn CX1X]. reclam iidem, quanlum possunt. Hac de causa prns-
Gttillelmiducis Aquilani ad Leonem Vercellensem B cessnrus est prudens pater filium, quem supra dixi,
episcopum. Ciimipsis deliberaturus. Nunc ergo prudenlise vestroe
(Vide Infra in GUILLELMO./ est decernere ntrum atl nos illo absenle veniatis
EPISTOLA CXXV [olim CXX]. juxta condicium. Si venerilis, victualia vobis Deo
Dbminosuo c/ionssimoFuLBERTCS prwsuli H. omniutn largienlc non deerunt. Unde qiiodlibel vobis placue-
expetendorumsummam. rit, Iitleris mibi rogo significari. Interea el semper
. Qtiodanlc vintlemiasnon reviso vos, Pater, deleclis- cum omnibus veslris bene valealis, sanciissime Pa-
simj fralris B. morbus me detinet, cum opportuntim ter, viue nobis dulcedo pariter et gloria, Si transie-
fnerit, aunnenleDeo, libenli.ssimeidaclurum. Scripto rilis Biiuricas, cum Odone de Dolis amice loquimini.
vestro inlerim qtiaeso mibi innotescere quomodo Inveni illum in Romano ilinere prudeiitem virum,
TOSagatis, tst qualiier condiscipuli mei se geranl in et spero vobis obsequentissimumfore, si qtiid obse-'
scbolis, et an nielius solilo celebrent canonicas ho- quii vultis abeo; esl etiam comiii nostro .Guiiieimo
ras. Mittb vobis unurii ex duobus libellis qnos ami- satelles fidelissimus elfaniiliarissimus. Fulco comes
ciis noster comes G. rogavil transcribi. Imniissum appellatus a comite Guillelmo ne vobis inter vias
ctiidam hunc librum in arca mea celabal oblivio, lechnam moliatur, respondit in vera fide, sicutvobis
piitanle me illum voliis Cssedelatum. Si vos vel ve- visum est, nullam se molitiirum; velle etiam sibi
stros in quserendo laborare feci, mea culpa. Salii- prsomandari veslrum advenlum, ut conducat vos
laie, precor, vice mea clominnm meum Sigonem et per siia. Prosperum iier faciat vobis Deus salitta-
Iliduimim : priorem, animtim meum., et alicrum rium noslrorum,
animse meoe dimidium. Cscleri veslri omn.es salvi EPISTOLA CXXIX fo/fm CXXIV]r
sinl in Christo, s