You are on page 1of 581

Anselme (saint ; 1033-1109). S. Anselmi,... Opera omnia, nec non Eadmeri,...

Historia novorum et alia opuscula, labore ac studio D. Gabrielis Gerberon,... expurgata et aucta.
Editio nova, opusculis recens editis illustrata... accurante J.-P. Migne,.... 1854.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHEGA DNIVERSALIS, INTEGRA, DNIFORMIS, COMMODA, OECONOMIGA,

OMNIUM SS. MRUM, DOCTORUM SCRTPTORUMQUE ECCLESUSTICOMM


QDl
AB MVO APOSTOLIGO AD INNOGENTII III TEMPORA
FLORDERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIDMQCJ3 EXSTITERE MONDMENTORDM CATHOLICE TRADITIONISPER DDODECIMPRIORA
ECCLESLE SiECDLA,
JUXTA EDITIOKESACCURATISSIMAS,INTERSE CUMQUE NONNULLIS CODICIBCS MANDSCniPT-IS COLLATAS,
PLRQUAM DILIGENTER CASTIGMA;
DISSERTATIOMBUS, COMMENTARIISLECTIONIBUSQUC VARIANTIBUS CONTINENTER IltUSTRATA;
OMMBUS OPERIBDSPOSTAMPLISSIMAS EDITIONESQVM TRIBUS NOVISSIMIS SSJECULIS DLBENTUR ABSOLDTAS
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUSPARTICULARIBUS SINGCLOS
ANALVTICIS, SIVCTOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTI
SUBSEQULNTIBUS, DONATA;
CAPITULISINTRA1PSUM TEXTUM RITE DISPOSITLS,
NECNON CT TITULISSINGULARDM PAGINARUM MARGINEM
SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS
SUBJECTAMQUE MATERUM SIGNiriCANTIBUS, ADORNATA ;
OPERIBUSCUMDUBIISTUMAPOCRYPMS, ALIQUA ^EROAUCTORITATE IN ORDINE AD TRADIllONCM
ECCLESIASTICAMPOLLENTIBUS. AMPLlriCATA ;
BUOBUS INDICIBDSGENERALIBDS LOCUPLEfATA: &LTERO SCILICET REROM, QUOCONSULTO, QUIDQWD
UNUSQUISQUEPATRUM INQCODLIBET TIIEMA SCRIPSLRIT UNOIMUITUCONSPICIATDR *, ALTERO
SCRlPTORiE SACRJD, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRLS
ET 1NQUIBUS OPERUMSUORUM LOCISSINGDLOS SINGULORUM LIBRORDM
SCRIPTDR£)TEXTDS COMMENTATI SINT.
EDITIOACCURATISSIMA,
C43TERISQUE OMMBUS FACILEANTEPONENDA, SI PLRPENDANTUR : CIIARACTERUM MIIDIIAS
CIIARTA;QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS,PERI-ECTIO CORRECTIOMS, OPERUM RECUSORUM TUMVARIETAS
TUMNUMERUS, RORHA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE1NTOTOOPEIUS DECURSD CONSTANTLR
SIMILLSJPRETII
EMGUITAS, PRESERTIMQUE1STACOLLECTIO,CNA, MLTIIODICA ET CIIRONOLOGICJ
6LXCENTORUM TRAGMLNTORUM OPDSCDLORUMQUE IIACTENDS IIIC ILLIC SPARSORDM,
PRIMDM AUTEMIN NOSTRABIBLIOTHECA , EX OPERIBCS AD OMNES JETATLS,
LOCOS, LINGUASFORMASQUE PERTINLN TIBUS, COADUNATORUM.
SERIES SECUNDA,
m QUA PRODEUNTPATRES, DOCIOKESSCRIPTOBESQUE
ECCLESLELAIlNiB
A GREGOIUO MAGNOAD INNOCENTIUMIII.
Stccuranfc
3-s^« SKtgue,
CLEEI
BIBIIOTHEC2 DHIVB&IS,
SHK
CORSDUM IN SINGULOS
COMPLETOROM SCIENJXEECCLESIASTIC.E
RAMOSEDITOR;

PATROLOGIABINA EDITIONETVPIS MANDATAEbT, ALIA NEMPE LATINA,ALIA GR^ECO-LATINA.—


1ENEONTMILLEFRANCISDOCENTAVOLOMINA EDITIOMSLATIN.E; OCIINGENTISET
— MERELATINADNIVEKSOS
MILLETRECENTAGRiECO-LATINiE. AUCTORESTUM OCCIDENTALES, TUM
ORIENTALESEQOIDEMAMPLECTITDR ; HI AOTEM,IN EA, SOLAVERSIONELATINADONAN fUR

PATROLOGI^l TOMUS CLIX.

S. ANSELMDSEX BECCENSl ABBATECANTDARIENSISARCHIEPISCOPDS.EADMERDSMONACHDS


CANTDARIENSIS.GDNDDLFDSROFFENSIS EPISCOPDS PHILIPPDS FRANCORDMREX. S. HDGO
CLDNIACENSIS.WALRAMDSEPISCOPDS NDMBURGENSIS.GILBERTUSEPISCOPDS LDNICENSIS.
GISLEBERTDS ABBAS WESTMONASTERIENSIS.

EXCDDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IH VIADICTAVAUUOISE, PROPE PORTAMLUTETIiE PARISIORDMVULGOWENFKK NOMINATAM,
SED PETIT-MONTUOUGK.
1854
S.ECULUM XII

S. ANSELMI

EX BECCENSI ABBATE CANTUARIENSIS ARCHIEPISGOPI

OPERA OMNIA

i\LC NON

EADftlERI XffONAGHI

HISTORIA NOVORUM ET ALIA OPUSCULA

* ~ "^^
LABORE AC STUDIO /

D. GABRIELIS GERBERON 4

IManacbl C«ngregationis S. itiauri ,S


ADMSS.FIDEMEXPURGATA
ET AUCTA

EDITIO NOVA, OPDSCDLIS RECENS EDITIS ILLUSTRATA


Accedwil^auctoiesath nonmitliquos Elenchusenumeialaversa pagina

J.-P.
ACCURANTE MIGNE
BSBHOTEIECJE
CB.ERI UIVITERS^
snc
IX SINGOLOSSCIENTLEECCLESIASTICJE
CURSUOMCOMPLETORUM RAMOSEDITORE

TOMUS SEGUNDUS

YENEUNT2 VOL'UMINA
14 FRANCISGALLICIS

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM


IN vIA DICTAWAMBOISE, PROPE PORTAMLDTETI^E PARISIORDMVDLGOWENFER NOMINATAM
EU PCTIT-MONTRODGE

1854
ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI I3S HOG TOMO CLIX CONTINEKTUR.

S. ANSELMDS CANTOARIENSIS ARCHIEPISCOPDS


TERTI.EPARTISCONTttCATIO.)'
(OPERCM
EpistoLae. eoi 9
Appendix spuriorura 271
EADMERDS CANTDARIENSIS MONACHDS.
VitarS. Anselmi. 345
Historia Novorum. itid.
Liber de excellentia Virginis Mariae. 557
De quatuor vlrtulibus quse fueruntin beata Maria ejusque sublimitaXe. 579
Liber de beatitudme ccelestis patrise. 587
Liber de S. Anselmi similitudimbus. 605
Vita S. Vilfridi. 709
— S. Bregwmi.; 7{»5
— S. Oswaldi. 761
— S. Dunstani. 785
— S. Odonis. 789
Epistola ad Glastonienseu. 789
Epistola admonachos Wigoruienses. 801
GDNDDLFDS ROFFENSIS EPISCOPDS.
Epistolse. 855
PHILIPPDS FRANCORDMREX.
Epistola?. 837
S. HDGO ABBAS CLDNIACENSIS.
Epistolae. - 927
Statuta pro Alphonso lege. 945
— pro Lambeito S. Beitini. ibid.
Exhorlatio ad sanetimoniales. 947
Commonitouum ad suceessores suos. 949
Imprecalio. 951
WALRAMDS EPISCOPDS NDMBDRGENSIS.
Epistolse. 985
DevitaS. Leonardi confessoiis. 993
GILBERTDS EPISCOPDS LDNICENSIS.
De usu ecclesiastico. - 995
De stalu Ecclesise. 998
Epislola ad Anselmum. ™"J
GISLEBERTOS CRISPINDS ABBAS WESTMGNASTERIENSIS.
Disputatio Judaei cum Christiano. 100S

Ex lypis MIGNE, au Pelit-Monlrouge.


«UM SAITI AMMI IDIII PARIIS

CONTINUATIO

EPISTOI.ARUM

LIBER TERTIUS

EAS GONTINENSQOAS SCRIPSIT CANTDARIENSISARCHIEPISCOPDS

EPISTOLA PRIMA. *• clionem, et onus quod me» im"becillilali impei»e-


A&SELMI AD MONACHOS BECCENSES. batur, delonge audienles accurrerunt, et videntes me
*&>quamumvis reluclanlem elecium esse Cantuaria aut animam aut sensum amissurum timuerunt; et
aicluepiscopum. Gui eleaioni ut consenlianl ipsi hoc timore aqua bcnedicla me aspergentes, eam miln
suadet. ^iotandam porrexerunt. Forsitan mihi erubescendum
362 Suis dilectissimis et desideratissimis dom- est, quia vulnera dolons sic animam meam totam
iils fralnbus et fllris, servis Dei Beeci commanenli- inlentam in scissuram sui ab animabus ^eslris et
l)us,fraler A?<SELMUS, post Deum corde suus illorum ; ingrcne perieulum-suum superaverunt, etadhucsic
sancti Spiritus semper regi consilio et consolatione superant, ut gemilus profundos fluentihus lacrymis
--gaudere. ssepe lolerel. Sed certe non erubesco confiteri quia
Qusecunquescripta vel dicta communiler, vel sin- timor Dei et charitas hominum, maxime *veslra, sjc
guli de affectu cordis veslri millitis dilectissimo el eam vulneraverunt et vulnerant. Qua» omnia tesli
desideratissimo veslro, el quae nec lingua polesl monium perhibent conscienliae mese , quo desiderio
-exprimere, nec calamus, omnia evpresse et aperle quave procuratione exspectavi celsiludinem et onus
-scripla sunt in corde meo. Insuper et multa al>a es archiepiscopatus, et quo gaudiojsuscipio. Quod si
sffeetu el intelleetu meo, quse utinam simihtei B aliqui de me ahter suspicantur, quam mea de so
scripia et expressa essent in-cordeveslro. Ibi, scili- conscienlia coram Deo judicet, consolalur me quia
eet, in inlimis meis, ibi ea lego et relego, volvo el pro niinimo mihi debet esse ut-ah illis drjudicer, aut
levolvo ssepe coram Deo. Quod quo affectu faciam. ab humano die. Et quia hanc vitam transiluri sumus
videl ipse inlus et foris; lestantur lacrymaemese, ei per infamiam, el bonam famam, ul seductores 6 et
voces, et rugitus a gemilu cordismei, quales nun- veraces, sicut qui ignoli, et cognoti, lanlum con-
quam de me illo dolore memini exiisse ante diem scientia mea non me accuset' ante Deum. Huic
illam, in qua sors illa gravis-archiepiscopatus 2 Can- aulem de me electioni imo violenlise, hactenus quan-
luaiise \isa est super me cecidisse. Quas voces, ge- tum potui, servata veritate, reluclatussum; sed jam
mitus,ulputo,non simulaverunt confeclioneSjsed gla velim, nolim, cogor fateri quia quotidie judicia Dei
dii dolons animam meain 8penetrantes 4 exlorserunt, magis ac magis conalui meo resislunl, ut jam nullo
et adhuc exlorquenl conflxiones. Quod ignorare nc- modo videam cne ea posse fugere, nec sine giavi
quiverunt illi qui ea die vultura meum inspex«runt, malo «orporali et spiriluali e\ utraque parie, nec
-quando me episcopi et abbates, ahique primales ad sine ira Dei intentionem concepiam ine posse, aut
eeclesiam trahentes reclamantem etconlradicentem ullum ahum, aliquatenus impedire. Dndejam non
rapuerunt, ita ut dubium videri .posset utrum sanuin C tam hominum quam Dei, contra quem non est pi u-
insani, an insauum traherent sam; nisi quia illi ca- dentiaaut loriitudo, viclusviolenlia, hoc solo intel-
nebantelego niagis morluoquam viventi colore simi- ligo me uti debere consiho, ul poslquam oravi
lis slupore et doloie pallebam; et illi.qui postea ipsa quantum potui et conatus suin ut, si possibile esset.
die me inusitale lugentem, dolore rationem superan- calix isle Iransiret a me, ne biberem illum, et ora-
*e, cum inlente mihi licuix cqgilare et veslram diJe- tionem meam videns repelli conatumque frangi, jam
VARIJE LECTIONES.
* Collala, utsequentes, cum ms. i ex-emplariYiclorinis compacto xn Codwe Ef. 20 a Gravis Aichiepisc
»u. gravius Archiepisc. 8 Anunain mea sns.animam meam * Penetrantes ms. penetrantis B Et coniradi
centem ms. reclamaniem et coiiiradiceniem 6 Et seductoies ms. ut seduciores ' Excusetms. accusel
- t
PATROL. CLIX
41 S. ANSELMI CANTDAR. ARCIIIEP. OPP. PARS III. — EP1STOL.E. 12
.dicam_Deo Yeiumlamen non sicut ego volo, sedsicitf A-archiepiseopo ANSELMO, *uus"jquod_sempfr eiat, «t
tuvis. Cum enim ex utiaque .parte Deum limeam ; semper esse desiderat-servus, et filius, fiater OSBER-
nec ahquid nisi Deum, et homines propler Deum, Kus; ita rectis-consiliis agi, ul-Deuhi -reela consilia
ulrinque 8, diligam, nihil mihi pulo tulius in re lam dantem valeat piomeieii.
periculosaquamut,meum sensumetvoluntatemposl- Cum te, chaifssime domine^irTomni verilalis co=
ponens, me sensui etvolunlali Deipeniius committam. gnitione scientissimum esse sciani, miium valde
Et quamvis in hac re mihi nimis sit grave dare quod in hac sola re sic omnimoda vei i cognoscendi
ct vobis accipere consilium quod conlra meum 10et scientia aufugerit, ut quod Deo placilnm sit in eo,
vestrum affectum sit, tamen quia ego et vos magis quotl communis de te sanctse ecclesiresententia tulii,
sumus Dei quam ego vester, aut vos mei: siveenim ignorare possis. Aut si animus luus in hanc potissi-
viviinussivemoiimui,Domiiusumusifipiir. xjrv, 8), ,-Tiium sententiam vergitTpt quod generalis electio, vel
non audeo in causa Dei, et1|n1lanlajie_£essiLale.iaihjv_ojiinLU.ni LjSjeL.cerieLdlu.ammulto maxime plurium,
-commissis adconsulendum, quidquid homines sus- el eorum sapientissimorum, Deo placere clamat,
"picenlur, meum coram Deo sublrahere cpnsrliuni.,„ o solustu]displicereconlendas,\'erendum,pretiosissinte
Consulo igilur dilectissimis dilectoribus meis ul nulla - domine, ne-pra ommbus hopiinibus mehor sancii'ir-
res faciat vos pertinaciter ordinationi Dei, ohviaie, Bquevsderi velle \ideaiis, Jura quod illi rectissinie
^ruia quasi peccaium haiiolnhdi est, nolle acquiesceie inlelhgunl, lectius quasi a te intelleclum defendere
(I Reg. xv, 25); et: Duium mmis est, conlia Dei sii- coneris.
mulum calcilrare (Act. ix, S). Ad hoc enim res ista Dt enim in offenso dulcissimo mihi amore ttio
indubitabililer judicio Dei -perducilur, ut necesse sit loquar, autcunclis, jqiTool-iioh^cfe^rmus,melorem
xne>si quid boni Deus dignalur lI per me opeiafL te fateberis-, quippe jeui<soli fevekaxfm est quod
servire et prodesse vobis, et muliis. aliis; aut oui- uiiivers.fi Angloium Ecclesiaafas non eraXrevelari;
nino nec mihi, nec vohis, nec aliis; non deficienle ant facias neeesse esu quod unlveisahs Auglorum
•\olunlate, sed poteslale. Ecclesia 14 suadet, hocesl, ut pontificalis infulae
•Qtiodsi ob vestram pertinaciam conligerit,facietis pnncipalum inter lieatos aposlolos suscinere non
senectuiem meam in inconsolabih trislitia deduci et renuas.
3S3 deficeie, propter magna et muliimoda mala Sed forte exspeclas Deum majoribus, quod coepif,
quaeinde sequenlur, et mihi et vobis jusle \ idebuntur induciis probaiurum : non<-ausimdicere, propterea
iinpulaii, eiiam ab nsqui modo ea non praevident. quod le sapientissnnum scio; sed timeo ne lalia
Si emm sciretis ipsa sola dilalio quanu mala jam qu.erenti ex obliquo respondeatur : Non tenlabis
fecil corporibus et animabus, et quam exseerabihs C Domnmm Deum tuum {Matih. IV, 7).- Qmd nanique
illa sit, el ilh paruer per quos fit, mehonbuseipru- insignius ad te eligendum ostehderel Deus, quani, 1
tlenlionbus, ipsi quoque populo Anglise, pulo quia ui tu proino\eierisrregem triumphis nobilem, se\e-
et vos (si inhumani non eslis) eamdem dilationem rilale eunelis formidabilem, lecto decubuisse, ad
exsecraremim ,s. Mirum foisilanvobis videtur quod mortem usque segrotavisse; leaulemprovecto.slalim
<iico; et multi qui me intus non \ident et praecipites eumdem.respiravisse, convaluisse, atque ex fero et
simt alienas conscientias, quas ignorant, judicare; immani milissimum pariter ac mansuetissiniuni
de me perversum aliquid ju iicabuul, quia gic vobis reddilum fuisse? Quid, inquam,auieffeclumdulcitHf
de hac re loquor. Sed coram Deo loquor, cui revelo aul ad innocentiam pisestahtius, quamte antelect m
vuni meam, el spero in eo, jit ipse .faciat (PsuL^; ajgrolaiuis violenter peitractum; Mexham aliorum
xxxvi, 5) quia non meaccusalcoiam„eo,«opsciuitia* dextns impudenter desinu exXractam siiristram ls,
meaquodme cQiicupiscenlia terrenaiumdiyitiarum,£ , neBororemjuvareljfortiterretentanniigani, efelevis
aui celsitudmis, ad hsecdicta trahai. digitulis pertinaciter occlusiS , pollicV^sitque indici
Si quis demceps aliter de me senserit(, puto quia^, crudehter impactam, post hsec toto corpTne -e lerra
adversus venlateni erit, etDeusmihi lestis adveisus te elevatum, episcopalibus bracliiis aaT ecclesianr
illum eril. Valete; «1 Pominus,,qui dirigit m.insuelos D deportatum, ibique., adhuc tej*eciamante, etirnpor-
in juc]iciotel docet non rigjdos is (Psal. xxiv, 9), sed tunjs nimis obsistente, le Deumlaudamus esse ean-
iiijieSjVjis suas, dirigat sensus vestros ei "\oluntates tatum ?
in hujus negotii judicto. Quid, inquam, vel ad divinas Iaudes magnific&H-
EPISTOLA II. lius, vel ad humana spectacula gaudentius , quam
OSBERM A.DANSELMUM. quod in Xuaelect one, esclusis ©miiibus Iraosaela?
Et consukt liumiluei subue onus Cantuaitenns tempestatis afflictionibus, omnia ad propni juns
ai chieptscopi. possessionem veluli jiibileo teimino cucurrerunt 16,
Domino sanctissimo, thaiissimo electo Anglounn,, dum vincli ad expedilionem, carcerati ad lucem, ca-1
VAR1.E LECTIONES.
° Et acciperems.el vohisaccipere i0 Circa meumms.contra meum ^•Digna-
"Olrumque ms. ulnnque
turms. Deus dignatur ls Execiamim ms.execraiemim 13Rigidas ms. ngidos u DnnersahsEcclesiaais.
universahs Angl6rum Ecclesia ls Extiaclam, \irgam ms. extiactam; sinistram, ne sororem juvaret, for-,
nter retenlam; \irgam 16Goncurrerunt ms. cucunerurt
!5 LIB. III, EPIST. II. r ~U
plivi ad liberlalem, oppressi dirissimis rexaclorum -Aipsi flagitiosissimum corruptionls negolium medilali
furoribus redierintiad erectiooem. i- "*- sunt. Cumque illa, non immemor quam fuerit magno
23
, Omnia hsecle loquunlur, tibi famulaiitur, tuis me- acciuisita, quam legibus convincla! 2, quam denique
3-ilisascnbunlur. Quod sfomnes hse divmseblandilise muneribus dotata, reluclando succlamasset, illi ,
adijoiisentiendum te non excitaverint, profeclo nove- abreptis ornamentoi um suorum vestibus, nudam,
lisdisliicta animadversioneoequissimumjudicem le- \enalemet confusione plenam eamdem leliqueiunt
eum aclurum, talilerque in die extremi judicii" ad- Exclamat iiaque multiplex filiorum caterva, quos m
Teisum le proposilurum : 0 liomo meis ubenbus lavacro secundse nativilatis ipsamihi gentferat, et
nutiite, meis Mrtutibus ditale, me's idoctrinis illu- inlra gremium sanclaedilecl".oniSlenerius tiutiieiat,
minate, meis honoribus sublimate, quam^tibi mole- malernaj cupiens veiecundias mederi, ejusque nudi-
stiam ingessijUlme prajceptorem fugerisr monitorem latem oppanso velamiue fueri. Ecce qui matrem
contempseris, imponenlis mei jugum erecla^ceivice afflixerant, gravioiibus in filiosTnolestiis desseviunt,
abjeceris 1Nonne salius erat nilul mihi de tuo <xm- dum hunc ab uberibus r.iplum miseranda csede
tulisse, quam quse mea fuere crudehter abstulisse ? discerpunt, illum fenugiendo stridore premnnt, alter
Annon constabat pei tuam negligenliam ablalum, cseca Iatibula inhahitatj aliuslonga evsilia deplorat.
quod per tuam niihi dihgentiam non esl allalum? Cur Quodque ad scelus pisecipuum fueral, dum se adul-
non cogitabas 1S infinila hominum nvllia te occi- leri homines scelerala callidilate innocentes prodere
disse, dum paucorum volebas saluli consulere? Ecce vellent, in lanluin apud leirenas potestates odium
etenim [sponsa mea, sancla Cantuariensis Ecclesia, maXremcum piole adduxerunt, ut quicunque eos
sposloli mei Pelri benediciione a piincipio sanclili- interficeiet,«bsequiuinse prsestare Deo aib trarelur.
cata, piissimo piissimi Gregoru studio nobjliler fun- Dltimum \ero et quasi palmare Xoliusmah flagitium
dala, SS. Bornfacii, Honorati, Vilahanl, Agatho- exslitit, cujus radix si m lticem sohs hujus peilala
nis 19, eteselerorum oithodoxoium Pairum singulari fuissel, non soluin hanc exhoireret Clnistianus,
semper pnvilegio donata; ad quam, saha Romanoa \erum etiam omnis exsecrareldr paganus, Judams,
et aposlohcsesed<s auciontate, omnium cirea regio- atque hsereticus. Ego autem ultra non ferens lantam
num Ecclesise m suis oppressionibus confugeie, si
sponsse meaeealamitatem cx tota hominenirpleni-
atque ab ea luenda? !0Jibertatis prsesidia expetere tudine te, Anselme, elegi, atque ad zelandum pio
slmul ac suscipeie solebaut; ecce illa tahs omnium 364 me aniicum sponsi exhibui, docfrinam contuli,
peripsemaeffecta, omnitim pertrauseunlium pedibus virtutem Jargilus sum. Pi semonstravi oracuhs, com-
eonculcaia, non solum nulla perditae IibeitatiSj Q prohavi miracuhs; verum tu mihi praeluhsli TSor-
juia 2lxseleris restilueie, sed nec sua nmllo lempore manmce comilem, Deo vermem, vivenli mortalem,
valuit ilhbata custodiie. Homines aulem, quos ei ad laliiudiniAnglorum angustse solundinis nidum. Ex-
cusiodiamcasiilatis deputavi,a quibusseivandse inte- cessit ne animo Pelruin apostolum Antioclnse intro-
gritatis illms lidem accepi, non modo ipsi nihil defen- nisalum, nec lamen ullorum jsingullibus, np ftomanos
slonis adversus alios incsesli cupidos paravere, imo experirelur (1) furores, prsepedilum ? Cur te fugit
"
t VARIiE LECTIONES. ,t
" Die jmlicii ms. dieexlremi judicii 18'Gogilabas ms. cogitabis 19 SS. Bonif. Honor. Agathonis ms.
SS. Bonifjcn, Honoiarii, Vualiani, Agathonis 20Tenfend* ms. tuendae 21 Cura ms. jtira 22Convincta
vis. eonjuncla *3 Quamque denique ms. quam denique si Ex lolo ms. ex tota
JGANNISPICARDI
Ecclesim S. Ytclons Paiisiensis Augusttniani canonici
NOTJL
(1) Romancs expenieluu D. Ansplm. epist. 7, nusque apud Germanos (ut gloriatur, hancque ob
infra, aperie dictt D. Petrum Romam migrasse. Id causamGeimanis theologastris a me conjunctus) pro
tamen adlmc nescilur a nostns et Germanis et An- Ghrisli (sic Anlichristum specioso Chusii mentitur
glis Gnoslicts. Doiendum -profeclo bomines , sibi D nomme) professione. s
Argo oculaiiores, in haec £sccioies talpa, nondtim Porro ipsissima sunt ejus verba, cenfuria pnma
vidissc apudiren. hb. yin, capj lret 5. Terf.l. hb. Scnpt. Britann. pag. 16, edit. Basil. 1537 : « Peirus
De bapt, De prsescriplion.^Ignal. ad Maium, Cas- cum ex Chnsli Doimni jussu ac praeceplo ciicum-
siod., Euseb. Csesai. hb,Ti ,dlist. Eecles., Ruffmo cisioms apostoltts fuent, Gal. n, sequum profeclo
inlerpiete, cap. 14, 1S el 25; Epiph. haeres. 27; non eratut, rehclo Judseoium giege, 2Sannis1ut
Ambios. lib. III De Sac, cap. I. Hieron. m Catai.; somniant papistse) apud gentes incircumcisas Romae
Optat. Milevit. hh. n, Augusl.iDe haeres. ad Quod- sederet, aut ilhs geniilium regum more imperaret.
vultdeum hser. 4, Conl. lit. Petil. lib. n, cap. 51, In Judsea ergo ac finitimis regionibus, Christi man-
et ahos quamplures, quos lubens sileo, ne manife- dalo ohstrictus pennansit, prasdicans m maritimis
slior fiat eorum caaciias. urbibus Evangehum regni Dei, quod et ipsa leslan-^
Quis iguur non faciat risum plusquam Democri- turmnacula quse per lllum Deus operabattir. Nam
licum de illa ndicula thesi agilata a Geimanis,' Lyddaa par.ilyiicum iEneam saniiati restituit; Ta-
iisque Luiheranis anno 1520, An Peuus Romai fue- bitham Joppe a morlms excilavii. In Cesaiea Cor-
nl? ul notatum est m Schol. margin. ad abhalem nehum Centunonem bapiiza\it, alque alia pluia
Dsperg. ubi de Pelie. Cl ejus quidem positioms feot. Qu<e omnia declarant lllum nec sedisse, nec
neganlem partem propugnatimpudenleret (de moie) moitem obiisse Romse. Dnde B.ipt, Mantuaiuis 111vi
falso Joannes Baleus Angms Sudolvogius, peregri- Fasl. hbro.
fS S. ANSELMI CANTOAR ARCHIEP. OPP. PARS III. — EPISTOLJS. 16
Pauli caput Miletinorum alque Ephesi6rum fletibus Aptione rudem, derelinqueie lenlaverit. Idem beatis-
irroraUim; nec tamen a sulcando aequore, quod eum simo confessori Christi Dunstano s7 idem aposlolus
ad exleras transmilteretnaliones, prolubilum ? Rogo, cum coapostohsPauloet Andrsea splendens apparuit,
hominum sapientissinie, si talibus tesentenliisjudex eique tiadens gladium verbo Dei inscriptum, futurum
lmpeleiet, nonne, rationum pondere pressus, Parce, illum, ut poslea evenit, ejusdem Ecclesiaeponuficem
judex, clamares 26?Jam veio, si illam, cui lu no\iter praefigura\it. Quod,si tanta Christi et apostolorum
aititulalus es, Ecclesiam non tanti apud Deum dignatio super eamdem Ecclesiam ah initio fuisse
meriti esse dixeris, grande ej"usmerilum licet agno- perhibetur, magno tibi providendum esl opeic, qtri
scas' 6. Laurenlium namque aichiepiscopummulto sanclissimam seientiam habes,ne lmjus dignalionis
\erbere a prsefato apostolo novimus flagellalum, participium refugias, eum neque sis privala gratia
propieiea quod, paganorum melu conlerrilus, fugam exhibilus, neque mercenarius, neque Simonis disci-
Jiiieut, cl eamdem Ecclesiam adhuc in fidei perce- pulus, sed quem et di\ina vocavit electio, etaposto-
VARI^E LECTIONES.
85 Paria,judex, leclamares ms.
parcejudex, clamares 26Ignoscas ms. agnoscas "Confessori Dunstano
*is. Gonfessoii Clnisti Dunslano
JOANNISPICARDI NOTiE.
Uthbus Asstjiits Chiisli post funeia, postquam R Multa matiel terns disctimina passus ad urbent
Jn ceelum leduus, bis sepiem dicilui annos Romuleam, mundi dominain tetumque polenlem,
hnpendisse, gi avi vexans mala numina bello. Veml, ubi teteini jaceiet pnmotdia regnt.
Mox maiia tngtessus, longaque ambage viaium
Cv cuinlalus, tlei let tn Btlhijmca veisus Hieronymi loeus mdicatus, et a me iutegre religio-
Ltlloia, Cappadoces, Galalas, Ponlumque peia- seque exsciiptus, iterum traducet Baleum ipsis etiam
[grans : Cretensibus mendaciorem. Hieronym. hb. rv Com-
Quotquot euinl illis Judma ab oiigine legms ment. in Matth. ad caput x\m, explanans e\ ange-
Edocuil Chtistum, veicnque relraxtl ab usu. hslse \eiha : Et ex illis ocadetts, et ciuctfigetis, et
Hieronymus eliam alque Lyranus super illa Chnsti flagellubitis, subjungil varia esse dona discipuloium
^eiba : Lcce ego milio ad vos ptophelas ac saptentes, Chnsli. s ahos Ahos, tnquil, piophetas, qui ventura piae-
-elc, asserunl Pelrum fuisse a Jtidseis Hierosolymse dicant; sapientes, qui no\erunt quomodo
debeant proferre sei monem; ahos Scribas in lege
ci«cifixum,quod et lllis \erbis aplissimerespondel.t
Sic quidem Baleus : sed utrum sic se haheanl hsec, doctissmios : ex quibus lapidalus est Stephauusr
Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati m Acii-
videamus. Impnmis Evangehum, Pelro ciednum,
non bic conclusit Chnsttis intra Ecclesise Judaicae bus apostolorum discrpuh, et persecuii eos sunt de
chitaie m civitalem_expellentes de Judsea ul ad
X>anetes, ul ad gentihum aures non peneneiit:
Imo Act. x, per vas quadiangulumcceliius allatum genlium populum transmigrarent. » Sic Hieronjm.
refei lumque lmpuris animanlibus, jussus estPetius qm ne apicem quidem de PeXro m Judsea crucffixo
tHiam ipsis genlibus evangehzare. Hmc postea ilhs Csciipsit; quin potius, si ejus veiba ad unguem ex-
audientibus professus est Deum non esse acceplo- ploiemus, Petium a Judaea expulsum, sicque ad
jem personarum, sed cujushhet gentis justum ei noinme efhnicos emigiasse habemus. Quod si quis Balei
placere : ul qui dominetui umveisis. Quamobrem Paulum 111 peifractius inflcielur, juie elflciam et D.
ait Lucas ibidem, cap. x, suh finem. Obstupuetunt manlibus Judaea peremplum fuisse rinterea recla-
ex cacumcisione fideles , qw veneianl cum Peiio . aniiquissmn» probalisque Histoi lographis^
quia el in naliones gtalia Smitlus sanclt effusa esl. ral Stephanuni auiem saxorum grandine obiuluni nar-
Mantuaiius veio, a Baleo cilalus, ue \eibulum Acl. apostol. hb. Verum nec mihi nec Baleo,
sed jpsnnel Hieronymo (quihtem \idelur excita^se)
quidem habet de Pelri morle aut papalu, tanlum j"udicmm defeialur- In Scriptonbus ecclesiasiicjs
abesl ut negel, jpraeleiquam quod nullam uibiuma
se recensitaium in Palaeslina lepeiias, quod gia- ail: t Simon Antiochensis Petius et pnnceps apostolorum , post
vissimo est argumento Petiuin leliquisse Judseam, episcopalum Ecclesiae, et n Claudd
ul lncircumeisas doceret gentes, contra Balei men- anno, ad expugnandum Simonem Magum Romani
tem et judicium. Nani ut divino jussu ahquandui peigit, ibique xxv aiuiis calhedram sacerdoialem
Judseos, sic et eodem postea ethnicos docuit. Quod tenuii, usque ad ultimum annum Neronis. Ruisum
autem Mantuanus sensenl et scnpseiil D. Petium fldem ad Damasum papam. Milu eathedram Peiri, et
Romae necaUini fuisse, hquet ex hb. i De agone D. dam >apostolico ore laudalam, censui consuleu-
Lt pauca : < Cum successoiepiscaious
Dionysii Aieopagilse, quem multo labore Romam et discipuloposl crucis loquor. Ego nullum pumum msi
venibse descnbens magistii ^sui D. Pauh \isendi
ergo, ail: 'D Chnstuin sequens, bealitudini luse, id est cathedi ae
Petii, eommunio.ie consocior super lllam peiram
Sed fuit eventuclausus laboi ille sinislio, o?dilicatam Ecclesiam scio. »In Comment. m Epist.
Nam licutl paucts, heulpiwceplore, dtebus ad Calat. in lllud ipsum capul ex quo Baleus per-
El sanclo seimone f)ut, quia \ala tepente peluam m Judaea mansionem consliluit, D. Pen o,
Demeisete novi duo maxima lumtna mundt, observans D. Hieronym. pleraque deslderan m
Vtdtt <tbexcelso Pelrum supiema liaheniem hisiona Acluum apostolorum addit lllud poslre-
(Reujacinus visu hottenduml) suspina hgno. mum mquiens : Denique prtmum eptscopumAnlio-
Rursusque m x Faslorum de eodem Dionysio sic chenceEcclesta; Peti utn futsse accepimus, et Romani
exinde tianslaitim; quod Lucas penttus ommi. Ex-
CJiiii:
Pe> frela deventl Romam posl funeia Peltt, peditmilnex catalogo scnpior. ecclesiast. tesumo-
Posl obilum Paultyqua tempeslale lenebal mum haud aspernandum, quo Hieronym. au : Cle
Naviculam PeliiClemem Romanus, eic. mens, etc, quaituspost Petium Romosepiscop,, etc-
Lyranum, quia eadem cum Hieionymo dicit, prae-
Fed Baleum suis coiifioamus annis; nam \i Faslo- tereo, contentus detexisse impudeniem Balei mah-
sijm citato (vide lioiumem ipso mendacio mendacio- tiam.
ieui)ait Mantuanus de Petio loquens .
LIB. IU, EPIST, V. n
n
Iica inrormavii institutio. PiaHeiea, quannis moni- A EPISTOLA IV.
ANSELMI ADMONACHOS BLCCKHSKS.
tore non egeas, pro affectu tamen monere le audebo,
Ut ipsi Ansetmo el regt scnbanl se uitro consenltre
ut nihil inconsulle agas, nec alieno mullum a nobis
elecltom tllius m ai chiepiscopumCanluariensem.
eonsdio, sive id consecratione lua sil, si\e in rebus Dominis, cl fratribus, el filiis dileclisslmis mona-
Ecclesiae dandis aut mulandis, ideo quod novimus <jhis
Beccensibus, dilectissimus et abbas eorum, fra-
sanctissimum prsedecessorem luum multa prirno ler ANSELMUS: conlinua Dei proleclione, el conso-
advenlus sui fempore ordinasse, quse omni lem- latione
gaudere.
pore poslmodum sibi displicuere. Sunt enim humihter per dominum Balduinum et domi-
Quod
pluies qui circa destructionem Ecclesise semper num Tesonempeti\islis,el siprasens essem, supphci
lahoraverunl, qui nunc pulanl quam maxiine se devolione per \os petivisselis, paterno et pio affeclu **
regnaturos, dicenles te cum Deo semper acturum, omnibus pelentibus, ut filiis dileclissimis, concedo
ces Ecdesise non «uraturum , quasi lesEcclesise
quod e\ me est, et oro Deura ut ipse misericorditer
curare non sit cum Deo agere. Sed, Deo auxilianle, ex ipso esl. Cum de sorle archiepi-
concedat quod
«um tecognoverint, quemadmodum ego, pulo illos divina cecidit disposilione.
secus dicturos ac sensuios. Jam nune omni- scopatus, quaesuperme
repelo vobiscum, valde alienum et a me et a vobis
bus medullis quod promisi salutando , orans Deum B loquor
\idetur, si consideretur muluus noster affeclus ",
ita le rectis consilris agi, ut Deum recta consilia dan-
we ^obis inde consulere. .et vos mecum consilium
\
tem aleas promereri, Domine sanctissime , sapien-
aceipere. Si quis consideiel quia plus Deo quam no-
tissime, el super omnes animo dulcissime.
bismetipsis debemus, non eimirum \idebitur, si ega
EPISTOLA 151 in causa Dei commissis mihi ad consulendum , quos
nullo modo eisdem ipsis teslibus, a reclo volo deviai e,
«ONDULnEPISCOPI AD M0I\ACH0S BECCEKSES.
consulo conlra meum 30el illorum affectum, secun-
Vl non li islenlur de ereplo sibi abbale Anselmo. dum volunlatem Dei. Benefecislis, quia eoncessionem
GOADULFUS gratia Dei Roffensis episcopus, diimiiiis veslram mihi per domn. Tesonem mandaslis, quan-
et amicis suis charissimis, ser\is Dei, Becci tonsi- doquidem res nec per me vos mutari potest, sed
stenlibus, .salulem elfideles orationes mehus facietis, si per epistolas unam regi, alteram
Charissimi, vestrse dilectionicogniiumest quantum milri mandabitis quia quod Deus dignabilur de me
temporis sit ex quo Anghca Ecclesia propiio est disponere, el idem rex et omnes qui Domini sunt
urbala et destilula pastore, atque omni paterna Ecclesise noslrse ordinaverint seeundum limoreni
desolala consolalione. Sed Deus ploratus orphano- C Dei.cl archicpiscopus noslerreligiosa etecclesiastiea
rum, gemitus et suspifia hactenus longissima vidua- latione jussent, et mihi videbitur, humih de\oliono
fiim, preces quoque fidelium suorum miseratus proptei timorem Dei conceditis, et me Deo et Etcle-
exaudiens, landem sua gratiaeam consolandovisitare sise ejus commillilis. Hoc retenlo, utv in quantum,
dignalus est. Ipsius namque inenarrabili potenlia possibile vobis erit, noslto semperfruamini, quam-
operanle, dedit. Dominus noster rex Anglorum con- diu \ivam, consilio. Hoc consulo, hoc horlor , quia
silio el rogatu principum suorum , cleri quoque et sic oportet fieii, ut et \os plus voluntati Dei quam
populi pelitione el electione, domino abbati Anselmo vestiae suhdilos csse ostendans; et regis gratiam, quaa
CantuariensisEcclesisegubernaiionem. Quod quidem \obis necessaria est, sine omni prolicuo, imo cum
piiisima Dei operatione et ordinalione factum esse damnomaximo nonperdalis, et mentemmeam TIIUIMS \
Hon dubinni esl. Qua propler humihter mandamus, molesliis onustam , onuslioiem dissensione vestra
et vehementer precaniur, ul fratres charissimos, non facialis. Comilissse Lermendensi, quseadtos
qualenusomnem tristitiam \elcordis indignaiionem, venitai, ut audivi, larga el benigna voluntate hono-
fiiquaesl, deponentes, dninae \oIunlali, operationi, rifice omnibus modis, quibus potestis , secundum
et bonorum virorum eleclioni nequaquam resistatis, voluntalem ej'us ser\ite. Grandis enim vester hoiior
.sed Deo gratias agentes, quod faclum est, cum B est, et multum hoc nosliae profuturum est Eeclesiae,
gaudio et bona \oluntate concedatis. Est etiam .sicut spero; illam ex noslra parte <JuIcilersalulale8*.
aliud quod vos latere non debei. Impediri quidem res Valete.
ista fortassis ad lempus potest, omnino autem rema- 365 EPISTOLA V.
nere nullo modo potesl. Verum enim dico vobis, OSBEBM ADANSELMUM.
notitia et consihum huj*usrei multum processil, et Ul acceletet suam inaugurationem.
sinedubio-usquead sedem apesioheamjam pervemt. Domino sanclissimo, Patri dulcissimo, jam nunc,
Dlimini lgitur sapienli consiho, et per charitatem qnod non sine desperatione dico, Anglorum archi-
iacite sinedilalione, quod quandoque facturi eslis episcopo ANSELMO, servus et filius suus OSBERNUS :
sine dubitalione. Valete. salules luctu et lacrymis plenas.

VARLE LECTIONES.
58 Et pro affeelu ms. et pio affeclu S9Vesler affeclus ms. noster affeclus " Circa raeum ms. conira.i
meum S1Ad nos Yenit ms. ad \os \enit sa Salutale ms. salutale. Valele.
49 S. ANSELMI CANTUAR. ARCHlEP. OPP. PARS III. •- LPIsTOL,E. 20
Qnousque, dulcissime domine, desideiia nostra A bis expelebalur concessione s0, omnes in unum
suspendis? qtiousque animas nostras tolhs' Si tu es eoagregali Mimus, unusquisque nostrum de sua sen-
qui venluius es, veniendo ad nos, ostende; nec vehs (entia ab eoqui prsesidebat nomiuatim esl lequisi-
diulius honum differre, quod ab aeterno consiho tus. Mulla hiuc et diveisanobis sensa et dicta sunt,
profeclum huma.no generi Chnstus dignatus es im- qnse modo replicanda el exponenda \obis minimeST
perliri. Ahoquin, nii dulcissime, commovislttenam sunl: finem lantum ipsius rei propler quam conve-
et conlutbasli eam; potiusque esset moitis non dis- nimus, breviier vobis mlimabimus. Pais quaedam
jiendia suslinuisse, quam super tuo no i ine ahqmd nostrum, quamvis pro dulci et unico pietatis erga
mquam accepisse. Quid enim pulas, qui luctus, quae ves affectu -valde dolens atque iristis, propler Dei
iacrymae adversum te hodie fundunlur a3, quaeante lamen metum, cujus id nutu atque consilio agi cie-
hoc lempus in conspeclu Dei profundebantui 9 Quaa difcnyjJibenier ad honoiem et commodum Ecclesiae
majpr potest csse miseria, qnam homines, quibus Dei,4ccundumajnod vos eliam consulitis, quodde
quasi noxiis huinoiibus corpus Ecclesis? giavabatur, YObisipelilur^eoncedil; pars \ero nostrum altera,
ruperrime vidisse exclusos; et nunc eosdem non suo 'pDiius quam vestro utens atque fldens consilio
ino io exclusos, veium etiam videre coipori Ecclesiae aidentiori? atque, ul sibi videlur, recnorise, amous
incorpoialos 9 Puta, mi dulcissime omnium, advei- B \esvrilzelo, minime id concedit, nec ad conceden-
suin le islas esse -querelas. Hiccine esl ille, de quo dum uiliTiiajorum se si\e minoium persuasionibus
tantum gaudehamus, de qifo lani magna audieba- aliquo mpdo aeqniesciU Quae aulem .pars alteram,
miis? Eccerquomodo nos "decepit, qudmodo anlmas aut numero^sut ratiojue pisepondeiet, doumus
noslras interfecit. Expectavimus"84 pacem ,-el non Lanfrancus, qui interfuil, et omnia bic apud S9
est bonum; lempus medelae,et e^ce clamor. Hicci1e nos gesta sive dicta et \idit et audivit, plenissime
esl llle, quem Osberims lios tredecim annos ad po- per seipsum et sufficienler vobis dicet. Nos enim ista
pulum tantopere Iiuda\it, quem in omni sermoi.e succincte ei celeriler multum dictamus, quia urget
magistrum et sanclissimgm et sapienlissiimim prae- nos 40 festmans lalor prsesentium, ul sic aganms.
dicavil 9 Ecce quomodo fecit no\issima noslra pejora Omnipolens_Deus \itam vestram in beneplactto suo
piioribus. Credas, nunqnam haec desinent dici, nisi recte disponat, et ad communem fidelium suorum
djsiens elongan. Veiri ergo, lanlummodo ii.vocelur ulililalem etgaudium, diu eam in praesenti custo-
roroeiituuiii super nos, aufer opprobrium noslruni; diat. Amen.
festiiianduni iibi 35 esl, pimceps esto nostei. Erit iLPISTOLA VII«.
hoc Deo ad hudem, tibi ad mercedem, nobis ad ADM0NACH0S BECCENSES.
p AASELW
vixam. Recupeiemus in te quod in nioiluo sanctis-
Mgenhne fett se a Beccensibus esse disttaclum, nec
siino Palre Lanfianco nos cnm toto nmndo perdidi- juxta quoiumdam pialevoloiumcalumnias ficla hu-
mus : quem morXuumseiiiper~dolebimns, quoad us- mthtate tecusasse aiclueptscopatum.
que lllum in te \idenmus. Deus omnipolens, qui- Suis dileclisbimisjdoinino priori BALDIUCO, el alns
tunque Anselmum ab inceplo piaepedienl, anathema seius Dei m Becccnsi ccenobio commanei.iibiis;
in mediQ hominum sit. Ciedasme in inaxima laciy- servus el conseivus eoium frater ANSELMUS diui.o
maium allu\ione isla sciipsisse el usque ad nioitem semper regi consilto, et piolegi auxilio.
sollicitum de te esse. Mater elemnes filii le salutant. Quannis divina dispositio nie a \obis eorpoialiter
EPISTOLA VI. non sme gravi pioque cordis mei dolore sepaiet,
MONACHORUM BECCENSIUM ADANSELMUM. oio lainen Deum, ut dilectio, qua ipso dante "
Beccenses Anselmum concedunt Ecclestce Cantua- anima mea vos in uteio suo complectiiur, mdisso-
liensi. lubiliter peise\eiet : per quam, Deo propitianle,
Dulcissimodomino, el Patri suo, diviniius sibi ol rr semper \esler eio seivus; quia semper, quantum
3
dato, abbati A^SELMO,humiles Beccensis Ecclcs ae Deus milri dabit, ero vestiis uiiliianbiisi inteiuus.
servi, et filii sui : conlinua Dei in omuibus viis suis ^. Nam elsi tanta sil ipsa dilectio, ul ssepe cum Inlente
prolecllone duigi sempei el muniii. cogito amicos vestios de lam inseparala et contra
Audita concessione domim noslri Northmannia; voluntalem nostram separatione, slaiim sua quadam
piincipis, fit archiepiscopi nosiri Rothomagensis, tempestate, velul mare venlis, inlumescat el contur-
<]uam de vobis ad petilionem regis Angloium ei betur cor meum, et pluanl oculi mei, dulcius tamen
omnium fere ejusdem gentis principum fecerunt, ul mihi est hoc ab llla me toleraie, quam iilam a me
ad culmen, scilrcet, promoveammi ai cliiepiscopaius, separare. Novit emm Deus, anle cujus conspeclum
pio ca eiiam qusead nos de \obis pertineLal, eta i.o- secundum conscientiam meam loquoi, quia plus vos
VARI.E LECTtONES.
38 Fundunlui''Quae majoi «w. funduntur, qu,r> ante hoc tempus in eonspeclu Dei piaeftindehanlur?
Qnsemajor si Expectamus ms. expecta\imus se Feslinandiim tibi MI». vesiimenlure libi 30 Expecia-
batur confessione ms. expeielialiu conccssione 3*~Exponenda mimme IHS. exponenda"vobis mimme
85Reclioiis tns. retlioii ss H'c apud ins. hmc apud " Digebat nos tns. uigel nos Coltata cum
duobus Exemplatibus muno Codtcems Vict Ef 20 " Ipso riante ms \ ipso donanle fcS
ProspiCiente .
Volunlalibus ms. piopiliante . titriiialibus
41 -~ - - LIB. III, EPJST. \H. „ 22
dilexi DetreTvobis, eX ineipsum \obis, ipram vos ^obedienlia et chatitale, quas propter te, quantum
mihi sive prselationem, aut dominationem, aut pos- dedisti, volo eustodirej polius eligerem sub piselato,
sessionem -teirenam, quas hahsbam pro vobis.^ sicut monaehuS) servire et obedire, et ab illo con-
Quamobrem |>his me 'gravat vestra tiislilia de qua» silium "animaemeae et necessaria corpoiis mei acci-
lieunque f Si Tapud"vosfest, nrei"indigentia, quam pere, quam aliis hominibus dominari aut prseesse,
me consoletur aliqua leriena eelsitudo vel opulentia. si\e ad animarum gubernationeni, sive ad corpora-
Ecce nuncinliae ipsa loeulione, qua \obis absens lem sustentationem, aut lerrenas divitias possidere.
loquor-diclantlo^ie^les mihrsunt laciymav quas Tu vides, &. tu esto lestis°meus, <juia, sicut mea
eommeie/Tiequeunl.o'culiimei,"etvhn-mrhi facientes mihi ^onscientiaixHcit, Tiescio quomodo „me sine
sir.gultus"gutiuiis^ttior inuiTdantes^argeimliuenrdis p6g<faiSTpt>ssimr6volsererab hacme eligenliumrin-
niei, obturatites-ettiixerrtirnpeMolaiJdaiites seriploft 1 leriiioiie/ et •^quia'Ximor luus, et charitas, et obe-
vefmvoris nfeil^QuantvisiinCquidJrii, UXTIUUIO, crar dfenlia? quas^ibl et Ecclesiae Juso debeo, me COT
autem $5irtt-DeH5sity.qun ^auffiagunlt malilia, aut gunt, me liganl, ut non audeam religiosis precihus
jsuspicamur errore^ aiiu coguntundiceie indiscrelo _eorum,"et magno sicut mihi "oslendiuil, desiderio
dolore, qtrod. magis^trahar ad' archieprscopatum, l- pei linacifer contradfcere. Domine, si fallil me con-
Tiliosaoipidilafe, quam cogar*4Lreligiosa«eeesitale. R scienlia^tnea, ostende mibi meipsum et corrige me,
Qmbus nescio quomodopossim "persuadere quse sit et difige in conspeclu iuo viam meam (Psai. v, 9).
inJiac re conscienlia mea, si illis non salisfacit *8 Et slve mihi placeaX, ut quod inceplum est ab ho-
vita et "3@@ consenalio -mea. Sic enim vixi j"am minihus de hac " mea eleclione fiat, sive polius ut
jier Xriginia tres aunos in rbabilu monaehico 40, non fiat, Deduc me in via tua, el ingiediar in veriiwe
tribus scilkel-sine prselalione, -qumdecim in prio- tua (Psal. LXXXV, il). Domine, tu vides, sicut dixi^
13lu, lolidem in abbalia 'armis, ut omnes honi me conscienliam [meam, lu esto mihi teslis ad eos qui
deligeienx qui me noveiuni, non mea industria, sed aliter rie me suscipianlur; el oslende illis cam, ne
gratia Dei facienle, et magis llli qui meinienuset lcedant suas aut aliorum animas, male eam j"udican-
lamiliarius noveiunt; neG, ahquis in me \idereti 7 tes. Ecce, dilectissimi fiatres mei, audistis \ere
aliquod opus, unde me praelaiione deleclari cogno- «onseieiiliam meam de aicliiepiscopalus desiderio,
^seeret. Quid ergo faciam"? Quomodo propulsabo si\e contemptu. Si enim Deo sciens-menlior, nescio
et exstinguam lianc falsam-^l othhilem suspicio- eui"verum xlicam. SI quis deinceps contia lioc,
nem, ne-animabus eoiuin noceat qui me propter miod de hac re suh xeslimonii Dei hi\ocatione dixi,
Beum diligebant, charitatem iihs mjnuendo; aut me \o1uerit aperte. vel callide male alicui' 02 com-
eorum quihus qualecunque eonsihunvaui exemplum mendare, pulo quia Deus erit mecum adversus eunv
papyiiatis prodesse polerai, jne pejorem quam siin eLpro merpspondebit ei; ego vero consolabor me
Hiis pfirsuadenuD^ aul etiam hoj um -et aliorum 48 suh teslimonlo Dei. -Gertus^autem sum quia quid-
qui,me non noveiuul <Hlioc atidienl, malnin-illis qnid "liS3cfalsa suspicio ahcui animae vel nocebit,
exehipium* 9 propohenrlo?Deus,aujqui omniascis, peccaxum Tmc super se suscipienl, si pluies sunt,
iioirme^justificoseeundum examen dislricti judicii auctores ejus;etsive unus siye plus Sint/maxime
ini, quia ille magnus Aposlolus iuus, qui dicere po- super eum -erixrqui maxime auctor ejus est. Ad ea
tuit: JVt/it/mtlii consdus sum (ITGOI.IV, 4), cum hoc ^eio°quibus'quidam vestrum pulant me potuisse
dixisset, subdiBit: ~Sednon tn-hoc justipcatus snmr, l axlouijbTliter-electionLprscdictse"resistere, breviter
qitixiutem jadicaljne<Domiiws'>est.JEAviv Jille sim^ rcspondeo. Dicunt «nim: Quando coactus est ut
plex el reetus, timerreDeuin etxecedeiis a-malo/cui noster abbas fteret, tradidit se nobis in servum m
le ipso xesxejnon erat simihs in terra, dixit, veiebar nomine Domini. Bene, quia hoc feei in nomine Do-
omnia opeia mea S^Jobix,~2B): sed secundum -quod minl. Qnid hicinlelligunl? Au putant me juia^se
anima jnea comprehe,ndit conscienliam suarn, co- "vobis -servitutem per"nomen Domini? ulique non
ram le dico .eam; ul omnes jjtri ianc meam epislo- D hoc feci. An quod Dominus dicit: St quid petieittis
lam IegentauLaudientv suh mo Xesljmoniosciaait et in nominemeo (Joan. xvi, 24) sic inlelhgendum est,
credant eam. Tu,T)oniine, vides, el lu-eslo testis acsi diceret: Si juiaverit Palri, petendo aliquid per
ineus, qnia nesLio, sicul meajnihi conscienlia dicit, nomen meum; aut quando dieimus: Adjutorium
quid me rajriaXE0.aut alliget ad consensum archi' nosttum innomine Domim(Psal. cxxm, 8), aul quo-
-episcopaXus,ad quem subito rapXus trahor, amor lies facimus ahquid, sive dicimusB3 in nomine Do-
alicujus rei quam senus^luus contemplor mundi minis tolies juramus per nomerr Domim? Nequa-
debeax coutemnere^ el quia, simihi licerel senala quam: qnomoiio autem illa intelligalur. nihil ntmc
YARIM ^ECTIONES.
** Quam cogor ms. cjuamcogar >e Non^atisfecit ms. non satislacit w Habitu monachi ms. habitu mc-
sachico *?Aliqui^n •me1vjdeiunt.. cognoscereni tnss. aliquis in mevideret.. cognosceret 4SAut aliorm»-
ms^. et aliorum M Ukid exemplum mss. illis exemplum *" Quid me rapiat mss. quod me rapiat MiAi
omnibus de hac tiiss. ab bominibus de hac S! Me noluerit .aperie vel calhde male alicui etc. ms. 1 m*
roluerit aperle \el callide, male ahcui etc. m-;. 2 \oluent, apei le \el callide, male me alicui etc. n Quotiei.
ahquid shcdicimus mss. quotiens facimus ahquid si\e dicimus
23 S. ANSELMI CANTDAR. ARCHIEP. OPP. PARS III. — EPlSTOLiE. 24-
ad me; quod vero ego uinc" dixi in nonriue Do- A et quia nunquam aliam prselationem haberem quam
mini, inteliexi et intelligo, in Domino, hoc esl in Beccensem. Sed boc secundum affectum mesevolun-
Deo. Quae in Deo fiunt, secundum Deum, id est, tatis dicebam,£t seeundum hoc, quodin defensione
recte fiunt. Ctim ergo tradidi me vobis in servum el responsione mea, si ad aliam prselalionem voca-
in nomiue Domini, tradidi me \ol>is in seivum, rer, confidebam. Sed quid si Deus ordinat ul etiam
quanlum potui, secundum Deum. Judicale xiunc, si aliis vivam et serviam? An debeo superbe resistere?
hoc modo abnegavi; aut si potui seeundum Deum Et ego et vos plus sumus Dei quam ego \ester, et
Itbnegare dispositionem Dei de me, cui vellem, nol- vos mei. Princeps aposloloruro dixil Domino : $on
lem, recle subj*acebam; aut obedienliam, cui m« lavabis mihi pedes m wiemum (Joan. xm, 8). Talis
penitus tradideram. Cum enim professus sum mo- erat voluntas ejus. Sed quid Dominus? Si non la-
nachum, abnega\i meipsum mihi, ut deinceps meus veio libi pedes, non habebis partem mecum (ibtd.).
11011 essem, id est non vnerem secundum piopriam Et Pelrus quid ? Domine, non tanlum pedes, sed el
voluntaiem, sed secundum obedienliam: \era au- manuselcaput (ibid., 9).Tamen non ideoillum Deus
lemobedieuiia aut est Deo, aut Ecclesiae Dei, et damnavil, quia sentenliam suam pro divina muta-
post Deum maxime prselatis. Hanc eigo non abju- vit, Jmo ad pedes ejus se humlliavit. Prsesume-
javi, neeabnegavi; sed polius servavi, cum dixi, " bam 60 3Q7 de fortitudine et ingenio meo ad me
ln noinine Domiiii_ Discite itaque quid vobis lunc defendendum; sed fortior el ingeniosior me Deus
dedi. Hoc utique, ut me vestro non possem sublra- fuit, et ideo praesumplio mea nihil fuit. Insipienter
here propria volunlate servitio; nec quserere ut me locutum esse fbrsitan dicel aliquis, quasi me
si btraherer, nisi ea cogente dispositione et obe- justificando et dignum archiepiscopalu probando;
dientia, quauim prius secundum Deum senus eram, sed falsi calumniatores mei me coegerunt, ne vos
Quod autem feei, si aliter fecissem quam dixi, ceile aut aliquem alium veneno suaefalsitatis inficianl. Nec
vos monachi non essetis, si quod conlra Deum vo- nitor medignurti archiepiscopatuprobare, sed falsum
bis promisissem, exigeretis. Nunquam antequam crimeu expurgare 6l. Sed de his, unde haclenus
concederelis me ad archiepiscopalum promoveri, locutus sum, uunc ista sufficiant. De consolalione
hancmeam \obis faclam deditionem ahcui exposui, vero \estra pauca subj'icio. Precor ilaque \os, fra-
sed objiciebam eam quasi firmissimum ob&laculum, tres mei dilectissimi, ut non contiisteniini ultra
ne promoverei; donee intellexi me volenies pro- modum piopter absenliam nieam. Certe uisiiiia
movere in xanta suse volunlatis persistere eonslan- veslra mea est tristitia el consolatio \eslra mea
tia, ut et ad hocB8 nihil obesse inlelhgerenl, cl ab « consolatio est. Non sii in liomine spes \eslra, sed
incepto se nullalenus ', aut velle, aut debere de- in Deo; quia si quid \obis profui, non a me fuit, sed
sistere assererenl. Dicunl eliam qufdam quia et vo- ab eo. Multi propter me, el fere omnes, Beccum
bis secundum Deum oalus eram; et quibus lecte •\enislis, sed nullus propter me monaclius faclus est;
prselatus eram, non recte me posse aufeni ab illis, nee piopter spem retiibutionis mese vos Deo vo-
nec me debere cont edere ". Beatus Maitinus CBse- vistis; ab illo cui Xotum dedistis quod habuistis, ab
«undum Deum abbas erat, et tamen monachis est illo exspectate lotum quo indigetis. Jaclate cogila-
ablatus, et clericis, et monaclns et laicis vins, et Xumvestrum in Domino, el ipse vos enuiriet. Con-
nitriieiibus est piaelatus. Eetrus aposlolns, puto vertile tolam curam ad illi seniendum; el ipse>
quia secundum Deum Anliochise calhedi am episco- suscipiet tolam curam veslram ad \os nutriendum.
palem tenebat; nec tamen dicit aliquis quia pecea- De me \os prccor, ne nrinus me diligatis, si Deus
vit, cuni deseiendo eam, sludio majoiis fructus de me facit \oluntatem suam; cl ne piopter hoe
Romam mlgravil. An ideo dicendum esl quia non perdam, si aliquando \olui facere \olunlatem ve-
diligebant priores discipulos fuos, aut qu a poslea stram,, quia non audeOj nec debeo, nec possum
minui eos dilexerunt; aul qma Deus comlempsil et Deo resislere, nec adhuc vitleo quomodo me possim
deseruit eos, quia isli eos corporalker deseruerunt? D Ecclesiaj Angloium subtrahere, msi Deo resistendo.
iilique non esl dicendum, fraxies. Non me comparo Appaieai quia non me\obis solummodo dilexistis,
jnagnitudini eorum; sed tamen non ideo sum dam- sed -et Deo, et mihi. Orale pro me, ul quidquid fiat
nandus, si de me facit Deus ahquid ad simihfudi- de me, hono line per<gratiam Dei consummetur,
nem eorum. Forsitan dicit aliquis : Non es homo, Abbatem \estrum ex hac hora nolitemeexspeclare;
eui tanla res convenialm. Hoc ipsum de me corde sed dilectorem vestrum et sollicitum pro vobis,
et ore j'udico. Sed dicunt nrihi, qualiscunque sis, te quandiu vivam. Deo servante voluntatem quam mihl
volumus, te non dimitlimus. Reminiscuntur quidam de vobis dedit, scitole. Nunquam tamen dimiltara
quia dicere solebam quod nollem \iveie nisi vobis, polestatem ligandi et solvendi, et vobis consulendi,
VARLE LECTIONES.
64Quod-^eio tunc mss. \eio ego tunc blsDt el hoc etc. ms. 1 ut ad hoe elc. t6 Incepto nullatenus
quod
rnss. incepto se nullafenus OTMe concedere tnss. me debere concedere bBBeatus Marcus mss. heatusMar-
tinus *9Res conveniant mss. res conveniai 60Prsesumam mss.praesumebam 61Expurga\i mss. expurgare
2S LIB. III, EPIST. VIII. 26
quam habui in vobits, quaudiu abbas, qui posl nie A meib, qui me propter Deum sua gratia dilexerunt,
erit, el vos, qui sub illo erilis, hoc mihi concedetis : episcopis et abbalibus, de quibus me magis gravat
flendo el vix dico. Domino nostro Jesn Christo, et si de me aliquid suspicando 6Bperversum, falhmlur.
piae genitrici ejus Mariae, et beato Petro, cui ipse Nolo enim dileclionem eorum ullatenus perdere, sei
commenda\il oves suas, et beato Benediclo (secun- semper, eos venerando et diligendo, illam mereri et
dum cnjus regulam obedientiam piofessi6S estis) et cuslodire
aliis sanclisDei vos eommendo, dilectissimi fralies EPISTOLA VIII 60.
mei, et eorum merilis et intercessionibus ipse qui ANSELMI ADMOISACHOS BECCENSES.
\os redemit sil vester 6S abbas, sit vesler cuslos, Ul Guitlelmum
facial vos hanc vilam beate vivere in qui apud Pexeium prioi fuit in abba-
ipse posl regno lem eligant; et ut hanc cutam susctpial, ei picsci
sno. Ibi sua pietate tribuat mihi vos videre, et\o- pil; Batdnco autem ne prw.alum dimillat, ipst
biscum sine fine gaudere, qui est Deus benedictus in inhtbel.
ssecula. Amen. Miranlur multi ex vobis, quos lam Dulcissimis et djleelissimis suis, domno priori
dulci et famihari dileclione amplectebar, ut unicui- BALDRICO,et aliis jnonaclris Beccensibus, frater
que \ideri posset me nullum ahum pariler dilexisse, ANSELMUS, qui hactenus eis sub abbatis nomine ser-
cur non Illis singulis aliquam nostrse dileclionis B vivit6", a Deo semper cuslodiri et protegi.
co"imemorationem scribo. Sed sciant quia non hoc Deo, de me quod vult, ut de creatura sua, velim,
facil oblivio mea, sed mullitudo eorum. El forsitan nolim, disponente, et reverendo domino nostro
faciani, cum magis opportunum erit; el si non om- principe NorXhmannorum Roberio concedenle; et
nibus, saltem aliquibus. Hoc lanlum ad prsesens ilhs arclriepiscopo nostro Guillelmo prsecipiente, el vo-
dico, ul reminiscantur quia non ob -aliud eos sic bis a Deo eoactis, faventibus, a veslra cura sum
tlilexi, nisi ut ipsi Deum et animas suas diligerent. absolutus, et majori involulus. Si Deus vobis dede-
Ipsi sunt mihi testes, hoc de ilhs semper el de om- rit eam gratiam prsedicli domiiri nostii principis, ut
nibus \obis desidero, hoc precor, hoc moneo, hoc de Ecclesia nostra vobis velit dare abbatem, et no-
consulo : hoc facianl, ex sic semper dilecxionem strum inde dignetur audire consilium, illi et vobis
meam inviolabilem erga se servabunt. Abbatem dico quia (2) de nullo milri melius videtur quam de
robis sustinere feslinaie, expedit enim vobis. Va- domno Guillelmo, qui prior fuii apud Pexeium. El si
lete. Hanc epistolam nostram, quibuscunque pote- jussio gloriosi domini nostri principis in hoc fueril,
stib, pro excusalione falssede me suspicionis 6l osten- quod utinam ifa fiat, ego quoque libi, fraier Guil-
dite; et maxime reverendis dominis <t Patribus lelme, in nomine Domini per sanctam obedienliam
VARIJ3 LEGTIONES
63Regtilam professi ms. I Regulam obedientiam professi 6SIpse qui vos redemit sanguine suo, eonum
meritis et intercessionibus sic vesler mss. el eorum meritis et intercessionibus, ipse o,ui vos redemil, sit
\ester 6i Falsae suspicionis mss. lalsae de me suspicioms 6t Suspicandum msi. suspicando 60Cum eis-
dem mss. collala 67Hactenus sub Abbatis nomine serviunt mss. hactenus eis sub Abbatis nomine servivit
JOANNIS PICARDI NOT^
(2) De nulto mihi melius videlur quam de domino C illam converteret, Quid plura' Annuit petitioni et
Guillelmo, etc. Hinc certo certius esl Anselmum \otobonse matiisgratia Salvatoris nostri, pietasque
intus et in cule hunc nosse Willelmum , cum spe- ejus sanelissimse Genitricis , nec non el beatissimi
ciale non lantum de eo in sui Iocum legendo det confessoris Germani , et infans integrae rcsliiutus
consilium, sed ei votum faciat; quse quidem cer- est sospilati; malrem vero infirmilas corripuil, nec
Xissimosunt argumenlo probilalis et sanclimoniae mulio pc-t exslinxil. Crevil puer, el cum ad con-
Guillelmi. Agedum, \ideamus illum pusiouem, sen- gruam pervenissei aelatem, traditus esl lillerarum
«imque adolescenlem, videamus tironem, cum lric sludiis linbuendus. Coepititaque bonaa indohs esse,
videamus futurum non dico veleranum miliiem sed amoie Dei fenere, cum honestis incedere, ab inho-
ducem. Anonymus Beccens. in prologo Hislorise neslis animtim ie\ocare. Jam mundi luxum sper-
ejusdem pollicetur se ejus successorisque Vitam nebat, jam sermone, actu et liabitu talem se exhi-
posteris reliclurum : uride est quod cerlius ei cre- bebat ul jam lunc quasi monachus ab omnibus
damus narralionem hoc verbortim slamineordienli. habeielur, quantum ad vilae morumciue spectabat
t Venerabihs abbas Becci GuilleImus,nobili Norlh- inforniationem. Si quando a cognatis el amicis ad
mannorum prosapia origmem trahens, in veleri ca- scholas aliquid pecuniae sibi mitteielur, quasi rem
stro super Rullam, quod dicitur Monsforlis, claris malam vilabal susciper-i; sicul tondiscipuli ej"us
parenlibus est exortus. Pater ejus Turstinus, mater soliti erant referre , Ha avaritiam peihorrebat.
Albeiela dicebatur, Rogerii de Bellomonle , Palris Cumque vicesimum quintum ageret selalis annum,
Roberli eomifis ex sorore neptis. Qui puer dum desiderans vocem Dommi implere, dicenlis : Qui
adhuc in cunis jaceret, gravi molestia tacltis pene jn non tenuntial omnibus quai posstdet, non polest meas
visum amisit. Territa mater pro fiho lugens cucurril esse disctpulus : et st quts vult posl me vemte, obne-
ad quamdam ecclesiam S. Germsni m eodem castio gel semetipsum , et tollal ciucem.suam, et sequatur
sitam, et ohtulit iilum super allare ejusdem eccle- me, renuntians mundo, Becci facius est monachus
siae, vo\ens Deo, et bealissimse Dei genitrici Manae, sub sanctissimo abbate Anselmo. Ingressus inona-
sancloque Germano, quod si puer lllam lncommo- slerium intentissime religioni monasucae operam
ditatem oculorum, eorum auxilio evaderet, illum dabat : leclioni et silentio assidiius viiam suam
servitio Dei nutriret, hlteiisque imbuendum tra- Iioneste cuslodire admodum studebal. Ila Deo pla-
deret, simulquc rogavil Deiim, ul si ahtcr puerum cere cupiens, hominihus charus, in caslris Domini
sanare nollci, in sr, ld cst ln mauem infiimilatem Sabaoth, ej"us s>gna sequeus, pei quindecim annos
2"? S. ANSELMICANTUAR. ARCIKEP. OPP. PARS UI. — EPISTOLJ3. 28
pia-cipio, ut hanc curam in spe auxilii Dei, tuam j^ luie dileclionis iu Dco, ut nec putem me indigeie
poslponens requiem, pro Irajtrum tuornm utililate piecibus, ul ipsa semper iu nobis, quandiu \ive*is,
humililer suscipias. Islas liiteras congruo tempore, \ivat; nec \os indigere persuasionibus, quia, Deo
el domino nbstro, et congregaiioni, el quibus opor- annuente, quandiu vivam, in me non deuciel. De
tebil, volo praesenlari. Tibi quoque, Raldnce piior, Ecclesia Becci (quia nilril 60 in hoc jnundo purius
per sanctam obedientiam prsecipio, ut quicunque chlexi, nec-dihgo), si veslra Sanctitas supphcalioni-
bil abbas, prioratum iion deseras, nisi ejus et meo bns mdigeiet, utique coide et littens, quia veibis
consensu, dumvi\o. Valeie. piassens nequeo, quanxum possem supphcarem,
EPISIOLA IX*8. quatenus illi vestra consolatio, elveslnmi cousihum
ANSELMI ADROGERUM ABBATLM, ex auxihum 11011deessel, et ut Tihos ejus, velut
Commendaito Beccensium. primogenilus et majoi fraler eorum, pateuia solli-„
Jtoroino ^Patri jeverendo, abbati RocErto,-fratei citudine et materna dulcedine- foveretis. Sed quo-
ANSELMUS, in hac yita prospere viverein sanclilate,i • njam \eslra.prudeiilia, et vesfraechaiitalis since-
iirfutura^feliciter in seteruiiale. nlas hoc \obis persuadeie sine-mea exhorXaiione-
Sic nobis iinicem conscii sumus ego el \os mu- sufliciunl, el ego propler coidis a^uiidaniiaiji -om-

VARI.E LECriONES.
e*Quia nilril niss. qua nihil
6! Ciitn duobus pt atfath mss. toltala.
- - " JOANNISPICARDINOTJE.
strenui mililis ofDeio functus, huic miliiise B. An- " \el veslittitum pertinentes, ullicunque monachi es-
sclmo diice mihtavit lam stienue ut onmes eum sent, ad quorUm usus emebanlur, -sive in claustro,
clihgeieiit, et iiullus de co conqueieielur, fama sneextia claustrum in negotiis monasteui quielse
boinlatis ejus ciieuinqiiaqtte bonum Clnisli odorem foientab omiri consueludine, quae telonei \el trans-
de eo feiehat. Igilui B. Ansehno IU Angham trans- ilus \el aho nomine nuncupalur. Hoclecit pro amore
1
lato, et aichiepiseopo faclo, xuj"usfastigium virga Dei et Willelmi abbatis Jleeei cognaii sui. Muita
praediclus Willelmus antea cum \eneratus fuissel, quoque aha benelicia Beecensi ecenobio contulit
poslea suseipere mcruii. j Hnc usque Chionic. dum vixit, causa ejusdetn abbalis. Itaque novus
Beccense de Willelmi incunabuhs, pueiltia et mo- electus accepto a duce Roberto, ut dictum est, ab-
iiacbisnio; inseqticnlla etenim . quoniam lnnc irl baiiae dono, et a Willelmo Rothomagensi aichie-
quartum Anselmi fuere araducta, elogium leticeo, piscopo animarum eura, cum graiia pimeipis rednt
jnleriin mirabundus qui biographus iste praHeiieril a cuna cum suis. Vemt aulem Beccum sero post
quod Willelmus fuerit pi ioi Bnxiensis, ut Anselmus completorium die anle fesliviialem Dedicationis :
peculianler designa\it. Sed ut conjungamdisjuncia, quse leslivitas est x Kalend. Novemb , et eo anno
tandeni umveisoium caleuli in Willelmi electionem Dominica die evenit. Surgens ari nnlulinas venit
conglobati sunl. Posl hacd, ail Chronic. e Vocalus novus electus in choium, et stetit in loco juvfa
vcmt, ef in oidinesuo seriit. Tunc priordtxit ei quod sedem abbalis, et totum oflicium fesiivitaris, noctur-
ad regimen Beccensis Ecclesiae illum ehgerent;Bet num eldiurnum decenterux abbas eomplevil. Avta
ul abbatisrofficiuni. et cttram animaium «uscipeiet sunt haecanno Dominicsalncarnalionis 1095. In lpsa
C
e\ pai te Dei, el sanctse Manae, alque ommum san- die Willelmus electus , sedit primum ut abbas m
cfoium, necnon ex paile reverendissimiPains An- capitulo, ab illo die disponens omnia inlus et exlra
selmi, praecepit. At ille, in lenam prostiatus, pre- «onvenienter monasteni negolia, gaudentibus cun-
cor, Bomim, aut de boc quod jubeiis omnino abso- ctls quod talem DeusAnselmo successoiem, et sibi
liftUm dimiiule me, aut quofflodo id adimpleie dederat pasioiem. Tatnen ante benedicUouem nec
possim, docete. Pnoi ad hase, 'ut dimittiimini, ait, in sedeih abbatis intravit. nec \Irgam pastoralem
non est opus laboiare, sed suscipite hanc curam in porta\il. Sed et de benedietione acceleianda, nul-
nomine Domini, el nos "\obis ex annno ohedientes lam, ut \idebalur, cuiain habebat; quae bened>ct:o
erinius. Sfatim ipsa die abbas Rogerius (a) etpiior, dilata est usque ad Augusium mensein anni inse-
etquidam aiu fiatres cum eis assuropio eleclo suo quentis. Yertim Anselmus 11011obhtus quod mcce-
ad cuiiani propeiaiunt, et Roberto Nortbfflanno- perat, rogavit Willelmum Rolhomagensem aiclne-
1um duci pr<eseiitarunt. Quem alacnter, et cum piscop. de benediclione abbatis Becci, et hoc ipsuni
magno honore suscipiens, dedit ei abbatiam more per htxeras pnon Baldiico, et .conveiuui notifica-
aniecesborura suorum. Aderant enini puneipes , \it. lnlrante Auguslo mense Baldiicus pnor, et alii
Robertus -comes Mellerrti, et Tlobertus Anscbinlli quidam fiatres cum eo peiiexeium Rolhomagum,
coiisobuni ejusdem Willelnn electi Beeci, qm de cum archiepiscopo locutun de benediclione abbatis.
ejus promotione valde snnt graiulati. Tunc comes Qui diem benediclioms conslituil in pioxima festi-
Mellcnti prjecepilRobeito fiho Ansclnlilh ut novum vitatis sancli Lauieniii. Reversus pnoi dtxil con-
electumBecci admonasleiium conduceret, mandans ventui quse ab arclnepiscopo acceperat. Die festiyi-
ouinibus iniiristiis suisne quis ipsi abbaii vel honii- D tatis sancti Laurenlii, cum ai clnepiscopus ad altare
nihus ejus in ahquo molestus esse prassumeiel. Dedit slaret mfulaxus, alque electus Becci esset vestibus
xunc conies MellenXiRoberto, ulies quse ad victum sacns indiitus, et instarel hoia ul adiieiiedicendum
fralrum emebanlur, quiei-e essent ab omni consue- praesenlareiur, audivit a lefeientibtis quod aicbie-
tudnie; quae usque ad illud lempus de rehus ad piscopus non lenediceiet eum, nisi professioneiu
cibum monachoium peitinentibus ubicunque eme- faceiel; sed lespondil se nullo modo factuium.
rentur, etiam in coquiua Bccci a minisins Bno- Tunc prior Becci Baldncus cum ahquantls mona-
dum castri exigebantur. Procedente tempore dedit chis perrexit ad conntem Nonhmanniaj Robenum,
idem comes Mellenti per totam terram suam, ubi- iniimans ei quod arclneplscopus-exigeiet ab abbaxe
cunque suum eiat, hoc exigere, vel diiniuere, ne Becci professionem, quam anlecessoies ejus non
oniiiino Dominicajles monachorum Becci, ad viclum feceiant. Iihco du\ misit Guiilelmum deBritolio, et
(«) Is ex n>onaclio
Beccens,fjclus fueratabbasccpnobi
1,
""
29 LIB. III, EPIST. X 50
iimo ta>e>*enon \aleam. hanc bie\em commonitio- A dilectio eorum '3 a quibus sine magna trisiitia -se-
uem sufficere e\ nostra parle exislimo. Mementote paiaii non poteram, ut cum ordinalioni Dei lesi-
DominiciTerbi ad principem apostolorum, velut ad sleie perlinaciter non audeiem, et gra\e pondus, et
iratrum suorum primogenilum : Et tu aliquando scissuiam animse meae ab illorum ammabus quos
lonversus, confinna frattes luos (Lvc. xxn). Salulale sicut me diligebam, e* quibus solis vivere velebam,
doimnos et ftatres nostros fihos veslios; et eis pre- nimis honeiem; quoniam in neulia paite^Deum
ilhus nostns et "vestra eommonitione persuadete, volebam offendere, omnino dt.bium milu esset quid
quatenus 3@g sic non deficiat, sicut non deficit iile magis deberem ehgeie, aul ad quid pollus auxilium
piopter quem iliam mceperanl, 0. De conscientia amicoi uin expelere. In qua re hoc unum et lutissi-
mea ~ad arclriepiseopaium incunctinler credite, et mum, ut miln visum est, elegi consilium, ut, sicut
secure aliisasserile quia nulla cupiditas (coram Deo scriptum est: Jacla cogitatumluumin Domino (Psal.
loquor) quse in corde servi Dei conlemptoris mundi Hv, 23), omnino me commiXXerem di\ino moderami-
esse non ilebeal, me trahat aut alhget, sed limor, et ni, et consiho. Ila lamen ut faeerem quidquid pos
charitas, et obedienlia 71 Dei et Ecclesiaeejus Litte- sem sine peccalo, nt quod volebant de nie faceie
raslsias, %utvexeiuplum
rt eaium, Becci videri faCile. ~ qni me ehgebanl, non fieset, et nihil facerem quoc^
Y^iele. -- ' ' '
sine peccalo dimilteie"possem,TiXJhetet. Quodxjuc'
~-~:'C£"', ";EPISTOLA x ". affectu, qua simplicitate facere vOhn, \el in quam
AJ.SELMIADGISLEBERTUHTBORACENSEM EPISCOPUM. partem cor meum magis pependit, coram Deoipse
Se ndnlionons aut alicujus tei lenenai cupiditale novil, ad cujus legulam Inlenlioiiem meam in har
'"'-
'''susceptsse onus arcluepiscopi. re pro meo inlellectu et possibihlate volui diligere.
Suo dileclissimd Patri, leverendo domno Ebora- Veniam ad hoe quod mox non parum contristat, si
censi «piscopo GISLEBERTO, frater ANSELMUS, quod veium est. No\it einm piudentia \estra, mi Paler
fidelis servus et filius. cliarissime, quoniam quanto sincerius aliquis diligi*
-ln priiicipio mese epislolaeapud reverendam mihi el a dilecto diligitur, tanlo molestius illi est si di
Patenitatem'%esYram me exeusare desidero, quia lectionis ejus dilectio altqub modo minuilur. Quod
qiiod-iafde iI!i=scribo, posiquam sois gravis rnilii aulem vestra Celsitudo paivilatem meam dilexeril"
arehiepiscopaiiis super nre cecidit, non hoc fecit sincere, dubitare non possum, quia hoc certissimis
negligentia -yel oTihvio, sed magna valde perfurhati argumentis heneficiorum, quae mihi et Ecclesiae
cordisraefdubitatio. Sic enlm intra me luctabanlur Beccensi, eui hactenus sub nomine abbatis praefui,
t!rnor~Dei eX Ximor oneris, quod subire cogebar, et Q in dictis el faclis el in multa benlgnilale et dulci
. . VARLSELEGTIONES.
70Queminceperam tnss. illam inceperunt 71Tiraor, aut charilas, aut ohedienliams. 1 limor et cha-
quem 7S
ntas et obedienxia " Collata cum uno Exemplatt ex pnedtchs duobus in eodem Codice ms. Dilectio
earum ms. dileclio eorum 7t In mentis parle ms. in neuira paiie
JOANNISPICARDINOTiE.
Guillelmum filium Ricardi de Bardhilla cum Er- bonis moiibus ojnatus, magnoium \irorum pro-
nulpbo cancellario suo, mandans et piaecipiens pmquus, legi el piimonbus regni acceplus, ita se
Wulelmo aiclnepiscopo ut abbatem Recci sine mora modeste, humihler ei mansuete habebal ut ah-
benediceret, riihllqucab eo exigeret, nisi ijuse con- quando nescuis et pene idiota \ideielui quibusdam;
stareta Beccensibus abbatibus anlecessonbus ejus verum, si piopius accedeies, et \elul perscrutan^o
faclum esse. Audiens 'hoe arclriepiscopus iraius est ejus sensum de rebus clubns inteuogaies, altani
\alde; perlecil lamen quod incceptum erat; et ab- prudentiam, profundtiffl consilium, cx maximaeho-
batem benedixit sine professione, quia prseeeplum nestalis documeiituui linennes. Erai quoque Deo
principis illum cogebat. Postea ahbas locutus est de\otus, majoribus subnussiis, subditis benignus,
cum archiepiscopo, atque*in lantim gratiam lllum niansuetis bonus , seveius mdisciplinaiis ; supra
prsesui accepit ut nullum in Noi ihmaunia abbatem mensuiani suam niliil usuipab.'t, dninis lebus
chariorem \el famihariorem liaberet. Posteia die D omnem ie\erentiam cxbibebal, Detini limehal,
rediit ad monastenum; arclnepiscojius vrro piaa- peccatum quasi \irus mortale odio liabens fugiebat.
cepil Guillehno Cormehensi abbati ul simul cum Si quis beuediclionem ab eo posceiet, \erbo magis
eo peigeret, et m sedem abhatis vice sui intiodu- quam manu benedicebat, dicens non csse sutim
ceiet. Yeirit autem cura majoii, qua poluil, humi- inanu benedieere, sed episcopouim. Nullus abb.ts,
litate, nudis pedibus, et susceptus est a frainbus qui majorem sollicitudinem geieiet conventus sui,
cum magno honoie el gaudio ni Ecclesiam ductus. lalemillum fuisse sciunlqui lili familianus adbajse-
Tunc abbas Cormelierisis, ut silri jussnm eiat, eum runt. Quippe lla compositus liomo ut nec uirpilo-
in sedem nrisil, et mcipiens Te Deum laudamus, quium ore proferret, scunilitalis omne genus
osculatus est ouinem coiiveiuum. i Huc usque Cod. aboirerel, immunditiam mentis el coipons, ut
Beccens. de Guillelnn electione, quem, ui posten \irgo ab ulejo inatns, ignoiaiet, cibo poiuque
nonni, dignissimum Ausehiii successorem, dignuii'.- temperalus, honesle \erecundus, indole rehgiosa
que patellam mvenisse opeiculum, citia pn lectons, decorus, bono ingenio sane intelhgebal, blando
utspero, fastidium. (Nam de piobis habilus seimo sermoneplacebat, doctnna etexemplo ulihseiat, »
eliam pullulantem suffocal nauseolam, (aiaum ab- etc. Piope mibi cecideiat locus Gemmei. hb. \m
est, nt excitet) Subpingam brev.ora qu.edani et suae historrse, cap. 6, ubi Guillelmuin nostium agno-
crassiora \iuulimi ejus lineamenla ex Beccens. nnnal Belloiiioiilanuni ex geneie materno, ut \ideie
eadem tabula : e Iste, niqiiU, vn bonus de quo lo esl inexoidio hujiis nanaiionis.
quimur, abbas scilicet Guillehnus magnsesapientia?,
Si S. ANSELMI CANTCAR. ARCIHCP. OPP. PARS III. — EPISTOL.E. 52
pjetate invpendistis, probare possum. Quod quon"am *•^niulto piura el gia\iora nascitura, si diutius
niilhs obsequus aul beueuciis me prius metuisse differrenlur, quoe nunc non est opus dicere. Inter
aut postea letnbuisse considero, \alde me repre- quae mala erat destructio Beccensis 77 Eeclesiae,
fiensihilem ego ipse jud>co, si palernam \esiiam et ut intelligebam, irreparabilis, sicut erai
sanctitatem fideliter non dihgo. Quanto ergo \os inevitabilis. Quam si viderem in tanta trlsiitia
driigo sineerius; tanto si \estra driectio cga me deinceps \iverem, ul nec mihi nec ulh £ssem. Scie-
aiiquatenus obnnbilatur m hi est amarius. Hoe id- bam eliam quia piopter concessionem vel contradi-
circo dico, reverende mi Pjterr"' el Domine, quo- etionem eorumdcm fratrum nostioium, nec majus
niam audivi quod paterna \eslra Sanctitas^ suspicc- nec minus quod incepium eral fieret; et Idciico
lur me aliqualenus cupidnale archiepiscopatus, ad yolebam ut rili sme culpa el sine oiniu occasione
quem dolens, tuslis et timeiis, mullis lacrymis te- imminentis periculi essent, quidquid fieret. Quod
stantibns, trahor illaqueaii, unde \alde timeo inen- vero significavi volunfate fieri, quod fiebat, cui non
lis vestrse benignilalem erga bumihlatem meam, possem obsistere, non ila intellexi, quasi certus es-
quamvis nequaqnain hoc merear, decolorari. Deu.n semquia Deo placeret, sed qula si\e misericordi,
eiiim iilvoco leslem, in cnjus conspeclu mentirinon sive ii ata, voluntale tamen Dei (cui resisli non polest)
"
debeo, et quem mendacii teslem mvocare nefas esse ' fieret. Solemus enim dicere, etiam cum certi sumus
scio, qtiia, secundum quod meam coiam illo com- quia lratusaliquid facit Deus, nulltim posse volun-
pieliendo conseientiam, mallem, si hoc servala tali ej"us 1esislere. Demque quidquid ahquis intelligat
chantale et obedientia quas Deo debeo, et Eccleoi.e in hlleiis meis de archiepiscopatu, ego cerlus sum
Dei propter Deum possem monacliica paupeitatc quia in simplicilate cordis mei, in quanlum eam
seiviendo et ohediendo abbaxi regtilaiiter subesse, coram Deo servare polui, locutus sum.Precor igilur
quam iim, \el multis, vel offlsiibusliominibus domi- ' dileclam mihi JPalernilatem vesliam, utpotius sen-
nniido in terrena eelsitudme et opulenlia terrena- tiam in dolore et timore meo nriseratioins \estrs2
lum reiuni prseesse. Certe, nn reveiende Pater, consolationem, quam ad augmentum meae tristilia>
coram Deo simihter loquor, non menlem meam veslram mdignationem. Quod 7Snon sohnn a vestra
trahit aut alligat ad aichiepiscopatum terrenae ali- pietalessed et ab omnibus 79,qui me propterDeum
cujus lei, quam servus Dei contemptor Tnundi con- liacienus dilexeiunl, desftleio impclrare, ne aliquid
temneie debeal, cupiditas, sed limoris Dei cogil, pravum 80de me injusfe suspicantes eamdem dile-
quam adhuc non video qnomodo rurnpere possim ctionem malmt abjieere-quam senaie. Sedquidquid
Tsinepeccato, neressilas. Qnod autem donrino uoslio r, ilh facianl, oro Deum, -et spero In Deo quia ego
comiti Noifhmannoium Roberfo, et Patii nostro semper eos diligam. Vestram aulem rogo PalernL-
re\erendo aichiepiscopo Guillehuo, OL fiatnbus tatem, sicut de ejus consilio dilectione, ut quoties
nostris Beccensibus mandavi, me nullo mpdo posse opus fuent, apud alios fiducialiter me defendaiis a
amphus sine peccalo lesistere, el quia voluntati Dei praedictse8I cupidilalis suspicione. Ecclesiam Bec-
nullaienus possem obsistere, et idcirco consiho viro- censem, quam plusquam vilam corporis mei dilexi,
rum spintualitim el plus limentium Deum quam ctdiligoet quam trislis instem de mei amissione,
hommes ageret idem archiepiscopus, ut mihi praci- o,tianium ad corporalem prsesentiam, non dubito,
peret sieul monacho, qui non nisi per obedienliam \estrae pielatis consilio el auxilio, veluti anlmaai
Tivere vull 76, quid mihi polius faciendum essel; et meam, tolo cordis affectu, lacrymis fluentibus, com-
quod scnpsi prsediciis fialnbus rem aJ boe perduci mendo. Quafenus illam non solum per vos. sed et
inevilabiliter, ut aul illis et aliis prodessem, si Or- per quoscunque potestis, jllos ad ejusdem Ecclesioe
dinalioni Dei acquiesceient; aut nec illis, nec aliis miseiationem 3Q9pia\eslra miseralione 82 conver-
prodessem, sed in tristitia \iveiem deinceps, si per- lendo, sustentetis. Omnipotens Deus diu veslram Pa-
tinaciter agerent, et idcireo ilhs consnlui, sicul nnhi ternitalem in hac vila sub suae gratise continua pro-
commissis ad eoiisulendum, ut nilril nisi consilio p; tectione custodiaX, et ad \ilam aHernam perducal.
spiriiuahum de toncessione rnei, quaeab illis exige- Sigillum hsecepistola non habet, quia abba» jam non
batur, facerenl; quidam non inlelligentes qmd me sum, et aichiepiscoDus nonduin sum, nec me dele-
cogeret, putaverunt cum hsec Iegeient, me cupichtale clat pingi quod nou stim.
aichiepiscopalus esse deviclum. Setl ceile non ila EPISTOLA XI 83.
fuit, nec esl . sed videbam e\ ipsa sola dilatione,
quia non deleiminabatur quid fuUmim esset de ANSELMI ADrUi GONEM EPISCOPUM BELVACENSEM.
me, jam prsesentia mulla ei giawa mala coipo- Ejusdenp esl mgumenli ac piacedens.
ribris et animabus multorum nocentia nasci, et Dulcissimo -et dilectissimo suo dileclori, episcopo
VAKiyKLECTlUlNfcS.
76Milri ms. mipater " Vei.ire vult ms. viveie vuit "7 Distinctio Beccensis tns. destructio Bee-
pater
censis 78Consolationem. Quod ms. -eonsolalionem, quam ad augnienlum meae tristiflae veslTam lndigna
tionem. Quod ™Ab homimbus nn. ab omnibus 80 Paruim ms. piavum sl A piaadicla ms. a
pr*^1*^
8s.Miseralione ms. norsnasione 83 Collata cum duobus ;JI<K/(.II*VIS-,.-n Codice E(. 20 el cvm ms. Bd. 1£
ejusdan Bibtiotheca; Ytclorinw. El Edtt, Golh. el Col. 1575.
S5 LIB. III, EPIST. XI. 54
Belvacensi FULCOM,fraler ANSELMUS : seterna Dei A bilanter didicil et creididitde ssecularis honoiis am-
piolectione et consolalione gaudere. bitione coiiscieiujam. Quam tanto verins cognovj-
Scio, midulcis amice, quanlum dilectio \estra de stis, quanto secuiius vos et lotam vilam vestram
ilhus (quem super omnes Jiomines diligit8l) inspe- sensui meo judicioque meo commisislis. Sed apud
rata corporali omissione contrislareiur, nisi -se sa- eos me excuso, quicunque hanc Ieeluri sunt epislo-
pienter divinae dispositionis consideralione consola- lam, ul sciant quid milu dical conscientia mea co-
retur. Sicnt enim in cordibus diligenlium sese iini- ram Deo; ol aliis ignoranlibus, cum opus enl,
cem 85 spes et opportunitas ^ confruendi se nutiit lespondeant pro me, si non piopler me, vel propter
quamdam ilelectabilem dulcedinem, ita ejusdem rei Deum.Multum enim nocet mfiimis in Ecclesia Dei
desperatio ingent molestam amaritudinem. De qua ojrinio ahcujus vitn, sive veia, sive falsa sit, de ali-
re veslra 86Prudenlia meam polest cognoseere con- quo homine; et maxime de eo qui sic est m Eccle-
scienliam. Sicenim cognosco \estrae dileclionis erga sia catholica conslitulus, ut et \eiboet exemplo
me sincentatem, nl certus sim vos non ignoiare vilae alns debeatjetpossit prodesse. Scianl ergo om-
mesedileclionis erga \os et erga rilos 87, quibus nes, sicut mea conscienfia nnhj tlicit coram Deo,
illam oslendebam,' et maxime erga monachos Bcc; quem invocare testem nicndacn 9' nefas esse scio,
censes 88,verilalem. Nam nullus sic cognoscit aninn quia non me rapil aut alligat ad aichiepiscopalum
veri conscientiam, sicnl ille qui veram gerit annci- Angloium cupidilas ahcujus rei, qua-n servus Dei
tiam. Considerale ergo quaepossit esse in corde meo confemplor mundi conienmere debeat, sed timor
jntegra laetitia, quem totanncorumme desiderantium Dei me cogilpali, ul qUamvis dolens el timens ab
et a me desideralorum conlristat irreparabihler Ecclesia Dei tiahar 92; et quia si mihi hceret9S sei-
perdita in hac \ita praesentia. Unusquisque eorum vata obedientia et charitale, quas Deo debeo el Ec-
c'e mei solius amissione corporah dolet, et anima clesiae ej"usmatri mese propler eum, polius et liben-
niea de omnibus, quia ab eoium prsesentia invita lius eligerem sub abbale etsub regulari disciphna in
tam inopinate seinditur, dolet. Nam etsi major nml- monachica paiipei tale et humihtate csse, el obediie,
liludo similem exhibenlium dilectionem in Anglia elsei\ire, quam regnaie in hoc muudo saeculanler,
me \ ideatur laetificaie, nullatenus tamen tam longo aut donrinari, aut arclriepiscopattiin sive episcopa-
lempoie ladicatam el nnfrilam prioiem dilectioncm tum possidere, vel abbaliam, aul hominibus quibus-
descorde meo valel eradicare. Veia enim ehanlas libet prseesse9* ad aniniarum gubernationein, sive
non diligit minus piiores amicos inlenus, etiamsi ad corpoium susienfalionem, 111magna lerrarum et
exlenus panter nequeal operaii, cuin ad plures ex- C < rerum lerrenarum possessione et opulenlia. Quo.d
lendilur; sicul nec a pnoribus, si veri anrici sunt, ego ipse non imputo mihi fanfum ad virtuieni,
mmus non limet diligi, cum a plunbus dihgitur. Et quantum ad hoc, quia talem me scio tam parum
quidem si qua mihi consolatio-est multitudinis anri- ^ifi'em, parnm fortem, paium strenuum, parum
corumjjiaesenlium ad angorem quem gero <le pno- pnHentem, parum j'usium, utpotius milri congnnt
rum absenlia, rilud utique eflicere nequit, ut non el expcdiat ehgere subesse 9Bpraelafo, quam ajiis
contrister de illorumqui quanto me magis ddigunt, praeesse, obedne quam prsecipere, senire quain
tanto magis contnsianlur de absenlia dilecti et di- dominari, minislrare quam miirisiran. Cogor hcce
lectons 8' sui tnsiilia. Delectat me, cum 96dulci deme confiten; sed malo hapc in simpl citate mea,
aniicomeo scriho de chaiitalis sinceiiiate, et de ul puto, sine omni dupliciiate de me diceie, quun
ejus efflcacia diu iractare; sed quoniam epistolaiis pati ut aln homines peccent in me, aul ut malum
bre\ilas hoc non patitur, cum et ahud velun dicere, exemplum sumant per ignoraniiam" 6 suamelcrro-
necesseestme jam materiam m.itaie. Quidam, ut rem suum de me. Qui mihi haec de me confitenti
audi\i, suspicantur roe archiepiscopatus concupi- creditS 7, cerlus sit-quia hoc credendo non fallitur,
scentia, ad quem dolens et limens tiahor, detinen. si mea ms conscienlia sScoram Deo non iallit, et qui
99
Quod, si\e suo errore, sive ahena persuasione fa- ID non credit, verum est quia ipse falso et temerai le
ciant, parcat illis Deus, qui \idetquia fallunluret de me judicando se falht. Omnipotens Dominus fa-
peccant. Non me excuso apud \esfram fraterrrita- clalvos in hac vita et m futuia indeficienii sua
tem mihi dsleclissiinam, quae ex qiiome cognovit proteclione et coisolalione gaudere 10°.Amcn.
famiharissima et longa con\ersalione, meam indu-

V\RLE LEGTIONES.
81Omnem diligit hominem tnss. et Edii. omnes homines diligit 8l Se iinicem ms. Bd. 18 el EdiL srse
invicem 86 De qua \eslra mss. et Edit. de qua re veslra 87Ei erga illos ms. Bd. 18 omit. 8SMonachos
Beccenses rns. Bd. 18 monachos lnc exislenies 80Dileeti et dilectoris mss. dilecti dilecloris "^ Deleclat
me cum ms. 1 delecial cum 91Testem mendacii tus. i testem monaclns 92Trahat mss. et Edit. trahar
93 Mthi licebu mss. et Edu. mriri lieeret si Quibushbei praeesse mf. Bd. 18 quibusdam praeesse SBEt-
pediat stibesse mss. et Edit. expediat eligere subesse 90 Ignoranliam, et ms. Bd. 1« ignoranliam suam ei
07Contiten credu inss. ei Edit. coiinlenii credil ss Mea conscientia ms. Bd. 18 et Ed. meame conscienliaf
88 Verum est, et quia ms. Bd. 18 veium est
quia 10°Gaudeie tns. Bd. 18 gaudeie. Amen
SJ S. ANSELMI CANTDAR. ARCIIIEP.-OPP. PARS III. — EPlS1ff>T,;E. 5sfi
EPISTOLA XU10t A ssecularibus, ut ad se \eniant cl ierjnie^eani, Hee
ANSELMI AB GOFFRIDUW EPISCOPUM PARISIENSEM. consilium magis in monacluco quam aho «vilae
Lt canlotem Ecclesiw Pmtsiensis qui tn tnonasteiio pro*
l14sancli Paaes inlellexcriint. fieatus
sancli Mai itnt de Gampts habttum monaclu susce- posito lmplen «* scitis
ptuius, tnde vi ab eo \uefat absttactus, hbeium dt- namque Gregorins in hb. xiv Registri
miltei ei; necteltgai et in mundi)qutChuslum elegerat. jjuid mandet Desiderio episcopo de quodanij-qui di-
Dommo elPaln reverendo, episcopo Pansiensi \Ina inspiialione compunclus gratiam rnoiiachicae
GorraiDQ (5)"% frater AJ\SELMUS Dei disponenlis converiationis 116appelierat, quomodo scilieet hot-r
offlnia dispositioneelectus archiepiscopusCantuaiise: tetur eumdein episcopum ut piopositum ejuS nullo
piceseiiiis vitse"Deo placitam sanctitateni, et fulurse modo in>pediat; sed magis eum, quantum valet,
seternam fehcitatem. pastoiali admonitione succendat, ne Jervor conce-
Quamvis divina disposilio valde longe a Reveren- plus in eo lepeseat, nec ullatenus debere eum qui
lia veslra meam |separet parviiatem, nulia Xamen nionasleiii porlum petut, rursus ecelestasliearum
imiginquitas debet mlnueie meam, quam \est a eu arum perturbatiombus imphcari. In Totelano
jnultis modis, meiuit henigmlas DdehlatemL Qua- eoncriio iv legistis clericos monachornm pjoposilum
piopler si quid de \estra Celsiludine audio, unde appelentes, quia mehorem ~\itam ^seqm cupiunj,
nnhi sit congaudendum, semper \olo congaudere; |, Iibeios esse debere ab episcopis ad -mopasleriorum
elsi quid cognoscoquodvestram dignitalem mutare ingressus. Pauca dixi de mullis. Si ergo uicere con-
tloceat" 13,familiariliduciaeamchantativejjt humi- lia Dominum, et conlra tot sanctos Pattes ^7 dicta
hterm debeo «mimonere. Didici quod dominus Domiiri veracilerintelligenles, est peccaluni,_facer:e
Walerannus eharjssimus amicus noster, cantor ec- conlra mambus^ non thcam quomodo scio, sed lls
cle&iseveslrse, Deolos inspirante, liabitum sanctse quomodo TOS scitis, quid esl? Si qui 119 separat
coinersationis studiose el inlentissime petens in pretiosum a \ih, idest animam a saeculo, tanquam
inonasteiium sancli Martiiri de Campis ,06, eo gan- os Dei (ticut scriptum est) erit, rile cujus os et
dio quo debuit 107,sit suseeplus; etmde violenter a manus relrahunt animam 12°adhaerentem consiho
vobis, et quemadmodum los non necesse fuerat, ab- Domini ad sasculum, quid erit? Absit, mi Domme;
slraclus. De quare, quannis vestra prudeniia meo noht Deus nt snper cpiscopum 1Mcadat quod Deiis
cons'ho non egeat, cogunt tamen 109gy© fidelitas dicit: Qutnon colhgit mecum,dispergit; el ^ Qui non
et riileclio (quas vobis M et illi debco) mentem est mecum, contia me est (Imc. xi, 25), Hoirendnm
meam, ut vesirae Ile\eientise ahquid suggcrat. Non enim esl eliam m audilu, ut quos Chustus elegit 123
'oquor sapienlion me miasi doccndo, sed \elut ea de mundo, episcopus rehget in mundo; ul quos
quae inelms me seil ±il breviler commemoiando. C Ghriblus trahii" 1 ad poitum de procelliset tempe-
Mi Pater, Bi oniiiia lla facienda sunt cum eonsilio; sialibus mundi, hos episcopus retrahat a portu in
cujus magis consiho, quam ejus qui admuabiliS, naufragio i2S turbmes mundi; el quos-Chnstus abs-
consihaiiiis Deus fortis, dicixur? Ipse quippe consu- condit 12°iuovili a multiludine insiclianliuni lupo^
Iit ad peifectionem nitentibus ut omnia relinquant, rum, hos epistopus lapial 127de ovih, el esponat
et se sequantur. Ipse omnia relinquentibus et se- multitudini lupoium. Mi reverende Pa'er, ne sit
queiilibus lls se piomitXit quia sedebunl ctitn illom rooleslum Prudentise vestrae, qma sie loquor. Rwi
judicio judicantes duodeeim liibus Isiael. Ipse est enim hoc ^dico, quia vehm oslendere jjuod liujus-
qui invilal laborantes el oneralos amoic et*curis modi sitis, sed quia desldero ut hujusmpdnion sifis.
VARIiE LECTiONES.
101Cunutibus picefulisExemplanbus mss. collala; et cum Edit. Goth. et Col. IS75 102JoilTiidotitss.
duo et Edit. Gostndo ms. Bd. 18 tantummodo stc nolal G. I0SMulare rieceat ms. Bd. 18 nnitari debeat
"* Charilatne et humihter m<s.Bd. 48 charilati el in hoe humihier 10«Ecclesue Deo mss. & Edtt.
Ecclesise \estrae, Deo 10°De Cunpia mss. el Edit. de campis J07 Quo debent 10S
tnss. ol Edtt. qno debuit
108Avobis quemadmodum ms. Bd. 18 et Edit. a \obis et queroadmodum Coguni lanieii ms. Bd. 18
ms. Bd. 18 quam vobis 1!1 Mescit tws. Bd. 18 me lls
cogit lamcn "° Quas \obis 113 ilh
scilis Pater, omnia »is.
M. 18 Palei si offlnia El bequeniibus deest hi ms. Bd. 18 et in Edit. lmpleri deest m ms.Bd. i17
18
516Lib. 14 Regisin ms. Bd. 18 Lib. 9 Registn "6 Coiiveisatioms Edit. Pic. con\ersioms. San-
cios Paties, dicta nis. Bd. 18 sanctos, dicla 118Quomodo, sed ms. Bd. 18 quomodojscio, sed 119 Et qui
iB6. si qui ms. Bd. i8 M quis emm 1°° Reualiuni animam atlhserenlem posl Deum ad HIS.Bd. K122 retiahuut
adhserentem consilio Domuu ad saeculuin l! 1 Supet Episcopum ms. Bd. 18 supei episcopos Hoiren-
dum estetiam ms. Bd. 18 hoiiendum emni esl eliam 123Ut quod Chustus elegit mss. et Edil.ul quos
12b
Chnstus elegit 12*Elquod ChnHus liahil ms. Bd. 18 ul quos Chustus traxtt Relrahat a portu m nau-
fragos ws. Sd. 18 ietrali.il ui na ifiagos AUaduo et Edtt. leiiahat a porlu in naufragosos 126_Ltquod Clin-
stui abscondil ms. 1 el Edu. Cl quod Clinstus abscondit 127RapiaXeitns. Bd. 18 et Edtt. rapiat de ovih, et
JOANNISPICARDI NOTJE.
(5) Goffrtdo. Ahas Gaufiedo, Gauffndo, tam va- D lqipi Francorum regis aato Auretiams anno ltt/fj,
riae sunl el disciepantes scriptoruni, lmpressorum- in quo \ocatur legis cancellanus, el Parisionnu*
quc \dluniimim lecfiones. Paulus J2milius hb. in episGopus. Cnde palam esl lllum mtilios annos Pa-
Annahum habet, Gotofiedus; quem Lusuchii conu- nsiensem Eccles am gubei nas^e. Sed haec impra-
tis fiononiensis fialiem fmsse assenieiat, et Fian- sentiarum saus sint; nam pluia dieltni sumus m
eiae cancellaiium, \numque non modo m ic sacra, Hislona cjDiscopoiumPansieiisium, quam pijemedi-
sed et piolana poluitissimnni. Sane de cancellarn tam.ir. Det Deus hutc (juo.iue finem.
dsgiriiate esl \etus leslimonium in dql» nate Pi>i-
LIB. 111,EPIST. XIV. 58
57
Consideiet et letractet Piudonlia vestra miod fecil A decipiat, ne tibi, quoniam vl abstiaheris etnolens a
de praediclo suo Ganonico; el sl quid fecit quod mu- sancto pioposilo, posse in eleiicatu licile et sine
landum intelligat, non eam pudeaX facere quod ma- culpa, ul-olim, jiermaneie ]>eisuadeat. Ceilus es(o,
deceat.Non enmi adeo mirandum, si subtto motu chaiissime, quia riullo modo hoc potosl anima tua
gis
de tam slrenuiclenci amissione aliquidnon prsemedi- slne .sui reprohatione suscipere, quaiiivis hoc epi-
lalefecistis; sed hoc valde est laudandum, si mutatis 'scopi suiauclorilatevelil defendere. Chiistus eiiim
mutandum Salulodominosetamicos dicit: Nemo miltens manum suwn ad aiattum, et
quod Intelligitis
noslros canoriicos veslros,<niosetiamsi singulos non -reJio tespiciens aplus est tegno "cdelbium (Luc.ix,
128 6&). Mens tua^ab avairo Cliiisti retro respicit, sfa
'cognovi, omnes Xamend>ligo, et omnibus seivire
volui. Quos omnes \obiscum «upplex precor (4) ut -proposlto, ad quod te "vocavil Cluistus, etqnod in-
"consecrationem meam, quaiin Dominica (qua can- ^-repisiV ahqua occasione tepescendo deficit. Sictit
tatur PopulusSion) ordmata est, Deoannuente.freri, enim episcopi servant sibi auctoriialem, quandiu
suis oraliombus, non meis merilis, s"ed^ua cliai ilale fConcordantChrislo, ita ipsi sibi eam adimunt, cuni
discordant a Christo. Omnk episcopiis qui habet
pra^veniant. Omiiipotens Dominus sic vos usque in
-finem hiriurvilse "9 diiigat el cuslodial, ut posl vocem Chrisli, ChrisUis esi, etovesillum sequunlur,
hanc vilam «ternam beaiitudinem vobis reirlbuat. fJ3 quia scunl vocem ejus. Lege in Evangeho posl hsec
veiba : Alienum non sequuntul; sed fqgiiml tib eo,
Sigiilum hsecepfstolaiKm Kabetrquia el abbas jair
non sumj- £l archiepiscopus nondum sum, nec*mc qnia jion novetunt vocem ahenonim (Joan. x, 6) m.
c& persecutio torporis fugiehda esl deeiviiatein
delectatpingi quod non"sum.j
EPISTOLA XIII1S0. jsivilatem, quanto raagis persecutio animse? An noTi
ANSEL5II ADVyALEUARftUH -C^TOREM I>ARISIE\SIS est animse fugienda perseculio, •animam proliibere
ECCLESla;. "- sequiChnsti consilium? Amice charissime, si multa
Vi aneplum vilte monasticce pioposilum slienue pei- non legisses et rationabihs ingenri non esses, niulla
. "
sequatur. libi dicerem, ut quam bOnum sit quod incepTsti, et
Domino, et amico chaiissimo WAEERAIWO , olim quam malum si ab inceplo deficis, ostenderenr.
cantori Parisiensis Ecclesise, fi ater ANSELWUS arclri- Rreviter dico, n.Iul salubiius potuisli incipere, nihil
«piscopus Cantuarise: semper ad meliora profleeie3 periculosius potes lelinqueic. NHnl igilur separet
'et nunquam deficere. animam tuam a propositoraonaclrico,quodineepisti.
Audivi, amice charissime, quia proposilum san- Legern^oncilio Toleiano qtiaito*de clericis pelenti-
<tae conversatiorris eligens monasterium saneli Mai-• JJIISvitam monachicam, el in hhio xiv Registri epi-
iirii suh clarissimo amico meo domno priore Orsonc stolam ad Desidenum episcopum, de clerico faclo
Ingressus fueras, -ei valde de lanto bono amici me C monacho. Omnipolens Dominus dirigat el corrobo-
iajlatus sum. Sed poslea didici quia Dorninns nostei ret, etconsoletur cor luum. Amen.
episcopus tuus te inde vi retraxerit, et tnstisfacttii • 371 EPISTDLA XIV *33.
'sum. Et quoniam honestatem tuam, Xiecuj'us flile-' Ai\SELMI ADFLDONEM.
ctione certus sum sine figmerito dilexi et driigo, re- Ut EccUsix Beccensipiwficialut domnus Guilleimifs
prehendil mea ,si conscientia, si le visitare mehi jum se iespondissesignificat,et Ecclestam Beccen-
litteris et, pro possibililate mea, in tanto perjeuft , sem ejus thai ilali commendat,
libi consulere cbaritalive non sludeo'. Tnneo euiu i , Domino et amico charissimo FUDOM, fialcr A\-
ne diaboli calliditas ariimam Xuam dileclam mih'i SELHUS • salutem ct fitieles orationes.
VARI^ET.ECTJONES.
128DiIigereetseiviretnss.fiffi/tf.dihgere elomnibusservire ms.Bd. diligoetomnihus seiniie 1!9 Finem\il:e
iiis. Bd. etErfii.finemlnijus VJIJ3 130Coltutacum duobusmss^VtU. m unocodue cotnpactis 131Rejjreben-lil
mea mss. reprehenditmemea 13SPosthsec verba :ahenumnon sequunlur, sed fiigumi ab eo, quia nou >io-
Terunlvocemahenorum. SITOSS.postisecverba ;quem non sequuntur o\es. Et, cujus vocem non iw.enii.t.
51 iS2-Collatacum uno ex duobus prcefatts Exeinpiai ibus tn codtce ms. Ef. 20 compaclis
JOA3SNISPICARDI NOTJS.
(K)JGtconsecialionem meam, quce m Domimca, DRogeio Honedeno, Ibom. Waismghamo, Jlaih
qua cantanim Populus Sion, oi dinata est, etc. Ha>c Paris. Non jsunl igitur audiendi Maith. Palniei. in
estDoroinica secunda Advenius, quse, cum hocaiiiio addit. ad Clironicoo Eusebn scnbens, anno 1000 .
incident m 4 Decemb. seu prid. Non. Decemb., ut Anselmub Caiiluaneiisis episcopus bonilaie \ttje et
Anselmus designal epist. 15 secjuenti, hecessano 'ingenii actiniine daiel in Anglia. Nec G('oignls
pnma Dominrca Ad\eniiis celebrata est 27 Novemb. Lihus id liadens anno 1095; mnlfo mlnus Sigibber-
quo pnncipio Ad\enlus jmllum habel altitis, s-cut lus aieHs anno W97 Lanfranco defunclo Anselmnm
nec inferius iu Non. Decemb. Pudte eigo Nonas successisse in pr.csiilaui Canluariensi. Non sunt,
Decembns, Anseltnus qut sanclus dicitut, et mento, inquam, audiendi, ac unpiimis Palmcruis; tanlum
ex confinw Buigundiw oitus, liecci monachus, et se- «nnn abesl nt Anselmus liim in Angha clarere», tum
cundus abbas, poslea Canluunm atch'eptscopus con- ne quidem degeiel. Nani c\ L,ln suppuiauone is cst
seciatus est a Wakelmo Winlonienst el Maurilio annus defuncu Lanfianci; uno illa ultiina ejusdem
Londhniensi episcopts. His enim verbis tabula? Can- ajgritudme, Anseliuus eiat Recci in ^oilhmanma,
tuanenses ms. m Ribhotheca Sancti Yictous Paii- utliquet ex episl. B3 lib. n ad eumdem leclodecum-
siensis lecilant Anselmi mauguralionem, quaeeodem benlem ex dysentena. Sigiberti et Liln .errorero
anno, videhcet 1093 facta est, quo «leclo, asserto- prodithsse, vicisse esi ahoium tesiimonus, qui Ead
nbus^Eadiiier. lib. JI Yitse eiusdem Mamlesber., merum Anselim conviclorem secati suul.
39 S. ATSSELMICANTDAR. ARCIIIEP. OPP. PARS III."— EPISTOL^. 40
Diu est quod litteris veslris de elingendo abbale A testale, quandiu meo consilio agelis^et \ivelis. Si
in Beccensi Ecclesia lespondi; sed, sicut audio, autem illud sprevenlis, in illo pi oficuum non ha-
^alor mearum, litterarum in mari capius, ad vos bebilis. Cum ex vestra parte aliqua mihi xniltitur
renire prohibitus est. Quod tarde sciens iteium epislola, secrete elmilri soli legenda, non nimis 1M
«nando domino nostro comitiet \obisdeei leprae- sit gracilis scriptuia. Poslquam enim illud, quod de
dicla nostrum, secundum jussionem ejus, consilium. me liiceplum esse mecum doletis, contigit, multae
De nullo fralrum ejusdem Ecclesiae \olo aut consulo diurnse et nocturnse lacrymae visui meo nimis no-
lantum ut abbas fiat in illa, quanlum de domno cnerunt. Non enim celsitudo aut opulentia arclrie-
Willelmo, qui prior fuit apud Pexeium, quamvis plu- piscopalus eas lanlum valueruni sua consolatione 141
,»es i34 alii sinl inler eos, Dei gralia, bac praelatione repiimere, quanlum limor et tsedium ej'us eas potue-
aon indigni. Vobis aulem gratias ago, quantas poi- 1uiit sua perlurbatione -exprimere. Amici mei, com-
sum, ul verissirao amico, pro eleemosyna vestra, palimini fflilri, quia ego eompatior vobis. Orate pro
et piopria cura qtiamhabetis deEeclesia fiecci,quam me, quia ego, si possum, oro pro volris. Consecratio
vobis commendo sicut animam meam, quia plus eam mea ordinataestfieri pnma dieDominica posl fesli-
dihgo qiiam praesenXem vitam meam. Nulli enim >vitalemsanclse Andreae,pridie~videhcet INonas De-
confideiiiiiis commendo rem tam charam cordi meo, B ] cembiis. Pisevenile eam vesliisorationibus.et man-
tpiarn vere dilecto dilectori meo. Precor, obsecro, ut date hoc monachis et sanclimonialibus per Nortb-
noii solum per vos eam vestro consiho et auxilio manniam inclusis, et elaustralibus, et aroicis nostiis
adjuvelis, sed et alios 13Ead ejus miseralionemfet •in Francia. Valete.
-susieiilalionem et dilectionem, quantura polestis,
eonverlendo, eam suslentelis. Et si ccmligerit ut EPISTOLA XVI 142.
aliquando aliter aliquo modo .sese iiabeat,quod Deus ANSELMI ADMONACHOS BECCENSES.
avertat, quam oporlet, confidenter earo, ul verus jfpst abbati a Beccensibus in suum locum subiogato
amicus, corripite et aiguiie, et donec corrigalur, giaiulalui, ptceciptens utmonachts sil palei, et ut
monacht tpsi obediant ut fihi.
charilativelinsistite. Dilectionem meam elfidelitalem, ANSELMUS servus servorum Dei, vocatus archie»
quas ergi vos habui, ex quo vos cognovi, et quse piscopus, dileclissimis in Cliristo fihis WILLELMO,
tanlo magis in cofde meo creverunl, quanto magis abbati el caetens Beccensis Ecclesiae
monachis, sa-
•vestrara erga me dllectionem Tenorem pr-obavi, sci- lutem.
loie, Deo annuenle, quandiu vivam, perseveraluras. Gloriadn excelsis Deo, elin Ecclesia Beecensi pax
Omnipolens Domimis vos snb sua continoa prote- fratnbus bonse volunlalis. Grates immensae ciemen-
«lione sicin hac vila cuslodiaX,ut ad~vilamaelernam ^J lise
Dei, quae sicut vobis paslorali solalio destilutis
perducat. Amen.
Tisilationis suse.graliam voluil impeiXiTe,ila eamdem
EPISTOLA XV '3S. longa rerum exspeclatione noluil prolelare. Iterura
ANSELMI ADMONACHOS BECCENSES. .ago grates clementise lllius, quod heet non omnino
De suavissimis Itllens Robeiti Noithmannomm du£ts .sicutvelIem,aliquo lamen modo amici mei desiderk»
ad semmis; etquod ejus conseciatio fulmaesset dignata est occurrere, dum, me superstite,ahum in
pndie nonas Decembns.
praefata Ecclesia abbalem, secundum juge deside-
Dilectissimis suis domno priori RALDRICO , et rium nieuffl,constitueriU Sedcum illud uiflesinenter
aiiis monachis Cecci, frater ANSELMUS : semper ej*us intenlionib speculatione desiderarem, ul et vo-
verie, et facere quse Deo placent, el quse sibi cxpe- bis ante mortem meam consultis, finem vilae euni
diunli 37. gaudioexspeclaie, et ab-omni mundanaium specie
Gratia Deifaciente, dominus noster princeps Norlh-, rerum segregatus quielam inter vos vitam possem
•mannorum nrisu milil htteras plenas -magna beni- agere, noluit in hac parte superna Providentia de-
gnilateet excusaXione sui, si quid aut ciedidit aut sidenum meura adirnplere, sed ad magnum, ut valde
dixil de me aliler quam decuit, arooremeo,«t dolore perXimesco, animse meae delrimenium majonbus
<le amissione mea, cogente, ob mpam ad archiepi- quam anle lerum lumultibus voluil implicare. Pro-
scopatum eleclionem. In quitus httens de 13Bahbate inde quantum in uno, quod a Deo exaudilus sum,
\yobis constiluendo petiit benigne meum consihum; gaudeo, lanlum in alio, quod exaudire me noluix,
quod non solum in hac re, sed et in ahis rebus se doleo. Palernam tamen nunc, sicut seraper , solh-
iibeniei accepturum promisit.Consilium autem meum eitudinem provobis gerens, jnoneo vos sicul filios
<Iehac 139reillimando^etvobis remando,quod man- meo&charissiinos, et sicuteos quos in \iseenbus
davi perdomnum Giiardumfralremnosirum. Rex Chrisli tenernmo semper affeclu dilexi, et diiigere
Anglorum vobis mandat salulem,et auxihum suum, volo, utsecundum B. Aposloli voceto idipsum inyi-
et custodiam rerum \eslrarum quse sunl in sua po- cem senliatis, propositum animi ad meliora quotidie

VARl^: LECTIONES.
1J4-Qualenus pluresms. quamvis plures 136lit ad a.ios ms. eXalios iae Cum piwdictoExemplau ms. collala
137Quae exppdmnt ms sibi expediunl la8Luiens et detns. hlteris de 139Auiem deliac ms^ aulera
quas
ineuiii dehac uo Non nimus ms. non ni.iiio lli Copia ms. consolaliQue "2Ctim eodem ms. collata
41 LIB. 111,EPlST. XVIII. 42
dirigatis; et £i quem divina pietas \ohis pneesse > A las : Dei, et suam, qufinlum valef, si quid valel, be-
\oluit, humilemin omnibus obedienliam exhibealis^ nedictionem.
memores illius praecepli, quo-nos^idem Aposlolus Legi in Iitteiis veslris dileclissimum «J-dulcissri-
admonel, jicens : Obedite prmposilis veslih. et sub- mum affectum vestrum erga dilectum dilectorem
jwile voslts eis {Hebr.jam, 17).Tibi aulem, ehaiis- \eslium : quas saepe legi el saepe interiora 146ccdis
sunefrater Willelme, etomni^anctsereligionis ob- mei, vesiraedileelioiiisconsideratione, pie commo-
servantia animo meo probate, quem Dei gratia lam venint, et faciem meam lacrymis fluentibusl 47per-
sancfo monachorum gregi rectorem post- me fieii fuderunl. Ad quod cum unitis \eslrum sola sufliceret
conslituit, hanc facio stiggeslionem, ut ita de ani- driectio, tanXo plenius tamen et \ehemeniius boc
mabus fratrum sub tuo regimine consistentitim sol- feceruni, quanlo in vesuis dictis similemr animum
licilus exisxas, quatenus callidi liostis insidiae nulla et affectum ahotum cogitabam, qui liueras non mi-
eis arle,<protegente Deo, «racere valeant; sed solli- serunt. Sic eiiim Dilectio vestra conglutinata est ani-
citudirils luae-custodiavallalaliofii pastoris lutamina mae meae, ut eam mtenle cogilare nequeat sine qua-
se in\enisse gaudeant. Sicque le liiJommbus'quae dara m.ignasui vuhieratione, de dilectoiura filiorura
agis, ^ntideralum exhibere feslines,-ut neque justi- suorum \iolenta ablalioneetseparatione. Quod aulem
(iam 'grgtia, neque gratiam justitia qualibet nnquam signiucalis itS vos mecum desiderare semper esse,
piivatdfeubreptione excludat. Sed ila altero semper certe el ego desidero. Sed quoniam aliter dispoiijt
alierunrcoirjungas, ul in utroque monasteni ordo Deus quam desideremus, necvideooppoitunum esso
372 inviolata rectiludme servari valeat. Nunquam animabus \eslris, quas sicul meam, tesle \eslra
ab animo tuo excidat quod Dominus negligenli pa- conscieniia, diligo, ut mecuni possilis conversari^
stori per Salomonem 'dicit: Ftli mi, si spopondeiis piecor, moneo, consulo, quatenus mecum supeinaHi
ptoamico tuo,defixisti apud exttaneum manum tuam; disposilionem patienter toleretis, et vestram tristi-
tllaquealmesveibis oiislui, elcaplui ptopiiis sermo- tiam lolerando mitiganles, meam quoque miligeiis :
ntbus tuts (Ptov. \i, 1). Plura me loqui deiecfarel, vestra namque tnstitia mea est, et veslra -cori-
si aul epistolaris bievitas permitteret, aut tua San- solatio mea est. Quod non solum vobis dicO, filii
ctilas mehus facerequam egodirere nesciret.Omnes dulcissimi i49 , sed et omnibus qui eamdem
famen \os hacposlreraa supplicatione convenio, ut molesliam vobiscum ferunt pro absentia dilectoris
experlum semper dulcedinis vestiae amorem erga me sui dilectissimi. Scio quia sispeiaretis vos adhu?
lepeseeie non sinalis, quoniam ego, elsi corporali In hae vila aliquaiilo tempore mecum eon\er-
praesentia vobiscum esse nequeo, cordis tamen amore .„ saluros, magnae consolationis vobis esset. Quanto
vobiscum maneienunquam desislo. Memores etiam ergo majorem consolaiionem habere debenms,
esloie qua ralione semper Ecclesise Beccensi amicos si in futura vita nos in aeternum sinml victu-
acquiiere consuevi, et boc exemplo amicos vobis roset congratulaturos ^peramus? Consolamini igi-
undecunque atquirere feslinale, hospilahlalis bonum tur, filii mei, consolamini, et vos sulyicile voluntali
sectando,I)enignilaiem omnibus impendendo,el, ubi Dei, quimelius scitquid vobis expediat, quam \os
facullas opens defuerit, affabilis sermonis gratiam jpsi; quatenus aliquid major vobis retribuat Duis
poriigendo.Nee unqtiam salis voshabere amicoscre- pro hacpaiienlia,quam vobis provenire possei ex
datis, sed si\e divites, sive pauperes, oranes vobis mea prsesentia. Cerli eslote quia nulla locorum dl-
in amore fraieiniialis conglutinate, quatenus hoc et stantia, nnlla temporum diutunrilas dulcedinern
ad vesiiae Ecclesiae ulilitatem-profitere, et ad eorum amoris \estri, siculspero in Deo, a corde meo pofe-
quos dihgitis salulem valeat perlingere. De benedi-.. rit separare. Et illis qui meam in litleris suis se
taione tua, frater Willelme, comlti, el archiepiscopo sigmficaveiunt velle absolutionem, et ilhs qui, quam-
mandavi atque ut omnia dccenter fierent, rogavi. vis eamper lilleiasnon pelierunl,tamen eani volunt,
Litteris luis, quas per domnum Gislebertum, el dom- mandomeam coram Deo absolullonem eXbenedictio-
num Joffridum misisti, ideo non respondi, quia et jj) nem, et oro ut Deus omnipotens illos ab ominbus
istaeluteroe antea scriptaefuerunt, et •porlilor earuni peccalis absolvat, et in vitam aeternam benedieat.
mullum festina\it. Amen.
EPISTOLA XVII m. EPISTOLA XYIII iC0.
A^SELMI ADMOS.ACHOS BECCENSES. ANSELMI ADOOMITISSAM IDAM.
Hoiumlttleiis t espondenseos consolatur de sua ab- HoitaltiT comhissam ad sanclimomw perseveianiiam.
^emia; eosque absolvtl a peccalis, ut pelierant. AKSELMUS, servus servorumDei, \oealus archiepi-
AI\SELMUS \ocalus archiepiscopus, dulcissimis et scopus, reverendae et diligendae vifae nieiilo comiiis-
dileclionis iiliis suisjuvembus et adoIescenlibusBoC- saeID^:: sic in hac vita Deo servire, ul in fulura
censibus, qui ei suasliB in Angliam miserunt episto- mereatur cura Deo regnare.
VARLE LECTIONES.
l43'Suhjicite vos ms subj'acele vos 144Cum eodem ms collata 14BQui et suas ms qui ei suas 146Legi
interiora tnslegi : et srepe interiora 147Lacryniis meis fluentibus ms lacjymis flueiiubus us Sisnjfjca-
fctitns significastis d49Fiatrcs dulcisshni ms hlri dulcissiml lt0 Cum eodem ms collaia
PATROI.CLIX. 2
43 S. ANSELMI CANTUAR. ARCHIEP. OPP. PARSHL — EPJSTOLiE. U
Stio, elcertus sum (doniina milri in Deo chaiis- -A-ulpauci sinlquibus \ila tua debeal compaiari : et
sima, soror dileclissima, fiha dtilcissima)quia suiiclj cum te in numero paucornm csse cogroveris, adhuc
tua dileclio, qua me semper in corde tuo praesentem,, iime; quia adhuc dubium eril si inter paucos electos
quasi Patrem spirilualem, reverenter et deleclabi- fueris, donec le de illis paucis *ideas, de quoruni
liler amplecleris, incessanter desiderat ea quae dei eleclionenulla manet dubietas. Quienim d\\'u,paaci
meet erga me sunt cognoscerc; et ex mea parle: sunt electi, non ulique dixit, quam pauci: ul quan-
aliquid audne ant legere 151,quateiius milri seGjm- tumcuuque nobis videamurprofecisse, sempei judi-
dum \eraj charilatis regulam congaudeal aut com- cemus nos nondum nisi ad initium proficiendi per-
patialur. Cui tuse dilectioni 1M cor meum uliqnci venisse. Horior igilur et consulo filiae meae, quae se
siniul respondel affectu. Quouiara ergo et per episto- meo commisil consilio, ul bene \ivcndi studium,
Iam congruum non est "s narrare nunc quae de me quod olim incepil, nullatenus languescal; sed, quasi
facta sunl hoc anno, sive quahter cor meuni illa quotidie incipiat, per smgulos dies fcr\escat. Omni-
suslineat: et domnus Rainerius dilcctus amicus polens Deus ab ommbus peccalis te clemenler ah-
noster, cleiicus vesier muliaper se vidit, elplura, sohat, etlaenedicat in selernum; et quanlum nnhi
me narranle, didicil^ illumprecatus sum ul ea quse divina graiia concedil, meam semper habeas abso-
de me intcrius et exlenus cognovit, sicut qui ad hoc B lutionem et benedituonem. Amen.
iDsunise a \eslra revereutia missum fatetur, \iva 373 EPISTOLA XIX " 4.
voce vi\is vocihus nolificet. Et quoniam jam olim ANSELMI ADWLSTANUM WIRGONIENSEHEPISCOPUM.
ccrtissimee\peitus sum, lilia in Deo mihl dilectis- Pelil consthum conlra Londontensem episcopum, qui
sima, monila mea cor luum delectabiliter suscipere, inliasuam dicecesimdedicaie tolebat ecclesiusvtl-
larum atchiepiscopi Canluanensis.
alque animam tuam curse mese penitus te commi-
sisse mertriiri,aliquid neeesse est, quod ad exhorta- ANSDLMUS, senus senorum Chrisli, vocatusar-
lionem luam pertineat, subjungere. Amica charis- chicpiscopus, thleclo el reverendo episcopo Wigor-
sima in Deo. Dominus dicil: Multi sunt vocaii; pauci iiiensi "• WLSTINO(S), sic in arrepto -sanclilaiis
teia elecli (MaUh. xx, 16).Nunquam ergo secura sis proposilo perseverare, ul mcreatur in seterna beati-
le inler electos co.nputari debere, donee ita vivas, tudine sine fine regnare.
VXRIM LECTIONES.
-" El egeie tns aut lsl Cui dilectioni tus cui tuse dileclioni us Non esset tns non est
iegere
** Cum piiefato ms collata iu Gomiensi tns
Wigorniensi
JOANNISPICARDI NOTJl.
»(S) Vvlslano. Non paium dissentanee legiiur id C liim marmoribus ita infixisse ut nec a Lanfranco,
iiommis, ahquaiido Vnlstanus, ahas Wolstanus et nec aho quocunque nisi solo Yulslano evelli posset?
Ulstanus; sed creberrirae Vulslanus ut hicelin ms. Ista omnia anliquitatis dehna cognoscere salus est
labulis Wigoinensium episcoporum noslrse bibho- adolescenluhs. > El posl pauca, lectotem monens uit:
tliecae, ita. Aldiedus Vtgotniensts episcopusecclesiam i Nec anuquissimas istaspatna? tnse histonas pio -
m civtlat.Glavointaafundamenitsconsliuxit, el in ho- sus rejicias, quoniam in illis ialsa niuacula produn-
«01etunposlolouim pi inctpis Peli i mdificavil, el poslea tur. i
tecjis licenlia, Vulslanum Vtgoimensemmonachum a O hominem emnnclse naiis et ljncei visns, qm
se oidinatum abbatem consitlmt. Ibidem 1062 s«n- piobe no\enX purpuram ju\ta purpuram d judicaie,
ctus Vvlslanus fil episcopus ab Aldiedo, ptmdtclo f.ilsaque miiacula a \eris secernere ! Utinam elado-
Hunc Ebotacenst atchtepiscopo, Sligando CanManensi lescenlulis, quoiiim saluti meiuit, expl.tnasset dis-
tnlerdiclo. Ilnjus S. Vulslam gesla habentut. Cujus tnmen fahsOium el germanoium muaciiloruni, ne
festum est xiv Kalend. Febr. Tantum ille. Plura pro sole ampleclerentur nubera! Quid enira \ehi,
vero Willelmus Malmesber. lib. iv De<geslisAnglo- pioiileor me non tenere, msi pei ialsa nuracula,
iiim pontifitum, obileique lib. ui in Eboracensihus signifieei ea, quse ante \etbis ejusdem desciipsnnus;
archiepiscppis; J8.ogerus Honedenus Annalium prioii in quihus si quidpiam falsitaus deliiesrat, solus ipse
parie ad annum 1002 singulana quaeque commemo- detexil : Sl enira horum optimus judex planeque
lat et salis prohxe; et 109S senaius Bra\onius Vi- quod dici solet, vpa/tia. ~)iyo;anponaltii fetiiptuta
gorniensis monachus concinnavit epitome gestoium sancla (quam ilh cseleiisqtie Cahiiiitanis aut Pio-
cjus, apud Surium Xom.I, Polydor. Vergil. Hislor. p leslanlibus, non lainen nobis sulhcere exploiaium
Anglic. hb. viu, ix, x passim et honorriice sanctis- est) nilnl lameii fuci aul mendatn arguelur. Nam,
simi anlislilis meminit, nec non Matihaaus Pans ul a sanctissimo Dunstano exoidi.unur, neminem
lusloriae majoris anno 1088et 1095, ubi piolixioiem fugit, sicut ad decipiendospuuios parenies seipeniis
texuit narralionem vilae et morum ejusdem. Thomas organo et mahlia usus est diabolus, ua ad dehnien-
Walsinghanius, etsi de eo narraiil paucula, dicitur dos quoilibet, poussiniuinqtie \uos sanclitaiis el
tamen dehna el prsesligia' in histoihs rehqnlsse, pudieiliae studiosos assumeie (ailax miiheris spe-
non meo, sed Malihsei Parken pseudoarchiepiscopi cirum. Jam veio si conuauoium conlraiia sunf
Caniuaiiensis , et Anglo - Calvmiani judicio; qui consequenlia, ut sunt, rquis ibit infitias, cuni Abra-
Waisiiigliamo conjungu Matlhseum Paridem in piae- ham bonos angelos \iiilem habenies speciem, exce*
latione ad Histonas Walsinghami, sua cura el opera penl hospixio, laverit, allot-utus sil (Gen. x\»i);
Londini editas anno 1574. El ne adversario me au- Lol quoque m hospilium suum compuleiil (Gen.\),
dacius imponere quis existimel, legat ipsissima ejus iino Jacob sil cum angelo lucialus (Gen. xxxn), plu-
ad hanc sentenliam. < Quis hodie, mqujt, putal\el nmaque aha sacus hileus mandata homine» cum
DunsXanumarChiepiscopum, diabolumoperi lilius in- lionis-angehs \iiilcm osienianiibiis speciem cgeianl,
sidianiem naso suspensum lenuisse, \el Vulstanum noiujsoiuisse D. Dun*lamini compresso na&odelineie
Wigorniensem, juxta D. Eduardi sepulcrum, haeu- \icUiin, \incuimque diaboltim, si Jacob daium sit
& LIB. II!, EPIST. XK. 46
Sanc.'itas el sapieutia vesli a, qu<e m diuttirna A tije \illamaHt ecclesi.m qu.T-ojusdcmarchnpiscopi
setate per Dei graliam in \obis multum creveiunl, proprii juns essent qui Iquid de eadem \illavel
et certixudo Dileclionis vestrae, quam erga me indu- eeclesia perlinerel ad episcopale officium, sive dedi-
b.tantcr cognovi, hortanlurme ut innegoliisnostris catio, sive aliquid aliud. Adhuc vivunl innumerabi-
(cum res eugil) ad vestroe reverenliaerecurram con- les homines (6) qui videruntanlecessoremmeum,
sihum. Quapropler dequadam cahimnia, quam qui- \enerabilis memoriae Lanfiancum archiepiscopuni
dam coepiscopus nosler, Londinensis scilicel, contra dedicare ecclesias villarura siiarum ijilra diceceses
aniiquam consueludinem tpiam Eeclesia nostra libe- ahorum episcoporum, ijisis scienlibus sine calumnia.
leet quieie possedit in praeleriiis et antiquis tem- Quod eliam sanclus Dunslanus, et alii prsedecesso-
poribos usque ad prsesens tempus, ingerit mihi, res mei Jecisse probanlur, ipsis ecclesiis, quas dedi-
\estrum -quaeio consilium. Quippe, leslante omni caverunl, adhuc slanlilms. Hanc digniiaiem etpo-
genere hominum tjui sunl in CanluaTiensi dioecesi, -leslalein tandiu inconcusse ab Ecclesia Canluariensi
et in ahis episcopatibus, qui sunt circa eamdem possessam conatur hoc nostro lempore praedicluB
dicecesim, semper archiepiscopus Cantuariae hanc episcopus, suffragancus scilicet, aichiepiscopo el
habuit poxesiatem el consuetudinem, ul inlra eirjus- primali suo, filius matri suae 1S6 auferre, et annilii-
cunque eplscopi dioecesim Jiaberel Ecclesia Caniua- laie. Qiiamobrem in hac re vestrum pelo consilium
YARLE LECTIONES.
i56Mairis suoe»is maiii suse
JOANNIS PICARDi KOJJC.
nrclissime bonum aiigelum consti ingere. Ad Vtilsta B poderem reinduens sacerdotio ab Eduardo collato
num feslino, cujuspuEclarum facmus, etsi meo nec jiolirelur. Ecce iiiiiusque rei summanum; judieet
praecofflo nec patiociuio indigeat, saltem illatam Jector quid insit delini. Liberet quidem manifestius
bre\iter relorquebo caltimniam, a qtia inferenda ostendere deliria rilius scriptoiis sic delirantis, ut
tion potui sactilegam liseielico inamira prohibere. coetera quaclibet prscclare gesta exislimel deliria;
In hoc igitur divmo cceleslique opere quid depre- verum minime hcet. Nam extra chorum saltanduni
hendi aul dehrii aulpra.'siign, foism quod marmoi forei. Prselerquam quod iJem illie pleraque aha
coJem pene lempore et mojle el durum fuerit. Al enarrel somnia (ut vocaf) ad quse explicanda et
quis, nisi divmarum liitiiaium expers, non| \ideal plunbus paginis et vigihis opus fueiii. Quoiriaui
csse sacris historiis similhmum ? E\odi ix enunieran- antem Dunstani supeiius et hic inciditctim Vulstano
lur ahquot plagae, quibu? ullionum Deus percussil menlio, \isum est operaj pielium, aut potius ne-
jEgvptum; us lamen Gessen ^Egypii regio fuit im- cesse bre\iter hsec distulere Porro cum Anselmns
inunis. IV Reg. \i, idem feuum eodem pene tempo- jam arcliicpiscopus factus scnpserit ad Yulslanttm.
TISmomenlo fuit gi a\e nl caderex rn fnudum aqua:-, ciassissimus error, qui in ej«s Vitam SuriHom. I
leve, ul enaians survim ascenderel. Daniel m, inseitim irrepsit, faeile deprehendilur, deprehen-
idem igms,eodem leinpoie, el NaburIndonosoiis 101- susque faoilius polest emendari, scilicet quod obiect
lores incendit, el sancfos pneios m lormcem eon- anno 1067 reclamaniibus Tlioma Walsinghaino in
jeclos letissime qmdeni altigit, 11110 velut ros ma- Hypodigmale Netislrise, Matth. Paris, Florenlio,
luiintis hnitfr perfudif. Ljusdem mans aqtiam et Wigoinieusis Chron. pag. 462 (q-manlea pag. 421
bl bilem Clnisto, et Petro inslabilem narial Matih. g aniphiis de eo scilbu) et Rogero Honedeno, iiemiie.
xiv. Qmd ergo his sanclae Scriplurce locis obsiat, morluum esseanno 1095. Quod cene necessamim
mainioi sepulci de et niolhliem simul et dunliem est, cuiii alibt osienderimus Anselmum sub (ine.n
piaebuisse molliliem, cum liiuus poiilificius defmis anni 1093 consecratum fuisse arclriepis,8opum. Quo*
e»i, duiiuem,9 cum aliquis puetei Vulstanum lenia- quidem aigumento hcet careremus, lainen aha plo-
\u melieie Has \ero lefulatitinculas ul lector fa- raque in Anglorura liistonas relata coaiguerent non.
ciliusaccipiat, hrevi utriusque causam dico : Beaius esse hunc defuncli Vulslani annum. Ei-ex his quv
D.iiislamis afiquaudo quidpiam ailificiosi opeus dem peispicuum esl quando has ad Vulstanuin iu-
cudeiis, \idil ex impio\iso diaboluin puellaii specie; teias Anselnms dederit, nempe anno 1094, cum su-
qui el mttliebii nsu el procacibus \eibis adoisus est perius oslenderimus Anselmuni unctum fuisse suh
Virum. Dei. Peiulanlior aulem sermo hostem indi- finem anni 1093, Yulstanum expirasse in uiiiio
cavit. Quamobrem de lepente iguitis forcipibus na- 1095.
sum enspanlem cachinnos lam forfiler cornpuit (C) Qui videiunl antecessoiem meum veneraoths
Dunstanus ul horrihilem ejnlalum doloiis iiifhcii memorim Lanfiancum. Anselmus quidem generatim
testem diabolus darel. At si Parkero videilui ld dixil et asseruix, ex rumore populari, exercuisse
operis ridiciilum propter novitalem, salfeni peisi- Laufrancum in \ilhs Caiiluariensis Ecclesiae, quid-
mile mulia canifie veneiandam quamdam concIlia\it quid ad munia pontificia pertinei, Lanfrancus vero
mereniiani. Jllud ipsum de Appelle faliro feirano in episto-'a ad Sligatidum Wiuloniae anlistitem jiaulo
Nitriensisque ereroi n cola leferunl Hislor. Lausiaca subuliiis rem hanc disserere videtur, inquiensj Cle-
Palladii, tap.60; Tnpar hh. \ui, cap. 1, elSozom. llci \illarum nostrarum, qui m \estra dioecesi exi-
lib. \i, cap. 2S ; D. Vulslanus anno 1078 adfuit D stunt, quesli sunt nobis quod veslri arehidiaeoni re-
synodo Londini habitae.in quaYVillehno rege agente, perfis occasionibus pecunias exquisierunt, et a
et Lanfranco j'uhenleob imperitiam (etsi ahler se- quibusdam j'am accepeiunt. Meminisse debel frater-
na-us Biavonius, Malmesber. et MaXlh. Paris nilas-veslia quia contra morem antecessorum no-
hwjnanlui) coacuisesl insignja episcopalia deponeie. strorum aiqiie-vestrorum nobis concessiinus, eisqoa
Ll ie\era deposuit dicens., Honoie et oneie me in- iuipeiaViiiius quatenus ad synodos veslias irenl, el
ihgnum profileor; veruin a quo accepi, eidem leddo. ea, quse ad Chrisiianse rehgionis notitiam prodesse
Yiv eafatus eial cum se vcstlmenla poiitihcia exuii, possunt, sine interpellalione^el discussionealiqua A
ei :•(! D. Eduaidi morrimentiim profeeius, lam alte vobis audirem, si quse in ipsis culpae rnvenirentur,
pidum in lapidem infixil, ul nullius \i potuerit ex- suspensa inlerim vindicta ad noslrum examen sei-
tiahi nisl ejus qui lixissel. Hoc miiaculo et re\ et varentur, et nobis vel in miserando, vel m nlci-
Lanfianciis leirili jusserunl ul lesuiiiem htint n, et scendo obnoxri tenerentur. Mandamus itaque volns
47 S. ANSELMICANTUAR. ARCHIEP. OPP. PARS III. — EPISTOLJE. 48
clauxilium, quatenus ut fidells filius, malri \eslise ™conventu populi auxilium poslulare volunt ad eccle-
contra filiurn, non dicam infidelem, sed-volenlem sise suse cdnslruclionem, nullalenus prohiheantur.
eam exhaeredare, subveniatis, et si quidscilisquod Valele.
ad defensionem nostram valeat m, litleris veslris EPISTOLAXXI 160.
nobis studiose inlimetis. Valete. ANSELMI AD WILLELMUM ABBATEM ET AD MONACHOS
EPISTOLA XX lbs. BECCI.
A^SELMI ADOSBERNUM EXONIENSEM EPISCOPUM. Qui valeal, ex ote nuntioi um accipiendum esse*
Dominis et fratribus charissimis, domno abbati
Ut Exonienses cleiici non sinl monachis graves, eosque
stnal eptscopus dtvina campanarum sono disltn- WILLELMO,et servis Dei Becci commaneniiljus,
yueie. fraler ANSELMUS, vocatus archiepiscopus, deduci in
AMSELMUS Dei dispositionevocatus archiepiscopus via Dei, el ingredi in veritate ejus.
Cantuanensis, reverendo episcopo Exoniensi Osber- Scio, dileclissimi mei, quia semper quae erga me
-/
IIO,.salulem. sunt, desideratis cognoscere; nec .puto esse in hac
Episcopalem decet dignitatem quoscunque potest, vita, qui iriihi fidelius compaliantur aul congau-
ad seniiium Dei invitare, el volenles Deo seivire, deant. Sed quoniara per domnum Willelmumfia-
quibus valel, consulendo et adjuvando confortare. B tiemnostrum, et per Ansfridum i6i servienlem no-
Hac igilur fiducia reverentiam veslram obsecro, ui strum plenius polcslis discere quid mihi sil, quam
monachos de monaslerio, quod vulgo dicitur de Ba- per brevem epislolam, etpulo quiajam magua e\
tailla, in vestra civitale morantes, propter Deum, et parte audistis per dornnurn Farmannum, et ahos
yropter nostrum, si quid ad hoc valere potest, amo- qui nuperame ad \os \eneiunt, exislimo non optis
lem palerna et ejiiscopali pietate adjuvelis, et ab esse in praesenli ei>istolamlongius de hac re perdu-
omnibus adversarris, pro possibihlate vestra (sicut cere. Dx autem piome dilecto dilectore vestro, in
\cs decet) defendatis, qualenus si quid boni Deus majoii quam unquam habui necessitate, ulputo,
per Hlos operari dignabilur, cum illis a Deo relribu- orelis, spero quia precibus non indigetis. Ad quo l
uonem recipiatis. Audivi enim quod quidam de clc- mihi suflicere videtur, utscialistpiiammisindigeo.
licis vestris fecerunl ilhs quaedam quae (ieri non Dultissiraos friios, ante lempus ablactalos i(meos
opoTluit. Dnde precor ut prsedictis monachicis eam adolescentes dico) qui piopter selalis teiieiiiuJiuem
jubealis fieri satisfaclionem , ul deinceps jusle con- et naluralem mobilitalem, saepe sui memoi ia affe-
queri non possint de clericorum veslioium indiscre- ctuose mo\ent cor meum, rilos specialiter moneo,
tione. Eosdem quoque clericos fralerna eliaritate et precor, el obsecro ut in lota vila sua niei, et dile-
paterna fiducia precando moneo, qualenus sic se G ctionis quam erga 16ase m me expeiti sunt, memo-
liaueanl erga eosdem fralres ut lpsa charltalis exhi- les, nulla unquam peiversilale conlnstenl cor
bitione et benigna [familiaritale probenl sibi placere meum ; et sciant pro certo quia, si secundum desi-
profeclum illorum et studium ad serviendum Deo. deiium meum, et secundum admomtionesi 63quas
Quod aulem prohibetis eos pulsare signa sua secun- amepeiceperunt, \ixerint, in quahbel inbulaiione
dum ordinem suum, nusquam recle solet fieri, nisi mullum coiibolabunlur animam meam; et si -alilei
ubi monachi in malreit 9 ecelesia civitatis deser- feceiint, nimis petcaLunt, coniiisxando eam. Spero
viunt. Dbi enim canonici in majori ecclesia ad ser- enun, adju\anle Deo, quia iion me latebix \ilaeo-
viendum Deo sunt consliluti, unusquisque ordo, rum, quomam semper sollicltus ero inquirere cou-
canoniconim scilicet et monachorum, secundum \ersalionem iMorum. Omnipotens Deus sic vos de-
opportunilatera servilii sibi injuncli tardant vel ducat ut ad conspeclum gloiise suaeperducat.
festinant signa pulsare, alisque omni recta prohibi- 374 EPISTOLA XXII « 4.
tione. Quapropler ralione ipsa commoniti, eos signa ANSELMl ADBOSONEM.
sua secundum ordinem suum pulsare deinceps pro- Non esse pigrkim vettendum quod ad ipsum Itlleras
hibere ne velitis. Hoc quoque pelunt ipsi fralres, et non dedetit.
ego cum illis el pro illis, ut si quando in ahquo " ANSELMUS archiepiscopus \ocalus, dilectissimo
VARLE LECTIONES.
187Ad nostramTaleat ms ad aefensionem noslram valeat 15SCum eodemms collata iSSMonaclriin
l60Cum eodem ms collata 16i Dominum Willelmum et per Auslridiiin
majori ms Monachi in matre 162Quem erga ms quam erga "» Admo-
tns Domnum Willelmum fralrem noslrum per Ansfndum
xutionem quas ms admonixiones quas 164Cum eodem ms collata
JOANNIS PICARDI NOT.E.
ufmale accepla sine dilatione reddi jubeatis, et mi- vel in moribus, vel in sui ordinis scientia sint, pa-
nistris veslris, ne uiterius id prsesumant, servandse storali auctoritate vesligare debemus Chrisma tan-
charitatis studio proiiibeaXis. Nos vero presbytens tum a vobis accipianXet ea, qua?anliquitus instiXuia
noslris, qui exira Canliam constituli sunl, omnino suiil, pro chrismalis aecejiiione ])eisoI\ani. Sicui
prsecipimus nead veslram vel alicujus episcopi syno- namque ea quaeanliquifus usque ad noslra tempora
dum amplius cant, nec vobis, nec aliquibus mini- aiilecessoreb noslri habueinni, solerli \igilaiilia cti-
stris vestris pro qualibet culpa respondeant. T^is pifflus ilhbala servare, ita alns dehifa (quod absill)
«niin cum ad villas nostras >eniemus, quales ipsi ahqua Usurpalione denegare nolumus. »
49 LIB. III, CPIST. XXII. 15©-
fralii etfilio Bosoni (7J, Dei et suam benedicxioneni. A et opporlunitatem mihi ^dare dignabitur, ut Xuaedi-
Miiari potest homo forsitan, eirjus conseienti lin lectionis nihil liceat frui praesentia, scilo quia', lioc
sic novi ul nullum hominem siipi a me diligat, ct ut fiat, curabo Iibenlissime;*t si non sempei\ \el
qnem tantum diligo, *it nesciam quem plusdiligam, tantura quanlura permiltetralio. Quldquid vero fiat,
cur tanlo tempore alisens eum doleniem -de mea ab- sfcrva dileclionem meam, charissime, quiaego luam
senlia, aliqua perlitleras visilalione non sura con- servare desidero. Saluta-dulussimum filium meum
solatus. Sed cerlus eslo quia non negligenxia nec fiatremtuum 166Rainaldum. Conforta quoscunque
oblivione Xuifactura est. Sicut enim eerlussum quia potes defratribus luisssepe, et maxime adolescenles
tu semper velles esse mecum, ita ne duhiles qtiia et novitios. Omnipotens Deus le semper ab omni
ego semper vellem esse lecum. Si au'em Deuspaccm malo cuslodi.at.
VARIJE LECTIONES.
16tEiIium fralrem tuum ttis filium meum fialrem luum
JOANNIS PICARDI NOT^E.
(7) Bosoni. De hoc Bosone dicam quse offendi, B precatione, dimisit piiorem. Cnmque abbas Willel-
licel brevius, ut fugiam jileraque a suo biographo mus Ionga segritudme confeclus tam morti pioxirous
memorata nuilius aul perexigui fructus momenii, ut \ideretur, duo Beccenses monachi accesserunl ad
quse leciori molestas crearent moras. Sane-quam legem Henricura, qui tunc Becci el circa Reccnm
dignus sit Boso longiori laiiorique memoria, indicat piopter incursiones quorumdam, qui contra etnn
muiuiis, efplusquam phyladeus amor, quo Ansel- iebellaveiant, morabatur, dicentes quia Bciso, sl
mus illuro, et llle Anselmum redamaret. Quod etsi snccederet abbati Willelmo, (sicul convefflus qnae-
e\ ejus j.on agnosceremus litleris, saliem honorifi- Tebai) hominmm, vel fidelitatis sacramenlum nullo
cum ejus elogium, quod exstat apud Gemmet. lib. modo sibi faceret, ideoque ahum, qnem norojnabaiit
\in lnsl. Ducura Noilhman. cap. 24, etiam oaeco et laudahant, pro eo subsliluere deberet. Hoc age-
Indicaret. Rem igiitir sui biographi ordiamur veibis: banl quia priorem nolebanl habere abbalem. Yeitim
In diebus Willelmi regis, qui Anglos armis perdo- cur illi inlensi eranl, nestimus. His auduis rex ni-
muii, in pago Rothoinagensi, ftindo, vulgo Monli- mium efferatus est animo, el tunc quidem iram dis-
vijieis au payi de Caux, monasterii villaiis, Doso simulavit. Hli autem -callide agenies, ignoranle con-
parenuhus Haimerico el Lezelina genitus est, eo- ^\entii contra regulam B. Benetjicli sine eqrura con-
rumque cura sit bonis ailibus pietafequ&inibulus sensu volehant superponere sibi, cum hoc esse
ut in mediis flucllbus mundi nihil prorsus immun- consiat contra decieia Patrum, qui dixerunt, ut
dum coniia\etif, et ne contraheret ad Bcccum sese nemo invitus ordinelur, sed coinentus Ecclesiae
contulix, mansilque ea pofissimum de causa, quam debetsibi secundum limorem Dei pastoiem ehgere.
exponit Eadmerus lib i Vila D. Anselmi, cap. ul- C Sed hsec callidilas malignanlmm, hcet ahqiiantum
lim , quamque lne et iterum In Chionic. Beccensi conventum conlurba\ent, lamen quod mohebatur
enodatam minime repefemus; preteieunles quoque efflcere non vabiit. DeiunclonamqueabbateWillelmo
et illud quod de eo simul Anselnri elogia hinc trans- XoXusconvenlus elegit Bosonein. Omnes episcopi el
fusunijesl, prosecuturi Chronic. Beccens. paralipo- abbales, cleruset populus, \icini ei remotiores, qui
mena qusesic incipiunt : « Inler haec obeunle lial- eum noverant, hanc eleciionem laudabant, eumque
drico priore, j"ubente Willelmo abbate successit ei summo honore dignum aflirmabant. Ttaque con\en-
in pnoratu. Erat ^nim honorabilis vitse et mullae lus, ut eis asseniiielui, obmxe rogabat. llle suse
prudentiae, hiinrihtale conspicuus, spniiu consihi infirmilalis multas opponebal causas. llh in leiram
pro\idus , forliludine fiimus, consoiabatur desola- prostrali deprecabanlur; rile loto conamine negando
los, omnibusomnia factus. In quanlum poleratuni- reluclabatui. Perlala est res ad regem, aiille recor-
cuique subveniebat, henignus ei-at in exhoilando, datus quod de hominio a duolius monachis auditrn.
roodesltis in conlpiendo, paupenbus dapsihs, hospi- sicul supra retuhmus; erat enim inde nimis lralus.
libus affabilis, fidelirmus, spe in Deo cerlus, tha- Interea Gaufndus Rothomagensis arclneniscopi s
ritate difiusus, cum non haberel quod tribueret, vir prudens et honorandus, et Joannes Lexoviensis
monebat spem in Deo ponendam, asserebat in pro- episcopus, qui ad curiam regis \enerant; qtu tunc
ximo subventionem Dei affore, nondum finem mundi obsidebat Bridoum Gaslrum, ,quod contra eum le
\enisse. Taha jocando dicebat, sed corde Deum nebant homines conritis Mellenti, \eneruut Beccum,
supphciter rogabat, qui persaepe illi secundum fidem et locuii sunt cum fraliibus de" eligendo abbale.
suam subvemebat. Sapienliam, consilium, alque _" Tunc in lerram omnes piosfcali, (nam in capilulo
honitalera animi «jtis non solum subjecli, sed etiam sedebanl) rogabant pnorem, ul sa^pediciseelectioiii
principes Xerrae,episcopi et abbales, simulque reli- assensum praeberet el arclriepiscopiiin, ut illum prae-
giosi et »secula*es, multi comperientes, quasi Ihe- cipiendo cogeret. Arclnepiscopus adroirans frairum
saurum preliosum, ac \elut divinum oraculum unanunitatem, lauda\il eoium rehgiosam volunta-
admlrabaniur. Tanla ei inetat Dei gratia, et slc spi- lem, elerga prioiem suum lanlum amorem. Deinde
litus consriri in eo vigehat ut ad se venienlibus conveisus ad illum, monuil, logavii, ad poslremum
causa eonsilii subtililer el suffieienter ad inquisila prsccepit per obedentiam ul acqniesceiel voluntati
respondebal. Per idem lempus manda\ii rex Hen- Iralrum; el conlra ille asserebat hoc se non posse
ncus Willelmo ahbati ut priorem Becci Bosonem lacere propler magnam corpons sui debiluatem, et
daret tomiti Theobaldo nepoti suo ad faciendura aha quaedam grasia quasi peccata opponebat, quibus
abbatem In lerra sua. Quod ulrum amore an cordis ad hoc Indignum se e»se dicebat. Esne monachus?
rancore sine agrorum immissione^ rex peiierit, ut Respondil\elle esse. Tunc arthiepiscopus : Revera,
inde Boso pellerefur de regione, incertum habemus. inquit, si vighiti honrines occidisses, non te dimu-
Audiens hoc abbas, conlnstalus est_non modice, teiem; quandoquldem lanlum ac talem erga levi-
misiique ad regem, mandans et mullum deprecans, deo atTeclum.JSunquam, ait, hominem occidi. Tunc
ut Ecclesiae et sibi parcerct, atque a lali jussione compulsus est apenre quod latebat, et acclpiens
animum revocaret, pnoremque sibi non lolleret, arclnepiscopum cumepiscopis seoisum, dixit papani
Jam eniin abbas, senio et infirmiXaie confeclus, \i- sibi interdixisse ne uiiquam laicae personse homi-
ribus corporis desliluebalur, Pacalus rex hac de- nium facerex, et ideo istam ouedienliain non aude-
M S. AVSELMI CANTflAB. AnrJIICP. OPP. PARS III. - EPISTOLJ!. t2
EPISTOLA XXIII. A ilio commanenlihus, fraterANSFLMUs vocafus archie-
A^SELMIAD RODULrUM ABBATEM ET EJUSMO>\ACHOS. piscopus : ad alliora virtutum, et monaclrici propo-
Monachus, qui ab episcopo interdicto ordmalus fue- sifi semper proficeie, et nunquam deficere.
ral, peipeluo intetdtclo subjtcilur. Et quod ts qui De fratre illo quem dicitis esse ordinalum a quo-
tnuiieri quwsivtl heibas quibus vuum suum intei-
ficeiet, st illis tnterfeclus esl, nunquam debeat or- dun episcopo, quia nobis eslinterdictus, hoc le-
dinai i. spondeo, quia si ordinalus esl ab episcopo de Walis,
Dominis et fralribus charissimis, re\erendo ab- qui vocatur Herewardus, nec illis ordinibus, qnos
Lati Sagiensi, RODULFO (8), elaliis servis Dei, sub ab illcraccenit, noslra concessione aliquando utelur,
JOANNIS PlCARDt NOT,E.
bat suscipeie, ne cogorelnr, atit prohibilionis apo- Moiibus ornatus pasloi fuil Mc lumulalus
siohcae lian^gressoi exislere, aut lcgem oflen- Jngenio elarus, sobtius alque pius.
iJeie. Aiclnepiscopiis, cum audisset, sapienler tuht; Exstiiu el mitts, pi udens, ad instta foitis.
Lexoviensis vero episcopus graviter accepit quia Nam, donec vixit, multa flagella tulit,
pnorBecci dedignabatur facerequod ipsi et omnes Constlio pollens, mullis fuit ipse levamen,
prrelali Northmanniaefaciebanl anliquo more paliiae. Solamen misei ts, subsidiumque piis
Archiepiscopns praetcrea Beccenses juvabatquanlum Abbas bis sents hic quailus prwfuil anms
poteial apud regem, loquenscum ipsis ei pio ipsis, B CmnobiiBecci fotma decusque giegis.
et sine ipsis Quadam die ciim de hac re loqnereiui Mundi contemptoi, vercevirtutis amator
cum rege, dixit ei rex : Nec mihi laciel homuiium, Christo devolum prwbuil obsequium.
nec vobis professionein. At vero paulo po^-tinitior Annos tiansieial Paler htc jam sepluaginla
facliis rex duobus Beccensibus foile oceiinentibiis Cum morlem subiit, qui ctnis hic modo fit.
consuluit ut genetah quapiam olilestalione id nego- Dum sol octaium sub Cancro tendit ad ottum
tii Deo commendarent. Nec frustra, rex etenim Tnstibus hunc nobis ulltma sois tapuh
postea Jussit priorem \eniie Rothomagum, ubiei rc- 01 tiis Bapttslw cohlur, dum deficil isle,
gimen solo verbo dedil: roga\il praeleiea pio duo- Boso \uti dtctus: ciu Deus eslo vius!
bus roonachis, quos eleciioni ejus fuisse contrarios
diximus, ne ilhs obessef, quod contia eiim sensis- Morluus autera Boso reliquit snse doctrinse hseiedem
sent. Non erat apud llhim gra\is laboi judulgeie de- epistolam ad quempiam medicum , de monachorum
linquenti. Aicliiepiscopus \idens Tegem tani lihere piofessioneblaterantem, ut liquex exipsius epislo-
quod petebatur fecisse, sicut ptomiseral, \oluitho- lae texlu, quam in ms. Beccensi reperlam , ne ab
noiabihtei facere quod de hac re ad se perlinebai. edaci ederelur tempore. huc transtuh his exordien-
Venit ergo ad fesuvilatem Peniecosts, et ad lei- lein verbi», Boso, etc.
liam, quando cantor inccepii Veui, Cieator Sjtntus, (8) Rodulfo. Radulfum habent universi codices
ingressus chorum archiepiMJopuseum honore mis>t impressi, dtiaeque nomentlaturae archiepiscopoium
lllum in sedero abbalis Dennle in ottavis Penteco- Canuianensium ms. innostia bibliotheca, -quorurn
stes jussus perrexii ad lienediciioiieni. Verumtimui P tina Radulfum connumeians, prseter nomen haec ha-
anle missam locutus tum arcluepiscopo, logavitne ^ bet amplius. tAnnoDomini ablncaTnalionel689Bo-
se cogeret ad piofessionem quam nullo morlo faceie bi rius ptimus jnoua»lerii Sagiensis abbas, vir bonus
vellet, quia, si facerel, magnum scandahun in mona- ei simplex, mensejanuano in lecttim cecidit, et per-
sleno generarel. Ad hsec aichiepiscopu»^ Sme, ait, ce^ tis Dominicis sacramenlis XIII Kalend. Febr. de
bene ent. Ctimque teinpus inissse . dvcnisfcet,oblauis saiculo migra\ii. Cui Radulfus Scisftedi de Scurus
est ad benedicendum. Tunc ai-ch episcopus sians fiiius, ejusdem cwiobii monachus in regimme suc-
sacns alianbus, interrogabat eumjuxla moiem, do- te»sit. llie lutens admodum fuit imhulus, eloquens,
nec ad illud ventura est, ut diceiei: Vis ohediens eijutundus , ideoque amabilis omnibus. In juveu-
esse huic Ecclesiae et mihi, et suecessoiibus meis? ~ lu*e de illustri famil a monachileni ad comersauo-
At ille : \olo. Tunc ccepermit ahqui de circum slan- neiii \enil, et decem annisinmonaslerio per dher-
ubiis clencis urgere ut diceret : profueor. At lile sorum giadus ofhciorum humihtermiiiistravit. Cn-
itprum dixit: Volo. Alque cum inslaien(, ut piofi- detimo tandem anno abbatiaecuiaffl, juliente eteon-
icor respondeiet, chxit lertio; Volo et ex coide SHcranle Girardo Sagiensi praesule suscepit, et sex-
\olo. Tunc Joannes sanctae Romanse Ecclesise lega- dccim annis inler ssevos Lellorura luihines stienue
Uis, qui ibi forte adeial, non auditis, mqiiU, quod re\it, Deique fretus auxiho pro lempoiis opporXu-

dicit Quid amplius vtilns? Sicque archiepiscopus miate res ecdesiae diligenter auxit, et demde Ro-
Lenedixit eura. Altera die abbas reversus est Bec- berii Belesinensis saivitia nimis imminente m An-
cum.Conventusveio-satrisvesiibusindutus ordina(a gham confugil. Quein rex Hemicus honorifice seciim
processioneexhil obviara vemenli. At ille occurrit " detinuit, et post Gondulfum pioesulem Rofensi epi-
humriuer nudis Iicet lnfirmu», etsusceptus esl cum scopio prsefecit. Inde post aliqnot annos promolus,
gaudio. J Tanium Chronic, Beccense quaedam aha venerabih Anselnio aichipraesuh succesSil, etiiovem
Laliniosiori eonte\ens oralione, inlet' qu.c illnd anms Dorobeinwe nieliopo'i prafuit. Hic Radulfus
prsetenre rehgio \idebatui, nempe quod cum allqms tempoie papae Pasthahsad legero in Neustnam \e-
nuiiuasset minime expleri qusejussissel, respondit: mX,etinde Roniam, licetjam luinoie pedum mfir-
Swpe mandala Dei piwlenmus, et susitnet, quui\to roarelur piohcisci ccepit. Audiiis de occasu papai
magts nospati debemus, si noslia conlemnantui jussa? lumorihus, legalos Roinain destina\ii. Ipse veio
Tandein post djulurnos pedum, eapilis, visceiu uque Rofhomagum remea\il et feie Inbus amiis in Nonh-
dolores, caecitatem aliquot annis spquatiiimtei tole- mannla deguit. Ibi quondain dum moiaielur , m
latam, acerbissimos momenlaneosque cruciatus ex (ranslatione sancli Benedicli fiinta nrissa, dum exue-
paralyseos accessione, \enit ad jnorlis Iimeii, ubi retur vesximenlis, acuta passione subito percussus
proemunifus ecclesiasticorum sacramenlDrum robore, obmutuif, el post ahquotd es loqui coep't, sed non
Jratrjbus ajtemgiim pceinleniiales concinnenlibiis plene. Duobus annis paralysi jegtotavil, et vehicnlo
psalmos ad illam civilatera, iu cujus plateis, juxta delatus ad sedera suam iiuer suoium maiius detu-
Tobiae va(icinium, alleluia cantalur (Tob. xui, 22), Jboil. Anno ab Incarnaiione Do"mniH125 , RaduHus
mlgraVii die festo D. Joannis Baptislae, anno Chnsti archiepiscopus, \iu Kalend. Novemb., Gaiiiuai s
iffii, suae .etaiisLxxi, regiminis \u et xxn dierum. obiit,i3ui Guiilehnus Cuibulen»is canonic. regul.u.
fidaver autem in laev.un Hcrluini humalum esi In posialnjuot annos successit. >lltrc usque Cdd. Yitio->
Siea capitulaii, cuiu hoc iiunolilioii elog^o «uni naiialiuiicula de Raduilo, ui qtu unuiii o„»ei-
- LIB. HI, EPIST. XXIV.
55 Sf
nec ab ullo episcopo reoidinaii debet. De altero Abreviter Ioquar, audisus, ut pufo, qnaliteT -.nl.uc»
vero fratie, qui herhas quaesuit niulieri, quibus raplus sim ad archiepiscopatum. Anlequam pr*he-<
\iium suum inlerficerei, quamvis prope vos liabeilis rem assensum, palam dixi me favefe domino papji
de Iwc re in Northmannia sufiiciens consilium, lamen Uihano, et Guiberto adversaii :et feei, et dixi ptr
quia a me hoc pelilis, nostrum negare non debeo sex menses, quod potui sine peccalo, ut dimilterer.
sensuni. Si monacbus nosler esset, el virille cujus Tandem timore Dei, ob mullas raliones, coactus
morli qusesivit herbas, ipsis iiilerfeclusessel, nun- subdidi me dolens praecepto arcliiepiscopi mei, et
quam ad diaconalum per me, vel ad sacerdotium eleclioni (otius Anglise, et sacratus sum: forsilan
ascenderet. Mulla dilectioni vestrse, si cordis affe- illic trepidavi limoie, ubi non eral limor; sed nesci-
ctum -sequerer, scriberem. Sed qnoniam (ut puto) \i, Deus scit, el adhuc nescio. Paulopost rex noster
illis loquor, qui ex conseientia sua meam cogno- iturus in Noithmanniam, multa pecunla indiguil.
scunt, Jireviter dico quoniara sicul propter Deum Antequam a me quidquam peteret, consilio amico-
nos inviceni dileximus, ila desideio et ojo Deum, rum promisi illipecuniam non parvara : novitDeus,
et vos rogo ut in eadem dileclione propter Deum qua intentione. Sprevit quasi modieftm, ut plus
perseveremus. Quatenus, sicut causa propter quam darem; sednolui. Gralias Deo, quo miserante sim-
charitas ipsa inccepla esf, nunquam deficiet, ila cha- D plicilatem cordis mei hoc factum est, ne, si nihil
rilas inviolafa permaneat. De slatu vitse nostrse scio aut parum promisissera, justam "\iderelur habere
quia desideratis ul amici cognosceie. Neseio quid causam irascendi; aut si accepisset 168,verterelur
in futuro Deus de me sil facturus; sed adhuc non nijhi in gravamen, etinsuspicionemnefandssetnplio-
sensi, ex quo suscepi nomeii aichiepiscopi, unde cor iris. Ex illa hora visus esl quserere occasiones ad-<
meum audeat gralulari. Quapropler oro supplex et veisum me 169.LOGUIUSsum de palho; noluil ut
obsecro, ut milii in necessltate mea orationlbus illud pelerem, quandiu ipse liullum leciperet apo-
vestiis subveni ilis, donec, ad quid Deus me a vobi» slohcum; aut ut saltem hiijus dilationis excusatio-
et ahis amicls nostris qui in Northmannia sunt, non nem domino papse inlimarem. Suslinui usque" 6
sine gravi dolore adhuc perseverante, separaverit, nunc, consiho episcoporum, propler vitandam in-
cognoscatis. Omnipotens Dominus sua vos gratia et f i uctuosam dissensionem, si fbrle Deus aliquid inte-
benediclionesemper Isetificet, et in animabus veslris lim operaretur, unde illi domini papae receplio
\irlutes mulliplicet. persuaderelur. Pelivi ul concilium convocaretur,
EPISTOLA XXIY 166. quod per muUos annos in Anglia factum non fuerar,
ANSELMI AD HUGOIiEM LUGDUNEJ<SEM ARCHIEPISCOPUM. quatenus corrigerenlur quaedam in eodein regno,
Qutd in mullts acheisis suis faclo stt opus, consuht C quae nullalenus loleranda vjdebanlur. Ipsum quoque
Lugdunensem piimalem. De schismale tniei Utba- monui ut quaedam, quse nrihi aliler quam oporterel
num, cui fuvebat, et Guiberlum. Piomilltt regi facere videhaxur, corrigeret: ex his
mullanrpecuniam, quain Deo miserantenonsolvii: aperte iratus
undeiexirascitur. me amorem suum perdidisse raanifestavit. Respondi
Domino, et amico charissimo, reverendo Lugdu- me malle utipse mihi irasceretur, quam ut Deus illi,
nensi archieplscopo HUGOM,Jraler ANSELMUS, sive et sic a proesentia ejus discessi. Postera dieiediens
jubente Deo, si\e permiltente, vocatus archiepisco- ad eum, dixi me libenler facturum illi rectitudinem,
pus Cantuariae : diu in hac vlta luteie, et seraper si t[ua culpa in me adversus illum inveniretur,
in fuluia gaudeie. quam tamen ego nesciebam^ et rogavi ut amorem
Si omnia facienda sunt cum consilio, illa maxime suum raihi redderet. Respondit se neerectitudinem
facienda sunt cura diligenti consilio, in quibus ni- tunc tecepturum, nec amorem redditurura,nisi dice-
Iul, nisi quod obediat volunlali Dei, quserendura lem 375 cur Ilwm mm' reddere deberet. Yisus est
est. Precor igilur sanctitatem veslram, ut 167pro- mihi velle pecuniam quam dare nolui, ne culpam;
pter Deum, etprojiter tharilatem, quam scioinillo quse non erat, viderer faterim. lntus inXantum ui
erga nie, petat a Deo consilium quod mihi det. Ut diceret quae non debuisset, et quasdam, terras non
VAB.LE LECTIONES.
166Cum prmdicio ms. collata. 167Sanctitatem ut tiis sanctitatem vestram ut ** Accepissem ms ac-
16sDccasionem conira me ms occasioues advcrsum me 1'0 Sustinuit
cepisset
m Videiet fateii ms viderer falen usque ms sustlnui iisque
,
JOANNIS PICARDl N0T./E.
vavi, quod lectorem moneam, scilicet de anno mor- D bus a Rogerio Mongomerio Roherti Belesinensis (cu-
tisejusdem, quem esse 1122 dictint una voce Mal- jus supra memoria faclaesl) patre, tenipoie WH- ,
mesb. Honed. et Malth. Paris. Et libraiii incuria leltni Notlu ducis i^orlhmannise ; ad cujus exem"-
susplcor esse addilum tertium , ut quemadmodum pluin{is eniroT). Stephani nonrineCadomi e\slruen-
legerat xm Kalend. ila festinans scnpseiit ann. - dunj curoserat ccenobium) univeisi Noi thmannise
1123, utfacilius et cilius obtineret pallium. Est lyon reguli sese composueiunt, et sancta qujedam semu-
Carn. episl. 252 ad Paschal. pap. Monaslerium latione pltuimas excilaveie Ecclesias, quas per-
vero Sagiense cui Radulfus proefeclus fuit, optnor stringit Geinmet. adhuc Sagiensis abbas. Eadmer.
illud esse, quod Gemniet. lib. vn, cap. 22 , festatur quoque nieiniirit lib. i Vitse Anseliiii.
posilum fuisse D. Ma.rtino in subur-bani» S igien»i-
65 S. ANSELMl CANTLAR. ARCHIEP. OPP. PARS III. — EPISTOL^. B8
parvas, quas archiepiscopus Lanfraneus tenqw-e A EPISTOLA XXV »*. ]
patris ej'us, et tempore ipsius quiele usque in diem AJSSELMI ADBOSCiEM.
sui ohitus lenuit, militlbus partimdaret, paiiim dare
Quod non scribat f)equenlius ob h am>diss'dhimque
disponal,sub occasione cujusdam voluntariaej"ustitae, legium. Et aeiibro, CurBcushomo,quemEadme-
secundum quaro de terris eisdetn me vult placitare: sus iransciib£bat. ^
cum ego dicam quia nonme debet ad placilandum 172 Quodnaler filio, fjater fratii, dileclissimus dile-
cogere de terris quas archiepiscopus anteccssor ctissimo, A. R. -quodille, illi.
meus landiu quiete lenuil; et ipse nrihi dedit, sicut Gratiasago, sicutego libi^nroepistolari^isitatione
Hle lenuit. Haecautem esl llla quam dixi voluntaria tua, pro-consilio, jjro consolalione, pro desidei 10tuo.
juslitia. Quoniam terras easdem, afflequam North- Et quoniam, quamvis super omiria niundana me de-
manrri Angliam invaderent, milites Angli ab archl- sideies, jrius ujmen pendetcor luum ad consolatio-
episcopo Cantuariae tenuiss&dicunlur.et mortui sunt nem rribulationis meae, quam novisti, quam ad sa-
sine haeredibus, vult asserere se posse Juste tietaterii desideui tui, quod majus inter ea -qiisa
quos
vult eorum haeredes «onstituere. Intendat igilur mundisunt hahes. Novit dulcedo dilectionis luse
prudenlia vestra et consideret quid ex prsediciis erga me dulcedinem dilectionis tnese erga te, et no-
senliam, qiiatenussenfentiarn meam litteiis vestris 6 vit affeclus meus erga te affectum tuum eiga me.
aul approbelis, aut ostensa 17Sralione infirmetis; et Alter allejius inlima ex intimis suis cognoscil^-quia
mein eo quod magis lenendum est, confirmetis. Haac vera sinceritas veram sinceritatem inlelljgit, el ex-
enim est cogitatio mea : Rexmihi dedil archiepisco- perimentum cerlum in neutro _dubitalionem oriri
patum sieut eum arcliiepiscopus Lanfrancus "'* perraitlit. Vera itaque et ex Deo noslra~ dilecxio i 71
usque in finem susevilselenuit; et nunc aufertEc- mutua habuit principium; et in hoc non precor nt
clesise et mihi quod illaet idem archiepiscopus quiele in -quo hactenus perseveravit, perseveret, sedjn spe
tandiutenuit, elipsemihi dedit. Certus auiem sum Dei fiducialUer pronunlio quia perseverabil. Litteras
quia archiepiscopalus iste nulli dabitur post me, non tibi saepe secundum desiderrara meum et luum
insi quemadmodum ego iilum in die obilus mei te- milleie possum, quia etiamsi ojiporiunitatem habe-
nebo; necs! alius rex, me vivente, venerit. conce- rem, scandalum tamen aliqua occasione a rege, qjii
det mihi nisi quod tenentem inveniet. Si ergo iia omma quse a me sunt et quae me diligunl odit, et
lemiero archiepiscopatura imminutum usque ad obi- adversus Ecclesiam nostram aut adversus laioreni,
lum meum, hoc modoperdet Eeclesiaper me. Si si quo modo cognoscerelur, limerem. Librura quem
quis
enim aiius, ad quem Ecclesise custodia non pertine- titulus est: Gur Deus hotno, domnus
i edidi, cujus
ret, hanc faceret ei violeiitiara, aulfactam patienter Eadmerus 17S,charissimus filius meus, elbaculus" 9
suslineret, palam esset qnia in futuro nilril dici pos- seneclutis meae, monachus Becci, cui lantum debent
set cur res TScelesise ad eam rcdirenondebeient, amici meiquantum me diligunt, libenter Ecclesiae
Ntinc autem cum et ipsc rex advocatus ejus sit, et Beccensi, ut filras ejus, transcribit. Quoniam domno
egonustos, quid diceturinfuluronisiquia lex fecit, abbati Ecclesise noslra propler causam prsediclam
et arclriejyscopus suslinendo confirmavit, ratum scnbeie nolo, tibi commendo memoriam mei, ut in
esse debet. Melius igilur mihi est eoram Deo, ul cordibus iss eorum, quos sicut anjmam meam dilexi,
possessionem terrarum Ecclesise non sic teneam, et ijisis leslibus, £t dum vivam, Deo dante, dihgam,
offlcium episcopi, more aposlolorum, pauper iaciam frequens tua commonitio veterascere et evanescere
in (estimonium illalse violentiae, quara nt illam im- eam non permillat. Audivi quia domnus Folcheradus,
minutam lenendo, iriestaurabilem faciam «jus im- consobriuus noster, est \obiseuni. Si est, piecor vos
minutionem. Est et aliud qtiod similiter cogilo. Si omnes pro eo, sicnii pro carne mea. Nam ipse exsul
metropolilanus sacratusepiscopus per lotuin pnmum est propler Deum, et olun faclus est->monachus
unnum nec papam viventem, nec pallium requiro, Becti. Saluta eum, et esto llli pro me, Onmipoiens
cum possum, juste 17Bab ipso honore lemovendus ]D Deus animam et corpus tuum benedicat. Sajula quos
cuin. Quod si hoc facere nequeo sine amissione ar- scis et vis.
chiepiscopatus, melius mihi est ut mihi violenter EPISTOLA XXVI m.
auferatur. imo melius est ut ego archiepiscopatum BECCENSES.
ADWILLELMUM ABBAJEM "ETFEATRES
rejiciam quam aposiohcum abnegem. SIG cogito,
et sic facere volo, si mihi non scribitis cur hoc U-tpro eo indesinenter orent, el Ansanclo proposilo
clauslta
constanter petseverent, maxime veio exlta
facere non debeam. Omnipotens Dominus sicsan- non vagentur. Ut eleemosynam minui non per-
ctitatera vestram in hac vita sna gratia custo- Diillal.
diat, ut ei in futnra aeternam felicitatem lribua.1. Suis dilectissimis et desideralissimis domno abbali
Ainen. WILLELMO,et ahis senisDei in Beccensi ctenobio
VARIiE LECTIONES.
112 Debet nlacitandum ms debet ad
74Eum Lanfrancus ms eum placilandum 173Aul ostensa ms ant approhetis aut oslensa
Lanfrancus m Requiro juste tns reqmio, cum possum; juste
»76 Cum eadem tns collata Archiepiscopus
m Deo dileclio ms Deo uosira dileclio 178Dominus Ermerna ms Domnus
Ej merus ,7SEl baculus mss et m Codicibus »<seoidibus 1MCmn eodem ms collaia.
bnjulns
57 LIB. III, EPIST. XXYHL &8
eommanentibus, irater AIVSELMUS, prolessione et A er faciat TOS ab invicem Videri m regno suo.
corde Beccensis, Dei dispositione vocaius arclriepi- Amen.
scoptis Dorobernensis, prseseniis utae continuam pio- EPISTOLA XXVII.
sperilatem, el futurse aeternam felicitatem. AD BALDKICUM JRiOREM. ">
^uoniam nec novum, nec inseparatum [f., Inspe- Laudai ob bonam famam, et seiio ptohibel ne snbditi
latuni], nec extraneum est quod fraterna "veslra facta piwlatoium dtjudtcenl.
charitas 182,pia compassione succensa, suis oraXio- ANSELMUS vocatus arebjepiscopus, dileclissimo fra-
nibus assidue mihi in assiduls necessilaxibus divinum tri, domuo priori BALDRICO^ .salutem et benedictio-
imploral auxilium, nec ignoralis quia cor' meuni nem Dei, et-suam, si quid valet.
vestra dilectio totum implet et possidet, non puto Gralias ago Deo, atnio est orane oonum et dulcis-
opus esse graliarum actlones me vohis in epislola simae dileclioni vestrse pio omnibus bonis quajde
ab omnibus qui a vobis ad me
depingere, tpuas non ignoratis me semper in cordis ea roihi refenirilur
scrinio servare. Dbl enim tanta cordis esl18Set veniunt. Et quamvis veslra bona volunlas bonum-
animarura unifas, plus ipsseslbi invicem sunt notse que propositum j'am longousui probalum eonfiima-
conscienlisequam iingua aut ^lylus possit exprime- tumquesit, ut frequenti non egeat monitione, «Jnlce
re. Et ut in hoc, qubd assidae iacilis, persevereiis, B laraen mihi est ul vos rogem toto corde ul perse-
majorespreces nonhabeo, quam ut repelam quod veretisinDeo grata inlenlione, quatenus in fulina
scitis, ut vldelicet aniinain meam, ubicunque norpus vita gaudealis de beata relributione, Et cum de
sit, \eslram semperesse,et ad vos, quantrim inipsa omnibus vestris bonis sludiis et openbus gaudeam,
&>i,desiderare, etahsenlia vestra lahescere nullate- in 1II0maxime cor meum exsultat quod domno ab-
nus duhiletis. Nisi enim «j'us trisliliam dhinsedis- bati benigna obedientia concordalis, et laboriosura
positionis consideratio lemperaret, nullalenus im- ejus oiius et onerosum Iaborem vestia consoiatione
mensilatem ejus sine gravissima Isesione toleraret. levigalis, nec pati polesiis ut aliquis ojus ordinatio-
Nihil igiturme niodo magi» dileclioni vestrse dele- nibus aul detrahat aut Tesistat. Cerlum enira est,
ctat senbere, quam 376 ut'" sanctoproposito, ad el experimenlo-saepe cognituni, quia monasterium
quod convenisiis, studeatis proficere, et e> nulla in quo subditi Tacta prselati dijudicant, benigna Dei
parte clam vel palam antiqui hostis insJdias in vos disposilione non disponitur, sedper abrupla vilio-
permittaiis Irrumpere. Quod ut efflcacius eflicere rum dissolvitur, et discordia scindente destruitur.
valeatis, invicem vos charitative custodite, monete, Ubi vero prselati facta et ordinaliones, \eltil a Deo
corrigite, et hsecab invicem velut magna beneficia , inspiralae, ab omnibus comrouniler suscipiuntui,--
vobis impendi benigne sustinete. Prselali subditos ibi Deus inhabitat, et quasi propriam domum, cu-
siudiosos benignitate sustineant, lepidos exhortatioue jus tola cura super ipsum jactalur, dispomt et
accendant; si qui sunt pervicaces, disciphna coer- ordinat. Hoc ergo super omnia precor et moneo ut
ceant. Subdili, praelalis non ficta obedienlia, et servelis, et in hoc studio instanler perseverelis.
maxime abbati, subjacele; et \os non graves, sed Omnipolens Deus dirigat omnes actiones veslras,
faciles ad portandum exhibele; valde namque sub- frater charissime, et ad.,\ilam perdncal selernam.
diti coram Deo peccant, si praelatos non meluunt Amen.
"
suis monbus gravare, qul eos solo Dei limore et fra- EPISTOLA XXVIH1S6.
terna charitaie suscepere porlare. Occasiones equi- ADROBERTCM TLARDRIJE COIHTEM.
tandi m claustrales, nisi cogente obedientia, non Horlatur ad justiltam wagis nwgtsque seclandam.
solum non exquirant, sed ncc occurrenles suscipiant.-' Dileclissimo domino reverendo Flandrise prineipi
Qui enira clauslra monasterii libenter exeulit, non ROBERTO, ANSEJLMUS, servus seivortira Christi Jesu,
solum sibi, sed et ahis suo exemplo noxii sunt, vocatus archiepiscopus Canluaiiae, fideles oraiio-
quoniam aul murmurationis aut vagalionis illis au- nes.
clores sunt. Nec domnus abbas ullalenus hoc conce-1rv Quoniara chara mihl est excellenlise A'eslrsebeni-
dere debet, si rigorem ordinis vult servare. Hospites gmlas, quam nrilii, quoties vobiscum locutus suin,
cum gaudio suscipienles, illis secundum raculialem dignati estis ostcndere, debeo vel htterib aliquando
\estiam cumomni hilaritate ministrate. Conslitu- significare ej'us memoiiam apud me nunquam \elV~
tionem nostram elvestram deeleemosyna pauperura rascere, et me Deum oraie qualenus ipse vos sua
nullomodo minui permiltatis, sed potius, sipoleri- benignitate dignetur ab omni malo defendere. Et
tis inlelligere qualiter eam rationabiiiler augere quoniam mihi injunclum estutin hujus vitse exsilio,
possilis, augete. Omnipolens Deus voluutates 186 .quos valeo, ad coeleslem patriam non desinam ex-
«t actiones veslras dirigai in beneplacito suo. horlari, hoc cei (e servidum illis non debeo subtra-

VARLE LECTIONES.
isa Fraterna charitas JIISfraterna' vestra ehaiiias 1MCordis essef ms cordis est el 18>Occasionc
equitandi tw>occasiones equriauti; • J8BYolunxatemet tBs\olumales ct 186Cum duobus piosdtclts Exem-
plaiibus mss in ujw Codice Ef. 20 compaclis cotlala.
B^ S. AiSSELMI CANifJAB. AiiCliiLP. OPP. PARS III. — LPISTOCE. 60
nere, qmtus scio nie diieciionis ifenuo copulaii. A i inter vos nascuniur et discoidiae. Qua de re \esirara
Suggeiit igitur \eslrae suhhmiiali non coirijiieiido, d leclionem sciie \olo quia nunquam in noslra vo-
sed de bonis admeliora invitando, mea humilitas, ut hmlale fuit nec, Deo piotegente, eiit, ut an Eccle-
assidue cogilel illud quod sacra jubet taucloiilas : sia nrihi ad regendum comnrissa tanta et tam
Diligtte justitiam, qut judicalis tenain (Sap.i,b). reprobanda inoidinalio oiialui, aut Si ahquo casu
Qiianto enira 1S7 illoiuni quibus lerra commissa est oritur, nutiiallir aut peimittatui. Piaeclpio igitui ut
acl regendums pivr-eminetpotentia, tanlo raagis, si a omnes, situt mihi, nostra seivata piselatioue, elin
justitia deviant, non regunt, nec adj*uvanlhumanum peiendis licentiis et in exsequendis mandatis, et in
genus, sed perturbanfet giavanl sua \iolentia. Ta- judicandis neghgentiis, domno pnon, ex post jllum
hhus ulique 188ternhihs illa comuiiuatio intenditur: subprion subdili sitis humili benigiiilate el benigna
Polenles potenler iormenta patienlui," el foiliotibus mansiieitidine. El quoniam puefafse murmurafioros
fotltoi inslat ciuiialus (Sap. v, 7, 9). Semper igilur c.tusara et pondus super douinum Wilielmum qui-
in actibus suis servet jusfiliam veslra prudeiilia, et d.vn maxiine imponunl; de illo nominalffli dico
in offensionibus quse sibi fiunt, indulcet eam sua quia nunquam volui, nec \o1o, ut aliquo wsodo
nriseiicordia. Nam et hoc justitia imperal, ut qui piiori inobedienler resislal; nec de illo aliud slatuo
sibi vull inisereri, misericordiam ahis impendat. B : quam quod, vobis audienlibus, in eapilulo de iUo
Bievuer monui quod cor meum assidue desideial, precalus sum, et consului, xum piopter memoriam
sed omnipotentem Deum precor ut sic ipsevohis dominietPatris noslri archiepiscopi Lanfianci, tum
leiienuin piineipatum gubernare tribuat, quatenus propler inttrmitatem ejus. Quod lamen non sine
iu futuia vtta regnum coelesle voliis retrihuat. Sa- chscretione et humili obedienlia fiei' ullatenus con-
lulant vos, nl fidelesservi Dominum, fratres nostrae cedo. Pax Dei, quw exsuperal omnem sensum, custo-
Ecciesiae, pro quorum necessitatibus in Flandriam dial eotda vestia et mlelhgentias veslias (PJiihp. i\,
iajores prsesentium miilimus ,8S; qui mecum ve- 7). Amen.
stram pietatem flagilaul ut sicut ipsi in ltis quse Dto EPISTOLA XXX.
in se placent, si qua sunt, \os fiaties esse deside- AD MATHILDAM ABBATISSAM El MOMALES VUNTO-
lanl, sic vos hoe dignaii, cuni opus et oppoitunum JSIENSES.
erit, in veslra tuilione percipianl. Salutamuspariter Obseciat pieces suo inchoatas nomtneperpeluaii, el
ego et illi uxorem veslram, ut dominam charis- montales pielali asstdue vacaie.
siroam, quam sic adjutncem noslram vobjscusi ANSELMUS,\ocatus archiepiscopus CanluaiLe,
esse, cum res exiget, deposeimus,sicut eam vobiscum soioiibus et filiabus charissimis, reverendae abba-
in dileciione et oralionibus complectimur. Yalete. ^ lissae Winloniensi MATHILD^;, et ahis ancillis De
EPISTOLA XXIX 19°. sub illa commanenlibus, elecio sponso Chrislo sein-
AD HENRICUM PIUOREM,AI.TOMUM SUBPRIORrM, Elt- per placere.
JiULrUM,OSBERlsUM ET AEIOSMO^iACUOS .CVNTUA- Gratiasago sanctitali vestrre quia, sicut audio,
^RIENSES. i pro roe assidue orare non cessat. El precor supplex
Ul Canluaiienses cwnobkw sic obediant piioii et ut quod chaiilaliveinccepit, perseveranter faciat,
subpnoii ac stbi. donec appareat quid divina dispositio de me inten-
ANSELMUS, gratia Dei aichiepiscopus, dominis el daf, quatenus vestns oralionihus exoralus Deus mihi
filiissuis charissimis, domno piioii HE^RICO, el sub- iu iiibulalionibus ineis six clementior, et vobis pro
priori ANTOMO, domno ER-vuLro,el domno OSBERNO, impensa charitate sit benigmor. Prseteiea et olii-
et aliis ser\isDei inGliristi Ecclesia I9t commanen- cium a me injunctum exigit, et dilectio quam in
tibus, semper dcleclan in Doinino, et ejus perpeiua vobis erga mesenlio, niemvitat, et chanias qua \os
benedictione tueri. diligo mihi persuadet, ul seuindum \esirum slu-
Audio inter vos esse scandala et murmurationes, dium ac propositum mea exhortetur commonitio
quia quidam sunt inter vos qui se domno priori sub- D semper ad meliora pioficere, et nunquam ab his ad
jicere contgmnunt, et ea quae hcenlia ejtis facienda quse, gratia Dei adjuvante, allingius, neghgeniia
sunl, illo omnino nescienle et sine ejus hcentia \eslra gra\ante deficere. Quod uuqtie eflicaciier
passim faciunt; el cum ab eo, \el abaliquo repre- implere poteritis, si lllud consideiantes quod scri-
lenduntur377 •" capilulo, ejusse judicio iegu-( plum est: Qui modica desptcil, paulalnn dectdtt
laii huroilitaie subdeie despiciunt: et insuper hoc (Ecclu xix, 1) (9)., El: Qm lnnelDeum, nihil negligit
se toiuni nostia aucloiilafe facere afflrmaiil. Unde (Ecch. vii, 19), eliam mimma ordmis veslri non
quasi di\ersre scclae et partium dissidentium liles neglexeritis. Tanlo enira vigtlantius a minimis ex-
VARLE LECTIONES.
187 Quanlo aulero mss Quanlo enim 18SUtique fratribus mss ulique lernbihs i89 Flandriam
praesenii niilliinus mss Flandi lam latoies praesenlium niiltimus 19°Cum uno ex puefatis Exemplaubus
n.s coltata in Iii Ectlesia ms in Clnisti Ectlesia
JOANiNISPICARDI NOTJS. , . .
{9) Qui modtca despictl, paulalim decidu. Eamdcm et sex ms. nostra, habent spernil; sed cum vox sit
senfenXiamilsdem prorsus verhis Anselmi inculcat synonyma, rri non pei \ertit iiitelleetum. Sigmucn-
cp 20 Imjiia libii. Pro \eibo dM,n ,t, evcnsa B bha tui etuiim ad \iittilis ^ye'opsediam csse peineccssa-
Cl LIB. JII, EIIST. XXXI. , 62
eosibus debemus eavere, quanto eos freqneniius A aut lectione, aut oratione, aut pstlmis, aul aliqua
cognoscimus se nohis ingerere, et quanto calliditis ulili cogilatione sive intenlioiie sit occupauim. Yos,
deceplor nosiernullam io eis esse culpam, autcon- domina abbalissa, precor ul rnalrem, moneo ut
leninendam, si qua est, nititur nobis persuadere. sororem,hoiiorutamicam, piaecipio ul filise eharis»
Quod non solum in exleiioiibus operibus, sed eiiara simse, quatenns R. (10) episcopo Osmundo omnibc-
in iniiinis cojritalionibus debetis servare, nec mi- nignitate sanctam «t Deo placitam obediemiam,
nus Deo disjdicere indecentem cogilationem quam sicut decef, exhibeatis, el ej'us dileciiouem etfami-
1ominibus reprobandam actionem debelis judicare. liarem^araiciliain atque consihum et auxilium in
Deniqtie -sicut sponsae carnalium viiiorura exte- corporahbus el ni spirilualibus habeie, el llh qund
1 orem fceditaleni exsecranles, per pulchriludinera ex vobisLest exhibere in Christicharilaieslutleatis.
carnis el vesliuin aptiludinem student placere; ita Omnipotens Deus, Sponsus vester, sil semoer cuslos
sponsae splrituales Regis regura Filii Dei foedita- vester. Amen.
tem inleriorem delestintes, per menXis pulchiilu- EPISTOLA XXXI *».
dinem el ornanienta vlrtutum ut illi placeanl sem- ADLANntlDUM ABBATEM COENOBI! S. WLMARI.
per tlebent sludere. Pulchriludo ceite meniis et Ut greqem non deseiat ob vanas molestias
ailrimenium \irtulum est, cordis mundilia, cui B A&srL\ius,vocatus aichiepiscopus, fialri tharis-
\isioDei spiritualiierproinitiitur; ad quam mundi- tsiino, domno ahbali coenobii Sancli Whnari Lv\-
tiam nullus nisi per raagnam coidis custodiam per- rRioo, dhino regi consiho et adj"uvariau\iliov
ducitur. Dnde scriplum est: Omni custodia seiva De petilione vestra, qua mihi infatigabililer msta-
cor luum (Ptov. iv, 23). Ad quam cuslodiam, post lis qualenus ab episcopo vestro consilio et precibus
graliam Dei, quantum ad humanura sludium perli- meis (entem impetrare vobis licentiam abbaliain, in
nel, hoc est singulare et eflicacius consilmm, ut qua \os di\ina consliluil dispositio, deserendi, sacpe
scmper cor \eslruin et ublque, quandiu \igilalis, multumque i93 mecum cogila\i, elcumahis in qui-
VARIiE LECTIONES.
1,3 Cum codem ms. collula lsa
Ssepe mullum ins. ssepe multumque
JOANNIS PICARDI NOTJ3.
liam erratulorum fugaiu leviorumque praeceptorum < C (10) Osmundo episcopo. Sarishei iensi vel Salisbc-
diligeniissimam observaniiam, ut passim et crebro rietisi. Ante hunc reliqui episcopivoeabaiiiur Schi-
Anselm. commonet, caeierique Patres , nempe D. rebiirnienses a Sclnrehtniiia iu Angha Westsa\o-
Chiysost. homil 27 in Maith., el is ad populum An- niea, \Ico ignobill, et inamoeiio. Unde nriium esi
thioch. Hieron. ad Rusticiim monachum, et Eusta- landiu illic episcopos sedisse. Tandem 107S, syno-
chiaiu de custodia virginitalis, Giegor. Nazianzen. dus auctoie Lanfianco Londnri esl hahiia, in qua,
oiat. 1 in Jiihanum, D. Ephrein. tom. II iract. De ut feslantur acla ej"usdcmepistohs Laniianci ad-
iiiiemperanlia ab hi» veihis : Vw, illis, qui minimis niisla, el decielis suminoruni poiitificuni, Dainasi
levissimisque,eic, et Paraenesi lom. XXIX S. Caesa- videhcet el Lconis, nec non e\ concihis Saidicensi
r tts Arelai. setm. 8. Rtirsusquenoster Anselin. apud alque Laodicensl, in quibtis prolubeiur episcopales
Eadmerumlib. i, similitudine stimpta ex vinario, sedes in \iilis exisiere, concessum est regis muni
CAIJIIS limae, quanttiimis tenues, si non obluientur , ficentia, et synodah auttonlate praefafis fnbus opi-
co'ifesiim aqu.un tolam emittant, unde pisctum con- scopis de villis liansire ad uvilalts; Heiniaimo de
spquetiir inlerllus, Leonius canonicus noster poela Sjraburnia ad Sensberiam, elc. Yulgins aufein co-
non conlemnendus, qm ante 400 annos paiabai he- dicum impiessoiuiuleciio habet SaiisbeiiaineiSche-
roiciira carmen in uroversa Riblia, sed moisprae\e- reburniaro; labulae quoque Sausbeiieiisium episco-
uiens janrjam scribentis n>anuni obstupefecit et com- porum in bibliofheca Sancti ^ lttoi is Parisicnsis.
pescuii. Quam ob causam rehquillaniuni hbros duo- Hermanus igitur moxut sedem invexil Saiisbettani,
d>cim fimlos in hlstoria Ruth. Is, inquani piaeler iuchoavit-ecclesiam primariam, cujus opus inois
haceiaha poemata, lllud lepen ad leni pisesen- pj praevemens lemorala est. Osmui dns auiem succes-
lem, cui liiulo est: Quod non sunl negltgenda teiua- sor open inchoalo colophonem nnposuit, ut noia\it
hu Carmen sequitur hujusniodi : Malroesberiensis hh. u De gest s pontificum Anglc-
Qut benecuncla fugiSgtaviotis ciimtnanoxm, rum. Creterum juxla Saiisberiani posiium est coeno-
Hoc age ne culpa sub levioie cadas. bium Wiltoniense ad Wilen fliinieii ni \ico non
Culpa qiavis, sempei kvtum contempius habelur : exiguo, cui nomen Willuna, a quo et Wiltoniensis
Pnrvaque qum fueranl, cntnina magnafactl. Pariheroo ut sedem,ila et iioiiien iraxit; oiiginein
Quid vitasse lutum juval, ul meigaiis aiena ." vero abEdgaio rege, qui illuc intioduclis moniahbns
Foite lulum felel; non minus tlla necal. Beiiedictmis aiilisiilam piaeposuil filiani stiam , no-
Sic timidus fruslia mans alta pettcula jttgit iniiie Edilham, anno 974 , ut Liho plaeet. Seio
Quem ttecat m tuio flumims unda vado. qiiidein, sed non lnipoilune (\iroium euim sanclo-
Ncc satis esl gressu foveas vitaie pntenle^, iuin quohbet tempoie nieinoiia solet esse oppor-^
Dectpil tncautos el vta piana pcdes>. iiuia) in menleni venit sidnotare quse D. Atuonin.
Cl bene, quw sese piodunt tucommoda, vues, stnptis dedil III part. lnstor. 24, cap. 12; nempe
Ulihum specie noxta imilta latent. hiinc Ostnunduro (quem Osimundum nuncupal) ob
sanciiiaus fa i'nm, el niiraculoruin fteqtienliain in
Haclenus decasiichon, quod antehac in vulgus nou di\os relaunn fuisse a Cahxto 111papa, anno 1467,
exierat, utcaetera sui aucions poemata , inter quae ofhciiiiiique pijesciipium , in ej"us meiuoiiain flen-t
vidi hlleiae, unasad Adrianum IV, alleras ad Alexan- duni noniiue imius confessoris episcopi. Quae qui-(
drum III, suminos pontifices. Eo quoque loci spe- dem Osniumli apoiheosis a Gegono JX fueial tema-
ctant Plutarchi duo ullima capitula eju» tractatus , la, sed lnsdigeiuibus \arlis in Ecclesiara teinpesta-,
quem nci.p«it: Quomodo videie quis poss l an n iihus proiogaia, donccscreniori the illucescenfc ia>n
vitlule promoieat. saiiciuuniibtputionis opu» Jicn poisel reh^iobus ci
63 S. ANSELMlCANTU.AR.ARCHIEP. OPP. PAHS III. — F.PlSTftT.jr;. fii
lfus consilium spiriluale speravi, sum locntus; et; A EPISTOLA XXXII«".
inlellexi, quamvis propter-compassionem qua tristi- AD CERVJMJM AMBIAKENSEM EWSCOPUM.
lise fraternitatis veslrae compalior \alde vobis con- N-onposse monacfium in abbaiem ordinari, qunlv.m
gauderem si Dei roiseralione, consilio etpermissione inscio pi wlato abscessent.
archiepiscopi et episcopi m veslri, desideuum ve- A.NSELMUS, vocatus arclriepiscopus Canluaria?, re
strum assequeremini; periculosum tamen miiii esse vere^ido episcopoAmbianorum GERVINO, salutem.
tam inusitatam rem petere et consulere. Timeo Frater ille Nortlimannus Ecclesiae noslrseprofes-
enim me non parum pecrare, si mea instantia lotus su> miem abbatem electnm esse mihi mandastis, et
\obis commissus omni rectore destituitur atque et cujus ordinationi me assensum prsebere-suadeiis, me
rernm et morum «t ordinis, jnaj'ori, imo oranimoda et fralrihus Ecclesiae 196nostrae ignoranlibus lians
vastatione desiruilur. Si enim ad aliud ibi vestra mare abiit, ut nec iter ejusrnec causam itineris ejus
non prodesset prsesenlia, nisi quia non ibi regnare agnosceremus, Quapropter nec \os, ,ut litteris ve-
polesl nec hbeie exerceii sine aliqua reprehensione sliis inlimalis, eum sine nostro assensu ordinare,
malitia, ita nec. malejbi est, sicuti esset, si esset debeiis. necego inlioc assensum piaebeo, nec prae-
sme reclore, aut in ordinis aul in rerum destru- bere debeo, jn quantum intelligere -queo. Si ipse
ctione, non tamen posselis eonqueri quasi ibi inuti- " veneril ad me^ etad Ecclesiam suam, sieuti mona-
Hxer-vivereXis, ubi Xantum malum et corporale et. chus qui laliter de Ecclesia sua discessit, veniie,
spiriXuale, ne locum praediclum destrueret, compri- debef, et postea aliquis de t*o mibi de praefala re
merelis. Quanto magis lunc se vestra coasolari po- locnlus fuerit, lespondebo inde secunduni quod re-
tesl prudentla, cum sintaliqui subilla qui ej"tiscon- spondeieintelligam. Yalete.
siho et gubernatione uii desiderant, et voluntana EPISTOLA XXXIIIc197.
mibjeclioneilli onediunt. Esl et aliud unde in tnbu- ADRICARDUM MQNACHUM.
latlone veslra debetis gaudere, quia non est duhium Mmachum piofessum nonJeneii volo petegrmalionis
vos illam bOno zelo Dei habere, et timore Dei cujus a s^ejacto tn swculo.
consideratione illam fugere non audelis, sustiuere. ANSELMUS, gralia Dei archiepiscopus, fratri et
Certe ubi tot rationes sunt consolationis et spirilua- tiho RICARDOmonacho
' salutem, et henedictio-
lis laetitiae, non magnum pondus habere debet ama- nein.
ritudo trislilise. Quippe non solum considerat Deus, Audivi, Fraler mi, quia antequam monaclras
in aegritudine vo\isfi te iiurum ad S. M%\-
quantum studium alicujus in aliis proficiat, sed fieres, et idcirco moJo timidus «l nimls sollicitus es
eliam, aut forsitan magis, quanlum iaborem in in- " dium';
tenlione proliciendi, et dolorem quia non proficit de voto illo solvendo, ita utquieseere non possit cor
secindura iulenlionem, suslineat. Noslrum enim est tuum, nisi ad S. iEgjdiiim ivens. De qua re non
debes Xantumciedere libi qiiantum abbali tuo, eujus
laborare el seminare, Dei vero est incrementum et
consilio e( ordinationi animam tuam commisisli, et
effectum dare. Quod nostrum est, quamvis eo adju-
alris qui mehus te sciunl quid magis placeat1S8 Deo
vanle sit, nobis retnbuit; quod autem suum est, sibi
et magis prosit animse tuae. Quapropler consulo tibi
attribuil. Quod si hrec mensvestra non vultaulnon
et praecipio ut, omnino dimiltensintenlionemprse-
valet suscipere, 37S non piohibeo, si per episco-
iali itineris et solhcitudinem voti illius, in propo-
pum veslium, et per eos ad quos res hsec pertinet, silo quod assumpsisli quietus otlmmobilis permaneas,
Deo disponente, ad desiderium vestrum ordinate
potestis pertingere. Valete. eiquiete199adhocquod proposuisti,idestadobedien-
tiara et poenitenliam pro peccatis luis, et ad ahos bonos
mores studeas. Cerius enim esse debes quia cum
VARI^; LECTIONES.
m Episcopi ms. Episcopi vestri 195 Cum eodem ms. collata 196 Ecclesiae ms. Ecelesise nostrse
197Cum eodem ms. collala el cum Edit. Goth. et Col. 1575 19SQuid placeat Edil. quid magis placeat
189Quiele Edit. in quiete
JOANNIS PICARDl NOT.E.
prudenlius. Antonino eratin votis illic-attexere epi- D Sabell.,Plat.,Bergomens.,Schedel., pulet intelligen-
toma miiabihum, sancli Osmundi preeibus el meii- dos de sanelis Edmundo rege aul arclriepiscopo.ciim
lis geslorum, sed abslinuit, cum tsedu vitandi ergo, ille longe anle, lric veio coehlUm nurneio fuent
lum quod hbellum id argumenli continentem jussent ascripfus anno J240, lestibus Walsingh. inNeuslria,
in Leclesise Sansberiensistabularioseivaii; adquem et Maith. Paris, aut 1248, utnotat Molan. in addit;
miitit lectorem cujririum lusloriae ecclesiasticae. Usuard.prid. Non. Decemb. His plura refert Malmesb.
PrselerAnlonin. huj'us quoque apotheoseosmennnere in episcopis Sarisberiensibus,_inlerumque Polydor.
Polyd. \ irgil. lib. xxui lnslor. Anglor.etanle illum, lib. ix, pauca quidem, sed oplima et praeclara. Mi-
Mallh. Palmer. Pisanus, PeXrus a Natahbus lib xn, gravit landem ad^uperos sanctissimus pontifex anno
cap 22, Schedel. 6 setate sui regislTi,Chronic. Rer- 1099, episcopatus sm xxiv, Saiisbena^ sepultus
goni. lib. xv, supplement. Chronic. Sabellic. lib. vi, (consentienlibusHenricoHuniidon. hb. vn, eiMallh.
Eadmer. 10, Plalina in Calixto III. Sed in his quin- Parisio) prid. Non. Decemb. utBaion. post Molaniim
que posterjonbus mire variala esl orlliographia, ita ad\erlit. Quibus, hseccc exeideranl, coilecta hic
ut pro Osmundo, legas Hosimundum, Ediinundum, rcposuiums.
Eadimundum, \el Edmnndum. Nc csl jiuori qttis
6S XIB. III, CPIST. XXXV. 00
ieipsum"Deo tolum vovisti et reddidisli per mona-. A suo, virililer semper proficere, ut illi qui superio-
chicam professionem, solvisti omnia vola minora ris propositi sunt eos qui inferioris sunt superent
quarumlibet actionura quae prius sinejurejurando et liumilitale m, in qua quanlumsos homo magispro-
fidei alligatione s0° promisisti. Esto ergo quielus et ficil, lanlo magis sublimatur et aliis virtulibus
securus, et ego Xeea auctoritate quam per gratiam excellit. Quapropter, fili charissime, semper memor
Dei habeo super te, ab lllo voto absolvo. Vale. eslo cujus proposili gradum ascenderis, nee un-
EPISTOLAXXXIY 201. quam tibi ~vitaelusesanclitas sufilciat, nisi ea illos !0*
_ADWILLELMUM qui inferiorum graduum sunt, iranscenderis^. Slcut
M6NACHTJM CESTRENSEM. enim illi qui infcrioris propositi sunt, laudaniliter
Piofilelursenon essetantum virtute quantum cmmi-
nxbuseum monachus depinxerat, ad virtutes superioris ascendunt, ila illi qui majora
ANSELMUS seclaii proposuerunt, \ituperabiles sunt -siad sequa-
gralia Dei archiepiscopus, fratri ei filio -
litatem minora eligentium descendunt. Quoniam
cliarissimo, monacho Cestrensi Willelmo, salu-
tem. ergo monachum le habitu profiteris, hortor, pre-
Quamvis me talem nesciam qualem me suis car- cor, consulo ut semper in eonspectu Dei inlus slu-
minibus tua praedicat henevolentia, non tamen in- . deas esse quod foris in conspeclu hominunfvideris.
' Non autem Iric loquor quasi hoc non facias, sed ut'
gratus esse debeo-quoniam bocfacitdilectionisabuii; B
danlia. Ssepeenimsolet dileclor dilecti vilia aut non semper ad meliora paterna exhortalione succerisus
sentire, aut levia judicare; bona vero, quae non sunt, proficias. Vale.
«pinari; et qusesunt, exaggerare. Quod quando sola 379 EPISTOLA XXXV ™.
facit charilas nec error est suscipiendus propler ADWALTERUM CATIDINALEM.
atTectummoris, nec amor est contemnendus propter S& cum iilo de Ecclesim necessiialtbus non posse sine
ejus assensu et ahoium eptscopotum consiho ageie
culpam erroris. Sed sic deuet amor nutrirj ul error aul eis ptovideie, eo maxime lempore quo hostes in
corrigalur, sic error debet expelli ut amor reiinea- Anghamiirueient.
tur. Gratias libi ago quia me talem diligis esse Domino et reverendo Romanae^EccIesiaelegalo et
qualem meprsedicas; et hortor nemetalem opine- cardinah episcopo WALTERO , ANSELMUS, \ocalus
ris, sed podus ores ut talem Deus faciat qualera archiepiscopus Cantuarise, fideles orationes. et fidele
esse me diligis et existimas. Cum enim scriplum servitium. L
sit: Nelaudes hominem invtta sua (Eccli. xi, 3Q) ; Quod tnandat mihi prudens veslra solliciludo, ut
et a ibi: Oiale pro invicem utsalvemini (Jac. v, 16); aliquo in loco £0Gconveniamus de causis s07 Eccle-
non debet homo hominemin hac vila magno conatu ,_ siarum Dei fraterno ac charitativo ad invlcem ton-
laudare, sed magis ut laudabilis Hat pio affectu silio acturi et quae corrigenda sunt eorrectun, utique
orare:Iaudem \eroDeo commilteie, cui proprium seeundum inlentionem \eslram valde laudabile S08
esl merila judicare. Non dieo bonorum virorum vir- est, et secundum .quod expedit, valde utile esset, si
imes ad exemplum bene vivendi aliis non esse raon- congruo lempore fieri posset. Sed veslra prudenlia
sirandas, sed eisdem ipsls non esse exaggerandas. non ignorat quia nos duo nihil euicereraus 50*,i.isi
Quoniam autem opus charitalis non debet esse sine regi suggeslum esset, ut ejus assensu, et auxilio ad
retnbutione, pro carminibus prosam, pro Jaude affectum perduceretur !1° quod disponeremus. Est
Teddo exhortationem. Certe, fiK nn, cum in me et aliud, quia ego a Cantuarberia elongari nullalenus
amas et laudas hona quae In me opinaris esse, ipso audeo, quoniam [quotidie exspectamus ut hosxes de
tuo qpere lestarisquia amabilis est et laudabilis om- ultra mare in Angham per illos portus, qui Can-
nis qui sludet honus esse. Cum ei go omnes vplimus tuarberise \icini sunt, irruant. Propter quod domi-
non dico Iaudaii, sed amabiles el laudabiles esse, nus meusjex ore suo mihi praecepit, antequam ab
nihil tantum sludere debemus quam ut boni in illo apud Nolingeham discederem, et postquam Can-
conspectu ejus qui non fallitur, judieemur esse. luarberiam redh, mihi mandavitperiilteras pioprio
Bonus aulem quisque fldelis ab eo judicatur, qui in n sigillo iignatas , ut Cantuarberiam cuslodiam, et
suo ordine perfectionem attingere conalur. Nam semper paratus «im ut quacunque Iiora nunlium
elsi omnes .ad perfectionis suinmam pariler per\e- eorum qui httora maris oh hoc ipsum custodiunl,
nirenon possumus, non tamen erimus exlra nume- audiero, undique convocari j'ubeam equiles et pe-
rum bonorum, sicut scriptum est: Imperfectum dites, qui accurrentes violenlise hoslium obsistant.
meum viderunl oculi tut, et in libro ttio vmnes scri- Et idcirco de Canluana exire non audeo nisi in
benim (Psal. oxxxvm, 16), si ad eam perfeclio- Illam partem ex qua hoslium exspeclamus adven-
nem incessanler etforlilerconari velimus. Conentur tum. Piecor igilur sanclitatis vestrae discretionem
igiturlaici in suo ordine, clerici in suo_,monacln in qualenus aequoel pacalo animo suscipiat has nostras
VARLE LECTIONES.
S0°Illegatione Edit. alligalione 2U Cum eodemt»s collata S08 Sunl hnmililale Edit. Pic. sunt su-
perent IiHinilitale s03Inquanlum tns in qua quantum S04Ea illo ms ea illos S05 Cum eodem ms col-
Iata !06Aliquo loco ms ahquo in loco S07De causa tns de causis S0SLaudahile ms valde laudabile
809Efficiemus ms efiiceremus
sl0Etejus. produceretur msutejUs.. perduceretur
C7 S. ANSLLMl CANILAR. ARCIHLP „OPP. PARS III — EPISTOL^C. 68
lafionabiles, et qtise infirmar) neqneunl, quoniam ' IclongaTeab uibc in qua eram, nisi versus hostes
\era3 sunl, excusaliones. Sciat pio certo vestia qui limebanliir, tunc monilus ul vobis occurrerem,
re\erenlia qnia eumdem animum queni habetis, ut quatenus colloqueremui de his quae coirigenda sunl
soirigantur quae coirigenda sunt, habeo. Sed ex- in hoc regno, lalionabilem el suseeptibilem retldi !i
specto redilum donrini mei regis, et etriscoporum causam, quia propler prsedietum periculum el pise-
et principum qtu cum eo sunl, quatenus illl quae ceplum legis \eniie non poteram, el nlhil^fllccre-
igpiidasunt,opporlune et ralionabiHler suggeramus. mus nos duo, absenle rege et ahis quorum assensti
Et sic, Deo adjuvante, ejus assensu eXauxilio effi- el eonsiho et operalione ad eflecluin duci possel
catius expleamus quod desideramus. Si lamen \obis colloquium nostrum. Ego enim ipse video quae coi-
placef ul per dileclissimum fratrem nostrum reve- ligenda sunt, et habeo voluntaiem, qnam ntillus
leudum abbalem II. 2n mihi consilium vestrum homo inihi polest augere, corrigench, Deo adju\antc,
mandelis, de quibus rebus et quomodo cum rege per assensum et auxihum domini inei regis el al.o-
loqui deheam, hoc libenter suscipio. Sed el si j'egi nim ad quos pertinct, cum locus el oppoilunitas
monendo consulere aliquid de hujusmodi rebtis per erit. Quod aulem conquerinrini \os moralos esse,
eumdem abbatem el reveiendum episcojmm Win- \elut infructuosam arborem elpeiegrinum non ha-
loni.e piudenlise \e=lrse placueiit, kudo el postulo. 8 heniem aojulorium aut consilium, de ahis vos sciti«,
Yale. de me aulem ego scio quta non prolnbui vos frr-
EPISTOLA XXXYl 2,s. clificaie, nequemeum auxihum aut cOnsriium vohis
AD EUMDEMi pio ratione el possibihtale mea denegavi lempoie
fiuctificandi. Quod \eio a me cur !1*et qua
Ctdumnias~imposilas excutil, el se nec schismati fa- quseritis
veie, nec lebus Ecclcsiw lunc posse consulere stgni- justixia episcopi alii me abneganfes, a me discesse-
ficcil. ? nint, necsunl leversi dignam agentes poeniieniiam,
Domiuo el merendo episcopo Albanensi el car- hoc polius ab illis qurerendum eial qnatn a me.
dmah WALTEUO, Caniuariensis s13di\ina disjiositione Ego enim nescio me fecisse cur hoc facere debeient.
archiepiscopus ANSELMUS , orationum fidelilalem Re\eisi laraen haclenussunt, ux illam ohedienliam
cum servitio. quara Gantuaiiensi sedi promiserant, semihi ser\c-
Lilleiis a \esira sanciitate mihi direciis, si lice- luios fateientur. Dicilis quosdam illorum vob"s
rel, plenius quara episiolaris bievilas paliatur, dixisse ideo non offendisse s17in nie quia permisi
lespondeiem. Pio tempons lamen opporlunitate ad me a cathohca Ecclesia transferri ad sehismalicas,
summam sensus illaium breviier, quod ad me alli- et ab illis conseerari, si fieri, sicut additis, polesi;
net, respondeo. Dicilis quia oporlueial nos loqui ]ela schismaiico rege investituram accepisse, et ilh
simul de vinea Domini, quae in hoc regno desliui- fidelilatem et hominium fecisse, quos omnes scie-
tur, ne penitus confundereiur, quoadusque sanclns bam esse schismalicos el divisos ab Ecclesia Cluisti,
Peirtis apostolus, pervicarium suumUihanum sum- et a capile meo Uibano ponlifice, quem ipsi, me
niuni21Vpontificem \isilaret eam. Hoc ulioue ego audienle, abnegabant. Certe nesciebam nec scio
ijise voluissem, si congruo tempore factura essel, id eos schismaticos, aul sic divisos ah Ecclesia fuis^e,
est quando doiuinus meus lex, et episcopi, el prin- ut dicunt. Et si aliquis eorum qui hoc vobis dicunt
cipes liujus regni vobis piaesenles aut propinqui me praesenie hoc diceret, oslenderem raiionabiluer
eiant. Poslquam vero licentiam accepistis a rege non ila esse. Ilii enim non fabnegabant canonicum
ledeundi Roiham, et rex in expeditionem suam cum Romanum pontlfi^em, quicunque esset, nec Urba-
arthicpistopo Eboracensi el quibusdam alris epi- num negabant esse pontificem; sed dubitabant pro-
scopis et principibus suis ivit, et vos ab illis, et ego pterillam quse modo naia s18 esl dissejisionem, cl
a \obis discessimus, veluti non nos ut jn haG leira propter dubitalionem illum suscipere quasi ceitum
amphus imicem \isuri; et postquam rex milii pise- differebant; nec rillum judicium eos ais ab Ectlesia
cepit ul illani partem regni sui ln qua maxime irru- segregaverat, et omnino obedienliam Romanse sedis
ptionem hoslium quolidie tiroemus, diligenter cu- " tenere se fatebanlur, et sub professione obedientise
stodirem, et quolidie paratus essem hostibus lesi- Romani pontiflcis me consecrarunt. Denique domi-
slere si irruerent, sicut in periculo \aslandi \el nus papa sciebat me esse consecratum, et a qnibus,
pcrdendi lenam; cura nullo modo audeiem me et cui resi leceram quod feci.Et lameii (11) pallium
YARIJ: LECTIONES.
511Abbalem N. ms. Abbalem JI. S1SLum eodem ms. collata. sl3 Cantuariensi ms Cantuariensis
S1*Summum ins suramum Poiilificetn sl1 Non vos Edit. Pic. non nos Si6 Quaeriiis cur tns quseritis a
nie cnr sl7ldeo \osoffendisse tnsideo non offendisse S1SMundo nala tns modo nata slslndicium eos
tns judiciumeos
JOANNIS PICARDI NOTJE.
(II) Pallium quod archiepiscopus Cantuaiim solet excepil, nam Walero legato id deferente oibviami\if
habeie, miht pe\ vestiam cljanlaiem, elc. misit. Pillri poiuificia indutirs vestimentaet nudalopede.Sacitim
:td se transimssi luisusmemiiiil ni-sequenli epislola, auiem insigne deposiuim in altare suscepit et hu-
Drhanoque gratuts_sci lbil eo nomine, jqui fflliono- meris composuii, sicque ditirna llla detoiatus siola
jjficeniissime nnsit (erat enim luculo Inclusum ar- lem saciam peregaDoimnico die quaitoidus Junias
teiueo) sie Anselmusde\olissime, ju\ta aclauliss nw amio 1095 (hui.t euun Fioieniiut) Vig rnicnsib, el
69 LII5. 111,LPIST. XXXM. 70
quoil aielriepiseopus Cantuaiiae solet habeie, mihi A disse, quanlum potuistis, el ea occasione negolium
pcr \es.iam chaiitaxem, non ul schismalico, sed ut proptei quod venistis, impethlum usque nunc. Pro
actepto, iton ul lepiohans, sed ul approbans misit, bona quidem \olunlale delensioiris gialias ago, im-
et sicquod de me facltim eiateonfirma\il.Ipse hujus pedimenlum aulem hac occasione faclum vobis uii-
confiimationis auclor, et dominus Gualterus 380 que !2i nescio. El sPrei medulla diligenter conside-
episcopus Albanensis el cardinalis haeceadem sciens, laXur sictil potest, ef prudentia Veslia me defendit
minisler ejus et exsecutoi. Si vobis hsec cdiimnia quantum potest, certus sum quia conscientia vesli a
atlendenda videlur, cur eam ante jiailu toncessio- in his quse supra dicla suni accusare me non polest.
nera mihi tacmslis; si neghgenda pulalur, vos ju- Quod, sieul dicit, nec mecum nec cum alris loqui
dicate quam diligeniei sil a \ohis inculcanda. Plura sicul voluitpoluit \estia re\ereiilia caiens obedien-
possem adhuc dicere ad infiiman.him \erhum ma- lia Romanse Ectlesiae, sciat ipsa cur non potuit. Ego
hiise eorum qui hoc quod dicitis \obis obtendunt ad autem scio me diu el muliuin desideiasse el e\spe-
excusandas excusaliones in peccalis, sed sapienliam classe loqni \obiscum, antequam possem; el ctira
\eslram scio non indigeie aperfas rei multiphci l.iiideni polui, non tanlura poluisse quanttmi \olui.
ostensione. Videat igitur prudens simplicitas ot Roaalis me ut fialres noslios Canluarlensis Eccie-
R si.f
slmplex prudenlia \eslia qualiter super hxc qu<e quiele ac pacifice possidere dimitlam res-suas.
dixi suscipere et exaggerare debeal conficlas caltim- Ad quod respindeu quia nullus niagis desideraf
nias, et ealuniniosas confictiones advers'im nie ab quietcni ac pacem illoium quam ego, nec magis
ilhs qui feceiunl conira me pro excusaiione sua, no sollititus csl pio uiihlaie cjusdem Eccleslae; eiitl-
\ideamini velle infiimare sso quod atictoritate do- circo \olunlas mea est ut res ejus, Deo annuente,
mini papsp«l\estia pxseculione non ignoranler est disponam ad ulihtalem prsesentem elfuluiam, piout
coiifirmattim. Nempe non sic accepi (lesle Angliae melius sciara et poteio. Yaleal bealiludo vestia,
regno) nomen doimni Drbani papae in vanum, ul et dignelur Deum, Til me et omnes actiones meas
hoc nie ah illo vel a fiilehhus ej'us meruisse cogno- dunal orarc.
scani. Dicilis \os caiisam meam, leste Deo, defen-
YARLE LECTIONES.
ss0 Confirmaie ms Infirmare !2i Utiqueuis iiiique nestio
JOAMNISPICARDI NOTiE.
Ilonedenus nolarunt) el reliquos astante« rihidoscu- -C dis virlulihus auditorum animos demulcens, In ira
latos ftnsse jiro ie\erenlia sancliPetn.Quem riluin, judicium sine ira lenens, in tianquilhtate sevenialis
quia cognosceie operse pretium exisuma\i, lubull justse constiram non deseiens. H<ec,fiater ehaiissi-
obseivaie. Palln aulem archiepiscopahs foiniam, me, pallii dignilas; quam si solhcile ser\avpns,
ahaque scilu non indigna descnbit Onufrius in Ex- quo.l foiis accepisse oslenderis, inlus lianebis. >
phcatione vocum ecelesiaslicaium.et Joan. Durantus Sic Pasohalis in episi. quam Floriacensjs Biblioiheca
hb. n De rilibus Ecclesiae, cap. 9,uuin. 41, 42 et e\hibel integram leclurienli. Peculiariler, auando-
caHeiis. Quld auicm myslerii conXineal, Jailandus qimlcni ila lulil sermo, notabimus, Lanfranco collaia
Chrysopohianus hb. v sui operis (quod Candel tm fuisse dtio pallia, ul ipsemel scribens Alexandei III
nuncupavlt) docel ex epistola Leoiris papse in hane coinmemorax epist. 5. « Nunquam, inquil, res quae-
sentenliam: < Arclnepiscopo palhilioiiordeceinifur, hbeldearca pecions mei ejicere qua\is oceasione
ulpiiipnreo cnicis ejnsclem \esXimenli signaculo a poterit inauditam lllam humanilalem, quam milri
leigoei pectore depicto denionslret pojmlo signacu- extremo hoininum, tantis indigno honoribus Romse
Itim redeinpiionis nosxrse, et pia coguet mente de exhibuislis, quodque duo palha, unum de allaii ex
passione Redemptoiis dicens : Mthi autem absit more, etalteruui quo sanctilas veslra missas cele-
gtotiart, msi m ciuce Domtni nosln Jesu Chnsli biareconsuevcral, ad oslendendam cir^ca mebene-
(Gcd. vi, 13). • Leoni conjunxerat imilatus
Amalarium. Vc- volenfiam \eslram miln impendistis. > Posl Lan-
rum quia ei hunc noster ilugo est hb. l De fiaucura id prodiderunl Chron. Beecens. ms. inejus
ofljtiis ecclesiasticis, cap. ultim., ubi vice aiiciaui gestis, et Willelm. Alalmesb. hh. III De ponlil.
lnleipielalurspinulas ejusdem palln niissi, piaeler- Q Anghs. Cselero1 dehonoie, peutione et usu pallu lota
quani quod rursus de lllo agit hh n De sacramenlis, esl cenlesima Giatiani distinctio, ex cuj'us 1 can.
cap. 16, parle quarta. Pasthahb secundus sciibens cum praecipialur meiiopohianum fidem suaro expo-
adGuidonem YiennaeGalliaruin aiclnepiscopum sm- nere tribus a consecraiione mensibus, elabEcclesia
gulare quodpiam mysleiiuniadverlit a supeiioiibus Romana pallium postulare, merilo Roger. Honed.
nicogitaium. x Pallio ad missaium laiitummodo suspeclus videtur parum fideliter notati auni, quo
soleimiia ilhs solummodo diebus «ti fralernilas lua Anselmus pallium receperit. Cum eriim lestimonio
mennneiit, qui luis prsedeCessonbusRomanseauclo- suo Anselmus fueril sublecius et inauguralus ponti-
ruaie Ecclesiseconcessi sunl; tujus te \olumus per fev anno 1095, milriprolecfo non ht \erisiin)le eum
ouiniagienuum consenare. Hujus enim indumenti juris ecclesiaslici non instiluin lecepisse palhuin
honor humihtas alque jusliiia esl. Tola ergo mente sesqui anno post consecrationem. Unde seipstim
iraieiniias lua-se exhibere feslinet in prosperis hu- quodammodo damnans, dolensque quodper Anglici
milem, etinadversis (si quando ad\emunt) mvenia- regis mahgnam peiwcaciam non daielur aut proro-
tur cum juslitia erecla, amica bonis, perversis con- garemr facultas eundi Romam, dicebal supra ad
traria, nullius unquam faciem pro \eriialeioquente talcein cpist. 24. Si Metiopohlanus eptscopus per
treinens, nuseiicordise operibus juxla virlutein sub- tolum pnmum annum, nec papam uvenlem, nec pal-
stantise uisistens el lamen supra virtulern insistere hum icquiio, juste ab tpso honore temovendus sum.
tupiens, infumis corapaiiens, bene valentibus con- Qua de causa Maulijpus Paris exaclius siippula\it
gaudens, de ahenis gattdiis tanquam de propuis hanc recepiionem anito 1094 ui Histona majoie.,
exsiiltans, incorrigeiuhs \iiiisjiie sa;\ieiis. in fo\cn-
«71 S. ANSCLMl CATSTUAR AHCIHLP. OPP. PARSIIL— EPISTOLJE. 74
EPISTOLA XXXVII !»s. * mih ahquid agere videbar, in subl.mi positus pta>
A
r, AD UfiBAMMPAPAM. grandi onere puessusnee mihi fructum facio, *nee
Cur hactenus papam non /idienl,quidque faclo sil utihs ahcui exisio. Oneii quidem succuinbo, quia
opus ab eodem moneii supphcat. virium, \iiiutum, indusirisp, swenlioe, tanlo oflicio
Reverendo ac reverenler suscipiendo catholicaj compeleniiuni inopiam, plus quam ciedibile \idea-
Ecclesiae summo pontifici UKBANO, ANSFLMUS , jion lur, patior. Guram importabilem cupio fugere, pon-
suis-meriiis, sed nutu divino, Cantuarise vocaius dus rehnquere: Deum e contrailo limeo offendere.
meiropolitanus- episcppus, debitam subjectionem Timor Dei illtid me suscipere .compulii, Ximoridem
ttijn servitii rievolione. onus idem me leXroere compellit. Si inler haecvo-
Gralias ago sanctae munificentiie veslrae quod di- luniatem Dei agnosceiem, proctrl dubio voluntatem
gnos-aposlolicse sedis legalos ad nos direxislis; quod meam et actus meos pro posstbilitaie-a"d rilam con-
pallii -beneficium, sola grattae \eswe largitate, ferrem. Nimc qula volnriiasDei me laiet, et-quid
mibi porrigi praecepislis» Nostri quippe, dateor, agam nescio, errabundus suspiiOj el quem rei finera
ordinis et oflicu iniereral et praesenliam \estram imponere debeam jgnoro. Postulo ilaque sanclam
e\ more visilare, et eam ul fieri decet condigna clemenliam et cleroenlem sanciilalem \esliam ut
J
•B
reveientla lipnoj-are. Et id quidera ex quo gradum propier Deum, propter eam charixatera qua Eetle-
ep.scopalenKSuscepi summo desiderio facere concu- siain Dci conlendilis adjuvare, penuriain ton iln
pi\ivlum quia„talio id lieri postulabat, lum quia noslri \estrarum manu sanclarum orationum pasca-
toiisilio et alloquio veslro frui desideiabam, utme tis, pe cogitalionum talium fluctibus agitaius, aut
de^-rebus neeessarus tam pubhcis quam pnvatis oiHiiino ruam, aut nibil apprehendam. Rogo etiam,
sss
interroganlem \estra prudeniia docerel, et aucto-f. et«suhmissis mentis gemilibus humiliter supphco
ntas roboraret. Qnod me non exegisse rogo ne celsam elpiam paterniiatem veslram, ut in nanfi agio
a gre sancta eminenlia vestra nec meae neghgenliae posiius, si quando procellis irruentibus atrjuioni
atit arrogantiae asciibal. Testis enim milri est con- vestri indigens ad sinum maXrisEcclesiae coufugero,
scienli.i mea quia postquam in cacurame sanctae propter eum qui_sanguinem suum dedil pro ^nobis,
Ecclesise sublimaios vos esse cognovi, gavisus suh% piuro elpromplum adjutoriura et solamen imeirian
et reverenter dilexi el diligo, et quolidianum pro- in vobis. Pro domino Belvacensi Fulcone snpplex
vectura veslrum fleri opta\i et opto, et factum au- oio clementiam veslram, prout vestra judicabil pru-
diens exsullo. £ed quia belhs undique qualintnr, dentia. In munusculo noslro magnitudo vestra,
hostiles impelus mdesinenler et insidias adversan- p. jogo, jion solam penset quanlilalera, sed et bonara
tiura metuimus, dominus noster rex -extra regfflwa qua missum est "voluntalem. Omnipolens Deus dm
me4 procedere hactenus non permisit, nec adhuc nobls paternitatem veslram in graiia sua el pa^e
procedere posse nllalenus ^issensit. Praelerea si ctistodiat. Amen.
liullse aliae causae concurrerent quae me faciem ve- 381 EPISTOLA XXXYIIIS87.
siram hoc lempoie quod valde molesle fero, videre ADLAMBERTUM ABBATEM.
prolnberent, suflicit quod aetas, quod segniude, Ul piofugum monachum tecipiat pwnileniem.
quod debilitas coipons raei impalientem me agunl ANSELMUS, Dei dispositione vocatus archiejrisco-
et prohxi iiinens el immensse viarum asperualis.' pus Cantuariae, domino et fratri in Deo deliclo,
Sed inter haec, quo labore, quaque anxielale gi a- abbali LAMBERTO, misericordiam impendendo tem-
vatus, iler auipere conaTer, si omnipolens Deus poralem, misericordiam mereii sempilernam.
et 111icgno Anglorura bella sedaret, el in regnis 1 Fiater iste comedens de hgno scientise boni et
el reguorum provinciis, per quas ad vos est eun- mali experimento didicit quanta sit differenlia mler
dtim, illam pacem inbuerel, ut quemadmodum opor- delicias paradisi clausirahs £t exsilium vitse saecula-
leret e\ expedirel, lter ipsum expieie liceret. SedI ris. Pcenitens igitur et dolens, sicut lacrymse le-
ssafieri non potesl, landia impossibilitasi J) stantur, confiietur se nimis peceasse, et promillens
quandiu id
me retinet. Divina clementia j"uyante, ubieunquei se deinceps niores suos correelunim, elsecundum
fuero as4, vobis obedire ac servlre, et celsitudinemi vestiam disposilionem obedienler viclurum, orai,
vestram honorare paralus ero. Et quia, sicut tle- quanto affectu potesl, ut inlra ovile de quo sponte
sidero, quotidianas miseiiae ss8 nieae querelas noni miserabiliter aufugit, admlllatur. Et quia supphca-
Iicel mibi coronam posito effundere in eorispectui ttonem suam pro magniludine realus sufflcere uon
vestio, sanctas serenitalis veslrae aures paucis que- putat, nostris precihus suas apud vestram clemen-
slibus et scriptis inquietare praesumo. Sancte Paler,, liam adjuvari precatur. Quamvis igilur ego de ve-
doleo me «sse quod &um, doleo me non esse quod1 stia sanclitaxe riilnl promeruerim, lamen quia invi-
fui. Doleo me «sse episcopum, quia Jpecealis mels3 ceni eompall el pro invieem orare juliemur, prs-
facientibus, non ajjo episcopi officium. In Ioco hu-- sumo supplicare qualenus ovi quam Christus qus-
VARLE LECTIONES.
ssaC«i« eodem ms. collata. sss Sed landiu id ..quandiu ms sed qnandiu id ..tandiu ^ Ruero ms fuero
0,4 Miserisetns miserise mese m Supphco tns lmmihlei supphco sa7 CIUHeodem ms collata.
75 LIB. III, CPIST. XL. 71
sitam et inventam in humeris stiis ad ovileS5Sre- A EPISTOLA \L a».
portat, vesXrapalernitas osliuin ovilis eontra me ADPASCIUIEM PAPAJII. V-
If. add. nori] claudat, ne Chrislus idem perdixarii Excusat se quod nondumpei hlleiaseum satutaverit,
quaerendo, et inventam Teportando, fiustra labo- et, calanutalibus suts expOsitis,causa', reddit cut ea,
rasse \Idealur; et ipse apud amicos el vicinos, quos Anglia abient, el ul in Angham non ledealmsi
tebus omntbus Ecclesimlestutins supplex oblesta-
ad congatidendum comocaie debuerat, non lam tur. Lugdunt inleiim ab atchieptscopo sustenlan
ovem quam seipsum, el, quod valde attendendnm sedeclaiat.
esl, oneraxum ss9, et a suo ovili exchisuin esse Domno el patri reverendo, PASCHALIsummo
conqneralur. Itaque misericoidi.im et judicium can- ponlifici, ANSELMUS, servus Ecclesias Canluariensis,
iale Domino, et sic ut misencordia superexaltet -debilam ex corde subjectionem, et oralionum, s!
^ '
j'udicium *J0.Vale. quid valent, de\olionem.
EPISTOLA XXXIX" 1. Quod ad \estram celsiludinem tantum moiatus
ADMOKACHOS BECCENSES. sum nuntiura fflitXeiepostquam de cerla noiilia ve-
SS8 gratias agentes,
Beccenses in 01dinis-obseivantia stabiles collaudat. sliae sublimalionis Deo ga\isi
Et tct prmlali facla non judtcenl prm cwleris hoi - 3 sumns, haec fuil causa quia quidam nuntius regis
talur. Anglorum venit ad venerabllem arclnepiscopnm
Dominis et fralribus cliarlssimis an Beccensi Lugduncnsem pro causanostra, non tamen affeiens
coenobio commanenlibus, fraler ANSELMLS, volun-
quod suscipiendum esset; et audiens lesponsum
tale Beccensis monachus, necessilate vocatus Can- archiepiscopi reversus est ad Tegem, promittens se
tuariensis arclilepiscopus, prsesentis vitae«onlinuam in
proximo Lugdunum ledilurum s30. Ilunc exspc-
sanclitalem el fulurse aaternafflfehcitaleni. ciavi ut scirem quid \obis de legis volunlate noli-
Quamvis nostram raro epistolam videalis, scio ficaie possem, sed non venit. Causam itaque no-
tamen *jula dilectionem \estram in iniimis-s38cordis stram breviler inlimo, quia quando Romae moralus
mei fervere non duhitaxis. De qua dileciione lanto sum, eam doniino papse Urbano, ct multis alus,
esse certiores debelis, quanto eam de praaterito sicut scit, ut puto, sanclitas vesira, ssepe narra\i.
rognoscitis, et hoc propler quod et ^ad-quod vos di- Videbam in Anglia multa mala, quorum ad rse
lexi, facere conlenditis. Audio enim quiargratia pertinebal correclio, quse nec coriigere, nec sine
Dei inspiranie et cooperante, In studio bene vi- peccato meo lolerare poteram. Exigebat enim a me
\endi fervelis, et in paupertatis pressura xigorem rex ut volunlatibus suis, qnae conlia legem et
vestri ordinis inflexibiliter leneiis. Sic enim decet, C voluntatem Dei eranl, suh nomine icctiludinis as- >
servosDei.^it quanto magis eos tribulationes prse-; sensura prseberem. Nam sine stia jussione apostoli-
senlis vitap anguslant, tanlo ardeiuius ad quietem eum nolebat recipi, aut appellari in Anglia; nec ut
selernae \ilse tendant el se ad viriulum profeclum epislolam ei mitierem," aul ab eo missam recipe-
«xtendant. Sed quamvis sanclis moribus-et relisrio- rem, vel decrelis ejus obedirem. Concihom non
sis operibus sludio spontaneo insudetis, novi lamen permisil celebrari in regno suo ex quo rex Jactus-'
sinceritalem vestrse dilectionis, quia gratanler acci- jam per tredecim annos. Terras Ecclesiae hormni-
piet si vosmonueio ut in hoc in quo estis perseve- bus suis dabat; in omnibus his et similibus si con-
relis. Quod ut efficacius adimplere valealis, necesse silium petebam, omnes de regno ej'usetiam suffra-
est ut sancta unanimitate colligali, et corde et ganei mei episcopi negabant se consilium daturos,
voluntate jirselato veslro obedialis; facta et dicta nisi secundum volunlatem regis. Haec«t multa aha,
ejus non dijudicetis, sed sine omni retractaljone, quse conlra voluntatem et legem Dei sunt, \idens,
quasi divinilus inspirata venerando menle benigna pelii licentiam ab eo sedem adeundi aposiohcam,
servetis. Uhi enim subditi praelali,3a judices fiunt, uXinde consilium de anima mea et de oflicio inihi
aperte Dei ordinationi,-cujus dispositione sibi prae- injunclo acciperem. Respondit rex me in se pec-
lalus est, delrahunt et contradicunt; quibus Deus D casse pro sola poslulatione hujus licenti.v, et pro-
et suse gubernalionis subtrahit auxilium, et eos in posuit mihi ut aut de hac re, sicut de culpa,
proprii «rroris prsecipiiari permillit consiliura : ubi saiisfacerem, et securum illum redderera ne am-
\ero praelalus cum yeneratione, lanquam-Chrislus plius peierem hanc licenliam, nec aliquando apo-
suscipilur, jbi tota domus Chnsti regitur consilio et stolicum appellarem, aut de terra ejus cito exirem.
prolegitur etsustentatur auxilio. Quanlo enim sub- Elegi potius exire quam nefandae rei consenlire,
diti se vicario ejus suhjiciunt securius, tanto ille Romam veni, ut scitis s37, et domino papae rem
praelato et subditis cuncla procurat benignius. Om- totara exposui. Rex, mox utdeAngliaexivi, taxafo
nipotens Deus sua vos benedictione in aelernum simpliciter victii et veslitu monachorum nosirorum,
*
bealificet, fralres et amici charissimi. Araen. lotum archiepiscopatum invasit et in proprios usus
YARLE LECTIONES.
"'Adoves ms ad ovile ss9 Orbatum tits oneratum tS0 Superexaltet jutliciumtns superexultel j*udi<io
SSiCum eodem tns coltata ,3a In tnliinis m« in intimis cordis mei *3aEnim praelali ms enim suhdili
praelati S3i Cuii1 eodem ms collaia S35 Vestra Deo tns veslra» suhliinaiionis Deo S50Rediluium ms
Lugdunum Tedilurum s" Yeni; scitis tns veni, ut sciifs
PATKOI.. CLIX. 3
-?* $• ANSELMI CANTUAR. ARCIIIEP. OPP. PARS III. — EPISTOL^. n
«•cnveitil. Moiiilus etggg rogauis a domiuo papii A ie suscepi; de quo, si fieri posseH Iihemius eam
ut hoe conigerel, conlempsit, et adhuc in hoi' susciperem quam de alio ahquo. SeJ necesslias
peiseverat. Jam cst leilms annus ex quo sic d(' fuit tahs, quia inimici insurgere volebuit contra
'Anglia «xivi; pauca quse mecum tuli, ei multaqua - <meel populum quem habeo ad gnbeniandura; et
mniualussum, quoium adhucstVm debiior,ex]>endi ideo barones mei, et idem popfflus, noluerunt aro-
Sicplus debens quarn habens MB,apud \enerabilen 1 plius eam protelan : hac ilaque occasione a tuis
Patrem nostrum archiepiscopum Lugdunensem de vicariis ijlam aceepi. Misissem quidem ad le a meo
S3S
tenlus, ejus benigna largitale et larga bemgni- lalere aliquos per quos libi eliam de mea pecunia
tate su=lenlor. Non hoc dico quasi desiderem rednc 1 deslinassem, sed pro morte2* 6 fialns mei circa
fa Angham, sed tinieo ne mihi veslra subhmitas1 regnum Anglia; Ua lolus orbis concussus esl, ut
succenseat, si ei noslrum esse non nolilico. Piecoi nullatenus ad te salubriter penjenire poluissenl.
igilur et obsecro, quanto possum affeclu. ul nullc Laudo ergo et mando ne per Northmanniara venias,
inotlo me in Afigliam ledire jubealis, nisi ita ul sed per Guitsand, et ego Doveram t)b\iam habebo
fegfemel volunlalem Dei, et decreta apostolita \o- libi baronesmeos. elpecuniam ad ierecipiendum;
luntati hominis liceat mihi prafeire: el nisi rex et imenfes, Deo juvante, unde bene persolvere
nrihi leiras Ecclesiae reddiderit, et quldquid de B poteris quidquid -muluo accepisii. Festina
igilur, [
aiblnepiscopalu, piopter hocf quia sedem apostoli- Pater, \enire, ne mater noslia CanluariensisTlc-i
tam petii, accepil; vel certe, quod pro horum clesia diu flucluans et desolata, causa lui, am-,
digna recompensatione Ecclcsiae prosit. Ahter enim phus sustmeal animarum detnmenta. Teste Gi-
ostenderem me hominem Deo debere prseponere, et rardo episcopo, et Gurilelmo Winloiiiensi eleclo
juste spoliatum esse quia sedem aposlolicam volui episcopo, et Guillelmo de Warelimast, et comite
Tiquirere. sl° Quod satis patcl quam noxium Hern ico, ef Roberto fihoHaimonis, et Haimonedapi-
exemplum sil posteris, et exsecrabife. Quserunt fero,etahis tamepiscopis quani baionibnsmeis.Yale.,
quidam minus inleHrgentes Cur ego regem non EPISTOLA XLII.
excommunico; sed sapienlioies, et reelum hahen- fASCnALIS PAPJEADAISSELMUM.
les consilium, consulunt ne Id faciam, quia non Ut Ecelesim Caniuaiiensi lestiluius jam det opemm
pertinet ad me ulrumque, el querimonlam scilicet Anghcanw Ecelesiw teslautattom : et Anglotum
etvindiclam iaceie. Denique ab amicis nostris qui Regem cum Nonuanmw comile concihet.
sub eodem iege sunl, mandalum niilri est quia PASCIIALIS episcopus, servus servorum Dei, ieve-
mea excommunicalio, si fieret, ab illoconlemneie- rendissimo lratri et toepiscopo AISSFLMO, Cantua-
lurs+ 1 el in dei isum converXeretur. Ad hsec omnia C liensium arcliiepibcopo, salutem et aposlolitaiin
auclorilas vestrae pi udenlisesW noslro non eget con- beneihctionem.
siho. Oramus ut Deus omnipotens facial omnes Sicut injuriis Uiis el exsilio compassi stimus, elc
actus vesti os sibi placere, et Ecclesiam s4asnam de Vide in Paschah II, mfia,ad an. f 118.
veslri regiminis prosperitate diu gaudere. Araen. EPiSTOLA XLIH 2'6.
EPISTOLA XLIs 44. A\SEL\Il\1>RURGU\DIUSI ET R'CEZAM UXOPEM EJLS.
HENRICI REGISAI\GLORUM ADA:\SELMUM. Giatulalur nepotem suum Deo in seiviiutem esse di-
Excusut se inaugui atmn ab aliis episcopis ob ingruen- calum, quodque Dcus jumoies eortim libetos ta-
tesliostes,uiinAngliamcittsstmeteveitatui supplicat. puenl, utjatn hbertus ipsi Deolota menteseivitein.
- HrMticus, Dei gralia rex Anglorum , piiwrno A^SEiMLsarchiepiscopus,dominoet amitocharis-
Patri suo spirituali A^SELMO, Cantuariensi episcopo, simoRuRGu\Dio eluxoiiejussoroii suaedileelissLiise
salutem et omnis amicilise exhibilionem. RiCEZyE,salutem et Denedictioliem Dei.
Scias, Pater charissime, quod frater meus lex Sciatis qtna friius \esler Anselmus, charissimus
Guillelmus"moiluus est; el ego, nutu Dei, a clero nepos noster, sarius et loetus est mecuin apud
et a populo Anghse eiectus, et quamvis invilus, Lugdtinuro ; et ego Dei gratia, prospere me habeo.
D De tiho vestro hoc \obis dico quia gauderepoleslis
propler absentiam tui, rex jam consecratus rcquiro
to, sicul Patrem, cum omni populo Angliae, quate- 3S3> multum'; quod llium Deo obluhslis. Amat
nus mihi filio luo eleidom pupulo cujus libi anima- eijim Deum, et quod amare debet; unde gratias
rum cura commissa est, quam citius poteris, vcnias agere debelis iltis et eos amare qui eum in amore
ad consulendum. Meipsum quidem ac totius regni Dei et sui ordinis et in bonis moribus nutriertmt.
Anglise populura, luo eorumque consilio tjui tecura El certe credo qiua propter hoc meriliim quoJ
mihi consulere debent, committo; et -precor ne primogenitum vestrmn Deo devota niente dedistis
4ibi displiceal quod regiam henedietionem absque noluil Deusperdere uilum deprole \eslia; nec pei-

VARI/E LECTIONES.
SSEDehilis qu.tm habilis 'ms deliens quam liabens 23SLugdunensem ejis ms Lugdunensem detenltis
ejus 2i0 Reqmreie QuEernnlete. tns reqmrere. QuotLsatrs patel quam noxium exemplum sit posleris
S4S
et
execrabile Qticeiunl elc. s" Conleuineretur tns coiUemneis* etur et in derisum con\ eueretur
3
Autho-
244
i itas vestrae prudentiae ms aulhoritatrs veslrse prudentiae Ecclesiam tns Lcclesiam suam Cum
eodpm ms tollaia 2MPer monem ms pLOmoite m Gum eodem ms cvllciia
77 - LIB. III.EPIST. XI4H ' ."8
mrsil eos qnos genuislis usque ad lllam setalem in A Cantuariensium ATchiepiscopo, BE^EDICTCS, in Do-
qua peccalis el malilias hujus mundi sordidaientur, mino salulem.
* Amor scribei*, et dolor cordis mei gemiuun
per\enire, ut \itam aeternam perderepl, sed omnes
eos bono fine de hac vlta ad se transire fecit. In- chaiuati vestrse compelhl aperiie. El qtuasapien-
super si sapienles eslis, et sapienter consideratis, tibusloquor, el qui de pana maieiia norunt fer-
inielligelis Deum fecisse vdbis magnam misencor- cula conficere mulla, ideo bi eviter succincteque san-
diam de \obis ipsis, quonlam abslulil vobis oeca- clilati vestrse dico quoniaro Salanas videtur esse
sionem amandi hoc s.eculum, et desiderandi ea quae solutus. Rex namque superbioe prope esl; et, quod
iranseunt, cum vohis abstulit iiaaredes 111hac vita, tiici nefas est, saccrdotum ffl jiracparaliir exercitus,
et fecit filios veslros suos haeredes et suos fihos in quia cervice -elaia mihlant qui praepositi sunt ut
seterna vita. Nunc agiie gratlasDeo quiaexonerati praebeant exempla liumilitalis : sic ut Danielis va-
eslis et expediii, ut libere toto corde, tola in- ticinium videatur esse complelum. Ergo qui in
tentioi.e el lotis vinbus curratis ad Deum, et sol- Judsea est ad montes fugial, et qui in teclo est, non
l:cili siiis solummodo de salule animarum veslra- descendat tolleie -aliquid de domo (Maflh. xxiv,
rum: et ut illuc sponXanea volunlate pervenialis, 17), elc. Prolnde vos, quiin Xecto Domini passer
"
quo Deus filios vestros qui morlui sunt, vobis no- solitarius exlitislis, et agrum Dei \omere Iinguse
lentibus, misericordiler traxit, et quo istum quem vinliter conscidistis, ad monles fugere nec opoitei
Deo dedisiis, Deoadju\anle,j)ervenlurumexspecla- de plano ahquid tollere. Etsi Romse non estYnunc
mus, ubi pariter pater el maler, fihi et friia; in Gregorius, esl tamen Angliae Auguslinus; <elqni
conspeclu Dei in gloiia aelerna gaudeatis; et unus- dedit-ei signa et prodigia faccre, dabit vobis pro
quisqne lanlurn de singulis ahis quanlum de se Christi fide ad fmera usque vinhter cerlare: Ftdchs
>Het amicissimi, fratei
glorieiur. Ergo, dileclissimi est emm Deus, qui non patietur vos lentati suptajd
charissime el «oror charissima, precor, obsecro, qaod ferre potestts (1-Cor. x, 13). Benedicuonem
moneo, consulo ne conlemnatis misericdrdiam quam autem veslram qua debui menle suscepi, bene sa-
Deus vobis non prsemediianiibus fecit; et ne per- pientem, bene redolentem. Deo aillern gralias agi-
dalis gloriam quam Deus vobis, si culpa vesXia non mus, quia saporosasunt et odorosa quae agilis, quaa
fuerit, prsepara\it. Cognoscite , cognoscite quia dicitis, quse datis. De vjta auiem veslra dicamus
quod Deus vos ita omnibus filiis orbatos in hac pariter, dicamus omnes : Gloiia in excetsts Deo,
\ita solos fecit, non est ira Dei, sed gratia Dei, el tn lei ra pax homiwbus bonm volunlatis {Luc. 11,
ul qui jam soli remansistis, nihil habenies quod r 14). Rogo vos, orale pro me ut Simon me aliqiia
amelis, sine omni impedimento ad illum currads, parte corrumpere neqiieat, et Deus ab hoe pelago
-et ei vos et veslra reddalis. Omnipotens Deus sic ad portam salutis perducat.
vos suo amore accendat ut oranero hujus vitae de- EPISTOLA XLVH s*8.
leclalionem faciat contemnere, et ad se tolo affeclu AfisELMI ADPASCHALEM TAPAM.
tendere ei pervenire. Amen. Audilts decielis Romam conciht, cui Anbetmvs iniei-
EPISTOLA XLIV. fueiat, tex de tllts summum ponitficem lequmt;
PASCHALlS PAPMAD ANSEL1WUM. qutd autem papa judicaveitt, sibi stgntfican An-
Ul constanlei se geiat tn luenda Ecclesim Anglicanw selmuspeltt.
Itbeitate. ' Domino reverendo, et Patri diligendo PASCHALI
PASCHALIS episcopus, servus servortun Dei, ve- s*9, summo pontifici, ANSELMUS, servus Ectlesifp
nerabili fratn et coepiscopo ANSELMO Cantuariorum, Cantuariensis, deoitam subj"ectionem et orauonum
salulem el aposlolicam benedictionem. assiduilalem.
Non ignoras divinaevolunlatis consilium, etc. Ytde Postquam revocatus ad episcopalum redii in v'
in Paschah II ad an. 4118. Angliam, osiendi deereta aposlolica quse in Ro-
EPISTOLA XLY. JJ mano concilio prsesens audivi; de qua re dominus
EIUSDEU ADEUMDEM. meus rex vestram requisivil sanctilatem per legatum
Avsehnoeutn de ahquot dubns consulentt tespondet. suum,etegoper epistolam meam \estrum mquisivi,
PASCHALIS episcopus, servus servorum Dei, vene- secundum quod rem cognoseerelis, consihum. Regi
rabili fralri et coepiscopo ANSELMO, salutem et apo- per litteras vestras respondislis, mihi vero mmime;
stohcam benedictionem.i sed quoniam rili responsum quod illi sufliceietSSI>
Consulta illa quse per venerabiles nunlios luos non dedistis, adhue \estram-pro eadern re adeunt
Baldemum et Alexandrum, elc. Yide in Paschah II. quidam episcopi praesentiam; el ego nostros mitta
-
384 EPISTOLA XLVI. legatos, responsi vestri mihi relaturos< sententiam,
BENEDICTI AD AKSELMUM. ne forte videar alicui meo solo sensu vel propria
Consolatona est et amtcts condtta affectibus. voluntate quidcjuain facere. Servata igitur -apud
Doinmo ef venerabili Patri ANSELMO, -gratia Dei me reverentia sedis apostolicag, precor ut de
VARI^; LECTIONES.
siIEgo dilectissimi ms ergodileclissimi s*s Cum eodem ms collaia ,w Domino et Palri reverentlo Pn"
2C0 Yestras responsum quod illi sufflcerei tns
schah ms Domino reverendo et Patn diligendo Paschah
Vesiras ie=;pondislis, mihi verominime : sed qtioniam 1II1responsuni quodilli jsufticeret
"73 S. ANSELMl CANICAR. ARCHIEP. OPP. PARS III. — EriSTOL^. 86
pelitione quam \obis prsedicti episcopi exponent A cliarissmus inonacius in Cesirensi ccenobio S. Wei-
385 1«od melius el ulilius sapienlia \estia Jnii gseeomiiiaiieniibus salutem et benediclioneni Dei,
becundum Deum judica\erit, disponatis; et quid- et siiam.
quid illud fueiit, per legatos noslros me cerlum Benedicius Deus in donis suis, et sanctus in ora-
faeiatis. Sicut enim non pertlnel ad me absoi- mbus openbus suis, cjui et vossss facit etnumeio
\ere quod ligatis, ita nou est meura ligare quod crescere et
augmento rehgio.iis pioficere. Quamvis
-absolvitis. enim de omnium setvorjra Dei piofeelu gaudeam,
EPISTOLA XLYHI. in \obis lainen aliquid habeo speciale cur de ve^tro
ANSELMI ADEUMDEM. laetari profectu debeam, quoniam per me Deus con-
'Consihum in aclveisis qumjam per novemannos pas-
sns est exspectat. Ptecalmqw ut palhum eiecto gregaiionisvestrseestdlgnatusinstituerepiincipium,
Eboiacensi eptscopo concedat, abbalero, dorainum scihcet Ricardum, charissimura
Domino el Patn reverendo PASCHALI, suramo pon- rriium nostrum. Gratias igitur ago Deo pro grati*
sua qaam ostendit in vobis; et oro ul, sicul eadem
tifici, ANSELVUS,servus Ecclesise Cauluanensis (
debilam subjeciionem. gralia \osprsevemre dignatus est, ita indesinentcF
Quanto sludio mens mea pro sua pos=ibihlate " vos suhsequatur, quatenus nunquam vos dehoe ad quod
sedis aposlolice leverentiamet obedientiam ample- piovexit, permiltat defieere, sed semper ad
meliora donet piolicere; quod pro cerfo ipse fa-
clalur, teslantur multae et gravissimse4.iibnIaiiones si
cordis mei, soli Deo et miiii notse, quas ab initio ciei, non negligentes fuentis bona ad quae jam
pervenistis, servare. Gum enira Dei sit sua gratia
epjscopattis mei continuc jam per novem annos, et nos praevenire iSS, noslrum est quod accipl-
-in exsilio el episeopalti passus sura, qula ejusdem semper
sedis subjeclioni el obedienli.e inseparabilitei ad- mus, ejus auxilio studiose custodire. Nam quamvis
nec habere nee servare possimus ahquid, nisi per
hsesi. A qtia iiilenlione spero in Deo quia nihil est
illtim, perdere tamen et deficere non esl, nisi 'ex
quod me possit retraliere. Quoniam de his quibus noslia
cxcellcnfiam veslrani requisivi per epistolam mis- nogligentia, quae ssepissime intipit arnlniinis,
in quibus nos calhdus hosiis solel decipere, cum
sam olim per Guillelmum, -regis nosiri legatum,
nulluin suscepi responsum, iterum ea necesse ha- nobis peisuadet ea non magni pendeie. Inde namque
heo repeiere. De hoc quod inter regem et me est sequitur illud dainnum exsecrabile qnod legl(ur,quia
sufftceie puto sapieffliae veslrae quod in alhs lilteiis qui spetnit modica, paulaimt decidel (Ecch. xix, 1;.
Cerfissimum namque esl, quod in multis Ecclesiis
significo el quod per legatos nostros cognoseelis. De
expenmento didicimus, quia in monasteno ubi
qaa -re non est liumilitatis meaa vestrse sapientise ir minlma distriete
dare, sed ab ea exspectare consilium. Precor aulem monachorum cuslodiuntur., ibi rigor ordinis
Deum cor \estrum ad inviolabihter peimanet; ibi pax in-
omnipotenlera quatenus ipse
iaudem efcgloriam nominis sui et ulilitatem Eccle- ter iratres , et in capilulo pioclamationes con-
siae suse dirigat, ut de vultu ejus j"udicium ve- quiescunt; ubi vero minimi excessus iirghgunlur,
strum prodeat, et oculi ej'us in omnibus actibus ibl totus ordo paulalim dissipatur et desiruifur.
vestris videant sequilalem. De archiepiseopo Eboi a- Si ergo de viiluie s6irn virtutem et de profeciu ad
aensi eleclo, sicut per episcopos qui cum eo sunt, profectum vultis aseendere, semper limele in
niinimis Deum offuidere. Non debelis con-
polerilis agnoscere, supplex piecdr quaXenus pallio singuhs
siderare quam parva sil xes quani conlra p-olribilio-
propler quod veblram adil excclleniiain, nobis eum
-confirraatum et gratia \estra honoratum remiltatis. nera faeitis, sed quantum malum sit inobeJieitlia
Credo enim quod noii est in Angha qui lantum pos- qtiam proparva re- incurruis. Sola enim obedieniia
sit in eCclesiaslieis rebus prodesse; et spero in Deo, poluit hominem in parathso rctinere, unde pei in-
obedientiam ejeetus est; neqtte ad regnum eoeloru-n
quia sieul a Deo accepil facullatem, iiabet etiam
volunlafem. Quaedam alia quse noslri legati vestrac ahqtiis nisi per obedientiam perducilur 2C6. Pensafc
paternitati ex nostra parte suggerenl, precor ut au- >Q quia si bomo per unam solam inobedienliam in
dire atque ad ea respondere dignemini. Oramus ut laulam miseriam quam patlmur in boc mtindo pro-
Deus omnipolens sanctitatera \estram diu nobis j"eclusest, quantum debeamus eam horrere el obe-
conservet. dientise bono studere. In obedienlia loius \igor bene
EPISTOLA XLIX 2B1. Vivendi construilur, in ej"us negligentia destriiittir.
ANSELMI ADMONACHOS CESXRENSES. Abbali -ergo vestro obedientiam non solum in opere,
De suorum monachdtum pr-ofeclugaudel, et ad accu- sed eliam in voluntate per omnia exhibete s66, et
tatam ettam in mintmts vbservanttam hortatur. ad invicem paeem et conrordiam per mutuam dile-
-Anselmus archiepiscopus, fralnbus et fihis suis ctionem habete; quam dilectionem sic 2" nutrire et
VARIJJ LECTIONES,
5,1,1 Collala eum eodem ms el cum Edil. Got. el Col. 1S73 2SSQni suos ms el JSdil. qui vos SB 3 Setn-
per pnevenire ms et Edtt. semper nos prsevenire m In vinutera vuiiis ms etFMil. in \irlulem et de pio»
lectu ad profeciura vullis sbSPerducittir. Abbati, etc. ms et edti. Perducilur. Pensalequia si homo per
iinam solam lnobedieniiam in tanlam miseriam quam pitimur in hoc raundo projectus est quantum de-
beamus eara liorrere, et obedientiaB bono siudeie. In obedientia lotus \igor bene \ivendi conslruiiur, jn
ejus negligentia destruilur. Ahbati, etc. s8° Yoluntale exhibete nts el Edtt. \oluntateper omnia exlnbcre
s" quaro sic ms el edtC.-quaradilectionem sic
Sl _ - LIB. 111,EPIST. LI. S2"
servarepoleiiils, si unusquisque non ut alius sj.itn, A dicio oste.id.ilur sustlnens esse suus, in raonacluco
sed ut ipse alterius Aoluntatem facial, studueiit. probalur non esse suus. Nain quaitnis lex aut dives,
. Ot'ositatem quoque sicut rem iiiimicam animarum cum sponte vapulat, se peccatorem hunuliter osten*
a \onis excludite, et unusquisque considerel quia de dat, nulla tamen alleuus honimis jnssione *65huic
singnlis niomentis vitae nostrse reddituri sumus Deo humiiilati se patiens subdeiel, sed jubeiili omnibus
raiionem. Cuicunque ergo Deus dat ahquam gralam \iribus lesisleret. Cum autcm monatliusex senien-^
al quamlihel ulililaiern, ea ulalur inquanlum ha- lia prselali in capitulo humililer flagellis se subjicit,
bjer t oppoitunitatem. Qui enim non ulitur poteslate tanlo majoris merili hunc esse \erilas judical,
binefacieiidi qiiam habet, ia die j'udicii quasi non quanto magis et verius se quam ille humiliat. U'e
habens judicabitur, et ab illo auferelur hoc ipsum namque se soli Deo-humiliat propter peccatorum
quod habere vfdeiur, quia et Tjrsemio quod mereri coiiscienliam, iste\ero eliam homini, propler obe-
potuit oarebit, et deinceps nuilam ^alictijus boni dienliam. IIuniiHor autem qui el Deo et honiiiu pto-
operis potestatem in pcenis habebit. Quasi aufcm pler Deura se huinihal, quam qui soli Deo et non
alii dabiXur quod ab illo auferetur, quando illi qiii humansejussioni se hunrihat. Eigo si qui sehumi-
bene operalur secundum quod 258accepit.pisemium hat, exallahitur; qui se magis humiliat, magis e\al-
augebiiur, quia juxta llitim qui neghgenler \ixit, ^ tabilur. Quod 266aulem dixi, tum monachus \apu-
ejus exemplo a bono opere non defecit. Gralias ago lal, hoc a sua \oluniate discordare, non ita mtellig is
vobist[uia pro me oratis, el oro ut ab hac chanlaie quasi nolit hoc obedienli voiunlale palienlpr poi-
uon dcsislatis. tare, sed quoniam ex naturali appelitu canris dolo-
386 EPISTOLA L 2B9. sem nollet tolerare. Quod si dicis : .Non tani fugio
ATiSELMI AD BERJ.ARDUM JIONACHUH. publitam vapulalioneni^propler dolores quos et
Pluiis esse unicam vctpulalionemexobjidienlia, quam secrete sentio quam propler verecundiam, scilo
innumeias ex pioprio sensu. quia ille fortior est qui iianc quoque suslinere gau-
ANSELMUS aiclriepiscopus, BERNARDO, monacho detpioplerobedientiam. Cerlus eigoestoquia ma-
ecenobn S. Werbuigse, salutem et-orationem. joris rneiili est una \apulatio nionaclii lolerata per
Audi\ia doniino abbale tuo quod majoris mei!ti ohedienliam, quam innumerabiles acceptae
per pio-
judicas cum monachus se aut veiberax, aut ab' aho pnam senlentiaro. Sed cum lalis esl monachus ut
se verberari poslulat,^uam cum in cajritulo -ex pire- et
semper habeat cor paralum sine murmuralione
cepto praslati, non ex sua voluntate Aapulat s6°. per obedientiarn vapulare, tunc sive setrete, si\e
Quod non ita esi sicut26i exislimas. lllud enim \n- „ publice \apulct, magni meriti cum debemus j'udi-
dicium qtiod sponle sibi aliquis indicit, rcgale esl; C caie.
illud S6S\ero quod per obedientiam in capiiuio sns-
°es EPISTOLA L! !6S.
iinel, monachicuni est. AJlerum esl ex sua \o-
A^SEIMIAD STEPHANUM ARCHIDIACONUM.
lnntate, alternm ex obedienlia, necexsua \ohmtate. Ui abbattssam et sanctimomales Rumeset a supet-
Illud qtiod legaie dico saepe sibi reges et supeibi slutoso homitus defunclt,quem pro sanclo habebaiv,
dmtesHerLpracipiunt, illud vero quod monachicum '
luUupiohtbeat.
dico, non pr<ecipientes, sed obedientes suscipiunt. ANSELMUS archiepiscopus, STEPHAISO arclfdiacono
Regale lanto levius est -^, quanto voluntau susti- s69 salutem et benediclionem.
ncnlis concordat. Monachicum autem Xanfogra\ius Mando vobis ul (12) ealis ad Rumesei, el dicatis,
quanto a \oluniate patienlis discordat. In regdi ju- el dicendo prsecipiatis domnse abbatissse ST0 el san-
VARI^ LECTIONES.
288Secundum quod ms et Edil. secundum donum qnod "9 Cttm eodem tns collala s6° Vapulat deest
in ms stl<}uid non ita? sicul ms Quod non ita est sicui S6SRegale. lllud ms regale est : lllud 263Mo-
paclncum. Alterum ex ms Monachictim esi. Aiferum est ex 26i Lenitis est ms levius est -ss Alteiius
j'ussione ms alierius hominis j'ussione 26GErgo qui se humiliat exaliabitur. Quod ms ergo si qui se
htimiliat exahabitur, IJUIse magis lm uiliat, magis exal{ahi'ur. Qnod 267Appellalionem tits vapulaiioiieui
S6SCuin eodem ms collata S6S
Diacono tns Archidiacono "0 Domiiij}Abbatissae ms. Domi ae Abbalissse
.TOANNISPICARDlTSTOTJE.
{\%) Eatis ad Rumesei, et dicatis, etc, Haud levi, ;D monasterii pi-imarium et prsecipunm instiXuloiem.
fuil labori iiic locus fateor. Nam ciiin mier legendos Mahnesber. tamen el Honed. Annal. pait. i, ainm
sciipt.AnglosoccurrereipassiinRaiiieseia,Ramesien- 971, fatentui commumbus ulnusque ope el op.bus
sisque, et in ea degenies monachi, stabam dubius, ectlesiam fuisse conditam. In Honedeno auiem,
\idensin hac epist. expressum noinen ahbatissse. quero Alminum scriplae tabnlae Lincolmenses \oca-
Tabulae vero Lincolniensis ecclesiae ms. m noslra \ere Etheluvium; in Malmesb. Egeluvinus appella-
bibholheca injectum evemere scrupulum m paucu- lur. Rumesei yero de quo Anselmus hoc in loco, esf
lis. Aluvtnus consul eo lempoie abbaltam Remeselw pariheno dioeceseos YVintoniensis, excilalus ab
mim paludes fixit. Quod autem hse tribuant funda- Eduardo rege, ul Honeienus lesfatur hisce \cihis •
uonem Ramesiensis ccenobii Aluvino consti i ita vi- «Anno 967 lexAnglorumpacificusEdgarusia roona-
deo accipiendum, quia ille pluiirauni operse et opum slerio Rumeseie (non Ramesete, ul conupte impiessi
suarum largitus sil ad nl operis. Reliqui enlm scri- libn habent) quod a\ns lex Eduardus senior con-
piores, ul Mahnesber, lib. iv De Pont. AngL Doned. siruxerat, saneiimoniales coIloca\if : sanctamque
et Polyd., et Lihus in Chron. ad annum 971 prsedi- Meninam super eas abbatissuo constituit. J Mal-
tani sauctum Oswaldum Eboraci antistitem, hiijus mesb. etiam hb. n de P. A. recensens ccenobiaYV.Rs-
85 S. ANSLLMl CANTUAR. ARCHIEP. OPP. PARS 111.— EPISTOCE. &i
ctnnonialibiis ex nostia parte, et ex pai le epistopi X pos qui in tam exseciabilis sceleris prolelalioiiein
YVinloniensis, et vestra s", ul si nolunt me proln- conseutire potuerunt. Quapropter decet nos, inio
bere illis divinum officium facere, tunc e\ loto pro- necesse «st omnibus nobis qul in hoc coiisensi-
hibeant ut nullus honor, qui alicui sancto exhibeii mus 2"', si tam indecenti impropeiio subjacere no-
debet exluheatur ab llhs, aut permittant ab abquo luu us, qualenus dies ejusdem causse deTiniendss
exlriberi mortuo llh quem quidanis7a volunt pro constituatur celenus, in quo praesentiam nostram
sancto haberi. Fihum aulem ipsitis moilui propellite et \estram, aul-si hoc esse neqttit, aliquam rationa-
a villa, nec amplius conveiselur in iil.i. biiem ex nostra et simihler ex vestra parle peiso-
na n adesse cupimus. Quera diem in octava die
EPISTOLA LII s' 3. Nalivilatis S. Dei genitiicis Marise, quaimis nolus
ANbEi-MI AD GEHARDUM ARCHILPISCOPUM EBOIUCENSEM.n.inis longinqua propter piaedictaru causant sit, la-
Douel inducias suo assensu fuisse dalas saciilego qui inen quia cognosco vos \elle interesse, poiiimus.
multeiem letatum m uxoiem duxeiat. Quippe nec fepiscopusad quem causa pertinel, vellel,
A«i«ELHUS, giatia Dei aichiepiscopus Cantuaiise, st ego vellem, nec egO vellem, si ille \ellet boc dtf-
1
GERABDO, aichiepiscopo Eboracensi, salutem. feue diutius, si Deus nos ab omni lmpediroenfo de-
Notiim facio, dilecte mi, reverenliae veslrae, quia B fenderit. Nam tantum posl colloquium noslrum ,
indiicias de causa illius qui muherem velalam in didicimus de rei \entate, ut si acceleramus quod
conjugium sihi _copulare prsesumpsit, quas dedit diffeireproposueiamus, nulla notandumhoc2f6sil in
episcopus Lundonise vestra instar-t a, me favente, in lali negotio levitate.
tanlam lnfamiam conversae sunl mihi, et \obis ^et EPISTOLA LHls".
oronibus quorum consensu dalse sunt, apud Lundo- KILDEBERTI CEROMANE^SIS EPISCOPI ADANSELMEM.
uiensestet apud onmes qui hoc audiunt, ut milhus Giutes peisolvit ob ttaclalum De ptocessione Spiulus
hoc 274,nisi religioso carens pudore, si fugere\alet, sancli conlia Giwcos scnptum et ad se missum.
tolerare queat. Desperant eliam ullura bonum ali- Venerabili Caiituariae archiepiscopo, gloria et ho-
quando proventurum Ecclesise Dei per illos episto- nore dignissuno, AJSSELMO, HILDEBERTUS (15), bunri-
VARLE LECT10\ES.
m Episcopi et veslia ms AVinlomensiset vcstra S7SQuem qmdem msquem quidam srs Col-
Episeopi
lata cum eodeinms m Dt nullus hoc ms nulhus hot sed mcde a76Coiispiiseuimisms consensimus s76NuL
7us hoc ms nulla nolanJum hoe s77 Collatu cum eotlem ms ei cum tns S. Audoem Rothomag.
JOANNIS PICARDI NOT^E.
loniensis diceceseos, ejus meminit et Rumeseiam C ces; excusi autera Htidebeilus, sed et in ejusdem
vocal, discrepans ab Honedeno, quod Edgarum non Gesfis (quseimpetravi a V. pr.ore Tuffero, cosnobita
JEduaidum condilorem asserat. Locoium igitur, S. Vineenlii CenomanensisJ utramque vicissim ie -
lempoium el fundatorum vaiietas aperle distinguunt peii. Ha5ccine vero Gesla, ne diutius lateant poste-
liaecduo ccenobia, quib. lilteia u in a rautata, idem ros, addemushic: « Yeneiabihs Hildebeiius ex La-
proisus esl nomen. Cdeterum homo ille, quoiumdam \erriinensi castio meJiociibus, sed tamen honestis
opinione santtus, a cujus cullu et honoie Anselmus ortus parenlibus a Domino Hoelo [ahas Roello] Ct-
prsecipit Rumesienses virgines abslineie, est Val- nomanensi episcopo facius magisler scholarum,
deosus, Yaltheofus', Valdelus seu Yeldeofus, coraes deinde archidiaconus, et post decessum domi.ii
nobilissimus, quem Guillelmus Nothus ob levissiraam Hoeh in ejus loco est subsututus. Hic Uaque moribtis
conjurationis suspicionem capite damnavit. Inno- jilacidus et .modesuis. priino liritio sui episcopatus
centiara vero ej"usmulta eaque praeclara miracula satagebat reslaurare ea quae aniecessorum suorum
significarunt, testib. Malm. 1. IVDe ponl. Angl. et negligeniia \el destrucla \el amissa fueranl, mfatiga-
Walsing. in Hypod. Neusl. ad an. 1075. Rumes-.ensis bili stndio. Continuo namque doinum capiluli a furt-
igitur antistita vel alicujus nnraculi peimota ru- damenits ccepit construeie, et undique -wtreis illu-
museulo, autiniqua comitis nece, pubhcasfnndebat stiavjt,etforniceo opere supertegere curavit. Eodem
preces, votaque nuncupabalur ei quem nondum Ec- namque tempore bellum gravissimum exoitum esl
clesia in divos relulisset. Qttamobrem Anselmus inter Henncum I Aiiglorura regem, et Heham co-
merito prsecipit eam cessare; neque enim pubhci mitem Cenoraa nsem, eo quod ipse rex episcopa-
sanctorum honoies pendent ex feivenliori eiijust bet U luni calumnial ,'ir, ideoque ordinafionl episcopi
zelo, sed apo<stolicae»edis et Ecclesise calholuas moliebatur obsistere. Cum aulem audisset ordina-
judicio, licel in sjnodo Pondini, habua an. 1102, tum esse, manifestis belloium incursibus patefeeit.
eamob lemidproniulgaTit edktum,quodMalm.ietu- Gujus incepxis eomes Hehas ccepit resisfeie. Quo
lit 1. i Depont.Aiigl.iiibancsententiam-tNequiste- comperfo, Fulco, com6s Andegavensis in civilatem
meraria novitate corponbus moituoiura aut fbntib. advenit, et consensu civium in mumiioiribus cl\i-
aut ahis rebus (qure conligisse novimus) sine epi- tatis cuslqdiam posuit, lbique reliclo fiho suo ad alia
scopali auctoiitatereverentiamsanciitaiis exhibeal.j properavit. luterea rex Angloium videns civitalem
Quo inierdieio voluit Anselmus compescere subita- sm prmcipis praesidio destitutam , huc accessit; ad
neas quasdam plebeculsesupersiLlone1!, ex immatu- Colomas accedit; consedit urbem exercitu ma^uo,
rinri pielate genitas, noli latidabilem et antiquara poslea cremavil Coloniam. Rex aulero, \idens seesse
Ecclesiae Romanse consuetudinem in apotheosibus lllusum, cuni exercitu suo discessit. Cives autem,
seivari sohtara aspernar . cuin ad.pugnam se prseparassent, coinperta regis
(13) Hildeberlus. Robeitus Cenalis lib. i De le fuga, ad uibera sunt leversi. Quo auduo conies Ht-
Galhca, perioche 6, scribit Gtldebeitus; Gtiillelm. has, timens ne Fulco comes Andegavensls proscri-
Gemmet hb. \i Histor. ducum Nor.nan., cap. 10, piioni ejus lntenderef, mandavil ad se episcopum
Idebeilus, ahi Ildebeidus ; quam poslremam, hujus- Hildebeituni, et quosdamex pnmoiibus civitatis, et
que er»ist. stTipuonem promiscue habent mss. codi- eum>eis to?pit excogitare quibus modis oi\iiatera
=85 'LIB. IH, EPIST. Lm. M
lisdenmnanorum sacerdos, salutem S7Sel oiationes. A peccaXIs. UnJe dignuni fuit ut ad\ocatus venlaiis
In Domino Jesu Chrislo. exemplum piaetendeietS8Srehelonis. Talis proplerea
Ct dies Letus el vullus solemnes cum tuo mihi 2!f6 paslorahbus excubiis congruebat, cui nihil dees-
Traciatu panter, saiicrissime Pater s79, accesserunt. sel ad 287plenitudinem justitije, nihil28S ad integn-
Susceperam prnis benediclionem luam servus ego, lalem doctiinae. Bealum sane peclus, qttod virlutum
servus Xtiuss8°, "et egit giaiias Domino Deo, et ttbi comenlus reveiendum S8Jsibi penexrale consecra-
281devotus affeclus -28s, affecms meus. Ilumanum \it. Indc \elut ex aditis dnina profleunt oracula,
quidem fuil sub\enire proximo per compassionis mhihpie aliud sacra labia 296profilenlurijuam toels-
affcaum 28s; sed divmum, fidem derendere catholi- stis inteipietem volunlatis. Eorum me saepius rccoj-
cam per inhabitaniera in le Spliitum sancluro. dai>tem slupor opprimit, et dum singnla diligtnter
tlirumque autem operatus est unus atque s8t idem inlueor, omnia Spiritui fateor ascjibenda, cumJU
Spirilus, volens libi 387 virtulum exuberare gra- Psalrolsta dicens : A Domino faclum est islud, el est
liara, quem suae processionis a Filio resenabat de- mtrabile iii oculis noslns (Psol. cxvu, "23). \7ale,
fpusoiem. In malevolam enim animam non*polerat sanclissime s92Paler, scienss 93quia desldeiio desi-
inlroire sapieritia, nec habilaie in corpore subdito^ deiat anima mea (e videre, non acgre lalura \enlos
VARI^: LECTIONES.
^78 Salutem. tns saluleni , el orationes in Domino Jesu Chrislo. S79 Sanolissime Pater ms S.
Aud. pariter *s<lEgo servus tuus ms servus ego servus luus SS1 Gtatias Domino Deo, et libl
«ts S. Aud. gratias Deo et libi 28S Devotus -. aflecliis ws devotus affeclus; affectus itis S. Aud. devolus
affectus meus.' Edit. Pic. devolus effectus est affetlus 263Charilatis affectum ms S. Aud. et Edtt. Pic.
s84 Unus llle alque, outt'lt(to, jllem tns S. Aud. -s- Exemplum rehnquerat mss
compassioms affetlnm 287 Nihil deest ad ms S. Aud. nihil
p\emplum piseienderet -H Tahs-eltam ms S. Aud. Tahs propterea
dees^et ad 28SPlenitudinem, nriril mss plemimliiicm jusnuae, nilnl 2S9 Quod reverendus virlulum con-
•\eHtusreverendum wss quod virtulum couventiis ie\erendum 29° Sacia labia ms S. Aud. sacra veiba
1191Oppriimt ex mutatus nostii lempons hominem lal.a posse, calamo scribae velociter scnbeiins omnia faleor
ascribenda, cum msS. Aud. elms Ytcl. tn Maig. recenlion manu, oppumit; et tlum singula driigenlcr m-
tneor. omma Spintui sancto fateor ascnhenda, cum S92Vale, sanctissiroe miS. Aud. etms Vtct. tnMaig.
receniioii manu : vicem mihi.Paler sancte, rependes, si luiiiiin me parlicipera fecens oraijonnm Ya'p.
I9SSanctissime Pater, sciens tws S. Aud. omitlit
I0ANNTS PICARDIJSOTJL
w>gtiraderent, ipsumquea vincuhs libeiarent. Erat R gresso, universi quasi angelo Dfi honorem exlnbe-
emm ipse comes Ilehas m \inculis icgis Angloium: b.inl.
limebaxenim ne comesFulco, regiis niuncnbus de- t Rogeiius aulem, dux Sicihse, audila fam? et
ceptus, cum eo pacem faceret, ei tiadiia civitale ipse scieiUiaprsesulis, illum in inaximo lionoie et re\e-
pei petuo damnaretur. Episcopus auiem , ej"us an- leniia ^uscepit, et dedit ei ldem Rogenus centum
gnsiias miseiaius, cum eo de ejus hberatione esl col- uncias auri ad laciendum opus beaii Juliani, el ad
loculus. Ipse vero lex paulo post hherum et quietum vicluni canonicorura decein libras moijetae dedtt.
abire permisit. Rex autem capla civitale, et muui- Postea \eio itiem episcopus ad Cenomanicam rediit
Xlonibusimpositis, in Angliam transfreta\it. piovinciam. Eodem tempore coines Helias hbeialis
< Quidam autem e\ cleneis, invidentes promo- lectum in quo beau Juhani heaia membra requie-
lioni ejnscopi, et dolos insidianles, accusa\erun( scebant auro dccoiavit et argenlo.
etim apud regem Anglise, dicentes eumiuisse cun- t Deiutie anno Donrini 1120 ad dedicationem ec-
sciiinr proditionis, quando comes flelias occupavit clesiaeacceJerans, mtilta ibi necessariammistrans, in
civitatem consentienlibus omnibus. Dnde rex susjic- o(t,i\o die Paschae Hildebeitus consecravii e?m >n
etumhabens Hildeberluro, insianter ab eo exigebat honoie et nomine sanctre et glonosse Yir^in s M?»is\
ut lurres ecclesi* dirui prseeiperel (quihus dicebat ei, btaiorijm niaityiumCervasii etProiasii, acjriis-
sibi damnum illalum fuisse) antequain in Angliam sin.i Jtrhani'. Posiea vero fecil ex jnopuo suo auas
transfietaret. Et ut turies drrueret, oLjlulilpoiUifici casasauio et argenlo pulchernme ciicumiectas,, in
maximum pondus auri et argenti ad sedificalionein quibus rehquias sanciorum Tutiln et Victons et
sepulcri beati Juliani, ut dicebat. Qtiod ad ignomi- <U liinocentii, et sanctse Teneslinre et Oda;, et sancli
niam fieii \idens episcopus, consiho accepio ad Hilatii presbyterl, soleinniler consign.uil.
suam reversus est Ectlesiara Primum deluht plane t Posl aliijuantum temporis Guillebei lus Turo-
dno cymbala preiiosa, et oplimam cappam.de pallio, nensis arcluepiscopus montur, et m sede clin loco
«l duas pehes argenteas, cum alris muliis ornamcn- lliius HildeberUis Cenomanensis episcopus apieem
tis. Jnierea piaesulde prseceplo regis valde anxius, esXsoititus, concedente Ludovico Grosso Fiancoruin
de urbis incendio, de domorum suaium destructione, lege. Anno Doiiuni 1129.
de ci\mm expulsione, de clencorum dispersione t Tandem \eio xv Ralend. Jannar., id est xvm
mceslissimus, Dei omnipoleniis clemeffliam jugiier Deccmb., anno Domitii 1156, in senectute ijoiia ob-
precabaiur, ut ab Ecclesia et populo lram indigna- doimivit in Doniiiio, et sepullus est Turorns in
ilonis dignaretur averlere. Misertus aulem Dominus ecclesia Saiicii Mauntu; lexiique Ecclesiam Turo-
alflictioms illius, indignationem suam, ulira ^uara nensein anms septero, tt mensibus sex, efEcclesiam
sperari poterat, mitigavlt, eifaciesjniniicorum ejus Cenoraanensem -annis xxu, et luit vita ejus quasi
confusione et ignominia replevit, ut eanlicum eorum Lxxt annorura. > Hucusque schedula mihi trans-
verteretur in lucium, el organum eornm in vocem missa.
ilemium. Nam dum quodam dse iii silvtui rex ve- In quam untim et allerum ohseivare me cornpellit
nandi p*atia perrexisset, ab uno ex snis militibus historicse ventatis amor. Arnoldus YYion,Jib. u sui
(qui seeura erani) sagiita percussus interiil. Pacata Ligni vitse, cap,3S4, ex Cluonic. Cluniacensi ms.
civitate et hostibus fugatis, Hildeberlus Roraam pro- relert eum fuisse monaclmm Cluniacensem, cum
ficiscilur, quem Paschalis seeundus papa recepit I) tamen hsec narraiiuncula b.evi couimemoians Hil-
allenlius. Demde llh in Sicihaui Apuhamque pro- debeili t"nas, diuiillum egisseposteastholaitliaiiA
«7 S. ANSELMI CANTCAll. ARCIHEP. OPP. PARS lll. — EPISTOLJE. 88
NSUIpelagtis, dummodo hceal conslliuni saltius acci- A landi, exspectafe eum, quia non tardahitj Ipse eniiu
peie s" abs le, quod nusquam esse credo, nisi '«il est adjuloi in opportunitatibus, 3n tribulalionerOm-
"apud te. nipotens Deus corda \esira iu ser\iuo suo cor-
EPISTOLA LIY. s9t. loborare dignelur et consolari. Oro vos, orate
ADMOAACnOS 4.LBANENSES. pio me.
llottatut monachos ad conlinuam suw teyulw obset- EPISTOLA LY59'.
vanliam, (Vtde epist. 160, infia.) HATHILDIS REGINXANGLORUM ADAhSELMUSt
ANSELMUS, gralia Dei aichiepiscopus Canluari,)?, Ul modice quotidianum relaxet jejumum.
96
fratnbusS et fihis charissimis, domno prioii, et Domino et Patri reverendo ANSELMO 298, priinoe
aliis servis Dei in monasterio Sancti Albani manen- sedis arcliiepistopp, Hibernorum omniumque sep-
fibus, salulem et benedictionera. tenlrionalium insularum quae Orcades dicanlur pri-
Gratias ago Deo, a quo esl onme bonum, et vo- niali.MATHiLDis, Dei gralia.Anglorum leginaj bumil-
Iris, qui seivatis ejus donum, quia de vobis audio lima ejus ancilla, prsesenlis \itae ciiisu feliciler
onine bonum. Memores enim TOS esse monslralis peraclo, ad finem, qui Chrislus est, pervenire.
quia opoitet vos per multas tiibulaliones introire Quod quolidianum jejunium jam verieritls in na-
In regnum Dei, et quia lenlatio probai et lentat ju- R luiam ut nulh299Jere dubium, itanec nnhi estigno-
stum, si diligat Deum, cum nulla \os ad\ersitas a lifp. Quodque magis admnor, pluiium proboium
cuslodia \estii ordinis prohibere polesl, Sic enim liequenti relationedidjci, ei post longa jejunia JJOU
exspeclare secure potestis praemium de quo dieitur : natuia poslulante, sed quolibet e famuluio 1°° sua-
Beatus vir qui suffert tentaiionem, quoniam, cum pio- deule, cibum sumere sol turo. Haec eliam vos lanla
balus fuerit, acctpiet coionam viiw (Jac. i, 22). frugalitate sumere non ignoro, ut magis nalurse, jus
Quanto ergo vos studiosius ad conservandura mo- proprium demendo, vim fecisse quam legem solvisse
nachicum ordinem insislere cognosco, lanlo secu- videamini. Unde cum mullis , lunr niihi ma"xime
nusvos palerna monitione exhortor quatenus in wetuendum esl ne tanio palii, cujus sum beneficHs
bono proposilo el in hoc ad quod vos Deus provexit, o Iigala, tam forti Dei aihlelae et humanse naturse
peiseverelis; et sempei ad meliora, in spe di\ini viclori, cujus indeficienli vigore pax regni sacerdo-
auxilii, proficere el nunquam deficere lenlelis. Qtiod tuque dignitas firmata est alque defensa, tam-lideli
efficaciter poteiitis efflcere, si nulla minima vestri -tamque prudenli Dei dispensaiori, cujus sum hene-
oidims volueritis conlemnere, quoniam qui spernit dictione in legilimum maXrimonium sacrala, cujus
modtca, paulatim decidet (Eccli. xix, 1). Deus videt ordinatlone in lerreni regni dignilatem sublimala,
quid vobis expediat: si moram fecerit vos conso- cujus precibus in ccelesXigloria, Deo annuenle, eo-

VARLE LECTIONES.
-n Consilium accipere «is Vicl. consihum salutis accipere S96Collata cum eodem ms n Ansel-
musvocaius Caiituaiieusis fratnbus ms Anselmus giatla Dei aichiepiscopus, rialnhtis
297Cum eodemarch.episcopus
ms Vtctoitno collatn 29SDomino et Palri Reveiendo Anselmo ms VeneraudoPalii Anselnio
*»9 Yerlenlis ul nulli ms veilitis in naturam, ut nulli S011 Famulilie ms elamulilio
JOANNIS PICARDINOTJE.
et archidiaconum, et ante audivisse Berengarium C scheda manuscripta Caesareduni Turonum aimis ni
pi aeceptorem, GuiIlelm.,Malmesberiens. caeierique et mensibus 6. o _,
historici, ad quam vilae Hildeberti partem ejus mo- Priorem quidem chronologia' partem infirraant
nachalus reduci possii non video. ejristola Honorii papae secunch (qui creatusfuu anno
Prseterea monacl.us (ut Jacobus de Graflis mona- 1124) ad Hildebertum jani Turonensem aichiepiseo-
chus Cassin. notat paile u Decisionura aurear., pum, et Hildeberti responsum ad Honoiium, quae
llb. m, cap. 20) nequit promoven ad dignilates quidem reperies epist. 67 et 68 Bildeberti. Ex ad-
Ecclesiarura, quse sint diversse professionis «l ha- \erso occurnt episxola 124 D. Bernardi, eum hor-
biius. Ecclesiam veio Cenomanensein tum (nec non tantis ad Innoceniu II lenuntiati papae anno 1150,
bodieque) clericos canonicos habuisse hquet ex su- lutandaspartes.
perionbus. Jmo ab imlio clericos regulariter et Si tandem dicamus Hildeberlum praefuisse Ceno-
exemjtlo apostolorum in ea vixisse, palam est e\; rpapensi Ecclesiaeannis viginli novem, fuit unttus
cap. 3 VU.Bsancti Panacii, Ceiiomanensis ,quoque salfem anno 1099, a qno ad 1100 curaveiit aedili-
episcopi; quod et Joarines a Bosco notavit lbidem. cium capilulare (utlegimusjn pnncipio narrationis)
Electionem aulem Hildeberti ad Cenomanensem annoque 1123 translalus ad Turones,, fato eesserat
episcopalum cecidisse anno 1106 juxta Chronic. 1136, compulandosque additioms menses anni uite-
Cluniacense, nex Guillielroi Rufi Anglorum regis su- ^ri vice. Cui allubuent lanlum egisse Cenomaui
penus meiiioraiapalralaque anno 1100 (teslibus Si- duos et viginli annos, cogilur eum facere ponlificem
geberto alusque ad episl. 40 corara nolaiis) palain anno 1100, et archiepiscopum 1123, ac postteno
obsislit. Ipse quoque eodem hbro cap. 22 oscifan- U defunclnm 1130, paulo po^t liinoeenxiuniII, electuui
tissime dixit Hildeberium creatum fuisse archiepi- anno 1150 ad xiu Ealend. Maitias.
scopum Turonensem anno 1106. Si hunc Japsum Sed hsecsuppulatio dissideret ab obitu Hildeberii
(nhuas labenli lypogiapho, tribuo. Rem sollicitius morlul X\IIL Decemh, praeterquam^ quod coattior
\ideanius. Scheda manusciipla habet Hildeberlum apparal violerjtiorque; unde piioreinlubentius am-
anno -1129 Turonensis aichiepiscopalus infulara plexo? Haec exeussisse et adnotasse coegit aperla
gestasse; Tabulae Cenoinaneuses apud Democharem tetnpora lepugnantia, quam vel taeci adverlissenl in
et Y\iou signant se hsse Ceiioinaiu annis vxix et sujieiioribus.
85 '
LIB. 4IL EPIST. LVI)> §0
jonanda, corpus labeseat; fenestrae visus, auditus A * jejunium, dedicavit et esum , vadens ad conviviujn
cseterorumque sensuum -oblurenlur; \ox spiriiua- nupliarum, ubS in vinum aquam eonvertit; ad Si-
lium JEdificatrix raucescat; el quae canoi um ac duke monis epnlas accedens, ubi a Marla seplem tfsemo»
Dei verhum decoro, quieto remissoque strmone dis- riibus ejeclis, spirilualibus eam ferculis primo pavit;
pensare consue\erat,idtanto remissius infuturum Zachael prandium non recusans, quem de poiestale
exsequatur, ut quosque aliquanlisper a teremoliores militise saecularis reliacttim, ad coelestem mihtiam
audientia ipsius vocis pmalos, fruclu eiiam vacuos vocavit. Audi, Paier, audi Paulum, Timotlieum
derehnqua(,nolite igitur, nonePafer et sancte, no- propler dolorem sloniachi, vinum bibere sUadeniem,
hletamiutempeslive corporis viribus 301inedia desti- dicentemque : Jam noli -aquam bibere, sed modico
tui, ne oraior esse desistaiis. Quia, ut Tuliius altin vino uleie. Ecce Aposiolus secundum discipulum a
lih. quem De senectuleoonserijisit: Oiatoris munus proposito dehorlalur j"ejunio.Cui enim dicil: Jam
non tngenii esi solum , sed lateium eliatn et vii,um. noh-aquam bibeie, aperte denuntiat eum nlhil aliud
Quoperditura ire feslinal tanta animi lui-celebiilas, quam aquam anle bibisse. Imitenifni Giegoiium ,
lanta memoria prseleritorum Juuuorumque]providen- 1 ssitudinem defeclumqne stomachi clbl potusque
lia, lolartes, tot scientise, tot inventa, Xanta rerum conforlalione revelantem, dootrinae et praedicat oni
bumanarjjm nolitia, divniitatisque cum simphcilalo B ' vuililer indeficienlerque insistentem. Facite igilur
pnidentia. Considerate -multitudinem lalentoruin quod ille fecit, ut perveniatis ad quem pei\enil, hoc
qua? vobis dnes Domlnus\ester dedit, quid comini- est ad Jesum Christum fontem \ilae, mo «Xemque
sent, quid exigat. Deducite bonum in commune, excelsum, cum quo de perenni gloria jam olim 'ga-
quod deduclum puichrius elucescat, atque cum mul- \isus est, gaudet gaudebuque in saecula sseculomm.
liplici fenore reportetur ad Dominum. Ne fraudelis Yah-at in Domino sanctllas veslra, meque fidelem
vobis ipsis invicera; S!GUInecessarius est animse Testram famulam vos loto cordis affectu dillgentem
spiritualis potus et cibus, ita et corporahs. Com- orationibus adjuvaie nolite desislere; et epislolam
edendum igitur est vobis, et bibendum, quoiiiam non ficlara, sed fuleli charilale et rirma vobis a roe
grandis volis, Dei nulti, hujus \iise restat \ia, nrissam suscipeie, legeie, audire alque exaudire
giandisniessis serainanda, sarculanda acraeterda, '
diguemini.
in horieo quoque Domini, quo Xur non appiopief, EPISTOLA LYl 809.
c<Uoeanda; videlis operarios in maxima messe pau- ADIDAMCOMITISSAM.
ANSELMI
cissimos. In niultorum laboies inlroisli, ut mulio- a se commonilo, el de piaJienda Lambeiti
Defilio
mmlucra reportes. Memenlo vero vos vicem Joannis ., sui capellani.
apostoli et e\angel'istse chari Domino tenere, quem ANSELMUS, servus Eeclesiaa Cajiluariensis *">-,do-
Dominus Ipse supei vivere voluil, ut Virgims inatns mlnse, et malri , et filiae clianssimae , re\erendae
Tirgotlilectus curam gereret. -Sliscepistis .geren lam " comitissse IVM, salutem, al beiiediclionem Dei, et
curam malrisEcClesLe, de qtia quoiidie penchla- "suam, quanlum potest.
buntur, irisi magna cura succurratis, fraties Christi Cliaris-ima, vos salulat mea epistola ;„sed quelldie
et sorores, quos prelio proprri sanguinis redempios vos aspitit mea memoria, eX spero in Deo quia
ipse libi commendaviX. Pascile, o Pastor lanli Do- nunquam llla de corde meo delebilur. Gum fiho
mini, giegemejus, nepasttis inops deficiatin \ia.Sit \estro locutus »um, et jjrecatussum eum tje^vobis,
"\ohis in exemjriosacer sacerdos Marlinus, virineffa- sicul intellexi opoitere; et ipse mihi respondit se
lihs, qui, cum ccelestem requiem 383 paratam sibi nihil lihenlius facere quam Volunlaiem vestram
prsevideret, laborera tamen pro popuh necessltaie implere. Dominus Lamberlus t;apellanus vesler, qni
se non recusare dicebat. Novi quidera \os multorum moratur in Anglia pro veslro servitio, rogat, et
e\empiis, multis Scripluiarum teslimonlis ad jeju- ego cum Illo rogo, ne aliqua occasione, donec ad
lriura invitail et confirniari; assidua quippe Jettio vos redeat, perdat aliquld de prsebendae suse bene-
vobis frequenter suggerit quahter post jejunium, D ficio. Piecamur etiam ul hoc ipsura confralies
E'iam corvus, Eliseum vjdua, Danielem angeius per ejus eanonicos precando moneatis Quos simul nos
n.ibacuc paverit; quafiter Moyses tabulas, digilo "ambo in iat schedula salutamus; et ufpeiiiioiiero
Dei scriptas, jejunio accipere' meruerit, fractasque vestram admittant, etiam alque eliam rogamus,
per idem recuperaverit. Genliliura quoque vos Omnipotens Deus vos ab omui adversilale suslodint,
exempla jiiuriraa ad parcimoniam uivilant. Nemo et desideiiura \estiuin semper dingal, aecendal, el
esl enini qui ignorat\os legissePythagoiae.Socralis, perficiat. Amen.
Antisthenis fmgalitateffl, cseterorumque plnloso- EPISTOLA LYII 30\
phorum, quos ut enumerare iongum esl, ita ncc A&SELMI AD MATHILDAM REGIJ\A\I
AP,GLORUM.
prspsenti opnsculo necessanum. Yenifndum estergo Hubet gialicis pio muneilbus el amica commontlione.
ad no\.c legis grafiam. Christus Jesus, qui dedicavit MATHILD.E, glonosre reginre Anglorum, reverei.dx
YARLE LECTIONES.
301CoiprraTibus viribus ms 30SCum eodem ms collata *" Ansclmus aicliiepiscoptis
coipoiis \mhus
Cantuaneiisis ms Anselnius seivus Ecclesiae CantuariensiS. so*Citm eodem ms collata
9! S. ANSELMI CANTDAR. ARCHIEP. OPP. PARS III. — EPISTOL^E. 92
dominae, liliae oiiaiissimde, A^SELMUS arthiepisop is, A
• - 389 EPJSTOLA LYIII sw.
debitum honorem, ser\iiium, oraliones el benedi- ANSELMI ADIDAMCOMITISSAM.
ciionem Dei, el suam, quantum polesl. Gialias agit pio hbeiaitlate suis legalis exhibila; et
Gratias magnas ago veslra? laigitioni, jsed muko ejus tunoiem tn ie salulis laudal, eamque a pecca-
its absohnt, tnjuncla pirmlenlia.
maj'ores, de qua munera piocedunt, sanctse dile-
clioni: quag eliam milii pia solhciiudine instal ul in ANSELMUS, gratia Dei archiepiscopus, dominseet
alinienlis sumcndis coipori largius indulgeam, ne malrL el filiae chaiissimae, IDX comiiissae, salutem
\ox et \ires ad euram inj'unclam mihi deficiant. Nam cl benediclionem Dei, et suam, si quid valet.
Gialias ago celsiludini vesliae pro benignilate et
quoniam audilis me pro j'ejunio totius diei, etiamsi
quotidie fierets 05, famem non senlire, limeiis rauci- largitate quam legalis nostris nuper Roma redeun-
tatem et imbecilhtatem mihi corpoiis evenire. Sed tibus exlnbuislis, sicut mihi et omnibus noslris fa-
307
utinara tantum nnhi sapientia et polestas quse com- ceresolelis. De hoc quod mihi per dornnum Joan-
nem mandastis, nullam possum veslram culpam in-
petil, suppeleient, quanlum vox et vires quas haheo
ad opus mihi iiijtinctum sufficerent. Licetsic possim telligere. Sed quoniam semper tnlius est in 30Shu-
sine famis molesiia j'ejunaie, satis tanien iiassum, jusmodt magis limere quamconfidere, laudo limo-
el volo cum debeo, quanlum expedit, corpus ah- B rem vestrum, quia bealushomo,qui sempei estpavidus
ineniis recreare. Mernor esl benigna vtslra dignatio (Piov, XXUII, 14). El beatus Job dixit : Veiebai
in epistola sua quod per mesit \eslra celsiludo in omnia veiba mea {Job ix, 28). Solo igitur lioc
et mah quod contigit per malos homines
conjugium legilimum desponsala, et ad regni subli- araore,
iiiiialem, me sacrante, coronala. Yerum cum de me, dolore quem habuislis, credo vos Deo, quanlum ad
vos periinet, satisfecisse. Quoniam tameu scio qiiid
qui hujris lei lni.nster tantum fidelis, quantum inme
fuil, exstilit, hoe lambeiiigne, lanla gi alia Tecoluis, desideretis, oro Deum ul vos ab hoc et ab omnibus
satis sesiimaii potesl quanlas Chnsto, -qui lmjiis peccalis \esliis ahsolval, et ad gloiiae suae conlem-
doni aucior et laigitor esf, grates in mente peisol- plalionem perducal. Amen. Dnum psaltenum pro
vitis. Quas si letle, si bene, si effitaciter ipso actu omnibus peccalis vesiris dicite, secundum opporlu-
vullis leddere, considerate icginam rilam, quana de iiualem vestram.
mundo hoc sponsam sibi ilh platuit eligere. Haecest EPISTOLA LIX m\
AT«SrLMI ADCIEMENTIAM COMITISSAM.
qUam pulchiam, et amicara, et coluinbam suam
\ocat in Sciiptutis, et de -qua ilh dicitur : Astttit Comitem lauaal qnod nullam datet investituiam, quod
comUtsswconsiho el piudenlta factum celebiat. Et
tegina a dex'tis tuis (Psal. XLIV,10). Hasc esl cui p ul eadem vno suo sempet tpsa consulat Anselmus
de eodem Sponso suo Chrislo dicitur: Audt, fiha, " hotlatui.
et lide, et inclina auiem tuatn, el obhviscerepopulum AINSELMUS, quamvis indignus, diclus archiepisco
4uum, el domum paliis lut; el concupisset tex deco- pus Cantuaiise 310,dominse et filiae chaiissimaj', Ci E-
lemtuum (lbid., 11). Quanto enim sseculaiium con- MCNTIJ:reverenda, comiiissae, per diulurnam hujiis
\eisalIonis, el patiis sui, hujus scihcet mundi, ha- vilae prosperilaiein , aelernam fuiurae mereri felici-
Jjilationem contemnendo obliviseilur, lanlopulchrior laiem.
conspeclui Sponsi sui et amabihor cognoscifur. Relatuni mihi est quosdam abbales in Flandria sic
Hanc quantum dilexeiil ipse probavit, cum seipsuira constilulos ut coraes vir vesler nullam eis nianu sua
moiti sponte tiadere pro ejus amoie non dubilavit. daret invesliluiam. Quod sicul non sine ejus pru-
llanc, mquam, considerate quomodo exsulet peie- denii clemenlia ita non esse aeslimoS11 faclum abs-
giinus, et quasi vidua ad \irum suum cum veris que vestra clementi prudeniia. Tanio eigo de hoc
liliis geiiiil et suspirat, exspecians donec ille de le- veslro bonoopere gaudeo, quanlo \os ambos verins
gione longinqua ad quam abiit accipere sibi regnum, in Deo diligo. Cum enim ea quae rehgianis Chrislia-
\eniat, et eam ad regnuni suum lransferent'o, om- nsesunl, concordi voluntale facitis, veros vos esse
u'iljus qui eidem amicae bona vel mala fecerinl, rv filios Ecclesise sponsae Dei et fideles advocatos os-
pioul quisque gessit, retiibuat. Qui banc honorant, lenditis. Non enim debent piincipes sponsara Dei,
cum rila honoiabuntur; qui hanc conculcanl, e\lia raafrem suam.si Cliiisliani sunl.sestimaiesibidatam
iliun couculcahuiitur; qui hanc exaltant, cura an- 312in hsereditariain dominationem, sed a Deo sibi
gehs exaliabunltii; qtu hanc depiiinunl, cum dsemo- coinmendatam, ut ejus cohseredes mereanlui esse
mhus depiirocnlur.Tlaiic exallale, honorate, defen- ad reverentiam et defensionem. Rex eniin eral, et
dite, ut cum illa el in illa sponsa Deo placeatis, et qmd ad pnncipos perlineat inlelhgat, qui prm-
in aaleina beatitudine tum illa regnando \ivalis. cipes \olentes haeieditatem sancluarium Dei pos-
Amen. Eial. sideie,sic maledicebat: Deus meus, pone iltos ut

\ARLE LECTIONES.
308 Etiam si flerel ms eliam si quotidie' fieret 306Cum eodem ms cottala 307 Dominum
309 N.;
\o-
•its Dominuin -Johannem 30STulius in ms Tuiius est in Cum eodem.tns collaia Anselmus
CJIUSurchiepiscopus Canluaiuems Anselmus quaravis nuligiius archiepiscopus ditltis Ganluaiise MK
«slimo ms non esse reslimo Sls Sihi dare ms sibi dala.n
23 LIB IIIEPIST. LkH. > U
rolam; et s cut slipulam anle fuctem venli (PsaL A tuitioui et disposilioni \os commisistis. Dtique in
IAXXII, 14); et quse proxime sequunlur. Non hoc ipsi polius contra Deum quam conlra vos vio-
haec loquitur David, sed Spiritus Dei Fjln Da\ id, Ienil fueiunl, el vos magis ad Deum clamastls ut
qui dixit: Cmlum et tena tianstbunt, verba ~au- aspiceiet et judicaret quod illi contra eum vobis m-
tem tnea non itansibunt (Mallh. xxiv, 15). Ad vos jus^e feceiunX. Non miiemini, neque ultia modum
pertinet, reverenda domina el filia chanssima, ut tiuljeliir eor vestrum, si tnbulationes in hac viia
haec et hujusmodi \iro vestro frequenter oppoi lune, palimini, quia scnptuin esti Opoitetnos pei multas
unportune suggeiatis; et ut non dominum, sed 313 tiibulaliones intione in legnum Det (Acl. xi\_, 21).
advocalum; non piivignum, sed filium se probelesse Et gaudeie debemus cum Apostolo in li ibulatione,
Ecelesiae, consulaiis. Certe sic ei it poleslas placens scien'es quod ttibulatio palientiam opetalui, pattenlta
Den, el omnes actus ejus dirigenlur ab eo, et cosilia pi obaltonem, probalw veio spem, spes autem non con-
omnes ejus adversaiios erit cum eo. Monete eum ut fundil (Roni. v, 6). Etspeiaie debeiis in Deo, quia
nunq araadverselui legi Dei.quiaquiillisubdilisunt, fidelis est, nec jialielur tenlari supra quam ferre
Scriptura, quse non meniitur, assenl illos indubi- potestis. Dei graiia, non paliraiiii piopter ali ,uod
lanlerininncos esseDc Ne credateonsihumTOiitra ciimen, xjnantum ad humanura pcrtinet judicium,
c nsnium Dei.^ju a Dotninus i£piobal consthdpnnci- li sed propter juslitiam; illi vero super vos se inge-
pum, consihum aulem Domini manet m wleinum Tuntpiopter suam concupisceiitiam. Gum slabitis
(Pjsat. XYXII,10); e', sapientta hujus smculi, stultilta pariter anle tribtinal Clutsti, ubi lecipiet unusquis-
at apud Deum (I Coi. ui, 19). Consihura atilem qne proul gessit in corpore, sive bonum , st\e ina-
Domini esl sacra Scr.ptura, et eorum quibus dixit: lum, hquel3SCJquia vobiscum osl in hacre jusfi-
Qui vos audit, me audil (Luc, x, 16); et ad Christia- Ua, cum iihs csl maluia. Si Deus haac discernit in
nam lel-iorrem inslituta. Hsec 314xnoneat, hsec con- aclione, ulique disceinet et in relnbutioiie Consulo
sulat, rogo, vlro suo comilissa Cemenua, ul et eliain vobts ut palet fil.is , quatenus hsec quse pafi-
i lum et illain ad. regnura ccelorum sublevet divina iniiii iraputetis peccalis \estns sectinduin Dei judi-
clemenlia. Sic fiai. Amen. c tnn, ul unusquisque \csuum discutiat conscien-
EPISTOLA LX. tiam suam, el satisfacial Deo per effectum poeni-
ANSELMI ADGERARDUM EBORACE^SLM ARCHIEPISCOPUW. (eiuiae el confessioneni. Sulet eiuni Deus multilud'.-
Se non sctipsisse litleias unde Angliceeptscopi ipsum jieiu piopter culparo p mcoriim fiagellaie, Quaproptei,
inmiiiabanlui. uimsquisque quod coromunuer^patimini s bi impu-
AIXSELMUS, servus Ecclesia; Caniuariensis, GE- , tel, el quanium in ipso est, clemenliam Dei per s.>-
HARIO,reverendo arclriejjiscopo Eboiacensi, salu- I ' tisfactionem super se et super ahos in\ocet. Dtus
tem. enim dicii: Reveiiimini ad tne, el ego leicilat ad
Quamvis me talem nesclat mea conscientia qua- vos (Mcdach. m,\7). Oranipoleiis Deus sua vos pio-
lem me pingit vesiia prudentia, taraen non debeo lcciione el defensione \isitet, et clemenli consola-
esse ingratus, quia hona quae me dieitis, jtjuam erga lione laetificet. Amen.
me hahetis, vobis persuadet benevolentia. Quod me
EPISTOLA LXH 3,E.
hortatur vestra dilectio ne paliar neque velim ve-
sliam elsocloruni vestrorum contumeliam, libenter ANSELMI ADWILLELMUM ARCfflDIACONUM.
accipio,nec sentio meahquando eam aril quaeshisse De non evulgandis Actis conciht Londinemisi, nisi
aut voluisse. Nam luteras lllas, de qu.uum publica- piius et -tletum episcopis tlla comtnunicanl. Capt-
luloium inleiim senlenlias ahquas suggenl.
lione hoc sesiimatis contigisse, nec cgo Xranscripsi,
nec transcrlbendas alicui oslendi, nec ahquis per me. A&SELMUS archiepiscopus, WILLELMOarcliitha-
DenTquecum vobiscum loquar', confido ln Deo quia cono, dilecto suo, salutera el benedietionem.
oronino me in hac rc inculpabilein cognoscetis. Senieniias capitulorum concilii expositas uolo \0-
V..le. b.s aut ahcui ad prsesens milteie, quia, qtiando in
] 1 ipso conciho exposilse sunt, non potuerunl ad ple-
EPISTOLA LXI. ,
ANSELMI ADMO^ACHOS S. EADHUNDI. ntim et perfecte recitaii.propleiea qtua subito smc
Infiaclam numachotum in adveisis conslanltam piw- piaemedilaiioiie ac competenli tractatione, sicut
dtcai. sw Dnde qusedam videniur
opoiluerat, stiutprolal.p
non
A^SELMUS, archiepiscopus Caniuanai', fiatnhus et addenda, et forsilan qujedam muiauda, quod
filus tharissnnis monachis ceenobii Saneli Ead- nisi comffluiii consensu cocpiscoporunf noslrorum
liiundi, salutem, et in Xiibulalione nuseilcordue Dei volo facere. Volo eigo eas dictaie, et prms eisdem
consolationem. episcopis ostendere, cum primocoii\eneiimus,qiiani
Laudo vos et gaudeo qtiia nulla violentia \nbis per Ecclesias Angliae diciatae et exposiue mutanuii.
violenliam ingerenlibus restilislis, sed solius Dei Noniina lamen reium de quibus ibi Ioculi surous,

YARI^ELECTIONES/
813Dt non solum Doroinum sed ms tl ut non Dominum sed m Rehgionem. Hcec«is Religionem msti
~ >'
tula. Hdcc 31BCum eodem ms collata. slf Piolata ms piolalae
£5 S. ANSELMl CANTLAR. ARCHIEP. OPP. PARSIU. — EPISTSLiE. 56
\obis mitliinus, ut secundum quod recoidati pole* A sunl multandi poenitenxia. Quam e(wm iu vestra
ritis, nos de illis decrevisse sciatis S1?. De illis qui diseretione secundum prsediclas<iausas ponimus. De
anle excommunicationem \el post excommunic. t o- Li> qui londerinolunt, diclum est ut ectlesianl IHW
nem, nescientes £am factam, Sodomico peccato pec- ingredtrenlur; non lamen prseceplum est ut, si in-
caverunt, par et siniihs erit Sls sentenlia, si confi- gredeienlur, cessarent sacerdotes, sed lanxum an-
lentes pceniientiam peiierint. Quara secundum dis- nuntiarenl rilis quia contra Deum et ad daranalio-
ciexionem vestram dabilis, consideranies setatem, nera suani lngrediuntur. De calceaniertXls laicorum
peccatidiuturiritateni, et utrum habeant uxoies, an mbil decrevimus, sed tanlum cleiicoiu.n. De artju-
non; el secunduro quod videalis eos pcenitere, et diaconibus-el canonicis, qui uxores suas deiehctas
deinceps integram correctionem promittere. Consi- exlra domos suas in maneriis suis
derandum etiam est quiahactenus ita fuitpublieuin ponunt, existimo
inleiim, donee ahud statuatur, lolerandum, si cer-
hoc peccaXum, utvix aliquis pro eo erubesceret; el lam
promissionem fecerinl se nullam coineisatio-
ideo multi magniludmem ejus nescienles, in lllud se nera cum illis
habiluros, nec sine Iegitimis tesiihus
praecipitabaiit. Uli \ero qui posiexcommunicationem loculuros (14). De presbyiens qui timore non au-
tognitam se peccato tonlamina\erunt, gravion denl feniinas suas relintjueie, qtiodstaiuiuro-eslin
VARJ^: LECllONES.
sl7Decrevissefatiatis ms deciewsse sciatis 31SEt simul ent ms et similis ent
JOANNIS P1C\RD1 NOTJE.
(14) De presbyleiis quod slalutum -est tn concil o B cmte solent. Qui secus facil, digiiilate sua peiicliia-
seivabilui. Coneihuni ad Londinum habitum, pioxi- bitui. Phouus in Nomocanone, fiurehaid. WonnaX.
meque roemoratum inielligit, cui Anselmus prjesi- hb. ri, cap. 109. Ivo Carnolens. ix part, cap 186.
dens confidentibus Eboracensi archiepiscopo, caele- Jailand. Chrysopol, suh fln. lih vi suae Candelse;
jisque Aughse ponXilicibus, neenon aichiinandntis Gialian. 52, Intetdixk, hanc sancuoiiem Telulere,
lfflrita quldem staiuiipeinecessana; hocquecotnpn- et qmdem paulo articulatius quam Ruff. lib. i con-'
nus « Dt presbyier quan liu llhciiara comeisaiio- tinuat. Hislor. Eccles. cap. 6, Quapiopter iNicaena
nem habuenl, non sit legalis; nec missain celebiPl,: synodo lam unanimiler suscepta a prnnate totius
nec, sicelebraveul, ej"usmissa audiatur. Dt nullus aJ Anghas, nec non episcopis et quinque legibns
siibdiaconalum autsupia oidmetur siue piofessione lbidero considentibus, quidquid PatiesNicsem san-
caslilatis; ut nullus archidiaconus, presbyler, cliaco- civeiunt, Angli quoque pontihces comprobaTunt,
nus, canonieus nxoieni ducal, ayt ductam relineat; simulque detretum illud de csclibatu sacerdotum.
subdiaconiis veroo;uilibet qui canonicus uon esl.si posl Qttod lnnc amplius eXsole meridiano clanus eraical,
piolessionem castilatis uxoiem duxeril, eadem le- eum excussis quse ad lidem periinereni; auclam
gula consirmgatui. > Hsec in synodo Londineiisi, nislar Nicsenas sanciiones uno ou> laudaiini. Quas
quam dat urtegial YViIlelm. Malmesber. li!>. I De ratio elsi adultam contiliatio anctoiitalero ex totn-
poiitif. Anglor.^ pag. 129, edit. Londin. 1596. Hen- muni uiriusque^ synodi etclesiasiicae consensu, ita
i inis lluiigiidonieiists nrclnd aconus eodein anno, ul acuiissinia Ingeoia liehescaut ad acreui leguw
iisdero lypis datus foI."2I7, ptg. 1, hh. \n suarum divino ~Spirilu suggerenle proinulgalarum, suhjt-
Iiistoiiarnm, de hoc contiho ita selibit : Eodem C eiam tanien quidquid ad hanc rem e\ histoiia An-
anno ad festuin sancti Michaelh lenuit Anselmas ai- glicana deproinpluiii \eneiit in mentem. Quod igitur
cluepiscO)us cor.ctlum apud Londomam, in quo proh-- sateidotahs caehbatus diulius in Anglia viguerii,
buil uxoies sacetdoltbus Angloium aniea non pxohi- posthsec quae supia ineraoraviraus, fidem faciiint
biias. In quibus vei liis quis non videal lum super- Fukonis, Remorum in Gallia Belgica archiepi-
li.iin hoininis tcnieiilatem (qui contihtiffl in Spirilu scopi, hilerae missse ad Alfreduin Saxonunr Octi-
smclo legiume eoogiegaium ausit reprehendeie denialiura regem in Anglja, quihus coinmendaiur
iropiudeniiae oh novam, suo judicio, constiiuiio- ob archiepiscopum iniegeiriraum Ecclesise Caiitua-
i.ein), cum lii lusloiico stimmam \en leruinque tieiisi praefeclum, pestileiuissimamque licen.iam
dmiiesticarum mscitiani seu obhvionem? Advetsus dnini veihi gladio recisam, et-ab ethnicorum Oa-
queni in prirois agam unaduntaxal tabella obsigna- noium tuibido fonte liaustara, qua episcopoium el
ki. Is enim hb. i\ suarum ILslor. lnpuiitip. post piesbyteioiutn plenque non tanium penesse uxores
Bedam, lecenset ACI-Jconcilu H.ufeldie.isis Thet- h.ibeient, veruni eiiam consangumeas; pio scele-
doio Canluanse aichiepiscopo Iiabili anno 680, m ruin quoque cumulo, "urgmes Deo sacras impic
qno posimulia ad oithodoxae fidei puiiialein co.i- vjolarent, concubinamque superinducerent uxon,
fitroaiidam litctata, sancla ^yuodus su>s lnlei s quo inliil ad explendara dcesset hbidinein, si tamen
lucc addidit: Susctpimus sanclas, et univeisides qum- explen queat. Quse omnia et divims piseceptis et
que synodos beatoium el Deo acceptabtlium Patntm, rebgioms calholicse puniatl adversan magmfite
hl est qui in Ntcwa conyiegatt fuetunt cecxvui. Alqiu docebat Fulco, tesle Floardo cap 5 Hislorise eccle-
IB hac synodo lvanifesle cleucis fuit interJitluiu n siasticse Reinensis, ubi mferprcs Galhcus pro Alftedo
uxonbus, can. o, quem Gelasius Cyzicenus, Caesa- seu Jillfredo el Ahiedo, veiiit^/fifarfo, cap. item 0
jese Palestmae ejristopus , his omnino \erbis ha- ejusdem Histonae pleno laudatur ore Peigmundtis
l»cl, n parl. Aclor., ejusdem concilii, op. 52 : Canttiariensis antistes propier sanclissimos conalus
Ay^iyOf^yffc /2§D)OUu f»Ey«)ntruvoSo?, ft>j £7riovojrw, e\puigandis luxunse, slupn, incestus et fornica-
TtpzsZvbifia, §Mfo\&f"j9'-"o)ta?Twv iit TMAr,po> TTU, l.ouis soniibus. Pono Fulconem Elfredo legi friisse
icuvai o-JvEio-K/TOV iy*t>, P-Vvpc. piTEpa, rca 6-tav, iiotissiinura, sCiet qui legerll Mahnesbuneiis. tsap. 4
vA tr (xova.vpbu^a. Sianiftvyz Trawv VJTO^IKV* 'O Se hb. u De regihus Angloium. Conligit auteni liaec
napos TKUTK trotwv yiv5uv:uo-=tntf>l ,n?vlauTOu«gtav. Anghcanse Ecclesia? reslauratio'annum eircitei 890,
llunc canonera sic Balfoieus vei Ut: Magnu synodus iElTiedi legiHiiiis xvm, Peigmundi (quem Peoni-
rlemssime vetal eptscopum, pi-esbyieium, dtaconum, cum vocat Galhcus uiierpres) sedenus u. Quando-
mil utlum clencotum hctberesecum muhetem miio- qmdem efhenalam libiJmem m Anjdiaeregnum Ec-
duciam, ntsi forte maticm, vel soiotcm, vel jnmtam, i tleslamque pndem anlea irrupissenoluin, testa-
tet ckmaue eus sotcn ve.sonas nuce omm suspicwne tumque esl ex epistola 8, Bomfacn marlj ns jtrclit-
37 LTB.III, EPISl, LXiil. S8
contilio, servahilur, -quia q.iandiu eas aliqua occa- A EPISTCLA LXIH ss».
sione tenebunl, nec missas celebrabunt, neclegales Al) BURGUNDIUM ET tlXOREMUt-S
_ AINSrLMI
erant, sed tantum nsque ad inilium Quadragesimos, RICHERW.
si liabiiPrint qui pro ilhs casle in ecclesiis seniant, Ul fulinm vilw sinl metnoies, et ad -iltius amorem
beneficib. ecclesise non privabunlur. IIlos aiilem qui sese invicem accendanl.
presbyieros propinquas suas dimiltere prolribent, A\SELMUS,-ser\us Ecclesue CaiKuariensis, suis
sicnt eos qui coalra Deum et conlra Christianita- charissimis BURGUNDIO, et u\ori ejus RICHER^E,silu-
tem agunt, arguile, ettolum peccatum foinicationis teni, el benedictionem Dei.
presbyteioruhi iilis impulandum oslenchte, et no- Qualiter me habeam nuntiusvester melius poterit
siram et omnium 31Scoepiscoporum noslrorum ex- vobis verbis osiendeie quam egO scribere. Nihil
communicationein ilhs promittite. auiem tanluffl me delectat mandare \obis, quantum
VAPvLELECTIONES.
319et nostram omnium ms el~nosliam el omniti.n 3!° Cum eodem ms collata el cum JZdil. Golk. *l Col.
iuTS.
TAtMS PIIURntNfjT^',.
episcopiMogiinlini, qnseexstat apud Malmeshuriens. B Cseterum quod Etheliivodus in "Winlonia, id S. Osu-
lib. i de regibus Anglor., fol. 14, pag. 2. Rogpuiis valdus -et Dunsianus praestiterunt in sms Eccleshs.
Honedenus ad annum 975 vitupeial Alferuro, Mer- Dt auiem ileru n mens atheisarius stio judicelur
ciorum principem, et aliquol AngJisemagnates, qui oie, sni^-quepareal aimis, en quod de Ethelinedo
clericoruni uxoraioium niuneribus allecu ,e\pcllt>- scnbil hb. v, fol. 204 : i llic secundo episcopatus
bant probos monachos ex ecclesiis, qnibus fue^anl sni pnno qliosdam canonicos in veteri monasteno
ejecli iricoiitinenfes clerici. Quouim nobiliuro fu- Vincestie degentes, et ordinem suum pigre el-ne-
renli avaritise impietati vinliter resliterunt Eihelu- ghgenfer observantes, ej'ecit, et monachos nnpo-
vlnus, Orienlalum Anglorum du\ honesiissiiuiis suit. t Hucusque Huiilidoniensis, qul, eisi hnjns'i odi
aiquelntegeniinus, necnon ejus germannsEUnoldus pigritiam el neghgeniiam-enucleatius non declara-
Drinmoihusque coroes. ldera Honedenus anno-957 ril, tamen ex supradiclis pafel. Ad annlim mille-
in Eadgaii seu Edgari regis LMides1ue\iter excur- simum accedamus : producet enim nobis Lanfi m-
rens ait: « Deslruclas ecclesias reno\a\il et thla- cura uxoraloruin clpricorura hosieni et inscctato-
vil, abjectis etjam ccenobiis tleiicoiuni stholarium rem •neirimum. ls lgiiur epistol. 2, ad Alexan-
^enenis, » etc. Qnsenam veroTiaec sint venena, nisi drum H papam, de Gestrensi episcopo, quem LICI-
stiipri, aduherii et fornicadonis, qnae sensim ad feidensem nuncupat, in hunc moduiu scnbit :
imlma coidis serpunt, et animani, oinni gralise » Licifeldensis veio episcopus , qui apud Jegaios
di\inae caloie expulso,~stiffocaiit ? Ingu'phus in vestros de inconiinenua eainis(cui uxor pubhce
Ilist,, fol. S02, pag. 2, eadem 'venena appellat < cle- habila, fihique procreati tcsiimonium peib beliani)
ncorum naenias. i Ipsemel Edgarus id profltelur el n, alnsque criimnibiis actusains, ad synodiim lainen
asseiil in diplomate suo, quod e\slat apud Mal- " eoium venire noluit. Unde et pisedicti legati vestri
mesb. hb. u, cap. 8, Jbl. 32, inler eaelera hapc com- eum exeommunicaveiunl, jpgique substiluendi snc-
inemorans : «ldiolis clei icis ej*eclis,nullis regularis eessorem, ut thcilur, contessenmt; m Paschah so-
rehgionis discipb"nar>subjeetis, plurimis in locls lemnilate ad cuiiam \enit, de lllaiis culpis causam
sanciioris seriei, scilicet, monachici habiius praefeci iniie nohut, regt m con\en(u episcoporum atque
pastoies. j>Ilase m rem meam regis regioque ore laicorum, episcopatum reddichl; se aniphus noii
\erba dignissima sunl et opera Atheluvodus seu liabituiurri, nec successon calumniain aul damnura
Eilieluvodus tTlo rege sanclissimo, episcopns quo- illaturum, jnrejiirandosponlanea \oluntate firmavit.
que sanctissimus e sua Wintonlensi Ecclesia ex- Dehinc ad monastetium, in quo ab infanlia nulrilus
ptiltl eleiicos mulierosos, lesttbus Malniesb snpia, inonatliiis fueiat. repeda\it. > Ruistisque i.i epi-
et Osberno Caiiiuanensi prsecanlore, cap. 59 V.UJ slola ad Joannem Roihom.igi pontificem, apud quein
sancti Dnnsiani apud Sur. tom. III. AliquoXauiem theones quipiam eunilevoh posttilaverant Lanfran-
horura cleiicorum expnlsorum dum exposiulaienX ctuii ceu Joaimis ohlredawiem. Quod erunen et
curaregede sua cxpulsione, logalusfn.l S. Dimsta- iinposluram pro falso repudians Linfrancus ail :
iiiis ut ueiaio parceiet; siluii ille ad has pieces, « Retulistis vubis a multis fuisse lelaium quod ego
ai.imo vdhuans quid agerel, posilus inler incudem qiiafdam facta vestra carpo. Et maxiine, qtiod insu-
ct mallenm , ciini ecce criiclflxi Christi unago ciaia tula sanclorum Patrum rie ser\anda clencortim ca-
\oce ld proinbuit, dicens : « Non fiel, non het; » stiiate male \os inlellexisse redarguo. n Paucisque
quod lest'111111Osbernus loco prseciialo. Vmceut. l.n" interpositis, suhjuiigit dissohens talumni,» mothim :
Behac. hist. Speculilib. xv, cap. 80; D. Antomn., i Imo \eslto alioiumque veneiabrinim Paliiiiii
part. ii Hisl., cap. 6, lit. 16, § i ; Peirus tle INata- exemplo piovocatus, per lolam Anghcam leriam
lihus, lifi. vm Calalog. sanci , eap 49. Pweierquam paslorah auctontaie piohibui, ne cuiushbet ordims
qttod id eiiam adversanis nostiis Anglo-Calvnnanis quisqtiara canonicus uxorem atopiat : nec soiiuo
(si Baiseum excucullatuni cum stra Doioihea, Polj- antea, si presbyter aut diaconus esl (nisi pracbenda
(loiiiinque Vugil. impudiliores hujus fatti-calum- carere velu) habere ultenus hceit i HjecLanfiai el
nialores denias) sic m confesso, ut longiori non \eiha et nstitu(a de clencali cj>hbatu ad unsmem
egeat probaiione. Post aliquantum lempons expul- t,er\ando, videamus arclissimam ejusdem detieti
soium clerrcoium filn litein sopiiam exsiincianique -ciistodiain in epislola ad Heifastuni Tetlordenstm
ledaccenderunl m «onvenlu Talnensi seu Cahiensi, episcopum lns \erbiS : « Xarifiancus gialia Dei,
cui aderant rex Eduardus et lolius Anghae opli- non suis meritis, -coepiscopo Herfasio salutera.
mates. Quotquot autein sanclo Dunstano lefragati Clericus-iste noviier ad.iue \emi, catisam susc i.i-
sunt, et luipi clericorum petitioni aninierunt, e sbho fehciutis niilu dixil; dictam, testimonio vestrarnm
Uim graviier in lerram corrueiunl, ut noninilh ex- litlerartim veram esseasseruit. lesiaius est se moi-
spirannf, ahi \ix pr.esentissimae necis manus effu- chnaie ordinatum; videhcet , cum nullius cssel oi-
gerint, auctonbus Osberno, Yincent. , Anlonino, diuis, a fraiernilale vestra factum esse diaconurn.
Honedeno ad annum 977, qui casum quidem ex- lnlerrogaius a me si nxoiem haberet: uxore-m se
pnmu non causam, tum quod notissiraa esset, ctiffl habeie, n*-eeam se velle dnnitlere respondit Pio-
quoJ coiuilia non o!) jd Utnlummodo haberentor. pteiea lali pacto cousuleiiduin ei d'\ina lullus :UH
S9 S. ANSELMl CAISTUAR. ARCHIEP. OPP. PARS III EP.SIOLJE. 100
nl curam habeaiis de vobis. Exoneravil vos Deus, j\ quas meriia prasniisisiis. Si phira bona quam niaia,
abstulit \obis omnem occasionem amanth hoe src gaudeie poteslis, Si 323 plura mala quam b na,
culum,et dedit vobis omnem opporiumtatem amandi qaod 1 on iiirto, mulium 32i debelis timere, jjraeser-
saluiem vestram. Ponite quottdie anle oculos \esti0s imi cum mulium necesse sit honiini \olenli sahaii
tinem \estrura. Cogilale mtenlissime cujus erunt et habere multo pluia 3S0 bona meiita quam mala^
quid \obis proderunlsli quae post vos remanebunt. H.eccogitate, hsec mier vos die ac nocte, in secieto
Cogitate qtio ibitis, qtiid vobiscum portabuis, quid ei in puhhco, tractate; haee sint colloquia vestra
ibi quod3*2 praemissum sit a vobis invemetis. Ceite invicem : Domine mi, amica mea, quid facimusl
non poilabitis vobiscum nec invenietis ibi aliud quid laidainus? piope est ulttma dies noslia. Quo-
quara merita veslra, sive bona sive mala. Videte modo expendimus vilam nosliam? quomodo sahsfaci-
VARLE LECTIONES.
351Yobis prodeiit «ts \ob;s proderunt 322Qtris quod ibi Edit.
quis ihi, qvod 32aPoteslls32SSi tiis ct Edit.
poteslis . quod non piuo. Si 3"Bona quod uon puto.niulturo ms el Echt. bona niullum Habeie plura
tn» el Edil. habeie mullo plura
JOANNISPICARDI NOT^E.
ctoritale decerno Diaconalum ei aufcrte. Ad caele- B ; peperint, non puiificentur, nisipiius snffiiientem
ros minpies ordines congiuis eura temponbiis pro- pi<>>sliterint caufionem archidiacono, \el ejus oiir-
•movele. Diaconatusveioordmem ntinquam recipiat, ciali de satisfactioiie m proxiroo capitulo, p sf pu-
*nisi caste vival, nisi se de lehquo caste \iclurum lificitionem eaium facienda. » Item : « Sacerdoies
«anonica alieslalione pronriiXat. Si vero caehbem iii"quomm paiochns coiiculjinae ialium commo-
vtiam egenl, et acturura se omni tempore spOndere aanliir, si non hoc ostendeiinl archidiacono vel
volueiil : non qmdem eiim ad ordinem diaconalus ejus offinali, suspendaritur. Et priusquarn lelaxen-
iteruin ordinabitis; sed lpsum oflicmm per lexluin ttir, giavi poeniientiae >>ubj'aceanl.» Iienr~: i Qtise-
sancti E\angehi, vel in synode, \el in multoiuin convmci polerit, -quod sacerdos eam cain.ihter co-
clencorum con\enlu reddeus. > Haclenus Lanfi.in- gnovenl, puhhcarn agal pcenilentiaro, et solemnem;
.cus, cujus lestiinonus plauum fecimiis eliam ante ac si de adulteno esset convicta.Tanquam pro du-
L,ondineiisis synodi canonem sacerdotibus fuisse plici adullerio puniatur; nec tanii realns Impunlfas
-coiijugiis inteuhctum, Valeat eigo Iluntidoiuensis aliis Xranseat in maienam delinquendi. J Has m
institia et calumnia ; quod eirim obtendit m defen- clejicos concubniarios clencalesque concubinas
sionem stix>aheiu-que opinioms, sc hcel, Ansel- (nam et percussae concubinae reperruliuniur concu-
mianuin deciettim visum fuisse penciilosissimum, t)itores)animad\ersiones slatuit Sleplianus de Lan-
ne dum mundilias \iribus majoies appeterent, jn gueluna, vir eruditus et sanctae memonse, jirius
immunditias hombiles ad Chnsliani nounnis sun,- Saucti Chrysogom caidinalts, sedit annis sxi,
mum dedecus mcideient; ld, lnquam, ne flocci diebtis 25 Hic liansluhl corpus B. Tlioinaj in capsa
qindem facio. Si enini lantillum baberet roboiis iC preliosiSsima. Sic de artlnepiscopo mulieianos
raliuncula Iwec, eadero nectssaiio efficeretur, per- clencos juste vindicante loquuniur tabulse mss.
ppiam fuisse a Dco \etitum : Non occides, non arclnepiscop. Canluai lensis in noslra b blioiheca.
jnwchabens , -non fuitutn factes; et quia in dies Maneat ergo ab omnise\o uxores usuranas fuisse
iiunl caedes innumeiae, esequemdignissimje et maxi- clencis Angiieis, ila ul quod contra ranonem jtuis/
mae, Hem adullen.i, siupn, satrilegia,incesius, et addo ecclesiaslici (nam Pauli junsconsulli \erba
al.a hoirenda sceleia quse his ominbus sua praecel- lib. CLXXXIV .ntlig. mutuor) fu.t recepium abaliquibus,
luiil impietate. In sumina, ul Hieronym. Rusucum non sit produceudum ad consequeiUinm. Postquaui
nionachum docet: Non est culpa Clnunani nominis, haec congessissem, occurril hb. \m Hisior Biil.in-
-si snnulatoi lehgwnis m vtlto sit. Qutmmo coufusio nicae Arnioiicse, cap. 19, idem locus de uxoribus
genlihum (addo, eU maloruin et hseieticorura) cum primum ab Anselino inteiditlis sacerdoiiljus, jjuem
ea vtdenl Ecclesns dtsphceie quw ommbus boms non hislonse conduoi Beitrandus Aigeniiaeus lrausu ex.
placeni. Cselerum ut scianl posteri quanta annno- Robeiii Beccensis monaphi Chionologia. Hunc au-
rura coiisentienlium roulliludine recepta fueiint tem reiulu Argeniraeus poslqnam niemoia\il Yiclo-
Lo.i^oniensis synodi stalula, ttsUfui Rogenis Ho- riuiii Riiedonuin anustilem hhain habuisse Denino-
jiied. Aiiselinuro Eboiaceiisi jrclnep'Scopo et ca.le- lam noinine, ei pluscuhs de ea scnpiis, addit ob-
rouun episcopoium Anglicoium giege tousnlenXe senaium quod episcopi sacerdolesquenon la tum
iiaec ienovat>se, astanie atque audiente* Henjico I Viclorii, sel et D Heion. Atigustimque saeculo
lege, conutiiius axque baiombus, ut \ocai, un.i hbeie posseni impuneque esse roaiiti, eo quod Ec-
menle ef \oce consenlienlibus, anno 1108, todein- r. clesia cathohca nondum veluisset : \etuciit laraen
que sjeculo lepetita iueiunt in conciho Eboraci oh nifinilas giavesque causas, et id liueidicu po-
coacto ajino 1195, tujtis acta Honedenus eolem stiemo in Anghcana fuisse recepium Ecclesia a D.
ltluht anno 1255. In alleia synodo Lonthntnsi ld Ansehno archiepiscopo. Qnain vero absurde \)r
itiisus (uisse piohjbiluro narral Matthseus Pans in eruditus dixeux pioiiucens lacile sui dicti testes
Histoua majore, fol. 456 edftioms Tigunna?. Idera D. Hieronym. el Auguslm. piaeter concihi Nicaeni
ad aiinum 1225 observat seveiissimam Sltphani de decieium siipenus allegatum, palam est ex Bellar
Langeluna Cantuariensis aichiejjiscopi pcenain m mim, Gregoni, Valeniini el ahoium eleiicahs con-
Concubinas tlencorura his verbis detieiam : < Cor- linenlia? piopiignatorura scriplis D. Hieronyin.,
cubinse Sicerdotumel clenconim, qtu nifia sacios Atigusf. mens patet, et ilhus quulem ex sua confes-
oidines coiisliiuti et henefitiaii sunt, ectlesiaslica sione edita Pans. apud Nnelhura, hujus vero tx
-caieant sepultura; nisi sane se correxeinil,-* et ejusdem quoque confess. pag. 467, 468 el 469,
(quu scnplura est: Vtvens, vtvens ipse, confuebuur UIJIdititur aposlolos cBhb.iium docuisse, et anii-
ubi) nicolumes, vel tanfa eaium m exli-enns appa- quos senasse. Profiieor igilur quondain pleiosque
reai jioeniteniia, propler quam non iramerilo ciebet coiijugaios in episcopmii unctos, sed post unctionera
cum eis tlispensari. > Iteui. « Non recipiantur ad ab uxoiibus abstututsse, Sie in Gallia npsira D.
osculum pacis, necpanem benedictum peicipiant m Cermanus Altissiodoiensis inauguratus uxorem
ecclesia, quandiu concubmani eas detineni ni do- fflutavit m sororetn, leste Conslanlio presbylero
mibys suis, vel publice e\tra domos. t lleui; «Si contefflporaneo hh. i Yits» ejusdem, cap. 7. D.
m LIB II!, EPIST. L\V. K'2
*i>«sDeo pio pcccath nostiis? Piwpaiemus nos, quasi A. ^ EPISTOLA LXV ss\
videatnus tnptovimo diem vocaiionis nosliw : et ita A1\SEL\1I ADHUMBCRTUM COMITEM FT MARCHIONTM.
ipleinus, ttl secuii-eamus ad judicium;-quia teceptmi Gaudel de acceplts ejus iiltet is, shnulque beneficia ab
sumussme dubio,piout geiimus inJiac vtla,stvebonum tllo m se rollala perstimqtl. El ut EcclestamJuea-
sive malum. Deus nos junxtt in hacvila, faciamus lut, nonveto tlli domiiielut, admonel.
ut nos simul junqai in wteina vtla; et videamus ibi Suo reverendo, et cliarissimo Domino UMBFETO
el maiclnoni, ANSELMUS seivus Ecclesue
piolem nostiam, quam sibt Deus jam assumpstl. ILeo 333,comui,
sunt vestra siudia, haec sollicitudo, haee suspnia Cantuaiiensis, fulele servilium cnm orationibus.
vestra. Quod mando vobis per nunlium istum , ne Litteras a dignatione vestia mihi direclas magno
veniatis ad nie, nisi a me mandali per 326sigillum gaudio suscepi, quoniam honore,
e~X amore, el opu-
vobis donrine et ftaler charissime lentia bonre \oluntalis plenas imeni. Quantus enim
meum; dico,
bono si me-amalis. Om- nrihi est honor, cum vestra celsitudo, cujus se ho-
Burgundi, suscjpile airimo,
mines gaudent esse parenles mei, dignatur dicere
nipotens Deus regat eorda vestra, et diiigat ad gau- ss* copulari; quanlus \ero
dia seterna. Amen me sibi consanguinitate
amor iiitelligitui, cum de lam Jonge mihi studet
391 EPISTOLA LXIV *!T. B scnbere se debonis quae de me auditvaldegralulari!
EUGOMS LUGDUNENSIS ARCHIEPISCOPI ADANSELMUM. Quanium eiiam voluntas ejus bona in his quse Dei
sunt coram Deo ferveat, aperte monslratur cum de
De incolumi suo ledttuex Hieiosolymis.
bonis quse sola fama de longinquo regno audit, ad
Desideraiissimo Palri suo ANSELMO,\enerahili magnum gaudiuro et laetitiam excitatur. Dtique licet
Cantuariensium arehiepiscopo; HUGOLugdunensis ea quse de me \el de aciibtis meis bona referuntur,
Ecclesise secviis, saluiem. deheaut, quaniuin in me est, nulla aul fere nulla
Sanctitati \esrrae notum esse volumus, mpiitts et judicari, vestra taroen benevolentia 3SI1 non minoii
ifflercessoribus vestiis id Kjhtinenfibus, nos Hieroso- qua.ii si \era essenl apnd justum Judicem giatia me-
lymis incolumes rediisse. Quod vobis idtirco notifi- rettir remuneraii. Tantam uiique ^ratiara vestram
care dignum duximus, quouiam id vohis non ingia- nescio me ahquo seniiio meruisse, nisi qnia, ut
tum fore credimus 328.Audivimus autem a rege An- verum fatear, vestram piospentatem 3S6 vestiosque
glorum vos niinium inquietari, et-multa contra Deum successus scio me setnper, etiam anlequam vos vi-
ejusque Ecclesiam ab eo inconsulle agi; unde divi- dissem, non ficto coide dilexisse. Memor enim me
nam nos oportet implorare ilemehliam ut inimicos natuiahter a progenitonbus, \obis,ul Domino, debi-
\esirosrimo sanolse S2» Dei Ecclesise peruirbatores Z loiem esse, nunquain passus sum coidi meo vestrum
comertat, et veslise sanctae obedientiae subjiciat. amorem deesse. Nec sum obhtus quia cum Roinam
Quodsi, peccatis nosiiisexigentibus, id ad pi.r-sens tpnderem, benigna \estra largilas Lugduui prompta
flerinon poieril. et, perseculione mgruente, \osce- fuil me con iucere alque necessaria qujehbet impen-
dere, aul eiiam locum rouiaie, necesse hient, san- dcie. QIII amor mulium crevit coguita per lnultos
clitatem \cslraro subniissis piccibns e\oiamusut ad vestra vita et probilale, qnia ad servandam patein
puerum \estrum dechnare non dethgnemnu, et ad ac justiiiam cum pietate utimini veslri principauis
domum \estram, qu.e \eslra fml, el quse modo potestaie. Quein etiam valde maj'orem habere me
\estra est, et de die m diem sempei mohus \eslra deroceps debere intelligo, quia hoc veslra meren di-
eiit. Quod non soluin nos, sed el comroissa nobis gnalur erga me diletUo. Quanms non egeauvestra
Ecclesia humiliter iroploral, quse sanctissiinis ora- bona inlenlio nostra admomiione, ad nie lamen
lionibus ve^liis nobiscum de\olissime se commen- peitinet ut epislola raea ad vos non sit sinealiqna
dat, et ad obsequium veslrum promptissima, faclem exhorlatione. Sicut ^jnim ignem venlo agilainm
\esramvideie desideiat. Pisesenlium gerulum, EI- \idemus exardescere, iia hona volunfasper exhor-
\rediini noniine sso, vobis comtnendainus. Qui ab tationem ad mehoia se solet accendere. Videtis, mi
Apulia usqtie Lngdunum ES1 nobiscum vemens, fide- ; >chaiissime domine, qualiter malernostra Etclesia
luer nobis seruvit. Dei, quam Deus pulchram.amicam et dileciam spon-
YARLE LECTIONES. ~
326Manthtis per tns mandatns per Edil. mandatum fuerit 327Collala cum eodem ms S2SFore
329 per
diivimus ms fore eredimus Veslros sanclre ms \eslros immo sancire 3S0 Haaiedum noinine tus EI-
vredum nomine el tecenlioii caraclete in eodem ms Lelvredum nomine 331Usque ad Lugdui ura tns tisque
Lugditnum 332Collata 33S
cum eodem ms 33SGuiberlo ms Umberlo 334Sibi el consangiiiniiale tns sibi
eonsanguimtate Benevolenuam tiis bene\olentia SS6 Prospeiitatem ins veslraro piospenlatein
JOANNISPICARDl NOT^l.
qnoqne Hilaiius Piclaviensis : de quo etsi Fortuna- gessere aliquandiu. Sed cum ad uxores redissenf,
lus non prodideni , eximia tamen vin sancnias, aterbam incestus senserunt pcenam. Ille ciiim se-
canonum ecclesiasticorum tenax cusXodias, etprae-j plem annis ergaslulo nitlusus pcemluit, losle Hin-
clara ad illiam Abram de senanda virginitate epi- cmaio in Yita sancti Renngii. « Hic \ero lacijnils
exofa, locupletissinie xeslarjiur. D. Genebaldus, scelus expiavit, > auclore Gregor. Turon. lib. i HisU
uauduni Cla\all -priraus pontifex, et Drbicius, ex"" Franc , cap. 44. ^
senaloie Claiomontis^Aherntse ppiscopus, sic se
103 S. ANSCLMI C\NTOAR. ARCIHEP. OPP. PARS III.—EPISTOLJE. 104
sam suam vocat, a mahs piinciptbus conculcatur; A EPISTGL4 LX\I3S 9.
quomodo ah his qtnbus ut advocatis ad luitionem a ANSELMl ADBURGUXDIUM ET RICHEZAM UXOIiEU
EJUS.
Deo commendala esl, ad eornm aeiernam damnallo-
nem tribulatur ; qua praesumplione in proprios usus Jlierosoiymam piofecluium, quid sil actunts, monet.
Ut genetatem omnium ab tii/on(w peccato um con-
res ejus, qua crudelitate in ser-
ipsi usurpa\enint fesstonempt wmtllal: el tta res suai, diywnui ut
vitutem redigunt hbertalem ejus,-qna impietale uxorem nonsine awcdio et constho rehnquat.
coniemniml el dissipant legem el religionem ejus. ANSELMUS gralia Del archiepiscopus Canluarias,
Qui cum dedignantur (15) aposlolici decfetis (qure fratri, et anrico dilecto, BURGUJNDIO, eluxoii ejus,
ad robur Chrislianse xeligionis facit) esse obedien- sorori su?e RicHEza;, salulem et benediclionem Dei,
tes, Peiro ulique apostolo, eujus vice fungilur, imo el suam, quanlum potest.
Christo, qui Petro commcndavit suam Ecclesiam, Mandastis nrihi, doinine el amice charissime
se probanl esse inobedientes. Quaerant igitur qui Burgundi, vo« velie iie Hierosolymam pro senitio
ticaiii Petri, el in eo Pelri et Christi, decrela Chii- Dei etsalulc animse \estise, eliioc vos velle facere
siiana 3S7 contemnunt, ahas regni ccelorum porxas, concessione mea, el friii \eslri, mei nepotis, An-
quia ccrte per illas non inlioibunl quoium cla\es n selmi. Gaudeodevestra bona \olunlale,et consulo et
Pefiiis aposlolus portat. Omnes namque qui nolunt precor, ut si hancviam facialis.necvobiseumpeccafa
subjpcli esselegi Dei,absquedubiodeputanlurinimici quae feeistis portelis, nec douii peccalum relinqua-
Dei. Eigo, mi domine, nepulelis Ectlesiam q se ia tis; ef utdeinceps"volimtalem benevivendi,slcut\e-
vcstro principalu esl vobis esse dalam in hasiedila- rus Chrislianus vestri ordmis, habealis. Facite con-
nam dominationem, sed in haeieditariam rsveren- fessionem omniumpeccalorumvesliornm nominatim
tiam el in luitionem. Eam ut mairem \eslram ab infantia \eslra,quanlumrecordari potestls.Videte
amale, ut sponsam et amicam Dei honorale. Qui ne peccaltim habeatis super uxore vestra.cujusljoni-
enim illam conculcant, exlra illam ctim daemonihus Xaiem 3SSI ^os raehus eognoscltis 3V 0 qnam ego;
conculcabiiniur; et qui lllam glonficant, in illa et sed ita remaneat, ui sil non sine 3U auxilio et con»
cum llla interangelos gloiificabuntur. Reverendam siho, quidquid Deus de \obis faclat-; nec expellatur
do_unnamraeam, uxorem vcslram, cum piole vesira a domo et honore veslio, contra voluntatein suam
salulo, quihus vohiscum noslras Eeelesiaj nostrje quandiu ipsa vlvet, ul possit Deo senire pio saluie
oiat'ones m vera chantale 338concedo. Oranipotens corporis el animre veslise, et pio anima sua et filio-
Deus sic vos m hac vita dirigat et profegat, ut in rum veslrornm. Disponite tolam rem \eslram, sicut
futuro ad reternam bealitudinem pro\e'iat. Q faceretis si in prsesenti \os morilurum elOeo reddi-
\Amm LECTIONES.
s" Chnsii, Christiana tusChristi decreta Chrisiiana a38In cbaiilale ms in vera chaiitafe 3S9 Cotla'a
cum eodem ms M Cognoscetis ms cognoscitis s,i Non sine IHSnon sit sme
JOAMIS PICARDI NOTJL
(15) Apostohci dectetis. Id esl papre, hoc enim \o- Clemenlem VIII, apud eumdem Baron. in appendite
cabulo reper.o plerosque scnptores. nuncupare ad lom. VI. In qmbus episiohs Clemens ociavus
papam Rom.inum; imo et Nicolaum JI papara , vocatur teitius decimus aposioloium inuntlaiioriini.
disl. 79, c an. Aposioi. ei can. St quts, ubi leptda Ob quem lotum vcnit in menlem loculionis majo-
dicit non esse habendum apostolicum, ribus nosliis consuelse qua papam vernacule apu-
' paronoinasia
sed apostalicum, qur aposiolicam sedem non con- stolum \ocabanl. Quod animadverti primo in ,m-
sceiidenl unanirai cardmahum elencoruroque suf- tiqna precum capilularium apud nos fieii sohia-
Dagio- Ad quem locum \identur respexisse abbas riiin foima lus omnino verbis etlilleiis : Piion por
Oispeigensis ad annum 1106 , et Bibliolhecaiitis nosiie segnoi Lapoiohe : portoie la coit de Rome,
Mahneshur. hb. iv De regibus Angloi. Joquens de etc. In codice Yiclor. ms. qui habet Yitas san<loruin
Anselnio : Voce Deo dtlectus Urbanum aposiohcum, paino desciiptas sermone, in Yita sancxl S\l\esiu,
alieium apo%latam (scthcei Guibertum anlipapam) une boitne famepits apostotle. Ruisus, in feslo Ca-
pronunttavtt. Nec semel lantura hac ulitur dictione; thedrse sancu Petri: Exphcit la chaieie seint Peie
nam hh. ii, cap. 12, ita scribit: Sane iste Leo (mde- VApostte commenl ~fu Evesques d'Antioche et puts
hcet IX) de quo epilaplnum toquitui, fueial Romw Apostoles de Rome. Hehiiandtis nionachus Frigidi-
aposlohcus, elc. Pisecedenli quoque hb., cap. 5, de moniis ua papam appelht, x aposlrophe sui
Leone V scrihens; el Iib. i |De geslis. ponlif. Angl., poematis De moite, scnpti anle 400 annos, de Cat-
III Yua Anselmi ciebeinme, el ahbi passim. Hen- donai ou d^Aposiotle.Sic etiani Yillartlmiius in Hist.
ncus Hunlidon. hb. iv eamdem usurpat vocem, j) et Chion. Franeise in III \ol., Carolo \11I Franto-
nunieiatiS Romanos papas qui sederunt regnante nim regi dicala. Hinc iraxeiunl oiiginem plercpqtie
Atlelaulo Westsa\onum lege. « Apostohci autem , ahne \oces, nempe sedes, cathedta, luieiw, decteta
inquit, pjus lcnipoiefueruiil Sergiuspapa, Joannes,» aposlohca, id esl papaha, non ahain profecto oh
eic. iSoster Amelmus nirsus ulilur epist. 24 hujus causatn quam tjuod elsi oinnes epistopi fuerint
hbii, necnon 87 el 92 uifra. Theodorus Stiidin, successores apostolortim, ut scnhit D. Hieroiiym.
sci ibens ad Paschalein prnnura, lnquil, « Paschali ad Lvasf. lom. II, atiamen in Romana Ecdesia
papse Romae ln ommbus summa viriute praedito, sempei aposlolieaa caihedrse vignit principutus. D»
luuuni maguo, puncipi sacerdotum primo,» dommo August. ejrist. 162, vel, ut placet Ituperto Tuitiensi,
noslro aposlohco papse Paschah, eic , apud Baron. hh. i De divin. olfic., cap. 27, quod cseterorum
tdm. IX, anno 817. His acceduni episiohe Gabnelis aposiolorum -successores, patriarchae : Petri auiera
palriarcliae Alexandniu, el Joannis Conii cborepi- supces^or pro leveroiilia principis apostolorum,
scopi Alexandrini missae anno 1595 ad S. D N. ajios'olicus no n<n.uui.
LlB.IH.EriST.LXIX. 106
363
lurum rationem deiolavlla vesira sciietis. Noslram L EPISTOL5. LXYTH3,s.
AJ,SrtMIADGUIIiriMUMARCIHEPlSCOrLM ROTHOMA-
licentiam quseritis. Dei licenliam, et consihura, et GENSEM.
el
auxilium, proieclionein, oro Deuro ul in omnibus
soioi mea Ul rcvocel abbatem S. Edmundi ab abbalc S. Ebuiifi
seinper et ubique habeaXis. Tibi dico, - inliusnm; el ilh Ecclestw les et homtnes, quibui
chanssima, con\erte totam intenlionem tuam et wjusle spohala esl, testuuanxui.
tolam vilam luam ad-seniendum Deo; et quod Deus Domino et Pairi ie\erendo, archiepiscopo Rolho-
ahsiuht tibi oninem delectalioncm liujtis viiae, cicdc magensi, GUILLELMO, AT\SELMUS, sei\us Ecclesi»
quia ideo fecit ul in illo solo deletiens : illum ama, Cantuaiiensis, fideleser\ilium cum oraiionibus.
illum desidera, illum cogita, illi sei\i omnlbus hons, CIama\innis, et iierum clamavimus, et adhnc
in omnihus locis. Omnipolens Deus \os semper am- claraamus ad Deum 34e, el ad vos, el ad lotam Ec-
bos henedical. clesiam Norihmannioe, maxime ad episcopos el ab-
EPISTOLA LXYII 3". \ bates, et omnes icligiosas peisonas, de abhate
AlNSEl.MIAD RICHERAM. ccenobii Sancli Ebrulfi, qni quemdain suum insi-
in
Quod nec i8 Angham tuta conscienlin tedire possit, pienlissimum juvenem, professione monachum
nec inea pacifice vweie. Quodque fihus ejus, nepos \ita, ita, sicut jam \obis scnpsimus, inoidiuale et
sutis, sacralus sil. irreligiose in ecdesia Sancti-3" Edmundi pro abbale
ANSELMUS, archiepiscopiis Cantuarise, sorori snae ingessit. Yidete ne nobis necessesit, ut famihaiiter
charlssimas, RICHERX,salutem et Dei m omnlbus re\eiendo roeo Patri loquar, clamaie ad Deum de
tribulationibus ejus consolationem. pertinet hoc corngeie, si coniem-
sis vobis.adquem
Scio, soror dileclissima, qtiia, escepto viro nitis. Dicii, ul milri rcl.ilum esl, idein abbas llluin
vestro, non est hoino in muiido cujus salutem et non esse sunm moiiachuro, sed de Sanclo Severo,
prosperitatem lantura nosse et audire desiderelis, Sed secundum quod ipse m Anglia eonfessus esi,
quantum meam, et filri vestri Anselmi qui raecutn sicutab audiente dniici, piofessus est ecclesise suae,
esl; ego enim sum unicus Tiatpr veslor, el ille um- et ideo non esl \cium sw quod negaleum suum esse
cus filius vester. Tle lns qtire erga nos sunl, legati monachura. Denique ipse, quomodocunque sil de
nostri plenius vos doceie poterunl \iva voce quam professione, lpse, inquam, Ecclesiam impedi\U.
ego per lilleras. Sciatis iamen quia fiiius vesler, Ipsuin cogiie, quantum ad vos peiunet et quanlum
nepos meus charissimus, postquam a vobis distessu, polestis, ul eain expediat. Nimis chare vendidit
longam et gra\ero segriiudinem passus, tandem,Deo nobis lupulum suum, ecclesiam rebus suis, el ho-
miserante, iniegram samlalem lecepit. De me \eio -. mines ecdesia sua, violenlia, llhs iiolenli')iis sine
dico quia sanus corpoie sum; sedin magnis tnbu- quorum consensu heii non debuit, spoha\il, et lalem
lationibus Tersatur cor meum. I(a ul nec Angbam monachum, qualem saepe \obis osleudi, in eaindcm
audeam piopter timorein Dei fugcre; nec in ea ecclesiam immisit; et ad injuriam Dei, et conliime-
possim in ulla pace, aul franquiHilaie, aut quiefe liara monachici ordmis, ibi thmisit. Obsecro, facite
ri\ere. Quoiidie iia esloormeum suspensum, \elut ut reddat ecclcsuc quos absttilil, el lecipial quos in-
inproxnno sim exiiurus; se.1quomodocunque sitde tulil. Yalele.
me, de vobis gaudeo, quia ntintii \ esti i milrii elulerunl EPISTOL4 LXIXSMS,
veslram salutem el prosperitatem. Quoniam afllero ANSEIMl ADPASCKALEM 11PAPAM.
et prosperilas et adversiias Imj'tis \itse bieves sunX PiQleslaiui Gualunem abbalem esse dignum
elliansitoriae, islas contemnamus , et sDternamad- cpiscopalu.
versilaxemfugere, et perpetuam prosperitatem me- TXe\erendo domino el Palil PASUHLI, summo
reri bene \i\endoSi* contcndamus. Ciim crgo, soror pontifici, ANSEL\.US, sei\us£cclesiae Canluariensis,
chaiissima, in iiac vila non haheatis in quo cor dehuam subj'eclionem, el fideles-oraiiones.
\estnim possit deleclari, converlite lllud tolum ad Ecclesia Relvacensis SS0 veslro consilio direcfa,
Deura, ut in fiilura vita de illo possit Isetari. Vale. p et aucioritate roborata (Itl), domnum Gualonera
Si \ir \ester ledierit, et ad me veniie vohieui, ahbatpm Eorlesia?Sancti Quintini elegit, et eleclum
mando ut nullo modo \eniat. desideiaX sibi coiistitni episcopum. Est enim, i>
VARLE LECTiONES.
cum eodem'ms us E\cepto vestro ms excepto \iio veslro * 3>*Vere \ivpndo tns bene vivcrolo
,,J^ c?ltata
*-(. ollata cum' eodem ms m Adhuc ad Deum ms adhuc clainamiiS ad Deuro »» Sancli N ms Sancti
Ed.uundi -4SNon \erun14ns Non est vertim ™ Coltata cum eodemms' »» Beccensis tns Beh aeensis
JOANNISPJGARDINOT^E.
<1G)DoniiimmGualonem. Sie apud Ivonem Car- ptum est, Vualo, non Guaio aut Gallo; adeo fue e
not, epist. 41, 2^0, 245; episX.tamen 49, SO,169, inconslantes hbrarii in eodem nomine. De varietat"
171, legilur Galonem: el in epistola Paschahs papse, lectorem monere placuil, ne inter legendum remo-
missa Adamo, coenobii Dionysiani ad Luletiam raretur aut in bivio relmqueret. Sed hoium nomi-
Pansiortim pr.efecio, quse exsiat in ms. Vicioriano. num poslerius reor esse germanius, quia ldioiiiau
Rtirsus ejusdem Ivoms episl. 120 el 195, scribilur Picardico vicinius. Quod enim CeltaeGalh pronun-'
Gallonem, sed 269, apud -coniinuatorem Aimoini, liant per g Belgae alque adeo Picarch pei duplex w'.
hb. v, eap.-50, ap. Andream, hh. 111Histor. Fran- Bellovati quoque eliamnum perdiuat famiha o\»%
corum, Eadmerurolib.il Yitse nostn Anselmi. scri- dem nominis,/es Vualons. Ytialoni au'e.n Bp!'ovacus'
PATROL. CLIX. f.
1A7 S. ANSELMI CANTUAR. ARCHIEP. OPP. PARS III. — EPISTOLJE. 108
qtianlum humana polest judicareicognilio, sic aptus A quas nostis, (rlhulaiionfes quas passa esl, miseri-
et utilis ad hoc in omnibus quse in eiigendo epi- cordia \estra subveniat, el quod hcne incospium
scopo consideranda sunt, ut melior el aptior in ea- esl sine dilatione perficial. Oninipolens Deus diu
dem Ecclesia inveniri nequeat. Sedquoniam desi- nobis \estram palernixalem in prosperilate conser-
deranli nihil sufflcil, donec quod desiderat assequa- lel. Amen. "
tur, non esl conlenla eadem Ecclesia suis precibus, EPJSTOLA LXX3BS.
sed et aliorum, quos suum desiderium apud vestram ANSELMI ADATIIELIZ ABBATISSA5I WINTOME^SEH.
celsiiudinem adjuvare posse existimal, auxilium Non esse ttislandum de Wintoniensi episcopo
studiose postulat. Est enim experl3 in prsotcriiis proplei justiliam expulso.
temporibus et hi simili negolio mullos esse quorum Anselmus archiepiscopus matii reverendse, et
consuetudo esl malum dicere bonum, et bonum lihae tharissiniae ATHELIZ S5*,abbatissae WinXoniensi,
malum, ex quserere plus ^juDesua sunt quam quae salutem ex benedictionem.
Jesu Gluisli; et qui acuunt linguas suas sicut ser- Qualiter et cur dominus Willelmus electus epi-
ppnles: quos limet ne sfmulata eolumbina simpli- scopus de Anglia exeat non est opus hic scribere,
citate suo \eneno bonum incoeplum inficere el an- quia per multos alios lioc potestis cognoscere.
liihilare 393 contendant. Quamvis igitur lopge Quanto aulem gaudio et eum 'quanla gralianim
nunt sim ab illa, lam propter familiarem*" dile- actione, quia hune honoretn illi facit Deus, susci-
clionem quam invicem Iiabemus, et propter noti> peie debetis, rehgio etprudentia veslra inlelliget,
tiam, instant mihi quatenus quid de ejusdem viri „ si intente consideratis. (17) Major enim gloiia ei
teslimonio senliani, sanclilali vestrse fideliter sug- latis est illi apud Deum et bonos homines quia spo-
geram; el quanlum in me est, apud eam, ut quod liatur et expelhtur pro justilia, quara si omnibus 3"
desideiant nulla occasione aunihilelur, precibus, livitiis et omni mundana possessione dilaretur,
quibus possnm, efficiam. De persona ilaque quam violala juslitia. Gaudcant Igitur et exsultent aniki
eligurit, secundum conscienliam meam loquor, quia ejus, quia nulla \iolentia, nullo limore potuit su-
in prsedicta Ecclesia ad episcopatum nec meliorem, perari, nec ulla cupidilale a veiitate separaii. Haec
nec aequalem inveniri posse intelligo, nec aliquid sil vestra de ejus expulsione consolalio, et ad hoc
de illo aul fama, aut experimenlo, quod ej'us obslel ut Deus illum corroboret et consoletur vestra quo-
electioni, aliquando sensi; sed multa quas ej'us ele- tidiana sil oratio. Salulo et benedico filias veslras,
ctionein approbanl, expeiimento et fama coguo\i. el meas, quanium possum. Valeie.
Quapropler licet de veslra aucloritatc, quod ex vo- EPISTOLA LXXI 385.
bis est, non dubitemus, tamen quibus possumus Orafotti villwque subuibanw monachis Canluariensi-
inenle ad vestigia vestra prostrali precibus flagilare c; bus ub Anselmo reddttm, diploma.
prtEsumimus quatenus eidem Ecclesise post mullas, Ego ANSELMUS, sanclue Dorobernensis Ecclesiaa
YARIJE LEGTIOINES.
361Familiarilatem ms familiarem dilectionem seiCollata cum eodem ms SC
3 Atheltz ms Atheliz
m Quam si omnibus *nsquasi omnibus ^88Seu magis diploma Anselmi collalum cum eodem ms
JOANNIS PICARDINQT^E.
patria fuil, ubi cum puer operam dedisset Ivoni, ecclesiseQuintiniansecujus ccenobiarchiam gesserat,
tum ecclesise Quintinianse prjeposito, canonicorum in hanc senteniiam.
regularium militise eodem duce nomen dedix. Posl- Obiil sanctm tecordalionis dominus Galo secundus
ino.lum Ivo Camotuin poniifex faclus est Yualone abbas hujus Ecclesim, poslea Parisiensis episcopus.
in ejus locum subrogalo. Mortuo denique Fulcone (17) Major esl illi gloiia, quiu expelhlur pto.ju-
Belvacensi antislite ab optimis clencis deletlus stilia. Ne lisec legens lector non iutelligat, et ne-
fueral ad episcopatum : nequiores vero, forrupii gligat, meminerit anno 1105 magmrm confiagrasse
muneribus Stepbani Garlandi, hourinis perditissmri, discordise incendium inter Anselmum et Denricum
lefiagrabanllir eleclioni, quarquam oleclo nihil ha- priinum, Anglorura regem. Hic enim pro hbitu vo-
lierent adversarii quod objicerent. Tandem post lebat conferre et investire, ut illius lemporis refii-
varias aliercationes inter elecium et improbos cle- cem vocabulum, annulo virgaquepastorah, «piscopos
ricos habiiasinlegio hiennio, perplures ob causas el abbates. Ansehnus reluctabitur conslanler, pro-
-quse in episcopis Parisiensihus propilio Deo sumus nunlians non tantura regem posse donare quempiam
enarraturi, Ftilconi Parisiorum anlistiti suffectus thgnilale ecclesiaslica, sed ne quidem esse conse-
cst. Cum autem Parisiensern ageret episcopum, crandum hujusmodi, aul cuin ilio conversandum.
Paschahs litleras a me nuperrime commeinoralas Sub hoc dissidium Heniicus dedit episcopaXuni
detlit ad abbalem Sancli Dionysii his verbis : Pa- Wintoniensein Willelmo Gillardio, multum dissen-
bithalis episeopus, servus servoium Dei, venerabili tienii refiagranlique, sed et eleclores conviciis in-
frairi abbati et monachis Sancti Dionysri salu- D cessenli. Dnde malens obedire Deo quara honiiui
tem et apostolicam benediclionem. Et confra-^ Henrico, tantam ejus sibi con(raxil iram, W faculta-
tris nostri Galonis Parisiensis episcopi relatione lihus spoliatus umversis, Augha e\ieri(; nec re-
comperimus, etc. Yide in Paschah II, tnfia. dierit raioad Anselmus, qui zelo liberialis eccle-
Haec Paschalis, quse quia nusquam emissa con- siasiicaeignem accenderat, exslinxisset, ipso Hennco
tigit videre, et ad Galonis prseJicationem facie- pnmutn aquas injiciente
bant, hic addenda exisliraavi. Obiit autein Gualo Qtiaroobi«ra Winioniensem antistiiem de paslore
nnno cenxesimo decimo quarlo supra mlllesiraum, expulso moereiiiem solatur Anselmus, roinmonens
*u Kalend. Mart. Hunc (liem legi in Necrologio luui maxinie Letandum cuin qtus juslitise liomine
angiui.
D39 LIB. III, EPIST LXXIII. «0
aichiepiscopus, reddo monachis ejusdem Etdesia? A affeclum sludiose intendas, jrisi, quod absit! liujus-
medielatem altaris Chrisli, quani in manu mea modi causa in illis obsistat quse hoc fieri omnino
habebam post morlera prsedecessoris mei Laufranci ptohibeat. Praelerea audivi quia facis portari cru-
archiepiscopi, qui eis aliam medielalem cosjnila ve- cem anie te in via. Quod si verura esl, mando libi
ritale quod ad illos perlineret, in vita sua reddi- ne amplius hoc facias, quia non perlinet nisi ad
derat. Simililer manerium quod Sislede vocalur archiepisconum a Romano ponlifice pallio confirma-
eisdera monachis reddo, quoniam ad res eorum turo;^ neque decet fe ut ulla prresumptione insolilas
pertinere et perllnuisse scilur. Tesles Willelmus rei Xenoiabilem et reprehensibilein hominibus osten-
Ecclesiae Christi arcliidiaconus, Haimo vicecomes, das. Vale.
Hajmo llliusSB6 \iialis, Hobertus filius Walsonis 367, EPISTOLA LXXHI3£0.
Wimundus homo vicecomitis, Radulfus nepos epi- AlNSELMl ADRASCHALEH PAPAM.
scopi Gundulfi, et ahi plures. Obnixe deptecalui ut fial cenior de ratione invesli-
EPISTOLA LXXII sts. lurutum ecclesiaslicaium.
A.-NSELMIA»SAMULLEM JJUBLIJnE CIVITAT1SEP1SCOPUM.
Domlno el reverendoPAsciiALi, sumnio jontific,
Ipsum lepteliendtt quod tes Ecclesiw sum pio iibtto
det exttanets, el monet uleas lesMual. _ ANSELMUS, seivus Ecclesise Canluariensis, debuam
Anselmus archiepiseopus Canluanse, \enerabili subjeciionem etfidele servitium.
frairi, {18) Samueli -Dublihse civilatis episcopo, In primls quantas mea potest humililas celsilu-
salutem. > dini vesirsp gratias agil, quia legaios noslros tam
"Audivi quod libros, et vestimenta, -elalia orna- benigne ei honoiifice suscepistis et tractastis, ut in
. raenti Ecdesise, qua3 dominus Lanfrancus archi- hoc me de pieXate vestra ullra merifum posse con-
aplscopus dedil avuiicirlo tuo domino Donalo epi- fidere* cognosearo. Charlaro xjuam mihi a vestra
scopo ad opus Ecciesi.e cui lua fraterniias praesi- Tnajeslate atfulerunt,eaqua debuireverenliasuscepi;
ilet, Ui, pro volunlate tua, exponis el ea'exlraneis sed rex Angliaenec eam videre, necillam quani illi
das. Quod si veram est, miror cur lla facias, cuni misislis, voluil mihi oslendeie. Nam archiepiscopus
Ipsa oniamenta non el, sed Ecclesise data sint, ^cut Eboracensis et alti duo episcopisel cum qulbusje-
fralres Cantuariensis Ecelesise fllii alteslantur: gali noslri veslrse se exhibuerepr«esenliae, redeuntes \
unde moneo, el monens rogo te, quatenus si ali- ahud viva \oce retulerunl quam scnpfura charlse
qiiid de pisediclis rebus ^xlra Ecclesiain dalum esf, mihi praecipiebal. Asseiuiit enira publice in ea ve-
-celeiiler illud resfilui facias. Item audivi quod mo- ritale quam servare debent episcopi, vos seciele
nachos qui in ipsa Ecclesia ad ^eniendum Deo iG veibis per eos mandasse regi quia si In aliisTeete
tongregaii ™ eranx expellas et dispergas, nec redire ageret, invesiiluras Eeclesiarum' nec prohiberetis,
\oIeuies ullatenus recipere \elis. Quod si ila esl, non nec excommunicaiioni subjiceretis si eas facerei,
ledecet; officiisiquideliiluisciluressemagis dispersa sed hoc charlst nolebaiis committere, ne foite ahi
congregare, quam congregala dispeigere. Qua- principes, quibus hoc ipsum interdicilur, -occasio-
piopiei mando tibi ul si aliqui abj'ecti sunt, elrethre nem conauerendiinde possent accipere. Mihi quoqiie
\oIunX, seseque In Dei servixlo suh obedieiiXiacusto- ex~vesira pai tein eadem episcopali verilate dixeruni
dire, -eos suscipias; cl saluli eorum per paternum ut illis de liacre credeiom et eorum consiho me
VARIJE LliCTIONES. ; %
"S!e Hanno filius nis Haimo fiJins 3BJFilius N. ms filius Walsonis 3S8Ct(ineodemms coHala ^3 Seryieri-^
dum congregati tiis seiviendum Deo congiegaii 3C°Cum eodem ms collata 361Et aln
episcopi Wci alu
duo episcopi ' JOANNIS PICARDl KOTJE.
(18) Samueli Dubiinm civitatis episcopo. Dublina. D lam 149, infra, nbi oslendimus Hibernire et Scotiae
\ el DubUnia (sic enim consianter et passim Iego episcopos ab arehiepiseopo Eboracensi duobusque
apud Sylveslrum Giraldum in Topographia Hibei- eplscopis, quos debet Caliluariensls arcuiepiscopus
nise, ejusdemque expugnalione) vulgo Dyuchn in niiilere, esse inimgurandos. Prirno autem Duhlutse
Annal. Rogeri Honed. posteiiori parte, est regiu archiepiscopo iuil nonien Gregorii, ut speciatira
Hibernicicapul GiraldoHiberniae Expugn. capul 28. Giraldusobseivavil, subdens haiic honoris accts-
Haec, ut ex Anselmi potissimum inseriplione liquel, sionem contigisse anno 1152, aut, si lubet, 1151.
cpistopaius utulum .suslinebat tantummodo, An* lllura enim amfflm Honedcn. in Annal. Et
sehno archieplscopo; qul, ul alias \ir disciplijia? horum quideffl (qul ponil
Chiisliause consultissimus, unumquemque pio con- usque ad 1200 et supfa) eqtlem floruere, scilicet 1150
dilione salutabal bonorifice, id minune prseiermisis- scrlplorumque Anglorum
lldes, si quidpiam auctoritalis sibi comparaiit,
set. Dnde casligandus venit Paikerus in Antiquit. nestio ul fueiil cOnciliandus D. Bernardus, qui elsi
Ecciesise Brilanincse referens jAnselmum munxisse D. Malacliiani modo cpiscopum 515, 51X1,
hunc Samuelem in aichiepiscopum Dubhnensem, 517 epislol., inapjjellet ejus Yua nominet aitluepiscopum,
cum, lestibus Honedeno supra, et Girald. Silvest., ei qmdem fato functuro aitno 1148, hiennio scihcet
cap. 17 Topograph. Hiberniaj, Joanne-, Papyuo, ante in Hiberniam per apostolicum legaiuro
ahas Paparo \el Paptrus, ab Eugen. IR legalus in delatapalha : ni forsan dicas, quod Baleum de Malaclua
Hiberniaro, qualuor axtuleril pallia, unum Araraa- Ioqueniem scripsisse recolo, nempe quod obtinendi
clrianae, alteium Dublinensi, leniuro Cassihensi,
Connactiensi Ecclesiis. Poslerior vero Gi- pallri gratia Roraara accessisset. Yerum penes an-
quartum clorem sua fides eslo
ia!di ailiculus \idetur repugnare nofis ad epislo-
III S. AN^ELMIfANTlJSR. ARGIHLP. OPP. PARS HJ. ~ EPISTOLJE. 112
eofflmitlereni.Ad-quoil si nollera acqmcsccre, 334 A EPISTOLA LXXV 863.
rex eliam me contradicentc PX \estia aucloiitati A%'SELMJ AD COIHMUM AMICUM SUUM
incnncianter, quod non prolubeatis, secundum hbi- Ties supetbiwmodos explical, et subdividit.
Itnn siium efficeret,- etsiin Iioc quod chaita veslri ANSELMBS, servus Ecclesise Cantuariensis, dilecto
nnhi jribebal, peisisiere \ellem, roe absqne dubic aroico suo, domino Co?«Mo36*Ssalutem.
t'e legno suo expelleret. Tandem cum nec hilen^ Exiglt charitas veslra ut de trlbus illis modis su-
\estris vellem non credere, nec landern episcoporun: perbise, de quibus vobis locutus sum, duos qul a
asseitionem \estram prseferenlium auclorilateir memoria vobis exciderunt, per epislolam noslram
atideiem contemnere, quoniam in utraque parl< commemorem. Tres quidem illos esse disi: unuin
glachus niihi vibrabalur inobedientiae, eoiumdcir in sestimatione, Id est, quando aliquis altius existi-
episcoporum consiho inducias pelii» donec a vestis mat86S de se quam debeat; conira quem dicixur:
excellputia hujus rei ^ertiludinem acciperem, mt Noli alium sapeie, sed time {Rom. xi, 20j. Et quem
famen nullalenus assensnm prsebente ut aliquic negat in se fuisse, qui dicit 366:Domine, nonest exal-
contra decretum concihi Domani fiat, sed tantun iatum coi meum (Psal. cxxx, I), etquse sequuntur.
toleranle, nec aliquem interim inobedienliae nolr * Alius est in \oluntate, quando aliquis altius se vult
. riamnanle, si fiat. Sic ilaque xex ^veslra, utpuial. tractari aliquo modo qnam debeal; conlra qiiem di-
auttoritate episcopalus dat alque abbatias. Mentc citur: 3@5 Quomodo poteslis ciedeie, qut gloiiam
iyiur ad \esira vcsligia prqvolutus, quaulo possuni quwiilis ab tnvicem? (Joan. v, 44.) Et: Diem homt-
affecm, in magna anguslia posilus tibsecro ut apo- ms non desideiavi, tu scis (Jer. x\n, 16). Ahus est m
siohcaiueiga animam meam experiar in \obis essc opere; conlra qnem dicit Dominus: Cnm mvitatus
jrielatero, el ad hoc impelrandum tolius Romanac fueiis ad nuptias, non dtscutnbas in piimo loco (Luc.
ipKgtonis supplcx invoco charilalem. Non timec xiv, 8). lsle est qnando liomo seipsum tractat altius
cxsilium, non pauperlateni, non tormenla, non quam debeat. Contia singulos islos modos plura in-
nioilem, quia ad hsee omnia Deo eonforlanle, pa- \eniunlur dicla in sacra Scriptura, si inquiranlur.
rr.tum est cor meum pro aposiohcse sedis ohed e nia Contri omnes dicilur : Qui se exallal, hum habilnr
etmalns inerc EcGlcsiaeChrisli hbertate. Ccrtitu- (ibid. 11). Et : Snpeifcts Deus tesisltl (Jac. JV,
dmero lanium quacio, ut sciain absque omni ambi- •3). Et mulla alja. De lris tribus, qtiaiulo singula
guiiale quid atictonlale vestra leneic debeam. Au- quseque sola est, illa le\ioi quse In solo opere est36!,
tu\i in Roinano concdio a veneiabihs memoiiac quia non fitnisi per ignorantiam; et tamen quia \i-
i'oinino Urbano excommunicari reges et omnes lai- £ tium est, corrigendum est. De alns duabus il'a quse
cos, investiluias et res Ecclesiarum dantes, et al esl in sola volunlate damnabilior est, quia scienler
illis accipientes, el qui propter hoc eornm homines pccrat. llla \ero quse esl in ajstimatione, sola insa-
fiunt, et eos-qui accipieniesconsecranx 368.Aul ergoa nabihor est, quia non se o>tendit et jusla sihi \i-
si^anctitati veslrai placet, hanc excoromunicalio- deluiv Si eigo ist3e tres supeibiae singulse conside-
i-em -m Angha absohite, ut in ea -possim manerc renlur, lies simplices possuni diti superbiae; si
fiue animaemesepericulo, aut^am \os servare \ellc vero binse el b:nx>lntelhgantur, ties duphces, invc-
quidquid mihi ifflle conlingal, vestris hlteiis signi- nunltii. Si \ero tres simul conjunganiur 368,ent_
fic.ile; aul si quid discielioni veslise placel exeipp-ie; una lnplex ; cl si eiunt septem, lies simplices, Xres
ea Ie«i ccrtitudine nominalim quid illud sit iniimate, duphces, una liiplex. Contia istas supeiluas sunt
De ills quoque qui inira prsedictas inducias in membra lmmihtatis, id esl, nt humihier quis sen-
\esliiuras piohihilas accipiunt et qm eos conse- Xial de se, el jjjianlum ad tractaium et comersa-
ciaiil, qnid nuhi faciendum sit \estra instiui jus lionem alioium, humiliter veht de se, el ipse hu-
sione desidero. In his quse pei lalores praeseniiun' nuliler Xiactet se. Pro singulis modis superhiae di-
e\ua hanc chartim palernitati vesirse suggero, ul citur homo supeibus; sed pio singuhs membiis
pie.es nostias dignetur non sperneie sujiphtilPi D humihlatisj \el pro duobus, nisi omnia meinbra si-
e\postulo. mnl sinl, non dicitur homo humihs; sicut uno mem-
EPISTOLA LXXIV. bio languente, dicitur homo seger; sanus autem non
PASGHALlS PAP.SAD A^SELMUH. dicitur, nisi sanus omnibus membris. Hsec hreviter
Ad ptmcedenlem lespoimo. comraemora\i chanlati vestiae. Quse si prudenf.a
PASCIIALIS episcopus, seivus servorum Dei, Am. vesira ssepius relraclaveiit, plenius ea intelligei
SELMO Cantuanensi, venerabili fratri et coepiscopo. quam hie dicla sunl. Yalele el orate pro me, ut
galutem el apostohcam benediclionem. sicul Deus dedil niihi superbiam el hunnlilnem in-
Suavissjmas dilectionis luse suscepiinus lilte- lelhgere, sie mihi det illam cavere, et islam ac-
jas, elc. Mde in Paschali II, ad an. Hi8. quirere. Salutate dominum et amicum noslrura
YARIZ; LECTIONES.
862Qui accipiunl rpnsecrant ms qui accip!enles consecrant S6aCotlala cum ^odem ms el cum Eclil.
Gmli. et (JOI.1675 3fuConnio tdtt. Cuno 36i> Aliquis cxistunnl «ts ei Ecjit aliqtus allms exislimax su
86' Est opere ms et Edu. esl in opere sesTres comuiiganiorsise; Edu.
Qui dixit ms et Edu. qtu dicit
Iies simul conjungantur
113 LIB.HI.EPIST.LXXYII. 1U
reverenaum episcopum Atrehaiensem ex parie A desiderium meum de vobis; audistis ssepe quid iri»
noslra. bulalione» meas consolelurin \obis. Si cordavestra
EPISTOLA LXXVI. soh Deo sludenl vacare, si proposito quod forliter
ANSELMI ADTJRMLrUMPRIOREM ETJIONACHOS arripuislis, velul boni in Chnsti vinca operarii stre-
CANTUARIENSLS. nueinsudatis; si mundum \obis erucifixurn ct \os
Garnoii, ubi a comiiissa el ab episcopoexceplus est, mundo \ila veslratteslalur;-si non vobis, sed Deo,
scnbit dettmeris sut ptospeiitate, et Cantuanenses id esXnon veslrse, sed Dei volunlati vhilis; si eliaui
ul rehgiosi msiiluh sinl tenaces, hortalui. in niinimis Oeura valde timelis; si districlionem
AISSELMUS, giatia Dei archiepiscopus Cantuaiisp, ordinis veslri amatis^ quam qui odit, cerlissimo
dileetissimis filiis et fralribus domno ERJ,ULFO pi ioi i, se vifjosum esse etdissolutionem diligere de-
el aliis in Ecclesia Clnisii Canluaiije DPOseivien- signo
monslrat: si pacem inler vos et obedientiam do-
libus, salutem et beneJictioiieni et
Dci, suam, quair m no priori servatis, hoc est desidenum meum de
tura potest.
\obis, hoec consolatio et requies mea in vobis; hsec
Qualiter me habeam et quid agam dilectiom ve- cogiiate, hsec retraclate et faci(e, si me Isetificare,
slrse signiftco. Gratia Dei, poslquam iler noslrum imo si Deum \obis uillispiacare; haacvobisSpirilus
incoepi, veslris oralionibus me proseqtientibus, ab ® sanctus peisuadcat, et pro his glorjae suse visionera
omni adversitate sum usque in pr«esentem diem heatam exhiheat. Amen.
proleclus. (19) Roinam tendens ea intentione qua
de Anglia exivi, Carnotum usque peneni, ubi a co- EPISTOLA LXXVH 869.
milissa sorore nostri regis, elab episcopo, et a mul- ANSELMI ADEOSBOI.
tis alns cum gaudio el honore susceptus suiw, sed Ejusdem aigumentt cum piwcedente.
de ilinere meo lali tempore incoeplo Valtle mirali ANSELMUS archiepiscopus, dominis fratribus cha- 1
fiunl. Dicehant enim propler nimielalem calons, et rissimis, domino priori EBNULFO, «l ahis servis Dei
quialsto lempore nullus peregiinus vadit, me nec in Christi Ecclesia Canluaria> commanentibus, sa-
Roinam pervenlurum, net amplius rediluium, quia luiem et benedictionera Dei, et suam, quantum
aut manus inimicorum Ecdesise Dei non possum potesl.
effugere, aut propler imbeeillilalem coipoiis raei Gratia Dci vesliis et aliorum amicorum noslro-
tali tempore neeesse esset me mortem inturrere. rum orationlbus favenle, cx quo a conspectu vestro
Sic itaque \i consilii sui me ullra progredi ad prae- discessi, omnia erga me et socios prospere fuerunt
sens non permiseiunt, sed ut opporttinum lempus, usque in praesentcm diem. Precor autem ul, sicut
el quando peiegrini vadunt, exspectarem, coege- C de vobis confido, pro nobis orare non cessetis, qua-
runl. Sciens enim SciipXuram divinam dicere : lenus sic nos et aclus noslros divina clemenlia pro
Omnia fac cum consitio, et posl faclum non pcenitebis tegat et disponat, ut de omnimoda piosperitate no-
(Eccl. xxxiij 24), limui ne si lam raXionabih^t amico stra, nobis ad vos redeunlibus chantas veslra con-
«onsiliojion acquiescerem, pceniteniia ^equeretur. gaudere valeat. Quanlum quidem ad nos perlinet,
Hac ralione, quamvis prajdicla comilissa me in sicut dixi, omnia nobis prospere surit; sed si \ns
lerra sua reliueie, elomnia necessai la hbeniissime in pace, el, sicut speio, in sludio bene vhendi el
veliel impendere, reversus sum in Northmanniam, salvandi animas vestras vivhis, secundum deside-
el exspecto ut congruo lerapore lioc quodinccepi, si rlum meum, tunc multo magis. et verius augetur
Deus annuerit, perficiam. Scitis, lILi clurissimi, gaudium meum. Precor ilaque quanlo affectu pos-
VARLE LECTJONLS-
'6* Cum eodem tns collata >
JOANNIS PICARDI NOMT.
(19) Romam (enaens ea mlentione. Quam quideni D simile In Angliam delatum fuisse sub finem ejusdera
mverant, ad quos scnbebal; sed non orones qui mensis : imo, si Honedenuin sequamur, vu Irl.
hunc loetim vidennt, nisi iene\o siamine inteiru- Septemi)., Henricus Aiiselmura invitavit rn Angham,
plum hisioria? filum leiexamus. Anselmus lgiiur, quo mense aut die, mea non refert, cnm mtei
accepla Paschalis epislola pcnultima, quae jmpudens omnes Anejlps scriptoies consiet eo anno Nojcmbn
icgiorum legatoiuro deie\it niendacium, constantius mense Anselmuin sacro juii\isse connubio Henn-
defenihlimeslitulam ecclesiasiicarum Iibertatem et cum regera el Mailnldam, Matolinl Stotorum regis
1'otestatem. Rex autem legnique proceres, \idenles fiham. Ast Eadineuis, peregrinanlis Ansehni Acha-
Dei \iium tam excelso fiimoque aniroo, ul necblan- tes mdmduus, lib. u Yitse ejus, et VYalsinghaiuus
diliis mollesceret autminis concutei eiur, suaserunt rn Jlypodigmale Neustnse obsei\ant has Hennci ci
ittipse Romam pioflcisceielui, confidenlihus afque Anselrai miraicitias non nfei post dimidiarum tt
eliam eiedenlibus lotain rem ejus opera felicissi- secutiduni ^jusdem Anselmi reversi annum, natas
mum sorlituram exituni. Pai uil Anselinus comnio- esse. Quod lempus deest in supputatione Parisii et
mtoribus, nihil noii molittirus pacis eigo, chscessit- liouedeni. Quamobrem certior est, nno nulla veiior
qtieAnglia vTIalend. Maias, aiino 1104, ul scribit chronograplna Eadmen, cui soli ,.qui Anselmum
Liiius ni Chioinco, cui hbentius assenuor quara \idil, coniitatiis esfeunlera el redeunlem, ac per-
MaxthreoParisio, Honedeno ex Wsgorniensi, ld re- mansit ad extremum usque vilse spiritum, fidem
censeniibus anno 1105. ffam, ut ahas dixinms, piomplius accommodo quain alten ctiihbet.
Anselmus Lugduno re\ocalus est m Augliam ab
Henrico I, anuo 1100, Atigusto meiise, esiqtie \eio-
115 S. ANSELMI CANTOAR. ARCHIEP. OPP. PARS III. — EPISTOLJ3. 110
sum, nt semper ad meliora solliciti sitis profieere, •* sunt utilifati, mea sunt, et mese sotyacentpolestaii;
et nullatenus ah his ad quae vos Dei gratia pro\exit, et si ipsi indigerent, quidquid haberem, eorum de-
deficere. Ad invicem' securidum Deum dileetionis et beiera expendere neeessitaii. Quare cum omnis
concordiaedulcedinem servale, ordinis veslri distrt- mundana adversilas pro suo modo et ralione tangat
ctionem sine simulatione amale,' corda veslra ad animum meum, illa Sii utique quse illos contristat,
societatem angelorum m, propter quam bene vivi- profiindius Jaedit cor meum; el vos scitis quia tam
lis, sine intermissione levate : in omni difficultate inauditse insuetse rei assensum praebere non debeo;
et adversitate temporali, si *" contigeril, nebonum et,quoniam non debeo, non audeo, ul a monarhis*8*,
studium vestrum aliquatenus m perturbefur, con- absque praelato suo, pecunia exigatur : et ideo non,
solationem Dei orando sperate. Ubieunque estis, mihi nee alicui expedit ut hsec consueludo in Eccle-
sive in conspectu hominum, sive tantum in eonspe- siam Dei aliquo assensu iniroducatur. ,
ctu Dei, a quo nunquam abestis, in omnibus aetio- EPISTOLA LXXIX 383.
nibus vestris, magnis \el parvis, eliam in cogitalio- ANSELMl ADHENRICUM RECEMANGLORPM.
nibus cum Psalmista animas vestras in manibus Hoitatur regem ut eodesti Regi obediat,
\eslris semper portate. Omnipotens Deus sic vos
B HENRito,domino reverendo, glorioso regi Anglo-
protegat in omnihus, et dirigat, tit ad seiernam Ijea-
uiudinem per temporalem prosperjtatem perducal. ruin, ANSELMUS, archiepistopus Cantuariae ^fldele
Senitium cum oialionibus.
Amen. Nepotem meum Anselmum charitati vestrae, 384 boraim, de
Grafias ago Deo, a quo est omne
sicul carnem meam, commendo, utet discere valeat,
et vitam suam cuslodiat. Domiuo Roberio, qui cu- vestra incoiumilate et hilarilate, 385 et qtiia vesfros
stodit domum nostram prrecipio ut tolum vinum successus ad majora et meliora cuin vestra el
vestrorum lldelium iaetitia provehit. Gralias etiam
noslriim quod Cantuarise dimisi, vos iribuat, -el se-
vestrae ceisiludrni, quia haee mihi mandare
cundura volunlalem domini prioris in vestrum usum ago
dignala est, sicut fideli suo de quo confidit, quia in
expendat. omnibus suis prosperilatlbus congaudet, et illi cu-
396 EPISTOLA LXXYHI 3».
ADCOJSDULHM j"usdispositione fiunt, gratias agit. Yerum enim est
AISSELTU ARCfflEPISCOPUM.
qilia hic quolidie orat et desideratmeum, ul Dens
Regem non debeie a monachis aut Ecctesia vecu- vos et vestra sic
niam exigeie. rcgat el prolegat in gloria tempo-
ANSELMUS archiepiscopus reverendo episcopo GON- ralis regni super Anglos, quatenus iu seterna felici-
DULrosalulein. late regnare faciat inler angelos. Hoc uilque cst, ad
k quod maxime vobis servire
"Audivi quia ttominus nosler Tex 3'4 a priore et cupio. -Qnapropier quia
monachis nostrse Ecclesiae pelit pecuniam, quam atl me pertinet, ad hoc enim positus snm, ut fidelis
et episcopus colisulo, precor, et sicut sciiplum est,
ipsi non habent nec habere possnnt, quoniam, sicut
njihi mandatum est, creditoribus non modicam de- obsecro opportune, imporlune, ul.stciil Deus testram
nentpecunlam, et propter indigenliam in his qusB aaget S8S prosperilatem et exaltat poiestalem, ila^jos
sibi 37Bnecessaria sttnt, magnam patiunlur ws an- super omnia ej'us ametis in omnibus operiljus
vestris servare voluntalem. Quod sic vos Deus dui
gusliam. Ad opus etiam ecclesiae incceptum, dimi- in
dium quod conslitueram hahere nequeunl; et si ha- hac vita in prosperitale facere coneedat, nt post
77 hanc vixam secum in reternitate 3STgaudeie faciat.
herent, nec regem decet ab illis aliquidS exigere,
nihil nec sicut nec ad Erga me, Dei gratia, cuncla prospeie suiil; ei anle
qui seipsos liabent, monachi,
lllos perlinet aliquid dare vel accommodare quod Assumplionem sanclae Mariae de Recco proficiscar,
eorum non est. Unde vobis mando et precor ut regi uf, secundum quod Deus annuet, prosequar propler
suadeatis omnia nostra in quod de Anglia egressus sum. De nostris rebus,
preeando qualenus pace,
donee redeam, quieta manere jubeat, sicul promisit, quamvis hee esse in veslra bona volunlale 38S,con-
rogo lamen ut eas in quielemanerej'ubeaiis,
quia si Deus, secundum quod proposui, mihi pro- ^ fidam, donec redeam.
spere redire concessent, serviam ei sicut debeo do-
mino. et regi meo. Quod si feceril, gralias agam Deo EPISTOLA LXXX.
et illi; si vero preces nostras non audieril, el ah- ANSELMI AD ERSULTUM ET MONACHOS CANTUARIEINSLS
quid 8,s unde doleam Tacere voluerit, faciet, sicut De clencis in monachos recipiendis.
dominus, quod ilh placebit379,sed non mihi videbi- ANSELMUS archiepiscopus, domno priori ERNULITO
lur facere qtiod debebit 580.Non enim ego et mo- et aliis fratribus Ecclesire Christi Cantuariensis, sa-
naclii divisi sumus, sed omnia quae illorum stabihta lulem etbenedictionem Dei.el suam, quantum polesl.
VARI& LECTIONES.
S7° Anglorum ms Angeiornm sn Ad\eisitate si ms adversilate tempor.ili si 37SStudium aliqiiaieuus
ttis studium vestrnm ahcjuatenus 87SCutit todem ms eollala m Vester rex tns noster re\
B76 s'7 _S7BInih-
gentiam qua? sibi ms indigentiamS78
in Iris quae sibi Paliunlurwis patiunlur angusuam IHis aliqunl
38°
tns lllos pertipel aliquid Et almd ms et aliquid 87» Quotl placebit ms quod rih placehit Quod de-
cebit ms quod deliebii SS1 Airimum illa ms animum meum llla m Monaphis ms a Monathis 38s Cum
eodemms collfila ssi A quo omne ms a quo est omne 3sS Melior m$ meliora 3E6 Vos .semper ms \os
super 87
» iEteriiitaieinVreswternitate sas Vestra vohinlile ms vestra bona voluntate
LIR. 111.EPIST. LXXXHL US
117
LXXXIl.
De hoe unoe fflihi mandaslis respondeo. Si qui A 397'EPISTOLA
A^SELMI AD AltNULEUH ET JHONAfiHOS CANTUARIENSES.
cleriei, qui Ecclesiaeet sibi utiles esse possunt, se ai
ordinem suscipi petunl, el vos ita perpenditis esse U<1 Cantmrienses monachi non turben'ur, sed quieli
Deo serviant, quidquid rex egeiil.
iaudo ut eos suscipiatis; nec in liac re \olo dubiteii
ANSELMUS archiepiscopus dominis et fratribus et
de vdluntate mea, quia scitis mihi displicere tale
ftliis eharissimis, dorano priori ERNULFO,et alris
ad vos non ita venire sicut veltem. Vale.
suh illo inonachis Deo servieniibus, salutem et
benedictionem Dei, et suam, quanlum polest.
EPISTOLA LXXXl ™K
De salule et prospcritate nostra, et ubi sim per
ANSELMI ADMATHILDEM ItEfflNAM.
praesentem nuntium cognoscelis. Ad praesens autem
De sua incolumitale, el designalo tempoie iiineiis in Angliam redire nequeo, donec sciam quid re\:
Romam. respondeat litteris quas illi mitto per episcopum Ro-
aulem in illis conlineatur, poslquam
Susecharissimse dominse MATHILDI, reginse Anglo* fensem. Quid
erunt ostensae, per eumdem episcopum cogno-
rum, ASSELMUS arclrieplscopus, fidele servilium ei regi
s ipernse gratise continuam proleclionem. scelis. Quidquid aulem rex respondeat, vel quidquid
R de me sit, memenlole quia sive vivimus, sive mori-
Non ignoro quod dignalionis veslrse jjenignilati Domini sumus (Rom. xiv, 8). Sic igitur vivile,
mihi el me habeam. mur,
placet nosse quid j-il quomodo ut et illi vivatis, et cum moriemini, ad illum trans--
Gaudens igitur et gralias agens de tam bona vestrs eatis. Non vos perlurbent iribulationes uujus ^vitse,
volunlate nolilico vobis quoniam ex quo Anglia exivi, mullas ttibulationes opoitet nos inffare in
39° ad me in quia per
Dei misericordia me, et quse pei tinenl,
nunc moralus regnum DeiXAct,xiv, 21). Jactate cogitalum vestrumT
integra disposuit prosperitate. Usque in Domino, et ipse vos enulriet, non dabil ip. aetei-
'sutn Becci, exspectans opporlunum tempus itei iHimfuiclualionem juslis, Qrate Deum, hene vivendo,
agendi; sed in proxirao, ante AssunipXionemsanctoe non mentes vestras turbando, ul in sua semper vos
Marise, inde proliciscar, intenlione quod inccepi, consolatione facial lsetari. Pueros et adolescenles,
Deo annuente, peragendi. Didici aupei quia 391Deo utfilios dulcissimos horlor el moneo,[quanlopossum
regni domini mei regis el \estri digniXatemplacel affeolu, rjl monitionis et doclrinse qua eos de cordis
exaltare, et eaquae ad placitumejus et vestrum ac et cogitaxioiium custodia solebara inslruefce, non
fidelium \estroiujn non eranl, secundum vesiram
obliviscantur, sed eonsilium noslrum ssepe re.ra-
voluntafera ad honorem et utilitalem veslram repa-
clando, sicut eam sludiose magnificare et corameR-
rare : undesiculfidelis, etsicutlona vestra ia prse- u dare rilis solebam,
per gratiara Dei custodire nitan-
senti etin futura vlta desiderans, gaudeo, et superno lur. Pax Dei,'qum exsupeiat omnemsensum,custodial
Regi a quo vobis baec provenlunt, ago gratias ut corda veslra el intelligenlias vestras (Philip. IV, 3).
debeo; el ut semper bona quse dedit intemeraia Gratias vobis ago pro charilale quara impendistis
cuslodiens, vos ad majora el meliora sub sua gralia nepoti nostro, et illi praecipio ut vobiscum maneat,
provebai, orc el desidero. Quoniam Ljilur oSQcii et doctrinis ac Iitleris studeat, donec ego sibi man-
mei est \os exhor(ari ad ccelestis regni desiderium, dem ut veniat.
horlor, precor. consulo, quanto affeclu. possum, ne
EPISTOLALXXXIII39».
plits vos delectet in terreni regni iransiloria gloria ANSELMI AD EUSTACHIUM.
exsullare quam ad ccelestis regni felicilalem seter-
Is, uxoreex ejusconsensu teclusa, alleram sibi
nam anhelare. Quod ulique veraciler et ethcaciler adjunxerat; de quopeccaio illum cerripit.
facere polerilis, si ea tjuse \estrae potestati subdita ANSELMUS archiepiscopus ass,servus EcelesiseCan-
sunt, plus secundum Dei consdium quam secundum luariensis, EUSTACHIO sn patri Gaufredi monachi
consilium hominum disposuerilis. Sapientia enim Deccensis salutem.
hujus mundi slulttlia esl apud Deum (I Cor. III, 19), Donraus Gaufridus, filius vester, sollicitus de sa-
ulait veia Scriptura; et : Sapientia carnis inimica ' lute animte veslrse, el limens damnalionem vestram,
esl Deo, quoniam legi Dei non est subjecta (Rom.TIII, rogal me ut ostendam vobis in quanlo periculo ma-
7). Hsec consulite, haec secrete et publice intimale nealis. Dicit enim quia uxori vestrse, matri ejus39S,
donrino noslro regi, et saepe repetite, et quantum licentiam ut saeculumrelinquens sanctimonialis fie-
ad vos pertinet, studiose relraclate. Transit enim, retdedislis, et casdlatem corporis \estri Deo vovi-
ul solelis dicere, gloria mundi. Et utinam DeusTos stis, sed poslea aliam mulierem accepistis, unde
ambos posl transiloriam gloriam transire faciat ad filium genuislis. Quod si ila est, scilote absque nlla
aeternam. Amen. dubltalione quia si in Iioc peccala de liac \ila exjt.

VARI^ LECTIONES.

m Cumeodemrtu collata 3S0 Misericordia quse ms misericordia me, et quse m Ditliei quia ms didici
EBper quia J 3BSGum ejidem m$ eollafa m
Ansejmus vocatus arehiepisjeopus Ecclesise ms Anselmus
394Eustatluo JMSEuslachico, 8"5 Matns ejus ms matri ejus
archieuiscoDusservus Ecclesi*
JI9 S. \NSCLMI CANIUAR. ARCILP OPP. PARS III. — CP1ST0L.C. 120
aniina vcstra, omnino sa6peidita eni, neculia <pes A \obis comifflssarum, inde vobis nullum hnpendere
ejus salutis,si\e ante diem judiciiS97,sivepostdiem possum auxiliura ; sed quoniam hoc petitis 402,quale
juditii enl. Videat igilur \estia piuJenlia quam possum mando consihum. Tentate si per eos ad quos
gra\e malum sit perdere vitam aeleriiam et societa- periinet, desidenum \eslrum, sicui vobis expedire
tera 39Sangeloiura, et paii torroenluin seternum in videtur, polestis efficerej el si nequiiis, sororibus,
socielate diaboloium. Videie eliam quam penculo- qure merahia \eslra sunt, lllis scihcet in quibus n>a-
sum sit el quantajnsipientia m tali re diffeire 399 j'orera prudentiam etreligionis fervoiemcegnoscitis,
correciionem, sine qua eeriam poleslis exspectare earum rerum in quibus vnes vestrae deficiunt, prse-
peidilionem.Quandiuenim in jjocpeccalo maneaiis, cipiendo, rogando,exhoiXando cuiara iiyungite Nam
ira Dei manet super vos; ^t sicut peccatum quanto si40Setiam contingeiel ultales personas in qiubus
diutius manet, tanlo magis erescit, iXa ira Dei in secundum desideriuravesliura possilis 404confidere,
dies magis supei vos exardescit. Consulo igitur et non haberelis, quod m Ecclesia vestra esse non
precor, sicut Christianus Chrislianum, et sicut ami- spero,\estra lamen ie\eientia,si illas eligerel quas
cas amicum, xjualenus de lam-gravi peccalo et tam ad hoc meliores et aptiores cognosceret, excusabilis
magno penculo exuenon differatis, ne forte de hac apudDeum,quoniamraelius non posset,siculcredo,
\iia ad mortem et lorraenlum seternum transeat exisleret.
anlma vestra qua hoia non putalis. Consulo eliam EPISTOL\ LXXXY "<">
ut filii vestri domini Gaufridi de hacre accipialis AI.SELMI ADGONDULFCM EPISCOPUM ROFENSEM.
consilium, si a
unquam Deo vultis habere salutis Eum de Cantuanensts Ecclesim negottis sothciiitm
auxilium. Nam elsi non promisislis caslitatem vestri laudat. Eptscopum Eboracensem non vult inaudi-
corporis quando uvon hcpiitiaro dedistis ut saa- lum el absenlem damnaie.
climonialis fieret, nullo modo famen sine «o petcato AKSELMUS arclnepiscopus reveiendo et diligendo
et periculo quod supra dixi, violare eamdem casli- episcopo Rofensi GONDULFO, semper et omnibus in
latem in vobis posseiis quandiu uxor eadem \ive- Deo placixa velle et operari.
iet40°. Primum graiias ago Deo quia , sicut fflandaslis,
EPI3TOLA LXXXIV 401. oninia nostra et veslra ubique prospere subsistunt;
A.NSELMI ADMATHILDAM ABBATISSAM CADOMENSEM. 3@8 deinde \obis, cujus prudeniia et cura regun-
Hwc se debihoiempeisenliens consulit Anselmum an tur. Dti gtaiia poslquam de Anglia exivi, omnia erga
onus deponeie debeal. Respondet tpsequod excon- me et ea quse ad me perlinenl ad \otum meum dis-
sensu comtlis el at clnepiscopi Rolhomagensis ac „
sanclinioniahum laudabtliiet possit;sm aulemfpai- ponuntur. De debitis quae solvistis, si et debila de
ttatui onerasua,el ca sapientwnbus soionbus com- Romascol in his sunt, ^audeo; et promissionem
mitial qum exptete tpsa nonsufficil. veslramde reddilibus nostris cum actionegraiiaruis
ANSELMUS, servus Ecclesise Cantuaiiensis, dominaa exspecto. Bene fecistis, quia verba quae infer regem
ei icveiendse maiii abbalisss=>Gadomensi,MATHiLDjE,el vos fuerunt de me et ltmere meo, et de epistolts
semper divinse graliae legt consiho. quas sibi et mihi a papa missas dixi, et de Iegaiis ad
Petit sancfitas veslra per domnuin Roberlum.fia- imperjlorem mihi mandastis. „Sed scilole quia ego
trem Eustachii,nostiumconsihum de abbaiia veslra, nec liiteras, nec ullam legalionem ab aposlohco
quarn idcirco deserore, si \OJJIShcefel ul alu com- habui, postquam a \obis discessi, nisi quod per
meiidarelur, \elleiis, quoniam eam piopler infirmi- Tiberium mihi mandavit veibis et htteris (20) ut
lalem^el fjetaiisiinbecillitalem, sicut opoitel,iegeie euin de Romascol adjuvarem. De lilleris autem
non \alelis. Quod quia fieri non polest, nisi per papse ad regem mhil scio, nisi quod vos mihi man-
tomitem et archiepiscoptim Rolhomagensem, et das'is. Si aulem ahcubi mansurus sura etper legalum
episcopuin vpslrmi), el consensuro sJiiclnnonialium meum snn faciurus quod incaepi, nondum suin cer-
YARI^E LECTIONES.
396 Aniina, omnino tns anima \eslia, oiniuno S97 Anle judicii tiis anle diem judieii S98 VI-
tam seieinam el salieiatem tnsjglonam aeleinain et societateni S99In lali differre tns in lali re differre
400Uxor \iveretitis uxor eadem viveiei 401Cum eodemms collata 40BQuoniam pfcntis ms quoniani hop
408Nara sic tiis namsi 404Desidenum possuis ms desiderium veslruro possitis ws CHIUeodem
pctilis
vts collata.
JOANNIS PICARDl NOT.E.
(20) Ut eum de Romatcot adjuvaiem. Romascot, D vincnta S. Peiti, i(a ut ullra alium diem non dpfi-
RoiPistheot (Gallice, la latlle de Rome, Cujacio ad nealur. Si quisquam deiinueiit, ad ciisiodiain regis
C. Aadttts, De praescrijjt. hb. n). Romscot \el Ri- clamor defeiaiur, quomam denarius lnc eleeino^yiia
mesrot Anglica esl dictio, ut apparet in Iegilms regis est; jtistma fatiai reddi denaiitim, el fonsfa-
Gmllelmi Nolhi Angloreni regis apud Rogei. Ho- ciionpm episcopi et legis. El si quis jilures domos
ned. descnplis in Annal. posteiion parle, pag. 3M. habueiit, de rila ubi residens fueril, in feslo aposlo-
Quariiin una hunc lilultiin habet et staiuiuni. t De lorum Peln et Pauh reddat.» Sic Guillehniis dictus
denario S. Petn , qui Anglice dicitui Ramescot. Conquestor imperaui leddendum Deo quod Dei est,
Omnis qui habueiil xxx denariatas vivaa pecunise m quodque a se imperauim fucrat ad iinguem serva-
domo sua de piopuo Angloipm legedahildenarium \ir, teslibus hliens quas ad Gregonum VII transmi-
S. Petii, et lege Danoium diroidiaro maicam. Ille sit in hanc sententiam : « Excellentissimo S. Ec-
vero denanus debel subnioneri in solemnilate S. pjesiae pnslori Gregono, gratia Dei Anglorum rex et
Petii el Pauli ante fesli\italem, qtise drcilur, Axl diix Noiliimannia) Gudlelmus, salufem cum ani.cuia
m LIB. III. ^PIST. LXXX.V. ' 122
tus. DeGeraido arthiepiscopo Eboracensi nonriebeo A conlra adversarfos ejus slcul illi mandatum esf, de-
in lali re aliquid absens de absente et inaudilo de- fendilis; elinstantissime precor ut omnia qure ad
finire, prsesertira cum ipse ciinien illatum neget; et illum periinenX quiela nianere onmino faciaiis, et
ideo non audeo dare consihum, ne consilium meum hoc ipsum Guillelmo de Meteslanle cx mea et \eslra
ah aliquo pro definilione accipialur. Quapropter si parte praecipiatis. Dico enim vobis quia malo in nieis
vobis \idetur, de hoc apud regera, oinnino ex mea propnis quaro in ejus rebus ahquam pati nijuiiani.
parie, nisl ipse a vobis reqnisiverit, qtiod \obis Deo annuente, ante Assumptionein sanctse Maiiaede
rnando, si melius non poteslis, respondete. De lite Recco proficisci volo, et in festivjtalc apud Carno-
quas est inter noslros et homines Robei ti de Monte- lum esse; et deinde, sicut Deus disponel, \eslris
forti, precor ut faciatis per regem, utaulpax inlegra, oiatiorobus prosequenlibus, iternoslrum perageie.
aut trevise40Einter eos, donecTedeam.jJonanlur.De Quod nonnulli me reprehendunt de familurilaie
omnibus nosfris rebus inlus et foris, curam, sicut quam habeo ad illos quos rex non diligit, scitole
hactenus fecislis, habeatis, el sicut scitisme in vobis quia nihil facio contra honorein ej'us aut undejusle
confidere, precor. De rebus ac familia Robei li nu- repreliendi debeam. Piopler rixas qtise fiunl de ec-
tridi veslri, qui jnecum est, gralias ago, quoniam ea clesia deliergas, jubete Rodulfo 407 prjjposito ut

VARLE LECTIONES.
4,8 Aut tremse ms aut lrev.se 4{rRudolpho ms Rodulpho

JOANNISPICARDI NOTJE.
Htibeitus legaius tuus, religiose Pater, ad me R Ramoscot igitur, seu Romscot, est annuum ve-
veniens ex lua parle me aihnonuit qoatenus libi et ctigal quod reges Angliaepensitahanlannuaiim suro-
successoribus fidelitateni facerem, et de pecunia mis pontificibus Romanis; eamque ob rem Angli
quam antecessores mei ad Rom. Eccies. miltere vernacule appellabant Ptttepens ve! Peltepence,
solebairt, melras cogitarem. Unum admisi, allerum quasi pensum seu denaiium Petri, ul eiusfol. 32
non admisi. Fidelitatem facerenolui.nec volo, quia lib. II, et 42 snpra. Petri Blesensis i3(i, edu.
nec ego promisi, nec anlecessores raeos anlecesso- Parisiens. 1515 (nam edit. Mogun(. separa\it ab
ribus luis id fecisse comperio. Pecunia iribus ferme epistohs, separaiamque inscnpsif invecii\ain), et
annis, in Galhis me agente, neghgenier collecla capit. Audiiis, DP Piestiiption. lib. n, el capit. Ea
es(. Nuncvero di\ina misericordia me in regnnm quw, Deeenslbus hb. ni.
meum re\erMi, qtiod collectum esl per praelalum Et hunc quidem denarium eliam cum Ang'ie
legaium niiitiiur; et quod reliquumesl, per legalos regnum leneretur eptarchia, reges pependeriinx Ac
Linfranei aichiepiscopi fidehs nosiri, cum oppor- impnniis Inas, OccidenXalium Angloinm lex, an-
tunuro fuerit, transmitielur. Oraie pro nobis, ei pro num salulis circiter 740; Ml hulus vel Adulf (iit
statu regni noslii, quia anieccsores vestros di- scnbitur lib. iu Chronic. Etlielu\cidi, cap. 4 (iti-
leximus, ei \os prae omnibus sincere dihgere et dem Weslsaxonum seu Occideiilahuin Angloniin
ohedienter audire desideramus. J Hucusque Guil- anno 855, ut Asserus Syrebiirnensis (nunc Saiet.be-
lelmi htlerse, auas inter Lanfianci epistolas nactus rtensem dicunl) episcopu<;,in Hislona Elfiedi An-
sum. glosaxonum regis, tradidit hisee litleris. < Ro i re
Sed Guillelmum scripsisse Gregorii litteris ad C quoque omni anuo magnain pro .inima sua pecu-
parenlem in quibtis sic etiin momiPTat anno 1073 mam, id est ccc mantussas porXaie pi jjrepit; qua>
xi Nonas Apiihs, indictione xn : < Rebus vero S. taliter ibi dhideientur : striicet, c mancussas ui
Pein, quse m Angha colhguntur, s\c te ut tuis honorem sancii Peiri speciahfei ad eniendum
invigilare aclmoneraus, sic hberalitali luae ul tuae oleura, quo intpIeaiUur omnia hiiuinaria lllius ec-
commiuimus, ut pium et propilium dehilorem Pe- clesiae in vespera Paschap; et c maneussas m liono-
Inim reperias, et eum Ubi ex debilo subvenire rem saticti Pauli, eadem condiiione ad parandu u
admoneas, quem sib>mulia le liibuisse non lalehit.» oleum in eeclesia Sancti Patih aposloh, ad im-
Hiiheili \ero aposlohd m Angliam legati ad col- plenda luroinana in vcpeia Pascli.r-, et in galli
lgenduui di\i Petri vecligil, hl menuo epist. 52 cauiu; c quoque niancussas veneiabili papse aposio-
lib. II , et 42 lib. III. Quod autem Giullelmus lico. > Pene smgula Assin \eiba Floienln Wigoi-
Danorum leire pendi maream dimidilaiam jubet, nensis peiscnpsii Chronic., pagma 300 Guillel. Mal-
videtiir inlelligendiim de regibus Danis, qui per mesbenensis hb. n De Reg. Anghs, cap. 2, lem
aliquol aiinos regni Anghci habenas tenuerunt. tolam bre\ius et speciahus absohil : Rotnam, in-
Ouorum untts, neinpe Kanulus priinus rex Dacise, quit, compostlo tegno tvit, ibtque tnbutum, quod
Kor\egia> et Anglise, re\erlens Ttoma, quam peiie- Anglia hodieque penstlal, sanclo Peito obiuhl coratn
jat-voli causa, anno 1030 hlteras ad Anglos dedit, Leone papa quatlo.
prsecipiens uiiiversum sesahenum solvi ante redi- Mancussas autera nunc merooratas Rogerius Ho-
tuni suum : et mquil, denatios, quos Romam ad nedenus appellant manculas; et Malmesberiensis
sanctum Pelium debelts, sive ex utbibus, stvc ex .D pioxiine maicas. At Guillelmus Lambertlus scholns
vtltts. Has auiem htieras anno 1052 «criplas esse ad veteres Saxonuin leges asseril mantulam el mar-
niemonje rietlil Ingulphiis abbas Croilendensis in cam eadem esse, neinjie nummuin \alenfem xxx de-
su*a Historla, ubi integium earum apographum nariis. Sed de lus niuiis, cum Anghcanse hislouae
exscnpsit, religiosam quoque Kanuli peiegrinalio- siudiosis sint notiora quam luculentius •explanarem.
nem denairavit; nec non Malraesber. hb. n De Necessauo lamen explanaiius hsec observavi pi opter
regibus Anglor., cap. 11; Honed. Annahuni prion quosdam, nie audiPiue rcferenies hanc denani Ro-
parte, anno 1031; Polyd. lib. \u Angl. Hislor.; mani pensitationem ad Joannis vulganter appellati
Lilius in Chionic.; Henric. Hunlid. Iib. \i: Rex sine lena , regis Anglij', fenipora, quanquam ntia-
vero Cum, inquit, Romam splendide penexit : et que sit ex diaroelroopposiia; hrcc enim coacla, llla
eleemosunam quw vocalut Rotnscot, quam anlecesso- spontanea luit, utprolixenarraiMatlh. Parisinllist.
tes sui dedeiant Ecclesice Romanm, peienmtei ossi- majTe.
snaitt.
123 S. ANSELMI CANTUAR. ARCIIIEP. OPP PARSIII. — EPISTOLJE. 124
eam teneal in manu niea donec redeam, et inXerim A eeie nequit nisi aut a \obis aut ab ahbate Caino-
inveniat qui in ea seniat. Omnipoleiis Dominus tensi absolutus iueril. Consideret igilur prudenlia
\oset veslia sub sua gralia ctistodiaf, el vos sem- vestra quia non expedit nec decet vos abbaies ut
per* 08in viam salulis dirigal. Amen. 409. animam ejus quisque sibi trahendo scindalis, sed ia
EPISTOLA LXXXYI4,°. vobis essewalernam pietatem, et plus vos dihgere
ANSELMI ADHENRICUM REGEM ANGLORUM. animam proximi quam propriam volunlaiem osten-
Gratulaiur regi de se solliciio. dalis. llle enim se magis ostendit esse mairem, qui
Suo charissimo domino HENRICO , glonoso regi dicet alleri : Habelo tu solus infantem vivum, nee
Anglorum, ATNSELMUS, archiepiscopus Canluarise, fi- ambo eum occidamus, uteum venerit verus Salo-
dele servilium cum oraiionibus. mon, dical: Date huic infantem vivum, hmcest emm
Cralias magnas ago celsitudini vestrse pro amore meder ejus. Nam vera maler mavult friium suum
magno quem erga me vos hanere ostendistis, et in alieno sinu \Ivere, quam in suo mortuus fbvere.
propria solliciludiue quam de me sicut de fideli Notum aulem sit sanclilati vestrae quia sicut co-
vestio habetis, scihcelnein itinere iucceptopropter gnoscere jjotui, magis expedil propter plures cau-
imbecilhtalem et infiimitatem corpoiis mei nimio sas eum Carnoli remanere quam ad vos remeare.
laboris gra\aniine deficiain. Sedjam usque in vallem " Unde, si auderem, religioni vestrse consulendo sug-
Monannse 4U progressus eram, quando \eslram su- gererem quatenus vos non falsam,sed\eram malrem
stepi epislolam, unde tiraui ne donrino papae disph- esse-probarelis. Valete. ' I
ceret si, lanla parte iiineris perfecla, remanerem, EPISTOLA LXXXVHI41'.
et nullum niihi responsum per legatos faceret, nisi ANSELMI ADHEMUCUM RtGEMANGLORUM. ~y^
ad eum, sicut incoepi, ipse pervenirem 41V Didici Quid tespondenl papa adconsullum desacerdoliorum
, rcollaltone, quodque Anselmus vapm sil paiituiuss
enim per lilteras,quas miiii per Tibeiium misif, quia
Suoreverendo domino HENRICO regi Anglorum AN-
si possibile esset libenler meGum loquerelur "*1S.
SELMOS CanXiiJjienSisaicluepiscopus,fidele serulium
Sperans itaque in Deo, secundum quod in me sen- cum oralionibus.
Iiebam el de itinere jam pcracto experlus eram,quia
laborem ilineris possem subsistere; quod quia me Quamris per Willelraum de Warelwast 41Scogiio-
non posse tiraebatis, me remanere volebatis, existi- scalis quid Romse fecerimus, tamen quod ad me
mavi bonum esse per meipsum boc pro quo Anglia perlinet, breviter oslendam. Romam Teni, causam
pro qua veneram domino papse exposui. Respondit
exivi, sicul proposui, peifieere, nisi forte ahqnid .se
obviaverit cui rationabiliter nequeam resistere. Oro- nequaquam \elle dissenlire a statutis antecesso-
rum suorum, et insuper prsecepit mihi ul nullam
nipolens Deus sie vestrum legnum tenenum in C
309 haberem communionem cum illis qui de manu
gaudio veslro diu regal et conoboret super Anglos, \eslra41* inveslituras
ut posl 414hanc \ilani vos regnare faciat inler ange- acceperunt Eeelesiarum, post
los. Amen. hujus prohibilionis noliliam, nisi pcenitenliam age-
rent, et sine spe recuperationis quod -acceperant
EPISTOLA LXXXVII "«. desererent, neque cum episcopis qui tales conse-
A:\SELMI ADGERONTONEM ABBATEM. crarunt, nisi ad ajjostolicj} sedis Judicium se prse-
Clertcus in duabus Ecclestis obsinctus sactamento ie- sentarenl4i 0. Horum omniuin leslis
ligioms, m qua debeat maneie? E&pedit piopler potest esse
pluies causas eum Camoli temanere auam ad Ge- prsodietus Willelmus, si vull. Qui Willelmus, quando
rontonem lemeaie. ab invicem discessimus, ex veslia parte commerao-
A>\SELMUS, servus Ecclesiae Canluariensis,1 reve- rans amorem etbenignilatem quam sempererga me
rendo aubatiet amico suo GERONTOM 416 salulera. habuistis,submovitme sicut ardiiepiscopum veslrum
Quidara monathus, sicut ab illo didici, alhgatus ul lalem me facerem quatenus sic intrarcm in An-
Ecclesiae vestras per quamdara professionem qnam gliam, ut sicesse possem vobiscum sicul fuit ante-
in habitti clericali vobis fecil, et similiter monaste- tessor meus cum palre vestro, et vos me eodem
rio Sancti Pelri.quodCarnotisilnm est,ubi habitum D honore et liberlate tractarelis, qua pater vesler an •
mrinachi assumpsit per aliam professionem, dicit se lecessorem meum tractavit. In quibus verbis intel-
nuUalenus posse habere solulionem a vobis neque lexl quia nisi me talem lacerem, redilum meum in
ab abbate Carnolensi, ut vel in Carnotensi mona- Angliam non \ellelis. De amorequidem etbenignitate
sterio 'velinvestro animam suam salvet; quod;fa- sralias aso, (21) Ut autem ita sim vobiscum sieut
VARLE LECTIONES. I
408Yos nuncetsemperws vos semper 409Atnen ms omiltil M0Cumeodemms.xollala Ml Murianae ms.
Moriannse "Mnccepi, perverarem tus inccepi ipse perveniiem 413Mihi loquerer tiismecum loqueretur 414Ex
posl ms ut post 41°Cum eodem ms coilata 416Anselmus archiepiscopus Cant... Geronlino ms Anselraus
SPIvusEpclesiseCantuariensis... Geroniani 417Co'/afacum eodemmsetxum Edmeri Hislotia Novorum edila.
4,8 De Warehmastjns el Edm. de Warelwast 41°Manu vestra Edm. manu lua 42°Repisesentarent Edm,
prsesenlarenl i
JOANNISPICARDI NOTiE.
(21) Ut autem vobiscumsim sicut anlecessot meus saterdotii, virgse, aut annuh pontificn data poiestas
fuit cumpalieveslto, facere non possum. Girgilius a laico principe, sed et homagiura (ut vulgoloquar)
foref lnsce \erbis extnc ndisnecessarius. Cum enim eidem factiim, vel quodpiam ohsequiuin ejusdem rei
sub lineiii iliius sreculia nullosirai \ocaietur Simonia, giatia, \idebilur Lanftancus bac purus macula, imo
123 „ LIB. 1U, EPIST. LXXXIX. 126
-anieeessor meus fuit«um palre veslro, faceie non j\ hoc quod inens huroana, quam\is4!!Ssuo sensu in-
possum, quia nec vobis homagium facere, nec acci- lcnlione bona, desiderat. Sicutcnim aurum jn for-
pienlibus de, manu veslra invesliluras Ecclesiarum nace probalur, ila mentes eleclorum suorura igns
proplerprsediclamprohibilionem me audiente faelam txibulationis examinat. Quod si vobis ejus paterna
audeo communicaie. Unde precor ut mihivestram, correctione aut probatione contigeiit, nolite defi-
siplacet, mandelis volunlalem; ulrum sic, quemad- cere, sed ex ipsa Iribitlatione, sicul filii, sludete
modum disi, possim in paee vestra et officii mei
in proficere. Non est enim inusilatum servis Dei in hac
poteslale redire Angliam.Paratirs enim sum et «dversiiatibiis muUimodjs concuti,
vobis et populo divina mihi dispositione commlsso peregrinatione non sunt de hocmundo ; et quanto magis
quoniam
officii mei serviiium pro viribus et scienlia mea, hic
421 vexantur, tanlo magis mundum cognoscunt, et
servata regulari obedientia, fideliter exhihere. ad requiem transire desiderant de hoc mundo. Qua-
Quodsi vobis 482non placuerit, puto quia .si quod propter raoneo etptecorvos ut filioscharissimos,
animarura delriinentum inde conligeril, mea quatenus, si res exegeril, quanlo attentius vos ho-
culpa non erit. Omnipoiens Deus sic regnet in stis hominum a slalti religionis vestrse dissipare
-cordevestroul\os per omnia regnetis in gratia ejtis. lenlaverit, tanto vos ad servilium Dei colhgeie
Amen "*. slriclus Studealis. Sic namque contra hostein for-
EPISTOLA_LXXXIX 424, tjus pugnabilis e( Dei auxilium efficacius impetra-
ATiSELMI ADFRATRES CA3NTCARIENSES. Jjitis. Dehis non est necesse me vohis muliura scri-
De suo reditu in Angliam a Cantuariensibus monachis bere, quia Dei graiia vos 429hsec scitis, et lestirao-
pei optato. nia Scripturarum vobis sunt praesentia : et clomni
4st
AINSELMUS, archiepiscopus Cantuariae, dominis prioris, siilli credere volueritis, vobis consulere et
fratribusel filiis charissimis in Ghristi EcclesiaCan- vos conforlare poterit sapientia. Quod pelitis ut
tuariae conversantibus salutem el benediclionemi 88 domno priori commitlam totam curam animarum
Dei, et*suam, quantum potest veslrarum, secrele et publice, donec ego ad vos re-
Deredilu noslro dulce desideriura \eslrura, quia deam, hoc ulique feei et facio, sicut mihi ipsi, nt
dedulcedine dileclionis procedit 427,gralanler ae- ipse secundum sapienliam quaro, Deus sibi dedit, et
cipio, amo et approbo, eliafflsi aliter Deus disponere secunduni zelum doinus Dei quem in corde tgeru,
\oluerit quam sicut ego vohiscura ,desidero. .Ssepe judicet et disponat, puniat et parcat, qualenus
enim Deus servorum suorum vitara ordinat contia animae in innocenlia nutrianlur, et\itia quanium
VARLE LECTIONES.
421Servali ms et Edm. servata 4sa Vohis Eam. votis 4ss Amen ms el Edm. omitl. 424 Cnm
eodemms collata 426Anselrous \ocatus archiepiscopus Cantuar. Dorainis tns Anselmus archiepiscopus
Dominis *26Conversan ibus el benediclionemms conversanlibus salulem el benedictionem 427Dilectio-
nis vestraeproeedit ms dileclionispioredil 428Mens auanms ms meus liuinana quauivis 429Grata el vos
tns Dei gralij et vos
JOANNIS PICARDl NOTJL
el ipse Guillelrous Nolhus, liuj'us Henrici (ad quem C ex quo in vulgus ederentur necessario cognoscenda,
-sunt prsesenles Anselmi lilleia') genilor. Yidimus pro locoriiro,persoiiarum, et temporum raiione; aha
enim apud Baronium eum Alexandnpapse lesliinonio vtro aut relicenda prorsus, aut non lam mamfesla,
laudalum, oh exsiinctam a se peslem Simonise. Mal- fienda, ut videret Lanfranci prudenlia, cui fides eiat
mesberiensis vero, si credamus aienti, hb. m De diclorum paparum.
reg. Anghs, Gregorium VII inventorem fuisse et Quamobrem, si quid pnesfilit Lanfiancus, quod"
pnnium fulininaiorein anathemalis in laicos inve- detieclet Anselmiis, nerao lemerarie \iiio dedeiit
slUoresel inveslilos ; nihil in his \erhis aniraadverfo piobissiroo antistili, cura diseipuluspiaeceploris noti
quod Laiifrancum attingat. El quidem ejus inaugu- carpat, jsetl affirmet senon audere quod pra>reptoii
ratioplus regiii impoiiumtate, et sumroi poniificis liciiii (si res exigeretjiliquando) ob inierdiPtum Ur-
jussu perfectj fnil quam hujiismoth suspeeiis f.uo- hani II et Paschalis^U se andiente piomulg;aluro.
ribus, ut ipsemet testatus esl lilleris ad eumdeiii . Caelerum lncanimo succedii, Malniesbeiiensera siu
pouliiicem datis relalisnue ad epistolam 25 lib. i. imiiieniorem fuisse hbro m De rpg. Anghs, uhi de
Prseterea, eodem Alexandro praecipienle Thomain Gregorio VII papa sic sci ibit: Bic, quod ahi tnusi-
Eboraci arcluepiscopum el Remigium Lnicolniae taveianl, palam exlultl, excommunicans elertos, qui
piaesulem stus lndignos sedibus (lnc quod Guillelmo tnvestiluias de manu laici per annuiumel baculum
Notho Angliam venienli lulisset suppelias, episco- accipeient. Graviter, inquam, meraoiia lapsus .est
pium acqmsierat, llle, quod presbylen filius esset) Mahnesbita ila scribens : « Cum Nicolaum 1 papain
reslituit. Verum qma auclore Mahnesljeriensi hb. i duceniis ferme annis ante Giegoiium et Leonem iV,
De ponlificihus Anghs: « Papa pondus facli a se r. anle Nieolaum eonstet idem cavissesub analhemaiis
lCjiciens, in Lanfrar.cum consideralionem transfudit, poena, quam legere est lomo II conciliorum, his
bene an secus fieret, redderetinvestituias si \ellet, verbis : Ul per laicos nullo modo quihbet clencus
si minus, faceret quod commodutn scirel. Ita ilh, de aulpiesbyier oblineat ecclesiam, ncc gratis, nec
manu Lanlranci baculoset annulos lecipienies, Ise- prefio.» Quin et Alexander II Gregoni VII prrede-
iiiin ad patnam cum eodem mohli sunt rethluin. cessorproba\it, servandamque prsecepit hanc caete-
Nec mraoii eum amoris driigeniia palpanduro curavit rasque Nicolai consliluiiones. Etenim hanc Gralia-
Cregoiius Alexandri-successor, multa ilhus eonsiho nus reiuht Alexandn nominet cap, 6, qticCst.7, ean.
transigens, niulta etiam doraesticis suis ignola, ilhus Pei latcos. Ubinam vero loei hajc stalula renovani,
conscieruiie cominunicans. » Quibus Mahnesberieii- exprimit ipsemei,scril>ens inhunc modura : c ALE-
sis \eihis ajjparef, hos duosponiihces habuisse L*m- XANDER episcopus, seruis senoium Dei, omnibus
fiancura m Angha v,ce saceiruni cujusdam aoyii, episcopjs (.aiiiolicis, cuicioque tlcio et populo,
157 S. AN5ELM1 CANHJAK. ARCililiP. OPP. PARS 111.— EPISTOL/E. 128
possibile esl, Deo adjuvante, radicilus de domo Dei -^ sic mc alia bona officii mci Taciens a communione
exslirpentur et excludantui. Scio quia 4S0 singuli malorum abslineam, eonquerelnr rex cum omnibus
nostram desideralis absolutionem; sed quoniam episcopis et piincipibus suis,-(22) quia cum illum
singulis iioc faceie nnhi nuiic possibile non est, coionaie nolo, aufero ei coi onsesuas hongrem, quem
omnibus vobis Dei el nostram, quantum in me est, eiprimas legni sui debel per consueludinera. Unde
opto, oro. mando.ahsolutionem et benedictionem. justum illis videbilur, et opere coraplebunt, ul th-
Disciplinam ordnris vestii semper amate -: pacera gniUs Ecclesise nostrse ad aliain Ecclesiam iransie-
inier vos et obedienliam ad pnorem inviolabihler ralur. Quod cum liat, me vnenle, in regno, neque
seivale. Dominussitsemper vobiseum. Amen. per meaulpor alium prohibere potero, confirmabi-
EPISTOLA XC *". lur Ecclesia; nostrse inlolerabilis imminutio. Quod
AiXSELMI 1D ERNULFUM. atitem dicuni quod non ojioiluerit eum pio uno
Ejusdem mgumenli. verbo fugere, qui suura sanguineui pro-ovibus suis
ANSELMDS archiepispopus re\erendo et charissimo et pro Ecclesia Dei dehueril effundere, dico qsL
frairi, dOmno priou ERNULro, salutcm elgratiam ison est parvipendendum illud verbum, in quo lam
Dei. gravia mala .conliiienlur quse jam dixi 434, in quae
Quoa vos el amici noslii doletis quia rediens sine periculo animse mese et sine detrimenlo Ec-
Roma in Angllam non veni, hoc facil dileetio^ sed clesise mihi commissse nullalenus me possum inge-
quod pastoralem curam slne ulla ratione relinquere rere. Denique non limeo sanguinis effusiotiem, aut
videor, non lioc «slimant sapientes religiosi quihus quamhbet corpons mei deslruclionem, aut reiuro
rera ostendo, neque ego uitelligo. Non enim ego amissionem. Quse si peisoijse meae e\enirenl, liben-
eam, quantum in me esl, relinquo, sed ibi nbi eam ter palerer piopter veiitatis assertionem. At nihil
me exercere oporleret, conveisaii sicut vos, sidili- hoium super me eadet; sed Ecclesiain noslram et
*36 cuni
genter intendilis, cognoscere polestis, nequeo. Au- homines ad eam periinentes, si in Anglia
distis enim quibus ex praeceplo Apostoli commuiil- rege conlenderem, gravis oppressio frustra conle-
care non possiin sine animre mese periculo; quorura reiel, et multiludo vexatorum ad culpam meam
«onimunionem regi communicans, dum ipse eis seiumnassuas, me exseciaiido, coinerteret. Melius
communical, vilare noh valeo. Hic consideret ali- ittque mihi videtur utme ahsente quselibet tiSju-
quls quid facere possim 43S, cum veniam ad regem latio, sl vitari nequit, in Angha debacchetur, quain
coronandum, et missam celebiabo, el ipsi circa me per meam prsesenliam 44JO et tolerantiam quaelibet
erunt. Cerle illos expellei-e nequeo, cum ilhs oi are piava consuetudo m fulurum confirmetur; aul mul-
non audeo, regi sublrahete solitum officium non tiludo homifflim, me aspiciente, piopterme tribu-
debeo, quoniam domimis papa et illi eoneedit, et lationem sepati lamentetur. Si objicilurquodmajtis
Kiilri, nt faciam si prsesens suni, prsecipit. fsi mihi est damnuin -anirnarum quod conlinget 4S8propier
dixil 453 ut domi raaueam, ad curiam non eam, et nieam absenliam, quammalum lemporale quod con-
VARI^E LECTIONES.
480Sico quia ms scio quia 4S1 Cutn eodcm ms collaia 432Possum, cum, ms possinii cura 4S3Pra3cepif,
si railri prsecipitms jiracipit, si miln dixit 43' Qun jatndi\ims quse jatn dixi 43SIn Angliani ms IU An-
gha 436Quod cognosciiur ms quod
continget
JOANNIS PICARDI XtiTJE.
safutem cnarissimam, et neneuiciionem apo=lo!i- anno 1104, et ln traiius supra tres menses esse
cam. Yigilanlia universahs regimims assiduam sol- commoratum, propter nimios aeslus similisqtie coi-
Iipiliidinem omnibus debeiites,quje in Conslanliniana pusculi imbpcilhtaiera, ita iif se dederit jn \iam
synodo nuper eelebrata corani cenlum et ainplius Nonas xiiciter Augustas; hiinc enun diein proihmt
episcopis, liccl nobis immeiitis prsesentibus, suni episiolae 81 el 85 Piaeieiquam, quod a \eroabhoi-
canonice insiituta, vohis iioliriiarexuravimus; quia leat, virum nurito confectum senio risse et rednsse
ad saluiem nosliam eorum exseculores vos optamus, tambre\i ut eodem i everteretur anno quo discesSis-
el aposlohca auetoriiaie jtibendo m.indaiiius Pnino set, maximcque lnberno lempore.
namque, inspectoie Deo, ul a beaio papa Leone tl Hanc veio stpirauonem Anselmi regiique legali
beala; menionae Nicolao pnus sutiuum est erga Guillelmi Guai lenasin conligisse haud proeul a Lug-
Simoniacos nullam nuseiitoidiam iu dignitale ser- duiio, Eidmerus, Malmesberiensis, el alii suiu aii-
\anda liahendam esse deceniiiiius. » Ei paulo post n clores. Diveistrs iguur Lugdunuin Anselmus mullas
sancla synodus hoc capile sub exeoinnmnicatione " nisequeiilium epislolarumscnpsitad regera, reginam,
siaiuit, dicens: « Quicunqiie saceidos vel d;aeoniis aiiiisutes, cceuobiarchas et ccenobilas, ahique ad
\el subdiaronus posi coiistiiuluin heatae merooiire eum.
pi,«decessons nosln. s.inclissiim pape Leonls aut (22) Quia cum illum -coionatc nolo. Qno sensu id
Nitolai de castUale clencorura cOnciibinam diixenl, dicft Ansehnus, Iion video, quia afflequam Henricus
vel duciaffl uon lebqtierjl, ex parte otsmipoieulis euro pnmo revocassel ln Angliain, ]am Jiisigma regis
De), et aucloritale apostolorum Peiii el Pauh prseci- sumjjserat lpsomet teste, episf. 40 supra. Prselerea
piiiius, et omnimodo inierdicnntis ul niissam non ul monstra\ iimis ad epistol. 88, hre hlierre fueie
caniet, neque Evangehum, neqne Ejijslolam ad scnpise Lugdutii mlra annuui 1105; Henneum autem
imssam legat. > Hsec carptuu ex syuodo Lateia- fuisse in regem Anghs unclum anno ilOO, ~JJO-
nensi. slrid. Kalend. Augusi. uno festantur ore Honlidon.
Porro has Anselroi litteras Lugduno fuisse dalas hb. VII Mahnesbui. hb. v De reg. Angi., Florent.
anno 1105inde conslat quod observaverimus in epist, Wigoi-n. in. Chronic, Honed. m Annal. i part., Neu-
"6 Anselmum Romam profecturum cxcessisse Angha brig hh. i, cap 5.
129 LiB. HI, EPiST. XGII. m
410sacramenlum, aut fldei alligationein, aut
tingerct per meara praesentiain, elideo istudpropter A noslrse
illud essel conlemnendmn, jam dixi quia, si super paclum aliquod quod contra brdinpm sii, piopter
me\enenl, inconcussam ser\arem patienliam. Ve- lenendam aliquam potestalem, quam dicimus obe-
rum quoniam non debemus facere mala ul veniant diemiam, considerate el in quanfiim possibile est,
bona, non debeo altrahere super quoshhet4S 7 inno- et in quanlum scilis, avertite nialitiarn Ui. Quid-
centes quaelibet mala utanimabus aliorum eveniant qtild futurum sil, Dei luitioni vos et oinnes fralres
hona. Dixi utique hi prsetento anno, cuin me mina- noslros cum ommbus quse ad Ecclesiam nostram
renlur expellere, quia nollem exire prnpter injun- pertinenl commendo.
clam mlhi curam et obedienliam; sed el hoc dice- EPISTOLA XClu».
bam propler illos qui boc minabanlur, ne pro solis ANSEIMI AHA.NTOMUM SUBPRIOREH,
verbis illorum exirera, non propter ahquam uliliter Eum laudat et admonet.
rcmanendi fidutiam. JMoxenira ut discoi dia et con- ANSELHUS arcluepiscopus fralii et filio charissimo
lentio inter regem et me apparerel, parifer et mala ANTOMO subpiiori, saluiem et benediclionein.
corporalia fenerent, el bona spiriiuaha penilusfii- Gaudeo et grallas ago Deo et vobis pro bono zelo
gerent. Quod imponilurmihi, quia quasi astute infa- _ quem habelis, et qma ordinem vestrum libenter
ma\erim regem el regnum ej'us, et episcopum Lin- cusloditis, el ut alii illum servent, strenue sludetis.
colniensem, non per me manifeste, sediatenter per Piecor auiero, sicut ssepe preealus sum. ut in hoe
monathos noslros, cene falsum est, quia nullus hono proposlto perseveieljs, quia Deo gialum est,
Iiomo a me ad hoc monilus esl. Sed nec ipsi fratres etah eopr.Binium bonum 1epoi labitis. Esl quiddam
nostri Eadmerus (23) el488Alexander, qui maxime unde olira quosdam audivi conquen. Ditunt enim
de hoc accusanlur, lta sieut de eis dicilur, cogno- quia aliquando cum fit anle vos proclamatio dc qui-
scunl esse; et \os sciiistpiia delafores, par\is magna busdam negligenliis, quae sine mala inlenlionepos-
addenles, mendaces solent esse r deniqtte antequam sunt inlelligi, et sohus le\ila(is culpse imputan 44a,
nos \eniremus Romam, fhulta dlcebantttr de Anglia dilectio \eslra In pravam suspicionem 3n audienlia
inlra Romam el cxlra Romam. In his omnlbus neque eas interprelatur; \eluti sunt s;gna, aspectus^t
per nae, neque per sapientiores me, meliori possum similia, in quibus nulla niahliae cerutudo depiehen-
uli eonsiho quam dispositionem Dei exspectareet di potest. Moneo ergo \os ut dilecuim dileclorem
rem ejus cnmmitiere judicio. noc aulem sciloie quia meum, et consulo, ul fiho chaiissimo, ne hoc fa-
volunlas mea est ut, adj'uvante Deo, nullius morlalis ciatis, nisi cum les ila aperla fuerit ut a'malilia
homo fiam, nec per sacramenluni fidem ahcui pro- excusari non posslt. Nocel enira multum. Polestis
mitlam. Consihum nostrum petuis quid agere de- enim culpam pio sola violalione ordmis acriter pu-
healis inter eos et cum eis quoruui communionem nire, et omnem piavamsusjricionem, quandopio-
iiiilu dominus papa interdixit. Quae ics ila dubia bari nequil, avertere. Sic autem et vos diligent, et
esl, ul minus difficile sit non communicare eis qui- sesine verecundia corrigenl. Vale.
litis rexcommunical, prseseilim cum mihi soli Roraae EPISTOLA XCHW.
a papa isla interdicfa sit communio; nec audeo pra> A*\SELM1 ADGONDUIFEH.
cipere ut illis comrauniceXis, quibus ego non com- Giales peisolvil episcopo de se bene meiito
munico; sed si ila permanseriiis sicut vos dimisi, ANSLLMUS, Dei disposilione arcliiepiscopus, revp-
nequaquam vos reprehendo. Non enim potestis a rendo et charissimo coepiscopo GoM»uLFO,saIutemel
lolo regno discordare, nec parlicipes estis eorom quod mehus sit et potesi.
inahiise si quis a \obis pelient quod honeslatem el Graiias ago \obis pro bene factismagnas,scd mul-
religionem veslram non 48° deceat; pr.Biiiechlali lo raajores pro vestra bona 'voluniaie, quse semper
esiolene.aut minse, aut blanditiae, autaliqua aslutia jilus facere vull quam possit. Bonum desiderium
persuadeant vohis aliquid unde vos poslea poeniteat. vesirum de reduu nostro, et consilium de vera di-
Consilium et curam fratrum, quidquid contingat, D leclione procedens amo et laudo; sed de effectu 443
jjiopter Deum et chaiiXalem proximi nohte dese- ejusdem \olunlatis certum quid promiliere non
reie, nisi vos violentia de Ecclesia expuleiit. Si audeo; sed Dei ordmalioni, cui subjacenl oninia,
ingruennt adversilates *t tribulationes, lunc for- me et quaecunque de me sunt, commendo. Ipsum
liores estote, et In lentatione fratribus vestris nolite ' oro, et omnes amicosmeos rogo,utorenl qnatenus
deficere. Si quis exegerit ab ahquomonacho Ecclesiae ipse me in beneplacilo suo disponal, nec unquam
VARLE LECTIONES.
437Super me quaslihet ms super quoslibei 4S8 Djnerns ms Edmerus 4SeReligionenj non JIZSreligio- *
nem veslram non 4V0 Ecclpsise vestrsetiis Ecclesise noslrse 441Avertere niahiiaiu ^ns averlile malitiairi
442€um eodetnmscollala i43Gulpsepossunt imputan ms [ctilpaeimputari U4Cttm eodem ms cotlata 448De
affeclu ins de effectu
JOANNIS PICARDl NOT^E.
(25) El Alexander,jjui maxime,ele. Hic Alexander 1 Anselmum, Anselmi noslri nepotcm desiinavit lib. i
(cujus etiam Willelraus Malraesber. in Canluariensi- ex Anselmiaicluepi^copi dielis concinnatum, et 19,
Jius archiepiseopis subinde meminit, ubi maxime de capit. disiinctnm, ex cenlur. 10 catalog. sciiploruni
^AiisGlnioscribu) fuit Ganluanensis monachus, etad Riitanniae,
131 S. ANSELMI CANTUAR. ARCHJEP. OPP. PARSIII. — EP1ST0LJ5. 132
\oluniatein meam amhire desna \oIuntalepermit- ^ igilur, Paier, esl, quod doclor ille gentium, \.<s
lai. Hoc autera scitole quia speio in Deo, el fyaecesl eleclionis, cum lolus in legis evacualione sudarel,
\olunlas mea, ut nunquam pro redilu iuAngham nunquid non in templo, ne scandalura esset his qui
aliquid contia honestaxem episcopalem scienter ex cirtumcisione crediderant, hoslias iinrnolaut?
faciam. Malo auiem hominibus non concordare, Nunquid, qui circumcisionem damnabat, Timolheum
quam, illis concordando, a Deo discordare. Consi- ipse, ut omnibus omnia fieret, non circumcidit 449?
hum quod pelilis quid vobis faciendum s\t, sl domi- Quid ergo faciet misericordiae filius, diseipulus ejus,
nus meus rex et ego non concordamus, in lilteris qui ut servos redimeret,lpse in morlem se obtulit.
piioris Iireviler mandavi. Hoc tanlum ad prsesens YTides,ecce vides fratres tuos, conservos IUOS,JJO-
dico, nullse minae, nulla promissio, nulla astuliaa pulum Domini tui jam naufiagia sustinenfem, jam
rehgione vestra extorquejl aut homagium, aut Iahantem in 4Souluniis, nec sutcurris, nec pomgis
ju-jurandum, aul fidei alhgationem. Si quid horum dexteram, nec objeclas te disciimini. Nonne opuibat
aliquls exegerit, ha?csit vesira responsio : C/nisiia- Apostolus analheroa esse a Christo pro frauibus
nus sum, monachus sum, episcopus sum; elideo suis? Flecle ilaque, bone domine, pie Paler, se\e-(
omnibus volo fidem seivaie secundum quod unicuique ritatem hanc; el ferreum, pace lua dixerimi peclus
debeo. Quidquid aliud vobis dicatur, his\eibisnec emolli; veni et visita plebem luam; et inler eos,
addatis quidquam, nec minualis, qnod alj hae sen- ancillam tuam, lolis AA te viscenbus anhelanleni.
lcnlia discedat. Hoc ipsum .401 ^e me dieo, nec Inveni viam qua nee lu pastor, qui prsecedis, offen-
super hsec ahquid addere, \el de hisnriiiueie, adju- das, nec regise maj'es(a(is jura solyan(ur. Quod si
\anle Deo, volo. Filios \eslios el nostros, et filias, hoec siraul constaie non valeanl, \e|iial saliem. \e-
sicut scitis, salulale, et iit nostri merooies sint niax ad filiam Pater, ad ancillam doiiiinus, el doeeat
orate. eam quid ageie deheat. Ingrediatur ad eam anie-v
EPIST0LA XClll 4'6. quam egrediatur de mundo. Si enim antequa n
MATHILDJS REG1N:E ANGLORUH ADAISSELMUM. moriar mihi te non videre conligerit, improbe lo-
Regto dicjnapeciote et sanclts affeclibusjdena. quar, limeo ne milii etiam in illa lerra viventium
Dommo \ere suinmo et Paln ANSELMO, Dei eralia ., et lretanllura omnis exsultaudi prsecidalur oceasio.
Canluaiiensi archlepjscopo, MATHILDIS, regina An- Tu siquidem es gaudium meum, spes mea, refugium
gloium, humilis ancllla ejus, sumrase devolionis et nieuni. Anima mea sicul leira sine aqua tibi; unde
servitutis ohsequium. et expandi ad le manus meas, ut ariditatem ejus
Converle, domine jsancte, Paler misericors, P exsullalioriis oleo perfundas, et dulcedinis ingcnilaa
plaiicuim meum in gaudiura milri, elcircumda rae rore riges 451. Si autem nec te fletus mei, nec pu-
Ijetilla. Ecce, domine, humilis ancilla tua mis ri- blica vota sollicitanl, postposita regia dignitate, re-
cordiae luse genibus devoluta, supplices ad te manus licils insignibus, deponam fasces, diadema contem-
tendens, consuetae poslulat benignltatis affectum. nam, purpuram byssumque calcabo, el vadam ad te
Veni, domine, veni, et visita seivam tuam veni, moerore confecta. (24) Amplectar vestigia tua, pedes
inqtiam, Paler, et geniitus meos leni 447,lacryinas exosculabor, nec amovebil me, si veniet Giezi, nisi
absterge, dolores miliga, luclus lolle; imple deside- cum desiderii mei summa complebilur. Pax Dei,
rium meum, vola secunda. At, inquies, lege prohi- quse exsuperat omnem sensum, custodiat cor tuum
beor, et quattuuriam necessiiatum vinculis lentus et inlelbgenliam tuara, el facial misericordise \isce-
seniorum 4i8 decieta transgredi non prresumo. Quid nbus abundare.

VARl^l LECTIONES.
446Gtftiieodtm tns coltnta *47Gemitus leni tns meos leni *4SVinculis lentus servoruro ms nexibus
gemitus
lenlus seniorum 449Circuncidit ms non ciicumcidil 4C0 Labenlemin 'ms labanlem m -4slRigeas tns riges

* ' JOANNIS PICARDI NOT.E.

{24) Atnpleclat vestigia (ua, pedes exosculaboi. T>doraina mea? CerXe si rex sciret ista, nunquam
Lectorem hic velim oratum, ne pulet lslhaec esse dignaieiuros luuiniepiosorumpedum labepollutum,
\eihaetvoces; quod eniin regina llla modestissinia labiis suis osculaii. Et IUa subridens, ait: Pedes
polhceiur Ansehrio,eodem pioisus anno et cseiens, Regis selerni qms nescit labiis legis moriluri esse
ul credibile est, pisesliut. Teslem habeo Maixh.eum praeferendos? Ecce, ego idcirco le vocavi, frater
Pandem anno 1105 majoris Histonse ld refereutein. clianssime, ut exeinplo meo taha discas operari;
« Eodem, inquil, leropore DaVidfialer reginae An- fac, logo, quod me facere inlueris. > Hucusque
gloiura Mathildis, vemi in Angham, ut soiorem Maiihaeus Paris, cui nonnulla adjecissemus, -si \e-
suam visilaiet. Qui cura nocte quadam inXhalarouiu liissei in manus nostras hbei de ejus Vua scnptns,
ejus ah lpsa \ocaius venisset domum, in\enit cujus mentionem facit Guillelmus Gemmeticensis,
lepiosis plenam, et regina, in inedio stans, deposilo Iib. yin Hislonae ducuin Noilhmannoiura, cap. 10.
palho, linleo se ulnsque manibus prsecinxit, eiaqua Ms. Yictor. habelS, in huncmodum. < Quantse au-
liriposila, ccepil lavare pedes eorum, et- exteigere tem sanctilatis et scientise lam sseculans quam
hnleo, el utnsque maiilbus constnctos ccepit devo- spiritnalisutraque regma, Maigareta scihcel elMJ-
lissiuieosculaii. Cui fialer : Quidestquod agis, o tlrildis fuerinl, liber, qm de Yita ipsaium scnptus
io3 LIB. 111,EPIST. XCVI. 154
EPISTOLA XCIV. &-el hoc mihi promittilis, paratus sum redire ad vos
HENRICI REGISANGLOBUM AI>ANSELMUM. in Angliam, et senire Deo, et vobis, et omnibus
Dolef Anselmum sibi periinaciter reluclaii. Mtsisse mihi commissis, secundum offlciunj milii a Deo in-
se ad apostolicum siqmfical, et se tnienm consen-
X. tiie ul de beneficio Cantuariensis Ecclesim covve- junclum, ipso adjuvante. Siquidem cum nullo aho
nienier habeat. rege aul principe mortali, volo lam hbenler esse aut
HENRICUS, rex Anglorum, ANSELMO, Canluariensi ei servlie. Si aulem hoc nequaquam suscipilis, \os
archiepiscopo, salutem et amiritiam. facietis quod vobis placebil; ego vero, Deo annu6nle,
Mandasti mihi quod ad me venire non poleras, nec non abnegano legem ej'us. Et non audeo, quoniam
mecura esse, sicut Lanfrancus antecessor tuus cum non debeo tacere vobis quia non-solum 402 requi-
palie meo multis annis fuil; unde valde doleo quod ret Deus a \obis quod debet illi regia polesias, sed -%
facere non vis, quia si facere voluisses, hbenler te quidquid perilnet ad primaiis Angliae minislerium.
susciperem, el omnes illos honores, el dignitales, e( Qtiod onus nimisesl 4B,\obis imporlabilo; necvobis
amicitias, quas paler meus antetessori luo fecit, tibi debet displicerequoddicam.Nulli homini magis expe-
fecissem. Dominus vero aposlolicus mandavit mihi dit quam regi se sundeie legi Dei, et nullus pericu- ^ -
Iilteiis suls preces et admoniliones super quibusdam losius se subirahil *M a lege ejus. Dicit enim sacra
rebus. Quapropler volo legatos meos Romam mit- Scriplura, non ego": Potenles potcnter lonnenta pa-
tere, et consilio Dei et baronum meorum domino tientui; el foilioiibus fottior instat crucialus (Sap.
papse inde respondere, et hoc requirere quod mihi vi, 7); quod Deus a vohis avertat 1 In responso ve-'
iequirendum est. Et acceplo responso a papa, man- slro quod mihi j'am bis lecisiis, nihil inlelligo nisi
daho libi boc quod mihi Deus annueril. Inteiim au- quariidam, si audeo dicere, quae nec animae \estrae
tem consentiam quod tu de beneficio Cantuariensis nec Ecclesiae Dei expedil, dilalionem. Si ergo ad
Ecclesise comenienterMbeas; quamvis hoc invitus hsec respondere vestrse voluntatis cerlitudinem diu-
Tacio, quoniam nullum mortalem hominem in regno tius differtis, ego, quia causa non est mea, sed Dei
meo libeniius mecum quam te habere voluissem, nisi mihi ab ipso commendala, limeo diu differre clamo-
in le remansisset, lesteRoberto episcopo Lincolniensi rem ad Deum faceie. Quapropter precor, obsecio,
el Yvjllelmo. ne me cogalis dolentem elinvilum clamare : Ex-
EPISTOLA XCV 4sa. surge, Deus, judica causam luam (Psal. LXXIII,22).
ANSELMI ADHENRICUM. Omnipolens Deus cilo converlal cor \estrum ad
Esl ad prmcedeiUemresctipium. \oIunlalem suam, ut-posl 486hanc vilam inlroducal
r
Dei
HEI\RICO, gralia regl Anglorum, el domino suo, (^ \os in gloriam suam.
ANSLLMUS, archieplscopus Cantuariensis, fidele ser- EPISTOLA XCVI.
\itium et oraliones, MATJIILDIS REGIN.E ANGLORUM ADANSELMCM.
y
In litteris vestrse celsitudinis quas nuper accepi Quanlum se Anselmi lilleioi exhilaiarint exponit.
manda\it mihi veslra dignatio amiciliam, et quia Pie recolendo Palii, et digne reverendo domino
nulliim moilalem hominem in regno vestro libentius suo, ANSELMO archiepiscopo, MATJULDIS, Dei gralia
habeie quam me velletis, si ego vellem ila vohiscum regina Anglorum, minima sanclilalls ejus ancilla,
esse sicul Lanfrancus archiepiscopus fuil cum patre perpeluam in Christo salutem.
vestiOr.Deamicitia et de bona voluntale gratias ago. Indesjnenli veslrae bonitali, quae, mei non imme-
Ad hoc quod dicills de patre veslro et archlepiscopo mor4", litteris praesenlatis, absenlis veslri prsesen-
Lanfranco respondeo quia neque iii baptismo, neque tiam exhibere dignata est, gratiasinnumeias refeio.
in aliqui ordinatione mea piomisi me servaturum Trislitlse quippe nebuhs quibus obvolvebar expul-
1 legem vel consueludinem patris vestii, autLanrranci sis 4ES,veiborum vestrorum me rivulus, lanquam
I archiepiscopi, sed legem Del et omniura ordinum novse lucis radius, perlustravit. Chariulam quidem
quos snscepi. Quapropter si vultis me sicesse\o- a vobis missam loco Patiis amplector, sinu fo\eo,
biscuni ut possim vivere secundum legem Dei et or- D cordi quoad possum, propius admoveo, verba de
dinem metim, et si me reveslilis secundura eamdem dulci boniiatis vestrae fonte manantia ore relego,
legemDei deomnlbus rebus quas de archiepiscopatu mente relracto, corde recogito, recogitata in ipso
meo accepislis, postquam a vobis discessi, quas 4B3 cordis arcano lepono. Ubi digne laudatis omnibus,
ii praesens essem non deberetis me noiente accipere, hoc solum miror quod de nepole veslro cxcellentia
VARI^E LECWONES.
485Cum eodemms collata 4"3 A\obis quas ms avobis discessi, quas 464Minus est ms nimis est *"
Subtrjhei',ms sublrahit 4t6 Et post ms ut post *67Mei vero immelnor. tns mei non immemor MSE\-
pulsus ms expulsis , -
JOANNIS PlCARDl NOT^I.
est, pleno sermone describit. J> Hic auiem Gemme- met suo tantum sciiptasnomine. Gemmeiicensi cal-
licensis locus ansam pra^bet monendi Iectoris de culum adjicit Wjllelmus Mahnesbeiiensis, lib i De
rerum divinarum humanarumque cogriiiione, qua geslis reg. Angloruni m hanc senlenliam: lilteris >
excelluit Mathildis, quamque lestantur satis haec et quoque femiueum Dectusoxereuit.
alire ejusdem ad Anselmum epistolae, ne quis existi-
IS5 S. Ar\SELMI CANTUAR. ARCHILP. OPP. PARS HI. — EPiSTOL^. 135
veslrae discrctionis insoruit. Non enim mihi judico -Aj]Jo~non a\ertatis, imo yero (25) apud Denm pro
quidquaiii facere aliter \eslus, aliier meis, ahter ipso et rae, et pomniuni «obole. elregni nosin st.uu
seilicet meistjuam meis; vestri quippe genere sunt, pium \os inlercessorem 460exluLiealis. Valeal \esira
mel adoptione el dileclione; vestise vero scnpturae semper sanclitas.
consolatio pat enliam mihi corroborai, spem fatit LPISTOLA 5CY1! 46\
et servat, quaereleval me cadenlem, suslinel laben- ANSEI Ml 4.DMATHILDEM REGINAM.
tem, laHifical dolentero, mitigax irasceniem pacat- Pioxnms lespondel littens.
yae flentem. Ea mihi namque fiequentei secretoqtie Dominse reverendre, flllae chaiissimae, MATHILDI,
consulens spondel filise ledilum Paujs, anciilaj do- g; alia Dei 1eginaeAnglorum. AKSELMUS, archiepisco-
mitri, OVJpasXons. Spondct aulem iudem confiden- JJUSCjiiiuarieusiS, hdele seniiium, ei oraiiones, et
tia quam in orationihus bonorum bominum habeo, Lenedictionem Dei, et siiam, si qnid valet.
et benevolenlia quam ex corde doroini mei solei ler Giatias ago itnmensps celsitudini vesti j>, amando
invesugans4S 0 perpeodo. Esl eniin llli erga \os ani- eam et oiando pio ea, pro immensitate sanctse di-
mus conjposllior quam plenque hoinines ajsiiineui, leeiionis \eslrae erga parvitatem meam, quam intel-
qnl [f. add. DPO]annueiite, elme qua poieio sngge- lexi in liiteris \eslris. In qUibus saiis ostcnduis
rente, vobis fiet commodior aique eoncordioi. Quod quanto me affectu chligatis, cum charlulam meam
vobis In piaesenii t'e redditiLus vestns fien permit- lahter, sicut seupsisiis 46a, suscipitis et tractatisi
ttl, idem el mehus anipliusque in fuluium, cum ex ubi etiam adeo me thgnaiio\estra sublimat, ul quod
le et tempore postulavciitis, fieri peinutiel. Ubi natura mihi negaf, giatia veslra tribuat, cum eos
quamvis amphus quama?quum jutiitem [f. ad. deceij qui raei suni genere, vestros esse adoptione et dilc-
sibHeneal, 010 tameii vestiae pietatis aUluenliani ul, cuone pionuniiat. Quod desiderio reditus mei niii-
excluso amaiitudinis humanae lancore, qni \obis niiiri -cor doroinl mei regis erga me miligare, faclUs
inesse non assolet, dileclionis \estrae dulcedineni ab qtiod vos decel46S «l quod illi expedire intelligo. Si
YkMM LECTIONES.
-4S
8 Invesligavit ms invesligans ^460 Stalu \os jnieicessorem ms slalu pium vos ,ntercessoiem
46iCunt eodemms collata 46STahter scnpsisiis ms lahtei, sieul scrijjsislis 46SQtiod tlecet ms auod
vos decel
JOANNIS PICARDl NGT/E.
{<M>)Apud Deum pio ipso,el me,el communtsobole, C mo, res m disceptalionem venit, nee, nisi legitimis
elc. Commiinis rila soboIesfuitMathildis fiha cogno- leslibus piotlucus qul eam jurarent sinepiofessl >ne
niinis bujus Mjihildis Anglorum reginae, suscepia causa piocerum \elum gessisse, archiejriscopus ad-
ex legilimo et jjudico Heunci 1 toio, non inceslo duci potuit ad consentiendum. > Sic ille qui ne
conciibuti, ul Maixhseus Paus, Polydorus, ei Ainol- \erhulum quidem habet voti a Mathilde violaii, sed
dus Yuion. hb. iv Ligni Yuae, capite 19 eos secutus ne praeslin quidem, aut exsecralse sobohs, imo
impiiidenlissinie, as^eiunl ex incerlo vulgarique ru- legitimum appellavit «onnubium, ei
musculo ; nulhim eniin habcnt teslinionium cerliiis ahquandiu gestali ^ausara reddens gipepli \irginei
avem non fa-
quain veiba : Aiunt nonnulh, perliibpiii, etc, sieque niam popularem. Florent. Wigoruiens., Gmllelnms
ajuni « Mailiildeni mter mojiathos Wiltonienses et Geromelitens., Heniicus Hunlidon, sequales Mal-
Rmnesienses nuiniain, \irginiiaie j'ara dedicala, mesbeiiensi ne de soinnio quidem Iiujus fabulse me-
coacum ei agnaforuin preciljns, el novi regis iro- minere, qul alias de Maihilde bre\iter et piaeclaie
p nliiiio amore, nupsisse, lunique dins prolem rie\o- locuti sunt. Ipsius quoque Mallnldis testimonlum,
\isse, si quain edeiet; accidisseque e\ genitiitis. ut suam peisequalur injuriam, piaeteiiie rehgio
\olo quod WiHelinum lilium iti Angliam liansfie- nnhi est; poterit pnim audiri non utaccusalitx, sed
i ntem mare abioibuent, el sintslrr btllormn even- ut lestis. Ait ergo epislol. S5 supia: c Cujus (nempe
uis iripueiint Angh.e regnuni Mallnldi UTM:ab Hen- Anselmi)sum henediciione in legitimum jjnXiimo-
nco leliciunu i Egiegue piofetto diviiiaiiones, jut mum sacrata, crijus piecibus in ccelesti glona Deo
jiotitis ingenia i-ecli duvia. bed ad rcm. Qms credat annuentectiionanda. i Nechorura verboiumiinme-
D. Anseluuiiii, \iiuin Maiihari Pjiidis, Polydori et D mor Anselmus ad eamdein resciibens, lnquit: « Me-
Yuoi.is juditio uiiegeiiiinum, tain nefandas toncl- mor est benigua vesliadigiiaiiojii epislola sua quod
liasse nupuas? Quaie ilos ne pih quideni Iiac in re per me sit \estra celsitudo m conjugium legitironin
facio, tum -imod, ju dix.mns, ex plebeia iama, (qure desponsaXa,et ad regni subliniuatem me saciante
crebro mendax est) loquaniur, tuiuquod lut quadia- coronata. ~i SIC Anselmus cujus verbis si non
ginlos post Anselmuin^ ille cenium et \iginii amios ^accredat quis, iropudentiam jpsam jllum jure \o-
Henrico III rege scripsent. Praaslal igtttir audire cilans.
srnptores rerum gestarum synclnonos, et pnmo Sed nec in animum inducere possum virginem
Malmesburiensem bibliothccarium ita hb. vDe legi- sanciissimam et singnlaris pudiciliaj, si \oto luisset
biis Angloiuin loquentein :« Necnmllo posl Suaden- obstiicla,> lam nefando consensuram malnroonio.
tiiuis aniiC.s, ac niaxnne pontificibus, ut remota Jam \ero quis credal eam male iinpiecaliim soboh,
vofupiaie pelhcum, legitimum ampleclerelur connu- cum Anseltni preces lus litteiis* efllagitenlpro salute
biuni, tie sancli Maiiini actepn Malhihlem, hliam ipsros?
M.iltohm iegis Scoloruro, cujus ainon janipridem , Quod tandemParis et Polydorus opmantur, ad rem
anuniiro liup ileiat, panipendeus dolales pjvilias, suam facere Willebm Maihihhs filn exiium inleli-
dummotlo dm cupiiis poureitir amplcxibus. 8 £t cem, el Anghani Mallnldi fihae ereplam nihil raoror,
ruisus pag. 92, f.iC. 2-et 95 : « Ut ignolules nuplias cum ea, quibus roaxime jncuinbeient, eveiteum,
respueitt -(vitlelicel Malhildis) plusquam semel a coulenlus Malhildis Jniioceuliain m tnuisilu pro-
patie oblatas, pephim sanct.c piolessioms jndex pugnasse.
jjestavil. Quapropiei cum icx suscipeiel eani ihala-
157 LD3. III EPIST C. ihb
cniin eigi me aliqnam coidis p.maiiStiJinem hflbel, A esl surama, \idellcet, tifrum de -cssteilo quod de
jiescio me ui.qn.xmhoc aliquo modo, quantum iu ine comite Robeilo leuctis, possilis fiam ejns regi Hen,.
est, meruisse. El si aliquando ilh seivivi, ipse scil, rico coniia eumdem coinilem dcseivjre, propter
«f puio qma non iradel oblnioni. Si ergo me ahqua- injuslitias quas idem comesvobis facit, sicut man-
teijus od>t sine causa, expedit illi ut hunc a se lan- dasiis Quod nequaquam corara Deo et coram jusiis
corem expellai, ne peccel wram Deo. Promiltis horainibuslitite fierj posse inteUigimuSiNain,eliamsi
ifflln quod de reddilibus nostrjs, de quibns ahqnan- yos de hoc absolvii, qnod llli dcbcalis per hominiuni,
46Spromissam, sueper
iiim mihi permitlit hahere, melius et ampljns in aut per fidem aliquam com
futtiruin nermillel; unde benevoIentire.\estrae non munem conventionem, non vos potuilabsoheie de
debeo esseingratus, quia, quantura in vobis est, bona hoc quod Deo et proxiroo propler Deum debetis pei
voluntalehoc facitis. Sed non deberet esse opus ut Chnstianam religionem. Quapropter .intelljgirau^
Iinec nuhi fieret promlssio, quia contra voluntatem quia non debelis pia>falumcomi!em de hocquod de
nipam nulla debet mihi de lllis fieii prohibilio aut llloLabelis cxhaeiedare et hserediiatem ejtis ii(im,c<s
diminulio. El qui illi consuhl ul aliquid inde sibi suo tradeie. In hoc quoque vos roullum oporlet ii.-
sssumal, non leve peccalum, neque tale quod un- tendere quod nonduni vestra dileclio suscepit ppi-
qtiara lolerari debeat, illi consulii. Qui eniinepiseo- R scopi consecrafioiiem.et sihoc facerelis quotl a \ob.s
pnm stus rebns ila spoliat, nullo modo reconciliari ret exigil, nullus posset e\st'n\guere exsecrabilein
Dco poieiil, nisi llli inlegre omnia sua reslituat. Et fainam, quia hoe factum essel propter episeopaius,
seitole quia iaiilumdem est iinhi de qualibet parva quem perdpietimerelis, ledemplionem. Quamobreii)
pajte quantum si de xoto -spolutus fueio. Non enim qnoniam providemus bona non tanlum coram Deo^
iioc dico araoie pecuniae, sed amore Dei justiliae. sed eliam coram hominibus, avertat Deus hoc a
•Orat vestra benignuas ut dileclionem meam a rege \obis, neque unquam permillat lara piavum-exera-
non averiam, std pio illo, et pro vohis, et piole plumullaojjitiioneexiredevobis. Quod-auiem a rege
\esua, et regui vestn statu miercedjro. Quod utt- pisediclum castellum, sicut homo ejus eralis, acce-
rjtie haclenus feci; de fuitiro aiitero, Dei nie com- pistis, nullo modo cognoscimus vos ad hoc astringi
mitlo dispositioni, apud quem fihus non porlai nii- ul eum eodem caslello contra comitem uti permitta-
quitatempatiis, nec uxor vni. Et speio 111Deo,quia Xis, si ei hominium non nisi salvo ordine fecislis.
nulluin cordis uncorein habeo atheisus ahquein Denique, sicut nullus homo aliquid conlra Deum
unde mecum non habeam Deura. Omnijjolens Deus debet promillere, ita pramissum nullalenus debet
\os et prolem vestiam seroper in sua giatia custo^ peificere, nec aliquis hoc recle polest exjgere. Quse-
dial. dam alia per islum nuntium \iva vobis voce refp-
4-03 EPISTOLA XGVIH46>-. renda mandamus. Salutat vos prajdictus dominus
A^SELMIAJJ GUILLELMUM EPlSCOrUM \VE!\T0\I£5.SE\I. et Paler noster, sicut amicus amicum. Vale.
jQuodnon yossit noceie adveisaiio conuti ob mjunas EPISTOLA XCIX.
sibi ab eodetnillatas. MVTHILBIS RE,GI»EJUSGLORUM ADPASCHALLM II PAPAM.
Ai\SELMus,archieplscopus Canluaiiae, GUILLELMOGiaiias agil pio httens hoilaloiiis ad conjugemdaljs.
dileeto dileetori suo, eleclo episcopo Wentonispj Stimmo pontifici et imiversa^i papse PASCHALI >
salutem el benedicfronem Deiw", el suam, quanlum MATHILDIS, DeigraliaAnglorum icgina, ita dignitatis
valet, alque divino semper regi consilio et protegi aposiolicsejura dispensaie temporaliter, ut cumjusti-
auxriio. Xisemanipulis in perpetuse pacis gaudiis aposlolico
Nuniius vesler causam vestram, pro qua ad jnos senaXuimerealur ascribi peienniter.
missus est, reverendo domino elPalri nostro Ilugoni Sanclitalis vestrse sublimitati, o vir apostolice,
Ltigdunensi archiepiscopo, el mihi simul, sicut prse- elc. Vide in Paschali II, adan. 1118.
cepistis, retulu; et ego eidem Patn nostro Jitteras 404 EPISTOLA C 4f9-47i
quas nnhl raisistis, oslendi. Ipso itaque jubente, B ATASELMIADGRDUVltiUU.
jjio illo et pro me in istis iilleris respondeo. Utique Giatulatur monacho sum famm siudtoso, quidqm
g.tudemus et gralias agimus Deo pro vestra in veri- oblieclalonbus suis tespondeat, suggeni.
lale conslanlia, et quia non quaerius consilium, nisi ANSELMUS, archiepiscopus Cantuariensis, fiatnct
quod Deo placeal 46sel honestatem veslram et ordi- filio charissimo ORBUVitvo, salutem, el benediclio-
nem, ad quem elecli eslis, deceat. Rem totara, sicut nem.
Idemnuntitis vobis narravit, quanlo diligenlius po- Gratias ago dilectioni luse <juia sollicilus es de
tuimus, adhibitis aliis prudentibus et religiosis 46J mea fama, et quaeris quid respondeas falsis calum-
viris.pertractavimus, elconsilium quod petitts, Deum niatoribus meis quserenlibus occasiones adversura
in\ ocantes ul nos dhigerel, concordi sensu-considera- me. Dicunt, ul scripsisti mihi, quia prohibeo regem
vimus. Gujus eonsilii, in quantum intellexiraus, hosc dare itivesliUuas; et qnod pejus esi, permilto u5
VARI.E LECTIONES.
464Ctttn eodem ms colluta 4CSGuentonire ms Wpnioni.e ^466PLeebil ms placeat. 467Religiosisfl>.s
r<riigiosis\iris 46BAut fulem t»s aul pei fuiein +W->T>
C.umeodem ms coltala
PATHOL. CLIX. , S
'159 S. ANSELMI CANTUAR. ARCHIEP. OPP. PAllS III. — LPISTOLE. UQ
scihcel roali cf peiveisi tlenci Invadaiix ct \asteiit A loiain congiegaiionPm. Ssepe enim hoc faciunt divina
ecclcsias, nec ascendo e\ ad\erso. Dicunt quoque jujicia ut magna mullitudo peituibelui uniusculpa.
quia ego do ecclesias laicis. Dic eis quia menliuntur. Unde si nimis longum non essel, exempla plura pio-
Non erim ego "b prohibeo per me a rege dari in- feni possenl Finem faciam hujus noslrse allocutio-
\estituras ccclesiarum , sed quia audni apostohcum nis, quia el plures PXvobis Sciipturas inlelligitis,
m magno conciho excommunicafe laicos danlesillas et babelis dilectissimum fratrem nostrum dominura
investituras el aecipientes, etqui accipienles sacra- priorem Einulfum 477,qui hsec et alia scil, et polest
bunt, nolo tommunicare excomniunicalis nec fieri dicere vobis. Omnipotens Deus dignetur vos ab OJIJ-
Bxcommumealus.CIerieosveroneevolens, sed dolen« nibus mahs emendare, el facialbonis ommbus abun-
tolei o ecClesias opjjrhneie, exin tantum e\ adverso daie, et post hanc vitam in «uo legno exsuliare. Sit
aseendo, ul prohoc sinvin exsilio et rebus episco- super \os Dei benedicxio, el tribuat vobis omnium
patus exspohatus. Non enim quod obj"icmnt de cle- \eslrorumpecealoTumienussionem. Amen. RediXum
ncis fieret, si investiturae, quibiis ex adverso ascen- noslrum ad \os quando fulurus si( ad pisesens
do, non fierenl. Ecclesiasveio non do laicis, cum nescio, sedspeio m Deo qiua non eiii in \amiiit
do eis fflea maneiiaad firmam; sed comniendo ut oiaiio vestia
eas custodiant, non ut clencum in eis ponant aut B EPISTOLA CII*7S.
lnferanl, nisi per me, aut arehidiaconum nostium, ANSELMI ADQUOSDAM MONMJHOS APOSTATAS.
aut perpnorem in maneriis Ecclesire nostise. Ne-
Aposlatas monachos in clauslrum teveisosmonel ut
tjuissime itacjue I improperant mihi, quia aliena non veiecundia pmmieniiam abjiciant.
curo , mea negligo, quoniamTion hoc dicuuXamore ANSELMUS aichiepiscopiis, fratribus et fihis chaiis-
veritalis, sed obstruuntos meum loquens pro \eu- sinris WLrRieo, PHILIPPO,WILLELMO, saluiera-el be-
tale. Vale. nediclionemPei el suam.
liPISTOLA Cl 476. Audhi quia persuasione serpentis antiqui, cujus
ANSELMl ADHUTRESCANTUAPIENSES. astulia primos jiaienies nostros de paiatbso ejecit,
Quo debeanl esse antmo Canluai tenses monaclu in claustralemparadisura et rehglosam conversalionera,
calamitaiibus quas se absenie lolei ant. quanlum ad vos, deseruislis, et \alde dolni; sed
ANSELMUS archiepiscopus, fralnbus etfriiis cbatis- consolaius sum et Lelificalus, qurt non clausit Deus
siiiiis in Cluisli EGclesiaCanluarise Deo seivienlibus, vohis oslmm paradisi, ne ullra in illud inlraietls,
salulem -el bencdiclioliem Dei, et suam, quanlura sed potms vos misericorditer toegit, ut ad requiem
potest. n' rehctam ledirelis. Si aulem pro hac misericordia
Scio desideihim veslrum et tribulaiionem quam quam vobis invitis fecit, graiias ilh agitis, el non
in praesenti suslinetis , et quia maj'orem in fuluro lantum coram omnibns oie, sed eiiam coiam Deo
timetis. De qua re nulluro vobis mehus potest daii corde correctionem 47Spromixtitis, agam vobisrum
ponsilium qium ut penilus inlendatis in Dei seivi- gralias Deo, et omnem rancorem quem de culpa
tium. Sive eniro vos probet Deusper tnbulationem, veslra concepi, expellam de coidemeo. Moneo igitur
sive toriijjiat, siveexerceal, semper ad hsec dcbet vos, ul 480fihos meos, quatenus illam pravam ei
respondere vestra ad bene*vivendum inslanlia. Per diabolicam voluntatem quara halmislis, poenilendo
Iiane enim quam fortes silis, el quam vere lllum coram Deo decorde veslropenilus expellatis; nejUe
dihgatis, monstratis; per hanc lllum pacalis, per oecasione aiicujus verecundiae postquam vos Deus ad
hanc exeicitari ad majoiaprolicitis, ut alliora dona se revocavit, menlem vestram mdiscreie confunda
meieamini sicut puigali. Cessent igilur in vobis tis; sedsperantes inlioc quia Deus poenitentes be-r
vaniloquia , exslirpelur omnis detraetio , suffocetur nigne suscipit, in bona voluntale et amore \eslri
muimuiatio, exslingualur impalientia, evanescat ordinis quiescalis. Solet eram conlingere ul, quo-
jnutilium cuiiositas, expellalur oliosilas, annihilelur niam diabolus, Deo miserante ex servnm suum de-
mussitatio, evacuetur indignatio, el pro qualibet D fendente, non polesl de ec>quod inccepit perficere,
offensione mentis quiescal coinraotio, ehminetur ne- ad aham se converxat astuliam; et quem, sicut
gligcntia, extermiiieiitr invidenlia. Exseciabile sil incoepit, dejieeie nequix, dejiciat per immoderaise
qutdqujd a vestiis dtscordat, aniabile sit quidquid veiecundise impatientiam. Coram Deo tantumadmi-
monachicis inslitutionibus concordat-; ferveal obe- ramini quomodo hoc velle potuislis , elxrubescite,
dientia, el omnium virtulum , quse supradiclis el et coram iiominibus ex bona conscienlia conforta-
ahis rejjugnant vltns, studium et dihgentia. Scrute- mini, etconfidite. Perbonam con\ersalionemxjsten-
turunusquisque dihgenter \iiam fsuam secrclam et diie cmnem pravam \olunlatem alienani esse a
publicam, el si invemt unde, festinet ad condignara vobis; et sic facielis nt nulla niemona sil aliis de
satisfaclionem, nefoitepio ejus culpa flagellelDeus hoc quod fecislis, el nulla prava suspicio de vobis.

VARLE LECTIOiSES.
*'s Non en m quod ego ms non enim ego 47eCitm eodem ms collata 477Domnum Ernulphum ms. Domnum
pjtoieni Einulpuum 47SCollata cutn eodemms '''" Deo crneclioucm ms Deo corde coireclionem 4R
0 igi'./i
ui PIS igitui \os ul
141 LIB III, EPIST. CV. m
Omnipotcns Deus \os et a piaUenlis citlpis absohal, A * sapienxei veiiiaien \anitati prapponenli, foititer
ei ni fuiuio sme fiue ab oiiini peccalo custodiat. gloiiam fiausiioiiam pio honesta(e conlemnenii,
Amen. \irriilei paupeilalem supeianii.salule el gralia Dei
4*05 EPISTOLA CIH 4S1. semper jirotegi et 486confoitaii.
AJ\SELMIAD•WARB.ERUM. Petil dilectio lua ut ahquam libi mandem consola-
Ul saiiclum piopositum non clespiciat quod timoie liouem : quod ego libenlei facio, queinadmoduni te
liwilis mccepit, sed sancto ainoiein tllo pioficial; deceie el 487libicoiain Deo
eum cuuu ac consihts Etnulpln prtotis commiliu, magis prodesse intelligo.
consulttque nt iegal suam ad Lanzonem epistolam. Conscientia ma, virlus tua, perse\eianlia lua sit in
A^SELMUS archiepiscopus WARJNERO salutem etbe- conspeclu Dei consolalio coidis lui. Foituer egisti,
ncuictionem Dei, et suam, el hono inccepto opli- quando episcopalum, in queni non secundurn Deum
ii>amsubsequi consummailonem. invilus intrusus es, pro veiitate rcjecisti. Non inteffl
Benedictus Deus in donis suis, et sanclus in omni- dat cor luum ut hoc Deus tibi prjenrium \iiuuis
IJIISoperibus suis, qui le, fili charissime, in penculo letiibuat quod pio ventate contempsisti. Pretiosioi
morlis aniraa?et corpoiis sua giatia visita\it, elad est valde \hius quam senasli quam quod pro rila
iittiusque \ilam miscncorduer ievoca\it. Cogilaei ?. icspuisii. \ralde igitur decoloias pulchriludinem
considera quanluin signuni suse thlect oins Deus tibi luam coram Deo, si quod vile etlransiloiium esi,
fecit, cum (e non solum fugieniem, setl el eoiuem- in pisemium et consolalionem exspeclas abeo. Non
nenteiu se, et sibi ad raoilem tuam adveisantem, dico quod episcopatum haheie non debeas, aul illum
ad se redire el sibi \elle senire palerna cura non merueiis, sedtmoneoul in conscientia lua de
coegiCMesestimes unquam quod libi minus valeal gralia in qua te Deus staie fecit, gaudeas, et tnbu-
quod inccepisti, ideo quia limoie raortis coacius, et lalionem el consolationem tuam solius Dei disposi-
non sponlanea \oluntale es atlractus. Non enim tioni pomuiiitas. Memeulo quod Spirilus sanctus
pensat Deus tanium quo inilio \ el qua occasione ditil: Exspecla Dominum, vhililei age, el confoitetur
homo bonum inchoal, quanlum qua voluntale, qua cor luum, et sustme Dominum (Psal. xxvi, 14). Cuni
devotione48i gratiam Dei impensam silji servat. Nam sentis necessitales et pauperlates circa te fervere,
Paulus aposlolus coaclus coinersus est ad fidem tunccerlus esto Deuni giatiam suain tibi multiplici-
Chrlslianam; sed quoniam lolo coidefidem servavjl, ler augere. Hinc desideio esse consolationem tuaro,
et in ea cursum consummavit, lepositam sibi coro- iuhoc desiderout conlirmes spem tuam. Tunc cdu-
nam juslilise gaudendo in diclis suis nobis indicavil. cet Dominus quast lumen jusltiiam luam, eljudictum
Haljcs lecum charissimum fialrem meuin dominuin •_ tuum, lanquam mciidiem (Psal. xxxvi, 6) Qiua nc-
piToreroErnulfum prsesenlem, qui non minus quam scioquid Deus de me dispositurus sit, nilul ex me
ego libi elscientia el voluntate potest consuleie, et in consolationein audeo promitxere, sed \oluntateni
te mea auctoritale absoh ere. Deo et illi te com- nieam quam mihi Deus deditet tu meruisti, possum
millo"; llli post Deum lu Ipse le noslro consilio et ostendere. Cerle si, Deo danle, aliquando opportu-
nosfra jussione commiue. Gutia Dei htteraluses; inlaipm hahueio, elsecunduin coipus el secundu n
jscientiam quam Deus in amore sseculi te pernnsit aniinam tibi prodcsse desideio. Omnipolens Deus
acquirere, ad amorera Dei, a quo 48Shabes si quid contimia sua te pioteclione et consolalione giudcio
Jiabes, coinerle, ut pio glona lerrena, ad quam iacial, fratei nii clianssime. Amen.
pei liiteus tuas anhelabas, gloiiam seternam adipi- EPISTOLA CV.
seaiis, quam aul conteninebas, aut lepide desidera- All GUILLELMUII WJMONIE\SEM EPISCOPIM.
bas. Consueludines nostii ordinis quemos ingies- Hoitalui eum ut qua cwpeiat anifni fiimitale in eccle-
sus, quasi a Deo conslitutas sludiose serva, quia stasiicaium sanctionum obsetvationepeiseveiet.
nulla inulihs est, nulla [supenacua. Consulo lihi nt AINSELMUS aichiepiscopus dilecto diieclori suo
quaeras epislolam quam ego feci doniino Lanzoni, GUILLELMO. Winloiuen'-i episropo, salutem el iu
quando noulius erat (lib. i, ep. [29). Ibi enim inve- D I omnibus gialia Dei cuslodiii.
nies qualiler te in principio conversionis debeas ha- Quannisper gratiam Dei de \esira confidaiii con-
beie, el tentalionibus noviiium impugnaniibus re- stantia, lamen quia iiidesinentei desideio ut liun-
spondere. Absolulioneroetiemissionem oninium pec- quam a rectitudine ileclanuni, sed seroper ad nie-
caiorumXtiorum,quanluin possum, oio ut Dcusiibi hora proficiatis, e\ abnndantia coidis delectat roe
tnbuai; el sic te in proposito incoepto nutiial, ul te dilectionein teslram evhoitaii. Ou.nes qui contu
aJ glonam ajleinam perducat. Ainen. sinceritalem honestatis tl juslitise suggerunt, vene-
EPISTOLA CIV 484. nosi serpentes sunt, filu seipentis anliqui. Rogo igi-
AhSELMI ADRA\I\ALDUM. tur \os, ut dilectum aroicuin, et consulo, ul filio
Sd'n!ui pium vexalum, qui episcopalum in quem charissimo, ut si quis liujusnioJi \obis ahquid con-
tnvilus tnliusus fueial, pio venlate tcjecit, tra consilium Dei consuleie voluerit, nunquara tan-
ANSELMUS, arehiepiscopiisCanluarise!RA\i\ALD04S'i, lum insibilet aunbus ve&tiis piomitlendo, mmando,
VARIiE LECTIOiSES.
481CoUatacum eodem ms 'es Qua dilecuone ms devotione 483amoiem aquo ms amorem Dei a
-484Crwi eodemms collata qua
48cRa\nalmo Edit. Ptc. Remaldo 4S6 Piolegi et ms seroper protegi
quo 487
et Dicere et tns decere et
liS S. ANSELMI CANTDAR.ARCIIIEP. OPP. PARS III. — EPISTOLJE. iil
Llandientlo, logando, ut mentem \estram in\enenel A senatis iu menle, e! obedieiUiam Iraternse cbai tit>s
persuadendo. Yos scllls quia Dommus rcpi obat con- in ojiere; qu?m si solam contemplationem, ahoriim
silia priiicipum, consilimn aulem Domini manet in coniemnendo pieces et utihiatem, velitis eligere.
selernum. Hcc ideo dico qroa non dubito-anliquum Yac.
hoslem qrem forliler in rectitudine pcrse\eiando EPISTOLA CYII.
c"dtifudistis, multimodis^asluiiis inquiiere quomodo ANSELMI ADMATHILDEH KEGIIVAM ANGLORUM.
staUirn el famam vesirae honesiatls possit sub\er- De benevolo teginw erga se animo.
(eip, et laudem quam, Dco adjuvante, adepti esiis, Doroinse et filiae in Deo dileetse MATHILDI,reginse
m derisum, quod Deus a\erlat, converieie. Nihil Anglorura, ANSELMUS,archiepiscopus Cauluariae,
iiominalim vobis unde ca\eafis, sigmfico, qma nihil salutem et benedictionem Dei, et suam, quaritum
quod aliqualeiius honestalem decoloret, coram Deo poteat, et fidelesoialioiiesHCum servitio.
parvipendendum existimo. Oronipolens Deus sic In litleris suis celsiludo vestra tanfum me lselifi-
vifam \eslram semper et ubique in omnibus prote- cavit quanlum de se Ijonam spem dedit. Solet enim
gal et munial, ut nullo niodo ahquis hoslis vester csse certa spes correciionis Iiumilis suscepUo corre-
dealiquo nsevopulcluitndinis veslrae rideat. Ainen. clioms etmonilionis. Gratias igitur ago Deo qui dat
R bonam \oIiintalem vobis quam in responsione vestra
4©g EPISTOLA CVI 48S.
AP.SELMI AJJGUNTERJUM CANOMCUM S. QUINTIM. roihi significastis; et gialias ago vohis quia eara
Eum hcet qutetts amanlissimum, lamen, si etecius est, dulti affeclu servaiis. Unde oro Deunmt quod ipse
debeie ftalnbus ver obedienltatn servne el abbalis vobts misencorduer inspiral, consenet et angeaf,
onus subtie. qualenus cum anmia \estra de coipore exiensaute
ANSELMUS servus Eeelesiae Cantuariensis, dilecto conspectum ejus praesentabilur, fehcitatis a>iernrfi-
iiatri et amico 489GUNTERIO canonico Sancti Qmn- piafmium ab eo suscipiat. Si veslra pradeniu egeret
tlni, «alutem et Dei semper regi consriio. doceri qualiiei ut Deo placereiis deberelis \ivere,
Sicut>audiot eum fralies \estn Dello».acc.scs ca- studeiem secundum posse meum hoc ostent'eie. Sed
noniGi Ecelesise Sancli Quinlini non tenieie, sed ob quoniam, Dei gralia, \os mentis iniellectu infei bo-
mulias l.ttiones dominum Odoneni *'J\ qm modo num etmalum non ignoro discenieie, hoc rog->,hoe
\estcr abbas dicitur, \oIunt ab hac pradaiione ie- jjjecor, lioc moneo, ul hoc sit \estn cordis indefi-
mo\eie, et veslram frat&riiiXaienj loco ejus substi- ciens jiropositum, quatenus in oranibus actib'is
tuere; sed limenX491ne veslra rchgio pi-opipr amo- veslns, magms el pinis, hoc potius eligatis quoi
rem quietis quain nunc habelis, noij \eht iiiienXioni magis Deo placere piobalis. Satis pio et dulci affeciu.
eorum facile conseniiie. Quoniam ergo sciunt \os '" 111eisJem htteris sigiuficasiis vos nioiim in Anghara
u.eam huiiulitalem dihgeie, et sperant vos pius meo lpdilum dpsideraie; \emra neque viueo illum in
quam qpoiumdam consriio credeie, rogant me quid cujus jiotesiale maxime est redifus meus quantujii
inde sentiam veslrse charitati osiendeie. Uiique, si ad bomuieni perlinel, in hoc \ohinlali Dei concor-
tn corpiire Chnsti invicem sumus alter altenus daie, neque animse mea? expeuit ab ea thscoidare.
lnembra, et maxime in una religiosaium persona- Ef limeo ne taide intelligat se a recta \ia dcwasse,
jum Ecclesia, qni non pernuttit nec vull ut aha consiliura Dei speinendo, et consilia pnnt ipura, quse
iiiembia et lotura corpus se uiantor ut suo membro, Doniiims repiobat, sequendo. Cerlus lamen suro quia
non \ideo qiiomodo possit se probare membrum
aliquandojntelliget. Oninipoiens Deus vestiam ex-
illius corporis^et si corpus lllud est coi pujs Christi, cellentiam et meam parvjtatein ahquando de mulua
quomodo se ostendat esse membrum Chiisli. Est et \isione secundum suam volunlaiem Irelificct, et in
al.ud, quia nemo, si recle se traelat, sibi soli \ult \obis granse susedona multiplicet.
vivere; sed sieut desiderat et credit, si niembrum EPISTOLA CVliI 49S.
Dei esi, omnia corarooda aliorum membioium sua A^SELMI ADrABMAfANUM, ORDUVINUM ET BE^JAMIN.
ertmt in futma \ita; iia debet veile ul si quid bom eis non possil concedeie M ad tpsum vemant.
est m se, ahomm su 111prjesenti \jta. Consulo igi- J)CHJSinguhs autem eoium dtfficullaltbns tespondet.
tnr, quanlum in me est, et precor, fiatcrct amice ANSELMUS archiepjscopus thaiissunis fil.is FAR-
eharissime, utsi tola veslra congiegatio, vel melior MiN\o, ORDUVINO et REMAMIN, salutemetbeueditlio-
jjars, consihoieverendorum episcoporumlvonis Car- nem Dei, et suam.
noiensis et Galonis Pansiensis w*, qui Patres vestii Scio, filii chanssimi, quia dileclionis abiindantia
ftieruntetvosfflUriveruut, \os liistanler ^legerii ad facit vos desiderare meam praesentiam, ut .et quod
hocquod supra dt\i, ne omnino refugiaiis neque corde gentts, sicutfihi patii, apeuaus, et consihum
mpeisuasibilis -exislalis. Cfihus enim vohis esse sin^uhs angustus vestris accipiaiis. Sed, quamvis
e\istimo, si qnietem contcmplalionis per amoiem bonuni sit habere bonum «elum et laudabilem, fe-

VARLE LECTIONES
88 Cum eodem ms collala 48SAm co G. tns araico Gunterlo 4S0 Dominum 0. ms domir.um Odanem
^*
Ml Sed lamcn ms sed liment 492
Episeoporum Cati.otensis et ParisienSiS ms Episeop. Yvonis Carnolenvis
-93Cum eodtm
ei Galoii.s Pausiensis„ ms coilata
143 LHi. III, EPIST. CJX. M6
meii si non est secundura scienliam, non esl Deo A impelht sme diseielione. JMequeojntelhgere am-
arcepiabile. Yultis habere a me licenliaffl ut ad me raara luam in peticulo esse perditionis si mecum
\eniaiis, sed pro certo veium esl quia diflicilius, Ioqui non pofes. Nam si essem ubi nullalenus acco-
injo impossibihus hoc esl, quam vos 494cognoscatis; dere posses lii lioc mundo, aut in alieia viti, non
via niniis longa, gens*extranea, ifer periculosum; lamen de salute animse ttise libi desperandum essel.
monaclii de eadem lerra eapiunlur, male tractantui, Piecor igitur et consulo, fili eharissune, iit susli-
equi, el si quid liabent, auferuntur. Pecunia niagna neas sine scandalo animse tuse Dei disposilionem; et
necessaria, labor gravis, exordinationes multse; uti- secundum quod vides eura nos et quse ad nos perti-
1 tas non adeo magna, ul alii me non judicent repre- nent, ordinaie, stude te ipsum, sicut discietus et
hensihilem, sl ad hunc assensum exhibeo me facilem. qui spem habel m Deo, salvare. De hoc quod tu,
Si mala quce fiunt in Angha et in Ecclesia, quae vi- fialer el fih Orduvme 498,oblendis railii quianon
detis et auditis, mihi vultis notificare, sads scio, redeo i_nAngliam, scito quia non fugio moiiem, non
nequeo coirigere; Deo diciie, et ut ipse coirigat abscjsioues membroium, non qusehbet lormenta,
cxspectandoorate. Si corisihum de animabus vestiis sed peccatum et ignominiam Ecclesire Dei, et ma-
vuhis quaerere, habetis \obiscum venerabiJem fia- xinse CaiUuaiiensis. Si enim ila rediero'ut apei lum
trem et filium nostrum dominum priorem Ernulfum, B non sil quia rex me spoliare, et res Eccleslse mihl
virtiiu spiritualem, in quo et bona volunlas, gralia commissas invadere, sicut fecit, non debuit, cou-
Dei, abundat, et sapientia; quem vobis pro me, firmabo piavam, imo ser\ilem et pessimam consue-
quasi alterum me, dimisi. Ad illum quasi ad me re- ludinem roiln elpostens mcis, meo exemplo, quod
currite, illi velut railii vos credite 495; lllum, sicut Deus a\erlat a me. Nisi eigo peccalum suum cogno-
me, jsnscipite. Hoc eliara concedo de 496 domino scere, et Deo salisfacere de hoe quod m me pecca=
ut nec ipse, nee succes-
ep seofo Gondulfo, si quis \oIuerit. Tibi dico, filj vit et peccal, \oIuenl 499,
Faimanne, qui ideo petis lieentiam alibiconversan- sor ejus nutri aut successonbus raeis, meo exera-
di, quiain Jot pertui bationibus animam tuam sal- pli, dicere possiXse hoc facere per consuetudin0.>i
\are nequis, utdieis, non decet ut quandmvosnon nKllaleniis intelhgo, neque aliquis ralionahihs m-
ptitsuui legere nec colligere, incipiam vos dispei- lellectus, quomodo ei concordare, aut ad eum redire
gere. Non ergo est toiis.lnim ut aut lu hoe pelas, possira ad honorem Dei, el Ecclesiae nostrse, et sa-
aul ego fatia.ii. Denique si uni aut duobus concedo, lutera animae meae. Si fit mihi quod fieii debet, fa-
aut e\net'e Ecclesia, ul ahbi .conveiselui^ aut ciam quod debeo ad houorem Dei. Pax Domim qum
exire de regno, utadine veniat, tot sunl qui siroilciu ^ exsupetat omnem sensum, cuslodiat corda vesli-a, el
~"
habcnt causam, ut i on sine magno s andalo, aul inlelUaenims vesltas (PhiLp. iv, 7).
sine inagna dissohuione fieri possit. Ilabeat igitiu, EPISTOLA CIX.
qiihoc\ull, eam discrelionem et pauentiam quam ANSErMI U>HE^RICUM REGEM\NGLORUM.
hahent aln, ut panler in palientia vestra possi- Conipil teqem quod pecuniam inique exigeiel a
deatis 407 animas vestras. Triji quoquefih Benja- piesbytens Anghm violatonbus concdii Lonamensis
497 ab Ansetmo habtti, cum hanc culpam vmdicai£ nou
min, qui sine me adjuras ternbihter, et oblen- pei lineat nui ad episcopos.
dis perditionem animse ture, ostendo ul ilh cujus HENRICO, suo clianssirao domino, gtaiia Dei regi
anlmre debeo et volo consulere, quia tam indistre- Anglorum, ANSELMUS, aicbiepiscopus Cantuarhj,
tam rera non debuisli faceie, neque anirase mere el fideles oraliones cum fideh servilio.
anmiK luae tam grave periculum ojjponere. Cum Ad mepertinet, si audio quod facialis aliqtud
enim animam impelhs, quanium m le est, in lan- quod anitnse veslrse non expediat, ul hoc vobis non
tum peiiculum, certus eslo quia non est hoc animse laceam, ne, quod Deus aveitat, Deus irascatur et
lue-sajubreconsilium. Quod petis nulla ralionefieii vobis, si facitis quod ilh non placeat, ei mihi pio
poiest. Indiscrexa el inordinata temeiilale forsitan taciturnitale mea. Audio qnod vestra excellentia \ in-
fieii possel. Non enim estrationabile sequi quocun- [) dictam exercet super presbyleros Angllse, et fons-
que HOS impetus animi, etiam bona lntentione. facxuram (26)ex)elt ab eis, quia non sei\a\erunfc
VARLE LECTIONES.
M4iQiiara \os w.shoc esl quam vos 495llihi credile ms mihi vos crechte *96Etiam de ms etiam conee.'o de
497Qui me ms qui sic me 498Frater Orduine nu frater et hli O-duine 4S9 Pecca\U, \oiuent ms neci a\it
elpeccat, \oIuerit
3GAJNMSPlCARDl jNOTiC.
(26) Forisfacluram exigil. Fonsfaclura. fonsfaitio Sic rursiis usurpatur in legibus Willelmi 1S!ollii,ap'.!d
et fonsfacium vulgo synonyma sunl. Hic aulem fo- Roger. Honed., pag. 342, fac. 2 •: « Quod si, itiquif,
risfaclura significat mullain peeunl iriam a principe ahter fecent, solvat salisfactuiam. » Et pag. se-
veljndice delinqiienll im$osiiaim,Amendeenpumtion quenli t Reddatur de rebus hominis illius, qui
du forfctit. Ei sic qujdam hic acc pi snadent Anselmi caltimnialus ost, quod dicitur scapus, et insuper
verba liajc : « Dico enim \obis quod \alde limeie regi fonsfactura. » El folio 543, pag. 2 : « S icea
dcbelis quia peeunia (aliler accepta (nt tateim qum- •esi, quod si quislibel noininaiim aliquem de ahquo
tmn noceal animae) non Jantum, cum cxpendetui, calumiiialus fuerit, et ille negavent, forisfactnra
?lju\ahR tenena uegotia, quantom pertuib>b,t. J probatioir.s \el negalionis si e\eneiit,-sua er.r. >
Ii7 S. ANSCLMI CANTUAR ARCHIEP. QPP. PARS HL—CPISTOLE. 148
prseceptum concihi quod ego cura veslro fuoic A El comtii de Metlento, qui Ecclesiwsuum favorem
8eriui apud Londoniam cum alus episcopis et reli- ptomiseial, ecclestminiioilum peimittii.
giosis personis. Quod hactenus mauditura et inusl- ANSELMUS aichiepiscopus, fialribus el friris charis-
talum est in Ecclesia Dei deullo rege et de aliquo domno piiori ERNULEO, et ahis sub iHo Deo
sinns,
principe. Non enim pertinet secundum Iegem Dei fjiniilaniibus in Chnsti Ecclesia Cantuarise, salulem
hujusmodi culpam vindicare, nisi ad singulos epi- ct benediclionem Dei, et suam, quanlum potest.
scopos per suas parochias; aut si et ipsi episcopiin tam diu distuli scrihere vobis, de boc qtiod
Quod
hoc negligentes fuerint, ad archiepiscopura et pri- comenit inter regem et me in \igilia fesiivilaiis
inatem. Precor igitur vos, sicut charissimum sanctae Mariae
Magdalena3, non fuil negligentia, sed
dominum, cujus animam diligo plqsquam pr,sesen- monslrare opus non est, ab-
opporXunitatis, quam
tem vitam corporis mei, et consulo sicul vere fidehs1 sentia E01'.Scitote rex me reveslivit de archi-
quia
torpoii et anirare \eslirp, ne vo°, eontra ecclesia- epi copalu nostro, el promitlit se reddilurum quod
s ieam consuetud'nem, tam gra\e peccatura commit- de nostiis redditibus hacienus
accipix. Quod ipce
tals; et si jam incepislis, ut omnino desislatis. cum magna laHitia el iiona volunlate se oslendit
Dico enim vobis quod valde timeie debetis qnia pe- B
facere; et omnes qui cum eo sunt, se claraant inJe
cunia taliter accepla, ut taceam quantum noceatani- re\ interdominum papam et
gaudeie. Speralenira
nire, non lantum cum expendetur adj'uvabil ferrena se tantam cuncordiam ante diemNativilaiis Domini
negotia quanlum postea perlurbabit. Denique vos fuluram, ut ego utiique possim in Anglia concor-
scitis quia me In Norflimannia in pacem \estram
daiesine offensione. Qua dereipse legatum suum
suscepistis, et de arcbiepiscopaiu meo me resaiei- Romam mittere disponit, ut ante nomraaium termi-
\istfs; et quia cura et vindicta lahs offenssemaxime num rei cerliludinem accipere possit. Sed quoniam
pertinel ad archieplscopalum, quomam plus sum rcs nondum est in ea pacis et concordire inter eos
episcopus pro spintuali cura quam pro tcnena pos- ceititudine solidata, ut jsineJubielale, si modo in
sessione. Omnipoiens Deus sic et in hot et in alus confidam me in pace ibi reraan-
actibus veslris dirigat corvestrum seciindum volun- Angliam intiavero, ad
surum, elegi polius lempus extra Angham ma-
tatera suam, AU post hanc \ilam peiducal \os ad
neie, donec legalus prsefalus ledeat Roma (ita ut
gloriam suam. inleijm el res arclriepiscopatus in inea sinl pote-
EPISTOLA CX'»".
slate, et homines nostri sint in quiete), quam ad
ANSELMl AD ERNULFUM PRIOHEM ET TRAIRES «°2 higerere, ne foi te
CANTUARJE\SES. praesens me in ambiguiUlem
" ileium perdiscoidiam implacabilem necesse sitme
Excusat se quod taidius eos ceitioies feceiit decon-
veniuiniei se el tegem, tnquo tex tevesltvtt eum de Anglia exire. Equidem existimo hanc mei reditiis
de aicluepiscopalu, tebus Ecclestm Canluatiensis dilationem nullalenus nocilmam ad peifeclam con-
Qmnibusresttiutts. Nec lamen Ansetmustn Anyham cordiam quam speramus fiiluram. De pieshyleris,
tntiaie vult dofiec leqalvs legis Roma ledtent. In-
tenm teddtta usus poleslalepiival otnni beneficio et qiiibus rc\ prsecipit ut et ecclesias et feminas
ecclesiaslico omnessaceidoles qut femtnas lenebunt. habeanl, sicul tempore patris sui et Lanfranci
VARI.E LECTIONES.
b00Cun eodemms collala E01 opus non est absenlia.
Negligentise, sed opportunitalis quam monsli*as,
60S
ms neghgeniia, scd opportunitalis, quam monstrare opusnon est, absenlia. Ad ambiguilaiein ms in
ambiguitalem
JOANNISPICARDl N0T.«,
El in lilulo De ns qui pacem per bteve legis habenl, Joamris Magdunensis carmen, quod vulgo Roman-
et proxime apposito titulo : « De ISIISocto hbiis rex liannm de tosa dicitur, et hocvocabulo uiilur, indu-
habeat centum sohtlos, et consul comitatus, qui cens pudiciliam lla Supphcantem, ut, inquit, teme-
teiliumhabet denarium foiisfacluiae, quinqnaginla diumponalur, el bietns piovisio de innumeiabthbus
solidos. > Iterumque litulo De laltonibuspro latioci- D fonsfaclts qum milu tntuht, needttm infeire cessal.
nio inteifeclts : Ab lpso \ero die 111quindecim dies Eo quoque accedunt verbtim forislacere, el fonsfa-
reddal interfeclor episcopo tres fonsf.icliiras. i In clus parlicipium, educla ex vernacula noslra lingua
eamdem aceeplionem videiur qnadrare Iocuscap.38, foifaicl, foifaiie, foifatcluie, peccatum, peccare.
ilislinct. 2, Cuisus Northmanniae ms. in nostra bi- Videtur enim ab ad\etbio foiis deduci, lla ut forts-
bhotheca sic: Ad ducem-peittnenl omnesfoijsfacluiw facere sitjjuasi exlta faceie,qnod peccalum homines
mobiles. Fon&facluim autem, mobtles sunt catallia, foris vel exlra jus et sequum faciat seu ej'iciat. Pos-
teu mobiha eoium qui pei judicium damnati sunt. Sic semus et hujus eompositionem referre ad voculam
Northmanni in suo ciusii. monosyllabam for, quj; crebro significat male, el
Praalerea aliquando foi isfaclnra usiirpilui proipso fonsfaceie, malefaceie. Harura aulem litterarum et
scelere, seu peccalo aul \i fat ta alien, ul litulo De mulclse pccuniariae ab Henncojdiclse clericis violalo-
lempoiibus et diebuspacis dommi regts earumdem le- tonbus concihi Londinensis, meminit Malmesbu-
gum Willelmi: Rex constiingetmalejacloiem,ul cmen- riens in Anselmo. Porroex Norlhmannia hanc epi-
det, cui fonsfactui am fecil. slolam fuisse dalam annolj07 colhgitur ex Florcnlio
lbidem etiam forisfactum synonymus posilum est Wigormensi, el Malihaeo Paride, qui colloqiiium
juxt.i poslcrms fousfaclurro significaiiim, hisveibis in Castro Aquilensi (nt Anselmus designat episto-
St quts foiisjaclus legismisencotdtam pio fonsfaclo lara 112 sequenli) habitum inlerregem et arclnepi-
poposcent. seopum, hoc anno ipcensent. Confer epistol. 111,
Joannes Gctson Iractalu conlra obscenissimum 112, ilo.
149 . LlB.lIi, EPJST CXII. 150
aiclnepiscopi habuerunt, et quia ie\ me resaici\il \ menda\it, el regno \eslio, in pace vestra celciius
de lolo aicluepiscopatu, et quia terrpore p-tiris restituar, et mihi oppoilunitasutendi secundum pos-
ejus et ejusdem archiepiseopi in concilio prohibilum sibihlalem meani olficio pro quo ibi posilus sura,
esl tam exsecrahile conjngium, fidticiililer ea, quam diulius lion iujpediatur. Yalde quoque mihi timen-
ex archiepiscopalu habeo, auclontale prsecipio non dum est ne Deo displiceat, et me dominus papa
solum in archiepiscopatu, sed etiara per lotam juste reprehendat, quia, poslquam vos et ego simuT
Aiigham, uL omnes sacerdotes qtii 40S feminas le- convenimu'! apud castruro quod \ocalur Aquila, ift
l.uennt, ecclesiis el omnl ecclesiaslico beneficio pri- tam longo lempore non llli misi legalum noslrum,
venlur. Dominus papa nuper mandavit tomilt de per quem qtiid de tanta re inter nos factura et quid
Mellento salulem et benediciionem suam, hac\ideli- peragendum sit cognosceret, et ego ejus consillum
cel conditione si lihertati Ecclesise voluerit fa\ere, et jussionem accipeiem. Quapropter periculosum
cui haclenus \isus est resistere. Sin aulem ab est mihi diu exspeclare vestrum legatum, quem
hitroitu ecclesiaetanlum illum arcebat, situl fecerat smte jjroximara Nativilatem Domini, sicut in verbis
prius de illo et de ahis complicibus ejus consiiiariis veslus inlelle\i, Rotna scilicet redilurum speravi,
regis, in lillens quarum exemplar misi vobis. Sed piaeserlim ctim, nescio quo consilio quave jaiione,
quoi.iam idem comes promisit mihi se conatuium ]B nullum lerminuni modo consliluatiS. Quoniam igi-
ui rex p^paepiseceplis odediat, permisi ei inlroitum tni plus tlebei mihi esse de hoc quod ego Etdesise
ecclesiae, a quo detinebaiur. De aliis vero nec ah- mlhi commissse prsesens esse nequeo, quam dc ulla
quis noniinatur in praefatis hlleris, nec ego ullum lerrena possessione, precor ul milri ahquem proxi-
cerlepossura nominare^ et omnes, sicul audio, ad raum leiminum nominetis per litteras vestras, quau-
concordiam inter papam et regem nilunlur. De his dopossim legatum vestrum Roinam ilurum exspe-
qui mvesiituras acceperunt, el de consecianlibus ctaie, quia ego non audeo diffene, ul multura
eos, nulla est mulata sententia. Gratias agimus Deo dicam, ultra pioximam Naii\ilatem_Doipini, quin
quia vos, domine prior, sicul mandastis, de aegritu- meum legatum millam. Yale.
dine vestia convalescitis, el oraraus Deum ut vos
EPISTOLA CXIL
in integram sanilaiem restituat. Oranipotens Deus
\os sempersua gralia protegal, semper admeliora ANSELMI ADrGUNDULFUM EPISCOPUM, ERNULFUM
ERIOREM,ETC.
crescere faciat, fratres etiilnohaiissimi.
Confirmat anathema in ptesbyleios fetninas habenles
EPISTOLA CXIeoa. juste a suo aicludiacono pionunltaium.
A1«SELMI ADHENRICUM ItEGEM ANGLORUM. archiepiscopus, reverendo GUNDULFO
p ANSELMUS
Nc i disvluere sibi longiotem tegii legati moram episcopo, etERNULFOpriori,et archidiaconoCantua-
ulti a dalum tempus Rommfactam, sed sttam a gi eye liensi et omnibus in sua parochia leh-
dtutuniioiem absenliam : maxime cum tex nullum WILLELMO,
Vtwslituat teiinmunu gionem sui ordims amore Dei seivanlibus, salu-
Suo cliarissimo domino HENRICO,gloiioso regi lem.
Anglorum, ANSELMUS, arclriepiscopus Cantuarise, fi- Nuper lelala est mihi Deo exsecrabilis et omnibus
dele servilium cum oralionibus. Christianis odibilis superba quorumdam (quise sa-
Quia vestra magnitudo me in suis lilieris (am cerdotes nominant) prsesumplio. Scripsit namque
Iionorifice,r tanto bonse volunlatis affectu salutat, mihi archidiaconus noster Willelraus quia nonnullf
graiias magnas ago, sicut debeo. Quod aulem lam presbyteii, qui sub ejus sunt cuslotJia, lterum repe-
supphciter me rogatis ut non milii displiceat quod lentes prohibitas feroinas in immundiliaffl, a qua
legatus \este.r Romam millendus (anlum raoratur, salubri consilio et jussione abstracti fueiunt, se
"Ttiqueveslram preeem, quanlum in me est, con- revolverunx. Quod cum idem arclridiaconus vellet
iemnere non debeo, sed causa magis est Dei quam corrigere, omnino ejus monitionem et susceptibilem
mea; unde corde fideli et benigno animo vobis dico j'ussionem nefanda superbia contempseiuni. Qui
quodtacerenon debeo. Mihi quidem aliquid displi- D convocatis secum jflunbusreligiosis et obedientibus
cere 504,nhri eum propXer Deum displicet, non esl sacerdolibus, superbos et inobedientes gladio dignro
magnum;sed displiceie Deo ahquid nullalenus esl excommunicatioms percussit. Quam excommunica;
coniemnendum: ulique non parum disjilicet Deo lionem .besliah insania contemnenles, minisxerium
episcopum spolian iebus suis, quod j'am Deo \ob.s sancXumjiolluere, quanlum in ipsis est, non formi-
inspiranle correxistis. Sed episcopum segregaii a danl. Quapiopter ego Anselmus, quamvis peccalor,
suo OHIPIO, et Ecclesiam a suo episcopo siue causa arclnepiscopus, ea auctontate quam mihi deditper
quam Deusapprobet,nimis gia\e judical. Expedit ita- aitlnepiscopatum Deus Paler, et Filius, et Spirilus
que animse \estire quatenus salagalis 805ut ego, sanclus, confirmo eamdem excommunicationem,.
qualiscunque 606 sim episcopus Ecclesu;, quam quain feeil idem archidiaconus, usque ad salisfaclio»
Deus BMvestise legi-e poleslati cuslodiendaro coro- nem ejus judtcio suscipiendam.
VARIj; LECTJQNES.
803Cutn eodem ms coltala t04lliud scs Salagilis ms salagatis *n Quc,
s»7 displiceie msaliquid disphceie
icunque ms quahscunque Quod Deustus quam Deus
iJ»l S. ANSELMI CANTUAR. ARCHIEP. OPP. PAT.S I!l — EP1STOL&. 162
EPISTOLA CXIIIlos. A palitui Ecclesia Cluisii, quod ldem ipsc passus est,
ANSELMI ADGUARNERIUM. eleamdero Eeclesiam passuram praodixiti In mundo,
Eum lutidal ob sanctum palerni tedttus destdeiium, inquiens, piessmam habebilts (Joan, WJ, o5); quam
simulque monel esse ordtnts obseivanlmimum. confbrtat subjungens : Sed confidtte, ego vici mun-
ANSELMLS archiepiscopus, GUARNERIO, fratri el filio clum sls
(Ibid.). Omnipolens Deus sic \os faciat in
ihaiissiroo, saluiPin et benedictioiiem Dei, et hac \ita legnare super Anglos «1 in fulura rcgnclis
•uam lijter angelos.
Pro dileclione quam in litteiis luis erga me mtel- EPISTOLA CXV »".
lexi, el pro desiderio reditus mei gialias ago libi, ANSELMI ADG... ABBATEM.
sicut fraxri et filio dilecto. Redituiji quidem, DPO Electo in episcopum consuht ut seivala obedtenlia
annuente, non diffeiam, quando ipso disponen e animus ejus lanlum onus fugial. Iis vero qui hunc
iptelljgam me illum posse lationabihlcr faceie. Te elegeiunt, consulit ut ipsum quia dtgnioi est, cogant
ad tinus susapiendum.
aulem, et illum cujus ariimse cuiam Deus niiln coni-
Domino et Patri charissimo, re\erendo abbati
mendavit, sludiose moneo, ul non sis ne,digeiis G. frater
ordinem quem accepistiC09 discere el cuslodire, sed ANSLLMUS, -semper quae Deo placila sunt
sis intentus lodo toide ad ea quse perlinent ad per- n \elleetfacere.
fectionero monachi proficere. Yeium euim est quia Dignatur veslra prudentia mese panitaiis scire
consriium de re de qua agilur; unde ijrimo oio om-
si monachus noritius iu suoproposilo fueiit lep'dus,
Dei benignam clementiam ut ipse lolam
.iul\ix, aut nunquam m religione nionaclnca erit fer- nipotenXisrem in beneplacilo suo disponaf. Nostrum autem
vidus. Qualein igilur te. desideras lmenni in diebus
consilium, quod ulinam de \ ullu Dei prodeat, lioc
obiluslui, talemte^quolidiestudeexhihere; etsemper
est melius possum ihtelhgere. llli quidem con-
quasi «ras inonlurus, hodie te prsepara ad reddeii- suloquod
dam ralionem vilse luse, et sic de \irtute in yirtutem ul, quantum potest, servata lamen obedienXiaU.
pia mansuetudine, animus ejus tantuni onus fugia'.
pioficies. Dominus te dhigat et cuslodiat. Yobisaulem-et Tihis, ad quos hoc pertinet, consulo
409 EPISIOLA CXIV" 0. quia non video de quo mehus possil esse, ut illum
ANSELMI ADnENRlCUM E EGEM ANGLORUM.
rogando, praecipiendo cogatis, qualenus et ejus con-
Ad tegemmitlil Gislebeitum Reccensem,mitulo posstt scientia securioi sit in
ciedere sibt tenunlianda. Paschalem pronunliat ca- conspeclu Dei, cum non msi
nomce eleclum, et ailei um esse sedis aposlohcmtn- solo iimore Dei et obedienua sancla se pro\ecumi
vasoiem. conspiciei, et Deus quasi ex debilo ad bonum finem
HENRICO , charissirao domino *" suo, gralia Dei peiducat quod piopler se solum incoepiufflinlelligel;
i egi Anglorum, ANSELMUS ai chiepiscopus Canturisp, et \obis a sl7 supeinorum Judice reuihuatur, quia
jidele seivilium cum orationibus. pia sollicilndine Ecclesiara Dei per niembia ejus su-
Prseeepit mihi cclsiludo vestia in,lilleris suis sltnlaiesaiagitis. Yale.
qualenus sibi aliquem de farailiaribus noslns mille- EPISTOLA CXM «8.
rem, cui familiariler credere posset ea quse milri ANSELMI ADODONEM.
inandaie vellet. Millo igilur fraliem noinine Gisle-
lpsum ad puiioiis vtlw genus sectundum, jam accen-
bertum, monachum Reccenseni, familiaiem meum, sum inagis accendit. Vola eundt Ronmmvel Hieio-
cui sicut 51S mihi credere potestis quod mihi man- sotymam complenlui in ptofessionemonastica.
dare placuerlu Qui eliam notificabit vobls quomodo Doniino et fiatri in Chrislo dileclo, ODOM,fraler
doroinus Balduvmus *" et Wjllelmus j'am iter Romse ANSELMUS salutem.
Ingressi fuerant, quando vestram suscepi epislolam ; Si vcslra dileciio, adhuc amore mundi gra\ala,
et qtiod audivlmus de aposlolico Paschah, et de illo spinosis solliciludinihus di\itiarum ejus laboraiet,
cpji sedem ejtis per rapinam diciiur in\asisse. IIoc oporteret ad mentem ei reducere verha Domini di-
tantum dico quia apostolicus Paschalis secundum tenlis : Veniie ad me, omnes qui laboialis et onetati
Deum ecclesiastice est electus, et per toiam Eecle- nestis, elegovos tequiesceiefaciam. Quoniam veroj'am
siam catholicam jam susceplus et confirmatus. Hle prospiciens quia mundus transibit et concupiscenlia
\ero invasor, de quo fama est, nullam habet ele- ejus, jamnon dihgit-mundura neque eaquseinmundo
ctionem aut susceplionem, nisi a fihis diaboh ini- sunt, sed quae sursum sunt quaeiil, non tjuse super
micis Ecclesise Dei. Quapropter exspeciamusjit supei leiram, nilul convenientius llli Jicendura \Ideo
eum radal, s\ nondum cecidit sl4,'quod di\it Donii- quam quod scriplum esl: Fiti, ne dtffeias conteiti
nus : Omnis planlatio, quam non planlavil Patet de dtein.dtem; el: Quodcunque polesl facete manus
meus cmleslis, eiadicabtlui (MaUh, w, 15).Nec mo- tua, msiantei operaie.kd quaro rem fralernum no-
\eri debet aliquis Cluisiianus, si persecutioneii] slium esse paiatum obsequium, cerlum sil \obis
VARLE LECTIONES.
508Cum eodemms coliata b0? Quse acccpislis ms ordinem quem sl° Cutn eodeni ms collaia
aecepisli
Hl Domino Regi ms Doniino suo, Gialia Dei Rpgi -*» Cui sic ms cui sicui S1SBaldeninus ms Baldu\inus
V4 Non cecidit IIIS nondura ceeidit bih Yicinanduni mi \ici mundtim S1*C«j« eodemjjis coltiita
w A \oIusms \ob:s a sl8 CMHeodcm ms coltata
TS5" LIB. III, EPIST. CXVII. 164
signuni hsecnosXra bre\is epistola. Qui \overunt sc A Intiino cordis affectu mando \obis ei preeoi ieli-
iluros Romam vel flierusalem in sreculo, si ad oidi- gioneni \eslrara ut ea liilaji pietale et put lularilate
nem noslrum \eneriiil, et desoleel obedienter se qua omnes Chrisliani debent occurrere et sub^cnirc
S2*
liabuerinl, omnia \ola sua quaecunqiie "VO\eranl, de Judaismo ad Chrisiianitalem fngienii, curara
eomple\eruni. Quippe qui se in parlem Dei per \ot.t habealis hiij'us Robcrti, ne ulla indigenlia vel ocpa-
tradiderant, jjosiquam se Deo XoXosIradideiiul, stoue, quama\erteie possimusS 83,cogalur pcenilere,
tolum-ia pailem postmodum non habent redigeie; qui propter Chrislum parenles suos ei legem eorum
nisi qui quod Deo obiulerunt, sibi \elint in pio- relitjuerit. Valde enim ignominiosuni estChnsiiani»,
pnetalem subiipere, et ila non solum inde\oli, iroo el niaxiroc religiosis personls, ul hoc neghgentia el
lei fianl lam SUJIE1Sabienuntiatlonis, quatn pio- duriija sua (ieri patianlur in piresentia sua. Ordinale
fessionis, el suae ipsorum damnationis. itaque \os, domne prior, de elecmosjna, non per
EPISTOLA CXYIl620- serrientes (qui plus quseruut quae sua sunt quam
Dei sunt), sed permonaclmm eleemosynarium;
A^SELMI ADERNULFUM PRIOREM JiT WILLELMUM AltCltl- quje
et vos, domine Willelroe, ex his quae nubi cx arclu-
DIACONUM.
Ul Roberlum, reliclo Judatsmo, ampleclenlem Chn- diaconaxu scrvare dobetis, qualenus llle cum farai-
siianismum peibemgne excipianl eljuvent. B liola sua nullani duram patialur indigentiam, sed
ANSELMUS archlepiscopus, domno pnon ERMIL- gaudcat se de perfidia uansiisse ad veram fidem; et
ro (27),et archidiacono WILLELMO, salulem el 521be- piobet ex ipsanostia pieiatequia fidcs nostra pro-
nediclionera Dei. pinquior est Deo tmam Judaica. MJIOenim, si ne-
VARIM LECTIONES.
419Tuam suse ms tam SUSP ^20Cum eodem ms rotlata mi Ei graiiam ms ct henediclioncm bS!
1 Fu-
gicnlis curam ms fugienti, curam^. S23Avei lero possumus ms a\eilerepossniHis,
JOAiSNlS PIGARSI NOT^E
(27) Domino piioti Etnulfo, priori scihcet Eccle- s.orn., Malih. Paris. in majore His(or., Rogerus
sise Canluanensis, posl HenriGum Reccensem mona- Hpned. jn Annal Falo t.indeni cessitanno 1124, et
chum^d quem sunl epistol. -49,51, 68, 61, hh i, qmdem Rom.e (si Baheus frequenterEftSKJ/Keav fidem
nec non aliquot hb. ii eiiii, Ernulfus autera, licet merealur), licel allegaii sciiplores Angli, BaIa'oque
sicscnbatur episiol 80, 82, 90, 101, 110 hujtislibn, senioies annis, ne \eihiihim qiiulem feperml. Sed ct
el hb. ii De geslis Anglorum ponuf. auclore Guillel- larn \aiia versieoloique, -ul ua dicam, cleArnulfo
nio Halmesbenensi. Altaraen in ms. labuli» noslns, Ralari apud lnstoricos nairatio texta est, ul cunciis
Roger. Honed, Annal., Fioientii Wigorn. Chronic, C peileciis quid sis lecturus, nescias Marlinus Polon.
el epistol. 31 Ivonis Carnolensis scribitur Arnulfus hb. iv De pontif. Roman. in Pascbali II loquitur de
in hanc seutenliam: Ainulfus Belvacensts, monaslem quopiam hseresiaicha Arnulpho (sic enim Iegi iu
Sancii Symphonam monachus, vir piudens elieh- nosi i o ms. cum edit. Antuerp. 1574 legal Ai nutphum),
giosus, smuh de tausa, tehclo moimsleiio {s\e enim sed iiullius eum dignilatis aut coiiditionis fecit. Sce-
uhc legendiiui est, non Cantunense, ul constal ex delius in registro Chronic. dicil etim e\ abbate S.
Iocis supei ionbtis) monastenutn teqit.D. autem Sym- Medaich Sucssioncnsis creatum Lugdunensem aichi-
piioiiani iiionasiermm a Diogone -45, Be]lo\acoiuti) epistopnm. Supplem. Chionic. hb. xu, fuisse ahbar
pontihce tonditum fuit ad aubtium m colle, e\ ad- lem (sed anonyiiri apud euni roenobii) poslenque
verso porise urbanse, cui D. Joannis noroen est. Por- Lugdunensem aichiepiscopum, canonicoiura reguia-
10 locus I\onis paXna quideffl Beliovaci (sed agno- iiuiii inagiiificum propagatoiein, et <insigncm veibi
miujti Cainoiensis ob poniificatum a se Cainuii rinini praeconeffl, adeo ut, euin Romse gia\uis jnse-
gestum) eX Ainulfi cojilanei rxpungil qusedaro in ciarelur cleiicoiuni pelulanu.im, ab iis fuerit per~
duohiis scnpionbus Anghs, et curopiimis Malme- eipptus. Plalina iu Honono II posliema hajccecinit,
sbeiiensebihliothecario supra th.eiiteArnuIftiin pnus at niira is luent monaehus, eiomita \el presbjter,
egisse moiiaclniin in ccenobioS. Luciani a Bello\aco non pronunliat. Balapum sola leddidii synonyniu
pass'istirciier inginia distanii conlia seplenlrionem audacem el mendacem (quem etemm vidimus impo-
m concpPCtuprseiejfliienlis Taiseamnis Sed id pei- storem pio assignanda patria, fideHoreiii ln ejus
faci'e dabiiui bibhoihecino, qm foile, tum atcepis- morle dicctida non habebimus), ne \ero securum et,
sel Arisulfum pnus exstiusse nionachuin Bello\aci, ut speio, veracem siabilemquecum probaus sciiplo-
pouus m Lucianico, ulpoie Ionge anliquiori elcele- D ribus Anghs, Xesles deprehensi, aesluantes et de
brion qu.iin Syiiiplionaiuco stispicalus est, Balajus \enlatis gndu deiecti. Hoe unuin prodei, nempe de
ceut.ji, ul suain Angli.un luilnis decoiel penius, arthiepiscopalu Lugdunensi tiibulo a Jacobo Ber-
piaecise negai eum fuisse Bello\acum, refraganlibus gon. ei Scedelio, quontain m duabus aicbiepiscopo-.
l\one et Gmllelmo Malroesbenensi, Arniilfi contem- runi Lugduiiensiuin noinenclaturis apud Deinochaiem
poianeis, nec non Anselmo nostro sic limente epist. desciiptis, ne unum quidem deprehendes hujus
CS, hb. l: Salula Dn. Arnulphutn Relvacensem. Hic noniinispontifieero; quod et Balacus minime arobit.
ignur pnouiu seu decanatu Caniuarien&i laute ho- Solum othum, etquulera plus quam Vatmianum,qiia
nonficeque adminisliaio, emicuit dignusqui prarii- Romanam inseciabatur Epclesiam, hocce aliamenlo
cerelur coenobioS. Petn Burgensis in Angha, lan- ejus tinxil pennam. At ne qms piuet leligiouem in
demque post Gondulfi (de ctijtis ponlificatu es( scho- Arnulfo solam \iguisse, suae dottimae habebit haec
hon nostiuni ad epislol. hh. j) mortem, Rofensi moiiiraentJ. Nempe^ Solutiones qtuestioniim a L.uu»
Ecclesia1;ubi quam eleganiiss me sit funclus parubus herlo ccenobiaicha Bpiiiiisno pioposilarum \cne-
-egregh antistiiis enarjalMalniesbenensis ui Rofens. labih ac lii gre.nio c1iarjtatis. Decoipore el san-
episcopis, ubi sub finem computans annos sm pon- guine Dpminihb. i: Faciem tuam non vetalts, De
lificalus, ait : Ytxil in eptscopalu dies ahquol super sex verijis Domiin : Ulltma Chnsli tn -cnwe lerbu.
novenmutn; decessilque quatuoi et ocloginla annos Deopenbus sev dieiura lib. i, Homclias et scrmones
nalus, mulia piobitatts suw monumenta lehnquens. hb. i.
Malmesber. astipulatur, Continualor Floreniii \Yi-
135 S.ANSELMICANTDAR ARCIIIEP.OPP. PARS.IH -EPISTOLJG. 156
cGSseessef, lotura in bocexpendiquidquid de arclri- A j EPISTOLA CXIX sso
diaconalus reddilibus me contingit, et multo etiam MATH1LD1S REGIM ANGLORUM ADANSELMUM.
majora, quam ul isie qui ad nos quasi ad servos Quanti faciat Anselmi iilleias. Quodque Edulpho
DJI et,\eros Chiistianos de manibns diaboh fugit, abbaliam Malmesbeiiw (28J concesseiil, salus
omntbus ai chiepiscoptjuribus.
miscie \ivat inler nos. Iterum precor el obsecio ut
Domino suo et Patri reverendo pariler et colendo,
osiendatis 111eos \os habcre Chi islianam pietatem
etChrisiianiialis arootem, valdeenim lasditcormeum ANSELMO , Canluaiiensi archiepiscopo, MATHILDIS
regina, devota sanctilatis ejus ancilla, cum Chrislo
lndigenxia ilhus, si\e in \ictu, 41® sive ln vestitu.
suo salutem.
Facite igitur ul cor meum ab hac lsesione quiescat,
si illam S24 non amalis. Yalete.' Quolies epislolari beneficio veslrae mihi sanclitatis
muriicipium Impeililis, toties innevalae Isetiiiseluce
EPJSTOLA CXYIU 5S5. nebulosam aiiimse mese caliginem serenalis. Est
ANSELMI AD ALrERUM PRIOREMET MONACHOS -SANCTI elenim vestii quaedam £t absenlis qualisctinque re-
EADMUPIDI. \isio, et chartulae conlreclalus, et liltera; perju-
Invictum in adieisis animum laudal. Et u! piton sua cunda sappiusque recitata releclio. Quid namque
peccalu confiieanlur, el omni cuslodta seivent coi iY>veslris, domme, scnptis aulsiylo ornatiusaut sensu
suuni, adhoilatui. refertius ? Non his desuntFrontonica gra\itas Cice
lonis, Fabii, aut Qtiinliliani "31acumina. In his sane
ANSLLMUS aichiepiscopus, dilectisfihiselfiatiibus
domno ALEEROpilori, et alris servis Dei in coenobio doctiina quidem ledundal Pauli, dihgenlia Hiero-
Sancti Eadmundi sub illo conversanjibus, saluiein et njmi, elueubralio S3sGiegorii, explanatio Augustini,
benedictionem Dei, el suam S26quantum \alet. et quod his maj'us est, lnnc dulcor evangehci slillat
Gratias ago Deo et \obis pro tionslantla et paticn- eloquii. Hac igitur mihi graUa diffusara labiis vestns
tia \estra, quam habetis in tiibulalionibus ss7, hor- cor meum et caio mea exsulia\erunt in affectum
tans ei olisecians ut filios charissimos, ne defieiaiis, vestrse dileclionis, inj effeclumque palernse \eslrae
sed loiiganimiter, ul ccepislis, Dei tonsolalionem moniiionis. Frequenlissimo quippe recursu exhor-
evspecletis. Nulla \os adversitas a serviiio Deire- taiionis vestrse benignissimseque obsecrationis me-
taidet, nilul ah exsequenda voluntale ejus removeat. moi ia, cmdis mei j anuam i eveibera t, obsecu tionisque
Meinenxole quod omncs qui \olunt pie \ivere in obedienlise adj'udicat S3S.Vestrse igilur sanctitaiis
Christo , necessp est ut tnbulaliones jjatianfur. favore fieta dorano Edulfo 634Winloniensi monacho,
Qiianlo lgifur raagis tnbulationes insuigiml, lamo olimque saci islse, vobis, credo, nolo, abbatiam Mal-
migis uuusquisque \estrum se per sanctse conver- G * mesbeiiae in his quse mei j'uris erant commisi, vesirse
saiionis opus exerceai, et in sui orduris custodia quidcm donalioni et disposilioni qusecunque ilhus
aieHus sirmgat. Quse sifeceiilis, scialis quod Dci sunt e\ integro reservatis, ut scilicet tam \irg33
coiisolationem, prius foisitan quam pu'eiis,-obliiie- quam cuiaepastoialis commissio vestrae discretionis
bilis. Nullus \esfrum aniel aut \elit celaie peccala contradalur arbitrio. Ei aulem veslise honae volun-
sua, sed ea puro ul simplici coide domno priori,. ui tatis graliae, quae erga me non tepescit, dignum
ciii lpse concesserii, tbnfilealur, et secundum judi- munus recompenset nurnen giatiae coalestis. De
ciura ejus emendet, et de cseteio ut sese cusiouiat caeteroveslram Chrislus dignitalem salvjftcei, quique
modis omnibus enilatur. Eos aulem *M qui hoc vos in lerra beatificat, de \estio merediUi cilo laeti-
inodo et hac \oIuiiiate sua peccaia tonfessi sunt ficet. Anien.
vel confilebuiitur, quantum possum, ea auclorilale EPJSTOLA CXX S3S.
quara n lhi Deus concessit, vice beati Petn aposio- ANSELMI AD MATHILDEM.
lorum principis absoho, et ul eis omnijjolens SS9
'
" Edulphum tonfiimare in abbatem noluit,quiascyphum
Deus indulgeat suppliciter oro. Yalele et orale ad eutncum lillerispet legalosmtseiat.
piome. Dominse. filisechaj issimae. gloriosaa resinre. MA-
VARIJE LECTIONES.
S2*llltim non ms illani non S2BCum eodem ms collata S2BEt suam, elc. ms et suam , quan-
liim valet S27Tiibulationibus veslris; horlans tns tributlonibus : hortans S2SEgo auteni ms Eos atilem
sso Et 111 sso Cum eodem ms collala S31Ciceronis, Denioslhenis aut
omnipotens ms el ut eis omnipotens ™*Elubrano ms elucubraiio S33Obedienlia ju-
Qiiinlilliani. ms CiceronisFabii aut Qmntihani acumina
ditat tns obedienliae adjudicat *34 Domno Ernuljiho ms Domno Edulpho bss Cam eorfemms collata
JOANNIS PICARDI NOT^E.
(28) Abba'iam Mahnesbenw, Liugua Westsaxonica helmus, a sui ccenobii noraine cognominalus Mal-
dicuur Maildulfesbuieh, vulgo Malmesbena, vel -tn«s6citensts,proprie lamen Romewel, homoimpensc
Malinesbutia, sita in Witensipago, dicecesi Sare- doclus dihgensque lnsloricus; quem non semel
sbeiiensi in Anglia;piimo inchoala a Meidulpbo produxi, quique obiit anno 1142. Porro ex qno
Scolo monacho, sed anno 657 niaxime aucla dilala- Calviniani Angli diruerunt hoc monasleriiim, sms-
que a Leutheno Westsaxonum episcopo, Agilberti que innnstellis tradiderunt, ut in eo juvenluiem
Paiisiensis antistitis nepote. Sed multo dilior fuit docereiu, niillus ilhc potuit hahitare; aut si qms,
vuis erudilis, interjpios 11011 lenet posltemasGuil- \el in-.anus, vel injfflus nivasil.
5S7 LIB. HI.EPIST. CX\II. 1S8
THILDI,ANSELMUS, archiepiscopus Canluaiuc, fidele A Siisiiiiiiiinus pacem, el ipsa longius recessit; qua>
seniliura cum orationibus. sivimus bona, et iinaluit lurbatio. Via?Sion lugent,
No\eril excellentia vestra, dileclissima domina, quia eas coneulcanl incircumcisi. Templum mceret,
quia de abbalia 536Malraesberiensi, et de fralre illo quia intra sancta sanctorum et ad ipsam aiam irru-
de quomibi mahdaslis, libenter confirmarem volun- perunt laici. Exsurge, ut olim senex ilie Maihatias,
latem veslram, si possem. Yos enim, quanlum ad habe In S38 filus luis virtutem; \ide slremuiaiein
\os speclat, bene el secundum Deum fecislis tpiod Jonalhse, prudentiam Simonis. Hi tecum piaeha-
inde fecisiis, sed fecit ipse in hoc quiddam \aide bunlur piaclium Domini; et si ante nos apposilus
insipieiilerqjiodfacere non debuil. Nam per eosdein fueris ad palres tuos, de manu lua suscipiemns
legaios qtii mihi litleras vestras et aliorum de suo haerediialcm laboiis lui. Sed jam non esl tibi pigii-
negolio aliulerunt, misitmihi scyphum unnm. Quem tandum; ut qmd enim pei'egiinaris, et oves luaasine
qtiidem sryphum nullatenus retineie volui, sed inde pastore pereunt ? Jam apud DeUm nulla libi rema-
dolui, quianon\ideo quomodo in hocpossil a culpa net excusalio. Te enira non jBolum subsequi, sed et
excusan. Omnipolens Deus dirigat omnes atlus perire, si jussens, paiaii sumus. Veni ergo ad nos,
veslros in benejilacito suo, et defendat \os ab omni veni cilo, velS3Snos, aut ex nobis aliquos ad le
malo. Anien. 'r>
0 venire jube; ne cum sejuncti a fe sumus, in sini-
EPISTOLA CXXIS37. sliam le partero incHnent eoinm consilia qui sua
GERARDI EBOBACE^SIS ARCHICPISCOPI, RORERTI 6ESTREN- quseiunl. Nos enim j'am in hac causa non qusenoslra
SIS,nEREBERTI NORWICENSIS, RADULFJ CIGESTRENsIS,stinl, sed '*' quse Dei sunt, qnseiimus.
SAMSOMS WIGORMENSIS ET WILELLMl WINTONIENSIS
TLECTIADANSELMUM. 411 EPISTOLA CXXII.
Ansehnumtn Angttaminvilanl,pollkenles opemsuam. 4\SEIMl AUEPISCOPOS SUOS.
Patn dileclissimo ANSELMO, Cantuariensi archi- De Ecctesim Anghcanw el episcopoium miseiia dolet
«piscopo (29), GERARDUS, Eboracensis arcbippisco- Iwlatuique de ope ab eisdem sibt piomissa.
pus, et ROBERTUSCestrensis, et HEREBERTUS Norwi- ANSELMUS , archiepiscopus Cantuariensis, amicis
censis, etRvDULrus Cicestrensis, et SAMSON Wigoi- stus et cocpiscopis , quorum Iitteras per lalorem
niensis, et WJLLELMUS Wintoniensis eleclus, sglutem. praeseiiiitimsuscepit, salulem.
YARIJS LECflONES.
ss«De Abbatii ms quia tle Abbaiia S37Cum eodcm tns collala ; *33Habe in ms habes in S30Ad nos, vel
ms ad nos, \eui cito, \el S4°JSoslra, sed ms nostra sunl, sed
JOANNISPICARDINOT/TC.
(29) Geiaidus Eboiacensis aichiepiscopus, ete. Ad ^ Radulfus Cicestiensis, Ita reslituimus ex mss.
Gerardura sunl epistolae 55 et 60, supia qui ex fabulis Cicestrensium prsesulum, impressis Florentii
Hercfordensi episcopo post Thomam Bajocensem Wigor. caelensqiiehisioriis Rnlannise excusis. Nara
aichiepiscopii Eboracensis infulas adeptus est. exemplar harura epistolarum calamo exaratum
Eboracum vero, Anghce Ioitz, Galhce Yoik, est legebal Robeiius, forsan ex librarii incogilanlia, alle-
-urbs celeberrima, msulre Anghcanae ad arjuilonein rms Robei ti nomen ruminaniis.
inter Dscam et Foffam flumina, qttse ipsam praeter- Snmsoit Gutqoiniensis, non Saliso, quemadmodum
labunttir eniialem, acinde siinul juncla Humbrum Carnol. epist. 76. Cujus lamen schohon
influunt. Licel auiem post anntim salulis reddiiae IegiturI\on.
monet in sliis codicibu>>haberi Sanson, et nos ita
4821uentsedes aichiepiscopahs, tamen aquibusdain
(ranslata fnit ad Hangiislsldum, ejusdeni arclnepi- lpgiinus evpluiiutis scriptonbus Angl.elms. labulis
scopaius-yillain , ul strupnlose obsei\avit Mal- Guigor. episcop. inliunc iDOilum: Aitno 1096 San-
son Bajocensis conseciatus est ab Ansetmo atchtepi-
niesbenensis in archiepiscopis Lboracensibus. in ecclesiaS. Pauh Londontensis, xxvn Kalend.
Robeiio Cesiienst fuit cognomenXo de Ltmmesia, scop. Juhi. Hic futl (ta,ei Tlwmw Eboiac. quempromovil
sedilque annos supra triginla. ut legi In Tabuhs
ros';. Cesdensiuro episcopoimn nosirse bibhoihecse. Odo Rajocens. episc.
Heiebeilus inler Oneiiiahum Angloitiro episropos Gutllehni Winlanensis memin.l Anselraus epist.
prinius, diplus est Noiwicensis a \ico JYoiuiii;,*com- 70, 95 el 105. Has aulein Britanni antisfites idcirco
iuertio popuhqtie fiequeniia celeberrimo, quo He- D htleras mitttint Anselmo, quia, elsi ab Hennco rege
Toberlus cathedr.un tians\cxu. Pnoics enim anii- unuersa sui Jiclnepiscopii piaedia eUjuia recepisset
stiles Domuccnses et Helinouenses, Xandemq.ie ex in conveniu Aquilensi, ut appaiet ex epist. 110,
duobus saccrdoius unttiii effepluin est apud Helma- 11 f, stipra dfslulu tatnen reditum in Angham, qma
<bam \illain; P\ q.ia Agelraarus, seu Eihehneitis nolebat oum ponuficibus a rege investilis versari.
Tliedfoiduni repc-sit, ut Helmanensium episcoporuin Eam ob rem denuo poslremoque Guillelmus Wai- -
tabulse rass, in nosira hibhotheca lestantur, quod levast regis, el Balduinys Anselmi legati Roinain
tjnien a Mahnesber. hb. u De pontif. Ang. video contendeie; unde laiiilem Jilis diudssune conlesOiaa,
iribui Herfaslo, qui in noslro mss. prspponilur tanique niique, hoc retulere judicium ab on.
Agelroaio. < Herehei tus denique, \ir magnanimus Paschaiis, scihcel electos praesules ab Anselroo
et adrooiitim hileralus, pms nioiiathus et pnor lecepturos aniiulum et virgam. ponlificiam, icgi
Fiscannensis,deinde abbas Ramesiens'S, el ex abbale \eio lacturos hdehtatem. Interea dum Roinani
Ramesiae einplo pi.tsuladi Tbeilfordensib Ecclesise iietur, ciebi3S ex Angha querimonise et liueiaa
facius est episcopus; pceniieus \cio Romam pro- perferebantur ux quam tiussiine rediret. Videbant
feclus est, indulgenliaque accepta i eversus, sedem enmi uimeisi episcopi omnia in pej"usruere et retio
tiansporutvit-ad Noiwic, ibique roonaclioiiiin cou- sublapsa referii, \olebanlque mcden, sed non vale-
gregationem condila eccjesu sancte instiluit. > hant msi Ansclmo pieescnlc.
Huciisque de Heiebcito nosler ms cotlex.
1511 S. ANSCLMICANTUAR. ARCHILP. OPP. PA11SIII. — EPISTOLJE. 160
Xondoleo etmcnle compaiior tribulaiionibusquas A sohdatam in veritale, vellem senlenliannestramesse
vos et Ecclesire Anglise sustinells; scd ad pisesens praeseiilem , ubitunque traclafur de Ecclesise Dei
secundum meani el vestrara volunlatem -subvenhe liberlate et vera ufilitate. Tota dilficullas causaFin-
ncqueo, quia nonduin quid et quanlum possum sum ter regem «t mej'amin hoe maxime videlur consi-
cerlus, donec per legalos noslios, quos in proximo slere, quia rex, quamvis de invcstiluris ecclesiarura
Roma redituios exspeclo, quid apud doroinum papain apostolicis decretis se vinci ul spero perraillat, homi-
effecerint, eognoscara. Bonum lamen et gratum roihi nia tamenprselatorum nondumvull 343,ait, dimiliere.
<juia landeni cognoscitis ad qmd vos peiduxit, ut Qua de re sua Jegatione-sedem requirit aposlolicam,
mitius ditam, \estia patienlia; el qma pioniittitis qualenusiii hoc suse voluntalisimpetret ab ea licen-
mihi auvilhm) veslruin non jn mea, sed in Deicausa, tiam. Quam si adeptus fuerit, dubito quid me lacere
et mviiaiis me ne pigiiler venirem ad \os. Quam- opoiteat, si aliquis rehgiosus elPGlushomo legispro
vls ejiiin hoc modo facere non possim, quia rex non episcopatu vel abbatia fieii jespuat. Dumm enira
vult me esse in Anglja adhuc, nisi discordem a mihi videlur ut hoc illi pnecipiam-per obedienliam;
jussione papae et ejus concordem vohratali; el ego ei.sinon feceio, videbor Irrehgiosis hoc facere \o-
nondum certus sum quid possiro, sicut dixi, lamen leptibus, laxare accedendi indigne ad dignitales au-
gaudeo pro veslra bona et episcopali \oluntaie et B daciam. Deillisquoquequi jam invesllturas piohi-
constanlia quam promittilis, et exhortalione quara bitas acceperunt, et de his qui eos sacraverunt,
miln lacitis. Dtautem aliquos ex vobis ad me \e- puto quia rex poslulabit ul in hoc permaneant quod
nire faciam, sicut poseitis, ne, dum sej'uncti sumus illiciie praesumpserunt. Quapropter de his, et de
ah invicem , perverlant consilium meum qui s' a quibus per noslros legatosTestram requiro sapien-
(Hiarrunt ad jjrsesens non opinor oporlere. Speio liam , vestram mihi posco insinuari senleniiam.
cnini in Deo quia nulltis coi meum a \eniaie, in Omnipolens Deus diu veslramsanctitalem cum omni
quanXum cognosco , polerit a\eneie; el qtua In prospeiilale ser\et incolumem. Amen.
proxirao Deus mihi quid facere queam, ostendet, EPISTOLA CXXIVS44.
el ego quam citius.poleio \obis notificabo. Quid HUGONIS LLGDUIMCNSIS ARCHIEPISCOPIADAJ\SELHUM.
autem inteiiin \obis faciendum sit, prudenlia \e- Respondet ad pi wcedentem.
stra salis inlelhgil; sed Xamen dico quia ego, in Oplabili et lolis visceribus amabili Palri suo et
quantum sperando in Deo coiiscienliam meam sen- domino AIXSELMO , \enerabili Anglorum episcopo ,
lio, pro i'edimenda \iia mea non piaeberem assen- HUGO,Lugdunensis Ecclesiae servus, divinse proie-
sum, neqiie miiiislium aut exsetulorem raali me clionis conlinuam consolalionem.
lacerem qtiod audio noviler super Ecclesias An- C Jleminit sanctitas vestia, reverende Pater , nos
glije promulgari. Valeie. semper desiderasse, et si secundum Deum fieri pos-
EPISTOLA CXXIH **. set, vohis consuluisse ul commissam vohis Anglicaa
ADHUGONEM ARCHIEPISGOPUM LUGDUISENSEM. Ecclesiae euram reciperelis, et lam giavis oneiis
Rogat finnaii se prudenltbus aichiepiscopi tesponsts. jugo , pro coramuni commissi vohis gregis salute,
Suo domino et Patri HUGOM,revcrcudo arcln- obedieutise collum subdere non recusaielis. Nunc
ppiscopo Lugdunensi, malii Ecclesiae sinpere dih- igilurex domini Balduvmi s*s lelatione compeiio
gendo, AI\SELMUS, servus Ecclesise Cantuai iensis, quod illud propter quod assequendum tanlopere ha-
quod altius et quod melius valet intelligere. ctenus laborastis, etnonsolum \eslra, sed el vos
Quid fecerim postquam a palernifatis \esirseama- ipsum exposuislis, per Dei gratiam jam tandem ex
bili ptsesentia discessi, quidve sit intei legem An- magna parle assecuti cstis. Dt ad illud quod restat
ghse ct me, non esl opus longa cpislolre narratione speianduin animaii possilis, consulendo precaniur,
signlficare, quia latores praesentiuras 42 plenius et el precando sanclilali veslrae consuhraus ul aposto-
iueliiiS possunt viva \oce referre. Quoniam aulem hco prsecepto obedire non dissiinulelis, ne senteii-
in omnibus aclioiubus meis \eslro \ellem , si fieri _ tjam veslrara pluris faciendo quam apostohcam au-
posset, super omnes iiomines quos novi, titi consiho, cioritaXem/non solum sreculo elregno, verum eftam
fflaxime in hoc negotio pro quo eosdem Iegatos Ro- Ecclesise et saceidolio resislere judicemini. Licet
mam mitto, supplex ut ipsi instruanlur el muitian- einm in Anghcae Ecciesise agro aliud semen supi a
lur vestra prudenlia rogo. Audeo eliim rogare ul » petraro,ahud secus \iam, ahud veio cadat mier
si sanctilati vestrSevidelur conveniie , aliquid do- spinas, sed et bona terra invenilur m eo quje su-
minojpapse suggerat, prout ipsi negolio inlelliget scepto prsedicalionis vestrae semine fructuro affeiet
expedire. Seitis enim qjiia ubi iei alicujus dispositio in palientia.c Sed, me nriserum! quoniam ipse au-
tle diversorum pendet consilio, sicul non onnies eum- ctor et incensor fio desolalionis mese , qui unicum
dera habent sensum, ita non eumdem praebent as- solamen el gaudium meum , et animse mese post
sensum. Quoniam eigo menlem vestram certus sum Deum vitam removere contendo a coHspeciu ocuio-
VARI^: LECTIONES.
ia Cum eodem ms collala i 42Quia ptsesehlium ms quia lalorespiseseiitium M3Non \ultwis iioiiduro
\tilt '** Citm eodem ms colhtta btSBaldninl ms Baldu\nu
iGI LIB. III, EPIST.CXXYl. 162
rtim islouim, qBOSjamiiiaroler **° gcstare \ideor, A aulera \i\uis, SJorduiem elproposilum \esirum di-
diim id quo giaiius fiui solebant, videhcet dul- ligenler cusloditis; diligenter vero hoc iacitis, si
cissimi Patiis mei prsesenliam, non-solum eis \ideie nnninia non contemnitis. Yeslium en'm propo^ilum
E47, -sedetiam ulterius se \isurbs speiare non re- semper debPl nili ad peifectum, el loio coide hor-
linquitur. Sed absit ut pro lemporali comtnodo meo rere defectum. Scriplum est enim: Qui modua
generah tot tantorumque S48 saluti invideam, imo despicit, paulaiim decidet (Ecch. xix, !.) Qtri auleni
non qijse mea su)K, sed quse Jesu Christi quaeiam decidit, non piofiut. Pioinde Sbl"sivuliis profiteie ,
eii. Ilahe me igitur, |beaiissime Paler, in sinu ethorielis deficeie, nohte modica despiccre : uli-
memorise ture, quandoquidem mlhi non concedilui quesitut \cium esl, qui modica desptcit, panlatim
insp.cere vultura prsesenliaB tuje. Oplainus sempei aecidel, ita sss \erum esl quia qui modica i on de-
beue vaieie, et salulis nosirae"curam gerere. SJICII,pauialimprtficit. Nolile putare aliquod pecca-
412 EPISTOLA CXXV ss0. luni psse pai\um; quamvis ahud aho sitmajus.Nilul
A^SELMI ADEULALIAM ABBATISSAM. ei im quod fix pei inobedieniiam , quse tsola ejecit
GiaHssimas habel antislte fihaiumque pieces. Et ut honunem de paiadiso, pirvura dici debel. Quod
obedtenleset tn minunis fideles stnt, adhoilalui. enini peccatum parvum eiit, si testinte Veniale,
"
AtvSELMUs archiepiscopus, reverendre ahbalissae, qui irasciiui fialii siio reus eiil judicio, et qui th\e-
EULALI^:etfiliabus ejus, saluiem. r.t, raca, reus ent concilio , el qui dixeiil, fatue,
Gratias ago religiosae dilectioni vestrse quia pro reus~~eiilgeliennae Ignis. Rogo Jgtlur, filiae chans-
me oraslis quandiu extra Angliam fui in exsiho, de- simae, ut nihil neghgatis, sed opera veslra el corda
sideianles reditum meura; nunc autem desideran- \estia siciil in SS3 conspectu Dei custodire semper
lius rogo ul oreiis quaienus frucluosus sit redmis studeaiis. Pacem mter-\os habete, quia in pacefa-
weus Hoc volo ul scialis, quia dileciio mea eiga cius esl locus-Dei, et pax nnilta diligentibus legem
\os, exquo vos cognovi el vivil, el perseverat, ef Dei, et non csx illis scandaltira s"4. Corde et ore \o-
tjtiaudiu \ivam, Deo dante, perse\erabit. Quapiopier IJIS benediclionem et absohiiionera Dei oro; el
ipsa eadem dilectione maneiue, quam\is non egea- raearo, si quid \alet, quauturo possum, du Cl mando.
Hb, aliqmd Xamen\ohis sciibam unde me \os dili- Yaleie.
gcieet curam \eslu habere cognoscaiis. Vos, so- EPISTOLA CXXYI 65S.
1.tres thlpclje, el fihse raeae, hortoi el nioneo qua'e- ANSLLMI ADJIEINRICLJI AISGLORUM REGEM
l.us roairi \estia3 subjeclse el obedientes sitis , non Quod lictnslaiw episcopt non dibeal fien sme con-
lantum ad humanum ocultim, sed etiam ad oculum ip sensu aichtepiscopt et episcopoium pioiincia, ei
cui niliil est cum inagna <onstdeialione el auclontale aposlo*
Dei, secrexum. TunG aulem esl vera hca.
obed'entia, quando volunias subjecii obedit \olt.n- Suo charissimo domino HCARICO, Dei gia'ia An-
latiprajlali ut ubicunque sil subjectus, hoe vehl legi et duci Noi thmanorum, A^SELMLS ar-„
\elle JIOU sit gloiuiu
giiodiiitelligit piselatum, quod coulia
thicpiseoptis, fidele servilium cum cr.iiionibus.
voluntalem Dei. Congregalio vpslia lempluro Dei Mandavit mijii dignaiio veslra per ^lcclum ejii-
debet esse ; et temjilum Dei sancium est. Si ei go
seopuni Winioniensein ut sihi senberem uirtun tio-
sancle\i\itis, ul speio, te.sqilum Dei estis. Sancle minns /301 Ilp.r\sp.ns p.niscnnns R.inrn.pnsis nnviil
VMILE LECTIONES.
s*s Quos humaniiei t>s quos jam nianiici s*' Cule ms videre M Tanloinm ms lanlorum-
que s' 9 Chrisli sunl, qiueiani ms Chnsti. qu.pram 5s0 Cum eodem ms-collata SS1 Detidit. Proinde
«is tlecidit, non prohcil. Piomde 55SDcficil : iia ms decitht : ila SS3 Yestia in tns Yestia situt
i.i 55iIlh scandalum ttts illis scandalum s55CMJJI eodem ms coilalq
JOANNIS PICARDl WTM.
(50) Heiimus. Polydoio lib. xi Histor. Angl. rege cura solo seqtiatura fuisset locus episcopatus,
Henncus. Sed Malmesber., Honed., MaiflueusParis, ut nec esset 111quo episcopus pedem figertt, petut
mss. iseheUa: episGopoiuni Helyensiiira ceitioiem j> a tege sibi dau Lexoviensem ecelesiain; sic cnnn
faciunt fidem, quse eum Hei vmum\oeanl, Piimnm scnho, non Lu&owensein, utepislol. 174, 178, i7&t
fuit Banconeniis anlisies, successor Da\idis, llhus 181, l\on, Cainoiens. Alioquni iiihil \ideas tli<--ciJ—
seilicet egiegh hypera=pisireLIenrici Qumti iropera- iiiims inler erclesiam Le\oviensein ponlificiani
tons, ob iiiiquam probrosamque Paschahs iecundi Lugdtineiisis seeundre in Neusliia et Luxo^iens-e
jjapse capihnaiem. Erat autem Bancor funde et coenobium, Columbano proiocuenobiareha lllusue
Bancoriensis,Bangouensis etTSancorensis formanlur) condjlum in Btugundia, jjoil in Gennania, ut sei.sit
lempore Bnionis civitas, et Aituio rege sedes Robertus Cajnalis Ahiincatnm episcojius, hb. n l)e
ponlihcia in Walha, lenia parle lnstilae Britannle<e re Galhca, penothe non.i. Burguiidj.ini enim seni]'CF
ad umbil cum GaHiae(qui quidem Iocns in Arnonia Galhei firisse juns Gurilel. Pjradius oslendil cip. 10
\Tenedolaium leiia),JUHJJ procul a frajectu inMonain sui Iibri De antiquo staiu Burgundise: < Cmn igutir
insulani Bnlaunico \ocabulo fuiiappellatusBanc/toi, oh causas ab Anselmo redtlitas (sic eniin iego.
nunc vero Bangora seu Bancoiarillic aulem lesli- ficlilalum ab lvone Carnolensi in iransfeicndo
momo Bedaa lib. JI Histor. eccles. Anghc, c-ip. 2, Gualone ab Ectiesia Beilovaca, cui saciauis fiicrai,
fioiuit ccenobium duoiuin roilhiim monjcnoiuro, ad Parisiensem, epjst. 10'9, j'uxta finera et 171),
tjui epiarthia l-egebanlui. Divus Bernaidus m Yita liei\3?us Lexo\iensein nequuet obtineie sedem*
S. Malachise eopiosiorem futsse gi'egem nisinual, Lincolniensisque diceeesis Iongius pioienderetsir,
addens ob inajoiuin pnraoiuraqtie iiicolarum saiicu- ad jiinrae.>daro ppiscopi ctiram el laboiem, concilio
laiern fuisse illic conditum oratouum ab eodem lnbito, no\us episcopus positus est in Helyeust
Malaclua, et inliabitaium. Ileniico autem pumo coai.obio, auno Chnsii 1109, Anselroi postrcmo,
1155 S. ANSELMl CANTIHR. ARCmCP. OPP. PARS 111 - EPISTQL.E. ICsV
consiitui cpiscojius in Etclesia Luxoviensi SS8. Hoc 4 sa'ctdt, inmucus Dct constiiuitur Uuv, ty, i). NoL
utiquefacile fien non intell.go. Situt euira nullus amaie f.unilianiaiem ssecularinm, quia quanto raa-
episcopus saciari debel alicui Ecclesix sine assensu gis ilhs eris propiia voltmtale fjiniliaiis, tanto mmus
el consilio aichiejjiscopi et ahoiuin cpiscoporum lo- eiis Deo et familiaribus ejus angelis familiaris. Non
9
liuspio\incise, Ita qui sacralus est episcepus non sis solhcita nolilicari hisseculo, quia5S lanto magis
-
poiesx conslitui rn alia pro\incia episcopus canonice dicet libi Deus : Non novi te. Soli Deodesidera pl
sine consilio et assensu arclnepiscopi el episcopo- cere : solum Deum, et ea quse S604ead hocj'u\eii!,
rum ejustiem provincice cum aucloiilale aposlolica, coneupisce cognoscere. Illi Xe quoiidie eommenda.
nec sine absolutione archieplscopi et episcopoium Illi te, qiiantum in me est, cominendo. Ipse ieg.it et
provincise in qua sacralus est. Qu-e absolutio (iei i d ligat et cusiodial te semper. Amen.
nequit sine magna et communi consideiaiione et 413 EPISTOLA CXXYIII s<5!.
consilio eoium sine quibus consecraii,ut di\i, non ANSELMI ADMATHILD4M REGI&AM AAGLORUM
De homtne sibi ignolo tesltmomuin peihtbeie tecusat,
potuit; el quaimis episcopalus ejus ita \idealur hcet a regina rogatus.
desliuclus, ul in eo manere non possit. O.unipolens
Dominaeet filiaecharissimae MATUILDJ:, giaiia Dei
Deus dirigal vos inhac etin aliis aclionibus veslris.
r, gloriosaereginrfi Anglorum, ANSELMUS arch episcopus
Ainen.
cura fideli senilio, fideles oiaiiones; elgiatia Dei
EPISTOLA CXXYII 8B7. In liac vita el in fulura semper gaudere.
AD
A5SSELMIMAPILIAM SA^CTIMOMALEM.
Lator praesentium detuht nnlii sigillum vestruin
Ul Deo saciata smcutanum abstineat convetsalione,
eum litterls ex \eslra parte, quse milti signifieabaiit
AI\SELMUS aichiepiscopus, friisesuse charissimse, vos\elle ul ejus infamia mearum lilteiaium lesli-
sanctimoniali MARILI.E , salutem el benedictionem monio
propelleretur, propler qiiamdain pui gationem
Dei, et suam.
et eo raodo animam quam feceraf, et ut niea intercessione a doraino
Dihgo le, quo diligo meam, meo lege recuperaiet quod ejus jussione perdiderat.
diligoeliam luam. Meam auteni diligo.ut m hac\ita
Volunlatem qiiidem ~\esliam nee debeo nec \oIo
merealur frui Deo et in futuia vita fruatur; hoc
el desidero de te. boilor elmoneo contemnere; sed certus sum de beiilgnilate celsilu-
amo, Quapropter dinis veslrae, quia vos non \ultis me aliler quidquara
Xt>, s icutfiliain «haiissimam, ut non delecleiisssecu-
laiibus, quia nemo poiesl diligere simul el 5SS saj- quamuon oporlerel facere. Scit utique prudentia vestra
culaila et seleina bona. Nolo le amare sseculariuin quia peiiinel ad rae lesiimonium peihibere de
Nilul tibi et huic liis quoe nec \idi nec audui; sed ad eos qui vide-
con\eisationem, sed claustralem.
nec nieum csl pro eo cujus viXam et moies
niundo. Si vis essc tnonacha et sponsa Dei, dic^cum G runt:
beaio Paulo apostolo : Mihi mundus ciuctfixus est, ignoro", inleicedere, ut ea quaejusswie regia per-
el ego mundo (Gal. \i, 1-1); repnta omuia liujus dideral, recuperet. Piecor ilaqneiil benignjj celsi-
' niundi tiansiloila sieicora eodem ttidini \estrae iion displiceat qtua dubito faeeie quod
lanquain ,'cuin mtell go ad me non pei tinere S62. Omnipotens Deus
Apostolo. Filia mea, in quo indigcs \isilaie aliquos sua vos benedictione assidue protegat et diilgat.
jiropinquos luos ' CuiiMpsi nullo modo cgeant con- Amen.
siho et auxilio luo, ncc tu aliquod tonsihum aut CPISTOLA CXXIX.
auxihum accipies ab illis ad piojjosilum el profes- AI\SELMI ADHELGOTUM ABBATEM S. AUDOEM.-"\ \
sionem luam, quod non invenias in claustro. Di\i-
Quo paclo tes sibi in Angham teveiso kabeanl eiponit
sum est proposilum \ifjjluaea conversalione illo- amico id sctendi tupidissimo.
^um. Wec llh fienl propter le monachi, nec tu jed- AISSELMUS, seivus Ecelesise Canluaiiensis, veie
ibis piopter cos ad ssecularem vitam. Quid ergo, di- dilccto dilecloii suo, \encrando abbati coenobu
lecta mea, in Deo libi el illis ; si nec tu piodes ilhs Sancli Audoeni, HELGOTO,quidquid melius annco
ad \ilam quam sequuntur , nec illi libi ad hoc quod desiderari polest.
maxime debes dihgeie? Si ipsi \olunt le videre aut• D Verus anncus semper sollicitus est de \ero amico,
egent aliquo modo eonsilio luo aul auxilio, veniant siciil de se allero, ul scial quag erga illuin suui,
ad te, quia ilhslicet vagaii et discuneie per dhersa, qualenus ^iul congaudeat, aut compafiaiur, secun-
lu nohjiie ad eos, quia tibi JIOIIlicel exire de clati- dum quod sunt. El cum nullus amet dolorem, muo
slro, nisi ea necessilale quara Deus testetur. Noli, lanien roodo si esl unde condolenduro sll, magis
filia mea, noli amare sseculujn, quia anucus hujus laroen dpsideial hoc sciie, ul condoleal, qn.uii
YARI^; LECTIONES.
556Le\o\ifiisi ms Luxoviensi S57 Collaia *58 Diligeieetms simul et sss Noii-
cum\eodemtns diligere
bmEi qu.e nis ea quse U1 Collatacnm eodem tns S62 Ad rae
ficau, quia ms notificaii iii saaculo.quia
Deitiiicie ms ad rtie non peilmeie
IOANNIS PICARDI NOTJS.
Henrici ij?gis IX. Esl vero Helys (unde el Helyensi giensis comitatus, quem Henseus impelia\itul sihi
monasteno nomen) insula ad justrum Anglijj, postensque essel abunde quovi\erenl honeste uio
dulcibus arjuis cncumlusa iniia hmues Cantabu- clignitate i
165 LIB. HI.EIlVf CXXXII «6
ignoiarc, ul niliil dolcal. Deskleiat dilecta el dtikls A EPISTOLA CXX\L
mihi \estra dilectio scire statum meum, etquidqutd PASCIHLlSII TiVJC AP GEPARDUM EBORACLNSESi EPj-
miln sit, ul quemadmodum cor meum sese in me SCOPUM,
ila et cor veslrum me sese habtal. Gra- Ut fidehlcilem pro anltqna constielndine Aiihelmo
habel, pro faciat.
tia Dei disponente, ex veslris et aliorum senorum servus sei\oium Dei, \ene-
PASCHALIS episcopus,
Dei amicorum noslrorum oraiionibus suffraganti* rabili fialri Eboiacensi ep stopo, salnte.n
sum : cum GERARDO,
bus, m Angliam nuper reversus magno cl
et in hominibus su- apostolicam beijedictionein.
gaudio honoie, quanlum fuil,
et a Quanquain pia\e adversum nos, etc. Vide in P,t-
seeptus sum a majonbus mlronbus, prjelatis schah ad an. 1118.
ct subdilis. Quo I audisfs quia dominus meus rex II,
mihi commendavit regnum smim, el omnia sua, ul 414 EPISTOLA CXXXH 3rs.
AJ.SELMI \D ALEXA^DRUM SC0T0RUM RrGEM.
volunias inea in ommbus quse sua sunt, fieret, \e-
sohum evccio
liiin est. In quo benigniiaiem \olunlafis sitaa el ' Gialulatui tegi in pa'einum
-Sed ALEX\NDRO, guiia Dei Scotorum ivgi, \NSELMUS,
mignam dilectioncm suarn eiga me mousira\it.
esl: Omma mihi sed non _ser\us Ecclesire Cantuariensis, salulem, el fideles
quoniara scfiptum hcent, et suam, quantum
omnia expedtunt (I Cor. vi, 12); et alilii: Omnia B orationes, et benediclionem Dei,
tm/it hcenl, sed non omnia wdificanl (II Cot. x, 25), \ alet.
Gratias agimus Deo S6I!,et gaudemus ego et lola
i.on puio essc niihi consihum ut ahquid magnuni
Ecclesise Chiisti Caniuariensis, quia
adhuc per me lenlare incipiam, sed cum Deus sua congregalio
Deus vos in legnum paternura hserethlario jme post
gratia regem nohis cum ea Lona voluiifate quam fralrem vestrura sublinia\il, el
Deus sua quia vos moribus di-
nitelligo, reduxerit, speio qma gratia pei decoravil. Pro fratre veslro, qui sancte
illum in nobis operabitur multa ad honorem suum, gnis regno
vivendo meruit ut de hac vita hono fine misericor-
unde gaudeamus. Secundum quod vauelaies bujus
dia Dei transiret, sicul pro dilecto dileciore noslro,
srcculipeimillunt,omnia mihi et in corporeei in ahis
secundum pelilionem vestram, oraraus et orabimus
jehus, Deo dante, prospera sunt, praeter corpons ut Deus animaeillius suse cum eleclis suis gau-
iinbecilhtaiera quani quotidie mihi crescere sentio. glorise
dium seteinum tiibuat, el seteriiam bealiiudniPin
Omnes illse benedicXiojies, quas mihi oralis in "l.t
concedat. Scio quia celsitudo veslra meuinaroal et
tens \estiis, venianl eliam super caput \esliuin,
desideial consilium. In primis igitur oro Deura Jit
Saluio fialres nostios, dileGtissimos fihos veslros.
ei nt raemores mel sml, oro. ijjse vos sancti sui Sjririlus gratia sic dirigat, el in
C omnibus aclibus vestris consilium altribuat, ut ad
EPISTOLA GXXX 563. reguum cceleste post hanc vitam vos perducat '6T.
A^SELHIAD P,.., MOU.ACHUM S. MARTINI SAGIl. Noslrum aulem consilium est ut XimoremDei et ho-
Mouacht Hietosolymam iie cogttanlis desideiium im- nos ac rehgiosos mores, quos in adolescenlia et ab
piobal, juxta aposiohci senlenliam, quam ub eo infuntia ccepislis habere S6S,ipso adj'uvante, a quo
ipse audteiat. accepistls, sludeatis tenere. Tunc enim bene reges
AasELMus,servus Ecclesise Cantuaiiensis, dileclo regnant cum secundum volunlalem Dei \ivunt, ef
fiatii P., monacho coenoljii Sanefi MaUini Sagii, serviunt ei in timore; et curo super seipsos regnant,
salutem, et gialia Dei semper diiigi el conso- nec se vitiis suljjitiunt, sed illorura imjiorUinitaleni
lari. conslanti forlitudine superant. Non enim repugnant
Audio, amice S64 mi ciiarissime, quia desideras.i lii rege virtutura coaslaniia et fortiiudo rcgia. Qui-
iie-Hierosolyraam. Dnde in primis dico libijjuis dam enim reges, sicul Da\id, ei santte vixerunl, et
non -est lioc desiderium tuum ex bona parle, nequc populum sibi commissum cum rigoie jusiitise ei p e-
ad saiuicm auimse tuse. Est enim conlra professio- fatis mansuetudine, secundum quod les exigit, re-
nem luaiii, qua promisisli slabilitatem coram Dec xeiunl. Sic vos evhibele ul mali vos limeanl et boni
in monjsterio, in quo habilum rnonaclri accepisli: i D \us dihgant, el ut vita \eslra semper Deo placeat,
et est contia apostolici obedienliam, qui prsecepii seroper mens \esira vindictara malorum et prjemiuni
raagna auctoritate sua ne monachi hane\iam ani- bonorum posi hanc vitam memoria relineal. Omtn-
pere pr.esumerenX, nisi aliqua peisona rehgiosa, potens Deus \os et omues actiones vestias nulli alii
quse uiilis essel ad regendam Ecclesiam Dei e( do- quam suse pl.e dispositioni commillat. De frafubus
ceiiduui populura, ex hoc non nisi consilio et obe- nostris quos in Scoliam secundum voluntatem fia-
dienlia praelad. Ego prsesens adfui quando islan i liis veslri,-qui de laboie hujus \ilse, sicul credimus,
senleniiam aposiohcus proraulga\it. Est euam con ad requiem transivit, misimus, benignilalem \e-
ira obedientiam abbaiis lui, eujus volunia', hoc odi '. slram rogare necesse non putaviinus, quia hona.n
el exsecralur, sicut peuculum animse tuae. volunlalem veslram non ignoramus.

VARl^: LECTIONES.
S63 Collala cttm eodem ms "6* Audi\i, amice ms audio, amice sa Coltaia cum eodem ms 566Ago Dco
msagimusDeo B" Vilam penltical ms \uara \os perducal 56CCoepisli habeie ms coppislis habere
167 S ANSELY.I CAMlHft, ARCIlILP. OPP. PARS III - EPlSTOLJi., 1S3
CPISTOLA CXXXHI SS9. A l.um qnolvobls do intelhgite ei lenete. Noiifeliti-
ANsEIMlADROBERTUM ETSORORES LT FILUS SUIS. g.iie cnm peneisis cogii. tionibus vel penersa \o-
Petiiam tnttlit exhoi lalionem, quce ens ad beve v ven luulale, sed cum vobis jnfjsUe sunt, aliijua 11 li
dum accendat. Uj bonam tn omittbus voluntaitm coguaiione et voluniale mentera \eslram, donce
habeant : ul tmpouunas cogilalwnes el moius m- e\anescant, fortiter occujjale. Nunquam enini ex-
volunlaiios contemnendo vmceie sludeanl, neilhs
j etlutbentur. peHitui de corde togilalio vel voltin(as, nisi aliatjo-
ANSELMUS, aichiepiscppus, amico et fiho cbarls- gitaiione et ana \olunfale quaj iliis non coneordal
siroo ROJSERTOJ el soioiibus et fihabus suis dilectis- Sic igitut \os habetp ad inutiles «ogilaliones el \o-
siinis SEIT, EDIT el HVDIT, LU\ERIMS7°,YTJBGJT, Junlaies, ut (oto nlsii iniendendo ad utiles, mens
GODIT,salutem, et benediclione.u Dei et suam, si veslra dedignelur eas saltem reeordari vel aspic r .
quid \alet. Cuin autem \ultis orare, aut aiiquam bona-n medi-
G.utdeo et gratias ago Deo de sanclo proposito et laiionem inlendere, si vobis lunc imjiorfunae sui t
sincli conveisatione quara iinicem habetis in dile- cogiialiones qnas non debclis suscipeie, ninjuain
c ione Dei et vitse sanctitate, sicul didici per fra- propter illarum unpoi lunitatem bonum quod lncoo-
tiem el filium noslrum GuiIIelmum. Poscit \esira pislis, vehxis dimillere, ne insligaior illarum diabo-
ch.ua mihi dileciio, filise charissimse, ulahquam \o- D lus gaudeat quia \os a bono iuceejjlo facit deficeie;
his scnbam admonilionem quae \os doceat el accen* sed eo queni di\i modo rilas coiilemiiendij superate.
dal ad benevivendum ; quamvis vobiscum habealis Neque doleatis, neqtie coiitnslemiui de illauim m-
diiectura filium nostruin Roberium, cui Deus inspi- festalione, quaroliu illas, sicnt th\i conleronendo,
ra\it ut \eslri cuiara sccunduro Deiim halieal, et nullum eis assensura jirasheus, ne occasione liisittisp
vos quoudie, tjualiter \iveie debealis, verbo et ileium redcant ad memouam, ctsuain imporiuniia-
exemplo edoceat. Quoniam lamen sanclie peiuioiii lem resuscitenU Ilanc enim ffleus homiiijs La',ei
\estroe, si quid possum, fa\eie debeo, pauca \obis consuetudinem, ul hoc nude deleclatur aul COJIU i-
veslro compelenlia desiderio sciibeie lenlaho. Eiliae slalui, srepms ad memoi lam jedeal, quaro htc tjtio 1
thaussimse, oronis actio landabilis, sive repieheii- negligendum sentit aul togilat. Sjroihiei SP debet
sibilis, ex voluntate habel laudem vel rcpiehensio-- habeie persona 111sancto proposito siudiosa., in quo-
nera. Ex voluntale luroqtie estradix eXprincipium lihet motu mdecente, in eoipoje, \el anima, slcuti
aciionum quse sunl m nostia polesxate; et sijion esl siimulus cainis, aut irse, aut imidise, autinanis
possumus quod \olumus , judicauir lamen coram glouse. Tune enim facillime exsiinguuniur, cum et
Deo unusquisque de jjropna \olunfale. Nolite igitur illos velle seiilire, aut de lllis cogitare, aul aliquid
eonsiderare tantiim quid facius, sed qiud \eliiis; llbium suasione facere dedignamur. Neqne ti.netis
non laiitum quae sunl opera veslia quanlum quaa sit qtiod hujusmodi motus vel togilaiiones vobis ad
\oluntas veslra. Omnis enini aciio quae fit lecta, id peccatura imputenlui, s\ nullateuus \oIunlas \eslia
esX justa voluniaie, recta esi; el quae bli fu non llhs se associat, quoniam mhil damiiationis est 111
jecla \oluntate, non lecta est; justa voluntaledi- lns qui sunt in Christo Jesu, qui non secundum cai-
citur liomo justus., et injusla volunlate diciturinju- nera ambulabunl. Secundum 41«S rawiem enlm
stns. Si ergo bene vultis\ivere, vohinlateni \eslram anibulaie, est caini voluniale concordare. Carnpm
iiidesineiilei tuistodite *" in magnis et In minimis. auiem \ocat Aposlolus omnem \jtiosum molum 111
In his quce potestali veslrse subjacenl, el in his quse anima, \el-corpore, cum dicit: Caio conctqnscit
non poteslis, ne ahquatenus a reclitudine declmet. adveisus spinlum, spinlus autem adiersus cainem.
Si auleai vultis cognoscere quae veslra voluntas sit Facile quidem hujusmodi suggesliones exstingui-
lecta, jlla protserxo esl recu quo? subjacet \olunlati mus, si piincipium earuro, sepundum praeduttim
Dei. Cum eigo aliquid magnum faceie \el dispomlls consihum, conlerimus; diflicile \ero, postquam ca-
\el cogitatis, ila diciie in couiibus \eslris: Vult pui eaium intra meniem admiitumjs. Tibi, amice
Deus hoc vehro, an non? Si \obis lespondelcori- p et fih ch.ulssims Roberle, gratias, quanium possuro,
scienlia vestia, Vere vull Deus ut hoc velim, el ago, pro cura et drieclione quas eiga eastlem an-
placet ilh talis volunlas S73, lunc sive possius si\e cillas Dei, jjropter Deum, babes; et precor tolo afie-
non possilis quod \ullis, \oluntaleni lamen amale. ctu iitinhac sanctaetpia voIuniateperseveies.Cerlus
Si aulero conscientia vestra vobis testatur quotl enim potes esse quia magna te pro hoc sancto stu-
Deus non vull vos illam habere \oliintaiem, tunc dio aptid Deuin retribulio exspeclat. Oinnipoleus
loto conatu S74 aveitite ab illa cor \esXium; et si Detis sit seroper -custos totius \itse\estrj3. Amen.
Lene illam a vobis vullis expplleie, in quantum po- Absolulionem et reroissionem oinniuin petcato.um
iestis, ejus cogitalionem et memouara a coide ex- veslrorum li.buat vobis oranipotens et mistrhois
cludite. Quoiiiodo autem pra\am voluulatem aut Dominns, et seroper ad mehora cum hunnlilaie
«jgUalionem a vobis excludatis, hoc par\um consi- facial vos ptoficcre, et nunquam deficere. Amen " 5.
YARI^; LLCTIONES.
503Collc,taci,m eodem vis s"° Luneiim JIISLu\erim 571Recta, et quse tns recta esl, et quss 5,° Custodne
ms cusiochte 573Tah vohiuias t»s tahs \olunlas m In loto msu ms ut loto nisu S7SAraen... Araen.
»SS0»««.
13-5 LIB. 111,EPIST. CXXXYIIl. , 170
EPISTOLA CXXXIV. A duxil. Caveal igilur\esfrapruoentia ne corvestrum
ANSELMI AB VALERAWLM. retro respiciai. Relio autem monachus respicit
cum easepe recoht quse deseruil. Quod cum saepe
Ilabelur supia pailei, Valiol. l.CLYHI, col. f>il. focit, refrigescit in eo amor ccelestis, et re\i\isc l
EPISTOLV CXXXV. amormundi, el faslidiurn tsediumque proposili sui.
\ALERAMSI ADAINSFLMUM , COl..547 S'cut igitur coipus veslrum esl segiegalum assceu-
EPJSTOLA CXXXVI. ianum coiuersaiione, sicveslnm corsit separatum
AJ.SELMI ADVALERAJlMM. a mundana cogitatione, et sit sertiper occupatum
Habeltti eadempatle i, col. J>51
-ahqua ulili et spniluali mediiatione. Spirilus san-
EPISTOLA CXXXYII s". ctus semper faciat vos gauJere ci gralias agere Deo
AJ.SELMI ADTBBOLDUM BECCEfiSEM MONACHUM. de bono
vehementei incoppio. Arapp.
Quod mundo vale dixenl, gaudel.
EPISTOLA CXXXYIH579,
AJSSELMUS, servus Eccleslae Caiiluariensis, fralrij
57? ANSELMIAD3ASILIAM.
et amico charissimo TUROLDO (51), Dei gratia
Muheii huicpiissimm epislolamsctibitadmodumpiam.
monacho Beccensi, salutem et boni proposili pei- Quod homo scmpei auttn cwlum ascendat, auitu
serveranliam usque in finero, TI tnfernum descendal. El quod hoc maxime altendete
Renediclus Deus in donls suis et sanclus In om- debeat.
nibus operibus suis, qui cor vestrum convertit ai AHSEIMUS archiepiscopus RASJLI^;amicsrj, filiaeIn
vanitale ad veritatem. Vanitatem enim sequunlur(> Doriiino charissimae, salulein, et benediclionem Dei,
omnes qui allitudines el honores alque diviuass ac suam, si quidvalet.
liujus srcculi concupiscunt S7S, quia nullatenuss Didici per legalos vestrosquia \chementer desi-
possunlsaiiare menlem, sicut promillunt; sedquan- deratis lilleras nosfras; In quo recognosco veslrara
lo plus abundant, tanlo magis aniraam esurienieral lionara \oluntatem et Chrisilanam inlenlionem.
faciunt, nec ad ullum bonum finem perducunt. Nilnl enim \ideo cur illas desideieiis, nisi ex ilhs
\Teritaiem aulem tenent, qui lerrena et iransitoiiai ahquod consihum anunae \eslra? salubre inde acci-
(ofo corde contemnunt, et ad veiam humililatem(i piatis. Quamvis ergo tola sacra Scriptura vos doceat
»oto conalu ascendunt. Namque nequaquam \iden- qualiter vivere debeatis,si eam vobis exponi faciiis,
lur spiiilualibiis oculis, qni se humiliant, descen- non lamen debeo esse avarus neque inexorabriis
dere; sedadrnoatem allissimum, dequo ad regnumri religiosse petilioni vestrse. Dicam igitur \obIs, fiha
cdMorum ascendjtur, conscendere. In \iam paradisi,i charissima, aliquid quod si frequenler tola inten-
\os direxit divina clemeniia, imo jn quemdairi pa--G lione mente pertracfa\eiills, multum jctr \estruin
radisum hujus \ilre \>osinlioduxit, cum \os in clau- ad liraorem Dei el ad amorem benevivendi accen-
Stralem conversationem monathici juoposili inlro-- derepoterilis. Semjier sil ante oculos mentis \estrse

YARLE XECTIONES.
"" Collata ciim eoaem ms -577Amico Turoldo ms amicoohaiissimo Tuioldo 67sConcupiscunt ^sicut ms
S7SCollala ciim eodemms
concupiscunl, quae nullaienus possunl saliare inenlem, sicut
JOANNISPICARDI NOT^E,
(SI) Turoiao. fu Chronic. Beccensi habelui pro- qui haudmora cum fratnbus advolavil. Conspicafus
lixa menlio de eo. Quam ldcircosic persiiingeinus, Turoldum morbo pene enectum, coelestis medlci
ul nttril quori ad liisioriam speciet, excidat. Turol- manum lmplorat. Ipse qtioque segrotus, aniino sanus,
dus lgitur, Hugonis Euiemondensis germanus, \ir lilurimumque vividus, ad divsePidis virginistipem
non postiemae nobililatis et potentise, curn ad celeriter conlugit. Nec frustra. Ccepu enim mehus-
Ecclesire Bajocensis legimen fuissel evectus, paulo cule esse el dormire. Inler somnum vero audi\it
posldi\iiio sic exaisit aroore, ui umversam sjecult "vocem hujuscemodi : t Surge sanus, et inlelhge
honeslatem pro siercore habuerit, el J3ecp"imo- precibus beatae Fidis inXegrsete redditum sospitau ;'
iiachum mdueiii. Nec sine magna fruge. Nam eo etad te accersito hoc ipsum indicabls abbati. Orabis
tandem ascendit suhmissionis, modestise, gravitalis, etiam ipsum quatenus fratreroGirardum cognomenio
priideniiae ohservaniiaeque monasiicse, ut At admira- Giffardtiffl, Longevillam dirigat, qui salvalori luo
lioni forel ipsis oplimalibus Beccensibus. vero, gratias pro salule libi concessa referat, accandelas
uimagis magtsque splendescerel, visum est di\inse super ecclesiae allare revereniissime offeiat. > Ipsis-
sapientise eura diuiius excoquere m fornace duloris 0 5ima sunt Chiomci Beccensis veiba. Turoldus,
(queni rupturara dicimus) sic eum excruciantis, ut somno excitus, pudendis admovet manum, depre-
non pai\a inteslinoruin poitio in scrotum descen- liendit tactu Venlalem coelesiifr admomlionis restl-
dens pene hominem exanimarel, et denuo conscen- tulionemque lam insperalae saniialis. Dnde in
' dens, quidquid ciuciatus de descensu videbafur doxologias gratiasque supremo pharmacopieo nec
deluisse, fenorum fenoribus repetteret. Interea Dei non ejus ancillae sanclissimae Fidi habendaseffun-
seivus foriiter cum mferno luclans hoste, semper ditur. Abbas, hoc audiens, incredibili exsulla\it
ejus iurorem celabat, speians divino landem repri- gaudio, Turoldumque una cum Giffardo Longevillaui
mendtim auxiho, sicque nemini (quod clam esse misit reddendi voli ergo. Porro hanc sanctam
peroptabal) detegere cogerelur, et quidem virginei Fidem, cujus obsecratiombus convaluit Turoldus,
pudoris studio. Cessit taraen, cum semel.inleslma videtur esse illa ipsa de qua Marlyrolog. pnd. Non.
sic relaxata et inflata sunt, ut de interiori eorura Oclob.
regressu desperans, abhatem Willelmum ccersierit,
PATHOL.CLIX. r,
Hl S. ANSELMI CANTllAR. AI.CHIEP. OPP. P?.RS. III. — EP!STOI„E. -172
quia \ita prasens finem Iiabet, et nescil liomo A \os malle inobedienfireeiilpam in^unete q".ani tauj
quando ullima dies, ad quam indesinenter die ac onerosum opus e! operosnm onns sustipere, uca
nocle propinquat, adveniat. Vita prsesens \ia est. cst meuin consihum. Peiiculosior namque esl ino-
Kam quaridiu vi\il honio, non fjcilnisi ire. Semper I.edienlia quam non sequitur pcenilenlia, quam sit
enim aul ascendit m infernum aul descendit. Cum obedienlia qure in spe misericordise Dei aggredilur
f.icit aliquod bonum opus, facitunum passum ascen- eiiam ea quse videntur impossibiha. Y'irlus enim cl
dendo; cum vero ahquo mo.Io peccal, facit unum mcritura obedientise, cum sola Impellit hominem in
passum descendendo. Iste ascensus \ el descensns Xune peiicuh, aul defenthl homincm a peccaio, aut si
cognoscitur ab unaquaque anima quando e\ix de cor- forie peccat, \altle \eniale BS 0 est si comilaltn sem-
pore. Qui solhcile sludel dum Iiic \i\ilbonis morihus jier pcr-nitenlia. Qui aulem vlvil in inobedientia,
el honis opeiihus ascendere, in ccelocollocabifnr cum nulluni boiuim ej'us faci! sine macnla.
sanclis angehsjel qui mahs monhus descendif, in EPISTOLA CXL.
inferno sepehelur cnm perditis angehs. Hoc utiqne r-ASCHALIS PAPCADAP.SELMUI
nolantlum eslqtiiavalde velocius et facihus descen- Phtiimum gautlel quod Uemicus ecclesiaslicis obse-
diturtjuam ascenditur. Qnapiopter in singuhs vo- cundant pimcepas. Anselmum absolvit ab ercom-
lunlilihiis et aclibus suis debetChristianuset CIni- B ' tnunicatwne quam se incumsse umebat pioptei
tnveslituias legis; dal et poteslaiem oltos qut m-
stiana dihgenter considerare si ascendal, aul si veviili a tege fuennl elipsum legem absoiveudt
«lescendat, et loto cOrde ea in quibus videt se excepto Eltensi abbale.
ascenderc ampleplalur • alque illa 111qtubtis cog- PASCBALIS episcopus, servus servorum Dei, ve-
noscit desrensum fieri in ^80 infernum, lngiat el nerabili fiatn ANSELMO-, Canluariensi archiepi-
oxsecreXur. Moneo itaqtie et consulo vobis, in Deo scopo, salulem et benediclionem.
amicactfiliadileclissimassl,ulm quantum, adj'u\.>nle Quod Anghei regis cor ad apostolicse sedis obe-
Deo, potcuis, ah omni peccalo magno vel parvo \os dientiara etc. Exstal m Reghiro Paschahsll,in(iat
jelrahaiis, et ln sanclis attibus \os exertealis. Oro ad an. 1118.
oranipoleniem Deum ut ipse \os semper et ubique EPISTOLA CXLI I87.
protegat, dirigat el cuslodiat. Araen. ANSLLMI Atl ARMLrUM ABBATEM TRO>iRNE\SEM.
4I@ EPISTOLA CXXXIX SS2. Ex moibo laboranii collaboiat,et peiitum de abjl-
AD LAMRERTGM ARBATLM S. BERTINI. cienda piccposiiuia constlmm pimbel, nteam di-
Suadet oblalum tegimen assumeie. miitai si consenttanl aichtepiscopus et ftalies.
ANSTLMUS, servus Ecclesiae Cantuariensis, cha-^ ANSELMUS, servus Ecclesise Cantuariensis, di-
lissimo amico suo, reverendo abbati coenobii Sanctl Ieclo amico suo AR&ULEO, reverendo abbati Troar-
Dertini, LAMBERTO, salutem , el dilectionem cuin nensibss, salutem et gratiae Dei conlinuam prole-
oralionibus. cfionem et consolationem.
Quia Ecclesia Remensis desideral et petit re\e- Litierse quas domno abbati Rodulfo 5S9 misistis
rentiam veslram (sicul S83 scripsisli mjhf) ad regi- desegriludine et de angusliis vestris, gra\iler cor
ineii archiepiscopaius, poslulat vestra prudentia a nostrum charitativa compassione percussertinl; in
inca panitale eonsihurii quid sibi faeiendum-sit in quibus eliam eonsilium pelit sanctilas veslra a mea
lam magna re, tam onerosa, lamque peiiculosa. parvilale de disposilione Eccles>se suse, qtioniam
ln piiinis 010 Deum ul ipse nihil permitlat de \obis propler nimietalem aegritudinis desperal se iia, si-
ficri nisi quod illi placet et \obis expedit. Consilium cut haclenus fecit, el quemadraodura oportet, illam
aulem raeum (52) quodpetilis,in quanlum iulelhgeie posse41>7 gubeinareet disponere. De ajgriiudine
possnm, hoc nuhi \idelur salubiius ut volunias quidem magnam debel colhgere nipnsveslia con-
vesli*a, quanlnm in \obis est, nullum prsebeat 584 solationem, quia flageltal Deus oinnemfilium quem
assenstiro, nilnl dicatis, nlhil facialis qilod ad hoc tecipit. Et exeinpla sancloium virorum, qui lnultas
possit valeie58S, ut atl onus ad quod \ocamini aliqua et giavissimas passi sunl segntudines, sicul fuit
OGcasioiieperliahaniiiii. Nulla vos cogat necessilas, Job , et s cul lcgilur de quodam saneio viio (55)
pireler solani et jjuiam obed>'enliani. Oljedieniiara qui paralysi loto corpoie dissolulus, a fralnbus,
*-\pro niillara
suscipiatis, nisi a domno abbate Clti- quoniam ipsi illum tractare non poterant, feminis
niacensi, cui \os subdidislis. Quod aulem dirilis tiadiius est, niultum \os conforiaie dehent. Nus-
VARLE LECTIONES
*80Sicut in ms fieii in ssl' Dulcissima ms dilectissima SS2 Collala cum eodemms ^83Reverenliam
, sicul ms revcieiiiiain \eslram sicui 5S4 Mullum prsebeat tti,': nullum praebeat 5S5 Possel valere ms
\alere 5S6 Veraale ms \alde\eniale S87Coltala cum eodem ms SSSDioarnensi msTroarneiisi
possit
583Donimo Rodtilpiio msDominoabbaii Rodulpho
JOANiMSPICARDl NOT^E.
{52) Consihum aulem meum, elc. Arnulfus Lexo- non extumore, sed liiimililale polius, sicuipulas,
-\iensis ni episiol. ad Damelem, puoiem S. Balbarse, et liraorc desisiis, pusillamniiiaiem ha2cmihi sapit
lecie, quoJ quemadmoduffl ad puoratum non se htimihias. Veni Jgilui, quoniam cum ipso onere
dehriit litgereie, lXa\ocalus non debe.u recilsare : gratia uhi divina contrescel. J Sic i!le.
s Qnn, inquil, non roinus deliclum luiuoi mobe- (55) Et sicul legilui de guodcim sancto viro, elc.
dientise quam zelus arabiuoms irapoilal. Quod si Is (\el allucnor) fuit Patiltis aiy>as eiemi Panepht-
LI3 III, EPIST CXLHl. 5"4
iix
enim sanctorum i quatpuus consultiel si qua siint in r"giio \eslio cor-
qtiam legimus quod .Kgiilu.liiies
jTIisfiieiiint ad detrimentura, sed semper legimus i genia, piopier\iU'selernoe pisemium, etutmagis
eos ad mcltora per iribulatlones S9°,piocessisse. ae mag.s 111vobis giatia Dei augeatur, sollicile,
Nam etsi bona opera aliqujutlo impedianlur in lan- Deo adjuvaiiie, studeatis emendaie. Nihil enim est
tatrien Deo uon miinnlur sed ange- cnitemnendiim quod corrigi possit, quia Deus exigit
giioiibus, graiia
ab ominbtis non solum qtiod male agunt, sed etlnrn
iur,jsi'bona \olunlas in tribulaiione non deciescit; mala qtise corngere possunl. El
nee exigit Dcus a senis suis plu« quam fjreie pos- quod non coirigiinl
ut corriganl, lanto disXri-
sint. Deconsilio veio quod pelitis de di«posilione qtianto poientior-es smit
ctius exirrjt r,b llhs Dens, ut secundura polestatem
Ecclesise\estise, Denm oramus iit ipse vobis con-
im*ericorditei in pcisam bene \el nl ct faciant.
sulat; etvosel Ecclesiam vesiram cum filiis pro- irauine videiur ad leges pertineie, quoiriain
Quod tamen mihi videtur, in Quod
tegat atque regit.
inlelligere, tacere non debeo. ipsi cognoscui.tui majorem potestatem, c( cui roinus
-quanlum possum
Curam Ecclesice quam per obedienliam et chai.la- coiitiadititui, mter hnmines obtuieio. Si autcm non
nondehelis pro, lcr hocquina
tem eorum ad quos hoc perlinuit, sine piopria o'nn,a simnl poXesu=,
voltmuie suscepislis, sola veslra \oIuntaie non B mehoiiljtis ad mehora sludeatis proliccie, quia bom
debelis rejicere, sed obedicnliam usque ad mortera proposiia et bonos conatus Dens solel ben;gne pei-
fitete et heau pleriluthne retrtbuere. Auditur apud
servaie. Sed si as^ensu et consiho archiepiscopi,
non babelis. et fratrum. et corum nos quia conj'ugia 111regno vcsiro sine omni laliore
q'iia epheopum dissolvunlm et commutjnlur, quia cognati sive sti1)
qui rei cognoscunl necessiiatem, lahs elecfa fucrit
onus hnclenus nomine conjugii, si\e aho modo. palam sinerepre-
persona qure \esiruin, quod por-
hcnsioi.e contra canonicam prohibilionem commi-
tastis, digne possil suscipere, lunc utique hoc quod sceri non vereaniur.
Episcopi quoquc, qui deljent
pcr obedienliam suscepistis , litite si ad sahitem vos esse forma et
tediie uesperatis, polestis dimitleie. Fihos \esiros exeroplum ahis canonicoe leligionis,
sicut audmmus, aul a sohs episcopis
lioitoi et consulo quaienus quanto magis ipsi ad inordinale,
uli auxilio ^t aut in locis ubi oidinau non debenf, consecrantiir.
piaesens \eslro nequeunt consillo,
Hsec et alia quse magnitudinis veslise prudentia in
tanto magis solliciu ipsi sint nereligio. qure in\estra
Hibernia conigenda cognoverit, prccor, obsecro et
saniiate in ilhs vigebal, deficiat ;"sed inucem se
ciiaiitative horiantes, proposituin'siium iiniolabili- consuio, sicut illi qtiem valde dihgo, et cujus profe-
cXumper omni.t desidero, quaxenus consilio bono-
ler custodiant.
rum viroium -et sapieutium regni \eslri corrigere
EPISTOLA CXLII ssl. " studeatis; et Deum oro, de regno lerreno ad
A^ELMIADMCRIVRDACHUM REGEM niBERMS. regnum
ccelesie transeatis. Amen.
iftiiic legem depiadtcat ob pticali legni fehcilatem
Ei cum admonei u( qum comgenda sunt comyal, EPISTOLA CXLIII -»«
maxhne cognaiotum conjagta et iiiegidanum epi- AASELMl ADGISLEBERTUM LUMCENSEM EPISCOPUM.
scopoium oidinaltones. Graiiam habel ptmsuii gaudenii quod suis auspicus
MURIARDAGHO, glorioso, g>-aliaDei, regi Hiberniae, les hcclesiw bene veileiet.
AtiscLMus, sei\us Ecclesise Caiiluariensis, salutem A:\SELMUS, senus Ecclcsiai Camuaiiensis,~GisLC-
cum oraiionibus, et Dei misericordia semper regi BERTO,Lunieensi S9>episcopo, salulem.
„et S9Sprotegi. Graliasago re\eieniise \estrsequia ljjtara mse sl-
Giatias ago Deo de bonis multis quse de \estra gnificalin liuenssuis, quod Deus m Ecclesiasua ad
celsitudine auoio. Inter quse xst hoc quia genlesn profectum lehgionis per me dignatur aliqui.1operari.
legni veslii in Xanla pace facitis vnere, ul oinpcs Quoniam auiem ohmnos apud Rothomaguminvicem
boni qui hoc audiunl, Deo giaXiasaganl, el vnse ve- cognovimus, dileclione sociaii sumus, et nunc co-
strae^thuturnitatem desiiierent. Dbi ennn pax esl, gnosco vos ad episeopatus dignitatera gralia Deipro-
licel omnibus bonain \olunlatem habenlibus quod fecisse, confidenter audeo \os ohsecure, et secun-
optant sine perXurbatione malorum horoinuni eilice- dum quod intelligo opus esse, vobis consulere. Su-
~re. Dnde \estra celsitudo, per quam Deus isla facit, bhmavit Deus in Hibernia vestrara piudentiam ad
-ab eo cei tissime magnam relribulionem debct exspe- tantam dignitalem, el posuitvos ut studerelis atl
clare. Supei troc nriqne pacis fundameniuasi facile rehgionis vigorem el animarura ulilitatem. Satagite
est alia qure ecclesiastica rellglo exigil, aediflcare. eugo sollicite, s.cut scriplum est de eo qui 596praeesf
Piecor ilaque bonss \olunIatis yesiiae constanliara in sollicitudine, in illa genle, quanlum in \obis est,
VARI^LECIIONES.
sso Per iribulationemPms per tribulaliones S91Collata cum eodem ms m ms semper regi et
£ss Collaia cum eodem ms 55i Ludinensi ms Lunnicensi Regi ets98
^96Lcetaii ms laetam Scriplum esi, qui
t?s stnptum est de eo qui
JOANNIS PICARDI NOT^E.
slre, tanla meiiibronim debilitate consliictus qua- Cassian, coliat. vn, cap. 26, ubi reperies oleum
tlrjenniu"i, tit eoruin functioi.e penitus careiet, el a defluens e\ UIKIISsancii viri merobns lam (u sse
\ins t;'irar, iieqtmel; earoqne ob rem iraditus salulare ut mfiuiJis saluiem restituerel.
feanclis \iigmibi:>, apnd quas et defunctus est. Vlde
m S. ANSELMI CVNIUAR. ARCHIEP. OPP. PARS III — EPISTOCE. 17&
eorrigere ei exstirpare, et bonos morcs plantare e *• EPISTOLA CXLV 6oa.
seminaie. Ab hoceiiam, quanlum in \obis est, re \V\LTEBIAD A^SELHUM.
gem vestrum, el alios episcopos, et quoscunque po Lasullal de fehei Anselmi tn Angham lechlu, stmul-
testis, suadendo, el gaudia quse parata sunt bonis que ab eo quidpiam expetil pim consolalioms
ac mala quaeexspeelant malos, osiendentlo altrahile, Domino desiderabilt, et toiis \iscerum jnedul!i&
ut devestiis t 97el de aliorum bonis operibus prse- concipiendo matn .Ecclesise calholicse ANSELMO, fia-
mium merearoini a Deo accipere. Giaies refero pr< ler YVALTERUS, unus suornro extiema pars devotcr-
niunere \estro quod niihi hcnignc misislis. Giaft rum, desideraise pinguedinis, intiraae sua\!laiis>
pro in&. liaustum siifflcientem.
EPISTOLA CXLIV S9B. Haeret hngua, sensus hscret, jmlaf manus. dum
t.e\ol\it duleediiiem \estrae salulaiionis, qua se \e-
AD MONACHUM APOSTATAM.
stra celsittido ad tanlilium homuncionem dignaia cst
Pimceptis, consdtis et mims enanles dnas oves ac inclinare. Ece ad \ocem \eslram conforiala aunr
giegem vevocat. ossa mea, exlulaiata prsecordia mea, quia sane ntine
ANSELMUS, Dei gratia arcliiepiscopus Canluarife, _
cognovi me vestram glotjaro non inaniter amasser
ADRIANO, qui luit monachus Chnsli Ecclesiae Can- quando \os meam humriitalem non dedignaii eslis
luariensis, et suadente diabolo, rehquit hahiturn recognovisse.Elrevera quanloin menilnl piompltim,
sinira , si vult rcdire ad monasterium suum et59S ad nihil robustum considero, lanio ej-ga meain imbecjj-
>nonachicum proposilum, salulem et veram dileclio- litalem vestram diligenliam pluris duco. Omnipolputi
nem. itaque Deo laudis hostiam mecuro referunt omires-
FraXrem et filium non deheo nominare, donec- amici veslri, qui saeculum noslrura prsesentia' vesiire
sciam te pcenilenliam peccati et erroris lui ageie; lumine deslitmum felieiore beatitudinis veslraj ro-
41S el uoc cognoscam per reversionem luam, dilue\hilaia\it. Depuht enim, qualiler \oluil, qtiid-
sm suam inspirante, se- quld lequiei placidaj voluntalisvestrse obnilebalur;
Quod si, Deo per gratiam
cnndum desiderium meum \idero, eertus eslo quia unoque momcnto, quod nobis longissimum \ideba-
jo me palernam pielalem et fialernam chaiilatem lur, cilissimum nobis effeciu pleniore perfeeix. Iniro-
sine flgmento, Deo annuenle, invenies. Consulo igi- iius enim vesler pacificus fvcius est el nobis et \obisy
lur et consulendo precoi ul hominem, cujus animas quia dum protraclae querelse terminum posuistis, Ee-
Wmcm afferlu cordis desidero; et piaecipio ea ati- clesiis canonice collalis, \os quoque requie\ istis.
eloritate quse rnihi a Deo et ab Ecclesia Dei iradila Ilaque reqtiiei \estrse el eommuin bono congratu-
p
pst, super omnes vivenles professos obedienliam el lanlur omnes araici veslii, et \os, quia corpore con-
subilitaiem in prrefalo monasterio; et adjmo per juncli non possunl, desideiiorum gressibus invisere
earodero professionem et slabihtatem, quam te hi non desistunl. De noslris pofissiraum monachis dicor
eodem loro servalurum coram Deo piomtsisti, elpei quos vobis majoris dole familiariiatis, et subveniione
uljumquc advenluin Domini nostri Jesu Christi, transaciae necessilalis procli\ius derinxislis. Sed
siculvis ut piimns sit libi ad salutem, elsecundus quoniam mel causa ccepi, ad me milri redeuridum
aon sil libi ad damnationpm, quatenus resipiscas, el esl. Optalissimuin mihi esset, si fieri posset, ante
redeas ad Ecclesiam in qua monachus fuisii quan- finem meum \esiro conspecluperftui, el coiam \o-
ttim ad lialjuum, et esse debes secundum veiitalem, bis de meis calamitalibus conqueii. Pei transiit eiiim
et ad rae, et ad f ralres, qui le pTopler animse tusc tempus meum, et neseio si quem diulurnilate"\ita>
salute.n desideraraus, si non vis in excoinraunica- collegerim fiuclum. Sed quoniam \olunlaii mers
tione et analhemate inori. Nullus enim boiuo iu debililas senilis obslstit, t>cce hic ubi sum \ohis-
prapsenli \ita vi\enspotesl te absoheie ab his vin- .suspirando, miserias eX languores animae quos con-
culis exconjinunicaiionis et anathematis, msi quocl traxi reprscsento, id polissimum, exorando ut, sicut
\era dilectione precoret consulo, feceiis. Istasmeas omnibus orania fi>ctiestis, eo me modo rescriplo-
j)
litteras prajcipio tibi, si qtia adhuc vena obedien- mansueludinis veslrre informare dignemini, quo
tiseyivilin le, utostendas, si opportunitatem habes, prsesentem, si iia conliglsset, consotaiemini. Erit
Airardp, qui tecum ab Ecclesia Cbnsli discessit, el eniin hoc magnum lutamenlum mese necessitatig el
quidquid tibi scnho, llli simili charitaie et auetori- monimenlum gratum \estrse sua\itatis. Ad IIOGsane-
late mando. Quamvis non mereamini adhuc ut 601 mea haee lendit oratio, ul, quoniam vobis ex toto
pro \obis oiem, (amen oro Deum omnipotentem u; juxla volum fru>non possum, saltem mihi ahquam
jpse \os eon\ertat ad se, el ad salutem animarum veslii porliunculam conced.Uis, non qua fruar pro
\estrarum, et iJelificet me de veslro desideraloreditu, vobis. sed cujus Tespeclu B03ro veslra consolatione
Amen. resuuem.
.—j,.» Non quia
., segntudini
-j, meaesuujcienlia desTnt

YARIJE LECTIGNES.
*" Et de \ectns ?ut ni de vpstris 698Cttiti eodem ms collata S99Monasterium et tus Monasfeij m
CMDt adhuc tns adliuc ut 60! Coltata cum eodem &a
sroiro ot 6(raDeo giaiiani insIj->oper gratiam
m* Reispectui ms respectu
177 LIB. 111,EPIST. CXLYIl. 178
jlimeiita Striptuiartiiii, seJ quia sempei saiiusest 4 plus gaudeic, ei m.Vjotcm qnjjstuin jcstimare ctin*
segroto, si ei quod desideral Xnbualur. Et saepe la- araamus, quam cum aroamtu. Atque magis tlolen-
ctus unius demulcel, cui mullorum medicannna nbn dum nobisest, el majus damniiin credcndum, cuui
inlisereiit. Omiripolens Deus mentem veslram el perdinius amoiem quo amamus eos, quam cuni
amanti emm pra<-
lingnam, pai\ulorum suoruraconsolalioni diutius60* ainiitimus llluin a quo amamur^
resenel, et placidce vestrse \olunlaii 60Econaius miuni dehelur, non amato. Deum, pro ctrius amoio
ad\eisaiiorum poteuliae suse dexlera subsleniat 606, me diligis, oro tix ipse te diligat, ipse le ad hcne
Amen. \i\endum,-quod a rae petis, inslruat; ipse le ab
EPISTOLA CXLVI 607. omnibus peceatis absolval, el ipse lead vilam seler-
AS.SELMIADWALTERUM. naraperducat. Amen.
Esl tesciipium ad ante posilas litteias. 419EPIST0LA CXLVII" 09.
A&SELHUS aichjepiscopus Tratri et dilectori suo AlSSsELMI ADMURHRDACBUM H1BERM.E;REGEM.
YVALTERO salutera -el benedictionem Dei, et suain, Lftrwt atqueeiiam rcgal medeii,aulcuia\e medendum
valel. peslilenttbus sut +eqni monbus. Ne ampttus vin
quanlum uxoies suas alwrum uxonhus commulent, et ept-
Liileras Teligiosae dufcedinis tuse suscepi, velut n scopusnon nisi m «no ceilo loco coiistttualur, nec
Ta\um pinguera, et exundantem, el slillantem densas tiisi a ptunbus episcopis oidmelur.
et suaves gudas inexplicahiiis erga me dilecfionis. MURIARDACHO, glorioso regi Hibernise, ANSEIMUS
ln quibussanctoieferla feivoie aniraa lua diligenda arclnepiscopus, sei vus Ecclesise Canluariensis, fidelu
et dilecta anunse mese, tanlo se siguifical flagiaie cura oralionibus obsequiura, et per regnum terre-
desideiio noslri colloquii; et quia hoc heii posse num mereii ccelesle.
«lesperat, saltetn per Iitteras noslise salulalioms et Quoniara mulla de veslra excellenlia prjedicanlur
seiificantis admonilionis; ut anima raea mirelur quae regiam decenl dignitatem, valde tiaudemus; ei
unde lua erga me concepit lantum affectum amoris, Deo, a quo est omne bonum, de\otas e\inde gralLs
lisi quia Spinlus -ubivult spirat, el vocem ejus audis; agiiniis. Confldimus aulem quia qui \obis contulit
4l nescis unde veniat aut quo vadat (Joan. m, 8). giatiam suara in fjciendis bonisqua? fatitis c,°, con-
iluippe mea nienla hoc iropefrare apud homines ne- ferel quoq-ie affePtum perfitieiuh ea quse stipcr rila
jjueunt, ul sic diligjr ab homine; sed Spiritus san- qu* facilis euin velle cognoscilis. Quapropter, §lo-
«tus, per quem chaiilas in cordibus servorusn Dei liose fili et SnDeo chari-sime, precor ul ea quae in
diffundiiur, ipse anunam tuam tali ac lanlo fecunda- regno \estro secundum Chrislianam Tehgionera
vil affectu. Cujus vocem in litleris luls audio, sed P emendanda cogno\eiilis, orani inslanlia et «olhcilu-
uiitle hoc inspirel nescio, qtiia cur hoc faciat in rr e dine emendetis. Ad hoc enira Deus in regali subl -
«oii invenio. Quem rogo ut nunquam a te vjdjl, sed mitale \os constituit ul \iiga aiquilaiis subdiios
semper in le maneat, et tolum spintum tuum inde- populos gtiheinetis, et quiJquid in eis jusliii.e advei -
sinentei amore Dei elprovinii fervere faeiat. Gialias satur, eadeui viiga petcutiaiis elamoveatis. Et qui-
ago Deo qui nlihi ut ita a te dihgar dedit, sed tihi deni quiddam dicitur fieii In ipso jopulo qnem ie-
fflultomajus donum tribuit cum cor tuura sic araoie gendura suscepistis, quod magnopeie coirigendum
pioximl iroplevil. Yalde namque est giatius Deo est, quia Clnisiiana? leligioniomnimodis contrariiini
dihgere pro\imum quam diligi a proxiroo. Semper esl. Dicllur ennn quod viri ila hbere et jnibliceuxo-
«rgo plus dehemus studere amare quam anian; et res -suas uxoiibus aliorum coraraulant (5£), sicut
YARLE LEGTIONES.
eoi Consolaiione diutius ms consolalioni diutius 60i Placidse volunlati ms placidje veslra? volunljfi
^ 6Snbsternet. ms substeinal Ampn. 607Collala cum eodem ms 60s Perchmus quem araamus ms pei-
dimus amoiem quo amaraus 60SCum eodem ms collata 610Quse fecisiis ms qure facitis
JOANNtS PICARDl NOTJE.
(54) Dicilur quod vii i ila libeie el publice urores 0 sarculo correclionis penilus exstirpare nnndilTeras. i
jsuasahoium uxonbus commutant. Epist. 141, supra, SicGiegoiius ad Lanffanpum, qui moi.iils pontificis
ldem praemonueial, -sed quia, ul hqnet, negleciuiu continuoinorPingessit.Nam posxGregonanas htleras
fueral, rtirsus inculcat. Saue auteAnselinum Grego- sequunlur proxime aliae ejuSdem Lanfranci, ad Go
liuspapa VII ahquid simile audietat, uncleLanfran- ihricum Hibernise legem , ubi post captaunn m
ojim per Jitteras (quai um niajorem partem relulimus hmine bene\olenliam,hsec insunl:« In regno \esiio
in epistol. 31, hb. n) inonuit serpenli morbo occur- perhibenlur homines, seu de propiia, seu deraor-
reie his verhis : i Tuara veio fiaiernitatem, elsi tuartim uxorum parentela conjuges duceie. Alu,
moffliore non egeal, impellente tamen nos solliciiu- legiiime sibi copulatas pro aibilno et \olunlate
drae admonemus, quatenus -graviora usquequaque lelinquere; nonnulli suas aliis dare, el aliorum in-
vitia resecare^iudeat, et inter omnia, et prse omni- fanda commutatione recipere. Haec, et sl qua sunt
bus, nefas quod de Scotis audivimus, quod plerique alia ciimina, proptei Deum et animam \estram ni
videliceluxoresjionsolura deserunt, sed etiainven- leira poleslalis vesliae corrigi j'nbere, talesque \os
dunt, modis omnibus prolubere conlendat. Ad hjsc cura divino adjulono vestris subditis exlnbere, ut
eiiiin aposlolica le auctoriUle ftiltum esse \olumns, et amatores boni booa araplius diligjnt, et ajtpeli-
«tnon soluin in Scotis, sed eliam in alus {^ quos in loies inali pravas actiones ncquaquam cxeiceie
Angloium insuia tales esse cognovens) duia ani- prsesumanl. > Ita Lanfrancus Coinnionueial ie6eiii.
madversione punias, et radicem tanii mali nrudenli Veruro nescio 3n suida aure islliscc pijMeiiisset,
1~3 S. ANSELMl GANTUAR, ARCHJE?. OPP. PARS. III. — EPISTOL^. 180
(jtulibel ctiuum equo, aut quanilibel aliam rera rc A utcum de terreno regno ir.insierilis eis ad eaeleste
alia ab lllo commulat; aut pio hbitu el sine ja rane jegnum \euiatis. Arnen. De Jiatie nostro Couielio,
lehnquunl. Quoil quam nialum sit, oiiinis qui Chri- qnem sibi celsitudo \eslia miiti logavit, dico quia
siianain legero no\il, inielhgil. Sr igiiur excellentia lla occupalus est circa seiwlium patns sui, ut nec
\eslra diviiiarum Scripturaium senlentias qute huic ab eo queat sine penculo \iu> rihus separari , l.ee
infjiiii negoiio ob\iant pei se legeie non valet, praa- euro, qui j'am senio tonfeclus esl, secum ullatenus
cipite episeopis et rehgiosis eleiltL qui 111\estro duceie.
regno sunt ut eas \obis edicant, quatenus, eis EPISTOLA CXLVIIIC13.
cognilis, quo studio \obis iimgiiandum sit, ut hoc A^SELMIAD ODONEM MOiNACHUM.
m.'.lum coingalur, cognoscalis. Ilem dicitur episco- Ut non deserat munussibi commissumob
ingi .(vescen-
pos in lerra vestra passun ehgi,cl sroecertoepisco tem atatem,
patus Ioco constilui, a'cjueab uno epistopo episcopun) AISSELMUS aichiepiscopusfrairi eharisslino ODOXF,
fcicutquemlibei piesbjleiumorJinari. Quodnimirum ihonacho et celleranoEI 4, saluiem, et henedictionem
sacris canonibus omnino conlrarium est; et eos Dei-eXsuam.
qui tahter insiiiuli sunl aul oidmati, cuni suisoidi- Dititur quod quia senlis setate et aegntuJine fiiiero
jiaioiibus ab episcopaius olhcio deponi pra?cipiunt. " luum propinquare, nleo \is obechentiam tuam , in
Lpiscopus namque, nisi ceilam parochiani et popu- qiu hatlenus Deo et conventui ecclesise in qua
lmn cuisupeiiiitendat, habeat, corstitui secundum vi\is deservisti, deserere. Notuin tamen \olo esse
Deum non polest, quia nec in sseculanbus nomen \el dilectioni tuse quia hoc consihum nou esl ex bona 610
ollicium pastoris habere valel, qui gregera quem parte. De inahs enim openbus debemus agere pceni-
pascat non habet. Honor quoque episcopalis non lentiam, et ea relinquere anle niortern , ne in illis
pjium \ilescit, dum is ad pnniificatura assumilui' imeniat nos ullima dies. In bonisvero operibus de-
qui oidinalus, quo djyerlat vel cui per episcopale heiuis perseveiare usque m finem, ut in illisassu-
iniiiisleriiim eerto praosideal, nesdt. Minus quoque Bului anima nostia dehacvita. De benefjcienlibus
quam a tnbns episcopis ordinari non debet, cura iiasaque perse\eranlei dictum est : Qut petseverave-
pioplerniullas ahas etratiouabiles causas, quas epi- tit usque in pnem, htc clc saivus etil (Mallh. x, ii),
slolaiis bie\itas non admitlil, tum ul fides, yila et non de illis qui ante finem a bono opere deficiunt.
solhciludo ejus qui invigilare debet, ldoneis el lega- ExpeJft igitur anima? luie, frater el fili chanssime,
libus lestibus compiobeuir. Precor ilaque, hoitor et ut in obedieniiaqiiairTsecundum posse tuuin adpla-
moneo quatenus excelleniij \estia operam det ut tituro Dei, in quanlura cognoscere possumus , et ad
ista in legno suo tornganlur, quatPiuis mertes,quam " jjlacituro abbatis luietliJlrura luorum tenuisti, pei-
a Deo pio ahis bonis evpeiilis 611,pio «slis vobis se\eies quaudiu \ita ui le iuerit, etabbas tuus tibi
augeatui. Caeterum, si quid in \obis aul in bisquos j'usseril, bono et lreto annno, sine omni rancore et
regere suscepislis ijuod ullaienus \olunlati Dei adver- rourmuratione, ut edam loquendo et disponendo ah-
sariqueai.peipeiideritis, soliicite eme.idare satagite, cjuiJ de eadenj ohethcnlia ein.ttas spiriiuiu. Sic en.iu
VARI^ELECTTONES,
611Expedius i>isoxpeiitis 612Tiansibius ms tiansieiuis 6l3 Coilata cum eadem ms 6li Celjaiio nyt
Gelleiauo 61*De bona mt>ex bona 6IBSic salvus ms lnc saivus
JOANMS PICARDl NOTJE.
aut mois iriuens sancta ejus pispvenissel desideiia; AngL, cap. &: Audnnnus quod oplunales pene omnis
salletn conslat ex aliis hlleiis Lanfianci atl lei- qenlis Meicwium iuo exemplo legitimas desetant
delvitiim, Golhiiii successorera, dalis, nihil fuisse ti%otes, et ctd.dleias , el sancltmontales conslii-
adlubiiumieinedn tanipesiilenlise morbo. Subsloma- pienl, etc.Quod autem fuentScoiis ha?c hbido quasi
i.hjnsenim,paulo anleroedium scnhit: «Inlermulla jjheiedilaua argml D. Hieronym. hb u, ad\eisiis
qtise placejit', lehia nobis sunl qtwdam qua? thsci Jovmianum . Scoloium nalio uxoies piopnas twn
jilieent, stihcct quoJ in vesiro legno uxoiem
quisque pio habel, et quast Plaloms Pohucam legenl, el Caloms
ftrl)ili\o suo leguime sibi copulatani nulla seclelui exemplum, nutla apudeos conjuxestpioptta,
cai.o.nca causa liueneniente lehnquil, et aham sed ut cuique hbttum fuent, pecudumnwie lasciviunt.
quaml.bet, seu sibi,\el lelitU? uxori consanguinUaie Taceo pudenda ei peisiunlia raemoraiis libitlinibus,
propinquam, si\e quam ahus sinnli nnprobitaie qua?.Sjhester Gnaldus cenlum posi Ausehnura an-
deseiuit, jiiantah seu fornicana lcge punienda nis notavit de Hibeuns, disiinct. 5, Topogiapluje
teineriUte conjungu. * Hacienus Lanfiancus, PX Hiberiucss cap. 19. Quam veio allas lncmeditatis moibus
CUJUSprseteulis adhortamentis si prsesenlia hceat egisseXradices,consifns,adeo ut nec hujiis episiola?
Aiiselnu compiobare, ausim diceienon ex Scotouim e\elh pottieni palara fixex concilio Caseil s,
\el Ilibernoruro, sed Anglorura longe antea depia- .,rthiepiscop..li Hibeiuie civiute, habiio anno 1171,
valis monbtis luiain hanc lelhaleiu gangrenam pau- pl ab AlexanJro'IIl probalo, m tujus concihiuxoies plj-
Giluas in tilis id poUssnue jubeiur, ul otnnes iaxct
latini vues tt auginentura suinpsisse Nani qut
ha-
Excidio BiilaiiiiLe supia nnlle annos dixit : Reqei hubeie vthnt eas secundum jus ecclesiailtcttm
habet Bntannxa quamplurimas conjugei habentes, beanl. Roger Iloneoenus retulit iu posler. p.ule
ssd scouantes. D. Bomfaclus maiiyi el arclnepisco- Am.al. Sed ncc hoc decreluin (ul hquet in signato
tju*, legatus Germaiiicus objicif Ethelbjldo jegi Syivest. Gnaltii tesiinjoiuo) valuit exslirpaiei taui
/iiiglora.n'apuJ W.lltlm. Malroesl)ui.,lrb. i, Be reg.
181 LIB. 111,EPIST. CL. 1S2
eveiiiel tihiilljpioraissioquae peije^eianubususqtie A C.'iion,ca ai.c.oiitas piaecipit ul Ecclesia epi^-co-
in Enem piomitlitur. Nec te leu-eat quij piopxer paius ulira tres menscs nou maneat sine pasloie.
inibeciUilatem coipoiis non \ales modo 617lta effi- Quoniam aulem legi placuit, consilio baronum suo-
caciter faceie el cuiare qua? faciendasunl m eadein rum, etnoslra concessione, ul vestia persona el ge-
obedienlia, sicut olim faciebas in samtate et jtiven- rclurad aichlepiscopalum Ehoiace, non debet per
tute. Namquenon exlgit Deus a te ultia posse tuum. vos teirainus salubiiter constiiulus diulius diffeiri.
Nec le peiluibent qusehbet adversitates, undecunque Ui de raiior quia post electionem \estram non tc-
veniant, quibus te vult inimicus animse tuss \exare quisistis ul consecraiemini ad quod electi esti",.
ex fatigaie, ut ante finem deficias et prsemiura pei- ManJoitaque \ohis ul viuldus Septembi.silis aputl
sp\eiantise perdas. Hoitor igitur et precor-quateiius matrem nostram ecclesiam Canluariensem , ad fa-
hoGin corde tuo proponas et slabihaaut boiium opus, cicndtini q.'od facere dehelis, et ad suscipiendam
q.ioJ hactenus fidehter Deo adjuvante lenuisti, nc- consecialionera \estiam. Quod si "non ftcerilis, iul
quaquarn, donec \ivas, deseus, nisi hoeabbas tmis me peitinet uXergo curam haljeam et faciara qure
et fiatres lui non tua iinportunilate, scd sua spo i- pei linent ad episcopale officiumin Eboracensi ai -
lanea voluniale libi prascipiant. Et cerlus esto quia thiepiscopalu. Praeterea audivi quia \os, pricsquaut
quanto majori difficultate , cum propler imbecillita- H conscciemini, facere vultis, ut electus ep'scopus
lem luam, tum propler quaslibet ad\eis,Xales, obe- Saiicti Andiese de Scoiiaapud Eboracum consecic-
dientiam tibi injunctam facies *18, lanto majus prsr- lur (53). Quodnecfjcere debelis,necegoconcedo,setl
liiium a Deo recipies. Oro Deum oinnipotentem omnino inleidipo ne fial, aut de illo , aut dc aliqu i
nt ipse cor luum diiigat, et cjuantum in me e=i, persona quse in regimen animaium debet provehi
benedictionem et ahsolutioneni Dei tibi mando, fia- ab aithiepiscopo Eboracensi, quia non pei tinei ad
ter charissiine. \os dare \el concedere ahcui cuiam anim.uum,.
420 EPiSTGLA CXLIX. quam nontium accepislis. Yale
AXsELMI ADTHOMAM EBORACENSEM ARCHIEPISGOI'UM.
Ecclesta ullra ttes mensessine pastore non debel &,re, EPISTOLACL
undeipsi pimsciibil ut \ui Idus Seplembiis Can- ANSELMI 4DGOrTRiDUSI
luaiim se sistat ab eo conseciandum, et ne ipse Viium piobum a vitw inlegiilalciaudat, et a quo
electum episcopum S. Andtem de Scolia nonduin sibi caieal, monel, maxhne ne alioium facla discci-
consecialus conseciatepimsumat. nens eos contemna'.
AhsELMus, aichiepiscopus Caniuariae, THOM.E, AKSELMUS, archiepiseopusdorrRiDO salulem et bc*
eleclo arthiepiscopo Eboiacensis Ecclesioe, salu- nedictionem Dci, el suaro.
tcm. C Juhel, nepos "\ester, mihi njira\il vitam ves.ram
YARIiELECTIONES.
417Non. raodo tns i.o i vales rooda 61SFacias : ms facies,
JOANNIS PICARDI NOTJE.
(55) Faceie vultis, ul eleclus ephcopus JSancliAn- nuperriroe noster frater nobis Pt coepiscopis subhi-
diew de Scoiia apud Eboiacnm consecielui. Qiioniani lnht Rtmigius, me scilicet imposleruin quacsiiunim
ailEuoracensem archiepiscopuro peitinebatcousecia- Doic. ceslrensis vel Wigornensis episcopi suhjectio-
lio oinunim episcopoium, prreficiendoium Lcclesns rieinbac de causa.Dico enim coiaroDeo me nunquaru
Iiisiilarum Oicatlum,!d esl Hiberni.eet Scotia?, Tho- hnc factuuim. Si placet igilur sanclitali \esfise, ut
jnas nectlum acceptani yjipoxcivua alteri volehat juxfa pelifionem nostiam nohis faceie digneroini,
conferre aul curaie confeiendaru. Quod Anselmus locura Eboratura; tempus, v Non. Martias nobis
probibuit recte dicens non posse qucn animaruin immutaljiliter conslituimus, et \obis sigmficamii'.
ctiiani demandare, quam i.on suscepent. Initiando Ergo vivas et \aleas, et ^piiitualilius iiicrefflcnfis
autein episcopo noroini eiat TuigoJus, Ecclesia? usqueijuaque proficias. J Hacletms Thomas. Ex cu-
Dunelmensis piior. Cceleiuin, quod Scotorum >et jus \erbis peispicuum esi. quoil aJ.ius m L.uifran-
Hibeinoiuin jnlislitiim lnilialio sil ponlilicis Ebora- curo ciistas olnn erexeral eanidenl ob causam qtiara
censis et hujus (tle quo fit sermo) halruehs, ad lnc Thomas suus fialruelis, tanto demissius inch-
Lanfiaiicum, sed non Lanfianci ad ipsum; quas ad nasse; adeo ut non nisi laeuo Lanlranci jeunissu,
litleram suLjicio, pnores sic habenl: t Pnssimo, etc. \eieiliir se nuncupaie aitluepiscopura Eborati.
Ecce, Paiei sanctihsime, lihus tuus ad te clamai, SPCILanfianci lesponsum coiqungamus, quo el id
jsed roagis filn, Eboracensis videlitet Ecclesia, aJ juiib sjjeclans ,td Eboraeenseiii caihedram giavius
eara, c.n divina dispositione piaesides ecclesiam; piobit.
tauquam ad maiernuro lecuuens sinum,pie poslulat r» < Lanfrancus, etc. Insinuavit vobis \enerabilis
ut e\ abundai.iia mateinaium dehciarum reparelur frater nosler Thoinas Eboiacpnsis archiepiscopus
inopia suaiuin se deseie.ilium; iino longe et irler adveiiisse de Orcadum insuhs ad sequenduro cle-
barbaras naliones posilaium vnium. Si(]uidem licuin, quem in episcopatum ipsius xerrse, prsec-
\emt ad nosquidam cleiicus, quem inisit Paulus piente et insinuante Paulo comite, tesuuir esse
(Oines cuni htteiis sigillatis de Oicaduui paiubus elecium. Et quia cx antiquo moie sui juns est
significans in eis episcopatum suse tense eidem cle- pivjfalariim insulaium pisesules consecrarei" peiiit
uto concessisse. At llle aiiiecessouim suoium or- a me ut mittam sibi de nostris suffiaganeis duos
dme custodiio, poslulat a nobis consecian episco- tjtii laniae rei sacramentum cum eo valeant cele-
puiii, cui, quod jtiste petit, injusle deneg.ue noit hiaip. Rogantes uaque praecipimus,et pia?cipienles
possuinus. Piecainur ergo ut nobis duos episcopos logan us, (juatenus omni excusatione submoia llluc
d.iigat paternilas \eslia, quorum fulii orauombus eaus et tx nosiro puetepio secura, tjuod justura eSf,
fiauxiho, lantjj rei saciameiiXuin canonice com- in lai.lae lei mysteiio complealis. Nou eiiini tlecet
nleauius, llla autem piocul aiccatui susintio, nuv.ii ut qtu saciandusui hanc leiiam \enif, et cum umui
185 S. ANSELMICANTfJAR. ARCIfEP. OPR. PARS 111.— EPISIOL.E. 184
ct roga\it me ex \eslra par e ul vobis consuleieni A lali. Inter saeculaies homines cst conlei.tio de pro-
quahler \ivere deberetls. Sed cum audissem vitam pna s'mgulorum,\oluniale, ut unusquisque 620tlieat,
veslram, non potui cogiiare quid vobis possem addere non sicut tu \is, scd situl ego \olo; conlenlio vero
in psalmis, in oiaiionibns , 111abslinenliis, in nJtHt- 621monachorum est: JNon secundum \ohinlatem
ctione coiporis, ultia hoc quod vos per gralia Dei meam fiat, sed secundum luam. Nec -debet
inccepisiis et facitis. Hoc itaque quod facilis, quan- unusqtiisque exspectare ul ctira Tacit alieiius \o-
diu cum salule corporis \estri facere jiotestis, le- lunlalem, ille sibi simihter faciendo retiibual, sed
nete. Si aulem senseritisquodin apsjritudmem \obis in hoc debel sludere ul quidquid alius faciat, ipse
verlatur, tunc consulo ut situt expedirecognoscetis, nunquam a hono proposito suo deflcial. Esl et
vos temperetis. Melius est enim ui cum salule cor- ahud quod valde pacem el dileclionem inter fratres
poiislaelo aramo aliquid faciatis, quam per segiilu- eoiiriiiat : si nullus aliquando fralri suo aliquid
dmem ab his quse cum lrrlitia benefacitis, pio mliilo ditit de alio unde aroicus ejnsaliquo modo offenda-
ducaiis, neque alios qut hoc non fatiunt, ullo niodo -tur; sed semper, si polest, fialer de fralre loquatur
contemnalis, aut eosesse minoris menli apud Deum unde cor ejus ad dileeiionem accedatur. Hsec, fra-
quam vos cxislimeiis. Bonum enim esi exercitium tres et filii mei chaiissimi, senate. De ordine-quo-
corporis, sed multo magis amat Deus cor plenum " que \estro ita sollicili esse debeiis, ut non in ino-
pietaie, dileclione, humiluale et desiderio perve- dico illum alicubi, \el ahquando, in secrelo, vel In
niendi ubi possit el deleclelur ipsum Deum \idere. conspeclu aliorum, violetis. Scriplum esl enim t
Omnipolens Deus vos doceat, et corroboret, el con- Qui modtca despicit, paulalim decidet (Eccli.-xi\, i).
solelur. Absolutianem Dei et nostram, si quid \alei, Siergo coiam Deo vuliis proficere, nunquam iriini-
ab omnibuspeccatis \estns \obis milto. Rogo, orale ma mandata velius despicere, Sicut autetn qui rao-
pro me. dica despicit, paulalim decidil, slc qui modica
EPISTOLA CLI ™. non despicit, non dico paulatim, sed ^fficaciter pro-
ANSELMI ADJOAJ\XEM PRJOREM, ET COJNGREGATIOINEM ficii. Fratres, faeite ut possilis dicere cum Propl^eta :
BATENSEM. Anima mea in manibus meis sempei {Psal. cxm, 15).
Eos Dei domum el templum futmos, si matuam sei-
vem cmcoidiam, el in mtnimis observantiam te- In oranibus enim operibus \eslris debeiis «onsi-
neant. derare quasi anima sit in mairibus veslris semper;
AJ\SELMUS arclnepiscopus JOAHM,priori, et toli quia quidquld unusquisque faclet, hoe aninia ejus
congregalioni Balensi Servorum Dei benedictionem recipiet. Oinnipoteus Deus \os ab omni malo custoa
Dei, et suam, si quid valet. diat, et absolutos ab omnibus peccatis in bomsope-
Dominus Jojnnes, lator prresenlium, peliit a me ribus \os perse\erare faciat. Aroen. Precor ul oretis
nl fralernitati vestrse allquam monitionem scriberera pro nie.
quae essel signum paternae dileclionis. Possum qui- 421 EPISTOLA CEII 6!2.
dem breviler comprehendere qusecunque viianda ANSELMI AD P\SCHALEM II PAPAM.
sunl, e( quaeappetenda dicendo ; Decltna a mato el Ul nonmilial palhum ai eluepiscopoEboiacenst twn-
fac bonum (Psal. xxxvi,27); sedeoinenientiiis exisli- dum conseciaio, nec Londonienstepiscopo,qui tllud
Wout deaJiquaiirlule iioniinaliin religionem veslrara nunquam habutl, ne Ecclestw Canluanensis piima-
ttts a sua clignilale excidal, quod pali neutiqunm
admoneam. Horlorergo ut pacem senare inler \os polest. Inquint el ulium teyi 1 euioificoiumpenitil-
loio corde sludeatis, quia dicitur de Deo : Factus tat daie wvesliluias, stcul tex Anghm audieiat.
esl in pace locus ejus (Psal. LAW, S). Ita ergo domus Domino et Patii diligendo «t re\erendo PASCIUEI,
rt templum Dei \eie eiilis, si pacera iuier vos con- summo poniifici, ANSELMUS, seivus Ecclesix Cantua-
stanler hahuerilis. Quam hoc modo assequi etser- liensis 62S,debilani obedienliain cum fidehbus ora-
\are poterilis, si unusquisque non intendatut alius lionibus.
faciat suam volunlalem, sed ipse semper, servata Quoniam foriiludo et diieclio Ectlesiarum Dei
leciitudine et \olunlale Dei allerius fa\eat volun- n maxnne, posl Deum, pendel ex aucloritale palerni-
VARI^; LECTIONES.
619Cttm eodem ms collala 6£0 Yohmlaleutuiiusquisque tiis \olunlate, unusquisque ^'Donteniio
\o!o ms coulpnlio \ero • 62aCoilain cum eodem ms 6a3Anselraus Ecclesiai " Canluar. ms Anselraus sei\us
Ecclesise Cantuaiiensis , .
JOANNISPICARDINOTJE.
humihtale sacrari se postulat, inopia adjulorum a fuluroium, seivalum iiipisecipio. i Sic Lanfranous,
lanlo legno non sacratus abscedai. Terminum hujus qui et profiletur ab Eboiacensi archipiajsnle iniiu-
consecratioiiis lator pracsentium vobis indicabil. Et gendos csse episcopos Orcadum, ila tamen ut Cau-
ne forle sollicili sitis, puianies quod vel ipse vel luariensis primas ad eum miltat duos compro\in-
£uccessores cjus hac occasione super ecclesias \e- ciales episcopos, qui ei jadsint ad inauguraiioiiem
slras jus prselalionis quandoque conentur arnpere, saciamperagendam : neque ob reraetsibi \aleat-ah-
htleras [quas ipse mihi iransmisit, fraiernitaii quiil in eosjuris vindicare. Dnde Iiic Thomas
veslrse, solhcitudinem de futuro gerens, curavit (ad qnem Anselmus) Ecclesire Scolitse designaiuiii
transroilleie. Quas et has (quas vobis transmillo) poniificem initiare non poterat.
tn archi^is ecdesiaium vestraium , ob memoriara
185 LIB. III, EPIST.CLIY 185
talis \eslrae, quando ratio exigil, ad ejus hbenier A po t Penletoslen.litleras pcrRernaidum senicnle.a
lecuiiimus auxilium el coiisihum. Artlnepiseopus domini Pelri, camerarii \eslri, quod rex Anglise
Eboracetisis, Gerardus nomine, m.gravit de hac conqueiitur quoJ suslinefis regem Teutonicum dare
Etclesiaium sine excommuniralione. et
vita, et alius, Thomas nomine, loco ejus electus iiivtslituias suas inve-
est. De quo rumor esl quia quseuiur ei palhum an- Ideo niiiialiir se sine dubio lesumpturuin
ille suas lenet in pace. Yideat
tequara sit consecralus et niihi facial profess>onem siiluras, quoniam
setundum aniiquaro consueiuthnein antecessoruin igitur prudenlia veslia sme dilalione quid mJe
nieoruro et suorum. Ha?c est igilur summa prectun agere debealis, ne, quod tam bene aedificasiis, iue-
mearum in hac re, ul anfequam conseetetur, el cuperabililer deslrualur Rex enim nosler tlihgeiUtr
Deum ut
nnhi debitara ohedienliara, sicnt di\i, profitealur, ei inquiiit quid de illo rege facialts. Oramus
hoc raclum esse litteiis nostris cognoscalis, a \eslia nos lse'ificel de diuturna veslra prospeiitale.
*
excelleniia paliiiifa non suscipial. Quod non idcircc EPISTOLA -CLHI.6!l
dico quod llli pallium inyideam, sed^juoniam quidam PVSCHAL1S PAPJE.ADANSELMUM.
aulumanl, et eliam procurant, ut si hoc a vohis Piwcedenli lespondet se nuiiaienus diqnitati ejus Fc-
conressum fueiil, confidanl seprofessionem debitani n clesim deioqatuium, nec ttsquam loleiasse a lege
inihi posse denegare. Si enim hoc coiitingat, scilofe Teulomco datt tniestiiuias.
quia Ecciesia Anglia? seinderelur; et secundum sen- PASCHALIS episcopus, ser\us scryoiuro Dei, fralri
tenliara Domini, dicentis : Omne regnum in se ipsum ANSELMO,CanXuarlensi arcluepiscopo^ salulem^et
divisum, desobbilui, desolarelur, et ngor aposlolicat apostolicam Ijenethtlionem.
discipiinse iu ea non parum deblhtaretur. Ego quo- >- Liiteus dileet*onis lure receplmus, etc. Yide in
que nullateniis remanerein in Anglia. Non enim de- Paschaii 11 ad an. 1118.
berem aul possein pali uX,me in ea vivenle, piima-
EPISTOLA CLIY.
lus Ecclesiae noslrse desliuerelur. Hoc ipsum el
ANSELMI ADWILLELMUM ABBATEM BECOENSEM.
eodem affetiu snggero re\eren(ise vestro?, quia de
Londoiiiensi episcopo pallium petilur.quod nunquam Yola nuncupata anle monasticam piofesstonem in
liabuit, ul scihcei ad hoc uullatenus assensum pr.e- ptcvlati manenl disposutone.
Ije.a.QuidafflnamqueconcinnaiiXsubhacspeciehoni, A:\SELMUS Reccensis, modo mu istei EPCIPSIPCm-
pritnalus Canluarise dignitatem (queraadmoduin noii -tuariensis, dile.lo dilecfoii suo ie\etcndo ahli,ui
flportet) hunuliaie. Hlisi sanclitati veslrse hocaiino, WILLELMO (56) Betcpnsi, salutem,
YARLE LECTTOJNES.
624Cttin eodemnis cotlata "
JOiNMS PICARDINOT.E.
(56) Reveiendo abbaii Willelino, etc. Ille ipse " mannia etcilatos Ileniicus, Nothi filius et rex,
YYiUelmus, Becci tertius archimandnia, de tujtis advolarat >e\ Anglh ; isque paschalem circner
uleilione sciibi(ur-cpis(. 3,'supra, ad quera lecen- soleinn'taleni \enit Beccuni, ubi Beccpnses noniuilli
snirous ejusdem Willeluii natajps, pueritiaiu et nio- ei siippliPannil -ut ui morilun locuiu suflirerfetni'
nuchisraum, etquidem ex Beccensi ms.,quod eliam- qtiispiam Beccensis. Id ul Willelmi nunbus insonint,
jiuin snj)i>edilab)t in liiaieriam bre\is el apeilse cavit ne suain exoiaiel sedein. Hpnnctis auleiu,
nairalionis de ejus intertlu, ul cujus sancta ielicia- coguiia Willelmi in\aielndine , perbumaiie invisu ,
qtie primortha llhc exposuimus, lnc fehtiorem, etsi eumqiie alloquens Imiin resitlebal pio honunis oh
Tleccensibus lugubrem, dicamus eju«dem finem. sei\antia. WillClinus conira , liiiuio sui coenobii
Auno \icesiino sui muiieus, mense Seplembn, de- prosplcicns slatui, supphcavil Henrico ul nion H
citht in segiolaiioneni, quae lenle seniles arlus con- chum metlu? aelatis et iniegiioiis vtiae pwpOneieX
sumens \tt.ilem ejtis fflorlem prorogaviX ad inse- Becco, « Quem i lnquil? Willelnius conlra: « Lccle-
sjuentis anin mensem Mailium. Tum enim Piome- giJ\ior siaslicae sancliones umveisis inierdicuiit pra?positis
solilo el polenlior eum Jecto foitius quatn eleciione successoris, > Dixerat hsec, et d.ceniis,
llieum Caucaso alliga\it. Inter hacc Ricardus abhas dexteram on oculisqiie-rex admovit. Qnamohrem
Praiellensis ccenobij (nuod Ilogeuus Rellomojitainis fialies psalmos legere poenileiitiales, santUirnmque
Hunfndi filius consiituil in*lundo suo , sie enmi lilaiiiaiu, inler quaj auiuiam exbalavil. Mox jjro»
scfupulose Guillelra. Gemmet. hh. VJI, Hislor. Du- more cada\er sacns indnliim vesubus in basilicani
cmn Norman., eap. 2%, obsenavil) convisil Willel- delaium, coram maxima collocalum esl ara, qito e\
niuni, ac mox Beccenses fiaires. Tunc vero eX D monathi el laici comieancique luguhies hicinrj
ohsecraiiouibus, etecclesiaslico cnrisraate rotjoraiiis preces~\'entilabant. Sed et lex, qnem wipremo hah-
esl Willelmus. Boso aulem., prior Bectensis (j >m X.mlem \iseiat omiii carenleni spinlu dignalus est,
eniin Raldncus, ad queni sunl epistol. 7 et 8, supia, suprenia visitalione. Pispter llhini, no\era abbaie1,,
e viyis extesserat), monuil Willelraum ut monbun- clencoriim monachoruinque luiha innunieu, ei
dus Iilus ccrlesiem quanidam legaretbenediciionem. inier hos piaecipuus verot Joan. Lexoviensium pou-
t
Erecla igiiur nianu illisbene precatus dixil: Aura,le tifex, qui et stiprema defuiitlo persohit obsequu:
clauslraieui \ifara,qula reparalpj esXordiius nosin; mendicorum quoquenoiidefuilniullitii(lo,ui quoiuiu
et jion quaeratis habeie obedieniias in saeculo, gratiam deftmctique opem biduo tain laigjj ftie-
qtioniam in eis mulli perdunt aniraasbonum suas, et runt eleemosinaedisiijbuiaj.ut nullus liiaiu» redieni.
quaniocius abbateiu ehgite, qtua non est tale Inietea Wtllelmi cadaver lnhumalum m exedia
opus diffene. t Haec fams, obnixe rogavit eos suo capiiolari, ad dexXeram Herluuu fundaxoiis. Willel-
liomine fundere vota. Erat emm pio more, ul si nius auiem anno seuds xxv, Becci monachuni
queinpiain virum nosset nUegerrimaeTiiaa, tonimu- piofessus est, qnindecim annis privalus ibidem vixit,
nionem jjrecationum ejusdem cupidus ambirel. Sub sicque i\x-na(,us anuos
tiiginla eldiinidiopiacfuit,
hsecpropter repenlinos tumultus ali juot in'Norih-
JS7 S. AVSELMl CASfUAR. ARCHlCP. OPP. PARS III. — EP.STOL^. 1-88
De voio moiijilii de q.io i.osliuni \ultis atidiie A scopi cx .ii'l qua antetessoium consuctudiiie piofessi
tonsiliura, qui antequam ai uostium oitlinem \eni- sunt, jiiofiieai's Quod si in his quse ccepisii magis
ret, vovit se nunquam amplius \inum bibiiuium, pprse\et..re quam ab iis desisteie delegeiis, omnihus
hoc mihi \ideturesse fatiendum quod fii a majori- ep.stopislolius Biiuimiaj* 28 sub peipeluo anathe-
hus nostri ordinis, et maxirae apud Cluiiiacum, vide- mtle interdico ne libi ullus eoium manus ad pro-
licet ul hujusmodi vota, tjuae fiunl rne promisslone motionero ponlificalus imponat; vel si ab extemis
fidei et sacramenlo, in \oto raonachiti t rJmis, in proraotus fueris, ne pio episcopo \el m ahqua Chtt-
ijuo liomo quidrjuid ad se peith.el et selpsum lot m s iana coinmunione le siiscipiant 658.Tibi quoque,
Deo offeil, judicenlur esse completa, et sit in dispo^ Thoma, sulj eodem anathemate e\ parle Dei inler-
sitiouepralaii vel ea senare rationahihter velnu- dico ut nunquam benediclionem episcopatus Ehora-
taie. Yos autem huic monacho, de quo Ioquimui, censis susciphs, nisi prius proressionem, quani
polesiis, si placet, ad lempus concetlcie ut quod in- antecessores tui Thoinas et Girardus Ecclesise Can-
*cepil facial. Quod si quando inteilexerilis non cxpe- tuariensi fecei'unt, facias. Si aulem episcopatum
due, prrecipite llli ul fariat fidcnter quod faciuut Eboracensem e\ tolo dimiseris, concedo ut oIDcio
commumlei Iratres. sacerdotali, quod jam suscepisti °30, utans.
EPISTOLACLV «»-«. B EPISTOLA CL\71631.
ANELMIADTHOMAM ARCHIEPISCOPUM EDOR>CENBrM. ANSLLMI ADWILLELMUM ABBATEM ET COMREGATlONEH
^Jtiaersis archiepiscoji mumis tnterdicit ante piomis- BECCENSEM.
sam sibi fidehlatem pio more icten. Se uilul habere illis anliquius, eot umque obluui um
ANSELMUS, servus Iicelesia? Cjntuanens s, THOMX non esse, nm cum desieill esse.
aichiepiscopo. Dominis et fialribus chariss mis et desideiatiss",»
Tibi, Thoma, iii -conspettu (37) oronipotenlis Dei, mis domno 632abbati YYILLELMO, el sai.cl.e ecng-e-
ego Anselraus arcliiepiscopus Caniuaiiensis, tolius gaiioni Beccensi, sub illo Deo ser\ienti, fr..fer
^,22 Britannise piimas, loquor loquens ex parte A.NSELMUS, dictus aichiepispopus, superna seroper
tpsius Dei; sacerdotale officiuin, quod meo jussu in giatia et Lenediclioue ad bona senipei d.rig", et a
paroecia 6J7 mea per suffiaganeum meum suscepisti, mahs tlefendi.
libi interdico aique prsecipio ne de te aliqua cura Si Gdr meum dilectioni veslrse de vobis plerie
pastoiah ullo raodo pisesumas iniromitlere, doneGa exponeie \olo, niagna chaita non siiffleiel, et si
rebellione, quain conlra Ecclesiam Canluaiiensem breviler diceie propono, nequatinam affeclum meum
inccepisli, discedas, et ei siihj'eclionem quam ante- saiiat. Sed in hac dubicla'e consolalur me \eslra
cessores lui, Tbomas videlicel el Gtrardus archjppi- conscientia, qua roihi conscii est-s nuanlum semper
YARLE LECIIONES.
BW Collata cum codem ms 627Parcecia ms parochia 6!BBrilannia? ms (olius BiiUnirij? ^9 Pueris,
re pro episcopo lideni iu aliqua Chiisdani coniniuuione le suscipiant ms ftiens pro episcorio vd in aliqita.
ChiistLna «comnuiiuone te suscipiai 63°Inccepisii tns susctpisti iSi Cttm eodem ms collata 632Gha-
r.ssinris deinino, elc. ms chaiibsimis el desileratissnnis dimno.e.c.
JOANNIS PICARDI hOTJE.
obiil anno 1121, Kalend. Maii, el hoc fuit donatus C memorato capituhloco. Exislimaiim, nec falso, ctim
epitajjhio. instaurareltir (instaurationero enini receniioiem ipsa
Mbas Wtllehnus piwclari geneiis oitus locif. ties nova et quod.unmoJo pueulis (esiatur)
uira vel situ obducia seu rubigme, earaque ob ~~ reni
lempote pinnwvo fit teltgtonis cunatot,
JEtalts qutnts luslns jam rtle peiaclts, lieglecia.
Suspiian lo Deum ccepttcontemneie mundum, (57) Ttbi, Thoma, in conspeclu, etc. Hane Ansel-
Titiea dtvisil, sed Chitslo loius adhwsil, inus scnpsit epislolam nullo non noto clurilatis
Ut nudum nudus Domtnum fainulus sequeielui. lapide. Nani leste Bibiiolliec.il io Malinesbeuensi,
Thoiiias ab Anselrao pumo actitus, ut Canttiauaiu
Confeslun Becci.jnga sumpsil suavia Chnsli, vpniiet a se inauguiandus, sibique jiro 11.01 e olie-
duw pct quindenos couslantei peitutil annos dientiam firrajtuius saciainento, bemgnas egii^u-
Anselmoposl Angloi um pt nsule jacto,
Iste toci curam cmpil fiatiumque legendam : Uas pio iii\ilalione, peiutqtie inducias ad tani cele-
bns opens appautuin. Seeundo acc.tus, lespondit
Quem gwvitasmoium, velvila decusque paientum SP uliotibus suoiuni cleiicoium adduci; laiideni
Feceiunt claium peimullis ac veneiandutn.
Doctus eiat, blaudoque loquens sennone vlacebat: per episcopos Londinensem Rofensemquecoinenitis
AcUbnsel veibis subjeclOieiudtebal. apene se denegavii \enturum. Quamobiein quein
Apueio vii<tifueiat seivatoi honestce; pii\atis iiioiiitioiiibiis pelhceie nequieral Anselmus,
Cordts mundttiam seivans canusqne perennem. poslremo pu'jhca\il quasi coiiluraacem hoc pio-
Beccum ler denos auttt lexitque pei annos : grammate exsecrando, quod eiiam reluhl Willelii1.
Biandus subjeclts tector, duiusque supeibis. D Malmesb. in Eboiacens. arclnepisc. Posi boec dum
Vtr tanlus, mentts moncta dttatus op.mis, Henrici sumniatumque Anghcoium consihis Thomas
Nequaquutn vatwt nexus evadeie/noilis, tonimonetur, Aiiselmus deeessit, lelinquens cum
sua hened cl.one (quam spieveiat airogantius, spie-
Aprdis sexla decima suigeiue dtela
Complevit cuisum vftm pia,sentis,ei aclum, tamque seuus doluil) pn\aluro. Coactus lgilur lan-
Commendans animam £celo toipusque sepulcio. deni cpiscopo Loiidyieusi Richai do Belroozio polli-
citus esl et untliis. Post quinquenniura, \i Kalend.
Etspeclal lempus quojudtcel omnia Lhns'us. Mart, tlesut esse in \1v1seo splendidius, qno\i\erat
Ecce sub huc tumba pulus sunl meinbia sepulta,
Cui pijvstel Dominus vemani ntamque logemus. obscunus ob pudpiidara sure per\icacire caligineiii.
Ciini eimn decubtiissel lecto, cotisulti roedici icspon-
Id \eio ppiiapUu Bccecusi nis. liiscilu.u noij \idi m dv.juiil ji'iiii|u.uii ton\alitmum msi fcamiei c Uus,
"""
IS9 L!B. III, LPIST. CLVIL 190
voselquara\erac*uei dileveiim, et quot el qiuntunii A . aileciu Jihg iin, et pci earodem dilectionem sollici-
devobis desiJera\enra,Pt aliquid, quandm \obiscuma fudtnem de salule anima? luse geram. Sed quoniam
siiin con\ers.uiis , \os pioficere sludueiim : et sii in nobls non e\enit 6*°oppoitunitas colloquendi, in-
non orancs hoc experimenlo, quia Deus numerumj cunibit Jinhi necessilas scnliendi queni aniroum de
auxil poslquam a \ohis discessi, cognoscilis, ab iPiss te habeam e( quid de le desideiera.
qui sciunt et experti sunf, discile. Hoc itaque nulla- Obsecro igilur te ut non coniemnas dilectionem
te.ius charilali \esiias sit dubiura quia sicut dile\ii qua le propiei Deurnet houoiero Dei et ad 641sa!ulem
ladiceui, sic et ramos, quantumcunque 6S3 mulliph-. inam diligo, neqtie rejicias consiliuuimeum. Si enira
centur. et omues fihos maliis meae,et primogenitoss nnlri acquiescere volueris, certa eslo quia valdo
el posl me genitos, velut fraties uterinos °34in coi,'e» libi in fine placebii, et eut super te gaudium mi-
nieo ainpleclor et arao. Omnes igitur precor ei ob- giium angehs Dei. Si \ero nolueus, scilo quia iiiinis
secro ut mei memorla et dilecfio in cordibus eoiumi tihi displicebit, et inexcusabihs er.s jn dislntlo
qtii eam habuerunt non fepescaf, el in menxibuseo-- judicio Dei. Audivi, soior tnea, quia dni porlasli lu-
rum qui menon no\eiunl, accendatur etperse\ere(. bitiim sancia; conversalionis; quem quoraodo leli-
Quam\is eiiim corpore siro vobis absens, nidumi queiis, quid\epassa sls, \el quid feceris, non lalel,
lamen meum, ecclesiam dico Becti, cim onmibus5 'B sed nutltum apeitura j?st.
jjullis suis mecum porlo seiupei in c»rde raeo, ctt Consideia igilur jam nunc, charissima, quantuni
eam in oratiombus, e( iu onini bono desidei10ine*, d sient vinles amplexus et caniahs delectatio ab
si qtiiJ bsecsunt, leprjjsento Deo. De rae ergo pre- amplexibus Chiisli, et a deletlalione caslitaiis et
cetur vos cliaritatis vestrse smceiilat, et inspuetl coulis munduia : amplexus quidem Christi riicojion
superna pietas ut orationum \estraium pro me noai corporales, sed quales per amoiem et desideiiura.
deficiat assiduitas. Quamvis animae \eslrjj flagientt tjus inlei bonara conscienliam facit aninia familiaiis
bono desiJerio, quia lamen bene\olenlc:s non fasti- ejus. Considera, inquam, quse sil dtfferenlia inter
ciunt audire quod an.ant, precor, obsecro, moneo, has duas delectationes . ROJIloquor nunc de legilmio
consulo, qualenus ad melioia semper \os "'exten- conjugio. Consideia, jnquam, quanta sil in spiriltiali
datis, el imnquam ab lris ad quse DPUS\OS pro\exii, dcleclatione mundilia, quanla sit in cauiali inimun-
defitialis Mniua dileclio secuiidum Deura m \obis ditia; quid spintahs promitlat, et quid carnahs roi-
semper feneat, pax et concoidia, scr\ata \entaie, netur : qtianta sil in spiritali spes, et quam delccta-
jn \estns raeulibus assidue maneai; liumilis ohe- Jjihs exspeclaiio Chiisli; quanta eliam in Iiac viU
dientia in omnibus actibus \eslns Deo placeat, stu- securiias et cousolalio, quanlus sit in carnali timor
dium religionis et excludendi a \obis \nitim ex.u- ^ jiidicii Dei, quanta eiiara ra prsesenti vila est con-
descat. Hsec invicem moneie, hsec int'esinenter fusio. Cogita quale sit Chrislum sponsura, ccelestis
tenele. Hoc oro, hoc opio, hoe desidero de \obis; rpgni doteni piomittentem, conieinneie; et honii-
hoc ipse, a quo esl onffle bonum, cum sna plena el neni nioilalera, uonnisi toiriiptiouem el conteropli-
perpetua benedictione del vobis. Ameu. liiia danlein el polhceiuem, Filio Dei, Regi reguni,
EPISTOLA CLYU 636. praeponere. Ceite ille Rex jegum concuphitspeciein
AISSELMI ADQUAMDAM DOMINiM. tuam, ut sponsae legitimse.
ATASELMUS, Dei ordinalione arclriepiscopus Canlua, Qualitei aulem ille, quem scis, cainis Uiaepulchri-
nensis, ad quamdam donrinani 637,mtindum, nou tiidinem appetiveiil, soior mea, quomodo dicam?
Cliiislum conlemnere, elChiisfum JJIUSquam mun- femina nobihs, quomodo dicara? Sponsa Dei, \iigo
dum dihgere. fueias electa, eXDeo habitu et ronveisatione assi-
Libentiss.me, si possem, iecuin Ioquerer, soior gnata. Quid dieam modo le esse, fiha mea? Deus
yeiemihi 63SIUDeo diltcta, quia chanlas qua oni- scil. Non ilaloquor, ut gaudeam de confusione lua,
neni hominem \olo sahum fien ct oflicium milii <;edut gaudeat Deus et congaudeant 6*sangeh de
i.ijunctum exigunt a rae ut te fralerno 63ilet paieino D con\ersione el salubri pcenileniia lua. Quid eigo
VARLE LECTIONES.
633Quanlumque ms 63'Fialer fflerinus ms fralres uteiiios C3B
quantumcunque Semper \os, et
ttis semper \os extendaiis, et 636Lollalu cum Edit. Golhica et Colomensi 1575 637Edil. Exhoriatio
ad \nsii>em 63SSoror niilu Edil. boror veie iiiihi 639Ul fuierno Edil. Golh. ut lefiaierno
BsaNobisnon lapsime\emt Edit. Go:h. nohise\emt '" Dei ad Echt Goth. Dei, el ad 6t2 Ut gaudeant Edit. et
congaudeant
JOANSiSPICARDl NOT.E.
opera. Quod responsiim fetidumqup exsecrans pliai- Iroo \irile laiidandiiroqueTborase^esponsum fas est
iiiacuin, tongemuit hoc planctu : Vw cvgniudim cui Yeiiin reque laboiaiilis evpriineie disticlus quoruin
eompcttllalis medicina; eljsic vligo eleclusa Dommo unuin ad Peliuin qupmdam sicdliexit :
(niquil Roger. Honeden. in Annalib.) vitamfinnit Cur Pelte vhgineum hoitans ineponere-floiem :
Jemporalem. Quamobiem jure de eo quod Angdus Non faciam; velsi hoc ceila paianda salus.
Politianus de Michaele Yerino, cam poiesi. Et luisusad pij'Cpptoieiii.
Sola Venus lenlopoluil succuneie moibo. Promittunt medici coiiu mihi, Panle, salulem;
Ne se poltuerel, maluii dle moii. Non lentt ulw stt •«'/,; ceiict salus.
191 S. ANSELMI CANTUAR. ARCIIIEP. OPP. PARS. 111.— EIHSTOLA. JD2
dicam? Si non dico, forsitan non animadvenis; sl .A nunc usitatam non legeris, el ab episcopo conseer.uj
dico, forsitan irasceris. De elecla, et signata, et noii fueris. Cei le, filia charissima, adhuc te exspe
spbnsa Dei, quid facta es? Erubescat esse nobriilas ctat Dominus, cieator et redemptor tuus : rex illi
tna quod erubescis audire, et ego, propter nobihta- qiri concupivit speciem luam , ut essel legilirai.s
tem et dilectionem, erubesco diceie. Ecce, fiha, sponsus tuus, adhuc te exspeclat et re\otal, ut s s
charissima, si ha-c proponis in conspectu luo, quan- Iegitima 6*7 sponsa ejus, ex si non virgo., saliera
tus dolor debet esse 64aiii.corde tuo de tanto et tarn casta. Scimus enim plures sanctas muheres, quse
gravi casu luo! Si enim vehementer doles, condo- posl amissam virginitatem plus placuerunl Deo, et
lendo libi valde gaudeo; si vero non doles, non est magis illi familiares fuerunl per prenitentiamin ca-
unde gaudeam, sed multo magis 423 doleo. Nam si siitate, quamplures alLs, quamvis sanctre, in virgi-
doles, adhuc salutem luani spero 6W; si aulem nuale.
nori doles, quid nisi damnationera luara exspectare Redi ergo, mulier Christiana, redi ad tor tiuun',
queo? et considera queni potius debeas diligere, cui polius
Iropossibile narnque est te u'Io modo posse^alvari, acKirerere, illi qui le ad tantam honeslaiem elegil,
nisi ad habitum et propositum abjeclum 64Bredie- cligendo vocavit, \ocando habitu sponsali sibi as-
ris. Quamvis enim ab episcopo sacrala non fueris, B signavit, «t aJhuc, quamvis conlemptus el. Te-
nec coiara ipso profcssionem legeiis (38), hoc jectus, exspeclat et revocat; an illi per quem, uf
solum tanjen est manifesta, et quae negari non po- mitius dicam, in hoc in quo te \ides dejectam
test, professio , quia publice et seciele habitnm de (anta celsitudine cecidisti; ppassertim cum ipse
sancli propositi porlasli, per quod omnibus te vi- te jam, sicut pulo, conlemnat, aut sine dubio
tieniibus Deodicatam le esse, non minus quampro- conlemplurus et deserturus sit. Et utinam sic vos
fessionem legendo, afjjrmasli. Nam antequam fieret invicem conlemnatis, ut vos Deus non conlem-
ista nunc6l 6 usilata monachici proposili professio et nal; sic vos Invicera deseralis, ut vos Deus non
sacratio, raulla milha utnusque sexus homioum solo deserat; sic vos invicem rejicialis, ut vos Deus
habitu se ipsius esseproposili profitentia, celsitudi- a facie sua non projiciat; sicab inyicem averlamini,
nem et coronam consecula sunt. Et qui lunc habi- ul adDeum convertamini.TJerte melius et valde ho-
mm sine ipsa protessione et sacratione assumplum norjbihus esl etilli et libi ut ab illo sis coniempta
i ejiciebant, apostaire judicabanfur. Inexcusabilis ergo quam retenta, quia quandiu ens ejus retenta, procul
es, si desciis sanclum propositum quod diu habilu dubio, ut de illo nunc laceam, tu eris Dei contempla;
el con\ersalione professa es, quamvis protessionem et si, contempta ab illo, propler Deum illum con-

VARI^E LECTIONES.
w Decet csse Edtt. debel esse 6U Salulem spero Edit. Salulem luam spero *iB Ohjeclum Edtt,
6MIste nunc Edit. lsta nunc ^Vt sil legituna Edtt. ut sis legUima
abjcctum
JOANNIS PICARDl NGT.E.
{58) Quamvis emm ab eptscopo saciala non fuens, C Ilinc est quod Lonihardus examussira ejus expen-
tiee coiam ipso projesstonem legens. U videlur An- tlens \erba, infeut. « Non esl iguur, inquit^ pra?-
-sehmis dixisse ex inenteD. Leonis papae, ita cap. 15 terniitletidum quod Innocentius papa de viduis et
cpist. 90, ad Rusiicum Narbonensem ep.scopum ptielhs decrevii, quae Chnslo spintuahler nubunt,
scribeniis : t Puellse^ quse non coaelse parenlum si postea publicenupsciint, non easadmillenriasesse
Imperio, sed spontaneo judicio, virginitatis propo- ad poeniienliam, nisi hi quibus se j"unxerant de
eiluin alque habilum susceperunl, si postea nuptias mundo lecesseiinl. Si ennn de omnibus hsec ralio
digunl, pisevaricanlur, eliainsi consecratio lion ac- •cusioditur, tit quaecunque vivente viroalleri nupse-
^cssit, cujus utique non Iraudaieiitur mnnere, si in nl, adullera liabealur : nec ei agendae poBnilenliaa
proposito permanerent. » Anle Leonera idem appa» hcenlia concedilur nisi unus de llhs fuent defun-
del sensisse Innocenlitim 1, cujusin hancrem rie- ctus, qtianio magis de illa tenenda esl, qua? anie se
fietiun Gicgor. Magntis papa protulit in episiola ad lroinoitah Sponso eonjnnxeiat, el posi haec ad hu-
ponjfaeium, relala ab Ivone Caruot. pail. IHsuse manas nupuas (ransmigravit ? i Haetenus Magi-
tPannonise, ei Peiro Lombardo lib. iv Sent., disl. 58, ster. Cui hihens addidisspra eanonem 17 Gangiensis
ad hjep\eiha : « H.e quse necduin sacro velannne concilii ab Ivone supeiius adducti, m vicleieni hiinc
tetlre, tamen in proposilo-virginali semper se siinu- in mulieres Euslachianas esse proratilgaium, ut ilhc
luerunt permanere, Iieet velaire non fuerint, tamen (velut el in cseiPris) docte auimad\euil Joa.i. Quin-
si nupserint ahqtio tempose, his agenda poemteniia tinus Heduus. Rectius adjungeienlui decietuiii 527
esl, qou sponsio earum lenebaiur a Domino. Si concilu Chaleedoiicnsis, q. St qua vngo; et coneihi
enim inter horoines soletbonse ficleiconlracttis nulla DElibeilini canones 15, ii, eoncil. Tolet. iv, relaii
rjlione dissohi, quanlo raagis isia polhcilatio quam ibidem aGiauano i, Devotam cap. 108,
eura Deo pepigerunt, solvi sine vindicta poient? > Iih. vi, Capitul. Caroli Magni,peccantem, el cap. 2S7, hb. \u,
ltem : «Si virgiues iiondum velaU? lahter pubhca ctin illo quidera prsecipilurutrumqup, nempe viiura
poeniieiiiia puniuntur, et a coelu fidelium usque ad et feminain, sepaiatos perpeluo relegan exsiho :
salislactionem excludunlur, i etc. tlbi Lombardus c ln hoc autein landiu suhmovendosesse Chrisliano-
Siibjungil i « Ex his apparet \irgines vel viduas volo rum ccetu, donec, < inquit Clirislianissimusimpeia-
cnniinenliae aslrictas, sive fuennl velatse, sive non, lor, i qiiodilhcileperpelraverinl, eraendeiit. QtioJ si
nullatenus ad conjugium sortiu posse. > Hactenus Piiiendare neglexerint, a contmunione vel omnium
in
Innocenlius; a quo cum virgines nondum velalas Chrislianorum convivit in perpetuo sequeslrati
tam seveie sit animadversum, jure hrec ad quam siiit, •
scnbil Anselmus, eamdem erat luiluia poenam,
*
135 LIR. III, LPibf. CLll. tti
tempseiis, ulique non contempla, sed suscepla et Acoi luiini et InfunJat in le amorem snum, fllia eha-
chlecla Dei eus, \elut ejus sanguine propilo re- lissuna. <
deinpta. EPISTOLA CLVIII.
Inieude, filia, cujus sa.utem desideio; intende »E J\UPT1ISCO\SAi\GUINEORUM.
Jjenignualem ejus qui conlempttis a te coniemnen- Hctbelur paite 1 Opetum, col. 557.
leni revocil, ui le in regalem suum Ihalamum non
terienuin, sed«eleslem mlioducat. lnXendeel con- EPISTOLA CLIX.
cuiet:or luum, dole vehemenler casmn tuum. Re- ANSELVI AI)WILLEJMUM ABB\TEM.
De molo ai'an iteium conseciando.
jite el conculca srecularem habilum quem assum-
psisli, el resume habilum sponsa? Chrisii quem pio- Domino et annco chaiissinio, reverendo abbali
jecisii. Nrilaiemis enira le cognoscet Chnslus aul YViLLraio,AHSELMUS, servus Ecclesia?Caiiluariensis,
suscipiet, iiisi m H'o liabitu qno le sibi -signa\ il et saluiem.
quo te ejussponsam esse pubhce et jsecreto es le- Quando respondi (59) ad quod quseshislis de al-
suta. In hoc hahihi retli lu ad benigniialem ejus. taii et de ecclesia, ila erat cor meuro quadam sol-
6*s hciliidine gravatum ut non
Ingere le opporiune in conspeclu cjus. Accusa possem intendere iis
lu ipsa coiiscientiam luaro, la\a lacrymis culpam qua?diceham, et nuntius vesler ita feslinabat, ul ni
tuara. Ora eum infjtigabililer, adhaere llh msepara- almd lempjs hoc diiTerre nou possem. De quo qui-
hihter : miseilcors est, non le rejiciel; sed potius dem neqiieindecreus neqtieincanoiiibusmeminime
gaudens de reditu Xuo, le benigne suscipiel. Si hoc ahquid legisse, sed a quodam episcopo audivi quod
feceris, gaudium eilt de leinecelo et in leria, omni- in decretis Eugenri pape legitur allaie motum (40)
bus sanctis angehs et hominibus cognosceniilms. Si iterum consecrandum. De his cum domino papi
vero hoc facere conlempseris, omnes Ubi atheisi Uibano Iocums sum, assislendbus quibirsriam epi-
erunt, et ego et Eccles a Dei faciemus quod de tah copis. Sed papa dicehat mensa n altans molam (41)
refaciendum intelligimus. OmnipotensDeus \isitet nec recoticihaiidam, ncc ilerum consecrandai.i, necr
"VARIJELECTIONES.
" Benignitatem ej'us. Accusa Edit. Jjenignitafem pjus. Ingeie te oportune in consppctu PJ'US.Acctisa
JOANMS PICARDINOTJE.

(59) Quando respondi, 'etc. Hinc maxime palam C chardinum exemplar quo usus est hoerat ipsi/sa
esl Anselinumid argunienli ahas tractasse, et qtmlera idcpte amphssimum et locupleiissinuim de quo Joan-
ibriassis paulo anle piiroum ex Anglia discessum nes MohnaeusGandensis in dedioaloru episiola IJO-
(neinpe anno 1097, quod alibi obseivaumusj, ut niant Decreti, ubi leslatiu quae exslanl Rurchardi
insequentiamonsirant Anselnri \erba dicentis, fmsse collecianea Coloniae exeu«a 1548 vix sexlain arche-
lam adeo molesia gravatum solliciludroe, ut \ix sibi lypi atiingeieporiionero, hcel nuraeio supeiei hbel-
altenderet, ac proeul dubio piopter \anos angores loruin; eral, inquara, forte codex ille auelior, fn
casusquenonleves et publicos ab EadroeiO pluribns quo Meldense concihuin vice Higini papa? titaliaiur,
enauatos Yitaj ejusilem Jib. u, cap. 12,14,15,19; vel Higini eiliPlum a partihns Meldcnsis synodi rppe-
quihus tjuidem eum non liceret roederi, per contu- tebatur. Creierum per jliare de quo Higinus supra,
macem GuiUelmi RufflAngloium regispeivicaciam, mielligiiur majus altare; principale, ut Ansehnus;
j»rj\issime \exabjlur Aiiselmus. Porio id lesenpti litulaiorium ecclesise, ut Joaunes Flaventinus ad
pro fonbus episiolaeappensi hactenus mefugit, quod dictum cap Si molttm, vocat: eoque hiotoecdesifli
lamen Baleum vuhsse liquet ex hoc titulo, et ver- iterum consecianda esl: glossa ibidem, Ansdmits.
borum JJIincipio, de molione allai is : Quod de allai i in hac epist., I\o episl. 52, qui atl quodlibet altare
datut occasio, etc. Sed el hanc, quam coinmenlamiir ld exlendit.
episiol.im, offendi mler ms. ivon. Carnotens. episl. {H) Mensam allans motam, nec reconciliandam,
Reccensis bibliothecae, adj'uiiciaui rili ipsi,lnqua nec iteium conseciandam, necin altaie, etc. Contra
eamdem exponit materiam. Anselmus \ero cum Alexand. III, hb. ui Decietal , tit. M, csp. 1 : &
dical se Urbano papa nonimlhsque pontificibus ]0 altatemolum fueiit, aui lapisille solunnnodo supei-
audienlibus cardinera hujus causae \erusse, claiet positus, qm stgillum continel, confiaclus, aut eltam
se WIIIPIIHO lesponsasse in Angliam revecmin, sci- dnninulus, debet clenuo consecian. His astipulalur
licet sub fineui anni 1100. Joan. Andr. glossa m liunc titulum, Joan. de Tuire-
(40) In4ecietis Eugemi papm legilui, altatemo- creinata, et Archidiacon. m cap. St molum, De
ium, oic. Nomen papa? snbdiiiiium esse coarguuiit coiisecr., dislinct. 1; Astessanus hb. vi sure Sura-
pnrao paucnia quae de Eugenio I et II ad nos per- jnae, lit. 29, et alii, conslaniei asserenles qtiod cum
\enerunt,nihil ad lem habenf, allero quod Burchai- supenor altaris lahtila, sive niensa in qua fii conse-
dushh II Decret., cap. 11, Jailandus Chrysopoii- cialio, mota fuerit, \elin sua forma muiaia; aut
tanus hb. xu sua? Gandelse; Ivo Carnot. m part., lapidum quispiam eam susientantium et contingen-
cap. 15, rursusque Pannonise u parl., elGralim. lium, ilhusve in^juo reliquiaecontinentur, el con-
De consecral., tlistinc. 1, cap. Si motutn, Hjgino secratio est impressa, moius fuent, altare rursus
papse tribuanl his oinnino verbis i Si moium fuenl fore sacrandum. Bernard., Papiens. prapposims, hb. '
attate, denuo consectetui ecclesici; st parieles mulan- iii sui Bieviani paulo ahter clanusque Alexandri
tui, et non allare, sahbus lanium exotcizeniur. Alta- placilum retuhl sic : Allaie in quo labula cut conse-
men I\o, qui locis modo signalis ex Higini papae anttonis benediclio ponttficah mintsleno adhibelur,
sanciioiribtishancallegalsentenllam, episl. 52, pro- si mota fuenl, vel enoimttei ftacta, debelnon imme-
ducit ex tonciho Meldensi, lelalo a Buichardo. Et tiio consectaii; nec negamns quin oleum non conse-
quidem canonem de quo imprsesentiaruffl, anlece- cmtum, consecratoposstt oleo commisceii.
dunt duo placita synoth Meldensis; 4brsanque Bur>
m S, ANSCLMICVNTUAR ARC5IIEP. OPP. PARS III. — LTISTGCX. in1
amplitis in allare repulandam. Alii \ero dicpbai,' A poilJ?Jil. Fehcera me, inquam, si meiulssem vti
lonlum reconcih.indara, ntillam (amen aucloriiatem prscsens instrui, vel laiiqram familiaris epistolam
ostendentes. In hoc aulem oniiies concoidant quoJ, siKc>pere destinatam. IIoc autem mihi locus invidef,
\iolalo jirincipali, lota ecclesia cum altari itemni nec aliter saluiaiionis indulsit obsequia msi prius
consecranda est, nec erclesia consecranda esl ^ne orbis d.midiuin consultarem , oporiet enim nians el
consecratipne aliaris , r.ut principaiis, anf ahc.ijns aprls explorare clemenliam 652si qiie.nM3jutiicaiims
alieiius in eadem ecciesia. In lns attieni omnestoii- in Anglia salutandum. Cseterum lncommoda sep?-
csncordant cum tpubiis loeutus stim, e\ccpta jltms ruionis chnntaiis eopula stippleiitur, qua? neminem
mensa. Ilem si ahqua pars eeclesise desirucia lefi- patiXur esse vobis 6B*ahsentem, neminem non fa 111*
cjiur, aut no\a sit allan immolo, aqna lan u n ab harem. Ea nilnl est diffusiu-,; p.ir enim latituilo est
epi«copo benedicta aspergcndam dicttnf. Ralio au- et charitatis el muirli. Ch.iritis aroplecutur quid-
lem quam a me qii.Tsi\istis, hoacmilii vitlclur «uper quid Oceanus. Chi.rilas m saciiuo dilectioiiis et
his : Allare non filpropter ecclesiam, sed ecrlesia aniicum colligit m Denni, etinimicunj pttptei Deuro.
piopler ahare; et ideo, \iolaio principali altan, Eadera diligere non desinlt, cuni dihgi desinatur"' 5.
jam non-wdetur esse ecclesia : qma non esl iflud R Oranes hahet praeserues, omnes aljjnes, quibns non
piopXer jjuod ecclesia consiruitur et consetratur. potesl obseqmo, subvenit affectu. Absit igitur ut
Qinpropler etim Illud fit novum, recte Videtur ciiin publicnin cli.uitaiis beneficium inaris imhi fluctibus
eo consecrari per quod recipil nl sit ecclesia, De auferatur, cum sciipuim sit: Acjitmmultm -nonpo-
molo aliaii uerura consecrando ha?c quoque miln tueiunl(,bs exsiingueie chariialem. Facileeslenim nl
raiio videtur : allare \icem fidei Christ ana? tenet diversi culloies hlloiis chanlas unial, qure unam
ul, jsicutnon nisiin altari saciificium nostrum offe- reropublicam lerram fecil el ccolum. Hujus iiaque
limus, ita non nisi jecta fide sacnficia bououiro fidticia, injecta estmihi prsesuinptio inquirendi alque
operum offeramus, si et Deo platere volumus. Sictil posuilandi id quod linjjensum non minuet erogan-
igilur fides moia a stio fundamento, quod esl Clfri- tem. Si Aolorum summa quseiixur, sequens jllaw
suis, et a sua slabilitale, jam non est fides, ita aliaie pagina declarabit. Apulorum 65TrelaiIon)biis didiw
nioliim a suo fundamenlo j'ara non est aliare; si\e "\os in conciho Rarensi sermonem habuisse ae Spi-
qtiod de eadem maieria totum, sive de alia fiat al- ritu sanclo, quem calumniosa Grrecorum veujulia a
t.ue novum et ahud quod fuerat, altare \ideturidco Fil.o minime procedere fabulalur. Quod iguur ad-
consecrandum. Piopter nmc rationem ca\enduro veistis hanc lllorum demenliam inpraetalo promul-
exisliino ne allare geslatoiitim consecretur sir.c G gasli 658Concilio, succinclo tractatu deprecor-adno-
fumlamento, quod muhi custodiunt, el LJTBubiqne tari. et quse C58 ipsi Laiinorum Patrum Xestiraonja
custoduur, quamvisin Nortbrnannia, cum ibi eiam, iion susripiunt. His auctorilatibus opus flagUalum
iion servaietis, sed nudi lapides nusquam aflki co.i- niurore non laedebit, quas Giseca ealhdilas, et suas
secrai entttr. Quod ego non damno, nec tamen facei e fatealtir et noslras. Magna qtiidem, beale Pater,
volo. Ex his quse dixi sequitur quia si lola eec.esia postulo, sed quse paiiter el suscipienli pioficiant et
no\a fiat, altari sine violatione manente , quoniani dai.li. ISobihs enim possessio est scieniise, qure
sine consecraiione altans ahcnjus consecrari non aistributa suscipit incremenlum: el avarum dedi-
debet, aut altare ahquod est lbi renovandum, ul gnala possessorem, nisi pubhcetur, elabilur. Con-
siinul cura ecclesia consecrelur, aut aqua ah -cpi- seivel nobis DOIIIIIJIIS santtltatera vestrara, et "vi-
scopoadhoc benedicta inlus el^exlerius simphtiiei deant \os oculi raei anlequam moriar.
aspeigatur. Quae facienda de his dixerira, ex ore ei EPISTOLA CLXL
«su alioruni didici; rallonem vero eamdera alios EJUSDEM ADAJNSELMUM.
habere non nego, sed-ego a nullo accepi. Quapiopiei -HILDERERTCS episcopus ANSELMO, Cantuariensi ar-
quod per me, vel per alios senlio, sanctilati \estia i clriepiscopo.
> El dies lretus et \ultus solemnes cum tuo Iractaiu
poslulafus simpllciter insinuo, donee \obis ccititii ;
aut melius patefiat. Yalete. mihi panler accesserunt. Susceperam priusbenedi-
senus et 66°
424 EPISIOLA CLX - ctionem luam scruis ego, Juus, egi
HILDEBrRTI EPISGOPI CEi\OMAISEl\SIS
ADANsLLMUM. .. giaiias Deo ettibi devolus affeclus 661meus. Hnina-
HILDEBERTUS episcojtus A:\SELMO, Canluanensi ar-• num quidem fuit subvemie proximo per coirp.is-
cliiepiscopo. sionis affeclum, sed divinnm fidem defendere caxho-
Familiare est sapienti tolerare nescientem , him ! licam per inhabilanlem in le Spiritum sanclum :
PSI quod inscientiam 6*9 meam aperire npn li - uirumque amem operatus est unus atque idem Spi-
meo 6t0, quia eiat cum sapienle coIloquium.Eam* 5L rilus, volens tibi virlutum exuberaie gratiam, quem
ni fallor, et scientia \eslia erudiei, el charitas sup • suse jirocessionis a Friio defensorem Teservabat; m

YARIiE LECTIONES.
619al. scientiam 6S0 al. (imui 6tl al. Eum CMaU deraeniiam tK al. sl qiudem « ai nohis
«» al. definitur *°6 al. polerunt 637al. Apjjtilsoruin 638al, promulgastis 659al. qu a 66° al. egit
6f! al. efieclus
- m
197 LI3.111, CPIST. CL\Y.
malevolam enim aniniain nonpoleial iniiohe savien- A EFISTOLA CLSIH « 4.
tia, tiec habilaie in corpote subduo peccalts. Cinh AN^ELMi ADGELDLJNUM ABBATTM AQUlCINrNSEM.
dignum fuil ul ad\oeatus \eiilatis excmplurii prre A:\SELMUS,servus Ecclesise Caniuariensis, GEL-
tendeiet rchgionis. Talis propterea pasloialibus cv XBI\O, re\eiendo abbali Aquiciuensis poeuobii sa-
cuhns congmebat, cui nihil deesset ad plenitudihcu lutem.
jtistitij?, niiiil ad integritatem doclriiue. Beatum s in< Unde levereniia \estia me consuhiil. paucis rp-
peclus quoJ viitulum con\enlus re\eicndum sih spondeho. Qitseiiiis utrum vohis bceat decimas ad
penetiale consecravit. Inde \clut ex adytis dhuu ecclesiam \eslram pertinenles de manu laicoruffl
662
prodeuiil oracnla, nihilque aliud sacra labia pro- eas tcnentium emerc. Licet uiiqtie \ohis secun-.,
fiientiir quamcoelestisinteipietcm volunlalis Eorun duro concessionem aposlohci ab ahis 668 rediraere
me srepius recordanlem stupor opprimiX; el diur quretnnqiie ccclcsiastica episcopali donatione in jus
singula diligenler inXueor, omina Spirilui sincu ecclcsiaa vesfra? devenerunt. Nec qiianlum in vohis
x?onfiieorasciibenda, curo Psalmista dicens : A Do- esleoncei'cie debetis ut ahquis laicus decimas \el
mino faclum esi isiud el eslmiiabtlein oculis nositii ectlesias aut altaria in feudum de \obis teneat. De
(Psal. CXMI,25). Yicem mihl, Pater sancle, repen- J3 hoc quod quTniis 66Butrum spernendum an susci-
des, si luarum participem me feccris orationum. 667hominum aliqUid ecclesia-
piendum sit, si quivjs
Yale. slicum, \obis scientibus, sed neque verbo neqtie
EPISTOLA CLXII. jfflinere rem ordienubus, ad opns ecclesia? \eslras
EJUSDrM ADA^SELMUM. reditnere voluent, miln videlur quod per consilium
el donationero episcopi licite hoc 6CSsuscipere pole-
IIIIDEBESTUS episcopus A^srLMO,Canluariensi ar- st's. De depositis propter Siinonijcnii crimcn, 4SS
clnepiscopo. unde me consuhnstis, \ideUir mihi quod nulliis
Flabellum libi misij conjjruum scilicel propulsan- abbas sua auctoritate eos potest restituere, etiainsi
(Iis mtiseis instrumentura. Est eliam quod in munu- ad monaclucum ordinem conversi ftieiiul. Q.iori
bpulo nosiro le inleiprelari oporleal. Attende eigc aulem qnaeiilis si quovis alio crinune prseter hoini-
qtiihus niuscis iromolanles Domiiio sa^erdoles gra- cidium tlenci conversi asaceidolio debent arceii,
\ius infeslentur. quibus fiequenler iropeJianiur sa- facile iiiinc delermuiare quibus criminibus aiceii
lutaiia altaris oIDcia. Mille sunt occursaiiiium phan- debeant non prsesumo, ne misericordu quae multis
tasmata cogilalionum, raille duboli suggebliones, rationibus in eadem culpa ahis impendilur, aliis ne-
mille morlalium lenlationes animorum, qure dum se £ galur, mea senteniia cui debeal impendi obstrui vi-
saciificanrium mentibus inopino 663ingerunt illapsu, deatur, aut cui non debel linpendaiur. Quod cerlius
6C9 cijinine pubhto
dnm eas ad alia alque aha cogilanda absliahunl, judicatur quando de noniinalo
riiuii hseieticam mohuntur inducere piauutem, vel occulto et de noia persona agitur. Porro quod
qiiid ahud faciunl quara velul qu^edam muscse sa- de ectlesiaslicis rebus vobis rtsponderi epislolaii
ctificanles altaris niiraslros infesianl et impediiint'i Jjieviutepostilis, nec (empus nec opportunitaXera
Tahum portenfa musearum patiiaiGlia noster Abra- lubeo satisraciendi vestra? pelitioni, nec puto bre-
ham propulsanda pra?signa\it cum a sacnflciis a\es \iter hoc posse fieri. Excommunicatos non eonsulo
abegeritjncursantes; scriptum est enim : Descende- ul monachosfacialis, nisi praemissa absolulione sui
tunt tolucies supei cadavera , et abigebal eas Abta- episeopi. Yale.
ham. Dum igitur desiinalo libi flabello descendentes
EPISTOLA i CLXIV.
super sacnficia muscas abegeris, a saerificaniis
Hwc et sequenles epislolm hcibeniui tnfia in Ihs'oiia
menlesuperveriienlium incursus tenfalionum, cuho- Novotum Eadmeii,
liese fidei venlilabro exlurbaii oporlebit. Ila Tiel ut
quod susceplum est ad usum, myslicum libi praebeat Reverendissimo... ANSELMO aithiepiscopo WOL-
intellectum. Et quoniam pisefalae volucies super sa- "•STAMS, YVigornensjs episcopus, etc,
criQeia lantum destendisse legunlur., non eliam JSovit prudentia \eslra, etc.
toepium intenupisse offlcium, sacerdotes Christi EPISTOLA CLXV.
tentariones quas perferunt ila docentur abigere, ut
a sjcramenlis altaris tahs eos lapsus non cogat ab- AISSELMO, Dei gratia Anglorum archiepiscopo,
stinere. Hic emm defeclus infirmilas est qu<evirtu- cleius et popnlus oppidi YVataferdise cum rege MUR-
tem perflciat, non qua? virltilis opera in irritum de- CHETACHO, el episcopo DOFN\LDO, etc.
ducat. Paler sancie, etc.

VARLE LECTIONES.

68 dl. verba 6 63 ai. inopinafo C6i Erslai in ms BMiothecm ei in ms Bibl. S. Manint


A,/diriiicitiw'?
Toniacensts 6ts nt.illis 666al. dc hoc uuoqne qusenlis 667al. qtus bU at. stiper iioc 669al e<-
nuniiaio.
1£9 S. ANSELMI CANTDAR . ARCHIEP. OPP. PARS III. — EPiSTOLJl. 200
EPISTOLA CLXVI. A EPISTOLA CLXXYI.
Domino/l. Summo pontifici URBWOfrater AJN^EL- BENRICUS ie\, etc., ANSELMO archicp., ce.
MUS,seivusEcclesiseCantuarid?, etc, In die sancli, efc.
Novimus, Donnne, etc. EPiSTOLA CLXXMI.
Suo charissimo doroino HENRICO,elc, AJSEL-
EPISTOLA CLXVH.
HUS,etc.
PASCHALIS episcopus, senusservorum Dei, vene- Gratias ago, etc.
rabili fratii ANSELMO, Cantuar. archiep., etc.
EPISTOLA CLXXVUl.
Advefsus Illam. elc. HENRICUS rex Angl. ANSELMO aiehiep., ctc.
EPISTOLA CLXVIJL De hoc quod, etc.
PASCHALIS eplscopus, seivus... ANSELMO Cantua EPISTOLA CLXXIX.
riensi, etc. HENRICUS rex Angl. A\SELMO Cantuar., elc.
Suavissimas dilectionis, etc. v Patenritati el sanctitati \esfrse, eic.
LPISTOLA CLXIX. EPISTOLA CLXXX.
PASCUUJSepiscopus, seivus... ANSELMO Cantua- PASCH4LIS episcopus, ser\us, etc., fiatii ANSEIMO
riensi, ete. Cantuar, elc.
Erateinilati luse, eic De presbyterorum, eic.
426 EPISTOLA CLXXXI.
EPISTOLA CLXX. PASCUALI doiiuno sUmnio potiiifici, Anseimus, elc,
Domino... AISSELMO Cantuar... illius t.e\otissimus Non debeo etc.
Jjiuiilus, etc. EPISTOLA CLXXXII.
Considciata, elc. Domino PASCHALI summo pontifici, ANSELMUS, clc.
EPISTOLA CLXXI. Quoniam robur, elc.
PASCHALIS -episcopus, seivus elc. Cantuaiiensi "EPISTOLA CLXXXIH.
anhipp AHSELMO,elc. ANSELMUS archiep. RADULPUO epistopo Dunelmensi
De illata tibi, etc. salutem.
EPISTOLA CLXXH. Mandastis mihi,elc.
Fti quidam non contemnendm aucloritatts sancto c EPISTOLA CLXXXIV.
Anselmo hmc scnbil. Dileclissimo .. ANSELMO... archiepiscopo, THOMAS,
' Chai issime Paler et Domine, etc. Eboracae metropolis electus, etc.
Gialias ago vobis, etc.
EPJSTOLA CLXXHI. EPISTOLA CLXXXY.
Reverendissimo ANSELMO Cant. etc. HENRICUS, Dei HE\Ricus...rev...ANSELMo Cantuar., elc.
graiia re\ Anglorum , etc. Mando \obis ul, etc.
Veneiabiiis Pater non xibi, etc. EPISTOLA CLXXXYI.
.EPISTOLA CLXXIV, ANSELMUS arch... THOMa;,electo, etc.
Suo cltarissimo Domino HENRICO,glorioso regl Mandasiis nuhi in, elc.
Anglorum, ANSELMUS, etc. EPISTOLA CLXXXYII.
Quod vestra magnitudo, elc. ANSELMUS arclnep... THOMX electo, elc.
Mandavi \obis, etc.
EPISTOLA CLXXY. EPISTOLA CLXXXVHI.
A.NSELMUS, etc., doniino el aniico ROBEBTO,CO- THOMAS elcctus, etc, ANSELMO, etc.
iniii de Mellento, efc. Exslat duniaxal fragmenlum hiijus epislolw, quod
Yos scitis, elc. 'ncipit: Causam qua differtui saciatio mea, etc.
r
i

LIBER QUARTUS
EPISTOLAS CONTINENS QVJE HACTEINDSSUNT INEDIT^E
(Ex tns. btbholhecw Collonianmin Anglia.)

427 EPISTOLA PRIMA. L\NrRAT\cus,perpetuam a Deo benediciionem.


I AOTRANCI AJJLANrR\NCUM ETGUIDONEM FRATRrS. Quia divinitus, eic. Exslal intei eptslolas LanjiaiiCi
DileclissimisfratiibusLANritvNCoetGuiDOM,fiater quadrngesima septima, Palrologim tom. CL,so' Ml.
201 LIR. IV, £PIi?T. Hf. 202
EPISTOLA II. A prsesumpsit. Qtialis autem ante ppiscopatum velpost
ANSELMI ADPASCHALEM PAPAM. episcopalum in Simonia el m aliis (crimmibus -exsti-
Doraino re\erendo, et Patri dihgendo, PASCHALI terit, chailse praesentis lator intiraare poleril. Talis
summo pontifici, ANSELMUS, servus Eccleslse -Can- tamen ponlifex, sicui ipse inoidinate est, ubi noit
tuariensis, debltam subj'ectionem, et oialionum fide- 428 debuit, ponsecratus, itaexlra dicecesira Eiiam
lilatem. ' ecclesias et personas sua^sacratione contaminare
Quoniara de sedis aposloiica? auctoi itaie pendent non dubitavit. Hunc quando redii inAngliam, in\eui
filiorum Ecclesisedirecliones et eonsilia, idcirco ad captum a rege propecuma quam deminislerns suis,
vestrse paterniialis lecurroprseceptum et tonsilium. velul pubhcanus, debehat male relenta, ul plena
Cur autem lanlum distuh vestrae celsitudjni aliquid testalur regiscuiia.populogaudente, velutde leone
sciibere, postquam redii in Angliam, per latorem circumquaque vastanie compresso. De quo, quando
prseseiitium, siplacet, poterit agnoScere. Mortuo rege caplus est, in audientia regire cuiiae arcluepiscopus
Guillelmo, cujus violentia per triennium exsulavi ab ejus qui postea defunctus est, confessus est se Ilhim
Anglia, cum roagno desiderio sum a domino meo non tenere pro fratre vel episcopo, et mentrlum sibi
rege Henrico, el a principibus ejus el ab Ecclesia esseomn aquaeconsecrandus promiserat. Qui audiens
Anglorura revocatus, et cum magno gaudio siisce-' B redilumraeuin.auMlio meo sibi subveniri uf episcopo
plus.Qiii postquamintellexernnlinslituiionem, quam postulavil. JMisiitaque ad euin quatuor episcopos
atidhi fieri in Romano concilio a venerabilis me- cum prsesentium porlitoie, dicens quia, si \ellet se
moiiae praedecessore vestro papa Drbano, ne scilicet sic ad episcopatum accessisse ostendere ut tanquam
aliquis suscipeiet in\esliluram Ecclesiae de manu episcopus Iractari deberet, facerem ut hherlatem
laici, el ne episcopus vel abbas homo ejus fieret, sensi hoc faeiendi haberel; timebara tamen, fateor, roale-
et audivi quia nullo modo eam rex et principes ejus dictionibus populique lapidibus obrtn, qui ciudehta-
\ellentsuscipere. Qua deremihi necessariumveslrre tem ejus colnbitam in hbertatein induceiem. At epi-
celsltudinls consihum exspeclo. Quando Romse fui, scopi m hoc, quia pereos qusesivi, eum sibi defeosse
ostendi prsefalo dominojjapse de legatione Romana relulerunl. Qui postea clam de captione fugil m
super regnum Angliae, quam ipsius i'egni hommes NoTthmanniam,ac ininiicis legisdomuri sui socialus,
asse\erantah anttquis temporibus usque ad nostruui dorainuro pirataium, quos in maii misit, sicut pro
teinpus Ecclesiam Canluariensem lenuisse, quam certo dicitur, se conslituit.De hocquoniam Ecclesia
necessarie ila esse oporteat, nec aliler Jiisi contra sibi comraissa, interbaibarosmullis penculis cxpo-
utilitatem Ecclesiae Romana? et Angha? fien possit. sila, diu pastore caiere nequil, et de ecclesiis et
Rei autem huj'us rationes prsesenli nunlio ex qua- personis quos consecraviuconsilii vestri jussionem
dam parle ut vobis referat injunximus. Legationem postulamus. Mojtuo arclnepiscopo Eboracensi post-
vero, quam usque ad nostrum tempus, secundum quam reversus sum, electus est in ejus locum epi-
praedictum teslimonium , Ecclesia tenueiat, mihi scopus Relordensis, vir admodum litteratus, et in
domnus papa non absluht. Audivi tamen quod, dum ecelesiastieis discipliuis eruditus. In hac eleetione
eram pro fidelitate sedis aposlohcse in exsiho, iega- nos episcopi clero et populo ejusdem Ecelesise assen-
tiouem ipsam arclriepiscopo Yiennensi vestra tom- sum prsebuimus.Quemvalde desideraulem se veslro
mendavit aucloritas. Quod quanla difficultate, imo pia?sentare couspectui, ul palhi largitatione a \eslra
unpossibililate plenum sit, intelligunlhiqui longum benignitaXepro consuetudine honorarelur, rex pio
et peiitulosiim iniervallum maris et legnoium, «juibiisdam causis consilio principum suorum reli-
Funciae scilicet el Burgundise, mler Angliam et nuit; atque ut llh pallium raiiiatis, celsitudmem
Yiennam noverunt, ut scihcet arclnepiscopus Yien- veslram posiulando impetrare desiderat. Cujus peti-
nensis Augham, aut Angh Yiennam pro suis causis tioni laigifalem \estrain favere, si preces nostras
frequenieni. Quapiopter supplex oro, seivus«t filius placet admittere, supphciterfiagitamus.
paiermlatis vestrae, ne meo-tempore Ecclesw, quae ]D
mihi compatiendo mulla adversa pio fidehtate Ro- EPISTOLA 111.
manaeEcclesisein pauperlate me exsulantesuslinuit, VULSTANI EPlSCOPlWiGORNIENSIS ADANSELMUM (42).
grivelur eadignitate quam anterae in antecessonbus Reverendissimo ac beaiissnno vitse sanctitate, et
meis se possedisse a veslrasede pronunliat. Quando summa? sedis dignifate prselalo, ANSELMO arthiepi-
deAngliaexhi,eral ibi quidem professione sacerdos, scopo, YULSTANUS spr\orum Dei jnmimus, Wigor-
non solum publicanus, sed etiam publicanorum niensis Ecclesiae episcopus meriloindignus, orationis
pnnceps infamissiraus, nomine Ranulplius, propler obsequia, fideliaque ex charitate servilia.
ciudelitatem similem fianinisecombuientLpronoiiiine De us, unde nobis dignitas veslra sciibere et no-
Flambardus; cujus flamma qualis sil, non in Angha slrse parvitatisest dignata consihum quaerere, quan-
solum, sed in exteris regnis longe iateque innoiuit. tum recordari possumus, dicere non omittiraus. Hanc
Hunc rex nuper defunctuscontra voluniatem oranium dcmqne unde consuluit causam ventilaii nunquara
ieugiosorurn,contraomneiiijuslilum ad episcopalum audivimus, quia nullus aliquando exislil, qui hanc
siii&omni ejus correclione sublimare me exsulante Cantuanensi archiepiscooo ootestatem adiinere vel-

(42) Respondel Anselmi episl., quae^estia lib. 111.


PATROL. CLIX. 7
205 S. ANSELMI CANTDAR. ARCHIEP. OPP. PARS III. — EPISTOL/E. 201
let, ex ne dedicationem propriarum duniaxat eccle- A Anglorum, ANSELMUS archiepiscopus, fidelesPniiium
siartmi pttblice faceiet, delenderet. Exstanl quippe el fideles oraiiones.
et in nosua dioecesi altaiia, et qusedara eliam ec- Precoi \os, mi charissirae domine, ul domi.ium
clesia? in ris scilicet villis, quas Sligandus \estrse et regera et lulorera Ectlesia? Dei vobis coinniisssp,
eicellenliae pra?decessor, haud lamen jiue ecciesia- ul audiatisintente planctura istius raonachi de Mi-
slica? hseiedilaus, sed ex dono possedeiat saeculans pelei, el secundum quod intolligetis \os deeere et
potestatis, nosms ei antecessons nosin (emponbiis, Ecclesise expedire, sentiat legiam et paleinam \e-
nobis inconsultis, nec antea nec postea qutdquam slram subventionem et consolationpm. Ego \ero,
inde calumnianlibus, ulpote hanc specialein pole- fidelissiiuus anlma?veslrse et corporis \eslu, el\eii
siatem ejusdem nietiopolitam episeopi esse scien- honoiis \esiri, consulo vobis et obsecro ne, piopo-
libus. Judicium lamen hinc agitalum, aut hoc ex nendo Ecclesus Dei jjeisonas quales non de eiis et
j"ure sibi vindicatum aliquando minime audiviraus, ahler quam debelis, et eonsiho secundum quoium
sed quod in noslra dioecesi eum fecisse hbeie agno- consihum non debelis, attrahalis, quod absit! nam
vin.us, m ahorum eiiam facere posse ciedimus. Dei supei vos. Cerlumeinm esl qtiia jam inaliqiiibus
Ecce, quanlum inde remlnisci aut sciie potunnus, pra\i el infideles, quantum ad anlmam vestram,
prudenlise' \eslrse iiitimavimus. Jam quid faciendum ** consiharn, aluei qti.-m opoileiel vobis consulue-
su, ip^a consider-el. Yaleat pateiniias vestra,eloret mnt. Omnipotens Deus slc vobis del regeie quae
pro nobis. vobis commisit ul ipse vos regat et ab oinni malo
EPISTOLA IV (43). tueatur.
ANSELMI ADPASCHALEM PAPAM. EPISTOLA Yl.
Domino leverendo, et Patri dihgendo, PASCHAH ANSELMI ADPA^CHALEM PAPAK.
suronio poniifici, ANSELMUS servus Ecclesise Can- Domino ie\eiendo, et Palu diligendo, PASCHALI
luariensis, debitam subjectionem, etoiationum assi- summo pontifici, ANSELMUS seivus Ecclesia?Cantua-
duiiatein. ileusis, debttam subjeetioneai, el orationum assidui-
Postquam revocalusad episcopatum ledn in An- talem.
gham, oslend) detiela apostohca quaa m Romano Quanlo studio mens mea sedis apostohea? ie\eien-
conciho prsesens audivi, ne scilieet ahquis de nianu tiam et obedieiitiam pro sua possibihiate ample-
legis aut ahcujus lani ecclesiarum lnvestituras ac- ctatui, teslanlur multse et gravissimae liibulationes
ciperel, ut per hoc ejus homo fieret, nec ahquis hsec coidis mei soli Deo et mihi noljs, quas alj imlio epi-
liansgredieiilem conseciaie piresumeiet. Quod au- „ scopaius 429 mei per qualuor annos m Angha, et
dieutes lexet piincipes ejus, ipsi eliam episcopiet pei bieiiniuin ro exsriio passtts sum, quia ejusdem
ahi minoiis ordinis, tam gia\iter accepeiunt ut sedis subjectionem abnegare nolui. A qua uilenlio.ie
assereient se nuilo raodo huic rei assensura prsebi- speio in Deo qma nilul est quod ine relrahere pos-
tuios, et me de regno potius quam hoc seivajent sit. Quapiopjer JII quanluin n.ihi possibile e4, omnes
expulsuros, et a Romana Ecclesia se discessuios. actus meos ejusdem aueionialis dispositioni djn-
Dnde, reveiende Pater, vestrum petn per epislolam geuJos et ubi opus esl eon igendos \olo committeie.
'jsostraro consihum, quatn nnsi celsiiudini \eslrse Qitahtei ergo sim ad piseseus in Angha, bre\iter
per Gtiillelroum legis logatiun. Sed quomam le- scubo, quia laionbus pia?seniiuni pleraus hoc vi\a
sponsi \eslii luteias non actepi, adhut pei lcgalos voce sigmficandum dimitto, poslquam revocatus a
noslrbs quos raiuo cum cliaussinus iratubus et co- lege Anghae qu. nunc est, ad episcopaluro redii,
epispopis nosUis, qui pio eadem re vestram sancti- ollendi deciela apostohca quas ni Roraano eoncilio
tatero adeunt, jampetilura ileium supplex pei cbai- pi33sens audivi, ne schcel laicus invesuturas ec-
,ta»x sublimiiatis veslise ceitum peto -consihua). elesiaium daret, neque ahquis demanu ejus acci-
Oramus Domiuum nostium Jesuin Cbiisium, ul vos peret, aul pio hoc horao ej'us fieiet, nec ahquis ha?c
conservet ad laudem et gloilaro norainis sui et uti- pisesumeniem consecraret; qui vero ha?c liansgie-
litalem Ecclesiae suae.' deietur, exeororaunitationi sancli eoncilu subjate-
EPISTOLA V. ret. Quod audientes lex et principes ejus, ipsi
ANSELHI ADHENRICUM REGEM ANGLORUM. etiara episcopi, quanla mala lnnc piocessuia, quid
Glorioso dommo suo HENRJCO,gratia Dei, legi D polius se facluios quam liJ3Cdeereta suscenUiros
NOM.
(43) Hanc epistolam cl. V. Henucus YVarthonin adhresu). Sane si non perfunctorie et forte praecipixi
Angha? sacra? tojno 11, pag. 178, dedu cum iiac epi- oculoGeibeionuedilioneropeilusiiasset, lllam ipsam
giaphe . Epistoia Anselmt vtltala in edtlione Operum episiolara quatn resutueie se arhiliatus esl purain
Ansehnt Paiisns anno K37S a Gabnele Leibeiomo puiain, qualein ipse Ijpis niandaui, repeiissel, a
tidomuta, en codtce ms. vetuslo bibhoihecw Lambci- Geibeionio editam hb IV, episl. 4, pag 428. Igitur
thaim teslituta. Hanc insctipuonero ul legi, non duas Anselrous ad Pasthalem ejusdera aigumeuii
polui non muan sumniam vin eiuditi osciianiiam Scnpsit epislolas : unam qua; lib. ui exsial. nuni.47;
(n tin malaii) fidem suspican prolnbet vel ipse Iibii alteiaro iuter novas hb. IV, epist. 4, qtiara si legis-
sui titulus quOjTion obscure fatelui Angliam sacium set Wliai lonus, procul dubio non jecudisset, multo
cxslitisse ad aniium usque 1540 , hoc est quandiu miiius malse fidei Geibeionium msimulasset. MAR-
Roiuano ponlifici tanquam veio ac legilimo capui TL?<E.
205 LIR. IY, EPIST. IX. 206
acclama\eruiit, gia\or dicere; dicant legaii pispsen- A sttione etbenovoleiilia confido, quoriiam leligioso-
les qui audieiiint. Taudem mme coinersi uno sensu rum est ad leligionem \olentes pioficeie libenter,
DJiiler onines aiiiima\eiuiit me posse e\sungtieie cum opportumtas seexhibet, jnsliuere, piecoi ut ei,
omne malum, quod ex Ius deerelis piocessent; asse- quaiuuro \obis oppoilunum ent, concedatis, sieut
\erant, si precibus episcoporum raeas vellem asso- poslulat, in \estra conveisatione lemaneie.
ciare. quaienus celsitudini veslise placerel pra?di- EPISTOLAIX.
ctam sententiara initigaie. Quod si facere lecusa-
ANSELMI ADBALDUIM'M REGEM HILRUSALEM.
lem, omne malum quod inde pveniiet, miln iropu-
lanJum sine ulla mea excusatione judicarent. Ne R\.LDUINO, gratia Dei, legi Hieiusalem, chanssi'
mo domino, ANSELMUS, sei\usEcclesiae Canluanen-
igiliir ahquid videar conlemneie, aul meo solo
sensu \el propna voluntate quidquam facere, nec sis, pej leexium leiienum ad cceleste subliroau.
illos'audeo non audne, nec de vestrae sanclitatis Benedictus Deus m donis suis, et sanclr.s in om-
nibus opeubus suis (Psal. XLIV,13), qui \os,ad
disposiuone ahquatenus volo exuc. Servala igitur
sua giaiia jn llla^lerra exallavit, in
apud rae leverentia et obedienlia sedis aposlohcae, regis digniialem
Dominus nosier Jesus Cliristtts pei se
precoi ui, quantura digratas veslra sepundum Deum " qua ipse
permulit, petilioni piasdiclae, quara vobis legali ex- siam ljjoiim piincipium Chrislianitali seminasjs, Ecele-
sapienliam \estram, condescendatis; suam, ut inde per loium orbem piopagaretui,
ponenl, j'uxia
et quid me jubealis 111hac re faceie, quidqmd fu- no\ani pljnta^u, quani piopter peccata honununi
lurum sit, pei legalos prsesentes certum me facia- j'udicio Dei ab infidehbus diu ibidem oppressam sua
tis. Oi'amus omnipolenlem Deum ut paleimtatem misencoidia nostns temponbus miiabililei ie.su-
diu incoluinem m iiuegia prosperiiate ad Ecclesise scitavit. Ego ltaqiie, meroor magnae dilecuonis et
beneflcioiuin quse in patieet malie vestra et filiis
6uae robui et coiisolaiionem conservet.
eoium eiga me sum expeitus, expnmeie sciibendo
EPISTOLA VII. nequeo quantum de gralia Dei quam m fiafre
AKSELMl ADGUILLELMUM WINTGNIJE EJLECTUM Epr vestio et vobis, eligendo \os ad illani dignitatem
sCOPUM.
ostendil, gaudeo, ct quanlo affectu ut\osqui frairi
ANSELMES arclnepiscopjis, dilecto dilectjii suo successisus, non tain vobis quam Deo legnaie stu-
GOILLELHO electo episcopo YVifflonia?,salutem. deatis, desideio. Dnde. mi eharissime domine,
Mandale roilri si m pioximis Qualuflr Temponbus eliamsi mea exhorlalione non egealis tamen ex cor-
\enturi estis ad me pro sacerdolio, et sl JJI sequenli n dis abundanlia, ut fidehssimus anucus
precor vos,
die posl acceplionem saceidoiii vultis consecratio- moneo, obsecro, el Deum oio quatenus sub Jege
nem episcopalem accipere Opoi let eniin mc hoc Dei vivendo vohintalem \eslram volunlaii Dei
per
prxescire, quia si luiic consecralionem episcopi oraiiia subtlaiis. Tunc enim vere legnalis ad ve-
susceptun eslis, \eniain XynGCanluaiiaro, el invi- sliam uliltiatem, si regnatis secundum Dei volunta-
labo episcopos qui mecum sint, ad lale opus, ut tcffl. Ne putetis vobis,sicul inulti mali
reges faciunl,
decet, faciendum. Si autem sacerdolium tantum Ecclesiam Del quasi doinino ad sei viendum esse
prsedicfo tempore vuliis accipere, non -veniam lunc datani, scd stcut advocato et defensori essecommen-
Cantuaiiam, quia uhicunque fuero lllud farere po- daiam. Nibil magis dihgil Deus in hoc mundo quani
tero. Dbi autem tunc ero, piius chaiitati veslrse libeilatem Ecclesise suse. Qui ei vohiui non lam
pio-
nolificabo. dessequim donnnaii, pioculdubio Deo piobantur
EPISTOLA YUI. adversaii. Liberam vull esse Deus sponsam suam,
ANSELMI ADJOANNEM PRIORrM. non ancillam. Qui eam sicut fihi matrem traclant et
AINSELMUS seivtis Ecclesia? "Canluanensis, amico honoiant, vere se filios ejuset filios Dei esse pro-
suo JOANM,pnori canonicorum de monte S. Eligii, bant. Qui \ero ilh quasi subditse dominaritur, non
et congregaiioni sub illo Deo servieiui, salu-, ~ fihos, sed alienos se faciunl, et ideo juste ab haue-
xe.n J
ditale et dote lili pronussa exhaeredanlur. Qualem
Clericus isie natione Anglus, nomiueNni lhmai!nus illam constilueiis in legno vestro, in Jiac no\a
de quadam ecclesia in qtia noviter sunt congiegali rpsuscilatione lalem illam dm 430 suscipient et
clenciqui regulariter \estro moie vivere volunt, servabuut in fulura generatione. Quod aulem ego
*\eroxad \os desiderans vobiscum aliquanlo tempo- \obis pei'suadeie desidero, oio Deum omnipoieuiem
re, quanto \obis placueril, conversaii, quatenus ui ipse pei suadeat, et sic vos in via mandatomm
\eslio oidine et vestus consuetudimbus mstrui suorum deducat, et ad gloriam regni co?leslIs per-
possitm servitio Dei ad suam et ahorum ulihlatem. ducat. Amen. Remerium lalorem prsesentium, qui
Qui quomam nosier faniiliajisesl, ne aliquis suspi- se de vestra nulritura esse cognoscit, celsitudini
ceiureuni aha causa peregnnan, rogat hueraium \estrse commendo. Et quia mecunidiu conveisatus
'
nostrarum testiraonio notificari, et noslia noliiia et de dorao nostra, ubi se sua slrenuitaie el bonis mo-
prece apud vos ad hoc quod desiderat adjuvau. ribus valde amabilera fecit, ad vos vadit; precor,
Quaimis ergo de vestra lehgione nihil nisi sola ut Domiuum dileclum, quatenus apud vos raelius
dilecuone raeiuimus, taraen quia de vestia convei- illi sit, propter amorem nostrum. Yalete.
207 S. ANSELMI CANTUAR. ARCHIEP. OPP. PARS III. ~ EPlSTOLiE. SC8
EPISTOLA X. •* lionemproficerequalenusper vos cor Domini nostii
A
ANSELMl ADANHELITEM ABBATISSAM EJUSQUE SANCTI- regis avertat a consiliis pnncipum qua? leprobat, et
MOMALES. consiho suo quod m aeternum manet, adfiaerere
ANSELMUS archiepiscopus, fihse chai issimse, dom- faciat. Consolationem et exhortaiionem \estram
nse ahbaiissae ANUELITI el sanctimouiahbus, sub ea giaianter bicui a domina et secundum Deum amica
Chnsto famulantibus, salutem et benedictionem. accipio, qiuadeDei dilectione illam procedeie intel-
Si \os multunnjon amaiem, mulium vos lncrepa- ligo. Si quid placet vestra? dilectioni mihi raandare,
rem, quia poslquam vos ipsae ad me nuntium ve- latori piaesentium sicut mihi ipsi viva voee secure
strum misislis, et de lllo moituo quem quidam polesljs inlunare. Omnipotens Deus omnes aclus
"volunt prosaucto haheii qmd vobis faciendum -esset vestrosdirigat, et vos ab omni malo cusfodiat.
noslrum consilium requisistis, m consjlio noslro EPISTOLA XIII.
non steiislis, sed insuper pia?cej)to nosiro inobe- ANSELMI ADROBERTGH COMITEM FLANDRJ.E.
dientes exslitilis. Quapropter mandans praecipio Donnno, el in Deo dilecto, ROBERTDcoraili
vobis ut, si a divino ofiieio suspendi non vultis, Flandriae, ANSELMUS, servus Ecclesice Cantnariensis
omneni amotlo honorem cuivis sanclo debitum illi fideles orationes cum servitio.
mortuo aufeiatis, et ei nec oblationem faciatis, nec R I" Audivt quia quosdam de vestiis ahbalihus con-
factam ad opus vestrum Suseiphus. Filium autem cessisiis regulari~electione ordinari, ul investituram
-ejut»qui ad tumbain ipsius decumbit el lbi moralur de manu yj?sira non acciperenl. Dnde gratias ago
a villa depelhte, nec ei amplius aliquam inihi facul- Deo cujus gralia cor vestium ad hoe quod sibi pla-
talem manendi relinquile. ^Valete. cet dhexent, el gaudeo pro vobis quia ecclesiaslicis
EPISTOLA XI. institutis ad Chrisliana? religionis pi ofectum valen-
ANSELMI AD HILDEBERTUM CENOMANENSEM EPISCO- Xibus sine conlradictione favetis. Cum enim hoe
PUM(44). facitis, non homini, sed Deo obeditis, et vos veram
ANSELMUS servus Ecclesise Cantuariensis, BILDE- et fidelem filium Ecclesise Dei el vei um Chnstianum
BERTOdoinino, el reverendo coepiscopo Cenoraa- osfendilis et vos esse deovibus bealo Pelro apostolo
nensi, salutem temporalem ol seternam. commendalis, cui Deus claies dedit regni ccelorum
Lilterse vestrse sanctitalis valde me \obis debilo- monstraXis. Ceilum quippe est quoniam qui non
rem leddunl, non quia me supra me exlollunt, obedilHomani ponlificis ordinalioiubus, quae fiunt
sed quoniam imraensam dilectionis ei ga me sinceri- piopler religioms Cluistianse custodiara.inobediens
talem oslendunt. St enim propter Deum nt ilh jria- est apostolo Petio cujus vicarius est, nec est de
ceamus inimicos, mullo magis ne llli displiceaniMS^*- giege lllo qui ei a Deo commissus est. Quaeraligi-
diligere debemus amicos. Quaproplei si aut nullam tur llle Jahas regni cceloium portas, quia per illas
aulminoiem dileelionem vobis liibuo, injustum in non intrabit quaium clavesPexrusapostolusportat.
mea conscienlia me judico. Sicul lgitur hanc \olo Gaudens itaque giatias ago vobis, et oro ut Deus
vitaie injustitiam, sic veslram amplecii desideio retnbuat vobis, quia bonum exemplum alris princi-
amicitiam. Fateor eliam qma si miln essel possibile, pibus dalis, et omnes ser\os Dei hoc modo ut orent
vosad duplum quam me diligalis debeiem dihgeie, pio \obis InvitaXis et Deum ad amorem etauxiliura
quia vos me prsevemslis amoie quod jjrobastis niii- veslium in vestris negotiis in\ocalis. Precor, obse-
nere. Nam, quoniam immentum dilexislis, non nu- cro, moneo, consulo, ut fidelis ammse vestra?, mi
nus debeo rependere, et sicut daiis exemplum lan- domine, et ul in Deo \ere drieete, ut nunquam aesli-
tumdem gralis debeo impendere. Quoniam, -si signi- metis \estise celsitudtnis minui thgoiiaiem, si spousse
licastis vobis placere hocquodde opuscuhs nostrisi Dei et niatris vestrse Ecclesise amatis el defenditis
vidislis, prsesuroimus vobis miltere qusedam, qua?, utt hbertatem ; nec pulelis vos hnmilian, si eam exal-
pulo, nondum vidislis. tatis, neccredatis vos debilttari, si eam loboratis.
EPISTOLA XII p] Yidete, xcircumspicite, exempla sunt in promplu;
ANSELMI ADMATHJLDEM REGINAM ANGLORUM. considerale principes qui illam impugnant et con-
Domrose el fili.e charissimae MATHILDIlegiicse; culcant, adquid jjioficiunt, ad quul deveni.ml? Salis
Angloium, ANSELMUS archiepiscopus Canluaua?, fi- palet, non eget diclu. CeiXe qui illam glorificant,
deles orationes, et fidele servilium,el benedictio- cumillaetin illa gloiificabunun. Inter quos Deus
nem Dei et suam. vos et conjugem \esiram etpiolcm \esiiam .nprae-
Gratias ago Deo el celsitudini vestirejuo bonai sentieXin futura vita araiumeiet. Aroen.
\olunXaie, quam eiga mehabelis el erga Ecelesiam> 431 EPISTOLA XIV-
Dei, el oro Deum omiJipo!eiitem,ul in sua dileclione2 ANSELMJ ADROGERUM, ROBERTUM ALIOSQUE ABBATES.
veslram augeat devolionem, et sic vos in hoc faciatt ANSELMUS, gratiaDei, aichiepiscojjus Cantuaiien-
perseverare ut aelernam ab eo recipialis retnbutio- sis, ROGERO jbbati, et ROBERTO fiho comius Hugonis
nera. Oro etiain ut sic faciat \eslrani bonam inten- et alus monaclns de lnonasteno Sancxi Ebrulfi.
NOT^E.
(44) Responsio est ad Fpistolam 161 hb. m et ad epistolatu 162.
209 LIB. IV, EPIST. XYII. 210
Nimis palam est, nec dissnnulari ullatenus poiest A vestio et ahortim episcoporum qui in concilio adfue-
quomodo ingressi estis coenobium Sancli Edmundi, iunt~aoorobenlur judicio.
et qua violentia exiorqueie conamini eleciionem fra- EPISTOLA XVL
tribus ej'usdem 'Ecclesise et assensum vestrae inor- ANSELMI ADEUMDEM.
dinalse voluntatis. Quod^ quam irreligiose, quam ANSELMUS, servus Ecclesise Cantuariensis, reve-
eonlra monachicum pTopositum, et contra regulam lendo aicliiepiscopo GERARDO Eboracensi, salutem.
sancli Renedicli, quam professi esliSj et contia s* Laetor de \eslro bono et religioso studio circa cle-
cram Seripluram quse dicit : Nemo stbi sumtt ho- ritorum veslrorum mlegriiatem. Ad ea vero de
norem, sed qui vocatui a Deo (Hebr. v, 4), et conlra quibus veslra pTiidentia noslrum petil consilium,
ipsum Deum faciaiis, videt ipse Deus qui disceinit lespondeo quia de iis quse in concilio nostro et
inler pastorem etlupum lapacem. Et quidem domi- coepiscoporum noslrorum communi consensu statuta
num meum regem prolribeie nequeo quin vos con- sunt, nihil relaxandum consulo. De iis autem de
siilual super lenena, sed super animas propter quas quibus in eodem concilio non tractavimus, non enim
abhas eldicilur et conslituitur, nemo polestquem- siraul omnia necessaria poluimus, ut de ablatione
quam constiluere, nisi quibus Deus dedit potestaiem " prsebendai um ante idem concilium venditarnm, et
ligandi atque solvendi. ln meo piimalu et aichiepi- de simihbus, quoniam non solum ad meam et vestram
scopatu est illa Eeclesia, el propiie peflment ejus personam, et ecclesias nostras peninent,sed etiam
consecraliones ad archiepiscopum Canluaria?, quem ad multas ecclesias et personas, et in iis multi dis-
me esse non ignoralis. Nihd igilur eoium qua?ad me senliunt, conveniens mihi videlur ut in proxima
pertinent ahcui veslrum unquara concessi aut con- Nativilale Domini nostro el coepiscoporum nostro-
cedo- imo oro Deura et conabor, quantum adjuvante rum communi consilio Deo dictante sentenliam eer»
Deo poteio, ul Deus converlal cor domini mei regis tam slatuamus.
ad hoc quod Deo magisplacei, elaniraseejusexpedit; EPISTOLA XYII.
el faciet eum corngere secundum voluntatem suam, HUGONIS ABBATIS CLUNIACENSIS ADANSELMUM.
si quid contra eam facit. Chrisliani eslis sub Chri- Dulcissimo ac venerabih, merito amando vene-
stiana lege, et sub monastica professione \os vivere randoque Patri domino ANSELMO, sanctae Cantua-
profiiemini. Si eonlra lioe facilis, nec Chrisllanos nec riensis Eccleslse summo ponlifici, frater JICGOabbas
monachos vos esse aperle ipso opere fateinim. Cer- Cluniacensis, cum suo pusillo grege, quod pra?pa-
xresiroumautem est quia si m hoc perseveralis, con- ravit Deus dihgentihus se in veiilate.
ira pra?dicx.i'ii piofessionetn lacitis. Moneo igitur Quoniam, vir sanclissime, chfficile est oplata nos
vos, ut Chustianos el monachos, niialenus \os plus ad invicem satiari prsesentia, vel mutua et frequenti
Deus limere quam liominem ostendatis, el ab in- collatione corda nostra deleclari, bonum arbitra-
ccepia pei\ersilate conslanter deslslatis. Quod si raur, si saltem hiteiah visitatione animos nostros
magis adversari T)eo vultis quam hominibus, an- pio tempoie pascamus. Quis enim tam gloriosum
ininXio\obis quia Deus adversabitur animabus ve- tamque spiritualem habens in Chnsto amicuin, qua-
stris. Deus cui dicitur : Tibi deiehctus esl paupei ; lem vos divma nobis concessitgratia, nonomnimodis
oiphano tu ens adjuiot (Psal. x, 14), ipse \ideat et oplet salubernma illius recordalione recrean et
jnlueatur, si quas tribulauones fralribus ejusdem relevari sancta renunliatione. Prius quidem quam
Ecclesise deinceps fetentis. faciem \estram \ideremuS, rile suavissimus odor 5
EPISTOLA XV. bonse faraa?, aures nostras reverberans, jam dulce-
ANSELMI ADGERARDUM LRORACENSEM ARCHIEPISCOPCM. dtne sua noslrum inteiiorem hominem impinguabat.
ANSELMUS, Ecclesise Cantuariensis servus, reve- At postquam vestiam hilarem prresentiam cernere
rendo archiepiscopo GERARDO Eboracensi, salulem. Deo volenie meruimus, non est facile diclu qualiter
Sciat chantas veslra quia hlteras illas quas que- lotus vobis adhsesimus, vestroque cordi quasipartem
ritur legi et transcnbi, nec ego alicui ostendi, nec j. noslri univinius. Yerum non hsec nostra sunt, sed
dedi vel misi, nec ahquis per me, nec scio quomodo illius qui spirat ubi vult (Joan. m, 8). Ipsi gratias
factum sit qnod ahquis eas ut transcnbeienlur ha- agimus, ipsum exoumus ul quos ila junxit in hac
liuil; et cum hoc legi in htteris vestris factum esse, Vila, non permittat separari in coelesti gloria. Per-
mihi disphcuit. Et quamvis veslia prudenlist nilnl pendimus satis \os mullas et graves postquam a
suspiceiur deraequod dedeceat, meura lamen est confi- nobis diseessistis pertuhsse anxielales. Et si volun-
teri et asserere, quia non amo contumeliam vestiam, Xasessei summi dispositoris, scimus vos desiderasse
aut ahcujus coepiscoporum meorum, nec quoquo mulio magis cum Mana sedere itd pedes Domini
raodo res se habeat de hlteris illis, mendarii vos (Luc. x,59) ejusque vultum contemplari, quam labo-
arguendos existuno. Cum aulem loquar \obis, cum lare minislrando cum Maitha (tbid., 40). Yeium-
si quid rescribo non sufficit, viva voce spero me tamen quia polestas hominis non est in manu ipsius,
saiisfaciurum esse, quia nec ego in hac re culpabilis date manum volunlati ilhus, cui est cura de vobis,
sum, nec a legatis nostris aliqua immissa est falsiias. quique luce clanus novix quid sit vobis salubnus.
Capitulaconcihi solummodo millo,quia sententiarum In eo totam spem \estrara leponile, ab ipso virlu-
eorum expositiones nulli volo transcnbeie, riouec icm etpeiseverantlam qusenle guantum fieripotest,
211 S. ANSELMI CANTUAR. ARCHICP. OPP. PARS III. — EPISTOL-E. 212
(
patiens ad omnia. Adsit \obis ille qui nulli unquam A. ' EPISTOLA XIX.
defuit m lpso speVanti. Sed cur nos iiripeJiti aquaffl ATASELMI ADDIACOM S. J\COBIIriSCOPIIM
in maie defenmus, dum Lsanctilaiemvestrarii quasi Dixco ie\eiendo Sancti Jacobi ejriscopo ANSELKUS,
doceie praesumirons ' Non'docemus, sed prsecoi- senusEcclesireCaniuaiiensis, gratiaesupeinse auxi-
dialem amicum nosWum fconsolari ^olumus; hoc liuffl ct consolationem.
tanltJm secure addentes, quia domus Cluniacensis Cuin semjjei uos Chiisiiani invlcem congaudeie
aiiGiIla \esira in \iia el fflorle \esfrae non deent debeamus et condoleie, tunc ulique maxiroe ctiro
sei\iiuti. Fjhum aritem uosXtom domnum GoTridnffl piospeiilaxera el exaltationcm Chiisxiiniiatis et
saciislamadp.irtes illas, siciilab ipsomeliusaudieus, ad\eisilalem ad ejusdem lniniihationeracognostunus
destiiiantes \estia? 'coiiimendare paiprniiaii neeesse pclVincie; vestri ilaque limoris alque doloiis ex
non aibuiantUr, quonialn 'cum 42IS1 raagnis ssepms hitelis \esliis causam cognoseenles , imcie tiraelis,
releiresolet quantse .chariialis eonsilium auxriium- inde llmemlis, ex quod doleiis, paiiter dolemus.
queehn piaeierito anno conXrilisiis.Nec sohtni ipse, Qula mihles nosXiosconlia Sarracenos ad \esinuil
sed ei oranes fiallesnoslu per \esitam traiisenntes auxihum «ommoneri desideralis, lihenter pio
pisesentiam, plunmam \eslrse Saricillatis pisedicant n oppoiluiiilate nostra eos cofflmonebimQs,el ad sub-
cliaiilatein Super qulbusj quantas JJIse\alemrisgia- \eiii1oliem Clnistiafioium commovelumus.Sed nove-
tias peisohentes liumilixer peximtls uXper Imnc ad lirsanctiias vestia quiaiegnUm Anglorum belloium
noSi eroeantcm "veslhifflesse, \esti Umque \ elle, nohis coniia se undique smgeniiuffl Jiunlio feretrtiotithaiio
insiffliaie digneifflni, ut gaudere possiimls cum gau- coimno\etur, unde salls vereor ne coiiiuigax nos
denle et cum dolenve, 'qriod offlnipolens Deus nveiiat pio \obis iniiius prodesse, quia nol IS liosies unie-
a \obis, ux filu «radoleamus. Gialia Dei ex pa\ lfflis obesse. Nam dum quisqtie cuiatxoeii piopna
vohiscum, paXer glonose. MemenXonostri 111sanetrs niimis potesl cuiare communia. Conabiroui tamen,
orationibus \estns. Deo anntienie, hoc efiiceie oiatlontun de\olioiier
EPISTOLA XYIII. quod uon \alemus mriilum eolleclione. Speramus
ANSELMTADHUG0NEMLUGDUNENSEMARCIlItPlSC0PUM(45). aulem m miseiicordia Dei quia non relinqupt \ugam
Domino re\erendo, el Patri dihgendo, KUGOM ve- peccatoium super soiiem jusloium (Psat. cxxn, 5),
nerabili piimaiiLugduiiensi, ANSELMUS seivusEccle- neque iradei bestiis animas confiienies sibi (Psal.
siae Canluarlensis, quod seivus, quod films, quod LXXIII,9). Omnlpolens Deus adjutor in opjjoiluni-
totus suus. latibus, in mbulalione (Psal. tx, 10), sub\eniat \o-
Gaudendo gialias agimus Deo, et giatias agendo G ( bis secundum necessilalem \eslrj? lubulationis.
gaudemus qma pietas divina vestium desideilwn Araen.
visilandi locunl iri qtio salris nosli a procurala esl, EPISTOLA X.X.
adimplevit, eXnos de redftu vesiro et de saluie vobis ANSELMI AD GUILLELMUM ROTHOMiGENSEM ARCHIEPI-
resiitfila lsetificavix. Giatias quoque refero veslia? SGOIUM.
paleinitali, non solum JJTOniulumodis beneficus Domino elPalii GUILLELMO, reverendo aiclriepi-
mihi 'iropensis, verum eiiam pio indeGcienti bona scopo Roxhoraagensi, ANSELMUS seivus Ecclesisc
voiuntale, quse me paterna soilicitudine et lixtens Canluaueiisis, saltilem.
suis visixare et ad eadem beneficia repelehda, si opus Clarao et cjueror ad \os, et ad vos et ad omnes
sil, non cessat \isitare. Qfflbus honis quoniam nihil episcopos et abbaies et loiam Ecclcsiam Norlhman-
ego cogilare queo quod possiffl irecompensaie, Deum nise pro me et pro coiigiegalione ecclesia? Saucti
omnipotenlem pro cujus aniote lioc facflis, quanto Edmundi quse esl in Anglia, de abbate monasterii
affectu possum oro, uX ipse vobis dignetui lemune- Sanctl Lbiulfi quod esl in Noiihniannia, ei veslram
rare. Nostnim esse quale sit in Anglia, charitas peto j'usiuiam. Injuiia, quam nobis nimis Inoidinale
veslra desideiabaX per scnptum cognosceie, sed fecit lii Anglla, piseler opinionem quam deilloha-
legaius vesxer plemus \obis viva voce quam ego scri-'TJ bebarous, ha?c est. Juveneni quemdam filium coniitis
bendo poterit osxendere. Hoc tanlum dico quia, Hugonis de Cestie, nimis carenlem prudenxia et
quando spfiro ffleas adveisitates mitesceie , tunc utihtjte el virtutibus ad abbatis perlinenlibus pei-
magis senxio eas exaidescere. Tola emm me vls sonam, pei potesfalem regiam iugessit in ecclesiam
Anghae, cum solus ibi sini, molitur subterlere, quia Sancli Edmundi cum arniis, nioSiJchis, quanlum ln
me ab obedieiiua sedis aposiohcae non valet aver- ipsis eral, recusantibus et conti adlcenlibus, el om-
Xeie; ad quotl elianl ipsi episcopi cum icge sic nino sine nosira concessione, ad quem peitinent
resitianl W etiam consecratioues qua- nonnisi ad me onines ejusdero ecclesia? consecraliones. Qui ibi ni-
peilinem, si sit qui velit accipeie, ipsi pi.psumere tiittr extoiquere ab lpsis monachis obedieni"»am et
uon meXuanX.Omnipolens Doniinus veslram nobls eleciionem, et ut aniroas suas commendenl ilh custo-
pateinilatem m gtaua sua diu conservet incolumem. diendas, qui quara non idoneus ad hoc sil, jperte
Amen. cognoscilur, quia ipse nusquam sine lalerna et cu-
W£M.
(45) EsTrespo.isio ad epist. 64 ii», m.
«<3 LIB. IV.EP1ST.XXIY 214

slodia, atque anfequam ad hoe assumeretur, sibi ipsi A.Ecciesia?, quibus jjro parte invehitur privignus, pro
crelehatur. Precor igitui ut eumdem abbaiem au- pastoie lupus, JJIOducioie csecus, pio doctore ne-
ctontate vesira monachum suum ie\ocaie cogatis, scius, pro abbate fur et lalro, quia non inirat per
et ecclesiam quam inique opprimit, \elut a lupo osluim. Revocate monaclios vestros, liberate nos ab
eorum. Facite ut abbas monasteni
rapace el o\es dispergeute hberetis, ne nos aliquid oppressionibus
monachos suos, quos conlra le-
super monachum veslrum nosme auctoritatis cen- S. Ebrulfi revocel
sum, veslra cessante, facere cogamur. Yalete. gem Dei et ordmem suum in eeclesiam pisediclam
EPISTOLA XXI. ingessit, et res ejusdem ecclesise quas Inde abstuht
ANSELKI ADELFERUM ET ALIOSMONACHOS. sacrilega rapina, jusle reslituat. Yalete et succur-
ANSELMUS archiepiscopus, fratribus ef filiis cha- lile, precor, festinate.
rissimis , piiou ELLERO,et alus monachis ccenobii EPISTOLA XXIII,
Sancii Edmundi, salutem eXbenedictionem Dei. ANSELMI AD ROBFRTUH, ERNULFUM, TUDULrUM, PHILIP-
Misereor et compalior chaiilali vestise in longa PHH, BERNARDUM ET ALIOS.
et niroia tubulatione laboranti. Et tanto niagis ANSELMCS CantuaMensis avcliiepiseopus, ROBLRTO
affectuoshis boc facio, quanto vos non pio tenense T>-00111111, et fralri ejus ERNULrocomili, et RADutro
rei cupidilate, sed pro jtislitia tiibulaii considero. BEMOB-TUO MARI,et PHILIPPODE BRAJOSA, et RER-
Juslitia eninj esl,-quia non coniia oidinera \estiunj, MRDODENo\o MERCATO. et alns qui leuas habentm
non conlra regulam S. Renedicti, non conlia auclo- «piscopatu degenlibus Yailfudi ejnscopi, aroicis tx
ritstem ahoium sanctorum Patrnm, nec sine c-on- filus m Deo charissimts, saluiem el benediclionem
siho eoium a quibus reltgioms regimen et COIJSIIIUJA,Dei.
exspeclare dehexis, abbalem \ultis accipere. Qua- Quam\is \os ipsi solliciti esse debeatis de sakite
propter si proptei hoc perluibationes et molesxias vesira, ad me laraen pei linet ut vos ad hoc quod
pali'jjini, videbilDeus qui omnia mala aut coirigit, vos decet coiam Deoel animabus vestris expedit,
aut punit, etbona nuint ei confoitat, et dabit \obis «xcitem amica exhorlaiiontt, ex unitem paterna ad-
consolalionem suam tongruo tempoie qui adjutor inoiulione. Piecoi itaque vos ut amicos, el consu-
estinoppoiXunilalibusin inhulalione {Psal. ix, 10), leudo nioneo ut fihos dilectos, qualenus dilecto YYil-
si lanten flagellaPauis suslinerehunnliteivolueiitis, ludoepiscopo de Sanclo David, propler honorem
el in spe misencordia? ejus non defecenlis. Ad illum vesirum eipropier leligituiem Clinslianaro, oranem
clamate non solum-orando, sed et vilam vesliam in -reveienliam et obedientiam qua? episeopo in suo
mandaiis ejus el inoidmis vestii custodia Xotocorde, ^. episcopalu debeltu «um amore exlubeaiis, el quse-
lolo conatu, in omm loco et in omni lempore ser- cunque ejjiscopah d'spositioiie fieu debeiH, ejus
vando. Giavis est alsquando el ingiala 111tnbiilatione eonsilio facialis. Siceirira vos ipsos ante Deum exal-
paiienlibus veiboium sine alio auxiho consolatio, tabitis, si \os reltgiosa hunnhtate episcopo vestio,
sed non debet hoc esse servis Dei, qui spero eerlam sicnt Deub ordinavil, silb]ecprilis. Et si ln ahquo
hahent in Deo,quia quanlo maj'or est tnbulatio, tanlo vestro consilio opus habuerii, promptos vos ui Clni-
major sequitur patlenlise relribulio. Oronipotens sstianos liohos inveniat, quaienus Deus \ohis in
Deus sua vos laetificet consolatione, et in prosperis omnlbus necessitaXibus vesliis subveniendo rptn-
et in adveisis sua \os semper proiegat benedicxione. buat. Hoc quoque maxime moneo et eonsulo, tjuia
433 EPISTOLA XXII. vobis valde necessanum esi, si Deum non Vultis
ANSELMI ADGUJLLELMUM ROTHOMAGENSEM ARCHI- offendei'e, ut si terras aut decimas, aul ecclesias, aut
EPISCOPUM ahqtiid <juod ad ecelesiam ej'us ecclesiastlcaieclilu-
Domino et Palii reveiendo GCILLELMO, archiepi- dine peitinet, tenelis, utreddere propier tunoiem
scopo Rotbomagensi, ANSELMUS, servus Ecclesia? Dei studiose cuietis. Nam cerlutn esl quoniaiu qui
Cantuariensis, cum assiduis oiatioiuhus fidele ser- Deum exhaeredat, vel eeclesias ejus in hac vita, si
viiium. D sine pceiiuenlia. et etiiendauone moiitur, a legno
Pio injuria «Xoppressionibus, pro gra\ afflimbus, Dei «xhaeiedatur in fuluia vita. Omnipoiens Deus
pio destrucuone ecclesire S. Edmundi clamavi ad sic vos det lirec et alia bona in hoc sreculo opei ai i,
patermtalem veslram, et nondum exaudislis clamo- *ul \os faciat de beata 1relributione in seternum glo-
lem nostrum, conqueslus sum, eX nondum sensi jiaii.
compassionem \estram. Promisislis \os facluros EPISTOLA XXIY.
quod roga\eram de moiiatlns monaslerii S. Ebrulfi ANSELMl ADROBERTGM NORTHM&NNIB PR1NCIPEM.
ijui prsediclamecclesiamgravant, spohanl, desliuunt, Suo doiuino, «l lotius Not thmanuise principi Ro-
sed nimis moratur effeclus piomissionis \cstra?, BERTO , ANSELMUS servus Ecclesia? Canluariensis,
tidhuc clamo ititimo doioiisJcoide-cogenle pro rae ad fidele semlium cum orationibus.
cujus piopnam curam peuinet illa ecclesia, elpio Qualiter domnus GmllPlfflus eleclus episcopus
fratnbus qui in ea eonveisanlur ; propter Deum, si Wintotilensis de Angliaexienl, non est opus scri-
zelumDei habeiis, si episcopalem pieiatem habelis, -bendoosteudere quoniam per ipsum et per alios qui
logo, obsecro, ad vestigia vestra mente me pro- rem tpsam cognoscunt poteritis discere. Sed quo-
sterno, succurnte, miseremini wphanis el viduse niam atl me niaxune pertinet illi compaliendo, et
SiS b. AiNbfcLMiCANILAR. ARCHlEP. OPP. PARS III. — EPISTOLJI. 216
per me et per alios, quanlum possum, sicut debeo A nem et icmissionem, et orationum mearum, si
sub\entie, precor celsituuinem vesltam si quid apud quid valenl, in vera charitate participationem.
eam valeo quod deceal impetiaie, qualenus in vobis EPISTOLA XXVII.
sicut homo vesiei et sicut jlli cognoscilis expeclire, ANSELMI ADMALCHUM WATERrORDIEt.SEM EPISCOPUW.
auxihum et consihum cum amore inveniat. ANSELMUS, archlepiscopus Cantuaria?, amlco et
EPISTOLA XXY. coepiscopo MALCHO Waterfordiensi, salulem et bene-
ANSELMI ADGUILLELMUM ROTHOMAGENSEM ARCHI- dictionem.
EPISCOPUM. Audt\i qttod domnus Samuel episcopus Dublinen-
Domino et Patri GUJLLELMO, reverendo arclnepi- sis monacbos ecclesise Dubhnae aut nulla autpaiva
scopo Rothomagensi, ANSELMUS servus EcclesiseCan- occasione ejicil, nec pro ulla satisfactione, vult le-
tuanensi% fideles oratioues cum servilio. cipere, et quia contia consuetudinem crucem ficit
Cum -sempei gaudere et Deo gratias agere debea- geslari ante se in itinere, et quia res ecclesise illius
nius, quoties servos Dei gloriara mundi pro Clnisli abarchiepiscopo Lanfranco dalasvelutpiojjriasdis-
amore contemnere videmus, nec ulla violenlia aut tribuit. De ns omnibus ilh nostras mitto htleras, et
blandiroentis a leclitudine posse separari, tuneuti- populo ejusdem chitalis mando, ut prsediclarum re-
que hoc maxime faeere debemus, cura jn filiis et fa- **rum distnbulionem prohibeal. Et quoniam non in-
miliaribus nostris lioc cognoscimus operari. Quanta venio per quem hlteras noslras illi aplius mittam,
auiem vntule, quanta constanlia doranus Guillelmus precor fialernitaiera vestram, qualenus eas 5111 per
filius vesler, el gratia vestra noster, quem canoni- pra?senliam vestiara exlubealis; et eum chaniative
cum et decdiiura Ecclesiae veslrae electum canonice viva voce ul monitioni noslia? quam ilh scnbimus
episcopura YVintoniensis Ecclesirc nobis cbantalive assensum prssbeat logando el consulendo monealis.
concessislis, conseCTalioneni ab iis a quibus eam Yalete.
sieut offerebalur lecipere non debeat lespuerit, et EPISTOLA XXYHI.
quoraodo propter hoc rebus suis spohatus et de An- ANSELMI ADGUILLELMUM ROTHOMAGENSEM Anttll-
gha expulsus sit, uullius scripto mehus quam ejus EPISGOPUM.
viva \oce, eteorum qui cum illo, quando haec facla Domino et Patii reverendo-archiepiscopo Rotho-
suiil, adfuerunt, palernitas vestra cognoscere pote- magensi GUILLELMO, ANSELMUS, ser\ us Ecclesise Can-
rit. Quseres, quantum in ipso est, tam foiliierfacia luariensis, quodpatii filius.
est.lamque patenli honeslale sefflainfestaiulnulhus Quamvis donnnus Guido Ialor prsesentium olim
relalione ad laudem ejus augeri valeal. Quapropler, P nobis ut doniino et palri familiari nolitia, ul ail, ad-
quamvis nostra piece prudenlia veslra non egeat, hseseut, tamen quia novit quanla intervoseXme
tamen ex cordis abundantia obsecro ut eum benigue mulua sit dileclio, nosliis litteris veslra? commen-
sicut fihura veslrura el meum pro juslilia exsulan- dari peiit sanciiiaii. Sciat igiturveslra paternilas
tem suscipiat, alque curi amore et honore ei auxi- quia cum nostra amicitia et Hcentia redil tle Angha
litim suum el consilium, ubi res exiget, exlnbeat. in Northmanniara ad suam Ecclesiam. Quod precor
Alns quoque quod ab illo de hac le reverenlia \e- ut apud quoscunque opus fuerit vestra tesletur au-
slia audiet, secure pio venlate tesletur, et eos ad clontas. Precor eliam ul ubi vestro consihp et auxi-
«jus amoiem el honoren sicut meiuit exbortetur. lio egueiit, secundum quod vestram decet reveren-
Yalete. tiam, ad salutem animre suse promplum inveniat.
EPISTOLA XXYI. Valete.
ANSELMI ADROGERIUM-SUCM AMIGUM. EPISTOLA XXIX.
ANSELMUS, aichiepiscopus, amico suo RQGERIO, ANSELMI ADGONDULTUM EPISGOPCM.
salutem et benedictionem. ANSELMCS, archiepiscopus, reverendo episcopo
Yulgo solel dici quia ^micus, velut medicus, in GONDULFO, salulem.
necessitate piobatur. Hoc ideo dico quia si vera fuit r» Notum sit dilectioni vestra? quod gratia Dei ve-
araicitia quam domno Gurilelmo electo episcopo in slris suffraganlibus orationibus sanus sum et usque
prospenlale ostendislisj nunc apparebit, et amor ad Carrolum Romara lendens sine perturbatione ivi.
eut eonsxaiitior [al., major erit el constantior] 111 Quo cum pervenissem, et a D. comitissa, et episcopo
maj'ori necessitale. Ad quod si preces nostra? el mo- honoiifice susceplus fuissem, mirali suiil quod tali
nitio nostra bonae volunlati vestrae possunt ahquid in tempore tam periculosum ixer peragendum arri-
addeie, obsecro ut propter liOneslatem vestram et puissem. Aflirmaveiunx siquidem quodnecRomam
propler amorem veslrum in iis quae hactenus bene videre si cceplum iter teneiem, nec ulterius, prae
et fidehter, illum adjuvando fecislis non deficLalis, nimia lori infirmilale calons angustia redire vale-
sed quanto magis illum jindigere cenutis, tanto stu- rera. Tale quocunque esse hoc in xempore me iter
diosius strenuilatis vestrse auxilmni ilh exhibeaiis. agere, ac si mihi licenier morlem vellem asciscere.
434 Quoa' S1fecerilis, et me amicum veslrum ami- Consiho itaque eoium et omriium amicorum
ciorem vobis rijddelis, et araiciliam veslram tjmni- jneorura in tempus congruum iter agendum distuli,
bus veram esse osiendetis. Valete. Omnipotens Deus et in Norlhmannia exspectaturus Reccum redii. De-
tribuat tibi omnitim peccatorum tuorum absolutio- bita igitur mea quae m Anglia deheo, precor et mul-
211 LIB. IV, EPIST. XXXII. 21$
lura piecor ul solvatis, et reliquum quod habere A feclu gaudeam, el tu tle mea Leliiia gaudeas. Yale.
polestis de meis reddilibus per Ansfredum prsesen- Deo coipus et aniinam luam corainenda.
lera nunlium quam citius poleslis mihi millalis.
Soluiionem Romescoii usque ad fpslum sancli Mi- 435 EPISTOLA XXXII.
chaelis differre polestis. Eleemosyna vero ne ahquam
ANSELMI AD ERNULPHUM PRIOREM ET ALIOSECCLESI^E
penunam patiatur, piudenlia vestra invigilet. Go- CANTJJARIENSIS.
defrido de Melhnges dicile ux Guillelmo filio suo det
xx sohdos denanorum. Guillelmo filio Hionis xx ANSELMCS aichiepiscopus, dominis fralribus et
marcas argenti, ^etAlhriio n ad fesli\ilatem S. Mi- filiis suis chanssimis, domno priori ERNCLPiio.et
chaelis dabjlis. Oiateprome ut Deus me et actus ahis stih lllo lii Christi Ecclesia Canluaiiensi Deo
meos dirigat, et lnheneplacito sno ad salutem roeam seivienlibus, divina?giatia? el benediclionis consiho
el omniura niihi commissorum disponat. Salutate sempei regi etconsolan.
filios ei fratres nostios nostra? et veslra? congrega- Priores htteras a vestra fraternitale direetas la?tus
lionis. suscepi, quia per omnia \os \eslia, Dei proleclione,
EPISTOLA XXX. in prospciilaie manereperhtteras episcopi Roffensis
" et
ANSELMI ADMATHILDEM HEGINAM. pei earum laiorem accepi. Quam laelitiam etsi non
Re\erenda? dominse suae M\THILDIgloriosse legi- nuiltum hllcrse sequentes conturbaverunt, ahquaie-
nre, ANSELMUS aichiepiscopus, fideles orationes cnm nus lamen obnubilaverunt. De legis namque peli-
fideli servitio, et benedictionem Dei, etsuam, quan- tione, quam mandastis, non paium miratus sum,
tura potesl. sed quod nihil sinenostio consiho, sicul vobis decet
Gratias ago magnas susceptse vestiseiaigilioni, facei'e,voluislis, et piaecepli nosiri memores fuistis,
sed multo majoies sanclse qtiam erga me sum ex- gavisus sum. Polens est enim Deus regiam volunta-
perlus dilectioni. Quas quoniam corporis officione- lem ab omni indignalione, quam hac occasione ad-
queo peragere, cordis affectu cupioindesinenler per- versura nosnasci liraetis, aveitere, cum vos recte
sohere, siquidem quanlumcunque sit YTestracorpo- et ordinate facere ronspiciel, aul si hoc llli facere
ralis absentia; removeri tamen neqtiit a mente mea non placuerit, et ahquid mdevobis contra volunta-
fidehs drieclionis \estra? prudentia. Quapropter de- tem vestram, quod avertatDeus! conligerit, cerli esse
sideranler oro, et orando desidero ul Deus quod debelis quia melitis est pali aliquid proplei juslitlam
ego per me non \aleo, ipse \obis pro rae relribual, sub Dei consoluione quam ahquid facere inordinate
et quantum scit expedire, suam erga vos dilectio- p in ejus offensioue. De hoc igilur Dei disposilionem,
neiu et \estiam eiga se perficial. Quanlo affectu cui me et vos el onraia nostra commendo , exspe-
possum etquantum de celsitudine veslra audiopra?- elabo, et sicut consuluislis regi per reverendura et
sumere, precor, obsecro, supphco, fideliter consulo, amicum noslium epistopum Roffensem ut lolum
ut Ecclesiaram Anghsepaci et quieti pietas vestra episcopatum nostium in paceet quiete permanere
studeat, et maxime filus earum imbecilhoiibus mi- permillat sicut mihi pi'omisit, mandabo. Quod si
nusque potentihus, in iribulalionibus suis et deso- Deus et \olum meum etvestrum sua gralia dispo-
lationibus, quasi oiphanis Chrlsti subveniat, et ad sueiit, Dei pietalem laudale, et si aliter eveneril,
simihtudinera evangelica?gallinse illos subalis doceat quidquid illud sit, per qualemcunque nunlium, ubi-
prolectionis suaeconsoletur et ioveat. Dnctio sancti cunque sim, mandale. Conlia ha?c et conlra omnia
Spiiitus vos in omnibus doceal, et qure sibi magis adveisa vos armis juslitia? a dextris et a sinislris ar"
placenXet vobis expediuul persuadeat, et post lem- mate, Deum timete, semper eum praasentem pubhee
porale regnum ad aelernum perducat. el secrele, et vos llli prsesenies cogitate. Ordinem
veslrum emendando cogiialiones et aclus veslros in
EPISTOLA XXXI. omni innocenlia cuslodile; el sic Deus volns cmnia
ANSELMI ADANSELMCM NEPOTEM.
jO cooperabitur in bonum (Rom.vui, 28),et eril vobis-
ANSELMUS, archiepiscopus, ANSELMO, carne nepoti, cum sive in pace sive m inbulationibus , omuibus
dilectione filio suo charissimo, salutem et benedi- diebus vita? \eslra?. De reditu meo in Anghara ante-
clionem Dei, et suam. quam quod inccepiperficiam de quo mihi mandaslis,
Quoniara singulanler le inter -omnes consangui- dominus nosler rex niliil mihi mandavil, sed tanlum
neos raeos dihgo, ul proficias coiam Deo et coram prospeiitatem el hilarilaiem suam, sicut fideli suo
omnibus desidero. Quaproplei moneo le et praecipio el congaudenti, per litteras intimavlt. Omnipotens
tibl, sicut filio dileclissimo, qualenus ad hoc pro Deus et in prosperis et in adversis super vos et in
quo te in Anglia droiisi sollicite perficere studeas, vos suam effundat bencdietionem, et nunquam palia-
et nullum tempus in oliositate transeas. In declina- tur a vobis suam deesse consolationem. Graiias ago
lione et virtute grammaiicae cognoscenda maxirae domno priori et omnibus vobis pro dileclione et
intende, in dictamine, et plus in piosa quam in ver- beneficiis quse nepoti meo propter amorem menm
sihus le exerce. Super orania mores el actus tuos impendilis. Quamvis enim hoc non dubitem,
coram hominibus, et cor luum coram Deo cuslodi, Ipse tamen suis litteris hoc nuhi magno affeetu inti-
quatenus, cum Deo annuenle te videro, de tuo pro- mavit.
219 S. ANSFLMf OANTDAR ARGHIEP. OPP. PARS III. — RPISTfiT,^. wt>
EPJSTOLA XXXIIL i e\croplai litteiaruin quas regi miito \obis tians
A
ANSELMI ADGONDULruM ROrtNSEM EPISCOPCM. milto.
ANSELMUS aichiepiscopus amico suo reveiendo, EPISTOLA XXXV.
GONDULFO episcopo Rofensi, salulem. ANSELMI AD EUMDEM.
De saluteet prospentale noslia per latores prae-
sentium cognosceie potestis, piopter quod exni de ANSEIMUSaichiepiscopus, leveiendo tepiscopi
Angha, quanium possum, adjuvante Deo, per rae GoNDuLro, salutem.
ipsum, quia auter non \ideo me posse, conor per- Litteias domini nostii regis suscepi, in quibus,
ficere. Gialias ago \esira? bonre voluntaxi et sicut scitis, promisit mihi quia posl curiam mihi
sollicimdmi, qma milu nuper in necessitale suc- responderet. Mando eigo thantau \esuse ut ad eum
currisiis. Namdecccxxx marcis argenli quas tuli de ex nostia parle eatis, et dicatis iti: Domine, ar-
Angha, non habebam nisi xxiv, quando hoc quod chiepiscopus Canluanensis maralat \obis fidele ser-
viiiuni sicut doinino et legi suo, et j)ianda\it mihi
miper misistis, suscept; nuiltum naroqup plus me
necesse est expendeie qiiam puiabam. De nostus ul ledticeiem \obis ad menioiiam quatenus, sictit
rebus jjuia non wagis m me quain ni vobis confido mihi mandoslis, lespondeaiis. Quodsi ipseresponstim
etvestram no\i bonam voluntalem, ut eas, sicui g' suuin roihi inandaie volueiitpei sigilium sutim,bene»
Si auteni pei luteras suas nolueut respondeie, \os
opoitet, cusiothatis et tracietis, seio quia prece no-
slia non indigeus. Glatias ilaque agens de ns qtiae per luteias vestias liiilri niandate quidquid responde-
fecistis et facitis, rogo ut, sicut nupei mihi subve- nl Quod si adhueinahum termiiium \olneiit dif-
fene rcsponsum, accipiam dilationem, et alium ter-
uistis, ila rn futuiuni, quainciiius poleslis , subve-
miniim lespondendi; si me lnteiim saisitum, sicut
niatis, mitlendo si qtnd de pia?terito anno de nostiis
eiam quando exivi de Anglia, iiermiserii, ul \os
ledditibushabelis, el quidquid defuiuro, piecando,
mihi de lebtts noslus nutlere possilis, situl maudo
monendo, et neeessi taiera niearo ostendendo, a plsepo-
suis uoSii is colligere poteslis. De paupeubus quos et mandabo. Si auteni me dissaisenl ut noslia? les
non sinl m raea poleslale, diciteei quia ego nuJIas
apud Caniuanam pasceie debeo, rogo mullum nc
ullam patlaniui inopiam Quod mihi mantljstis de indncias accipio, sed ita me habebo sicul43Sepi"
tena nosiia deRogmges hbsnier accipio, necalum scopns dissaisitus, sme judicio quo episcopus dis^ai-
siri debeat. Si \ero et respondeie voluent, el tamen
quani me rogastisliabeie voluntaleni, habeo. Audivi
me saisitum non dnuiseril, responsum nereticeatis.
quod Htigo iihus Mabilise, teuam quam sine ulla do-
sed lamen boc ipsura quod dixi quia me habebo sicut
lialioiieeuiiiliacLenusteDeje permisi, \ultvendere. *-' ( episcopus dissaisitus
Pioliibeieltaquene ipse aut ahquis ahus ahquid de sinejuditio, ne xaceatis. Regi-
tena nostia \endil, aul aliquo modo lropediat, sed nam, ut dominam et filiam cbanssiraam dulciler
oninia sicul ea diroisi permaneanf, donec ledeam. salutate.
Salulale filios nostros et filias, et ut orent pro me EPISTOLA XXXVI.
oro. Radulfo filio Heiengodi qui mecura fuil, dale ANSELMI ADBALDUINUM REGEM HIEROSOLYMITARGM
ceiiliun solidos. RALDCINO, gratia Dei legi Jeiosolymilano, domino
EPISTOLA XXXIY. chaiissimo, ARSELMUS,licet lnthgnus, arclnepi-
ANSELMI ADLUMDEM. sropus Giiiluariensis, sic regnaie super Jei usalera
ANSELMCS , aicbiepiscopus , ie\erendo episcopo tenenam in hac \Jla, ut legnet in Jerusalem ccelesii
Rofensi GoNDUxro,saltiteni. in fuluia \iia.
Ubi et quahter sun per prsesentium latorem au- Quamvis Dei dono scienliam Jiabealis quse vobis
dielis, cur autein ad praesens m Angliam non le- ad bcne vivendura, adj'uvaiiieOeo, possitsufficeie, et
deam exliueiisquas regimiflo.cognoscere poleiilis. hcel sciam in \obis bonam «sse \oluniatem, latnen
Mando autem vohis ul eura fidehter ex noslra paiie cogit me abtindantia dileclionis quam erga vos ha-
saluleiis, et sigillum noslrum, quod \obis nuntii -Dbeo,ut de tam longealiquid sci'ibara vestrsecelsiiu-
nostii dant, quod ei mitlo, ilh detis, et, si Illi pla- dim. Sicut enim ignis ardens venioroaglsaccendiliir,
cuent per lilieras mihi i-espopdere, illas niihi per ila hona \oIuntas amica monitioiie, ul plus feiveat
puesentem lpgalura nrittlte. Quod si noluent, quid- excilatur. Scilis, mi chaiissiroe domine, quomara
quid respondeul veslns litiens mihi mandate. Si- civitalem 3erusalem.et ante advenium Domini fet iti
gillum aulem noslium nonlpiius regi ostendetis lpso ejus adventu elegilDeuS quasi propnam sibi et
qtiani Guillelmus de Waielwast veniel in Angharn, farailiarem de tolo mundo. Ex ipsa enim fueiunt
et eidem Guillelino exeroplum luterai um quas i egi piinn reges quos Dominus dilexil; ex lpsa fuerunt
mjtto, secrete ostendalis. Videie enam ut nullus prophetre, in ipsa fuit propria domus Dei.el sanclua-
pia?tei ipsuni nisipiioi nosler solus sciat ipsas Tia ejus; ibi facta esl uostra rederopxio, Ibi con-
litieras, aiilequam legi denlur. Poslquam vero rex versalus esl Rex leguin; inde per totum IIIUIIT
illas cognovent, episcopis et ahis eas nolificate, dum difttisa est salus bumaiu genens. Consideref;
legn.am ex noslra paite dulcissime salutale (46), igiturveslracelsiludo quam emineiis gratia Deisit,
NOIJ;.
(46) N.Epist. 83 lib.iiL
221 LIR. IV. EPIST. XL. <m.
quod \os iu hac civitafe regem esse voluenl; e-.; A iiere, non liabebatis, etideo mixto eas vobis. Ouini-
qtianto affeciu, -quanto studio se deijeal subdeiej potens Deussua vos sempei Jjenedicxioue regat et
\oluniaiiDei et ejus ser\ iilo rexquem ille ibi consti- protegat.
tuit Precor ergo,ohsecro, moneo,utDominuffl,utdi- EPISTOLA XXXYHI.
lectum, quatenus c*l \estrjm personani, et o.unes'< PASCHAtlSPKeJC II AD GERAItDUM EBORACENSEM
vobis subditos sic regere secundum legem el \o!u«- EPISCOPUM.
tatem Dei sludealis, ul lucidiun exemphim oinnibusi PAscnAtiseplscopus,ser\us sei \onun Dei,GER,\noo
regibus teirse in \ita Vesxra pirebeatis. Dominus Eboi jcei.si episcopo,
noster Jesus Cin islus slc legnetin coicle vesiio et Sedis aposloiica? benigniias etc Vnde in Pa-
in opeiibus vesiiis, til \os cura lege David anXeces- schahll ad an. Ill>3.
sore \estio In coelosino fine iegneUs7Alnen. Stitole EPISTOLA XXXIX
qtua quotidiepro vobisoio, quamvis viles sint oia- *1R\RD1AUA^SELMGM.
tiones mese. Palri chlecloA^SELMO filius GIRARDUS,sei\itiuffl et
EPISTOLAXXXYU. obedieniiara.
ANSELMI ADMITHILDEM COMITISSAM Memem ventaxis aniicain cavere ^jportet ne in
AjssEL-iuSjServus EcclesisaJanltnnensis, doniina?, R eoiuin senientiara f.itile cedat quos ad metilieiiduni
etmatr, ni Deo, comuissj? MATHILDI , picesentis impelhlvel odium, \el uinoi, vel qua?dam vana et
\itse tonlinua et diuturna lsetan jjiosperitate, ct ineis iu racntieiiilo\oIunXas.ii sunt quoium segnities
fiiiu!3>perenni gaudere fehcilaXe. Ciimad «ihil iionesiiiin exsuigai, itnidia? ignem Jn
Celsittidini \estra? gialias agere\olo, sed condi ipsis jiiceiidil adveistis eos qui honeste vnunt. Scio
gnas ineiuisejussciibeie non valeo. Quijjpe qnod quta ejusmo-u horaines Jiurai \estn dulcedmerii
non semel tantuni, sed plunbus vicibus me Deus ainniam mihi iaceie uituniur. Acceuixad hoc quotl
per \oslibeia\it depoiestaie inimicoium roeoium nOstei labor aliquaiidopignor Triit-quam deceiet 111
exspectanxiumux m manus lllorum caderem, vaide catisa Dei et vesua. 437 Sed absit hoca me, abslt
niagnuni beneficnim cogiioseo.Sedcum iniueor quara hot ab ea, qua \ob s aiiha?ieo chlecxione,ut a moJo
beingno, quani pio, quani mateino affeclu factum \eihi Dei 111quo 1 iboialss usque ad exsiliuni me ad-
sit.mullo magts lilud^quainprofene possim mteUigo. j'utoiera nori habeaxisl Si emineaffl niilu dilectiouis
Non emm obl,\isci posstim quam solhcua piece et shJ\italeffl?edJeieno\ei'ilis, quam sscpe in \obis
obseciatione raiht per Italiem el fiiuun nosiuim multis et niagnis lebus expeitus sunl, fiduin me et
Alexandium mandasiis rit nullo modo corpus meum _. seivuin et in Chus'o conseiuifli flicjiietn vcibo ejus
ulli e\ronerem peiiculo, et quarito siudio hominihus ' collaborantem h«Lcbil»s.NegIigenlit>remiainenqnatn
\estiis mandasiisut "menoii roinoii, iriiosi fien pos- opouuerit iii hac causa nie leceiat, quod negligen-
sel, majoricuia quam veslram personam suscipe- liub quam deciiisset vos In tributalione mea m>lii
reni, einonperbrevioiem, sed per xutiorem viaffl, compassum audm.Amor laiiien ille iiiagnus quem
usque ad securiiaiem deducerprit. Quod illi quideai eiga \os habeo, ublrjue tum faiuihaubUs raeis el
fideliter effecerunt.secundum quod vestiaro volunta- vesttis, etsa>pein auditu regis et opxifflatum regni
teffl cognoveiunt. Cordis quidem mei affeclus atl se ostendil. Qaa^^siterga me vestra \oiuntas, la-
agendum gi atias non deficil, sed oset sfylus adpro- cixis itidem iiorainibus nostns niiliiscnbeie «011pt-
ferendtim quod cor sentit, noh jsufficil. Quod ergo Tilemini.
ego noii possuro, Deum oro ut ipse vobis relribuax EPISTOLA XL.
el vosabofflnibus Sraraicis corporis et anima? de- ANSELMI ADERNULrUM PRIOREM
fendens,ad beaxamelselernamsecuulaiem perducai. ANSELMUS arthiepiscopus domino puonERNULro
S.uicii desidem vestii in corde -sneosemper sei\o saluieii) et benedictionem Dei.
melnoriam, quo ad contemptum hiundi eor vesii ura ReupfecisXis quia m hiieus \esXiis qtiod sentie-
anhelat, sed illud sancta et necessaila, qiiam erga D j batis mifaiscnpsistis. 2\osquoqueidipsum sentimus
malrem Ecclesiam habelis, pie dilecilo lelraclat. ex apette \idemris; desideiiurii nosluim elfiatrum
In qtio lnxelhgiiur reverenxia veslra exutraqrie parte liosiroium ad piaesens tion \tdeo quomodo de me
Deo placere, el Jdeo debeils sequoaiuiffljceiXumDei possitimpleri. Lllteras tamen noslras raixto regl-,
consilium exspecXandoonus quod poitatis in arigana quorum exemplar vobis milto. Quod Voio Ut -sit
cum hona spe patienler sustinere. Hoc tamen pra?- occultura, donec cognoscaiis qnid rex mihi lespon-
sumo eonsuleie, ul si perlummoitispenculuffl inte- deat, aul qualiler easdero litteras recipiat. Postquam
rim, quod Deus aveitat! senseriiis imminere, pnus vero hoc cognosceljs , boniim existimo ut publice
vos-Deoomnino reddalis, quam de bac \ita exeaxis, exeraplar quod mitto ostendaiur. De rae eldecausa
el ad hoc velum semper paiatum secrete penes vos nosira nihil aiiud nunc \ohispossum niaudare quod
habeatis. Quidquid dicani hoc oro, lioc desidero, ut nesciatis. Ad fralres nostios estote vos-epistolaiiO-
Deus nulli vos nisi sua?comrailiat dispositioniet cori- slra ad salulandum, ade\lioitandum, ad confortari-
siho. Mandaul mihi veslra celsixndoper prrcdiclum dum,*ecunduraprudelJtiani quam vouis Deus deditj
lilium nostrum Alexandrum, quia oraliones, sive quibus, quaniarr passum a Deo impelrare, e^ando
inediialiones, quas egodictavi, etpiilabam vos ha- benediciionem el absolutionem. Pro querela, quam
225 S. ANSELMICANTUAR. ARCHIEP. OPP. PARS III. — EPISTOLJE.' 224
mihifiatres scnpserunt, de penuiia quam paliuntiir A justitiam tiaclelur, ne aut apud regem, aut ajiud
pro neghgentia sicut sestimant domini Rogen, scripsi ahos se injusle traclari \os blasjjheinando conque-
illi et pisecipi ut omnia qua? ad illum peitment ralur, quatenus aut de hoc quod debet, vobis. sicut
agat vestro consiho el veslra prudenlia. Adolescen- juslura esl salisfaciat; aul villara pio qua debitor
liores el pueros precor ul singulos secrete el ex no- est, vohis leddat. De domno Josepb, pisefalo epi-
slripaitedulciler salutes, el ut nostrje memores'< scopo mando, ut si opusesl, vos-adjuvel, qualenus
sint monitionis, cordibus eorum sicut scilis, liiti- eum de riebilis et terris quas lenet, secundum ve-
melU. Anlequam Romam nem, poslqiiara a vobis; stram dispositionem traciaiepossiiis, ethoc\estrse
discessi, dum adhucRccci moiatei, quseoi\istis a mei commitlo oidinatioiu. De pueiiset j'uvencuhs sus-
quid niilii videretur, si quis cleucus qui et htteia- cipiendis, pioplerinullas lationabiles causas con-
tus et streiiuus exislimaretur, ad ecclesiam nostiani i silio \eslio faveo, donec Deo disponente redeam, et
ul monathus fieret, vpllet \enne. Ad quod lunr lu- hascel alia commuiii ageraus consilio. Hoc tamen
tens quaeiipscio si advos per\enerunt,respondi quiai volo el rogo, ut ubicunque sim, si ahqui hujiis
si videreiis peisonam quam suscipiendam discretioi setatis suscipiendi sunl, illi pumum suscipiantur
vestra juditaret, railu quoque ut recipeietui bonumi quibus concessum esl. De hoc autem undc qui-
essel cl placerel. Pjiulegium quod domrouspapai " dam me et vos repiehendunl, de peisonis seilicet
mihidedit, vobis nutto ad liansciibendum, et; Ecclesise nostise, \osscitis qua necessitale fil. Yix
dihgeuler custodiendura. Dixit nnlii E\erardus j enira aliqui ad nos \enitmt, nisi cjuos spoiile
vos \elle hahere concihum quod Londoiua? cele> accipimus.
bravirous. Quod ita mitio vobis ul illud nec mi De laico quem suscejiistis misericoiditer, Deus
pubhcum offeralis, nec (raiiscubi faoatis; donec• disposult, quia et vos ehaiilaiem rili et amicis ej'us
ego el vos cum epibcopoiura tonsilio illud retiacle- exbibuislis, el ipse bono fine quie\il, quera Deus
mus. absohal ab omnibus pcccalis suis. De cleiico Relva-
EPISTOLA XLL censi quem Deus vobis clemeiiter allraxit, gaudeo,
ANSLLMI ADEUMDEM. et ut sa?pecolloquio veslro sedihcetur de contemptu
ANSELMCS archiepiscopus, reveiendo prioii domnoi glouae mundi et de dubietate bumaiia?\itse, et de
ERNULFO, salutem et benediciionem Dei, et suam, si periculo animarum de hoc rnundo transeunlium in
qmd \alel. amoiesaecuh.quamvishoevos facere puiem,consulo.
Litteras veslra? reverendse dilectionis plenas pru- De cleiico Londoniensi quem suscepistis, appioho
denli consilio et charitativa solhciludine pro mea quod fetislis. De Robeilo minislro pauperum , quod
causa et sinceia? dileclionis affectu el iiibulalionuni roihi consuleielis facite. Si enim in sanitale sua ve-
coi \estiura et Eccle^-iamnostiainpiciuentium con- nerit, credo quia ad salutem anima? suse in aliquo
questione suseepi. Consilium quidem ex paitesequi servilio Ecclesise utilis eril, etsiin niorte, sahus
non polui? quia domnus Everaidus non ita venit ad! eiit. De Roberlo de Leminges, haecest mea senten-
me, ulin festo sancli Michaelis opporluneredirepos- tia: Si hoc lempoie factus fuerit roonachus, con-
set in Angliam. In alns vero, Deoadj'uvanle, tentaboi cedo uxori ejus, dum vivit, lerras quasdeme hahet,
quod cbnsuhtis, si poiero efficeie. Pro soll ciludinei et si quis eas ab alio accepenl, non ab archiepiscopo
verc quani dixi et dileclione gratias ago Deo el vo- Cantuanensi, vel me vel mihi canonicesuccedeiiie,
bis. De trihulatiouibus auteranon egetis iiostra con- ei quam facere possum exconnnunicationi, et iraeDei
solatione, nisi in Ius quae nostro consiho aut pote- quam illi impiecaripossura subjaceal. Quandocun-
stale possunt mitigai i. Vos enim scitis quia per muliasi que autem ad conversionem veniat, vel sine coji-
tribiilaliones et pei aquara et ignem uansiie JJOS ; veisionefinem vilse faciat, quod dixi de teiris, ra-
oporlel ad lefrigerium. Multa el alia suiil qua? pru- ttiui peiraaneat. De fiatribus qui inordinale de
denliara vesiram non lalent, qua? nos Iiorlantui' mi nionasterio exierunt, et oulinate Deo reducli sunt,
liihnlaiionegaudere. Quod Deo consolante \os fa- D per oinnia quod fecisti» laudo; el de iis qui i eman-
cere et usque m finem facturos non dubito. De risi senint, siin bona volunUle sunt, Deo grjlias ago.
ad qure noslrum lesponsum pelitis, jjnmum dicoi lllura veio qui tot modis inconigibilis cognilus esf,
quia placilum quod consliluerunt arthiepiscopus i sua nequiiia Satanse iradilum exislimo, nec amplius
Eboiacensis et episeopus Londoniensis, nec stalui 438 in socielate \eslia suscipieudum puto. De in-
nec fien debet sine aiehiepiscopo Cantuarise. Nami famia qua super \os populus insipienter claraat,
etsi Eeclesia Canluariensis \iventem episcopum nont vesira sapientia consolan vos debet. Non emm esl
uaberet, exspeelan deberet. Si quidautera indeper > blasphenua, sed laus monasleni, quando aliquid inde
placilum factum es(, s(are non debel, et ego inilum i fugiunl, quia non melioiem vitara qujiruni, verum
facio. De damno quod aut a jjisepositis aut a celle- bonam comeisationem qua? ab ilhs exigilur nequa-
rariopassi estis.quia piaeteulum est, consihura ne- quara toleiare queuiit. De palre suo rogat me do-
seio, sed tamen si quicl ahqua ratione leeuperarcj miuus Coruelius cui sicut stilis spem suscipienti ego
potestis, gauueo. In fuiururavero consilium vestrumi el vos dedimus. Qui nl suscipiaxur, si vobis videtur,
desociis praepositoiuin appiobo. De Godefiido \obis; bonum exislimo, quu et de longe solo amore sancla?
consulo, et domuo emscooo Rofensi mando ut ita uei; con\eisaiioiiis veriit.^el 'ani ad seiulem ifiaviiateiii
OOS T.IR.IV F.PIST. XT.1V. -99.fi
devenit. i)e presbyteris qui ad mulieres dimissas A qui rem diligenter eonsideranf, mtelligimus, non
redierunt, consilium quaesivi a R. P. noslro aichi- mea culpa landiii exteuditur, Queritur pio aftectu
episcopo Lugdunensi; qui nullalenusconsulerevo- veslra excellenlia quod mea inlemperies tranquiJh-
Juit ut ad Ecclesias amplius admilleienlur, sed ut tatem animi domini mei regis ei procerum ej'ustur-
polius infantes a quibushbet clericis vel laicis ba- baverit, et jioc tlesiderii veslri bonuni incoeptum,
plizareniur. Nec pro aha-aliqiia necessitale, quse in ne adfinem suumperduceretur impedi\ent; veium
absentia sacerdotuin solel conlingeie, Jaudat reci- in litteris nostns, in quibus illa inlemperies esse
piendos esse. Yerumtamen hoc quod dico et neces- dicilur, nihil indiscretum, nihil absurdura, quamvis
sitatem quam videtis, considerate, et quid nuhi prse- hoc mihi reghs lilleiis objeclum sil, esse cognosci- .
senli consulereiis, admisso episcopi consilio, facite. lur, si lecto intellectu etraiente iranqtulla quod ibi
Festivilalum celebralionem de quibus mihi manda- dicttim est, et piohibilio quam audivi et oinnes
sfis, vestrsecoramilto dispositioni, et quid mde or- sciunl, lnspicitur. Nihtl eiiim adversus pairem regis
dinaveritis ego conflrmo, el latum sit. De oclaris ct archiepiscopum Lanliancuin, vnos raagnsp et re-
quoqueNailvilatis sanctse Dei geniliicis Mariae,quas hgiosre famae,pioiuh; cum me in ijapiismo et 111
plures de fratribus nostiis rogant in Ecclesia nostra oidinationihus meislegem et consueiudines riloium
fieri, quia in pluribus Ecclesus fiunt, simihter quod " non piomisisse denioiisirau, et legera Dei rae non
niehus vobis videtur, facite. Donino Roberto niona- abnegaiurum esse, significavi. Nam quod a nie nunc
cho dilecto filio noslro qui jes nostras solet custo- lequintui, idcirco quia ilh fecerunt,ego proplerhoc
diie, dicite ex nos(ra paite , ut si potesta(era habet, quod atiiibus meis Roma? audi\i, facerenequeoabs-
faciat Robertum clericum qui mecum est lenere quegiavjssiiua offensione. Qtiam si conlcnjiieiero,
domum suamjxuam habenl Canluariae, ita quielam, ulique coiilra legera Dei facerero. Dt pj'go osleude-
sicul eam tenuit Rogerus Punlel. Rogatis me ut in rem quam ralionabihler lecusem facere hoc qtiod
tnbulationibus veslris compatiar \obis et oiem pro a me requiiitur, secundum illorum consuetudiiiem,
\obis, quodutiuue facio, et scio vos hoc ipsura fa- oslendi qnomodo potius debilor sira aposlohcam et
ceie nobis. Omnipotens Deussuam semper del vobis ecclesusiicam cunciis nolamser\aiecoiistitulioiiem,
consolationem. Responsum regis in die slatuto non in qualex Dei sine dubio inielhgitur, cum ad Clni-
estepiacopo dalum, mandavi ei ut illud qualenus slianse rehgionis firmamentum promulgatur, ouanlo
poterit requirat, et illud per Vulgarum de Limmin- atitem periculo contemnalur, supeisedeo nunc di
ges cura aliquo socio aut per duos alios pediles mihi ceie; quia quoiidie Chrisiiani qui habent auies
mittat, quia hoc lam ciio per doninum Everardum audiendi ex divnris dictis possunt cognosceie. Pra-
fieri nequit. " vam autem illam inteiprelaiionein dictoruro meo-
EPISTOLA XLIL i uin, secundura qtiam absurde IOPUIUSesse dicor,
ANSELMI ADTHEOBORICUM. non legio sensui, nec vestro imputo. Rex enim
ANSELMUS, archiepiscopus, THCODORICO filio cna- benigne sicut audivi primitus chaiiam nostiam sus-
lissimo, salutera et benedictionem Dei. cepit, sed postea nescio quis malevola et non sir-
Gralias habeo libipro visitatione htlerarum lua- cera mente per pra\am interpietalionem illum
rum plena suavi dulcedine exundantis dileclionis; adversum rae concitavit. Quis atitem il!e sit, ne-
qiiaro ulique etiam le tacente in corde luo spmper scio; sed qtua Dorainuin suum aulnon dihgil, aut
fenere noadubito. De dileclione vero mea erga te, dihgere nescit, non duhito. Ommpotens Deus sic
quia tu eam nosti, multa loqui non egeo. In senten- vosetpiolem ve>>lramin htijus \ita? fo\eal pro-
tia quarli capiluli De eoncepluvuginali,pone integic spentale,ut ad fuluiara vos pro\ehat felicilatem.
\eiba Apostoli sicut hic reperies. Dicit enim idem Ameu.
apostolus nibil damnalionis esse iis qui sunfin CIni- 4S@ EPISTOLA XLIV.
sto Jesu, qui non secundum cainem ambulabunt ANsELMl ADGONDULPHUM EPISCOPUM.
(Rotn VIII,1). Yale, fili. jJJ ANSELMUS archiepiscopus, anliquo et scmper no\o
EPISTOLA XLIII. el veio anuco, el in Deo dileeio, reveiendo epistopo,
ANSELHI ADMATH1LJJEM REGINAM ANGLORUM. GoNDULro,saluiem.
MATHILDI, domuiae reveiendse, filia? cbarissimse, Quamvis \eslia constanlia in boms qure mcoepi-
leginse Angloium, ANSELMUS archiepiscopus, salulein slis non egeat gratianim aclioiiibus, fietjuenler
el benediclionem Dei, el suara, si quid valet, servi- sustentari lamen, ne ahi sestiinenl rae vesliara be-
tia, oraliones in dilectione. nevoleniiara et veslram solhcitudinem, quas in ma-
Magnifudinlsveslire magnse bcnevolenlia? gralias gnisiaboubus pio meo commodo vos lubere ceilnm
agil cormeum quod.qtiantum polest. fructificat, et est non considerare, et sicut debeo mjgnis pendere;
quod non potesl desiderare non cessat. Quod qui giatias ago revereniise vestia? coicle et ore el Scri-
inspirat, ipse retnbuat. Quippe quam pium, quapi pto, in oranibus enim qua? ad me et res noslras
dulcein affeclum, Deo inspiranleeiga me geralis, in pertinent, nilelligo vos piudenler el forliter, quan-
amaiiludine et trislilia et sollicitudine quas ex mea lum in vobis esl, et sinceia adroodum dilectione
absentia conlrahitis, apertissime, sicut scribitis, loqui, sicut opoitet, et facere. Cerlus eliam suui
slgmficatis. Qusemea absentia in quanium ego elilh quia. Deo adjuvante, quandiu \rvelis, veslra bona
22-7 S. ANSELMI CANTDAR. ARCHIEP. OPP. PARS III. - EPISTOLyE. 228
volunias erga me sicut ex quo inccepit, non defecit, ** « leiis, laicos altaii astantes,
eleemosynam colhgen-
ila non deficiet. Quentui chantas \estra qma, pro- tes, sepi'ltuias et qnaedam alia ad jus sacerdolum
pter contemplibilia verba unius clenci, non iedii periinenlia audatlei usuipintes; qua? cum inqune-
iu Angliam, setl non ita est.Xegite liiteras quas aha res, lesie archidiacono noslio, deleriora, ut dicis,
\3ce domino ptiou Einulfo de hac le misi, quas quam audivisses, invenisti Clencos quoque Eccle-
pulabara vos vidisse. Ibi, utpulo, legetis jaliona- siarura audmsti dicentes -se ssepius pnvatmi et
biles causas quare nec debui, nec debeo, secundura pubhce in synodo de ilhs inj'unis ad me claraorera
quod res nuiic esl, ledne m Angliam. Qnas lamen feeisse, iuillum auxihum accepisse. Unde dico tibi
causas nohte publicaie Responsum quod rex dislulit quia ha;c nunqtiani, roe jubenie, ant \oIenle, aut
mihi daie in festo sancti Michaelis, certus sum qma eonsentientp, facta sunt. Exsj inde aliquantlo clamo-
dominiis E\erardus, vel ahquis noster Liiniius ea die ieui audivi, quod neseio, nunquara sine correptione
non polest accipeie, quia non ita venit ad me ut ad quaui credidi sufficere, diiiiisj. Denique in Ecelesus
illam dieffl possil acctinere. Si etgo \os ea die idam nosliis niillalenus hoc fieii exislirao; m aliorum
lesponsuro non accipitis, piecor ut almd quanlo \eio Etclesus si fuil ahquando , aul esf, penitus
cilius el Inslaiilius potestis, reqmiatis, el ul legis T ignmo, el quantiim de n e periinet, nec volui un-
htiens scnpiuin qualecunque sil, miln mutatui, quam nec \o!o. Quapiopter nuln pio iranirao esl
eisi niillum lesponsiim djre, aul dnuius diffeue ut ab illis dyudicei quihaecachmeiiiariiiiullo amore
voluent, boc ipsum sine dilalione \esiris hlieiis \entatis, sed liisiinciu nialigniiatis. Ad hoc autem
mandate. Et quia hoc opportune per dominum Eve- quod dtcis te audisse quia non magnopeie cuio ad
rarduni lam tito neqttit fieri, pei Yulgaiura seivien- \os ledue, lespondeo, quia poslquam de Angha
tem nostrum de Limuiinges, cum aliquo socio, aul exivi, nunquaro intellexi quoinodo lationaljil.ter re-
aliquos ahos pediies hoc facile; nequaquain emm due possem. Eleeite cuiam a Deo mihi liijunciain
ulleiius \olo dare aut aecipeie inducias, quin con- conieniiiere, el dilectionis fratium et lihorum mihi
silio Dei el Ecclesia? ejus, quod in tali re oportet coromissoiuin oblivisci nec \olo nec debeo. Y7ale.
faceie incipiam Confido enim in Deo cujus esi tausa EPISIOLA XLVI.
de cjua agitui, quia ad honorem ejus quandoque ANSELMI AD PASCHALEM PAPAH.
lerininabittir, nec Ecclesia ejus semper situt nunc Domino et Palii PASCHALI , summo pontifici, AN-
tribulahuur. Nescio qui malevoh inteipreiali sunt SELMUS, ser\ us Ecclesia? Cantuanensis debitain sub-
ex nialilia coulis sui lilteias quas misi legi, quasi jecuonem cum orationibus.
ego me jaclein sempei seivasse legem Dei, ei pa- Q f Merainil, ut puto roajeslas \eslia quahler eara
liein ejus et aichiepiscopum Lanfiancum cnminer pro dilecto f>aire nostio Biiuuensi archiejjiscopo
\ixisse exiia legera Dci. Sed ceite llh qui hoc di- sum piecatus, ei qiiam benigne lespondit. NUMC
cuni aut nirais piavnm, aut niinis paivum habent quoque cura vobis se piacsentat, eo quo possura af-
inlelleclura. Qua?dara eniin feeeiunt stio teropoie feclti piecau puesumo, ul pietaiem aposlol.cam se
patei legis et archiepiscopus Lanfiancus viri niagiia? niveniie gaudeat. Postquam a \estia discessi pra?-
eXrcligiosaefama?, quse ego neqtieo facere secundum sentia Guiilelmtis legatus iegts Anglise, qui me con-
Deuni hoc tempoie, ueque sine aiuma? roea?damna- secutns esi, antequain veiuiem Lugdunum, Ji\it
lione. Benerecistis, et giatum roihi esl, quia m vc- mihi expaite ejus quatenus tahler facerem ul pos-
stns liiteris to'am lera aperle sicut acia erat signi- sem esse m Angha sicut fuit antecessor meus Lan
licaslis. Robeitlu qui iiiecum est, lera et famiham, francus cum pjtie ejus. In quo miellexi quia nolebat
non roihi sufficit ssepe vobis commendasse, sed ad- redifum meum in Angliam, nisi ejus lioino fieiem
huc piopter magriiludinero bona? \oluntalis quam exjuraiemei fidelitatem, et sacrarera eos quihus
eiga llhun habeo, commendo, et piecor ul illas m ipse darel inveslituras Ecclesiarum. Mandavi ltaque
pace, quanlura poleslis, custodialis. Saltito vestros regi qttia hsec facere non possem, et quod "\os mihi
el noslros fihos, el fihas, et nominalim domrouffl r» £ prascepistis ne cororounicarem cum illis qui ab eo
Ernulfum capellanuro veslrum. Omnipolens Deus iiiveslituias acceperanl; sed si milii liceret, servato
vos seinper el ubique cus<odiat. Araen. oiduie roeoet \eslia ohedieniij, in Angha esse pa-
L laius essem Deo et illi et populo niiln commisso,
EPISTOLA XLV.
ANSELMI ADADRUIRUM (HAR1SSIMUM. secuudtim meuni semieofficiura, logaviqueul super
ANSELMUS archiepiscopus, fraiii ei filio chaiissimo hoc voluiilaiis sua? responsura mihi redderel; quod
ADRUINO, sahilem el benedictionem Dei, nondtim fecil. De reddilibus tamen episcopatus no-
Doniinus sollicitus sit tui quia solhcitus es de stn poslquam 440 Guillelraus in AngTura rediit,
fama mea, unde tibi gralias ago. Ohm respondi iiihil haberc polui. Epistolas quas nnhi praecepistis
(ibi ad quosdam qui contra me gariiunt, quidam regi et leginse e\ vesira parie niitlere, quia Romae
qui malunt menliri de ine mala dicendo quam verum dicium est Guillelmo eas mea disposilione esse cora- \
diceie, bona si qua sunt m me dicendo. Sed adhuc positas, et quia ldem Guillelraus pust illas alias
petis chanlaiiva solhciludine, ut respondeam illis «ditas, ut audivi, a vestra sanclitate suscepil, per
qui dicunl se frequenler vidisse in ecelesiis ad cu- me dirigi congiuum non sestimavi. Cejius emm suni
ram meam propue pertineiiiibus expulsis presby"- quia si perme duigeientur, oninino non videientur,
229 LID. IV, EPIST. Lll. 230
aut eontemptui et derisui baberer.tur, nam, ut au- A loeutus sum, \estra piudeuiia non eget nostro con-
dio, lexdixitme solum sibi essead\ersaruim. De siho; sed i ei necessitas nosfra el omnium pacem tt
his ommbns vestra? auctonlatis exspeclo consihum, utihlatem ejusdem Eccle^siaaamaijiHim, precem ac
jjaralusDeo dante pro \eritale pali quod Chrisiia- vealram pietalem expostulat, quantum inlelligo,
nuin non dedeceat. Diu pateinitatem Yesliam nobis quatenus quod a clericis in giave scandalum facttim
Deus mcoluraem eoriser\et Amen. esse cognoscitur, apostohcre sapieniia? discretione
EPISTOLA XLYII. ad pacem revocelur. Qaam; inlolerahile nanique
ANSELMIAD EUMJJEM. malum inde nisi correctum fuerit, eventurum sit,
PASCHALI Domino et Paiu summo poulifici, cum ex his eognoscere poteritis, qna? a lalonbus pisesen-
amore reverendo, el cura reverenlia amando, AN- tmm rem ipsam cognosceiilibus audielis. Quod au-
SELMUS Eeclesia? Canluaiiensis vocalus episcopus, tera eadem comitissa super principes Galhse veslros
debilam subjeelionem eura oratioiiibus. legatos honorei, sic noiuni esse \eslia? sanctuali
Quoniam tausa mier legem Anglorum el me, pio existimo, tit nostra intimalione non egeat. Qu/ipio-
jjua veslram oltm adii pisesenliam, ex maxima pai le pler si htimilualis mese precesad aures tanfa? celsi-
nota est \estra? celsituthni, el quse adhuc nolificanda lutlinis valent assuigere, logo jpianlum possum ut
sunt perfidelem ser\um\estrum chaiissimum fia- tam noxia?discoidw? concoidein finem placeatvobis
trera nostrum Baldewinum Ialoiem piaesenlium pos- sicul les exigit, et vos decet, lmponeie. Panier
sunt inlimari, non est mibi necesse jnscribenda illa enim veslrum esse cognoscitui et quje ni Ecclesia
immorari. Eumdem autero frairem, lerum -raearura Dei utilitei siatmmt confirniare, et qua? pacem el
consilium'et hbertatis Ecclesia? Dei amatorera ad chaiitaieni djssipant, quaulum possib le esl, emen-
vestra \estigia tanquam weipsum mitlo et ei \irem dare. Oranipotens Deus pa>ernitatem vesfiam diu
meam in audiendo et dicendo coromitto. lloe lau- nobis incolumeni in sua giatia consenel. Amen,
tum scribo qula propler vestiam el anietessorura EPISTOLA L.
veslrorura obedientiam el hberXatem Ecclesise quas PHILIPPUS REXrRANCORUM ADANSELMUM.
abiipgarejiolo, exsulsnra ab episcopatu, aiquciebus PHILIPPCS,Dei gralia, Fiancorura re\, AJNSELMO,
omnibiis spohatus. In qua re nee nostra piece nec Cantuaiiensium \enerabili
consiho \estra eget prudentia. Omrapole.is Deus diu aichiejjiseopo , saluteuo.
Quoniain, pasloi jeveiende, audhi vos mjuste
vestram spiicUtalem nobis in piospenlate conseivet
pia?gta\an, lalere nolo vos me \ehementer contn-
incolumem. Amen. slau. Et si noslio quohbet auxiho veslra potuisset
EPISTOLA XLVIIL C inhibeu oppiessio, in hocopeiaro dare non diffei-
ANSELHI AJLJOiNNEM ^USCOLANEXSEM ET IP4NNBH rennis. Ca?teiiun
GARDINALEM. quia 111 loco toiporea? samiali
Dominisje^erendis et aniitis clranssimis, JoiNM conirano CXSUIJUS,logarnus \os quatenus Galhatn
nostiam \esuo aclventu \isixaie digiiemini, ibique
episcopo Tuhcalanensi, et JOANM cardiiuh, ANSEL-
Mus \ocalus epjscopus Canluanensis, quod fidehs affecturo mentis niej? experieiinin, et \eslia? coiisu-
anuctts anncis, 'n qmbus conhdit. Ietis sanilati. Valete.
Dominum Daldewiiium fiatrem et filitim nostrura EPISTOTA LI.
eliarissimum, vere dilectorem vesfrura nnxto ad LUDOViCUS R.EXTRANCORGM AD 4NSELMUiI.
\estigia doraint papa?, pro causa qua? inier legem ANSELUO arcluepiscopo CatUuana? \enerabih, Lu-
Ai.glorura el we,lmo mler lllum ei hberiatein Ec- DOVICCS Fiancouim rex designat salutein.
clesja?Dei pro qua sum exstil ab episcopjlu et,i ebtis Yestrse, paler sauciissime, compaiior afflictioni,
ejus omrabus spohatus. Precor igitur sanclitaXem a qua si quo modo per olficium potuisselis exone-
\esttam ul ei omnibus apud dorainum papara pio ea rari, ad refoimandam prislinam tianquilhlalem,
causa, sicutamalores \eniatis el prsefaXa?Iiberialis, cura piopensiore emterer. Yeiurolamen pectori
assisiaus, et rae ne unquara lehgionis ecclesiastica? ;n nosiro dolor altius infigilur, quoniain sapienlia quae
et apostolica? auclontatis conslaulia ahquatenus per ln vobis est, tam remote a partibus noslus pere-
rue aul piopler me debrhtetur, defeiidatis. Malo gnnatur. Accedil et hoc ad cumulum \estra? exter-
enim mori, et quandiu vivam omni penuna m e\si- minationis quod loca a?gruudini polius quam saniiati
lio gravari tniam ut videam honestatem Ecclesia? facienlia ad inhabitandum pra?elegisus, yitamque
Dei, causa inei aut meo exemplo, ullo modo violari. vestram toti niundo conservandam letinere paivi-
Yalete. pendius. Rogamus itaque vos ut ad paries noslras
EPISTOLA XLIX. venire dignemini, et si lntbi 44X A0D1Sinbahitare
ANSDLMI ADPASCHALEM PAPAM. jucundum videbilur, milius exsihuni patiemlni.
5 PASGHALI sunirao poniifici, cum leverenlia chli- Valete.
gendo, et cum chlectione Teveiendo, ANSELMUS ser- EPISTOLA LII.
\us EcclesiaeCantuariensis : eum debila jjubjectione ANSELMI AP NEPOTEM SUCM.
fideles oraliones. AKSELMUS archiepiscopus, nepoti suo cliarissimo,
De ea qua?Inter Carnotensera Ecclesiam et conn- salulem el benediciionem.
lissam Carnotensem, unde yestra? celsitudini Roma? Non ego apud te commendare dileclionem raeam
231 S. ANSELMI CANTDAR. ARCIIIEP. OPP.PARS 1U. — EPISTOLyE. 252
et ctiram pro le, quia ipsa nattira peisuadet libi A quam de regno terreno ad regnum ccelesle provehi
pro me. Te hoilor, lemoneo, ubi pisecipio ut bonis desideio. Cum audio ahquid de vobis quod Deo
moribus et scieiuia? studeas, et ut ad mehora post non placet et vobis non expedit, si \os moneie
gratiara Dei, quanlura in te est proficiaSj <?t ibi ubl negligo, nec Deum timeo, nec vos diligo sicut
es, donec Deo disponenle ahler de te ordinem, debeo. Postquam exivi de Anglia, didici quia Ec-
permaneas. Magislrura tuum domnum Gualterum, clesias quae in manu veslra sunt aliter tractalis
de quo domnuni priorem in liltei is quas ilh mitlo quara ilhs expediat et anima? vestrse. Quod diceie
rogavi, et domnum Theodoium socium luum ex nunc nolo qualiler faeitis, secundum quod nrihi
noslra parte benigne salula. c Dominus custodiat lelatum esl, quia nulli melius quam vobis noium
te ab omni malo, cuslodiat animam tuam Dominus est. Precor igilur ut dominam, consulo ut regina?,
(Psal. cxx. 7). t Salutat le multum domnus Ead- moneo ul fiham, quod etiam olim feci, ul Ecclesise
merus , qui vere in quantum inlelligo, sincero Dei quse sunlin \eslra potestate vos cognoscant ut
amoie dilipit te. Yale. raaXiem, ul nuliicem, ut benignam dominam etre-
EPISTOLA LIII. ginam. Ei non solum de illis hoc dico, sed de om-
ANSELMI ADG. CANONICCM SANCTI QUINTINI. nibus Ecclesus Anglise ad quas vestruni extendi
ANSELMUS senus Ecclesise Cantuaiiensis dilecto •" poiest auxilium. Qtu enim dicit quia unusquLque
fialii et amico G. canonico Sancii Quiniini, salu- lecipiet prout gessit in corpore sive bonum si\e
tem, et Dei semper regi consilio. njalum (// Cor. v, 10), nullam pxcipit personam.
Sicul audio, confiaties vestri Delvacenses cano- Iteium logo et consulo et monep, domina et filia
nici ecclesia? Sancli Qiiinliui, non temeresed ob charissima, -ut hsec non negligenter menie pertra-
mullas laliones, domnum 0. qm modo vesler abbas cletis, et si quid vobis conscientia vestra in lns
dicilur, volutit ab hac pradalione lemovere, et ve- corngendum leslabilur, corngere feslinelis, qua-
sliam fraleinitatein loco ejus substitueie, sed li- tenus de futuro Deum quanfum vohis per ejus gra-
menl ne vestia religio piopler ainorem quietis tiam possibile est non offendatis, et de prseterito
quain nune habelis, non velit intenlioni eorum si cognoscuis vos dehquisse, placabilem eum vobis
facilc con«entire. Quoniara ergo sciunt \os huma- reddaus. Non enim alicui sufficit pro cerlo a malo
uiiaiem meam dihgeie; el sperant vos plus meo desistere, nisi curet, si potesxpro commissis salis-
qtiam quoiumdam tonsilio credere, roganl me quid faceie. Omnipotens Deus sic \os semper diiigal, ut
inde senttam, vestra? chaiitaii oslendeie. Dtique si vobis vitam aeternam reliibuat.
in coipoie Chnsli invicem sumus alier allerius EPISTOLA LV.
c
menibra, -et raaxime in una rehgiosarum perso- ANSELMI ADPRIOREM ET FRATRES ECCLESI^E CAN-
narum Etclesia; qui non permiltai necvult ut aha TUARI.E.
membra el loluin corpus se utantui ul suo membio, ANSELMUS archiepiscopus, domno prion, el Tra-
nou \ideo quomodo possit se probaie inenibium il- tribtis in Ecclesia Chrisli Cantuaria? sub eo ton-
lius corpoi is, et si coi pus illud esl corpus Christi. veisaniibus, salutem, et beiiediclionem a Deo et
Quomodo se ostendat esse membium Christi. -Esl peccatorum absolutionem.
el aliud, quia nemo, si recle se tractal, sibi soli Quseiit vestia fraleinilas a me consilium de sua
vtilt \i\ere; sed situl desiderat et credit quia si tribulatione, el nominalim de pecuniae, quae a rege
membium Dei est, omnia commoda ahorum raem- vobis fit, exaclione. Vos seitis quoniodo ipse me
biorum sua erunt in fulura vua, ila debel velle ut spohavit rebus archiepiscopatus. Nullalenus igitur
si quid boni est in se, alioium sit in praesenli vita. per me aliquid habebil de tota pecunia tolius archi-
Consulo Igitur, quanlum In me est, et precor, episcopatus, nisi piius me canonice reveslieril, el ea
fialer el amice cnanssime, ul si lota vestra congre- quse abstuht nulii reddiderit, neque vos sponte illi
jjjalio vel mehor pars, consilio reverendorum epi- sine mea jussione pecuniam dare debeiis. Si autem
scoporum Carnolensis et Parisiensis qui Patres j. ipse aut ximore ne vobis pejus faciat, aut ulla ne-
\esin fuerunt el \os nutnerunt, \os insianXerele- cessilale vos eam dare coegerit, pariter ei de iis
geut ad hoc quod supra dixi, ne omnino lefugiatis qttse abstuht, eldeiisquse aufeiel mihi vel \obis,
neque nnpersuabiles existalis. Dtihus enim vobis quia \estra mea sunt, ad Deum clamabo et judi-
esse exisllmo si quielem contemjjlationis per amo- cium ejus invocabo. Non vos nimis lerreant neque
rem servalis in mente, et obedienliam fraterna? perturbent prsesenles tnbulaliones, quia fidelis Deus
chariialis in opeie quam si-solam conlemplalionem qui non palietur vos leniari supra quam ferre po-
aliorum conlemnendo preces et ulihlatem vehlis Xeslis (/ Cor. x, 15). t Confortamini in Domino et
ehgeie. Valele. in polenlia virXutis ejus (Ephes. vi, 10. t Finem
EPISTOLA LIY. dabitDeus lns malis, qui non derelinquil speranles
ANSELMI ADMATHILDEM JtEGlNAM ANGLORUM. in se. Domnus Raldewinus Roma rediens hoc re-
MATHILDI glonosse reginse Anglorum, ANSELMUSluht a domino papa, quia in conciho quod in pio-
archiepiscopus Ganluaria?, benedictionem Dei el xima Quadragesima celebraturus est de nostro ne-
fidele servitium cum oralionibus. gotio faciet quod ab ejusdem concihi accipiet con-
Breviter, sed ex corde loquar, sicul illi peisonsEi siho; et hoc ipsum regi mandavit. Precor vos ut
255 LIB. JY, EPIST.LX. 234
faeiatis mihi scriM lihrura CHI442 Beus homo, et A nostros quos pe. roe Deus \estra? mnndavil cura?,
de conceptuiugmah, in uno \olunnne, qtiia volo eos sicul sciiis oporleie-cl ad me perlinere, pio etbe-
uiiitere doiJiino papse, et precorul lalis eos scnhat, 1'igno affeclu salutale, et secundum sapienliam a
qui aperle et distmcle scubat. Yalele. Et-quam Deo vobis datam consolamini et conforlaie. Et quia
ciiius opportnne poteruisj ha?c facilc, et mihi lion ipsi sunt primi sei vi Dei, nec soli npc ullin i
(iiitiiie. quos mundi Inbulalio premit; ut exemplo alioruni
EPISTOLA LYL pnlienliani aropleplanlnr fjcquenter uilimale. Ado-
MATHILDIS MARCIS^ADT-VSCHALEM 11PAPAM. Iescentlbus et infaiiiibus singuhs, familianler affe-
'
Sanciissiroo et \enerahili in Chnsto Palri ac ctum dileclioms merp, quam illis solebam ostendere,
domlno PASCHALI,piinij? sedis anlisliti, MATHILDIS el quam adlsuc ser\o, comniendaie; ul memores
maicisi, Dei giana, sl quid est, lam debitum quam sinl mouilionis mea>, ob^eeiando dulcupr jo^ate.
fidele (otius subjectionis obsequium. Laton pra>senliiim, qtiia «epe Pt multtim pio lega-
Iiiler alia ex quibuspatermtaiem vestram mgaie fionihus r.oslrls laboia\iX, benefacietis si pauper-
prsesuminms, elc. Ytde tnlei eptstolai> Paschalis II, tuem ejns aliqtianlulum saltem de veieribus vestibus
adann 1118. nniigaveiifis, aut ahoaliquo roodo. Yalete.
EPISTOLA LYIL EPISTOLA LIX.
ANSELMI ADHAHIONEH VICECOMITEM. ANSELMI ADGUILLELMUM CAL\ELLUM. 1
ANSELMUS archiepiscopus, HAIUOMviepcomiii ANSELMUS archiepiscopus, GUILLELSIO CAL\ELLO ,
aiuico suo, salulem et benedipfionem. salutem et henediclioneni. <
Olira manda\i vobis el piecatus siun sicut ami- Adlroc te salulo sicut amicum et fihum , donec
cmn fidelem meum ei ECPJCSI.B noslra?, quatenus 1'ognoscam an sit puia etjsinceia amicitia ttia, an
niercatum quotl de leua nostra mulavistis, llaresit- non. Hactenusenim sic te habuisti eiga Ecclesiam
lnereiis sicul erat quando de Anglia exivi; et lelo- iiostram et me, ut giaiiam Dei inde meren vide-
neum quod accepisiis 111Fordwitk de noslns rebus leris, el nostram amieUum Iiaberes. Sed nund
mihi reddereus, quia nusquam in lota Augha res audio qu,a niercaluTOnoslrum deterra nostrattans-
noslra? Dorainicse debent subjaceie hujusniodi ex- tuhsli, el mihi elEcclesw? Cluisti malri lua? absiu-
acliombus, et maxiroe inter propiiaro parochian: Iisti. Omnia ejusdem Ectlesise sunt; et quae Etcle-
arJnepiseopalus noslii : «ladhut sicul iiuoso neu- sue. sunl, mea sulit. Moneo igitur le elpiecor sicut
trum fecislis. Tnsuper poslquam res nostiJ 5 qtuela amicus araicum , et sicul cpiscopus Ghustianum
debueiuni esse usq.ie ad redilum meum cxprseceptc C filium, qualenus resliluas ten se iiosirse mercaluin
legis , Loniines vesiri fregerunt doniura noslrara suii.ii, sicut eral quando de Anglia exivi, si non \is
JII Sandwik, el pisces noslios \iolenler absluleruisl, iijin Dei incurrere, et amiciliam meam, el lotiua
cl in «\uate Cantuaria aliain donium nosXiam ni Ectlesise, quam hactentis lmbuisli perdeie; ct gra-
lerra nosira fregerunl, el quod inlus eiat absl>a\e- \issima? excorotnunicalioni, *cum lus qtiorum hoc
iunt. Rogo igilur vos, sicut amicutn 111quo debec agis consilio et auxilio, subjacere. Vale. Et consiil»
confidere, ul eluostia qua? sicui dixi abldU suni ul quod itbi amabililer mando, anutabihter facias
iiiihi TestiUiaiis, et ne ine facei^ tlaniorem ad ct sine excoiiimunicatione.
ahum cogaiis. Non solum enim milu el Ecclesise 44gLPlST0LADX.
iiosirj? ex \eslra parle iiijtiure non debent e\enire, ANSELMI ADGU1LLELMUM ARCIIIDIACONUU.
sed euani ahunde \enieiiies sicui 7scitis, cum JJO- ANSELMUS JI ehiejjiscopus,CoiLLEL\ioarchidiacono,
testis3 dei'elis i epeliere. YTaIele. sahitem el benedic.ionem.
EPISTOLA LVIII. Ronajpia? facilis aroo et laudo-; sl quidverovos
ANSELMI AP ERNCLFUM PRIOREM. ageie auuio quod vos non deceat, ljoc vobis lacere
ANSELMUS archiepiscopus Reverendo fraiu, ei non debeo. Puto quia meminislis quam giavemel
supra dileclione amando, domno priori ERNOLFO , U quam dislriclam causam olira -inler rae et vos con-
salutera el hpnedictionem Dei, et suara guaniun: slixuit familiariias et conversatio Peln et Salomo-
poXest nis, quam vobiscum habuerunt, poslquam mihi et
Miseriis et Xribtilationibus non so.ura veslils, sec Ecclesise nostrre, qujntum in ij>sis>fnit, conali sunt
et lolius Angliae, quas fama \olanle mullis modii Tacere contumeliam el ignominiam, cui parem JIUH-
cog'.osco, raeum esX secundum praesenleiii divinau quam ah hoinine ullo sustinnimus. Nunc utique au-
disposilionem soltim compati, et sohus Dei est sub\ e- dio quia in doiuo vestra Jaroiliariler vobiscum con-
rriie. De his qua? erga me sunl, non aliud ad pise- \ersanlurel vesliis benefiuis alulllur, qui \eluti do
seus \obis possum scnbeie quam qnod per Odonen; efficacia sua? volunutis exsultftntes et eidem Eccle-
Londoniensem\obis niandavi, et quod latori piaesen- sia? insiiltaules, ejus aSpeciihus se quolidie de domo
lium viva \oce referendum dimisi. Malum quoc vesira ingerunt ad commemorJilone:n illala? inj'unae.
Guillelmus facil de Emesford, cerlus sum quia si Quod qtule ei quahler pensandum sit, prudentia
ipse iion fateret, ab aiio fieiet, et forsitan giavius, \estra non sohira per-se cognoscere, sed etiain ex
Exemplaria eiiistolarum qtus misi (deliis quatuoi supiadicta causa, qua? inter me et vos fuit, et
mihi notitiam Ittleiis fecistis) vobis niilto. Fiatres arihuc scnpta apud vos servatur, potesx conjectare.
PATROL. CLIX. 8
255 S. ANSELMICANTUAR. ARCHIEP. OPP. PARS III. — EPISTOL.E. 256
Quid "autein nide vobis laciendum sit, fidclem sa- A Waldrico cancellario el Robcrto eonrite dc Mellento»
pienliam vestram consuhte. YTalele. et Eudone dajrifero ajtud Pontefactuni.
EPISTOLA LXI. EPISTOLA LXV.
ADGU^DULrCM EPISCOPCM, ANSELMl ADGERARDCM ERORACENSEM.
ANSELMI
ANSELMCS re\ erendo ai chiepiseopo
ANSELMCS archiepiscopus, veio amico reverendo GEJIARDO aichiepiscopus,
Eboracensi, salulem.
episcopo GuNDULro,saluiem. Ghaiilaii vesllae pro tribulationibus quas passa
De iis qua? erga me sunt non aliud ad prsesens
sciibere est, postquam de Anglia exivi, quaravis opere ne-
possura quam quodperOdonemLondonien- ad pr.esens exhlbeie cousolalionem , menfe
sera reveienlia? veslrasmandavi, etquod latori prse- queam
tamen debitam gero compassionem. Quod autera et
sentium viva \oce referendum inlimavi. Audio verbis
filius Rodulfi a domno per multos et vestris Jitteris vestram vohm-
quod Guillelmus exigit priore tafem zelo Dei accendi coi.tra mala qua? in Ecclesia
Ernulfo numraos, quos presbyteri solent dare eo Deifervent
el pnllulant, sicut in ad\eisitate
lempore quo clirisma accipiunt, quia jam expensi condoleo, ita in virlule intelligo, Precor
suiu in opus monastcrii, et eos qui atlhue dandi moneo ul congatideo. itaque et
hono proposlto non desil conslanlia, neque
sunl, nisi eognoveiit me eos in hoc opus concedere. B ad perfectionem pertingens perseverantia. Ad
Sciat igitur sanctilas vestra el de hoc dicite Guil- usque
enim sumus episcopi stipei Dei populum constl-
Mnio quia, quantum in rae est, et hos concedo, el quid
si quasi canes non valentes latrare, permane-
si plus possem concederem. Relalum milri est quia tuti, miis muti 1?Spero In Deo quia dominus nosler rex,
Guillelmus Calvellus mercalum de terra nostra, ubi
sicut mlhi Deo inspirante promittit, ad omne
solet esse, translulit, et mihi et Ecclesia? nostia? bonumipse Jiobis bonus adjutor accedet; neque si Deus
abstulil. Unde illum monui ul quod male egit sine concordiam
dilalione corrigat, per epislolam, quam petite ab eo incceptam inler illum et rae dignabitur
ut \obis ostendat. De qua le mando ut vicecomitem perficere, aliquatenus a consilio nostro in iis qua?ad
nostrum Ordinera perlinent, recedet. Quapropter
ex nostra parte cum uxore sua filia nostra salulando de nostro
negoiio impra?sentiai um nihil aliud fa-
convenialis, atque, ne hanc nobis injuriam feii, ciara, donec apostolicam inprojumo cognoscam sen-
sicut in illo xonfidere deljemus, permittat, rogando tentiam. Valete.
moneatis. Quamvis enim ad prsesens \iolentamila
fiat injnstitia, non tamen j'udicio Dei mea, quam 444 EPISTOLA LXVI
ANSELMl AD ERNULrUM-PRIOREM ET FILIOSEGCLESI.E
ipse aliquando lequirel, perit justitia. Monete quo- CANTUARIENSIS.
que eum ut audiat lilieras quas de hac re misi Cal- C ANSELMUS
vello. Valele. archiepiscopus, dominoprioii ERNULFO,
et fiatribus dilectissimis filiis Ecclesise Christi Can-
EPISTOLA LXII. tuariensis, saluiem et benedictionem.
PASCHAIISPAPX AJ) ItORERTUM COMITEMDfc MiEL- Pro causa qua? est infer doniinuin regem el me,
LENTO. jam ipse rex suos et ego meos legalos Romam misi-
PASCUALIS episcopus servus servorum Dei, dilecto raus. Mando itaque vobis et precofvos ut inslanler
filio RORERTO, comili de Melienlo, salutem et apo- Deum oretis, quatenus ipse talem concordiam inter
slolicam henedictionem. dominum papam et regem ponat, ut ego salva reve-
Nos le in familiaritalem ascivimus, elc. Yide in rentia voluntatis ejus posslm utrique concordare. Si
Paschali II. \obiscumest, gaudeo,etiilsitniultumdesidero.Quam
EPISTOLA LXIH cilius igitur opportune potestis, mando ut mihi esse
HENRICI REGISANGLOROM ADANSELMCM. vestrum quale sit Iitteris veslris insinuetis. Omni-
HENRICCS, rex Anglorum,Ar\SELMO,Canluariensi potens Deus vos custodiat, et in saneto proposilo
archiepiscopo et dilectjssiroo Pairi, salutem. perseverabiles faciai, atque ab omnibus peccatis pro-
Notum vobis facio ffle Guillelmum de Warehvast pitiatus absolvaf. Amen.
D
a festivitate sancti Michaelis ad \os misisse; et il- EPISTOLA LXVIl.
linc Romam pro negolio noslro , quod erga Roma- HENRICI REGISASGLORUM ADANSELMCM.
nam sedem ad invicem ego et \os loculi sumus, HENRICCSDei gratia rex Anglorum, ANSELMO
nisi procella maris et aestus et venttis contranus eum Cantuariensi archiepiscopo, dilecto Patri suo, salu-
detinuisset. Tesle Waldrico cantellaiio apud Wice- (em et dileclionem.
combam. Plurium relatione didithnus, et roaxime per Ro-
EPISTOLA LXIV. berlum clericum cancellarii mei, rumores de apo-
AD EUMDEM. stolico, quorum, si ua res habet ut fama venlilai,
HENRICUS, rex Anglorum, ANSELMO, archiepiscopoi doleo. Efquoniam processu dierum exsurgitcrebrioi,
Canluariensi, salutem el amicitiam. limeo ne sit verior. Dicunt enim Romse, quod absill
Mando vobis sicut charissirao Palri meo, ut Bal- duos esse aposloheos, et ad invicem bellicosam se
devuino monacho prsecipias qualenus ipse cum Guil- ditionem inter se obtinere. Unde te tuainque sancli-
lelmo de Waielwast Romam in negolium eat, ut per talem consulo utmilii tibiquepiovideas, cui major
Btrumque firma dilectio -el pax inter nos fiat. Tesle. pars hujus adhseret negotii, quid agendum sil de le-
237 LIB. IV, EPIST. LXXUI. 358
gaiis nostris in hujus procella temporis. Quod si tibi A nos oledieutersubjiceie \oIuntati \esfrserecusamus.
videatui utileeosretinereusquein lempus congruum, In quibus litleris illud quidera gralissimum accepj,
tunc retine Guillelmum, et mitte mihi citissiroeBal- quod ibi certitudinem de mulua dilectione \esli\e
devuinum de Tornaeo, monachum tuum, per quem magnitudinis et mea? parvitatis legi. Nani quamvis
ubi familiarius assignem de secretis nosliis et per conscienlia piopiiaeXexperimenlo j'am doctus hine
eumdem mihi enunlia quld in hac le mihi ienendum non possum dubitare, dulcis lamen Lonor el hono-
sil et agendum; si verolibi placet eos ire, et luum rahilis dulcedo Tiuhi est, cu'ti vtanlus tantillo lioc
sit consilium, eant, et si ipsiiprinl, mihi initte cilis- dignatur mantlare.
sime unum de famihanhus tuls, per quem noslra EPISTOLA LXX.
consdia el negolia alleiius alieri ad invicem fami- AKSELMI ADTHEODORICUM.
liaritei assignemus. Teste Roberlo episcoDO Lincol- ANSELMUS archiepiscopus, THEODORICO filio chails-
nise, e( Roberto comite de Mellento. simo, salutem et benedictionem Dei.
EPISTOLA LXYUl. Dttlcia sunl mihi veiba epistola? tuse, quia dulcis
GUILLELMI AT>ANSELMUM. esl miln affectus dlleclse mihi anima? luse, ad quod
Domiiio, el omniuni amicorum suonira excellen- deinonstrandiim non opus esl immoraii, quia ceitus
tisslmp ANSELMO , unus ex servis suis, et ulinam B sura quodeormeum erga le novit conscientia tua.
niinlmus servorum Dei, GCILLELMUS, optala? salulis Litteras quas qnseris regis ad papara non libi mitto,
guidium. quia non intplhgo utile esse si fervenlui. Si quid
JNOIIest nostrum de meritis santtorum virorum aliud juvante Deo scnpsero, suo lempore monslrabi-
exloilere, nec laudes eorum allerere, sod Deus qui lur Qtiodautem in liljnsquossciipsisti, conigis;fac
jriorialur in sanciis suis et cui omne cor palet, no- ut si qui ex lllis transciipli sunt, m Uhs quoque
Ml quanta sit devotio Lumihtaiis noslra? in Deum, corrigatur. Desideras lu praisenliara meain; osten-
quan(a\e animi affectioue dihgo bonum vestrum. dat tibi Deus prsesentiam suara , et interim habitet
Nec immerito. N,m est enim mihi iucognitum si in te per gratiam suam. Amen.
quid foret in me vel minimtrm, tjxiani nimio zelo am- EPISTOLA LXXI.
jjteclereraini bonnm nieum. Sed quoniam de merito- ANSrLMI ADGtNDULrUM EPISCOPUM.
runi meorum qualitale diffido, imraundi etenim ho- ANSELMUSaichieplscopus, leveiendo eniscopo
niiiiis immunda est oralio, genibus ac pedibus ve-- GuNDCLro,salulera.
stiis quasi advolutus , quam obnoxius possum vos Precatus sum doranuin piiorera, et arcliid'aconuni
deprecor, si unquam de megaudere volueritis, orale noslrum quanto affectu possum, ut liujus Roberti
allenlius pro fiatie meo Gaufrido. Scio enim per curam habeant, ne ullam duram palialur indigen-
Dei miseiicordiam illum adepturum reraissionem liam in viclu vel \estitu; quo de perfidia ad verji
peccalorum quandoque, sl ex tolo pro eo ad Do- 4451dei iiiisericoidmn et jiielatein convcrsus esl.
rairomi clamaveiiiis. Rec rd dico sine eausa ; Rogo itaque ul lilleiasquasillismisi Iegalis, et si ilh
sed interim suffieial vobis quod prsemissum est, do- aliquando quod ilhs rnando, facere neglexerinl, quod
nec conveniamus in unum. Plura etenim de hoc et non credo, vos cx nosiris lebus, pia hilariiale huic
de aliis quse vellem dicere vobis, supersedeo, quia quod ilh deeiit supjdealis
omnia lempora sua Iiabentj sed quoniam videtis 111 EPISTOLA LXXII.
uaufragio fratris rae miserabililer naufraganlem, ANsELMI\D CUIDONLM.
oralionum veslrarum labula sustinele penchtantem, ANSELMCS archiepiscopus, dileclo filio suo, Gci-
ut qui> diu culpis noslris exigentibus naufragium DOM,salutem et benedicliouem Dei.
sustinuimus, quandoque \eslris precibus poitum sa- Aucho quod in pace et tranquillifale conversaris
iulis ingredi lenere merearaur. in claustro et solhcitus es ciica servitium Dei ei
EPISTOLA LXIX. salutem anima? luse, et inde gaudeo valde. Moneo
ANSELMI AD ODONEM EPISCOPUH, D itaque te, charissime, Iicet opus non sit, quateuus
Reverendo et doniino dileetissimo. episcopo ODOM, mundum et ea quse mundi sunt ab animo luo procul
-frater ANSELMUS, sic transire per bona lemporalu, abjicias, nec te ad amorem ejus ullatenus fleclas..
ul habitetin seternis. Deum ama eique solhtite servi, quij per gratiam
(47) Litteras q,uas paterna vestra x,elsitudo pro ejus nunquam lanlam opporlunitatemhabuisli,sicut
suo fideli Osberno defunclo mihi et /iatribus no- modo habes ei seiviendi. Petis absolutionem meam,
slris misil, humili obedienlia., et obedienti humi- quamegojnitlo tibi.
htate suscepimus. Nihil enim petilioni vestra? de- EPISTOLA LXXIIL
cre\imus denegare; sed in quibuseunque dileclis- ANSELMI ADPASCHALEM PAPAM.
simo domino ei dilectissimo Patii obediendum est, Domino et Palri cum reverentia diligendo, el eum
jussioni veslia? slatuimus obtemperare. Cum enini dilectione reverendo, PASCHALI suramo ponlifici, AN-
\os hoc meruisse dileclionis et beneficiorum pretio SELMUS servus Ecclesia? Cantuariensis, debitam sub-
cognoscamus, nimis nos arguendos oslendiinus, si jectionem, cum fideli servilio et orationibus.
NOTJE
(47) Hancscripsilabbas.
%J2 S. ANSELMI CANTUAR. ARCIMEP. OPP. PARS III. — EPISTOL^E. Sifl
De causa juter ipgem Atiglia? et me quid nuper ii. larum vestiaruro dulcedme consolaii et la?liQcare
fseuim sil, breviter celsitudmi \eslia? scnbo, quia dignemini. Ommpoiens el pius Dominus \os ubique
lagalo ejus et noslro hoc plenms exponendum le- -conser\ el, et de reditu veslro me ad praesens la?tificet.
linquo. Poslquam auctontas \estia coraili de Jlel- Amen.
lento et alus irapedientibus apud regetn jussionem EPISTOLA LXXV.
vestram, introuum Ecclesia? piolubiut, appropin- HENRIGI REGISANGLORUM ADANSELMLM.
quavi Noi ihroai.nisp, et f.icXum est per coiuilissam HENRICLS,Dei gratia, lex Anglorum, ANSELMO
Carnotensem soroiero legis fulehssimam hham Ec- Caniuauensi archiepiscopo, charissirao Paln suo,
elesise Dei et \estiis piaeteptis obedientem, ut ad salulem et amicitum.
eolloquendiim rex et ego curo quadam spe honi Sciat vestra benigna pateinilas quia debeo et
eventus convenuemus. Ubi me de aiphiepiscopatu, nimiura inira me conirisior pra? doloie coiporis
unde me spoliaveral ie\eslivit. El tle his in quibus \esiii ct infirniiiate. Et stitote quia IDSI\os ope-
disseniiebanius, stilicet de in\esiiliirisEeclefeiariim nebar, jam fuissem m Nortluiiannia. Gaudeiem
et hoimnljs prrelaloruui, de qiiibus simul el simileni eunn si prius \os icperissem, quam a regione mea
m Romatio ronciho audiyi jirohibilionem, se apo- recessisseni; nunc autem precor \os, sicut patrem
btolicam sedem per legaluin suuin anle piovimain ^' fihus, ul paulispcr jilus rodulgeaiis naluia? cotpored?
Nativiialem Doniini iequisiturum consliluit. Non vestia?, et ne lia affligafis corpus vcstium. Yolo au-
autem inlellexi me debere aut legaiionem ejus pio- tem el prsecipio ul ubique per omncs possessioncs
hibeie, aut ie\e=tituram meam respuere. Quid\eio meas Norlhmannia? imperetis sicul per \eslias Do-
ipse de prsediciis rebus concedal. \el quidposlulel, minicas, el gaudehit coi meum si hoc ipstira feee-_
pereumdem legalum sanciitas \eslra cognoscet. Et TU.S. Nunc veio open me in Northmamiia Ego
quoniam totius causse fiius de vestro pendel aibilrio, pnun noviier transibo. Tesle YValdeiico apud Wm-
isvsi simul legatum noslrum, ut cognoscam quo- deles horas.
modo vobis et regi con\cniai, el qnid mihi ju^sio EPISTOLA LXXYI.
veslia pisecipiat. Comiti de Mellento per auctonla- M4.THILDISREGINiiADANSELMUM.
xem charise veslrsp quara rili dncxistis, in qua legi Doroino suo, et Patn chanssimo ANSELMO arclri-
«ruiasi \obis obediret, graiiam vesliam obtineret, episcopo, MAIIIILDIS Angloium legma, sahuis bonse
ccncessi inlioitura Eccleshe, quoniam piomisit se valeludinem.
conaturum ul ie\ jusstombus vestris ad uberlalem Exsultalionis opiiiato?j'ucunditas \esliae mihi nu-
Ecclesu? oblempeiet. De aliis aulem de quibusau- „ , per spondens sanclilalis ad\entum, quanlo mihi
'
Glori.alem vestram per legalos requiro, ejus respon- gaudii solaliique plus coilaluia fuit, tanlo raajus
sionem, si placei, per eosdem efflagilo. Pro reve- praepedienle \aleludine, desolati mceroris ii.com-
reni'0 Palre meo archiepiscopo Rotlinmagensi ad modum conluht. Pisecognitum igitur nulii \eslise
vesira supplex menle me [jrosterno vesligia, quate- pjleuiitalis affcclum nuseribili laeijmalione exora-
nus secundum quod per ejus legatos cognoscetis, tum venio, ut si cura mei apud vos penitus non
supphcationein ei humiliiaiem, Ecclesise sua>neces- eviluit, anxietatem sollicitudmis mea? de veslra \a-
sitatem, aposlohca? niisericoi-dia?5IIIiinpcndatis he- leludine quolibel iiiternunlio quanlocius secuiam
nignilalem. Omnipotens Deus in omni prospentale reddatis. Auleniin mdilale de \esiu eadem quideni
veslram diu Ecclesia? sua? conseivet incolumilatem. et roea salute gaudebo; aut, quod Dei a\enal mi-
Amen. "seratio! commuius casus allisionem indiffeienter
EPISTOLA LXXIV. subibo. Convalere vos faciat phssima Dei omnipo-
MATHILDIS ANGLORUM REGIN/E ADANSELMCM. lentia.1Amen.
D.lectissimo doroino suo et Paiu, ANSELMO Can- 44S EPISTOLA LXXVIL
tuarierfsi archiepiscopo, MATBILDIS Aiiglorum re- HENRICI REGISANGLORUM ADANSELMUM.
gina, salulem coiilinuam cum 'dileclione, et servi- JJ HENRICCS rex Anglorum, dileclo Patri suo A*f-
iram iidele. SELMO Cauiuariensi archiepiscopo, saluiem el fihi
Non ignoret, chaiissime Pater, Teslra? sanclitatis dileciionem.
consolatrix dileclio animam raeam vestra lam longa, Noscat, leverende Paler, discrelio sanctitatis \e-
-tam la?diosa absenlia graviterfore lurbalam.Veslii stra?, quia frater meus comes Robertus ad ine venit
etenim reditus oplati terniinus, quanto celerior et in Aiiglum et henigne recessit. Me autem scilote,
propinquior a plunbus mihi proinittuur, tanto ma- In die Ascensionis Dolnini, esse ad raare paiaium
gis a rae veslra frui optanle praesenlia et locufione transiie. Et cura transieio, per \os et coiisihuin
desideialur. Nttllo Uaque, reveienthssinie doniine, vesirum, ea qua?agenda eiunt, agam. Interira autem
perlecto gaudio airima raea laetifieabilur, nulli \eia si Guillelraus de Warelvast eseierique Iegali noslri
dileetione exlnlarabiUir, qtiousque veslram, quam Roma ledierinl, in aibiXno voltmtaiis \e=trse sil,
tolis mentis mea? vinbus desidero, piaesentiam v- u(rum ad me transeanl in Anghani, anlequam Irans-
vldeie gaudcnler valeam. Yeslra? siquidem benigni- eam, an \obiscunt remaneant, donec ipsi \obiscum
"taiis mellifluara exdro dulcedinem, ut interim me mecura loquantur. Teste W. tiancell. apud Nor-
absentem vestrse amcenitale correptionis et litte- Ihamptonem.
2*1 LIB. IY, EPIST. LXXXII. ^42
EPISTOLA LXXYIII. A direximus ad lerras rilas filios nostros, vestros \eto
ANSELMI \D ELrERUMPRIOREMET MON4.CHOS servos et fideles amipos, pro monaslerii nosiri com-
S. EDHOI>DJ. rouni negotio. Quos vestise sanclilau commendaiiles
AIVSELMUS archiepiscopus, dileclis filris et fratn- volumus ut qnod m legionibus illis acturisunt, vpstro
fids, ELFEROpriori, et alns in coenobio Saneu Ed-- exsequaiUur consilio, \estioque niuniaiitur atixilio.
roundi Deo famulanlibus, salutem el beneditt onemi De -causa filii noslri domini Tbeaidi, pirecipue
Dei et suam. pelimus ut quia dominus papa de niinisteiio cjus
Quod haclenus me substraxi a communione do- oninem in \eslro aibiino posnit dispositionero,
nuiii Roberti, feci propter prseceptum ei obedien- vosque ei duin adbtic essel 111cleiicah habitu sic-
tiam domini papa?. Nunc aulem jubenie eodemi ut ab ipso didicimus, concessislis loiius iniiristerii
domino papa, ea ratione qua ipse nulii pra?cedit,, sui facultalem, nunc nobis cum Deo miseianle ad
eurn in pacem et commuiiionera suscepi, et vobisi principaleni leduclus eslis diguiuiem, per luieias
mando atque prsecipio ut ipsi deinceps in omnihus: scribeie quidqmd ei roandaiun sumns non dedigne-
obedientes sitis, el ei confessionem et aha quse, mini. Gaudeat per longum -sanclilas \estra memor
debent roonachi abbaii, facialis, nec ab eis desisla- nosiri.
Us, nisi ego in fuluro inde aliud pirecipiam. Rogo B EPISTOLA LXXXI.
aulem vos, ef, modis quibtis possum, hortor et ANSELMl ADHLGONEM COMITEM.
flioneo quaienus solhciti silis circa obsenaniiam ANSELMUS aiclriepiscopus, domino examico cha-
ordinis \estri, ut nihii de \obis audiaiur nisi quod nssinio IIUGOMcomiti, salutem PI benediclioiiem
decet audiri de honis monachis el veris seryis Dei. Dei et suam.
Amen Lalor prsesentiuro, monachus Cluniacensis, quse-
EPISTOLA LXXIX. riturquod \os cepistis et m captione lenetis quem-
nUGOMS CLUNIACENSIS ADBiTISADANSELMUM. dam monachum Cluniaceiisein , et alium noviter
R.everendissimo Patri, et dulcissimo amico AN- monachum laclum, alque defnnctuin, ablioroinibus
SELMO Cantuai iensi arcliiepistopo, suisque omnihus, \eslris sublalum, et ubi eis placuit esse sepuluim.
fraier HUGOpeccator, Cluniacensis abbas, salutem Ha?c si ila se habeni, mulium doleo inde piopter
et sine fine gaudium. vos, qtna \alde aliler facta sunt quam vos deceat.
Quoniani no\eianms quanla inler vos el dominum Unde niaiido, pretor, elconsulo \olns, s>ctit amico,
Hugonem Lugduiiensem arcbiepiscopum,, Deo \o- qualenus monachum quem leneiis, redcleie non
lente, exsliteiat fanuhanlas, dignuin duxnnus \ohis „ moiemni; et quia euin tepislis, offeralis vos ad
signifieareejusdem-obilum, nobis el omi ibus bonis leclitudinein inde faciendaui Honor eniin vesler
viris gra\era el jrrecujjerabiliier dolendum, quaie- est ut hoc facialis. Postea vero si aliquid bahetis
nus et per \os el per veslros, \eram quam vivens super monachuin isiuni, clamoiera imle faciie, et
eihhuil dilpctionem, nunc ei di?u,ticlo repeusare fiet \obis intle quod fieri jusie debe1. De niortuo
salagalis. Obiit enim in pace Nonis Octobiis apud quoque constilo utsiiniliter \os ad leciuin offeralis,
Seusiam, dum iret ad apostolicse \ocationis conci- et sicubi jusiius esse debet. Familianierauiem dico
lium,sepuliusque est ibidem saiis honesle in abbalia vobis, sicut honuni cttjus honorem et ui hiatem
Sancli Justi. Veslrara atitem reverentiara plenins multum arao, quia si non feceriiis quod ciico, inde
rioscere desideramus, vesirseque prospeiilatis iiun- blaspheroabiinini; el cgo eiiam si non feceio qnod
tio abundaniiua Letificaii, cum sese lempus locus- ectlesiastici distiphna pirecipit mdefieii, a inullis
que opporlunus exiuleril. Clnistus Jesus, Pontifex blasphemabor. Salulo uxoiem \esliam filiam cha-
tsummus, in omnibtis operetur vobiscum. rissiraam ineam.
EPISTOLA LXXX. 447 EPISTOLA LXXXIl
HUGOMS AB ETJMDEM. ANSELMI ADHCNRICUM RFGEM ANGLORLM.
Amantissimo aique glorioso Palri, domino AN- D I HENRICOgiafia Dei glonoso regi Anglorum et
SLLMO,\enerabih Cantuariensium arcluepiscopo, duci Noilhmannorum, ANSELMOS aihiepiscopus, fi-
fraler HUGOpeccator, Cluraacensis abbas, salutem dele seiviiium cum fidehbus oiaiionihus, el semper
menlts et corporis iu Chnslo, et sine fine gaudium. ad majoia et melioia ciesceie, et nunquam de-
Postquam a nobis discessislis, \ir Deo dilecte, ciescere,
nequivimus percipere qtud accident santlUali ve- Gaudeo et gratias ago, quanto effectu possuin,
strse; iioe laroeii de Dei roiseucordia speramus, Deo, a quo bona cuncta proceduni, pio vestia pro-
quia uhieunque \estra religio fuerit, divinnm auxi- SDeiiiate et pro veslns successihus. Gaudeo eiiam
lium prrcslo habuerit. Qtiis enim unqu»m Xatn inhu- ei gratias ago ex iniimo cortle, quia, cum piospe-
manus fuerit, qui poslquam expertus fuent dulce- ntate leuena, sic cor \pstrum sua graiia llluroinat,
dinem veslii colloquii, \os non recipiat el \enereiur ut nihil in beneficijs ejus el piofeclu vesiro, vobis
quasi angelum Dei^ Unde nos, licet satis indigni, aul hunianis \iiibus, sed toturo ej'us misenujrdise
divinam imploramus clementiam, ut qui vohis tan- imputelis, et quia pacero et liberlatem Ectlesia?,
tam gratiam conluht in lerris, ipse vobis concedeie quanlum ln \obis est, promiltilis, in quo multum
dignelur a?ternam gloriam in ccelis, Et nunc, Pater, precor et consulo, sicut fideh» vester, ut perseve-
143 S. ANSELMI CANTUAR. ARCHIEP OPP PARSIU. — EPISTOLiE. 2-14
relis, quia in hoe eritrobur sublimilafis \esfra?. Orc A EPISTOLA LXXXVL
aulem ore et corde, quanfum valel mens mea, el GISLEBERTI LLMCFNSIS AT>ANSELMLM.
per me et per alios Deum omnipotentem, quatenus ANSELMO Dei gratia Anglorum archiprsesuli, GISLE-
m misericordia graiise suse quam vobis coppit im- BERTOS Dei quoque misericordia Lunicensis eplsco-
pendere, Indesinenter persistat, ut de terrena e\al- pus, fidele servitiuni et oraliones.
latione post banc vitam, ad cceleste regnum et glo- \Audiens, Pater, ceitaminls vestri laborem, el ia-
riam selernam \os nerducat. Amen. hmis vicloriam, subditas esse \idelicet indomiias
EPISTOLA LXXXHI Nor hmannorum mentes regulaiibus sanctorum Fa-
PASCIIALIS II PAPXADANSELMCM. ""lium decretis, ut regulariter fiat abbalura et prresu-
PiscHALis, seivus seivorum Dei, venerabill fralri lum electio et consecratio, Immensas divina?clemen-
AKSELMO Canluariensi archiepiscopo, salutem et lia? refero gralias, et quas possum Deo preces ef-
aposlohcam benedictionem. fundo, utpeise\eranliam vobis et tanli laboris prae-
Omnipotenli Deo gratias agimns quia tuis plurimis miuni Iaigiatur. Munuseurum paupertafis meae et
laboribus in Anghpa Etclesia fugatis tenebris anii- de\otionis transinfUo viginli quinque margarelulas
quum lumen lefulsii. Yigilandum tamen est ne in inter optiraas el viliores, et rogo ne sflis immemor
Donrinico agro super bonum seroen inimicus ziza- " mei in orationibus vestris in quibus posl fhinani
iriam projiciat, atque pra\a radix pravum \irgullum largltatem confido. Amen.
producal. Atidivimus denique quod quidam comes EPISTOLA LXXXVII.
Robertus, qui ab Anglico rege in captione tenetur, ANSrLMI AD JOTSERANSNUM ARCniEPISCOPOM LUGDU-
sub probibitione consanguinitatis uxorem duxeiit, NENSEM.
quam ejus propinqui praefalo comiti remiserunt. JOTSERANNO doiuino, alque cum dilectione reve-
Unde mandaraus dileelioni lua?,ut eumdera comilem rendo, et cum re\erentta diligendo arcbiepiscopo
con\enias, el si hsee \era esse repereris, adlnhiiis Lugdunensi, ANSELMUS Ecelesise Cantuariensis ser-
idoneis teslibus ila saplenler disponas, ut uti iqre a \us, stlulem cum orationibus et serviiio.
peccatis liberali, libeie Deo famulaii \aleant. Orel Quod vera charitas veslra congratulalur nobis,
pro iiobis dileclio vesira. qtiia Deus qui non derehnquit sperantes in se, pro
EPISTOLA LXXXIV. dtebusquibusnoslmmiliavit suanosconsolationelseli-
ANSELMl ADHENRICUM REGEM ANGLORCM. ficavit, gratias agiraus, et quia \os eongaudere sen-
HENRICG charissimo suo domino, Dei gratia regi limus, magis gaudemus. Quoniam autem mulife et
Anglornm, ANSELMUS archiepiscopus fidele servitium iraraensis tribulationibus, ab iis a quihus auxiliuni
cum orationibus. et consOlafionem in necessitatibus sperabitis veslra
Gralias ago Deo pro bona voluntate, quam vobis pulsalur reverenlia, compatimur et condolemus. Sed
dedit, el vobis qui eatn senare sludeiis, Qua?iit hoc consolatur nos quia confidimus in Deo quod
consilium celsitudo vestia quid sibi lacienltim sit de nullo fluminum, nullo venlorum impulsu vestra
hoc quia pacta est fiham suam dare Gtiillelroo dc toiiculielur constaniia, et quia Deus qui« superbis
YTuarenne;cum ipse et filia vestra ex una parie sint resislit, humihbus aulem dat graliam (I Peti. v, 5)-,»
cognali in quarta generalione, et ex altera in sexta. superbiam malignantium franget, ei auclontatts
Scilote absque dubio quia nullum paclum seivan vestra? pedibus substernet, et ctim virtus vesl*a pro-
debet conlra legero Chnslianltaiis. llh autem, si lta baia fuerit, accipiet coronam vita? repronussam.
piopinqui sunt, nullo modo legitnne copulan pos- Qtiahler autem noslrum esse sit, quod \eslra ber'/-
stint, neque sine damnatione aniraarum suarum, ginias nosse desiderat, melius per legatos vestros,
neque sine magno peccaio eorum qui hoc ut fiat quam perepistolampoterlfis cognoscere.
procurabunt. Precor igitur et consulo \obis ex parle 44S EPISTOLA LXXXVHl.
Dei siciit charissimo domino, ut nullalenus \os hiiic ANSELMI ADTHOMAM EBORACENSEM ARCHIFPISGOPOM.
peccato niiscealis, neque filiara vestram eideni Guil- y. ANSELMUS arehiepiscopus Cantnariensis, airoco
lelmo conlra legem et voluntalem Dei tradatis. suo THOMXeleclo arelriepiscopo Eboracensi, sa-
Omnipolens Deus dirigat \os et offlnes actus vestios lutem.
iu beneplacito suo. Mandaslis milii in htieris vestris quod termiuo a
EPISTOLA LXXXY. me \obis consiiluto, Deo auxlliante, Cantuana) eri-
MURIARDACHI REGISHIBERNI-E AD ANSELMLM. iis si opporlune poteiitis, susceplurus et facturus
MURIARDACHUS rex Hibernia?, ANSELMO Anglorum quod debebiiis: rogastis quoque ul, si id efflcere non
ai chipraesuli, salutem, et fidele serviiium. \alelis, eoncederem qnaienus id roihi decem diehus
Quam magnas vobis grates, domine, referre debeo, ante renuntiare posseXis. Sed Guillelmus cleriGus
quia »icut mihi relalum est, memoriam mei pecca- ntmtiusvesler precatus est me ex veslra parte, qua-
toris in conlinuis vestris peragis oralionibus, sed ot lenus ego ipsum terminura advenlus vestri ahquan-
genero meo Ernulfo auxilio et interventione, quan- lulum -extenderem, ut ad nos opportunius posselis
lum fuerat dignitati vpstrae fas, succurrisli. Scias lu venire. Quod et ego causa veslri amoris et oppoilu-
quoque me \O1JJSin iis qua? manda\eiis famulatu- nilatis hbentei facio. Ne itaque opus sit vos niihi
rtim, Vale. fiuidquam rmte deveslro acheiTu renuiiliaie, sub-
2ijj LIB. 1Y, EPIST. XCIII. . 216
moneo vos ut die Domiuico, qui eiil quinto Kaleud. A queo jn\enlre verha quihus afftlum, quem servat
Oclob. Carituarij? sitis ad faciendum quod iiacere semper cor nicum coram Deo de \obIs, possim e\-
debelis, elad suscipiendam consecrationem veslram. piiraere, nisi forte per hoc illum mclius expiimo,
Prselerea quod dlcilis in lilleris vestris, vos pecu- qma me faieor expiimere non posse. Quijjpe cuirn
niam quserere ul Romain miilalis pro pall.o Eccle- nienie peracto affectuosam dtleclionem quam iii \o-
sia? vestrae, non coucedo. Et pulo quia id fruslra bis propler Deum erga me multis modis sum expei-
faceretis, quonlam nullus debet habere palhurn, tus, nihil in me possum cogilare quod ad ej'us rein-
antequam sil consecralus. Litteias quas requiiitisin biitionem, aul gratiarura aciionem, seeundum \o-
teslimonium personse el electionis \eslra?, cum mihi lunlalem meani possll sufficere. Quoniam ergo me-
locutus fuerilis, et ostenderitis cui eas dirigcre de- lius nee scio nec \aleo, ad Dcum me comerlo, tt
beo, libenler fatiam pro vobis, sicul pro amico fa- 010 ut ipse driectioni veslraasuam pro me dilectio-
cere debeo. nem quse supeiat omnia merita homintim reluhuJt.
EPISTOLA LXXXIX. Hoc quotidiefacio, hoc quandiu \ivam Deo annuenfd
[ ANSELMI ADGUDLLELMUM BOTHOMAGENSEM ARCIIIEPI- faccre 11011desislam. Nostis destdeiiiim meum dfi
SCOPUM. vobis, quod utinara audiam antequam moriar pei
Donrino et Patri reverendo arehieplscopo Rolho- B gtaliam Dei complelum esse. Yerura dico \obis quia
magensi GUILLELMO, ANSELMOS,servus Ecclesia? la?tioi exiict anima de coipore. Nostrum esse quod
Canxuariensis, salutem, et fideles orationes" cum scire desidetaiis, lator praesenilum saiis \obis pote-
servitio. nl edicere. Spirilus sanctussit semper custos et di-
Mandasiis mihi in litteris veslris qina {Juilielmus jector coidis \esln el viia? veslrae. Amen.
camerarius -el uxor ej'us dicunl me sibi dixisse quod EPISTOLA XCII.
ipsi possent eleemosynis redimere peceatum suum, 4NSELMI ADHAC0NEM COMITEM.
lllud scihcet quia ipse Guillelmus in uxoiem habet ANSELMUS gratia Dei, arcbiepiscopus Cantuarien-
eam qua? fuit \?ognali [sui. Quod sclat sanctilas ve- sis, HACOMcomili Orcadensium, salutem el benedi-
slta me mraquam eis dixisse, sed potius dico quia ciionem Dei.
neuter illorum, si in hoc pecoalo mortuus fuent, Audio quia propter indigenliam doctorum, minus
\idenii gloriam Dei. Valele. quam expedil, populusquisub \estra potestale est,
EPISTOLA XC tognoscat el colal Cluisiianam lehgionero. Sed gau-
ANSELMI ADARCHIEPJSCOPUM LINDONENSEM. deo quia icferente episcopo quem nunc per gratiam
ANSELMUS archiepiscopus Cantuaiia?, reverendo Dei habeiis, didici quia prudentia \eslra libenler
Lundonis (inDania) Eeclesise arelnepiscopo, al sero, ^ suscipit vcrbum Dei, et consihum quod perlinet ad
saiulem et \eram amiciliam in Chiisto. salutem. Hac igitur fiducia nntto slrenuitad \estias
Quod me rogaslis de domno Alberico cardinali 1 lleras monitionis mese, quaienus se studiose com-
Roraanse Ecclesia? Iibenter feci, tum propler hono- m.ttat prapdicalioni el doctrinse^jusdem episcopi; et
rem Romana? Ecclesise, tum piopter \esirum, pio . quanlum in vobis est sludeatis ut populus vester hoc
qtto hbenterfaceie volo, si quid quod placeal sancli- lpsum faciat. Nihil enim facere potestis unde magis
laii \eslra? intellexero. GraXias agimus Deo qui In lennssionem pecealoruni, et \ila? a?terna? gioiiam
j egr.o Danorum vestram rehgiasam prudentiam, et adipisci valealis quam si populum vestrum ad cul-
pradenfem religionem ad arclnepiscopatum sublima- tum Chrisiiana? religionis monendo, et quihuscun-
\il. Confidimus enim quia, gralla Dei eooperanle, que modis poteslis vobis eum attrahitis. Quod effica-
ea qua? corrigenda sunt corrigetis, et qua? sedifi- ciler, Deo danle, implere poteritis, si, quemadmoduni
canda aedificabitis, et qua? nutrienrla nutnetis. Au- supra dixi vobis, \os devote el sancla humihtale et
dniraus namque a prsefato cardinah multa bona de puia \oluntate episcopo \estro subditis. Si \os con-
\obis; undeislam babemus fiduciam, et oramus ul S'ho nostro et exhortaiioni, Deo inspiranle, acquie-
Deus, qui hoc inctepit in vobts, ad bonum effecium JJ scere voluerilis, oro Deum omnipoientem ut ipsa
\eslram semper perducat lolunlalem. Rogo saneli- \os el lotum populum veslrura sua^ratia dirigatet
tatem veslram quatenus regnum lLlud \esiro sanclo proXegat, et suam benedictionem el absolutioiiem et
studio emundetis ab aposiatis, uf nullus alienigena oraliones humilitatis mea? ex corde vobis mando.
ibi recipiat aliquem ecclesiasticum orduiem, quia Omnipolens Deus sic vos faciat vivere in IIOGsseculo
Hli qui ab episcopis suis repelluutur, illuc pergunt el ut in fuluro juugamini beato angeloium consorlio.
exiliabililer ad diversos ordmes saeiantur. Valete, et Amen.
orate pro me. 449 EPISTOLA XCIII.
EPISTOLA XCI. HENRICI ANGLORUM REGISADANSELMUM.
ASSELMI ADADAM COMITISSAM. HENRICCS, gratia Dei rex Anglorum , ANSELMO
Doniina?et matri in Deo eharissimse ADJE,vene- Canluariensi archiepiscopo, charissimo Patri suo,
Tabili comilissse, ANSELMCS, servus Ecclesise Canlua- salutem el dilectionem.
liensis, quod mehus, quod dulcius, auod affecluo- Agnosce, Pater mi, quia ego graiiaDei sanus sum
, sius polest seeundum Deum. et incolumis, et oji,nia mea salubria inceduntet
Cum \estrse \olo scnbeie-celsitudini, uuque ne- jjiospeie. Quod aulcm de te ac salufe lua pet Au-
S47 S. ANSELMI CANTUAR. ARCHILP OPP. PARS III. — EPISTOL^. 248
fudum clencum tuum et per, alios accepi, nec nonn A rem veslruni auiilium et foriitudinem foto corde
de iis qua? ciica fe gerunlur felicilafe jsaluiis ett supplico, ut dignKatem Ecdesia? Cantuaiiensis ab
prospenlatis agitari, scito me congratulaii nonj autecessoribus \estns servatam, quain Deus im
minimum. Nec vero conscientiam bene\olentu? luse a iioni veslia? commisil, el cujus IKJIOTvester e--l,
Jateat, quomodo conligeril jiobis de colloquio nostroa niinorari non perniitiatis De me tei le riico \obis tjma
iiiterme etLodovicumFianeia?icgem,sciasquoiiiam ,i potius paiauis sum mori, ul ejus dignilas liilegia
cgo, cum pleraque copia inilitum raeoium, et ipsee senetur, quam ulmea iieghgeiiua ahquatemts \io-
piim foitiiudiue SUJ undique collecta lenuimuss leiur. Oronipotens Deus \os el \etlra semper diri-
colloquium. Ego autem studens ratiom et sequitati,i gal et pioltgat. Amen.
cura modeiala humilitate, observata lamen legiaa EPISTOLA XCV.
,
austerilate. lantum a?quo etjusto acquievi, doneeg ANSELMl ADPASCHALEM PAPAM.
ipse fastu prsesumpttioso nimia ac superba mihi su- PASCHALI suromo ponlifici, cum dilectione reve-
perquarsivil. Et, iladisponenieSpiritussancti gralia,t lendo, et cum revereniia diligendo, ANSELMUS ser-
collocuiionera meam finivi , ul comitibus milui \us Ecclesia? Cantuariensis, dehiiaiu subjectioiiera
existeniibus ratione et jusutia recesseuro. Ila elianaa cum oraiionum asslduilate.
ulip«i quos ipse Lodoucurin convenlione noslra! R Quamvis non ex roeiitis meis, tamen qu.uam
iinhi hostagios ex pai te sua posuit, pai ti causse mea? ? cjuia vident me in causis meis bemgnitaiem \eslrain
assenttant, ct eausain meam lueantur, et causamt sepiper Jiabeie prresenlem, putant me apud celsi-
Lodovici iufinnant el repiobaiu. Piopteiea sciass ludinem vestram in ns qua? lllam decentsicut fide-
qtioiuara negotium quod inier me el impeiaiorem!) lem senum ahquid posse. Quapiopter aliorunr
Komaiioujm luciabaiur, guua Dei ad honoremi precibus toactus maj'eslati \estia? supjjhcaie pr3?-
Dei et noslrum, el SJIICU?Ecclesjse el Christianii sumo, ut latons pra?seniium causam autlire digne-
popuh ad finein perdiixinuis. De c.uteio, dc ns cjuse ? tur; et de ea quod sapienlia? stise placehil, piaeci-
in Angha suiit, et quse lbi liatlaniur, \olo ul \o- peie. Omnipotens DPIIS in diutuina prospema(e
luntaii tuse paieant et tonsiho luo disponanlui. sanctitaiem veslram nobis conscivet. Amen.
Quod eiiam ego jusliciaius nostiis feci cognituni. EPjSTOLA XCVl
Filium meura et filiam nbi cororoitto, ulpaleuia l ANSELMI ADSAMsONLM \\IGOR\E\SE\IrPISCOPUM.
dileclione eos foveas, et de lis filiaslino ameiej ANSELMUS aithiepiscopns Guuuai.j?, SAMSOM
cuialn agas, Teste Ranulfo cancellai io apud Ro- episcopo YVigoinensi, saliueui.
Ihomagum. ~_,' \osscilis quid Ecclesia Ehoraeensis debeal Ec-
LWSTQLA XCfY. tlesise Cauiuariens), et quomodo ilh suhjecta debeat
ANSELMi ADIICNRICLM REGLM ANGIOHLM. esse. Postquara ergo Ihomas electus esl arthippi-
Domino suo ehaiisbinio HCRIGO, gi.uia Dcii sropus Lboracen^is, debtuL reqtmere conseerationem
glonoso legi Angloiura, ANSELMLS aiclnepispopus5 suaro, ct jnohleri ohedienuam qiiajn riebei arcln-
Cantuaiiensis, fidele feeruuum cum orafionibus, ett cpiscujius Ehorjtj?aicl)iepispopoelEctIesi,eCaiiluj^
benedictionem Dei el stiam, quanium \alet. l i.r CoitlempMi fateiequod faceredebuil. Cgo laroen
Giatias ago omnipotenti Deo ex. inlimo coidiss t\ abuiiddiitia chaiualia in\Ua\i eum bis pei clen-
affeclu pro cunctis prospentatibus et succcssibus5 eoo i.ostios, et tcitio pei duos eptscopos, tix\eiinct
qiios Deus per suam gtaliam ciga \os benigne? nri niaireni suain GaiiluaiieJiscni Eccldsiain, el ad
(ligiiatur operaij, et 010 eum ut serapei celsitudi- nip cui roiiiisteiiiiin ejus toranusMin) csl, el faci-el
nem vesliam ad nlajoia el meliora faci.it pioficeie, , el stisrqieret quod dcijciel. Qui quod debutl faccie
et per contintiam lerreni regni prosper.tatero pirriu- ncglcvji, cl lespondit se misisse uuniios suos Ilo-
cat ad ccelestis regni fehcitalein. Giaiias ctiami main, Pt ui Noitlifflaniiiain; qtn cum leduenl,
ago dignationi vestta?, quae raihi, sirut fideli et \cie ; faceret quod coiisiho suorum accipeiel. Quod les-
dileetoii suo, amicabiliter qua? cnra se sunl, htte-- r, r. ponsum in hoc negolio intelhginins non esse sns-
lis suis stgnificavit, et cor jiieum de la?ti(ia suai ceplibile. Mando eigo vobis sicuXamico el professo
et prosperitate Ja?lificavil. Quod aulera mese cuia?) Eetlesiae nostise, ul conlra haiiciujurtani, qua? non
alque ditectiom fihum \estium et filiam tam dih- esl lantum super me, sed supei oranes epjscopos
genter commendatis, et quod volutitati mea? rpgnumt et ccclcsias ajchiepiscopatus el piimaius nosiri,
\eslium et negolia regni \estri commilliiis, quam- supcr legnura eliam Anglia?, silis roihi in auxiliuiu
\is in rae non sil sapientia ad hoc sufficiens, tanieni ad eonipiiinendam iam intolerabilem pra?suroptio-
quia benevolenliam vestiam immensam, el giaiiam i nem. Certa utique sil veslia rcveienlia quia nihil
prga me inlelhgo, quanlum in me esl, giaiamer r quod iaceie possim, aul apud Deum aut ajjud
suscipio, et qua? mihi commixtitis, Dei pei queroi liomines diniiuam, ut haec ejus inoidraata pia?»
uincta bpne dispoiiunlur, commendij riispositioiui sumpuo annilnletur. Menunisse deberel qnta oidi-
et auxilio. De electo Eboiacensis Ecclesia? arcln- nes majores quosiiabel m aiclncpiscopatu roeo,-et
episcopo, queinadmodiim se jes habet, poi dom- sacerdotnim mea jussione suscepil, etmeofavoie
Biirn Baldeuvinum fidelem et dilecloiem vestiurai ejus eleciio facta fuit. Quapiopter si recxe conside-
oabfifflilati vestra? viva voce sisnifico. Ad quami raret, noa. *e deberet tam inoidmatetsontra me,
2*9 LIB. IV.EPIST, C3. 23«
iiiio super me -es'gere; de liae le \eslium e\igo \ lius possum iiitelligeie; qtieiiiadroodura pcr ejus
consilinm. Elquoiiiaui duos episcopos-Rofensera et \i\am \ocem ptiteiuis^apptle cognoscere. Absolu-
Tedfordiensem cousilio "aliOTiim episcnponira, ad lionem nostram, quam per cumdeni fuiiPiii, slcut
quos pei llnet hrec injuiia, millam in proximo 45CS ipse mihi leinlil, a rae petitis, el corde, et ore, et
ad doniinuin nostrum legera, ex mea parie et eo- scriptura dileclioni \estia? ratlio, -el quolidie pro
rum. pjus posfulare auxiliura, ad facipiidum quoil vobrs oio. Omnipoiens Dens saiictura desideiium
de hac re canoruce debeo el \olo faeeie; mandaie \esiuim magis ac magis atcendat, et ad LeJluin
eisdem episeonis, ffl ex \esira pajte sicul aho- effectuin perducat. Anien.
rumepiscoporuin legalionem suam exsequaiitur. Ya EPISTOLA XCIX.
lete. ANSELBU ADHOBrRTLM COMITEM.
EPISTOLA XCYIL
ANSELMUS aichiepiscopiis Caniuaii,c, domino et
SAMS0MS WIGORMENSIS ECCLE\I*SACERDOTIS AD aijjico suo thanssinio ROBERTOconuti de Mel-
AN^ELMUSI.
Domino suo et Patn chanssinio ANSELMO, \ene- leiilo, sahuem et benediciionem Dei et suam, quan-
rahilt Cantuaiiensi archiepiscopo, SOISO-NYVigor- tura polest.
De causa qua? esi intcr me et Thoniam electum
niensis Ecclesi* saeeidos, saluiero, efservitiuro, „
eXoialiones hdeles. Eboiacensem, mando \obis el piecor, sicul verura
M.sndasiis mihi, doraine, el sicut professum Ee- amicum et fllium mairis Etclesia? Canluaiieiisis, ei
elesia? vestia? et \estrum siibmomnsiis, quaie.ius consulo, sicut fidcli Cliustiino, et fideliter aroanll
de negotio qtiod est inier \os et Thotnam Ebora- honorem ei dignitatem regis Pt toiius rcgni Anglia\
censis Ectlesie electtim, in auxiho vohis elEpclesi.t quaienus diligenlissime el «ludiosissinie conside-
lanti roali quod ipse Thomas facere
vesfrse, scilicet Ganluariensi , exisftxem. Unrie, leiispondus
conalur, et omnibus vinbus sicut injunam et igno-
precor excelleiiliam vesiram, ne de rae thihiietis
leti et atlhtic facio, ei roiniam, el legis el tolius regni Anglia?, et matiis
quod professioriem, qtiain
\estra? Ecclesise, el archiepiscoponira Cantuaiia',
pcr omnia leimere \olo , 3n ahquo \el propicr
inientioncra ejus lepiimaiis. De me uiique in spe
ahquero fraudare velim. Existitno enim <juod nnlliiro me erit, et
in causa \eslra habebiDs fitiehorem, et pro possc auxilu Dei aflhmo, qiua nunquam per
meo plus devolum adjiuoiem» De consiho auicm si scirem roe cias rooillunim anlequam isla ejus
calumnia exstincia essel, poneieni su|iereum sen-
quoda rae qnsesislis, si scirein veueiter quid vohii
et nobis magis expedirei, dicere non difToirem. (eniiam quanio gtavioiem me posse inlelligeiem.
Hoc laniuru dico quja nrihi videlur indignum esse C De hoc auiem ceilasit vestra dilectio quia niillus
hane ejus praesunipuonem ullo modo manu tenere
pro hnc causa vos ninus irasci. Cum eium tol
Dej.
episcopos, lot abbates, (ot optiraates \iros Iiabenlus polestj sine suo roagno peccato ex sine na
lestes, facile niihi vuleiur tam pirva? \el nulluis Spinlus sanctus dingat cor Vcslrum in \eruate.
aucloiitatis clericos posse reftilari. llloriim efiiffl Amen.
est falis contro\crsia, quoiuin, milri vidt tur, rton EPISTOLA C.
esl grave p^resumplnam anmhilare audaciam. De ANSfLMlADRODOITUM GiCESTRENSEM JPISCOPLM,
ipso \ero elecio, uXcredidi el creilo, et sibi credi ANSELMUS, arclriepiscopus JJanluaria?. RtoijLro
oporxet, verjciler affirmo quia et ga vos 110«habeat episcopo Gicesliensi, salutera.^
animum nisi bonura,el in quanluni \ixeniis, \obis Audni quod archidiaconus vcsier accepil horai-
el Ecclesia?veslu? peromma de\oiissime subjettiun. nes mcos quasi profonsfacliira fiacla? festivitahs,
111ad auleni placei iinlii quia fecisus quod faceic el de ns plegios accepu, nec ante eos vohrix ch-
debiiisits, ex bona \olumaie suadeudo, el e\ au- miitere quaro plegtoss habeiet; qtiod nec sibi nee
ctoiiiate debila puficipiendo, quia si in dilatione ahctii persoiu> licel super honiincs raeos. Unde
consecratioms esl peccaluin, alienus quaro \e- r. mando vobis ul ldem plegn voceiiiur qtiieli, ei de
sliuro. ' arcliidiacono niihi justiuaro facite, qui laha pra?-
LPISTOLA XC^III. sumpsit super homiiies meos. Quod aufem mihi
ANSELMl ADEI1AHGOMITEM. mandastis ut castigaiein bomines nostros, ne ali!
ANSELHUS seivus Etclesia? Caiiiuariensis, domino actipianl nialura e\empli>m ab eis, grates lefero, et
el anuco, et in Deo dileciissiino ELLC coniiti, salu- quod iude iucere dehuero. Deo annuenie faclam,
tem, el giaua Dei senipcr dirigi ctpiotegi. Yjlele.
Gaudeoel giaiias ago Deo oiiuupolenii a quo esl EPISTGLA CI.
onine bonuro, qui cci veslimn bona volunlaleet ANSELMI AD31. EPISCOPOM. '
sancia uitentione lta imple\it ut siuJiosissune qu.e- AT.SELMUS, aichiepiStopus Cantuariensis, dilecta
ratis consilmm, qtia \ia et qna \iia secuiius elelli- amieo stiOlcveiendo episcopo R., salulem.
tacras possiiis pei\eniread reginim cceloium ei ad Mando et prsetipio vobts per sanciara obedien-
beataro soetelaiem angeloium. Quod quomam a me liam quam Ecclesia? Cantuauensi el iinhi de-
quserius, mando illud \obis per dilectum fralreni betis, ul seilicet quod 111 subjeclis hlleris -quas
Hardum amicum et famiharem \estium, sicutme- Thoma? eleclo Ecclesise Eboracensi destinari serir-
w S. AKSELMI CANTUAR. ARCIHEP. OIT\ PARS III. — EPISTOLJ]. 252
pltim esl," vos erga ipsum Thomam amodo le- A .' EPISTOLA CIH.
neaiis. A>SrLMI ADLVNFRA1\CUM (49).
451 EPISTOLA CII. Ei opus suum, quod Monologium imciibiUtr,
CUJUSDAM AD AN"ELMUM (-18). comgendum vel appiobandum miltu.
ANSELMO Canluariensis Ecelesiac aicliiepiscopo, Reverendo et amando domino sno et Patri vt
qnidani Dominicse crucis servus et minisier Pratel- dociori, Cantuariae archiepiscopo Anglorum primati,
lini cosnobii, cursu infaiigalnli sladium paleinas matri Ecelesiae calhDlicae, fidei utilitatisque meiito
peregrinaiionis lanquam milili summi Regis leliciier mullum ampleclendo LANFRAMO, fraler ANSELKDS
consummare. JBeccensis, vila peccator, liabilu monaehus.
Quamvis, Patervenerande et inlermembra Chiisli Quoniam agenda sunt omnia consilio, sed non
lanquam amaior et cullor veritalis plurimum dili- omni consilio, s"cut scriptum est^ Omnia fac cum con-
gende, eiebras simiritates el impugnationes Iiomi- s lio (Ecclu xxxn, 24); el: Consiliarius tiwssil unus
num facmoiosorum, ilem aculeos mahgnoium spi- de mille 'Ecch. \i, 6); unum quem scitis, non de
liluum inlrinsecus plerumque sustineam,tamen onus mille, sed de omnibus morialibus elegi, quem prse
obedienlia: quam imponis mihi le\issimum et aclu omnibus haberem consullorem indubiis, docloiem
quidem et sincera aevolione qua te diligo proisus B ' in ignoianlits [a/.,ignoralis], in excessibus correeio-»
seslimo Quippe nlhil difficile reperitur quod -cuihbel lem, in recle aciis approbalorem. Quo quamvis
igne flinoiis exaesiuanti facile non \ideplur. Igiiur secundum votum uti non-possim, deeie\i lamen uli,
in librum Geneseos jam enucleatis a me mysleiiis, quanlum possum. Quamvis enim \alde multisint
qualuor qui restant tua ^ussione aggiessurus el piaeter prudentiam vestram, de quorum mullum
deuera Donuni mei Jesu Chiisti calanium meum proficere imperilus possim perilia [al. prasenlia],
regenle explanaturas, admodum tuis orationibus in- el quorum subjaceie censurse me mea cogat imperi-
digeo, u( is qui claudil et nemo apeul, apeut el nemo lia, nullum tamen eorum novi, cujus me doctrmaa
claudit (Apoc. iii, 1), milii librum signalum apeiiat, judiciove lam confldenler tamque libenler, quam
cujus historiam quam beatns Anguslinus juU-a litte- vestro subjiciam el qui mihi lam paterno affectu se,
ram nsque ad exituni primi paienlis de paradiso si rcs indiget, exliibeat, aut, si res exigit, congau-
multifaiiam piosecutus est inlaciam dimitto. Et- deat. Quare quomam quidquid de paterno vestro
enim arrogantiae depulari posset inlolerabili, sl ma- mibl peclore impendilur, etsapientia est exquisi-
rium mcam superponere prsesumerem ejusdem ma- tum, et auclonlate roboratum, et {lileclione con-
nui. At ubi \enlum fnerit ad locum ubl senariaj ditum, cum aliquid inde liaurio, id me sua et dulce-
distiibutione formaj \isibilium rerurn eonsuniman- . dine delectat, et secuiilale saliat. Sed qiiomam
\nv, lent.ibo, prout dhina sapienlia mihi adfuerit, haec ipsa scienti loquor, his omissis, cur eorum
hiteiam hcjus librl secuiulum tiiplicem inlelleclumL meminerim expediam. Quidam fiatres, servi vestri,
aliquando tiaciare. Caeleriim Donnnusinopiam meae et conseni mei me S3Dpemullumque roganles, lan-
scicnlije no\it, tui non ficte Ioquilur lestimonium, dem coegerunt ul acquiescerem illis qusedam scri-
inese conseienlije \el inienlionis, quia necproesumo, beie, sicut in ejusdem scriplurae praefaliiHicula con-
\iribus inos, nec ad plausum moilalium, nec ad[ siderare poteritis. De quo opusculo hocpraetei spem
fiuclum transiloiia? remunerationis operam impen- [al. prout s.epe] evemt, ut non solum llli, quibus
do, ad explanandum peiplexa mysieria Mosaicae , instanlibus edilum est, sed et plures aiii lllud \elmt
legis.In cuiiis siquulem amabih contubeinioet con- non solum legeie, sed etiam transcnbere Dubitans
lubeinali amoieferme jam sunl transacti vjginii elt igilur utrum illud wlenlibus denegaie debeam, aut
octo anni, loluin me relrusi. In cujus nimirum man- concedere, neme aul invidumpulantes odeiinl, aut
datis prosequendis dum desudo, \alde requiesco. siullum agnoscentes derideant, ad smgularem mcum
Cumque ab ilbus amplexibus iwporiunilale nego- recurro consiliarium et scnpturam ipsam cxaminan-
tioi um mundanorum praevalenle frequenter avellor, Q dam vestro millo judicio, ut ejus aucloniate ant
non modicum laborem ineurro. Ne hoc quidem m\-. inepta a conspectu prolnbeatur, aui correcta \ olen-
jum, quia apud illam panis vitse et intellectus atque, libus praebealur.
potus in\eniuntur. Panis per quem amissaevires5 EPISTOLA CIV.
meniis lmbecillaj ln vigorem prislinum reparanlur. A^SELMI ADBER!\ARDUM EJUSQUE MO^ACHOS.
Polus, per quem sitis mundanarum concupiscentia- ANSELMUS, Dei gralia archiepiscopus , Domiuo
ium exstinguilur, et postmodum suavissimo fervore3 prion RERNARDO, et alns fralnbus in coenobio San-
ad rimanda lllius seeiela vebementer is qui indei cli Albani
comeisaniibus, salulem el benedictio-
polat accenditur. Jam demum gralia Dei praecedenlei nem.
ad \erba libri veniamus, el virlute obedienliae sup- Fratres a vestra dileclione ad me directi relu-
peditanle quid gerant mysteni, proulDominus nobis5 lerunt mihi quamdam dubitationem inter \os oi tam
dedeiit, dihgenter vestigare satagamus. esse cumaliqua dissentione, inde quia in catbolico-
(48) E\ ms. monasteni dePratellis. -• Est Ricar- (49) E\ ms, Yalic. fol. 100, ct ex nis. Sagiensis
di abbalis de Piatelhs suos in Genesin Commenta- monasteiii.
lios S Anselmo dicantis.
255 LID.IV. EP1ST.CVI. SW
lum Patrum scriplis^Iiquando inyenilis Deum ct \ nalui.c. Ilac igilui consideralione, qtia una est fides
hominem in ChristoconveiuiA in unam stibslanliam, n, Gnecorun et Latinorum, aliquando nominant persc-
aliquando duas subsianlias, divinam scilicet etliu-u- nam. quam\is hoc raio Latmi faciaut. Quod autem
manam unam esse personam in Gbrislo; \iJeiurur Graecidicant in Domino unam personam, tres sub-
enim repugnare quod et una substanlia sit humana la slantias, lestalur bealus Augustinus in Iihro De
et tivina natura, sicuti esse, nna persona et duaj !33 Triniiate. Hsec vobis, fralres, peteniibus, secundum
subslaniioe oint in etdem persora, sed si bene in- u- q'tod intellexi quocslionem inler vos versari suffi-
lelligatur quomodo 452 dicaiU -unam esse sub- i- cienler pulo me respondisse, quamvis dici possint
stantiam plures natuias in Chnsto, aul plures sub- b- plura de Trinitate et pluraliiate, quomodo Verbum
stantias unam personam, nibil ibi lepugnans cogno- j- wium sit cnm Palre ct non unus, el cum homine
scetnr esse. Deum enim unum credimus el confite- ;. assumplo unus et non unum. Valele
miir esse Patrem et. Filium et Spiiitum sanctum. \. EPISTOLACV.
Cam ergo dicimnsDeum, non nisi unum dieimus et ;t -AiNSELMIAD ABBITISSVM T. EJUSQUECONGREGA-
inlelligimus. Cum vero dicimus Patrem et Filium et ,, TIONEM.
Spiritum sanctum, plures"dicimus et credimus; sedj ANSELMUS Dei disposilione vocatus archiepiscopus,
de Deo habemus atictorilatem, quia debemus diceree B ' cfbmine et matii leverendse abbatissae F. et sancta;
Deum unum singulanler et non plures, quemadmo- csjigregaiiom ilii commissae in sr.nctilate semper
dum scriptnm est: Audi, Israel, DommusDeus tuuss profieere, el ad bealiludinem [al. semper] pertin-
Deus unus est (Deul. vi. 4). De ilbs vero tribus,;> gere.
Patre sciliceiTFilio elSpirilu sanclo, non invenimus Quamvis vesti um sancfum sltrdium mea monilibne-
in propheta, aut aposlolo, aut evangelista, ul uno0 nonegeat, cogil me lum [al.tamen]dileciio quam erga
nomine nonnnent eos pluraliler, quo signiflcent lt \os habeo el officiummeum, ut \obisad [at., aliquid]
illam pluralitatem quam in illis inlelligimus; nus- exhorlando scribam. Considerate Incessanler, filiaa
quam enini dicunt tres personas eos esse, aut tress et sorores mese dileclissima>,quod in coeliimpiopo-
subslanlias, aut tres omnipotentes, aut aliquid hu- suislis et jam incceplslfsasrendere, «t ibi regnetis,
jusmodi. Hac necessilate Palres catholici quando3 ct regnando gaudealis cum Domino et amico \estro
loquebantnr de lllis tribus, elegerunt omnia qnlbus Jesu Chrislo, qui ihi vos exspeclat et exspectando
illos tresnominarepossentpluraliter» Graeci quidem assidue invitat. Quippe quandiu homo vhit, aul
coelum tiene vivendo, aut descendit in
nomensubstantiaj, Latini veionomen peisonse; sedj ascendilin
ut omnino quod nos ibi inlelligimus per personam,' . mfemum male vnendo. Si ergo ad illutl proposuislis
hoe ipsi et non aliud inlelliganl per subslanliam. G et vultis perlingere, necesse est vos sanctis -actioni-
Sicui ergo nos dicimus in Deo unam subslantiam bus [af. accusationibus] llluc quasi quibusdam pas-
esse tres personas, ila illi dicunt unam personam sibus proficere. Dilisrenier eigo vitoeveslr.-e cuTstim
esse tres subsianlias, nihil a nobis diveiseinlelli- discislile, ul [al. omii.~\non solum in operibus, sed
etiam in \erbis, nec soluin in his, sed el in oinnibus
gentes aut credenles. Quoniam enim non habeant
nomiiia quibns proprie illos tres signiflcarent ul cogitationibus, ne foile cum In omnibus Jiis semper
debealis sursum lendaie [al. ascendere], aliud ibi
j'am dixi, ut Grseei dicerent esse tres substanlias, ' invenialur
nos vero ties personas, dederunt in Deo duobus quod est magis descendere. Qifod si bene
nominibus illam signiftcationem, quam in illis_plu- \ullis cnslodire, expedit ut semper \ldere [al. omtt.\
libus inielhgebanl, nec suo nomine proferre pote- cogitelis [a/.illud] quod veiissimescriptumest : Qui
ranl. Sicut igiiur nos diumus quia alia esl perso- modicaspeiml paulalini decidil(Ecch. xix,1), quipauia
na Patrls; aha Filii, alia Spiritus sancli, et in eo tim decidit non pioficit sed defieit, et qui deficit non
a-cendil, sed descendil. IIoc ergo ciiratesollicite, ul
quidem quod alius est Fibus Dei a Palre, non est nibil
alius a Filio Virginis, sed idem ipse idem esi, alia lam paruim sil quod de ordine veslio liui \os
Deus posuit negligere vehtis et sic sanelis passibus in
persona est a Patre, el non alia a Filio Vnginis, sed "
eadem persona: ita Graaci dicunt quia Verbum, id [) coelum, quod titinam Deo adjmante fial, ascendetis.
est Filius Dei, alia substantia e^t a Patre, et non alia Quod ut per me [al. oro ul pro me] oietis, et tania
ah liomine assumplo. Quando ergo invenimus in atlentius, quanlo scilis me de dilectione vesira con-
me magis qu mi
catholicorum Palrum scriplis plures naluras esse, fidere, quoniam nunquam cognovi
lmam substantiam in Christo, et quando invenimus nunc orationibus indigere.
EPISTOLA CVI.
plures subslanlias esse, unam personam non eum- ADGISLEBERTUM.
dem sensmn in nomine subslaniiae aceipimus; sed De saciamento allaus (50).
cum dicimus unam substanliam, id ipsum intelligi-
Domino G. [GisleberloJ abbati, olim chaiissimo
mus quod per nomen personse. Cum veio dicimus
filio, ntinc Deo propitio venerabili Patri, fralcr A.
plures esse suhstanlias in eo, personam unam, boc [Anselmus
(51)].
significamusper nomen substantise quod per nomen Decoiporeet sanguine Domini jussisti, veneian-
(5A) Ex ms. monaslerii Chislemaui. teur n'y est designe que pai un A. Sur quoi»
(SI) Celle letlre n'appaitient pomta S. Anselme coiyectuiant qu'jl signifiait Anselme, il a conjecluie
Ceqm a liompe 1'editeur c^est que le nom deTau- aussique le G signiliail Gilheii, comme il l'a mai*
253 S. ANSELMl CANTUAR. ARCHIEP. OrP. PARS III. — EPISTOL^E. m
<!e, etc. Ei&tat sub nomtne Anastasii eremita.' tecttsa A panem snper altare posilum per illa solemnia verba
Patrologia; lom. CXLIX, col. 433. in corpus Chrisii mulari, nee remanere substantiam
453 EPISTOL4 CVII. panis et vini, speciem tamen inlelligendum est re-
Sanclus Anselmus, Cantuaiiensis aicliieviscopus, De manere, fcrmam scilicei, colorem et siporem : se-
wipordPl ••angutncDomini (32). ciiiidum specieui remanenlem quoedamibi fmnl quaa
Nola qnotl loia b>inianainltiia in animaet oorpoie nullomodo secundtim lioc quod est possunt fieri, sei-
eial comipla , opoHuil tit Deusqui veniebal tiirum- licet quod allerilur, quod uno loco concltiditur, et a
que libeiaie. uliiipie nnirelur ; ul iinima bominis soricibus lodilur et in \entrem liajiuiur. Ideo ati-
per aiiimam Clnisii, et corptis per corpus Christi tem quod non esl appaiet, elquod esl celatiir, qtiia
compelei.lei ledimerelui. ldeo eiiam in allari ad si quod est viderelur, animus humanus abhorieret
uliuniqtie repijpsentanduin panem el \iiiiim appo- Sacundum veio speciem potest accipi ^qualuer a
liinius, tit per panein corpus factuin, et digne a no- fideh et ab infideli. Fideles tamen alio singulari
bis acceptutn noslium corpus coipori Christi in im- modo accipiunt, scilicet ctim sinl eonformes Chrislo
inortilit.iie et in impassibihtate confornunJiim cre- per innocentiam, et per assumpiionem coiporis et
damus quandoque, et simililer \inum in sang*npm sanguinis Deo confoinies efficiuniur, el in praesenli
coineisum el a nobis accepium, aniinas noslras ^virmtes eortrm augmenlanliir, eiliberum arbiliium
animse Cbiisti ciedamusconformes licn, et proesenii confoita'ui, et in futuro, maxime dum immortali-
quouammodo dum a peccatis, prout possmnus, ab- tate et impassibibtate, sicut el ipse, indueniur. Ad
stinemus, et maxime in dissoluiione aniin.e ct cor- qua>n confoimitatem lecipiendam illa acceptio Do-
pons cum in beatitudine, in qua ipsa Chrisli anima mii.ici coipor s multoiies celebratur. Quo modo ac-
rst, animoe nostiae constiUienttir. Et ctim anima cipiendi inlideles omnes omnino carent. Non lamen
Clnisii ppr-aliqiud corporeum repioesentanda esset, negantlum quod ipsi mali \eiam subslaniiam cor-
niliil imcntum est m omnibus corpoiahbus lebtis poris Cluisli ""accipiunt : quod quidam abhorrent
per qtiod vicinius loprasenlaielni quam per sa«igui- proplereorum immunditiain, etcorpons Chiislidi-
ncm qui sedes cst animoe. Non lamen intelligendum gniialem. Sed illa les lam digna est per seutnec
esi quotl in sanguims acceptione solam auiinam non propier dignnm locum digmor sit \el mundior, nec
etlam corpus, \el m acteptione corpons solum cor- ab immiindo vase aliquid trahat iinmundni.e, ut Au-
pus, non cliam animam -suscipiainii», sed m accc- gustimis leslaliu in libio quarto De baptismo, De
plione sangtnnis louim Chnstum Deum el hoininem, corpore Domini indigne Sumplo , sicui Jnd s cui
et in accepiione corporis similnei loium accipiamus. _ buccellam paius tradidit Donuntis, non mahim acci-
Elquanuis separatim corpus, sepaiaiim sangiiiiicm; pieiulo, sed male accipiendo, locum in se diabolo
non lamen bissedsenielChiisiiim accipiniusimmoiia- proebtiil; sic indigne quisqtie sumens Dominicum
lem et impassibilein.Seil isie mos sopaiauui accipiendi sacrainentum, non eflicit ut quia ipse sumeiis malus
nide in Ectksia mole\il quod Clnisliisin ccena cum est, malitm sil sacramentum. aul qma non sahrtep»
discipulis sepaialjm dedit, iilpcrboc inielbgeientse acciplt, nihrl accipial. Corpiisenimeica»giiis Domini
anim.e elcoipoii Chiistl deneie confoimaii. Aqua niinlominus eratin illis quibus dicebat Apostolus i
tuin \ino ni sacranienio ideo apponilur, ut aqua Qui manducal indigne, judtctum stLi mnnducalel bibit
quae cuin sanguine del.ueie Chnsli flirvii repraesen- (iCei.xi,29) Noneslquosiendumquidnildecorpnre;
larelur, quis aqtia significat baplisnium m quo po- Deusenim conficil sicttt scit, nec duhiiare clebet ali-
puhis per effusionein sangiiinis innovalur Quare au- quis quomodo panis m \eium corpus Clmsli con-
lem coipns Clnisli cum sil lmiolabile et hicoirti- \ertatur, ita ut panis subslantia 454 non renia?
pi bile, qua raiione boc csse polest ul dentibus atte- neal, cum multa aba non ininus miiacula \ideamus
jaiur el eiiam a soncibns eouo^altii. Sed sectui- quia hominem subsianlialuer ln lapidem, ut uxorem
tltun didiniiionessanclorumPalrum csl intelligeudum Lot, vel etiam in parvo arlificio hominis fenum iu
D
qtie a la marge, laisant sans doule entendre qu'il ce qui leve loute eqtmoqne. Le sainl y louche trois
^'agil de Gilbcrl Cuspin, abbe deAVesliiunsler, qui ou quaire poinls qm conrernenl i'Euthai tstie. D!?-
avait ele mome aj Bec sous S. Anselme Seconde boid ll y eiablit la comenanoe qui se liouve enlre
coiijecttire (|tn seiaiifort nalnrelle, si la piemiere son nisiilulion dans le p.iui el Ie\in, elles hesoins
etail\iaie. M.us fune ei fautre sonl fausses, et il de riiomme coiroinpti dans 1'ame et dans le corps
f.uit rendie ceile lellie a S. Anaslase, 1110111? el er- depuis sa cbtiie. Apies quoi il monlre que 1'une.ei
imte, qui en esl le venlable auleur. (Iltsl.liii. de la latitre espece, prise sepaiemenl, contienl Jesus-
Fiance, I. I^ p. 459.) Clirisl enttei, et lend laison de ce qu'on meli de,
(5-2)Lelitte que porle celle lelire ferait jnger Feau avec le vin avani la conspciatioii. el de ce
qifelle n'<st poinl difieienie.de 1'ecnt IJu corps et du que les especes Subaisieiil, quoiqtie la substaiice dn
sang du Seigneui, amiowe sotis le noin de S. An- painei du \in soii ch.mgee au un corps el au sang de
seline dans di\ers mantisciils des bibboibeques Jesus-Cliusl. Enfin ll copie passage ehoisi de
tTAngleleire. ei que dom Mabilion aileste avoir\u, saiiUAiigusliiipour prouver que lesliiethanls com-
mais ppu coueci, dans celle des Coidelieis de nie les bons lecoiveut le coips de Jesus-Chiisi, quoi-
Sainlc CIOIXa Floience. L'edileur l'a liree d'un qu'ils en liienl un Inut bien differenl, et qtie les
inanuscrit de 1'abbaye de Sauit Rerni de Reims , niauvais pieties consacrent commeles auiies, paree
dans lequel ellepoile le meine ture, avec le nom que c'est Jesus-Chnst qtii consacre lui-meme par
de S. Anselme, quahfie aicheveque de Canlorbcn, leur minislere. (Hist. htt. ubtsupra.)
257 LIB. IV, EPIST. CX. 258
vitriim. Iierum si homo stioomutatioi.is ailiftcio po- }^ stum pertinercl. Nunc antem sicnl ipse est qni ba-
tcstila ahqtud disslmulare, ulalijid \ideatur ab ilio piizat, ila ipse estqui per Spnilum sancttun hunc
quod sil, roulto magis Deus polest hoc efliceie, ul panem in^uam caruemclVinum fati.ti Iransfuiuh in
cum corpus suum silpanis, \idealtir hsec immolaiio sanguincm.
corpons, ul Augusiiuus lestaiur, quoluhe \eilUur, EPISTOLA CVTII.
licel Christus semelpassits sit, qma quolulie petca- GI^LEBERTI ABB4XIS ADA^SELMUM.
inus, sme quibus peccatis motl.lisiiilmnitas \i\eic Reverendo P Uri et domino ANSELMO sanctoe Can-
non poiesl; et ideo quia quoudie labmilur, Cluislus niatiens's Eccle^je arcluepiscopo , <;er\us *t filius
quol die-mjsitec pio nobrs linmol.Uur. Intta caiho- swts, fiaiei GISLEBERTUS , Wesi-Monasleiii eeeiiobii
licam Ecclesiam in mjsleiio corpons Olmsli mbil a cmaioi el seiMis, piospeiam ln hac \ila tliuiunn-
m.ilo miniis accipilut, nec^t Lono «.acenioie ma|iis , lalem, el bcalam jn fntui.i >eieii UatPin.
quia noiiin weiiio conseciatilis, sed in \eibo eitici- "PiUeniil.Ui lute, ctc. Estloco Piologi ad "Gisleheili
tur Creaions clin Mitiite Spliitus *aucii ; si ennn abbaiu Wesimmtuteuemts D alogttm conlta Judieos,
esselinmeiito sacerdolis, nequ.tqiiam ad Clri- — Vtde in Gtslebetio, mfia, ad an. 1117.

Seqienles eptslolas hic tevocanus cx appendictbns ediltoms anm 1721.


EPISTOLA CIX. B Iliinim cognostereiis qtianlo gaudio cor mciun
AASELMl ADRICARDUM TilOMCHLM rcplcveiil dilecius filius ntett^ Willelmus, de \estia
Ricliarduin Beccenseiii monaclinin hottalw ul tndis- (quam iml.i lciuln) inviceni santia dileelioner de
cietts coipous sttt icxaltombus obedtenitum ante- icligmsa con\ei"-anoi,e, de ccelesti proposiio, et
ponat. spiiilnali mlenlione. Qtiaimis enim miiKis-cuiis et
AJKSEIMUS gralia Dei aicbiepiscopus, fiatii el tribiilattonibus p emenlihus me sentiam a spiiitali
filio chaiissimo RICARDOmonatho Beccensi, salu- feivoie
temet bencdirlionem Dei. tepeie, lamen magua -eordi nieo goneiatur
cum atidio alios in amore Dei leneie Et
Ciun sti is quia multuin le diligo, non deberes l.elitTa,
toties tibi dattim coiisiliuin el pia;eepluni meuni qiiomam ad ofliemm niin injuiicium ei cnr,!m pcr-
linet commissim, el vos (sictit sentio) dcsnleiaiis,
conleinnere, et coiitemncndo ine el abbatem tui le
affcciu possum, ut in hoc
commisi coninslare. Tolics emm te monui, et con- moneo, pietor, qtuuUo
non \os, sed Deus in\obis ctrpent, perse^e-
sttlui etpra;cepi ut iniliscreias abslinenlias el vcxa- qnod
iino et poifieere studeatis. Qtiod uliqne (Deo
tiones corpons tui secundum ordiuationem prajfaii laie,
si miniitia qtiopque
abbatis tcuiperares, toiies promisisti quia in liac le adjuvjnlp) poleiiiis efficere,
nolueiilis negligere. Qui enim in niuumis scrvat
me.e et illms \o1untali penilus obediies, et adhuc
C diligenliam, uon facile adniitlitin renjoiibus negh-
peitinacilei ttiocproprue \o1uuiali adh.eres. Tnneo
ne chini \is iiabere pijenuuii!, s>eupotius famam aut gentiam. Nec bosiis nostenllis quos in sancio pio-
inaneni intiat.oi luiiin gloiiam absiineiilis, incurras posito esse coiisidPiaiinajoia peccala apeite osten-
dit, sed in moditis (qjiasi qnop contemnenda sttnl)
polins pcenam inobedienlis. Gerle situl mojoiem latenier eos falleie conlendit. Scit enim quia qui
coionani merelur simplex obedientia quam pioeter modica
comiiiuuein usum escaium abslinenlia, ita giauu, desptcii, paulattm dectdtl (Ecclt. \l\ , i).
si quamlibfilpaiuin a vestia bona
ille piiniiur a quo llla-contemnilur quam a qtiO isia Eigo, cbaussimi,
constieludine ali(|uaudo vel semel senlilisdeclinare,
desenlur. Sine hujusmodi enim absiinenlia potest
castim gemendo yos incurrisse judicate.
obedientia honunem salvare; sine obedienlia -vero giavem
vestra semper sint nninda, el de Deo.
lalis abstineniia non valet nisi damnare. Acqtiiesce Colloquia
Exemplum \Uas accipite ex ajigelis de tce'o, exce-
jgitur, acquiesce, et lotum te pralati lui-disposi- lns qtioe fragililas liumanae naturse ad suam
lioni conimitte, si «nijji vis obedire, si niibi vis plis
exigit susleniaiionem. Ut vestra conversatio sempet
placere, si dilectionem meam erga te \is servare, in coelis sil (Phtl. m, 20), angelicam in omnibus
si tuam ergame vis probare, si me deinceps non \is
considerate et linitamini conversationem. Haeccon-
conlristare, el abbalem subquo es„ et fratres inter D sit magislra vesiia, heec consideiaiio sij
vrvis lua indiscrelione gravare. Nimis enim lemplalio
quos \eslra. QuoeviUe.angebcoe concordant setla-
regnla
patetquia corpiis luum el nalura tua'nequil lole- inim
rare quad indiscreiio tua praesumil. t)mnipoiens ; quseab llla discordant exsecramini. Angelos
\eslros [sicul dicil Dominiis : Angeh eoium sempcf
Domiuus deducal te in \ia sua. et in venlale sut.
vtdenl factem Paltis mei (Mallh xvm, 10)], semper
Amen-
vobis prjpsentes, et acttis et cogitaius veslros con-
EPISTOLA CX. siderantes cogitate, et ita velut si eos visibiliter
4SSEEM1 ADTtOBERTUlit, SEST, EDIT. inspiceretis. semper vivere curale: omnipotens Deu«
Hotlalur ad obseivanltam ni mmttms, et ut anqelos
stbt semper mlantes cogtttnt, eoiumque conieisa- nunqtiam permitlal \os ab hoc ad quod pervenisiis.
tionem imitentur. deflceie, sed semper faeiat ad meliora tpruficete
orale pio me.
AJ.SELMUS archiepiscopus, ROBERTO,SE\T, EDIT, Oro,
chsrissimis suis llhis, saluiem et benediciionem
Dei juanlum potest.
239 S. ANSELMI CAKTUAR. ARCHIEP. OPP. PARS III. — EPISlOLJi. 263
EPISTOL\ CXI. A dienliam m omnibus actibus praeferas, el ea qua;
ANSELMI ADIIUGONEU. supra dixi tnemoi ia perpetua leneas, et opere com-
llugonem monachum, a quo se multum amaii au- plere eflicacitpr sludeas. Omnipotens Dens suse gra-
dtetal, hotlaiw utculpas suas nec celei, necdefen- liae benedicltone te in omnibus semper dirigat, et xtl)
dat, ul cor suum abbali suopaleie sempei veltl, tl omni malo custodiat. Amen.
propitos sensus obedtenttwposihabeat. EPISTOLA CXII.
AASELMUS archicpiscopus, fiatri el fillo charis- ANSELMI ADWILLERMUU.
simo HUGOM,sjlulem et benediclioncm Wtlletmum amtcum suum monel ut Deo stl semper
Domino abbate referenle didici quod taniam pteesens, et sic senet suam dtleclionem, ut omni
erga me habeas liileclionem ut cum prospera mea sludto coneiur cavete Det offenstonem.
audis, valde gratuleiis, et cum advetsa cognoscis, AI\SELMUS arcbiepiscopus, dilecto filio suo WIL-
mulltim conlnsleris, el cor luum commovealur LERMO, stlutem el benedictionem Dei el suam.
aihersus eos, a quibus conliiigere sentis aliquam Experlus sum le magno ,el Intimo affectu me
adveisitatem nnhi, et qma pio me oraie pro possi- diltgej-e, et ideo non possum lui dilectionis \icem
bihlale lua non desinis. Quoniam ergo tanla tui csl non reddere. Diligis me ul Patrem in Deo, cui
crga nie dileetio, si le non diligo, me ipsum Iiiju- lotum te sine simulaiione commisisli, et ego le ut
stumjudico. Eiquit \eia dilectio illiim qtiem dili- fihum, qui sincera dileclione rle suscepi. A Deo
gil semper proficere desideral, idtirco teiioitoi, et accepisti ut me diligeres, el ego a Deo habeo ut te sic
moneo ul mens lua semper ad niel ora se exlendere cbligerem. Quoniam etgo ex Deo est mulua dileclio
sludeat. Quod s: qtiseiis consihum qttomodo hoc noslra, non potest deleii, nec debet, nisi hoc faciat
possis faceic, monachictim proposiium super omuia aliqua in Deum oflensio. Sicut ergo ineam vis ser-
•Jilg<*-Quod lunc bene cuslodire potens, si ntin- vare dileclionem, iia omni studio conare caveje
quam culpam (uam aut celaie aut defendere \olue- Dei offensiouem. Dilige ut me diiigas, sed plus di-
ns; siculvnlpes foveas habent ubi ialenler catulos ligo ulleipstini diligas. Dilige leipsum, et quanlum
paiiunlel nuinunl, el sicut volucres nidos hahent ad di'ectionem, habeto meipstiin. Esto memor monl-
patenies In quibus ptillos fovenl, ita tliaboh f.tciunt tioms meae; et semper eris dileci onis Dei, et sub
foveas, el jnultiplicani peccala in eorde cclanlis, cl llla meoe; nequeo semper ubi esse praesens. Deus
oedificant aperle nidos jn qtubus sinuhtpr peccata le cuslodiat, qui ubiqtie praesens. Moneo te ul sers>-
aggreganl jn corde dcfendenlis. Yide igilur si non pei ilu sis nuesens.
vis esse fo\ea, atit nidus diaboli, ne iinqnam culpam EHSTOLA CXIII.
tuani celes aui defendas. Cor luum scmper paleat C ANSELMl ADIIERBERTUH TIUOFORDEISSEM EPISCOPUM.
abbati tuo, et ubiciinquc sis, non solum corpus ileiberlum episcopum Thtofotdemem hoiiatur ut pre-
iiitun, sed eiiam-cogiiationes luas m conspeclu ejus sbyteros concilto inobedtentes, et qut feminas nol-
lenl dtmilleie, a sacrts prolnbetet, et <tdecclesta-
esseexislitna; et hoc fac et eogua quod coram eo stica titunia alios seu ciericos seu monachos tllis
faceie el cogitare non eiubcscas. Si hoc feteris, ita substttueiet.
ftigiel diabolus babilaculiim pecioiis lui, sicut fur ANSLEMLS, servus Ecclesise Gantuariensis, HER-
\ilat domum illnis qtn euiu nec celare \ult nee BERTO
episcopo Tluojbrdeusi, salulem.
defendere. ln domum i-amque iilius fui la sua fur De presbyteris, de qmbus quaerit \eslra pruden-
nttrahit, u quo se absuuuli aut defendi confidil. Si tia consiltum, respondeo quiajub.il relaxandum est
.iulcm hoc qtiod dico tn usu habueris, ttinc Spnilus de his quae constiluta sunt in concilio. Quoniam ipsl
sanclus in le habiiationem suam faciel, nec coni- autem malunt dimittere quidquid pertinet ad pie-
pielur, nec e*pclletui a supeneniente iniquitale, sbyteri officium quatu feminas,si abqui inveniunlur
scd bonus usus ttms pei lllum a se repeilpt niiqui- casli, facianl pro illis; si atitem nullus aut paucis-
lalem. Qu.e res m tanlam convertelur tibi delecta- stini lales inveniuntur,
jubete ut interim monachi
tionem nt-nihildukius, nihil unquani exislimare
D missas dicant populo ubi ipsi faerinl, et iaciant
nossis juutiitliub. Hoc aulcm quod dico Inlelligere
corpus Domini, quod perclericos poi telur segrolis.
uoii poteiis, niji in qnantum ipso opere experiii
Qui clerici vestra jnssione viceversa accipiantcon-
\oliiens. fessionem, et faciant absolutionem, et sepehant
Alulta bona domnus abbas mihi de adolcscenlia
corpora mortuorum. Quse omnia etiam monachis
ttia ratulit, sed untim addidit quod mihi plaeeie non
provectioris aelatis pisecipere polestis, donec isla
loluil: judicas enim mehus quod tuus sensusehgit duritia presbyleroium Deo \isitante mollescat; non
quam quod ohedientia exigil. Cum enim sciibendi enim diu durabit, Deo propiliante, si in incoepto
babeas scienliam, majus aliud quid tibi videlur
persevei'averimus. De baptismo , vos scitis qnia
quam scribere per obedientiam. Certus ergo eslo, quicunque baptuel, Chrislus bapiizal. Laicis om-
quod melior est una orallo obedienlis quam decem nibus, majoribus el minoribus, ex parte Dei et ex
nnllia oralionum contemnentis. Moneo ilaque ut
parle ommum noslrum qui hoc coftslituimus in con-
filium chaiissimum el dilectorem meum. ut obe- cilio
(55), rogando pioeeipite, ut si Chnstianos se
- *
(53) Habilo Lonaonia' an. 1102, puvsidente S. Anselmo.
261 LIB. lV, EPIST.CXU 262
confitenlur, adjuvenl vos quatenus expellatis pre- A-illi ita bcne faciat ut ei se conjunxisse vobis non
sbyleros concilio inobedientes de Eeclesits, et icbiis displioeal. Vale.
earum, et dignos pro illis constitualis. Et si exptilsi EPISTOLA CXV.
conlra illos qui Ecelesiis casle servire volueiinl, AISSELMIADWALTERUM CARDINALEM.
aul alia aliquo mojo in alijuam stiperbiae temerila- Walleium caidmalem eptscopum Albanensem, apo-
lem prorupertni, omnes €hnsliani «ml contra illos, stoltcum tn Angha legalum togal ul, ad susltnm
dum onus sui at chiepiscopalus, opem sibi ac sub-
et non solum D societate sua, sed etiam a lerris, stdtum a ponitfice Romano accetsal
quas de dlis habent, eos cum feminis suis excluJanl, Domiiio et Iloman» Ecclesiae legalo cardmali
donee resipiscant. episcopo WALTERO,A^SELMUS vocattis metiopoli-
EPISTOLA CXIY. lanus Cantuarra episcopus*, -fiJehuin oialionum
ASSELHlAD{ISEPOTFM. cinnseiviiio devotionem.
Quoniam de vesirae sanclilatis eharilale confido,
Anselmo wpoti suo tommendat bonos motes. ac slti- ut dommo noslio papaj IideliUUemnostiam
dtositaletn, el Laltnm itngua.' petpeluum usum. De precor
sotote sua, ejus matte, nunliat admissam tllafi el- dileciionem cum ie\eicntia , quas llhus celsitu-
Maiciniaet a monmltbus, sed ctitn eam teposieiel, n dini m corde seno, sicnl vobis ostendi, benigne
stbi negatam* monsirefis et Iaborem mentis meoe sub archiepi-
AJVSELMCS archiepiscojius, dileclo nepoti suo AN- scopatus onere, sicul Votfis conqueiendo confessus
SELMO,sahilem et Jjenediclionem. sum, pia cojiipassione inlimetis. -Qiiaieuuspaieji a
Sollicitudinem el trislitiam quam lu-habes de tua ej'us pielas, (ilu et servi sui gemitibus comptliens,
matre, ego quoque lolero. Unde a domino abbale ahquando in conspeclu Dommi nostn Jesu Cbrisu
Cluniacensi petii ut earo in monaslerio ancillarum el Ijeali Pelri apostoh, memoi mei esse digiietui ,
Deiin Marcinneio susciperel; quod ipse hbenter sua et, si quandoad illam in anxietatibus meisreiugero,
graiia annuit piopter nostrum amorem; et ipsac pictaiis ejus viscera mihi non claudantur. Muiiu-
aneilte Dei ^oluemnl. Lilteiis jgittir el nunlio no- stuluni nostium illi pio possibilitate nosli'a niissum
slro peln ab abbale Cluniacensi et monaclns ej"us rogo ut stc \estia commendetur benignilaie ul plus
to sororem nostram aJ lioc mihi concedeient, placeat veslra eommendalione quam sua quanlitate.
quanlo humihus et studiosius potui. Sed ipsi nulla- Yile.it sanctitas veslra, el omnipotens Deus miltal
tenus assensum proebeie voluerunt; imo commoti \obis angelum suuni bonum, qui comitetur vobis-
sunl adversum me, et magnum sibi me fecisse de- cmn, et bene diponal iler \eslium. Rogo vos,
decus exisiimaverunl. Ego autem nondum desistam E orate pro me.
conari, ul hoc aliqtta Tatione possim quod incoepi EPISTOLA CXVL
perficere. Quod si non potero, non debemus tamen
ANSELMIAD DONNALDUU, DONATUM ET ALIOSEPI-
ego el tti frustra tiislitiam inconsolabilem assu- SCOPOS.
mere, sed Dei disposilioni nos et illam palienter
commiltere. Spero enim in Deo quia non paiielur Episcopos Hibeiniai togal ut ptose mulln anumnis
piesso Deum intetpellenl, stmul admonens ut sui
eam qtubushbet ineommodilalibus ita tenian, ul yutsque offlmpaiia tmpleanl, ac si qutd mlei eo->
nnn possit sustinere, sed per mukas tribulationes coiUiovetsta; orltim fuetil, lem tllt totam adse
quas ab jnfanlia passa est ct (si Deus ila disposue- Aefetanl.
rit) usque jn finem palielur, deducet eam, et in^ ANSELMUS Cantuariensis Ecclesioe melropolitanus
tiare faciet in requiem suam. Ego vero, in quaiUtim antistes ,reverendis coepiscopis, DQNNALDO, DONATO,
polero, omnibus modis quandiu^viyam illi subve- ac coeleiis m Hibernioe insula pontifiealreminentibus
nire non cessabo. Quod ^attlem perlinet ad le, dignilate a Deo Palre, el Jesu €hristo, Filio ejns
'
mando, et pracipio libi ul nullalenus sis oliosus, unico, saluiem et peipeluae hsereditalis bene-
sed'in boc propiei quod in Anglia le reliqui in dies dictionem.
slatuas proficere. Viriutem grammalicae stude co- D Odorem religionis \estrae pliirimigindiciis agno-^
gnoscerc; diclare quotidie assuesce, maxime in scens, calamiiates quas palior decrevi polissimuin
prosa; -et ne multum ames difficlle -dielare, sed vobis aperire, nt quanlo \icinius assistitis Crea-
plane et rationabibter. Semper, nisicum necessitas lori, lanto familiaiius anguslias meas in ejus con-
lecogil, Laiine loqnere. Super omnia bonis mon- speclu valeatis mdicare, et indicanles compissioms
bns et gravilati iniende. Loquacitatem fuge ; plus gemitibus ipsius miseiicordiam miln impelrare. Du-
enim proficit homo tacendo, et audiendo et quid functo bealae memoriaejjraedecessore meo Lanfranco
de ahorum dictis et vila possil proficere conside- arcbiepiscopo, cuni in Norlhmannia Beccensis ino-
rando, quam scientiam suam verbositate, niilla nasleni abbas exstiiissem (umle etpraefatus anteees-
necessitale cogente, oslendendo. Salula magistrum sor meus ad ragendam Ecclesiam, cui Deo auctore
tuum ex nostia parle amicabililer; cui (si Deus prapsideo, ante me praecesserat), occullo Dei juchcio
mihioppoitunilateui dederil) et pio te et pro aliis pio utilitatibus ecclesiaslicis in Angliam veni; quo
fratribusquos docet, elpro suis moribus bonis vere venientem, tam rex quam pontifex regniqne, opti-
desidero prodesse. Inlerini-tamen posui super do- males, ad catliedram pontificalem non vocando,Jit
minum priorem et multum rogavi illum qualenus fieri assolet, imo violenter rapiendo v-i\ traluiai.
263 &• AISSELMICAISTUAR. ARCIIIEP. OPP. TATtS III. — EPlSTOLiE. 264
clero el populti accl.tinaiilibus ln ldipsum, ti) nee A qtutm\is cx ul, \ero et dikcto jamico JIUGOMaichi-
IIPIIS ciu displitercl quod gerebatur "\isus ftterU diacono, salutem el henediclionem Dei, et suam,
inleresse. Deniqup cum adhnc ld nollenec assentne si quid \alet.
me .'tbere attlaniaiem, quod de polcsiale JN«r- Fidelis Dei dileclio non dormit neque donnilai,
llinianm dticis, quodde siiljeclione Rothoiiiagensjs neqtie ulla sa?culi periuibatio autulhiscasus iJlam
c-pisoopi, ipsis ignorantibtis eieplus essem, qtiOrum f,u gat, ei -semper ejus que>n--diligiipi-oesentiamtle-
joie elfngere cnitebar, "Oiumdem (jjr.rfati vidchcel sider.u. Et quoni .m de ihlectione tua ceiltis som,
ducis-el aicluepiscopi) jmeceplo onns offirii coaclus quod tibscns per nicain proesenlinm non possum ,
et obediens aceep.. Q.iomclo in graduiu poulilica- saltem pei hlleias qtud mihi su aliquatemis signi-
leiu siibliiiiJtus, uknco issensi quia conlraire non (ico. Dei giatia disponente, eiorationibus servoinm
jiottu. Tiomde infulalus sediiie quid Chnslo^, qmd Dei, qtit in mullis locis longe 1ileque sua gialM
e^usEccljs.js, pio loeo^,pioolhuo debeiem cogitue propier Deum me dihgtint, me piosequentibus, cv
cospij et pasioiali regin.ine vilia icsecaie, prae- quo de Aifgln quomodo scit Deus, nec oblmscitur
suniptores coeiceie, et q'ia:que lnordniata ad oidi- [al. obliviseeiis], exi\i, nullam sensi lemporalis rei
nem-debittim \oIui ie\ocaje. Qaa rausa, quosacljtt- in his qttae necessaria Jiuln fueruiU, iiuhgenliajii,
tores me opoitueial habeiein cusaDei, lerribiluer **nec nlluis tnali \iolpnlia [al. malevolcuia] uint-u»
offeusos paiioi, eiqtiae per me ciescere debueiat, niilu nocerepotuil, qtiantunj bene^olcnliaflei me
j.te pwsenie depcut causa Dei. Unde (reveiendi juvaie \oluil. Tantamenim gratiam siia.pielateni"lM
Puies, gemebtinde \obis loqtiens falecr) inven - Deuslargitur apnd multos, quortim numeuim rnudu
rnai me amanssunoe iribtilationes, dum et quielem nescio, episcopns, abbales, -principes et dhiles
fnictuosain merenumscor peuhdisse, el infiuctuo- Iiujtis sa^culi, et minons ordinis, a mari Rarensi
sum jjeiiculum consideio Jne incurrisse. Ila eienim usque a^d maie Bonojense [«/. Boniense], utplus
peccati» meis facientibus aclum est nl qtn iiosliae se timeani mulios offendeie me absenlando quam eos
sponlesundderant di jom, anostia sponte lesihant frequentando. Inier quos venerabihs arcbiepiscopus
dilione, et»qui 1'lis,amabihs exstileiajn, omnibus Lugdunensisgaudetad pMsensse suam nnbi niuni-
ferme odiostis existam. Qu qjt©p*ter(\enerandi fra- ficenliam copiose el hononfiee exhibere, et deside-
tres, filii chariiatis \estrae) obsecro \os in noniine rat hie sempei secum, qti?ndiu ex*ul ew ab Eecle-
ejus, qui suos iniirieos redemjt sangnine stto, oiale sia noslia, manere. Quod non lam Deus meis meiitis
ul ^mnibus Deus nobis pacem trihual, jnlmjcos lacit qtiam siidbljonilaiis abuudantia. Qmu aiiiem de
noslros in giauam con\eitat, et secundum suam me fulurum sii, \el quid faetuius sim, nulla ceiti-
volunlalem nos vi\eie faciat. luthne tibi possum scnbere, sed divinae benigiutalis
Pj-aetcea, quanquam reclc vhenlem, recleque -n»ecommillo penilus disposiiionl. Tibi aiuemdeira
Sipienlem pastorali solhciludine fiaternitalem ve- mlul mehus ad praesens posstim consulerequara tw;*
«liam nioncre compellor, qualenus viriiiler, ac \i- nmic es, ibi studeas Deo serwre, donec Deas-ahter
gilanuus ag.it in doclrina Dei, canonica se\eritaie, te el \itam tttajn velil oidinare sub sjiatia sua. Sa-
si qnid conlia ecclesiaslicam doctri.iam in piovincns lula domntim Giiillelmum aiehiaconum ut dilecluin
suis i veniiim fuerit, tompeseens, et secundum vo- nosiium. Saluta diletlissinras fihas nostias aijbatis-
Juntalem Dei cuncta clisponens. Si quando \ero seu sas cnm sius ancillis comersinlibus, de Scephle-
inconsecrationibuse|uscoporum, seu in ecclesiasli- sbeiia,.de Wintonia, elJeWiniinia, quibus mando
«orum negouoium causis, seuquibushbel.aliis ra- Jjenediclionem Dei et noslram, quanltim possum, el
tionibus aliqmd quod ad sacram Tebgionem perli- roga eas ul oreni pro me. IIoc unum scito qniaspero
neal inter vos 01luni fuerit, qnod per vos canonice in Deo, el iiaecjvolunlas mea [at. nostra] quia sicut
iiequeal diffitnrj, eharilalis offitio id ad nptiuam piopter timorem et amor-em Dei, et honorem ejus
nostram defern commonemus, quatenus a nobis et Ecclesjae ejus egnessus sum de Anglia, ila nun-
potitrs consilium et solaliuin accipialis quam prae- p quam ihgrediar in iilam nisi jpropter et secunduin
\ariratores mandatorum Dei-in jtidicuim ejus Indi- eamdem catisam, in quantum inieihgere 4>oteio.
calis. Ileium, charissimi, rogamus\os, orate pto HuiC paupeii precor ut meiius sil ex tua parte
nobis^ erigile nos de tnbulatiojnbus noslws manti propler amoreni nosirum , quoniam per mulla peri-
vestia; oraiioms , pus precibus ptilsanies auiescle- eula et multo labore portat nuntium noslruin. Vale.
menliae Dei. Bominus qrutjussit de tenebus lucem Saluto \os ego fialer Eadmeius coexsul domini et
qAendesceie (II Coi. iv, 6), mentibus vestris m- Patns noslti arcluepiscopi, giaiias agens Deo et lili,
fundat lucem sapienliae suae, ul quae jubet inlelli- quia digiius habitus sum Jiujiis exsiln consoi lio. Rogo
gatis, inlelligeiMes, opeie compleaiis. eliam ul quos domiuus archiepiscoptis salulat ev
EPISTOLA CXVII (34). suaparle, ex nostia parle salutetis
ANSrLM'ADBUGONEM ARUilDlACOHUM.
i EPISTOLA CXVIIl.
Significal quanto cuiu honoie et mmvficenlia nb
ommbus tn exstho suo susteplus fueut. ANSELMI ADLAMBERTDM ATREBATENSEM EPISCOPUfl.
AssELMUS,graliaDeiarchiepiscopusCautuarJensis, AASELMUS archiepiscopus Gantuai ise, amico sao
j(54) Ex. ms. AM Dibl, regiae
26S LIB. IV, EPIST. CXXII. 26G
meiendo episcopo Atrebatenst LAMBERXO,salu- A laliones inlroire in tegnum Dei (Act. \iv, 21), cum
lem. flagellamur, inter nos et Deum Leali Joij teneamns
Precor sanctilalem yeslram qualenus, propter senlentiam, qui nimlis circtimseplns clolonhus dice-
domui papae amorem el noslrum, facialis conduci bal: Hceemihi sit consotalto ul afjligensme doloubus
istum clencum ejusper episcopatum \eslium, quan- non paical (Job \i, 10)
tum vobis placet. Valete. EPISTOLA CXXI.
EPISTOLA C\IX. JSSELMI AD ADELIDEM.
ANSELMI AD EUMDEM. YeiiPrabili dominae regia nobilitate, sed nobllius
Yenerabili Alrebatensi episcopoLAMBERToelanuco nioium probilale pollenli ADELIDI,fialer ANSELBUS,
dileclissimo AIISELMUS, servus Ectlesiae Cantuajien- sic cuni temporaii nobilitate \irtulum oruampntis
sis, salutem et lideles orationes. decoraris ut m aeleinafelicitate meieans regi regum
Gratias ago revereudae dileclioni veslrae pro sol- copnlari.
licitudine quam habel erga me in eo quod lanlopere De floribus psalmorum quod dignata esl jubere
nosse vult de nostra sanitale. Dico ilaqne vobis dilecta mihi in Deo vestia snhlimiias, nec citius
quia gratia Dei corpore sanus sum, sed continua nec melius potuit exsequl fidelis \obis nostra htimi-
debilitate laboro. Quod me rogalis ut vestri memo- B lilas. Tanlo quippe obedienlia nostra imperio veslio
riam habeam in orationibus noslris, pro certo devolius successil, quanlo ipstim imperium a sancta
scilole quia, licet oratloues meae viles sint, tamen devolione processit. Quam devolionem optoetoio
bene valeie, re\erende mi Pater el domine, cum ut omnipolens Deus sic in nobis conservet ei nutriat
omnibus vos in verilate diligenlibus, et orate pro ut mentem \esliam in lerris stio dulcissimo afleciu,
nohis. et in coehs suo beato aspectu rehciat. Exiguum et
EPISTOLA CXX. vile munus quod vobis rnitlil nostra pattper parvilas
AJiSELMI AD BERNQSTUM. rogo ne despitiat veslia dives nobiluas. Si emm
Domino et fratii cbarissimo HERNOSTO frater AN- non est auro gpmmisque ciustatum, esl ceite tojtiim
chantaliva fideliiaie factnm et fideb cbaritale dona-
SELMUS, salulem corpOris,quanta expediat, et animae, tum.
Post flores psalmorum addilae sunt oraiiones
quanta sufficiaL
Infirmilatis luae nimis.ingravalam molesliam, mi septem, quartim prima non tanlnm oialioquantum
dilecle pariler el dilector, prius quorumdam narra- medilatio dicenda est, qua se peccatoi is anima
breviler disculiat, disculiendo despiciat, despiciendo
tione, deinde luterarum tuartim lectione cognovi.
terrore ultimi judicii conculiat,
'Qua de re ul taceani quantam assumpserim in ani- C lihmiiieljiiumiliaudo
mammeam compassionem,testisest-mihiconscienlia concussa in gemitus et lacrymas erumpat. In ora-
tionibus \ero sancli Stephani eC sanclae Manae
quia libenter ipsam totam transumerem in corpus
meum passionem. Sed curo certum sit quia flagellal - Magdalenae, quaedam sunt ijuae si mlimo corde
Deus omnemfihum quem teciptl (Hebr. in, 6), miro dicantur, cum vacat, plus lendunt ad accendendum
amorem. In omnibus vero septem liortor vos ego
quodam modo eadem me cbarilas, et quia fiagellis
servus el amicus animae vesirae ut allendere digne-
auereris, impelht ad eompassionem, el qula ad liae-
reditalem erudiris, in\ itat ad congratulationem. Pen- mini, etiamsi vos id melius faciaiis, qua hiimililate
sandum enim nobiS esl, eharissime, quantam secum el quo aflectu limorts et amoris offerenduin sit
ferant doloies illi consolationem, qui dum exlerius saciificium oralionis.|Valete, et nunc el m aeternum
nostra Jelicla purgant, quibus exierni cruciatus in DPO valele, et Lbellum nussum anham nosiiaj
fidelitatis seeundum Deum etnostrarum orationum,
intenduntur, ad fiiiorum Dei nos transferunt sortem,
In fine epistolae piofero
quibus superni regni gaudia.promilluntur, ut duni qualescunque sinl, habere.
exteiiorhomo noster, quem quolidie necesse est quod per lotam epislolam peisuadere desideio.
Omne quod amitti necesse esl, eiiam cum habetis,
corrumpi, flagellorum pondere pressus gemendo
suspirat, inienor homo noster, quem de die in diem sublimi mcnte conlemnile; ad id solum quod aHei-
oportet Tenovarj, peccalorum gravamine relevalus num beale halieii polest, qnandm non habeiis
exsultando respirel. Quod nimirum lunc~per\emet, humili mente coniendiie. Quod persuadere \olo,
si Interior homo in extenoris afflicilone, jion per uliSpiritus sanctus persuadeal oro, in quo lertio :
impatientiam resuluueril, sed per graliarum aclio- Valele.
nem caedentis-manuiconsenseiit. Cum enim senipcr EPISTOLA CXXII.
placeamus omnipolenti Deo qnoiies ejus dispositio- ANSELMI AD LANrRAIVCUM.
nibus in nullo dissonamus, ttim maxime placamus Domino el Patn, Calhohcis reverenter amando et
misencordem Dominum, si vapulanles verberanli amanler re\erendo aicbiepiscopo LANFRAMO, fraler
sponte consonamus. Citm enim omnis ira nonnisi m ANSEIMUS, SUIISquod suus.
athersantem se -exerat, si se reus offenso per con- Quoniam scienti aut tacendum aut bre\iter est
cordem desesentenliam consociet, necesse est ul dicendum, cum tacere nolim ne non Ioquar quod et
irascenlismotus defer\eat,quoniam jamad\eisarium cui libenter loquor, breviler qualiter noster animtis
non Invenit quem feiiat. Quapropler, chaiissime in paternac vestiae subltmilalis fidelitale conversetur
cum scrlptum sit quia opoitet nos per mullas -indu- intirao. Sicut- igtlur quolidie desidero ut affectus
PATROL. CLIX. 9
wn S. AASELMI CAKTUAR. AKCHIEP. OPP. PARS III. — LPISTOLiE. 2(S
amoiis \esin couli ireo scmpei augealur, Ua ntilla A j - FP1STOL4 CXXIV.
noslra ab in\tcein absentia efficete \alet, ut aliquo ANSEI MI AD G EPISCOrUM.
jj.odo minuaiui. De moiahbus Job mandastis, sed Domino et Eaiii re\erendo cpiseopo G., fraier
domnus abbas Cadunitnsis Willelpius et domnus ANSELMUS, qtti thcilur abbas Beeci, lenporalempro-
Heinostus fuleles \cslri in\encrunl scnptorem, qtii spentalem el aeleinam fehcilalein.
jam halens jiostium ILium, \estitirn, ut pulo, in- Gralias agimus \eslroe sanclitati, quae riostias et
cospii. Ul bbios bealorum Aiubiosu el Ilieionymi fralrum nostioium oraliones postulautio suas nobis
liabeara, ad boc qtiod jnssisHs, laboia\i el laiioro. est dignalapei dileclum fralrem noslrum c'omnum
Sed eos noiidum habeie potui. Quam \cro ciiius Rictilfum toncedeie el suae benevolentiaj au\iha,
poleio, quod \bs mde velle scjo pei dciam. Giraidum ubicunque oppoilumlas exliibebil, promillere. Ad
\pslitim cieFlandna pei veslix pielalis laigilatem quod quanlo minus quod digne recompensare possi-
Deo de mundo nosiia suggestione redemplum, nnde raus habemus, lanto magis quulquid possttmus ad
me, si \esier non cssem, eonfueier seiuim \obis vesliae eclsiludinis senuium el opere el \oInntate
empium, die a \obis consiiliila st lal sanciilas \-eslra mipendeie debemus et Deum, piopiei qiiem nobis
sine giavi jaclu>a esse non poluisse a^bsoluluma cre- prcmntlilis , olne ul ipse \obis secundum stiam
dilonbi.s suis. Venit tan.en prima Dominica Qua- B copiosam laigilalem relribual quod nos propler
dragesimae, vestiani in se magnifice nnseiicmdiam nostram panilaiem non \alennis. De filio veslio
praedicans, et qualiter nostiae non lam petiliom fiaue nostio domno Ricoardo, qtiam\is honestnis
qiiam levi volunlalis significalioni in ej"tts causa nobis essel el mallemus piius senire qtiam aliquid
dignatio \esiia fa\it et semper se \el!e fa\ere liili- petere, \estram lamen, quia iia les exigii, logamus
maul Qut dixit se \elle el, quanluin-attinel ad hoc hcingiuialem qualenus illi piopler noslium amoiem
qnod habel posse, sic reddere quod debel ut aliqind concedatis si quid de se aut de pr.xbenda stia petierit
qtiotl sccum oflenet haberet,sed ^ro quibusdam nn- quod \estram non dedeceal honeslaiem.
pedtmentis non potuisse secundum condicluta ul EPISTOLA CXXV.
opoiteiel. Redm igttur, promittens se m Pasclia ANSELMI ADMAUVERIUM ABBATEM.
Betcum Deo annuente vpnlurum el mansuiuni, si Dilecto ei Patri ie\eiendo abbati MAINERIO fraler
non quomodo \olel, \el sic quomodopoteril. Si quid ANVELMUS, salulein.
igiltir pecca\il quia pionnssionem \obis fatlawa ad Sulote quia quo ilerum me vohis mandaveram
plenum non est exseculus, quoni un non id -adnn- non lbo ante oclaias Epiphaniae Domini. Deiudo
sisse malitiam videiur, peio secuius, ut soleo, de nescio quahdo iho aul si lbo.Inleilm si vobis placeret
vestia henignilale, (itiaienus fibo veslio \ice palr,s ^ ut domnus Serlo ad nos, cum \obis opporlunum
liceal eum boc leatu absohere cum nobiscum inci- esset, quanlum j'uberetis moiatnrus \eniret, mibi
pietvneie In qua re lianc ceilam pracsumain con- quidem placeret, et pulo quia illi non disphceret.
cessioiiem, si nullam legeio piohibitionem. Piecor sanclilalem \eslram ui, si \obis niolestum
EP1STOL4. CXXIII. non est, per vos nolum fial domiiusel anucis nostris
ANSELMI AD HENRICUM. de Sasjiengi monastei io quod de noslro hiando ili-
Domino ei fraln HENRICO,Irater ANSELMUS sa nere. Scio enim eos sicut \os solltciie oiaie piome
lulem. et ejusdem itineus prospentaie. Kec pcemieat cha-
Ctim Romam tendenles liansislis piope nos, mi- rilatem \eslram oiasse pro ilineje nostio, qiua
ranles dolpumis quia non potius per nos, donec modo non eo Potens est enim Detis servare nuhi
audivimus hoc \obis prohibilum esse in eundo, sed orauones \cstias in opponunam diem. Yalete.
concessum in ledeuntlo. Exspecla\imusigitui, dom- EPISTOLA CXXVI.
nus abbas, et ego, et aln fiaties et dileclores \estri VNSELMI ADHE^RlCUM REGEM ANGLORUM.
Suo charissuno domino HENRICO, gi-aua Dei, regi
adventum\estium, spe falsa gaudenles, donec didi-
cimus \os m Anglicam lerrarn pei transisse, despe- T^ [ Anglorum , ANSELMUS aichiepiscopus Canluaiiap,
latione \era dolentes. Quod quanquam ego non sine fidele sei vilium et fideles oiationes.
Audiu quia vos Willelmum electum episeoptim
aliqua lalionabili cansa faclum esse, si bene \estram
no\i dilectionem, non ciedam; tamen ne qua, quod Wenloniensem piaecipilis exire de episcopatn et de
absil, \el conlemptus vel modici amoiis eiga nio- Anglia, quia non suscepil consetiationem quam lili
Tiasleiium el fialres veslros de vobis maneat suspi- \oluit facere arcluepiscojjus Eboracensis el alu epi-
cio, mandate quid ahis respondeam eur \estra nos scopi. Unde piecor el consulo, et sicut fidehsjir-
meundo etredeundo non visitalospraeteriitdileclio; chiepiscopus domino et legi suo, ne ciedalis consiho
sicut eijim desidero vos niliil operari quod vobis non illoium qui hoc \obis consulunl, cjuia meo sensu
expediat, ita nolo quemquam de vobis aiiquii opi- non mielligo hoe esse ad veslrum honorem. Eam
nari nisi quod yos deceat. Innotescat etiam anuco satis est nolum quia ad me perlinel ejusconsecratio,
\eslro si quid de re pro qua animtim \estrum, ct ncc-ahuscam debel facere msi pei me; quod paratus
aliorum \erbis et a veslris litieris, \alde soliicilun) sum, si necesse fuenl, lalionabihler oslendeie,sicut
ut parentes iimsereiis, agno\i effecistis, qualenus lalis les oslcndi debet. Quapiopter si illum expellitis
seiam ulrum \obis debeam compali vel congaudeie. de lerra \estra ut miln non Jiceat ejmdem conse-
209 LiB. IV, EPIST. CXXI\. r,0
crationem canonice facerc, \idelur mihi quia dis- A scilis desiderium meum in amore Dei omnes slu-
saisitis jne de offlcio meo suic judicio cur faccrei deatis indesinenler fer\ere, cl \os quae subditae eslis
debeaiis. Precor ilaque ut illuin in pacein ejiisco- matii vesiive, obedientiam, non ad oeulum, sed
palu manere permitlatis, saltem usqtie ad terminum inlimo corde satagatis exhibere. Scio quia adver-
nosiri respectus, ul interim milii liceat illi facere: silales et tribulationes ex diversis partibus susti-
consecrationem quam debeo. neiis, sed lune magis ad ordinis et vitoe veram cu-
EPISTOLA CXXVII (55). stodiam studeie debeiis, quia plus hene vivendo
ANSELMIAD ATSERLM LU\DE\SEM ARCIllLPlSCOPUM. consolalionem Dei fmpetratis quam si aliqualenus,
ANSELMUS archiepiscopus Cantuanae, reverendo propier aliqua solum impedimenla, a vestri propositi
lauuis Ecclesiae archiepiscopo Lundensi ATSERO,sa- Tervore cessatis. In quocunque secreto sitis, ceitas
lutem et veram amiciuam in Chrislo. estote, necullatenus dubitetis quia unaquaeque bahet
Quod me rogastis de domno Albrico cardinali angelum suum,quiomnescogilatuselaclusej'usvidet,
Romanae Ecclesiae libenter feti, cum propter hono- etnolat, elimicem adDeum repoitat. Moneoiiaque
rem RomanaeEcclesiae,tumproplei' amorem veslrum, vos, filiae cbarissimae, ut in occulto et in aperto una-
pro quo-iibenler jacere vole, si quid quod placeat **qttaeque sic molus cordis et corporls sui cuslodiat ac
sanclitati \eslrae inleliexero. Gratias agimus Deo, si angelum ipsum custodem suisoculis coiporalibus
qui in regnoDanorum veslram religiosam [aL, reli- pr<esenlem videat. Omiiipolens Deus vos sua bene-
giositalem] ad arcliiepiscopatum sublnnavil. Confi- dictione prolegat, etad corSpecltim gloriae suoeper-
dimus enim quia, gralia Dei cooperante, ea quae ducat. Amen.
corrigeuda sunt conigetis, et qu« aedificanda aedi- De redilu noslio "Scio quia vullis aliquid cogno-
ficabitis, el quae nutrienda nutrietis. Audivimhs scere, sed nihil certum vobis ad praeseiis possum
namque a praefato cardinali multa bona de vobis. scribere. Orate ut faciam secundum ljeneplacitum
TJnde islam liabemus fidudam, el oramus ut Deus, voluntatem Dei.
qui hoc inccepitin vobis, ad bonum effectum veslram EPISTOLA CXXIX (57).
semper perducat volunlatem. Rogo sanctitatem ve- ANSELMI A» LASDEM.
stram quatenus regnum illud vestrosancto studio Horlalttr eas ad perfeclionem et ne minima spernant.
emundetis ab aposiatis, ul nullus aiienigena ihi ANSELMUS, Dei dispositionevocalus archiepiscopus,
recipiat aiiqtiem ecclesiaslicum ordinem, quia illi dominae el niatri l-everendae abbatissae EULALIC.et
qui ab episcopis suis repDlliintiir, illud pergunt, et sanctae congregationi illi commissae, in sanctitate
exsecrabiluer ad dhersos ordines sacranlur. Yalete G semper proficere et ad beatitudinem pertingere
et oralepro\me. Quamvis vestrum sanctum sludium mea moni-
EPISTOLV CXXVIIi (56;. tione-iion egeat, cogit me tamen dilectio quam erya
A\SELMlADEULALUM EJUSQUE SANCTIMONIALES. vos habeo, el ofDciummeum, ul vobis aliquid exhor-
tando scribam. Considerate incessanter, filiaeet so-
Lttleias quas ab eo desideiavetat millens, hoilatur
ut stnceiam eiga se dtlecltonem in amote Det et jores meae dilectissimae, quia in ccelum pioposuislis
ahts ptts opettbus feivendo demonsttet. ascendere, ul ibi regnelis et regno gaudeatis cum
A\SELMUS archiepiscopus, soi oi ibus suis in Cln islo Domino et amico veslro Jesu ChristOj qui ibi \os
chaiissiniis Donnno abbalissae EVLXUMet omnibus exspectal et exspectando assidue invitai; quippe
filiabus suis, salutem et benedictionem Dei et suam quandiu homo vivit, aul ascendit in ccelum bene
quam valet. vivendo, aut descendil in infernum male \ivendo.
Per quenulam servienlem regis, qui mihi sigillum Si eigO ad hoc quod proposuislis ^ullis pertingere,
ejus detulil, peliil dnectio vesli-a, sicul ipse dixit, "hecesse esl vos sanctis actionibus iiltic quasi qui-
noslris Iiltens salularr, quod malui facere per lega- htisdam passibus pioficere. Diligehter igiltlr viiae
tum meum, quem stlebam me in proximo lunc mis- vestiae cursum discutite, non solum in opeiibus, sed
surum in Angliam. Scio quia abundanlia \estrae et D el in \erbis, non solum in his el in minimis cogila-
lehgiosae dilectionis hoc facit ul litleras noslras tionibus, ne forte cumin omnibnsjiis semper de-
libenter yideie velitis, ut cum meam prasentiam, heatis cursum lendere, aliqnid ibi invenialur quoJ
quam leligiosoTiffettu flesideratis, secundum volun- magis sit descendeie. Quod si henevullis cuslodire,
talem vestram babere non poleslis, saltem per epi- expedit ut semper illud cogitelis quod verissime
stolam meam ahquatenus illam vobis exlubeatis, scriplum est : Qui modtca spetnit paulalim dectdit
forsitan ut ni me niemoiiain vestri, ne quando {Ecclt. xix, 1). Qui enim paulalim decidit, non pro-
obdormial, exerceretis [ai., excitetis]. Denique sicut ficit, sed deficii; et qui dcficit, non ascendit, sed
scio quia bona \oluntas et sinceia dileclio ln vohis descendit. Hoc ergo curate sollitile ut nibil lam
erga me non frigescit, ita sciiole quia eiga \os in me parvum sit quod de ordine \estro nbi vos vivere
non lepescit. In hoc autem maxime volo \os nostri possilis vioielis, et sic sanclis passibus .in coelum,
memores esse, et me, sicut facitis, diligere, ut sicut quod ntinam adjuvanle Deo,~fial, ascendelis. Oro ut
(55) Anno 1094. Ex \eleri codice bibliolhecae monasteiii.
Golberlinae. (57} Ex ms. Pruliacensis monaslerh oroinis Ci-
(58J Ex ms. Turonensis Ecclesire et Pruhacensis steiciensis.
-211 AD OPERA S. ANSELMI AFPENDIX. 272
pro meoretis, et lanlo atlenlius quanlo sciiis nie A Tam male enim sum in arehicpiscopalii^ ui cei le, si
de dileclione vestra confidere, quoniam nunquam sine culpa diceie possum, malim de hac vila exne
cognovi me magis quam nunc oialionibus indigere. quaiii sic vivere.

APPENDIX SPURIORUM

DIALOGUS'

HATfl MARll ET Allffl M PASiOM Bffll

Sanclus Anselmus longo tempore cum jejuniis, Q valuit decem ustiales ". Judas vero Ita avarus fuiJ
lacrymis et oraliontbus gloriosam Yirginem exora- quod, quando denarios vidit, Christum pro eis ven-
vit ut7 ei revelaret qualiter ejus filius passus est. diditll, el licet Cbristus ei praedi\issetsaepius, ta-
Tandem beaia Yiigo ei apparuit et dixil: Tanta et men ille Judas per Iioc non fuerat emendalus ".
taha passus e<Udilectus filtus meus, quod nullus sine A. Fuisii tunc cum filio tuo el diseipulis I6ej'us?
lacrymiium effusione dicere polesl 2. Tamen , quia M. Non; sed scias qnod quando " filius roetis
glonficala sum, flere non possum : ideo libi passio- coenaverat, et pedes ls discipulorum lavaverat, et
nemmei filu per ordinem 3 ^xplicabo. Beatus ergo eorpus suum et sanguinem discipulis dederalls, et
Anselmus quaesivit per sineula el ljeata Maria ad dulciler praedicavcral, ac Judas ponlifices ,adierat,
4- filius meus de monte Sion eum discipulis suis per
smgula respondit
CAPUT PRIMUM6. - porlam adnalaloiiam 20Siloe, ubi erat boitus, quem
introivit, et, discipulis doimienlibus , ascendit ad
De ttadiiione Chtistiac ejus otatione m horto. monlis Oliveli pedem, quantum ad jaelum lapidis a
ANSELMUS. Dic nnlii, ciiaiissima domina, quaiefuit discipulis, et Oravit sic Patrem: Exaudtsl me, Do-
inilittm passionis filii lui? tnine, quoniam bentgna esl viiseticoidta lua? secun-
MARIA.Quando Dfilius meus a ccena facta cum n dum multiludtnem miseiatioimm Juartim tespice in
discipuhs suis ' surrexit, Judas Iseariotli jsacerdo- me. iVg avertus facjem Huatn a puei o luo ss quoniam
lum principes adiit, etHlium meum tradens, pro tubulot,veiocilei exaudi me. httende •anima; mem et
triginta denariis vendidits. libetaeam, pioptei innmcos meos enpe me (Psal.
A. Quales fuerunt illi denarii? LXVIII,17,19).
M. " Ismaelitici quibus etiam Josepli 10 ven 'Rus A. Quareoravil'
fuit ante qualuor milha annorum, et haereditaiia " M. Propler tres raiiones. Prima, quia delicate
successione fueianl devoluti 12ad illos Judaeos qui nulnlus fuil, utpote filius Yirginis et-de slirpe regia
illium meum emerunt, et unusquisque denarius nalus, quia nobiles magis dolent, quando laeduulur,
YARIiE LECTIONES.
1 Collatus est cum ms TliUano 519 ms Planclus beal.e Mariae virginis ad Anselmum jia passione Do-
mini 2 Bealus Anselmus episcopus longo tempore jejttniis, laciymis et orationibus gloiiosam Virgiiiem
exoraTjat, ut ei dileclt filii sui passionem dignaretur perfeciuts revelare; cui landem apparens beaia Vugo
dicebat: Tahla el taha passus est meus fihus praedilectus qtiod nullus fidehs sme ljtrymarum effttsione
polest expnmere. tns Sanctus Anselmus longo tempoie cuin laciymis, et oralionibtts , et fejuinis roga\it
sanctam Mariam viiginem, ut el rc\elaiel qualiler ejtis Fihus passus est. Tandem heataViigosibi apparuil,
el dtxif. Tanta et tdia esl dileclus fihus metis qtiod nulltts sine laciymaium effusione diceie potest
3 Tamen quia glonficatapassussum, amplius fleie nonpossum, -et ad pieces ttias ei pro saiute multonmi ubi pas-
sionem mei Fihj' per ordinem ms Tamen quia glorilicala sum, flere non possum : ideo Fih mei passioneni
Beata Ytrgo ad singula respondebat ms>beatallana ad smgtila respondu l ln ms non
per ordinem * Anselmus. Dic mihi, cbaiissnna Donuna, quale fuit nUihim
estcaptiuloruindtsiincitOj^necsunttiiuti
passtonis Filu lui ? Mai. Quando, etc, ms Quaesivit eigo piuno, el dixil '
: Chanssima Domina, dtc imlu qua-
luer passio Fjln tui inchoata est. Respondit Maua, qtiando, etc. Cum discipuhs stns ms omtl. sms
8 Ttadens... aigcnteis ms tradidit... dcnaiiis s ManaHismaelitiei ms Maria lespoiuhl : Ismaelitici 10 Et
Joseph «is etiam Joseph " Multos annos, et luereditaiia ms qualuor millia annorum, hapiedilana ^- fue-
i,uu devoluu ms fuerunt devoltiti ls Unusquisque ddianus valebat trigmia usuales ms qtuhhet dena-
jius \aluitdecem usuales 14Taniavariis... liadidil ms Ua avarus... vendidit ls Tamcn ille Judas
de pcr
lioc non fueiat emendalus. ms sed ille per hoc se non emendaveiat Timc cum filio ttio , el discipuhs
tns lunc ltt consiho cum Djscipulis " Scias quando ms scias quod quanflo 1S Et qtiaudo*pedes ms et
19El corpus suum et sanguinein sunm discipuhs dedcrai,jus Goipus smim et sangumem dederat
pedes
discipulis 40Adsanatalormm ms Ad nataloriam M Oiavil sic Paticm : Exatuh ms oiavit ad Palreni di-
cens : Exaudi Apueio luo tns a me
273 SPCRIA. — DIALOG DE PASSIONE DOMIM. 274
qnatn ignobiles!a, secinla, quia tanta angustia ciim A M Filius meus apphcuit sibiseivum, et curavit
uivasil, qnod gultas s.tngtiinpas sudavil de toto coi- aiuiculam ejus (Luc. X\JI, 51), et dixit Felro : Mtlte
pore, efquia Deus eial, ideo omnia quae passjuus i gladtum in S9vaginatn. Omnis enttn qui accepetit g'a-
eial praescivit, viclelicet conspuitionem24ljlasphe- dtum, gladio peiibil. An pulas quta non possum 10-
mias, flagellationem, crucilkionem, et hujusmodi. gaie Pattem meuiu, el *° eilubebit milu plusquam
Licet enim fur sciat quod mori debeal, lamen nescit duodecvn legwnes angelounn? (MMIH.xxvi, 32, 53.)
quidmors sapiat, nisi qtiando funis stringii-colhim; Tunc omnes discipuh, rehcio eo, fugerunt.
sed filius meus omnia praescivil taiiquam Deus et A. Dic, pissima Jdomma 41, fuisti nunc cum il-
homo; lertia 2S, quia praeschil quod Judaei hon de- lo " ?
berent ei miseieri ^6. Et quando sic oravil: Palei, II. Non.
si possibtle «sf-27,ttanseal a me calix iste, vetumta- A. Quaie, cum eum tanluni diligeres 4a?
mcn non mea volunlas, sed lua fiat (Malih.'x\vj, 391, M. Nox instabat, et non expediebai ut juvenculae
angelus Domini a8 apparuit ei eonfoitans eum et 41 lune foris invenirentur.
dicens 29. Gonstans esto, Doiuine, modo genushuma- A. TJbi ergo, dulcissima, fuisti* 8 ">
nu n ledenipiurus es so. „ $3. Fui in domo soroi is meje, matris Joannis evan-
CAPUT II. gelisiae.
De Chiisli cotnpiehenstone. A. Quomodo ergo vel quis nuntiavit libi quod
Posl hoc filius meus ad distipulos rediit, eosyuc aclum fuit 46?
dormientes invenit.-quihus ef dixitsl: Non poluistis M. Audi nune, Anselme, quod muHum cst " la-
una hora vigilaie mecumS(Mallh. XX\J, 40.) El adje- meniabile. Yenerunt distipuli cui rentes, el laci y-
til: Ecce Si^ppropinquat qui me iradet (Matc. xiu, mahiliter clamantes : 0 chaiissima domma 4B,dilc-
42); et ecce Judas venit cum turba inagna, dixllque clus fiuus tuus Dominus el magister nosler 49captus
Jndaeis : Duo consimiles suht, -scihcet Jacobus etsa est, et nescimus quo dticatur jam ligalus, m\ quitt
Jestis; unde do Tolris signum : Quemcunqm oscula- fiat ei *°. vel ulrum sil ^jccisus.
lus fueio, ipse est; tenete eum (Matih. xxvi, 48). Et A. Flevisli tunc, domina ?
cum Judas accedeielcum turba, processlt Jesus ad M. Licet scirem quod gentis humanum esset re-
eos, dicens : {_uem quwritts? Qui lesponderunt: demplurus M; lamen propler maternttm affectum ,
J-esutn Nazarenum. Quibus Jesus : Ego sunu El cum doloiis gladius, He quo Simeon praedixeral (Luc. n,
dixisset :_Ego sum, omnes ceciderunt icliorsum. 55), animam meam peiitanshit^ 2.
Iterum -dixitJesus-: Si me quwtitts, spiite hos abtie. C( CAPUT III.
Ut Scnplura implerelur a4: Quia quos dedistt mihi, De Clinsti deducltone ad Annam, euPetii negalione.
non petdtdi ex eis quemquam(Joan. xvm, 4-9). Tunc AftsELMusQ'io tunc fuit duclus filius liius dile-
accedens Judas osculalu» esl eum*", eui divil Jesus: ctiis ?
Juda, oscutoFihuiv homuiis ttadis? (Luc. xxn, 48.) MARI4.De horto praedictoperss vallem Josaph.tt
At ilh tnjecerunt manus in Jesum, et tenuerunt eutii pei porlam Atneam, et duclus fuit in 64 palatium
(Matth. xxvi, 50).Tunc Pelius' 36 eduxit gladium et Scnbarum, et pontificum et Pharisaeorum, juxta
percussit servum prmctpis sacerdoluni 3' qui voca- templum, in donium Annae61'; etqusesivil Annas de
batur Malchiis S8[Joan. xvm, 10). doctrina ejus et discipulis. At iile respondil: Ego
A. Conligit ibi ahquod miraculum?