You are on page 1of 6

FORMULARIUM VOOR ANALYTISCHE RUIMTEMEETKUNDE

1 VECTOREN

• AB + BC = AC (formule van Chasles-Möbius)


• AB = B − A (notatie met plaatsvectoren)

• componenten van vectoren : co( P) = ( x, y, z ) ⇔ P = x.E 1 + y.E 2 + z.E 3

co( P + Q) = co( P ) + co(Q) en co(k .P ) = k .co( P )


of
co(k .P + l.Q ) = k .co( P) + l.co(Q)
(lineariteit)

co( A) + co( B)
• M is het midden van het lijnstuk [AB] : co( M ) =
2

x A + xB y A + yB z A + z B
( xM , yM , z M ) = ( , , )
2 2 2

co( A) + co( B) + co(C )


• Z is het zwaartepunt van driehoek ABC : co( Z ) =
3

x A + x B + xC y A + y B + y C z A + z B + z C
( xZ , yZ , z Z ) = ( , , )
3 3 3

2 VERGELIJKINGEN VAN RECHTEN

P(x,y,z) is een willekeurig punt op de rechte door de punten P1 (x1,y1,z1) en P2(x2,y2,z2) :

• Richtingsvector van de rechte P1P2 : de vector P1 P2

• Richtingsgetallen van de rechte P1P2 : (x2-x1,y2-y1,z2-z1)

• Vectoriële vergelijking : P1 P = k .P1 P2 met k ∈ IR


of
P = P1 + k .( P 2 − P 1 ) met k ∈ IR

Formularium Analytische Ruimtemeetkunde – dr. Luc Gheysens – blz. 1


• Parametervergelijkingen :

 x = x1 + k ( x 2 − x1 )

 y = y1 + k ( y 2 − y1 ) met k ∈ IR
z = z + k ( z − z )
 1 2 1

• Een stelsel cartesiaanse vergelijkingen :


x − x1 y − y1 z − z1
= =
x 2 − x1 y 2 − y1 z 2 − z1

• Vergelijkingen van de coördinaatassen :

y = 0 x = 0 x = 0
x-as :  y-as :  z-as : 
z = 0 z = 0 y = 0

3 VERGELIJKINGEN VAN VLAKKEN

P(x,y,z) is een willekeurig punt op het vlak α bepaald door de drie niet-collineaire punten
P1 (x1,y1,z1), P2(x2,y2,z2) en P3(x3,y3,z3)

• Richtingsvectoren van α : P1 P2 en P1 P3
• Richtingsgetallen van α : (x2-x1,y2-y1,z2-z1) en (x3-x1,y3-y1,z3-z1)

• Vectoriële vergelijking van α : P1 P = k .P1 P2 + l.P1 P3 met k , l ∈ IR


of
P = P1 + k .( P2 − P 1 ) + l.( P3 − P 1 ) met k , l ∈ IR
• Parametervergelijkingen :

 x = x1 + k ( x 2 − x1 ) + l ( x3 − x1 )

 y = y1 + k ( y 2 − y1 ) + l ( y 3 − y1 ) met k , l ∈ IR
z = z + k (z − z ) + l(z − z )
 1 2 1 3 1

• Determinantvergelijking :

x y z 1
x − x1 y − y1 z − z1
x1 y1 z1 1
= 0 of x 2 − x1 y 2 − y1 z 2 − z1 =0
x2 y2 z 2 1
x3 − x1 y 3 − y1 z 3 − z1
x3 y 3 z 3 1

Formularium Analytische Ruimtemeetkunde – dr. Luc Gheysens – blz. 2


• Het vlak door het punt P(x1,y1,z1) met normaalvector N (a, b, c) :

a(x − x1) + b(y − y1) + c(z − z1) = 0 .

• Vergelijking van de coördinaatvlakken :

xy-vlak : z = 0 xz-vlak : y = 0 yz-vlak : x = 0

• Het vlak door de punten (l,0,0), (0,m,0) en (0,0,n) (vergelijking op de assegmenten) :

x y z
+ + =1
l m n

4 EVENWIJDIGHEID

• Evenwijdige vectoren : AB // CD ⇔ ∃ k ∈ IR : CD = k . AB

• Evenwijdige rechten :

de rechte l1 met richtingsgetallen (a1, b1, c1)


is evenwijdig met
de rechte l2 met richtingsgetallen (a2, b2, c2)
c
∃ r ∈ IR0 : a 2 = ra1 en b2 = rb1 en c 2 = rc1
a1 b1 c1
of als a2 en b2 en c2 verschillend zijn van nul : l1 // l 2 ⇔ = =
a 2 b2 c 2

• Een rechte en een vlak :

de rechte l met richtingsgetallen (a1, b1, c1)


is evenwijdig met
het vlak α : ux + vy + wz + t = 0
c
ua1 + vb1 + wc1 = 0

• Twee vlakken :
het vlak α : u1x + v1y + w1z + t1 = 0
is evenwijdig met
het vlak β : u2x + v2y + w2z + t2 = 0
c
∃ r ∈ IR0 : u 2 = ru1 en v 2 = rv1 en w2 = rw1
u1 v1 w1
of als u2 en v2 en w2 verschillend zijn van nul : α // β ⇔ = =
u 2 v 2 w2

Formularium Analytische Ruimtemeetkunde – dr. Luc Gheysens – blz. 3


5 TWEE OPMERKINGEN

Opmerking 1
Als de rechte s de snijlijn is van de vlakken
α : u1x + v1y + w1z + t1 = 0 en β : u2x + v2y + w2z + t2 = 0 ,
dan heeft s als richtingsgetallen
 v1 w1 u1 w1 u1 v1 
k . , −k. , k.  met k ∈ IR0
 v w u w u v 
 2 2 2 2 2 2 

Opmerking 2
Als α : u1x + v1y + w1z + t1 = 0 en β : u2x + v2y + w2z + t2 = 0
twee snijdende vlakken zijn,
dan bepalen ze een vlakkenwaaier met als vergelijking
k( u1x + v1y + w1z + t) + l( u2x + v2y + w2z + t2) = 0 met k , l ∈ IR

6 LENGTE EN AFSTAND – VERGELIJKING VAN EEN BOL

• De afstand van het punt P(x1,y1,z1) tot de oorsprong is de lengte (of norm) van de
vector OP en is de lengte van het lijnstuk [OP] :

d (0, P ) = OP = OP = x12 + y12 + z12

• De afstand van het punt P1(x1,y1,z1) tot het punt P2(x2,y2,z2) is de lengte (of norm) van
de vector P1 P2 en is de lengte van het lijnstuk [P1P2] :

d ( P1 P2 ) = P1 P2 = P1 P2 = ( x 2 − x1 )² + ( y 2 − y1 )² + ( z 2 − z1 )²

• De afstand van het punt P(x1,y1,z1) tot het vlak α : ux + vy + wz + t = 0 :

ux1 + vy1 + wz1 + t


d ( P, α ) =
u ² + v ² + w²

• De vergelijking van de bol met middelpunt M(x1,y1,z1) en straal r :

(x − x1)² + (y − y1)² + (z − z1)² = r²

Formularium Analytische Ruimtemeetkunde – dr. Luc Gheysens – blz. 4


7 LOODRECHTE STAND

• Loodrechte stand van twee vectoren :

V1 ( a1 , b1 , c1 ) ⊥ V2 ( a 2 , b2 , c 2 )
c
V1 . V2 = 0 (scalair product)
c
a1a2 + b1b2 + c1c2 = 0

• Loodrechte stand van twee rechten :

de rechte l1 met richtingsgetallen (a1, b1, c1)


staat loodrecht op
de rechte l2 met richtingsgetallen (a2, b2, c2)
c
a1a2 + b1b2 + c1c2 = 0

• De vector N (u , v, w) is een normaalvector van het vlak α : ux + vy + wz + t = 0

• Loodrechte stand van een rechte en een vlak :

de rechte l met richtingsgetallen (a, b, c)


staat loodrecht op
het vlak α : ux + vy + wz + t = 0
c
∃ r ∈ IR0 : a = ru en b = rv en c = rw
a b c
of als u en v en w verschillend zijn van nul : l ⊥ α ⇔ = =
u v w

• Loodrechte stand van twee vlakken :

het vlak α : u1x + v1y + w1z + t1 = 0


staat loodrecht op
het vlak β : u2x + v2y + w2z + t2 = 0
c
u1u2 + v1v2 + w1w2 = 0

• Een stelsel cartesiaanse vergelijkingen van de loodlijn uit P(x1,y1,z1) op het vlak
α : ux + vy + wz + t = 0 :

x − x1 y − y1 z − z1
= =
u v w
( met u en v en w verschillend van nul)

Formularium Analytische Ruimtemeetkunde – dr. Luc Gheysens – blz. 5


• De vergelijking van het loodvlak door P(x1,y1,z1) op de rechte l met
richtingsgetallen (a,b,c) :

a(x − x1) + b(y − y1) + c(z − z1) = 0

8 HOEKEN

• De (niet-stompe) hoek θ tussen de vectoren V1 (a1 , b1 , c1 ) en V2 (a 2 , b2 , c 2 ) is gelijk


aan de hoek tussen de rechte l1 met richtingsgetallen (a1, b1, c1) en de rechte l2 met
richtingsgetallen (a2, b2, c2) en is bepaald door :

a1 a 2 + b1b2 + c1c 2
cos θ =
a12 + b12 + c12 . a 22 + b22 + c 22

• De hoek tussen de rechte l met richtingsgetallen (a, b, c) en het vlak


α : ux + vy + wz + t = 0 is het complement van de hoek θ tussen de richtingsvector
V (a, b, c) van de rechte l en de normaalvector N (u, v, w) van het vlak α

• De hoek tussen de vlakken α : u1x + v1y + w1z + t1 = 0 en β : u2x + v2y + w2z + t2 = 0


is de hoek tussen de normaalvectoren N 1 (u1,v1,w1) en N 2 (u2,v2,w2) .

Formularium Analytische Ruimtemeetkunde – dr. Luc Gheysens – blz. 6