UNIVERZITET PRIVREDNA AKADEMIJA NOVI SAD

FAKULTET ZA OBRAZOVANJE DIPLOMIRANIH PRAVNIKA I DIPLOMIRANIH EKONOMISTA ZA RUKOVODE E KADROVE

SEMINARSKI RAD

PREDMET: Makroekonomija

TEMA: Pojam i zna aj Makroekonomije

MENTOR: Prof.Dr Mehmed Avdagi

STUDENT: Jamina Kondi

................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 6 Akceleratorski princip ................. 6 Engelovi zakoni ............................................ sredstva i ciljevi ...................................................................... 5 Makroekonomski pokazatelji ..................... 4 Osnovni pojmovi ......................................................................................................... 6 Investicije ............................................................................................................................................................... 5 Potro nja i dohodak ....... 7 Novac i poslovno bankarstvo .............................................................................................................................................................................................Sadr aj UVOD ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 8 Tr i te kapitala . 5 Odrednice potro nje ................................................. 10 Protekcionizam ................................................................................................ 8 Tr i te novca ................................................................................................................................................................................................................................................ 10 Bilanca me unarodnih pla anja (platna bilanca) ........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 9 Tr i te vrijednosnih papira .............. 6 Paradoks tednje ................................................................................ 10 Fiskalna politika .......................................................................... 3 Povijest makroekonomije .............................. 10 Zaklju ak .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 7 Financijske institucije ..... 11 Literatura 12 2 .................................................................. 4 Temeljna makroekonomska pitanja............................................................ 7 Umna anje kredita ..................................................................

prihoda. Ono to opredeljuje bira e je: (i) stanje ekonomije pred izbore ali i (ii) ekonomska politika koja e se voditi nakon izbora. Pad tra nje za radnom snagom mo e nas ostaviti bez posla. cijena i drugih varijabli. naro ito za vreme izbora. prou avaju i me usobne odnose ukupne (agregatne) proizvodnje. za razliku od mikroekonomije. Makroekonomska doga anja ti u se na ih ivota. bavi cjelokupnim gospodarstvom nekog podru ja. 3 . zaposlenosti. Tako. rast inflacije smanjuje na ivotni standard.UVOD Makroekonomija je grana ekonomske znanosti koja se. na primer. Rast plata pove ava ivotni standard. Makroekonomski doga aji imaju centralnu ulogu u politi kim raspravama.

do pojave Keynesove knjige ekonomija se prete no bavila mikroekonomskim problemima pa je njegovo djelo izvr ilo prevrat u ekonomskoj teoriji. niska nezaposlenost. Za to dolazi do pada zaposlenosti i proizvodnje i kako se mo e smanjiti nezaposlenost? 2. a u razdoblju depresije ekspanzivna. Kako se mo e pove ati stopa privrednog rasta? Op i ciljevi makroekonomske politike su: y y y visoka i rastu a razina zaposlenosti visoka zaposlenost. U razdoblju prekomjerne ekspanzije kada prijeti inflacija primijenit e se kontrakcijska (restriktivna) fiskalna politika. dok e se druga satojati u smanjenju poreza i porastu javnih rashoda. ovisno o fazi privrednog ciklusa. U uvjetima inflacije primjenjuje se politika ograni enja nov ane ponude.) nazvanom Velika kriza ili Velika depresija. Naime. te se esto govori i o "Keynesijanskoj revoluciji". 4 . odnosno. Temeljna makroekonomska pitanja. Prva e se sastojati u pove anju poreza i smanjenju javnih rashoda. depresije vodi politika pove anja agregatne ponude novca. dok se u razdoblju recesije. sredstva i ciljevi 1. Ovaj je instrument manje rigidan i jeftiniji od prethodna dva. Politika dohodaka se sastoji od kontrole najamnine i cijena u irokom rasponu od neobvezuju ih smjernica i preporuka do potpune regulacije. Keynesa "Op a teorija zaposlenosti. Koji su izvori inflacije cijena i kako je dr ati pod kontrolom? 3. cjenovna stabilnost s cijenama i najamninama koje odre uju ponuda i potra nja na slobodnim tr i tima. M. ± 1933. Sredstva makroekonomske politike su: y y y fiskalna monetarna politika dohodaka Fiskalna se politika sastoji od porezna politike i politike javnih rashoda. Ova je revolucija bila inspirirana najte om ekonomskom krizom koja je pogodila kapitalizam (1929. kamate i novca". godine pojavom djela J. Monetarna politika sastoji se od kontrole nov ane ponude od strane sredi nje banke.Povijest makroekonomije Obi no se smatra da je makroekonomija nastala 1936.

neto izvozom (X). potro njom dr ave (G) i potro njom stranaca . Njen osnovni cilj je zadovoljavanje ljudskih potreba za odre enim dobrima. Funkcija potro nje je odnos izme u razine potro nje (C) i raspolo ivog dohotka (DI). Makroekonomski pokazatelji y y y y y y Bruto doma i proizvod (BDP ili GDP) Neto doma i proizvod (NDP) = BDP . Agregatna potra nja odre ena je ukupnom potro njom pojedinaca i ku anstava (C). Grani na sklonost potro nji (MPC) = promjena C / promjena DI Grani na sklonost tednji (MPS) = promjena S / promjena DI 5 .Osnovni pojmovi Egzogene varijable zajedno s instrumentima ekonomske politike odre uju inducirane varijable koje utje u na agregatnu ponudu (AS prema engleskom aggregate supply) i agregatnu potra nju (AD prema aggregate demand) Agregatna ponuda jednaka je ukupnoj koli ini dobara i usluga koje je narodna privreda voljna proizvesti i ponuditi pri danoj razini cijena u odre enom vremenskom razdoblju. ona je zrcalna slika funkcije potro nje.(Dp + T) Raspolo ivi dohodak (DI) = C + S = NI (ukupni dohodak) .Dp = w + i + R + Pf + T Bruto dru tveni proizvod (GNP) = GDP .GDP = C + I + G + X .Dp + dokolica i siva ekonomija zaga enje okoli a Potro nja i dohodak Potro nja je zavr ni i krajnji cilj proizvodnje.investicijama (I). Ona ovisi o op oj razini cijena i veli ini potencijalnog proizvoda. Makroekonomska ravnote a se ostvaruje u sjeci tu krivulja AD i AS.NFP (neto inozemno faktorsko pla anje) Nacionalni dohodak (NI) = w + i + R + Pf = GDP . DI = C+S ( tednja) Funkcija tednje pokazuje odnos izme u tednje (S) i raspolo ivog dohotka (DI). Potro nja je onaj dio GDP-a koji je namijenjen zadovoljenju osobnih potreba.Td (neposredni porezi) + Tp (transferna pla anja) Neto ekonomsko blagostanje (NEW) = GDP . potro njom poduze a .

One u kratkom roku utje u na proizvodnju preko agregatne potra nje. Investicije Investicije su druga sastavnica agregatne potra nje. 6 .MPC+MPS=1 Prosje na sklonost potro nji (APC) = C/DI Prosje na sklonost tednji (APS) = S/DI Odrednice potro nje y y y y Teku i raspolo ivi dohodak (DI) ( to je ve i DI ve a je i poto nja i obrnuto) Veli ina bogatstva ( to je bogatstvo ve e tim je ve a i potro nja i obrnuto) Veli ina permanentnog dohotka (dohodak u dugom roku. Daljnjim pove anjem dohotka pove avaju se i izdaci na luksuz. U jednostavnijem smislu . Ovu korelaciju je formulirao u obliku tzv. I to zato to su investicije uvijek u pravilu jednake tednji S = I. paradoksa tednje jer porast tednje smanjuje potro nju. ali ne i potro nje) Op a razina cijena Engelovi zakoni Pruski statisti ar Ernst Engel je u 19. stolje u uo io kako su struktura i visina potro nje usko korelirane s visinom dohotka. a u dugom roku utje u na agregatnu ponudu. pa tako ako svi u gospoarstvu tede bez ulaganja (investiranja) to e smanjiti investicije to e automatski i smanjiti gospodarsku djelatnost. odje u i rekreaciju. Engelovih zakona: Na ni im razinama dohotka dohodak se prete no ili sav tro i na osnovne ivotne potrep tine kao to su hrana i stanovanje. Paradoks tednje se obi no javlja kada je privreda u recesiji. dohodak i zaposlenost. Paradoks tednje Pove a li se tednja bez odgovaraju eg porasta investicija dolazi do tzv. samo porast veli ine permanentnog dohotka utje e na strukturu i veli inu potro nje za razliku od teku eg dohotka iji porast utje e na pove anje tednje.to zna i da e pove anje tednje (koja je proza la iz dohotka = S = Y C ) tretirati kao smanjenje investicija. Pove anjem dohotka izdaci na hranu rastu (jer se kupuje kvalitetnija hrana) ali se u relativnom izrazu oni smanjuju. dok se u vrijeme ekspanzije tednja najve im dijelom pretvara u investicije.

GDP-a izaziva smanjenje potra nje za investicijama. Sredstva poslovnih banaka: obvezne rezerve (namijenjene o uvanju likvidnosti banaka). u Hrvatskoj HNB ili neka druga centralna nacionalna banka) Financijske institucije Poslovne banke. Monetarna ± Nositelji su financijske institucije (npr. Tro kovi investiranja porast e ne samo pove anjem kamatne stope ve i pove anjem poreza to e negativno djelovati na investicije Akceleratorski princip Prema ovom principu potra nja za investicijama ovisi i o promjenama GDP-a.. lagani porast rel. osiguravaju a dru tva. Nagli porast GDP-a izaziva i porast investicijske potra nje. vi ak rezervi (namijenjen poslovanju banke i kreditiranju komitenata) 7 .. mirovinski fondovi. Pri danoj kamatnoj stopi potra nja za investicijama bit e tim ve a to je prihod od investicija ve i i obrnuto. Novac i poslovno bankarstvo Podjela ekonomije: 1. Realna ± Nositelji su fizi ke i pravne osobe 2.Odrednice investicija y y y Veli ina prihoda od investicija Veli ina tro kova investiranja (kamate i porezi) O ekivanja i predvi anja budu ih doga aja Pona anje investicija Pri danom prihodu od investicija potra nja za investicijama bit e tim ve a to je kamatna stopa ni a i obrnuto.

Oni se razlikuju ovisno o likvidnosti raznih vrsta novca kojeg sadr e. Osnovni zadatak financija je prikupljanje sredstava za podmirenje odre enih potreba. ono je skup razli itih tr i ta. kako bi im se osigurala likvidnost. a pove anje lo a vijest za monetarnu vlast jer se pove avaju tro kovi tiskanja novca. a bankarski novac se vra a u bankovni sustav. onaj koji slu i za robno-nov ane transakcije ili kupoprodaje roba i usluga (M1. Na ovom tr i tu trguje se bankovnim likvidnim rezervama i kratori nim vrijednosnicama. Centralna banka na ovome tr i tu intervenira utjecajem na kamatne stope. Kre e se obi no od 1/3 do 2/3 nov ane mase. Monetarni agregati (nov ana ponuda Ms) Monetarni agregati predstavljaju koli inu agregatne ponude novca u nekoj zemlji. Udio gotovine u strukturi M1 veoma je va an podatak. nepovjerenje u depozitni novac i monetarni sustav. Monetarni mno itelj: m = 1/r (stopa obveznih pri uva) Kreditni mno itelj: k = 1/r . Financije su svi odnosi u dru tvu koji nastaju kod prikupljanja i raspodjele nov anih sredstava. teku a pla anja njihovih komitenata.1 Tr i te novca Nov anom tr i tu je zadatak svakodnevno opskrbljivanje banaka novcem. i onaj novac koji obavlja funkciju uvanja dijela ukupne imovine u nov anom obliku. trguje se na "rije ". odobravaju i kredite za likvidnost banaka. Osnovna mjera agregatne ponude novca je transakcijski novac ili novac u u em smislu. Umna anje kredita je mogu e u uvjetima postojanja bankarskog sustava: zato to gra ani u platnom prometu koriste novac iz banaka. Smanjenje tog udjela povoljan je pokazatelj. tj. ono je kompetitivno i veleprodajno. institucionalnu strukturu. suvremenim telekomunikacijskim sredstvima. odnosno zbog postojanja ulan anosti gospodarskih subjekata u nov arskom sustavu. kovani. papirni i depozitni novac). M2 je ira mjera ukupne ponude novca jer obuhva a novac u irem smislu tj. Slijede jo M3 i M4. ali razli it u razli itim zemljama i razdobljima.Umna anje kredita Financije su sve ono to je u svezi s dr avnim prihodima i rashodima.nov ana masa. 8 . Nov ana ponuda (Ms) i nov ana potra nja (Md) odre uju kamatnu stopu koja predstavlja cijenu novca. Ovo tr i te nema fiksnu lokaciju. komitenti banke prihva aju bankovne kredite.

burze. pekulacijska. Vidi i Usporedba monetaristi kog i Kejnesijanskog gledi ta Tr i te kapitala Primarno ± tr i te na kojem se trguje samo s novoemitiranim vrijednosnicama Sekundarno ± na kojem se trguje s ranije izdanim vrijednosnicama i na kojima ne sudjeluju poslovni subjekti koji su iste emitirali Glavne institucije hrvatskog tr i ta kapitala su poslovne banke. Novac se tra i i dr i zbog mogu nosti da se njime kupuju i pla aju druge robe. pekulacijska nastaje zbog neizvjesnosti kretanja na financijskom tr i tu i poku aja ljudi da ostvare neku zaradu u brzoj razmjeni raznih vrsta novca. Transakcijska se potra nja javlja zbog potrebe ljudi da razmjenjuju i pla aju robe i usluge i ini najve i dio agregatne potr nje novca. nepredvi enim situacijama.. kako bi se diverzificirao njihov portfolio. Monetarna potra nja Md Agregatna potra nja za novcem je zbroj individualnih potra nji novca koje iskazuju gra ani i poduze a. a ne zbog njegove unutra nje vrijednosti. Imovinska nastaje iz potrebe ljudi da 1 dio svoje imovine (aktive) dr e u obliku novca izbjegavaju i gre ku stavljanja "svih jaja u jednu ko aru" tj. dividendi. u zamjeni za vrijednosne papire koriste i oscilacije kamatnih stopa. te ajeva u svoju korist. U monetarnu potra nju spadaju: transakcijska. sigurnost u pribavljanju roba i usluga i u te kim.Ms = M1 + M2 + M3 + M4 M1: gotovina (papirni i kovani novac izvan banaka) + depoziti po vi enju (vrsta nov anih uloga u banku koji se na zahtjev ulaga a / tedi e vra a istome) = transakcijski novac M2: M1 + oro eni depoziti do godinu dana M3: M2 + oro eni depoziti preko godinu dana M4: M3 + manje likvidna sredstva Definicije nov ane mase mijenjaju se zbog pojave novih vrsta instrumenata pla anja. O tome govori teorija portfelja. Obi no se pribraja poslovnoj (transakcijskoj). OTC tr i ta. sigurnosna i imovinska potra nja. 9 . Zadr avanje jednog dijela imovine u nov anom obliku obi no je ograni eno zbog oportunitetnog tro ka koji je jednak veli ini kamata koje mo emo dobiti ako novac dr imo u banci. investicijski fondovi i brokerske ku e. Sigurnosna potra nja nastaje zbog potrebe ljudi da 1 dio novca dr e u gotovini i da imaju financ.

10 . Prema njegovom na elu svaka zemlja u iva korist ako se specijalizira za proizvodnju i izvoz onih dobara koje mo e proizvesti uz relativno ni e tro kove. Bilanca me unarodnih pla anja (platna bilanca) Bilanca me unarodnih pla anja (platna bilanca) je izvje taj koji prikazuje sve transakcije neke dr ave s ostalim svijetom u nekom vremenskom periodu.Tr i te vrijednosnih papira Vidi tako er: y y Vrijednosni papiri Najamnine i tr i te rada Protekcionizam Vidi Protekcionizam Na elo komparativne prednosti 1817. Izvje taj uklju uje kupnju i prodaju dobara i usluga. vladine transakcije i kretanja kapitala. Fiskalna politika Fiskalna politika je proces oporezivanja i javnih rashoda kojima je cilj ubla avanje poslovnih ciklusa i osiguranje privrednog rasta bez inflacije. na elo je formulirao Ricardo.

11 . nesavr ena nauka. ve e su mogu nosti pobolj anja ekonomske politike i njenog uticaja na makrekonomske ciljeve.Zaklju ak Makroekonomija je mlada. Sposobnost da predvi a nije bolja od sposobnosti meteorologije da predvi a vreme slede eg meseca. danas se dosta zna o tome kako privreda funkcioni e. to je bolje poznavanje funkcionisanja privrede. Ipak.

englesko izdanje Prentice Hall yP.hnb.hr i Ministarstva financija www.Literatura O. Obstfeld. International Economics: Theory and Policy.hr. Pearson Education yWeb stranice Hrvatske narodne banke www. Krugman and M. Dr avnog zavoda za statistiku www.dzs. Makroekonomija. MATE .hr yud benici iz Makroekonomije i Me unarodne ekonomije 12 . Blanchard.mfin.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful