You are on page 1of 27

1

SOALAN 2: NILAIKAN SUMBANGAN JEPUN TERHADAP KEMAJUAN
EKONOMI DAN PENDIDIKAN DI NEGARA-NEGARA ASIA TENGGARA
SEHINGGA TAHUN 2000.

1.1 PENGENALAN

Kebangkitan Jepun pada akhir abad ke-19 telah menjadikan negara matahari terbit itu sebagai
kuasa imperialis di Asia pada awal abad ke-20. Selepas Jepun kalah di dalam Perang Dunia
Kedua, ekonomi Jepun semakin merudum, banyak penggangguran dan berlaku kadar inflasi.
Tambahan pula, Amerika Syarikat bersama kuasa-kuasa besar yang lain telah menghantar
golongan ploletariat ke nagra Jepun untuk membaiki struktur dalam pelbagai aspek termasuk
ekonomi, politik dan ketenteraan Jepun.

Hasilnya, kebangkitan Jepun pada Perang Dunia Kedua telah diterjemahkan dalam
bentuk kebangkitan baru iaitu di dalam bentuk ekonomi dan teknologi. Selepas mengalami
proses baik pulih, sekitar tahun 1970-an telah menjadi kuasa ekonomi Asia bersaing dengan
negara China melalu pelbagai aspek ekonomi. Ekonomi pasaran sosial perindustrian Jepun
merupakan ketiga tersebar di dunia selepas Amerika Syarikat dan China. Jepun juga
merupakan kedua terbesar di dalam aspek KDNK secara kasar dan KDNK nominal serta
kadar pertukaran pasaran global dunia sehingga ke hari ini. Ciri-ciri ekonomi Jepun
berlandaskan perkilangan, pembekalan, pengedaran dan pembankan secara global.

Kesan daripada kebangkitan Jepun dalam ekonomi ini menjadikan negara-negara
ASEAN berminat untuk menghantar tenaga muda untuk mempelajari ilmu penegtahuan yang
kritikal serta moden di negara Jepun. Jepun melalui dasar luar dan polisi dengan negara-
negara ASEAN telah melakukan banyak perjanjian dan perkongsian dengan negara rantau
Asia Tenggara untuk mengambil pelajar. Kesannya dapat diperolehi untuk negara-negara
ASEAN dan juga ekonomi Jepun kerana berlakunya pertukaran ekonomi melibatkan bidang
pendidikan di Jepun. Oleh itu, ekonomi dan pendidikan di Jepun sangat berkait rapat dalam
membangunkan negara Asia Tenggara bersama dengan Jepun dalam pelbagai aspek.

2

2.1 KEBANGKITAN JEPUN SELEPAS PERANG DUNIA KEDUA

Berdasarkan latar belakang masyarakat Jepun, masyarakat Jepun mempunyai satu
semangat yang tinggi dalam setiap jiwa rakyat. Sejak sebelum zaman pemerintahan Meiji lagi
telah adanya rakyat yang berjiwa kental ini. Jiwa kental yang dimaksudkan disini adalah
tertanamnya semangat “ Samurai ” yang merujuk kepada semangat kepahlawanan. 1 Semangat
kepahlawanan ini berkait rapat dengan pemikiran, langkah yang strategik, cekap dalam
pertahanan diri serta semangat berani mati. Selain itu, dalam Perang Dunia Kedua, pasukan
tentera Jepun juga telah menanam semangat “ Kamikaze ” dalam diri mereka iaitu semangat
perjuangan untuk mencapai kejayaan atau sanggup mengorbankan nyawa. Semangat
Kamikaze yang ditunjukkan oleh pasukan tentera Jepun adalah untuk membuktikan taat setia
dan kesanggupan mereka untuk berkorban demi maharaja dan bangsa Jepun. Semangat ini
telah membawa kepada kebangkitan Jepun seterusnya menjadikan Jepun sebagai sebuah
negara yang maju dalam ekonomi dan pendidikan di Asia Tenggara.

Rakyat Jepun mempunyai sikap tidak mudah mengalah dan rajin berusaha. Prinsip
yang mereka amalkan sesuai dengan samurai yang wujud ketika zaman silam iaitu
mempunyai keberanian yang tinggi. Menjaga maruah dan kehormatan bangsanya merupakan
perkara yang utama bagi rakyat Jepun. Mereka tidak mahu merasa terhina ekoran daripada
kekalahan dalam Perang Dunia Kedua. Sebagai tanda menebus kembali maruah yang
tercalar, rakyat Jepun berusaha dengan bersungguh-sungguh menaikkan semula negara dan
bangsa Jepun di Asia Tenggara. Mereka mahu negara Jepun menjadi sebagai sebuah Negara
yang kaya dan berpendidikan di Asia Tenggara. Oleh yang demikian, rakyat Jepun berjaya
membuktikan bahawa mereka mampu berdiri teguh semula dan maju dari segi ekonomi
meskipun mereka kekurangan sumber selepas Perang Dunia Kedua. Kekurangan sumber di
Jepun menyebabkan mereka meneroka sumber-sumber dari luar. Kesan pergantungan sumber
dari luar, rakyat Jepun telah memanfaatkan peluang yang ada dengan meneroka di Asia
Tenggara.

Kekalahan Jepun dalam Perang Dunia Kedua merupakan suatu peristiwa hitam dan
perit buat Jepun. Hal ini demikian kerana, selepas Perang Dunia Kedua, keadaan Jepun begitu
lemah akibat kehilangan berjuta rakyatnya, kemusnahan bandar-bandar, kilang dan harta

1
Abd. Rahim Abd. Rashid, Patriotisme : Agenda Pembinaan Bangsa, Utusan Publication &
Distributors Sdn. Bhd., Kuala Lumpur, 2004, hlm. 32.

Rakyat Jepun yang menyanjung tinggi kedudukan maharaja mahu melindungi raja mereka dan mereka sedia untuk menghentikan tindakan Amerika seterusnya melakukan perubahan. orang- orang Jepun telah mencedok ilmu pengetahuan daripada Amerika. Kuala Lumpur. Hal ini demikian kerana. Jepun juga merasa tidak puas hati akibat pembubaran tentera yang dilakukan oleh Amerika Syarikat. ada diantara rakya Jepun tidak dapat menerima keputusan ini. Jepun terpaksa menerima kemasukan Amerika di Jepun. namun kewujudan maharaja seperti boneka yang tidak mempunyai kuasa. New York. Longman Malaysia Sdn. Selepas mengharungi kepayahan selama 25 tahun. ini tidak mematahkan semangat Jepun untuk berusaha membaik pulih keadaannya. . Di samping itu. 2008. walaupun institusi maharaja dikekalkan. 3 Graham Saunders. hlm. Amerika telah mengambil langkah dengan membubarkan 2 Patricia Ohlenroth. serta kekurangan sumber makanan. berlakunya penyebaran wabak penyakit sehingga mengorbankan ramai nyawa rakyat Jepun.3 Rakyat Jepun mula bangkit apabila mereka sedar bahawa pengekalan struktur pentadbiran Jepun telah disekat dan ini mendorong mereka untuk berjuang mengekalkan disiplin sosial dan politik mereka. 3 benda. Selepas tewas dalam Perang Dunia Kedua. orang-orang Jepun mula menaruh minat dan percaya kepada sistem demokrasi yang diperkenalkan. Sungguhpun begitu. rakyat Jepun telah bangkit daripada kekalahan yang mereka alami. Menurut John Whitney Hall. Minat rakyat Jepun terhadap sistem demokrasi yang diperkenalkan telah mendorong rakyat Jepun untuk berusaha mengalahkan Amerika. semasa orang-orang Amerika berada di Jepun. kecanggihan senjata mereka dan penubuhan serta perlaksanaan institusi-institusi Barat. 1983. terdapat tiga faktor atas kebangkitan Jepun. Penguasaan rakyat Jepun dalam ilmu pengetahuan dari Amerika secara tidak langsung telah membuka mata bagi rakyat Jepun untuk mempelajari kemajuan Amerika dan memajukan pendidikan negara Jepun seterusnya mengaplikasikannya sehingga membawa kepada kebangkitan dan kejayaan Jepun di Asia Tenggara. akhirnya Jepun berjaya dikenali sebagai salah satu sebuah negara yang terkaya bukan sahaja di Asia Tenggara malah di peringkat dunia. Up From The Ashes : Rebuilding Japan After World War II. Lucent Books.2 Ramai rakyatnya kehilangan tempat tinggal. anak-anak menjadi yatim piatu malah lebih teruk lagi. ketikaorang Amerika berada di Jepun telah memberi peluang kepada rakyat Jepun untuk mempelajari teknik-teknik. Jepun Selepas Perang. hhlm. Namun begitu. Tambahan pula. Bhd. Kesan daripada keputusan tersebut. 15.. Selain itu. 12. Maka dari itu.

Kesudian 4 Graham Saunders. Anggota tentera yang berada di luar negara telah dipanggil pulang dan mereka hidup seperti orang awam. Ketika orang-orang Amerika berada di Jepun. . Ketika pendudukan Amerika di Jepun. Bukan itu sahaja. Apabila kerjasama antara Jepun dan Amerika mula menunjukkan persamaan. 18. rakyat Jepun mula sedar bahawa pemulihan penting untuk negara Jepun. golongan demokrat sosial dan liberal telah mengalami penderitaan semasa di bawah regim totalitarian dan oleh sebab itu. 17. malah pegawai yang mempunyai pangkat rendah juga turut dihukum sekiranya didapati melakukan kesalahan semasa peperangan. hlm. 1983.5 Pembukaan Jepun yang kedua ini menyaksikan Jepun mula menjalin hubungan yang teguh dengan negara-negara Asia Tenggara malah memberi laluan kepada Jepun untuk mendapatkan prestij baru dan kekuatan. ini telah memberi peluang kepada perubahan Jepun. Jepun telah memanfaatkan peluang dengan mengubah suai usul-usul SCAP dan merebut peluang dengan mengambil kesempatan atas hubungan yang terjalin diantara Rusia dengan Amerika dan semasa penyebaran komunis di China. situasi ini dianggap sebagai. malah hubungan Jepun dengan Negara-negara Asia juga telah terputus. maka lebih banyak kebaikan akan diperolehi. Manakala keadaan pasukan tentera bagi angkatan laut dan udara hampir lumpuh.Ini menjadikan penguasaan dan kehebatan tentera Jepun di Asia Tenggara telah dilumpuhkan oleh Amerika. termasuklah pembubaran kementerian peperangan dan angkatan laut serta kakitangannya. 4 pasukan tentera menerusi perlembagaan Artikel 9 yang menolak hak Jepun daripada mengadakan kelengkapan perang. Tindakan yang dilakukan oleh orang-orang Amerika ketika di Jepun dengan melayan pemimpin-pemimpin tentera seperti penjenayah malah ada yang turut dihukum sukar diterima. hlm. 1983. Bukan itu sahaja. ‘pendudukan ini sebagai pembukaan Jepun yang kedua’. 5 Graham Saunders. Mereka juga masih memegang prinsip yang sama seperti dahulu iaitu mempelajari dan meniru daripada institusi dan cara orang luar. Tindakan mereka membuahkan hasil apabila SCAP mula menunjukkan minat dalam memperkembangkan ekonomi Jepun bagi menyekat penularan komunisme. mereka mahu pemulihan demokratik dilaksanakan. Menerusi matlamat pemulihan. Jepun telah menyertai program pemulihan tanah dan ini telah memberi manfaat kepadanya.4Mereka berpandangan sekiranya pemulihan demokratik dilaksanakan seperti yang diperkenalkan oleh SCAP (Supreme Commander of The Allied Powers). Sebelum peperangan. Oleh itu Jepuncuba bangkit menentang pengusaan Amerika.

Cornell Southeast Asia Program. hal ehwal antarabangsa Jepun menunjukkan Jepun mula menjalin hubungan dengan jirannya Asia. 5 Amerika untuk membantu Jepun dalam memajukan ekonomi Jepun sudah semestinya disambut baik oleh pemimpin-pemimpin Jepun seterusnya membolehkan Jepun menjalin kerjasama dengan negara-negara Asia Tenggara. 1993. penguasaan Amerika di Jepun secara rasminya telah tamat.8 Jepun telah menjalin hubungan dengan negara-negara Asia Tenggara menerusi menandatangani persetiaan seperti dengan Burma pada tahun 1954. hlm. hlm. 2015. Persetiaan yang ditandatangani mengandungi perjanjian berkaitan pembayaran ganti rugi bagi kehilangan dan kerosakan yang telah dilakukan oleh Jepun ketika pendudukan Jepun di negara-negara tersebut. The Japanese in Colonial Southeast Asia. Japan’s Asian Diplomacy. Filipina pada tahun 1956 serta Vietnam Selatan dan Indonesia pada tahun 1958. 7Pada tahun 1950 an. 7 Saya Shiraishi and Takashi Shiraishi. 54. Selepas Perang Dunia Kedua. Berdasarkan polisi ini. pembaikan dan pemulihan ekonomi. 1983. Jepun mula cenderung ke arah Asia Tenggara dalam meluaskan hubungan dan dasar luarnya. Rakyat Jepun mengambil inisiatif mula mengumpul dan menyimpan kewangan demi membantu 6 Ogura Kazuo. 55. “ Tonan Ajia ” merupakan istilah yang merujuk kepada Asia Tenggara. Jepun mahu mengejar diplomasi pengiktirafan berhubung dengan negara-negara Asia dan berkembang dengan dua paksi yang berbeza. televisyen dan kereta. Jepun juga mahu menjadi penyumbang utama dalam sector ekonomi di Asia. Jepun juga menawarkan barangan buatan dari Jepun seperti radia. Pada tahun 1952. jelaslah bahawa Jepun berusaha untuk bangkit selepas Perang Dunia Kedua sehingga mahu dikenali dan diiktiraf oleh negara-negara Asia. hlm. kerajaan Jepun mula berusaha untuk membangun semula. 8 Graham Saunders. Japan. program pemulihan dan pembubaran tentera telah bertukar kepada program pembinaan semula. Paksi yang kedua pula ialah keinginan Jepun yang mahu diiktiraf dalam Asia sebagai contoh guru dan pembimbing yang baik terutamanya dalam bidang pendidikan. Selain pendidikan. Menerusi bantuan daripada Amerika Syarikat. Thailand pada tahun 1955.6 Paksi yang pertama adalah usaha untuk mendapatkan pengiktirafan dalam masyarakat antarabangsa iaitu Jepun mahu menjadi penyumbang kepada demokrasi Asia dalam membangunkan ekonomi dan kestabilan politik di rantau Asia. 22. International House of Japan. New York. . Pada awal tahun 1950.Selain membayar semula ganti rugi.

dua parti politik iaitu Parti Liberal dan Parti Demokratik telah mengambil keputusan untuk bergabung dan bersatu menjadi Parti Liberal Demokratik (LDP). mereka membeli mesin-mesin dari luar dan mempelajari kecanggihan teknologi dari Amerika kemudian mereka semula. 6 pembangunan semula Jepun. . sewaktu pendudukan Amerika di Jepun. Semangat yang tertanam dalam jiwa mereka telah mendorong Jepun untuk bangkit terutamanya dalam bidang ekonomi. Sebagai contoh. dan keadaan Jepun ketika itu mengalami kesukaran. semangat yang diterapkan juga telah membawa kebangkitan Jepun dalam menguasai ilmu pengetahuan. Syarikat-syarikat Jepun ini berkembang sehingga mempunyai pengaruh yang kuat dalam menyumbang kepada peningkatan ekonomi di Jepun. mereka meniru dan mengaplikasikannya dalam pembangunan dan pemulihan Jepun. mereka telah mempelajari sesuatu daripada Amerika. LDP juga turut membantu dalam membimbing pembangunan semula Jepun dan industrinya. Kejayaan yang dikecapi oleh Jepun ini secara tidak langsung turut disokong oleh Amerika Syarikat. Hal ini demikian kerana. Galakkan dalam industri juga diberikan sehingga menjalinkan hubungan dengan negara-negara Asia. namun mereka tidak patah semangat untuk bangkit semula memodenkan Jepun.9 Menerusi parti ini telah membantu dalam merancakkan pembangunan ekonomi Jepun. Kebangkitan Jepun dalam bidang ekonomi telah menunjukkan mereka berjaya mencipta lebih banyak syarikat-syarikat korporat dan syarikat gergasi di Jepun. Selain itu. Kesannya. negara Jepun telah menjadi salah satu negara yang terkaya di Asia Tenggara malah di peringkat dunia. Jepun berusaha untuk menguasai sains dan teknologi supaya bangsa Jepun yang lebih kuat dan berdaya maju dapat dilahirkan. semangat yang tinggi dalam jiwa rakyat Jepun telah menyumbang kepada pembangunan semula Jepun. hlm. Sungguhpun kerajaan Jepun telah tewas dalam Perang Dunia Kedua. Buktinya. 2008. Penguasaan ilmu pengetahuan terutamanya dalam bidang sains dan teknologi menyumbang kepada kemunculan Jepun sebagai negara yang hebat dari segi sains dan teknologinya. 9 Patricia Ohlenroth. 23. Simpanan kewangan ini kemudian akan ditukarkan oleh bank kepada pinjaman untuk perniagaan yang secara tidak langsung telah merangsang pembangunan ekonomi Jepun. Pada tahun 1955. Secara keseluruhannya.

go. Pembayaran ganti rugi perang dibuat sebagai bentuk kesepakatan perjanjian perdamaian antara Jepun dan sekutunya. di mana sebuah negara adalah menerima bantuan Jepun diperlukan untuk menggunakan semua produk Jepun yang diperlukan dalam pelaksanaan penambahbaikan.1 Bantuan Pembangunan Rasmi (ODA)11 “ODA is broadly divided into bilateral aid. https://www. 11 Micheline Beaudry & Chris M. kebanyakan negara maju ingin menjalinkan hubungan politik. 1. 2015. hlm. Canada. Pada penghujung tahun 1976. The San Francisco System and It’s Legacies. pada perjanjian damai San Francisco 1951. Abingdon. in which assistance is given directly to developing countries. Melalui perjanjian Keamanan San Francisco. diplomatik dan juga ekonomi.jica. Jepun telah memainkan peranan yang penting dalam ekonomi negara-negara ASEAN. JICA provides concessional loans as ODA loans”. 12 Japan International Cooperation Agency. Jepun bersetuju untuk berbincang dengan negara di Asia Tenggara yang pernah ditawannya untuk membayar pampasan perang. hlm.html. Jepun mengambil pendekatan untuk memulihkan semula ekonominya serta berbaik dengan negara-negara yang pernah ditaklukinya. Bantuan yang diberikan secara umumnya mengikat.10 Perjanjian itu mewajibkan Jepun untuk membayar ganti rugi perang di negara-negara yang diduduki oleh Jepun pada Perang Dunia II. Bilateral aid consists of Finance and Investment Cooperation (ODA loans and Private Sector Investment Finance) and grants (grant aid and technical cooperation). Tidak terkecuali negara Jepun yang sentiasa berusaha untuk menjalinkan hubungan dengan negara-negara Asia Tenggara. which is provided through international organizations.12 10 Kimie Hara. .jp/english/our_work/types_of_assistance/oda_loans/overseas/index. 7 3. Cook.Taylor& Francis Group.1. [24 Mei 2018]. 3. Selepas kalah dalam Perang Dunia Kedua. 1999. International Development Research Centre.1 SUMBANGAN JEPUN KEPADA ASIA TENGGARA DALAM ASPEK EKONOMI Asia Tenggara merupakan rantau yang kaya dengan bahan mentah yang tidak dimiliki oleh mana-mana rantau lain misalnya rempah. Of these. Selepas mencapai kemerdekaan. getah dan sumber mineral. Japan’sSystem of Official Developmnet Assistance.1. and multilateral aid.

2. Ia kemudiannya diikuti dengan menandatangani perjanjian ganti rugi dengan Filipina. The Agreement on Reparations dan Kerjasama Ekonomi ditandatangani dengan Kesatuan Burma (sekarang Myanmar) pada tahun 1954. Bantuan tersebut adalah seperti modal. perniagaan swasta dan Bantuan Pembangunan Rasmi (ODA) saling berkaitan dengan saling melengkapi antara satu sama lain. Sebagai membalas lawatan Kishi ke Malaysia. Republik Korea. 2008. How can ASEAN and Japan Mutually Benefit from ASEAN Economic Integration?. dan Republik Viet Nam (Vietnam Selatan).Cram101 . Kerajaan Jepun telah terlibat dalam pelbagai bantuan kepada ASEAN atas dasar pembangunan dan kestabilan rantau ini serta kepentingan untuk keselamatan dan kemakmuran Jepun. hlm. Malaysia. International Economic. 2014. hlm. .International Labour Organization.14Ia digunakan secara meluas sebagai penunjuk aliran bantuan antarabangsa. World Dvelopment Indicators 2008. serta Thailand. Tunku Abdul Rahman 13 World Bank. kerjasama ekonomi diperluas ke Kemboja dan Laos. Singapura. Kebanyakan ODA Jepun disalurkan kepada negara-negara Asia dan separuh daripada jumlah tersebut telah disalurkan kepada negara-negara ASEAN. 8 Bantuan Pembangunan Rasmi (ODA) adalah istilah yang diciptakan oleh Jawatankuasa Bantuan Pembangunan (DAC) Organisasi Kerjasama Ekonomi dan Pembangunan (OECD)13 untuk mengukur bantuan. dan Negara Persekutuan Mikronesia. sebahagian besar ODA Jepun dilaksanakan selari dengan penempatan pasca perang dalam bentuk pembayaran ganti rugi. Sesungguhnya. Indonesia. Bangkok. Seterusnya. World bank Publications. Pada tahun-tahun awal.15 Sejarah hubungan bilateral Malaysia-Jepun bermula apabila Perdana Menteri Jepun. 361. Kishi Nobusuke melawat negara ini pada 24 dan 25 November 1957 sekali gus menjadi perdana menteri asing pertama melawat Malaysia selepas negara mencapai kemerdekaan pada 31 Ogos 1957. ODA ialah bantuan yang disalurkan oleh sesebuah negara lain kepada negara lain untuk membantu produktiviti sosioekonomi negara penerima. 15 Hitoshi Sato. bantuan teknikal dan kepakaran untuk menggerakkan projek yang akan dibangunkan. 2017. 14 CTI Reviews. dalam konteks pembangunan. DAC pertama kali menggunakan istilah ini pada tahun 1969.

gov.my/peristiwa/- /asset_publisher/WAhqbCYR9ww2/content/rundingan-perjanjian-perkhidmatan-udara-malaysia jepun/pop_up?_101_INSTANCE_WAhqbCYR9ww2_viewMode=print [24 Mei 2018]. . Bantuan ODA Jepun ke Malaysia: Analisis ke atas Kegagalan dan Kontroversi Projek ODA. 2016.asp?y=2010&dt=0420&sec=Rencana&pg=re_05. http://ww1. http://hids.com.net/project/49-tahun-ODA-Jepun-ke-Malaysia-Analisis-ke- atas-Kegagalan-dan-Kontroversi-Projek-ODA. 19 Md. 12 (9): 79-91.researchgate. Malaysia telah menerima bantuan ODA daripada Jepun misalnya dalam bentuk kerjasama teknikal. Malaysia bukan sahaja dapat meningkatkan mutu perkhidmatan sektor pengangkutan udara. Ia menjadi sinergi yang membuka laluan ke arah termeterainya beberapa perjanjian baru termasuk Perjanjian Perkhidmatan Udara Malaysia-Jepun pada 11 November 1965. Perjanjian ini dimeteri bertujuan untuk memperkembangkan lagi kerjasama antarabangsa di dalam perkhidmatan pengangkutan udara di antara Malaysia dengan negara Jepun. Dengan temeterinya perjanjian ini. 9 telah mengadakan lawatan rasmi ke Jepun pada 21 hingga 26 Mei 1958.my/utusan/info. Akhir.18Ia berlaku apabila bantuan teknikal disalurkan kepada sebuah agensi di bawah Kementerian Kesihatan Malaysia yang merupakan institut latihan dan penyelidikan kesihatan bagi memenuhi keperluan perkhidmatan kesihatan negara. [24 mei 2018]. Malaysian Journal of Society and Space. https://www. Tidak dapat dinafikan bahawa setiap negara yang baru mencapai kemerdekaan memerlukan bantuan dan kerjasama ekonomi dari negara asing yang lain untuk menggerakkan projek-projek pembangunan.htm. Lihat Mohd Afendi Daud & Junaidi Awang Besar. 17 Rundingan Perjanjian Perkhidmatan Udara Malaysia-Jepun.17 Bantuan ODA Jepun ke Malaysia bermula pada tahun 1966. Hubungan ekonomi Malaysia-Jepun diteruskan pada zaman pentadbiran Tun Razak apabila Bantuan Pembangunan Rasmi (ODA) Jepun disalurkan ke Malaysia untuk membiayai sebahagian besar projek pembangunan.19 Di bawah pentadbiran Tun Razak.utusan.arkib. Nasrudin Md. [24 Mei 2018]. 20/04/2010. Malaysia mula menerima pinjaman kewangan ketiga dari Jepun yang disalurkan untuk membiayai projek- projek di bawah Rancangan Malaysia Kedua. Meninjau Kembali Dasar Pndang ke Timur Mahathir: Penelitian Aspek Perlaksanaan dan Implikasi.16 Perjanjian Perdagangan Jepun-Persekutuan Tanah Melayu yang ditandatangani pada 10 Mei 1960 merupakan perjanjian ekonomi pertama di antara kedua-dua negara ini. bantuan geran dan pinjaman yen bagi tujuan membantu proses pembangunan sosioekonomi serta menggerakkan projek-projek 16 Pertemuan Tunku dengan Kishi di Tokyo pada 26 Mei 1958 telah membawa kepada kenyataan bersama bagi komitmen untuk berkerjasama dalam bidang ekonomi dan perdagangan serta perjanjian pelaburan dan mengeksport modal pasaran ke Malaya untuk pembangunan ekonomi. 18 Mohd Ikbal Mohd Huda. malah dapat memperluaskan perkhidmatannya ke seluruh dunia. Dinamisme Hubungan Bilateral Malaysia-Jepun.

Singapore. salah satunya ialah pinjaman US $ 1 bilion dari Kesatuan Soviet.4 bilion. keadaan ekonomi Indonesia tinggi kerana hutang. projek-projek usahasama dalam sektor lain misalnya projek pembangunan luar bandar dan projek pembangunan wilayah diwujudkan.200 syarikat Jepun beroperasi di Indonesia serta menyediakan 300 ribu peluang pekerjaan. 49. berasal dari pemiutang blok komunis. Seterusnya. Asian Development Bank (ADB) Pada awal 1960-an. hlm. Pada tahun tersebut.1. Selain itu. hubungan Indonesia dengan Jepun yang bermula sejak tahun 1958 telah meletakkan Indonesia sebagai rakan strategik Jepun. yang digunakan untuk pembiayaan tentera. Jepun adalah salah sebuah destinasi pasaran eksport Indonesia dengan nilai signifikan 1. Institute of Southeast Asian Studies. ia hanya mula diberikan pada tahun 1966 yang berjumlah 10. ODA Jepun buat pertama kalinya diberikan kepada Indonesia melalui program pembayaran untuk gantirugi perang pada tahun 1958 sebanyak 223 juta Dolar AS. 20 Mohammed Ariff. berjumlah US $ 2. Jepun juga merupakan “role model” Indonesia kerana Jepun mempunyai kepentingan dalam pelbagai bidang di Indonesia. iaitu semasa peralihan pemerintahan Sukarno kepada Suharto. 3. 1998. APEC & Development Co-operation. idea untuk mewujudkan sebuah bank pembangunan di Asia muncul sebagai hasil daripada wilayah serantau yang berkuasa di banyak tempat di dunia. perlombongan dan pembuatan sehingga pertengahan tahun 1970. Majoriti hutang luar negeri Indonesia. 10 usahasama terutamanya dalam sektor tenaga. Pinjaman Jepun kepada Indonesia digunakan untuk membangunkan dan memperbaiki infrastruktur negara tersebut. pinjaman dari ADB amat diperlukan untuk memulihkan semula ekonomi Indonesia. Kedudukan Indonesia yang sangat penting. Jepun memberi pinjaman kepada Indonesia dengan kadar faedah yang rendah dan dalam tempoh pembayaran balik yang panjang. Bagi bantuan pinjaman (Yen).20 Semasa pemerintahan Soekarno. Indonesia juga merupakan penerima bantuan ODA Jepun. Oleh itu. Semasa pemerintahan Sukarno. baik kepada kepentingan geoekonomi dan kepentingan geopolitik Jepun. . pengangkutan. Hal ini demikian kerana semasa Suharto mengambil alih pemerintahan.8 bilion yen. jenis bantuan yang diberikan adalah dalam bentuk bantuan teknikal dan geran.2. Bantuan selanjutnya adalah pada tahun 1967. menyebabkan Indonesia menjadi salah sebuah negara penerima ODA Jepun yang terbesar. pada penghujung tahun 1970.

hlm. 2009. 11 ‘The Asian Development Bank was conceived in the early 1960s as a financial institution that would be Asian in character and foster economic growth and cooperation in one of the poorest regions in the world”. . Singapore. The Fakuda Doctrine and ASEAN: New Dimensions in Japanese Foreign Policy. [24 Mei 2018]. 13. Cornell University Press.1. Bank Pembangunan Asia ditubuhkan pada tahun 1966. 3. hlm.adb. hlm.210 saham. bermulanya Dialog ASEAN-Jepun apabila ASEAN mengadakan perbincangan secara terperinci dengan Jepun mengenai getah sintetik dan kesannya kepada eksport getah asli ASEAN.3 Dialog ASEAN-JEPUN Pada tahun 1970-an. Asian Development Bank. https://www.org/about/history. ABD menjadi sebuah institusi kewangan yang memainkan peranan penting kepada Asia dalam memupuk pertumbuhan ekonomi dan kerjasama kepada kawasan termiskin di dunia. 283. Amerika Syarikat dan Jepun memegang 552. ABD: Reflections & Beyond. Network Power: Japan and Asia. London.23 Jepun dan Amerika merupakan penyumbang dana terbesar dalam ADB tersebut. Katzenstein. 1992. Institute of Southeast Asian Studies. Dialog ini kemudiannya menjadi forum dan telah diinstitusikan secara formal sebagai Forum ASEAN-Jepun pada tahun 1977. Philippines.24 Misalnya. termasuk penubuhan bank pembangunan Asia pada bulan Januari 1965.22 mengenalpasti lima kelompok cadangan yang hampir sama dengan struktur sebenar yang akhirnya mewujudkan Bank Pembangunan Asia. 1997. Forum ini menjadi pentas perbincangan mengenai beberapa perkara yang menjadi keutamaan dalam ekonomi seperti 21 Asean Development Bank. Jepun memainkan peranan utama sebagai penyumbang dalam organisasi antarabangsa. ADB History. 23 Asian Development Bank. 22 Sueo Sudo. Yasutomo mendapati analisis semasa dasar asing Jepun tidak mencukupi untuk menjelaskan peranan Jepun terhadap ADB kerana buat kali pertama dalam era pasca perang. 24 Peter J. Takashi Shiraishi. Takeshi Watanabe adalah Presiden pertama ADB. bahagian terbesar 12. Draf yang dikenali sebagai "Private Plans for the Establishment of the Asian Development Bank". Sato menyatakan niatnya untuk meneruskan dasar Asia Tenggara yang kuat.756% saham masing-masing. 64. Dalam menganalisis dasar aktif Jepun terhadap Bank Pembangunan Asia.21 Pemerintahan Perdana Menteri Eisaku Sato pada bulan November 1964 terbukti menjadi titik perubahan dalam dasar ADB Jepun.

hlm.Institute of Southeast Asian Studies. STABEX akan menjalani kajian lebih lanjut oleh jawatankuasa bersama pakar Jepun dan ASEAN iii.com. pemindahan teknologi dan bantuan pembangunan.26 Hubungan ASEAN-Jepun menunjukkan beberapa pencapaian penting seperti penubuhan Dana Fukuda sebanyak 1 bilioon US$. http://ww1. US $ 1 bilion akan ditawarkan kepada projek perindustrian ASEAN. nilai eksport Malaysia meningkat sebanyak 16.). Di dalam rangka Tokyo Round. kerjasama antara ASEAN dan Jepun mengenai hal-hal perdagangan perlu diperbaiki. penubuhan Pusat Promosi ASEAN di Tokyo untuk menggalakkan eksport ASEAN. Jepun akan mengurangkan halangan tarif dan bukan tarif dan memperbaiki sistem pilihan umum untuk produk ASEAN iv. Oleh kerana tekanan yang lebih kuat dari Barat. Misalnya. komoditi. pelaburan Jepun di ASEAN dan pelancongan ASEAN-Jepun serta Dana Pembangunan ASEAN-Jepun. 25 Pada Forum Jepun-ASEAN kedua yang diadakan di Tokyo pada 17-18 Nov 1977. 197. 1998. ASEAN meminta Jepun membuka pasarannya dan menjadi lebih murah dalam bantuan asing dan pemindahan teknologi. Singapore.6 peratus. ahli negara ASEAN tidak dapat mencapai persetujuan mengenai perbincangan tersebut. 25 Abdul Razak. [24 Mei 2018]. 26 Arkib. pelaburan. .7 peratus dan terus meningkat menjadi 49. Jepun dipuji Bantu Ekonomi Rantau ASEAN. pada tahun 1997.utusan. Kemudiannya. dengan Jepun bersetuju untuk menghantar satu pasukan kaji selidik untuk menyiasat projek ASEAN pertama di Indonesia ii. beberapa perkara telah dibincangkan iaitu: i. Norzilah Aziz & Azizah Md Yusof (pentj. Program pertukaran kebudayaan akan dibincangkan dalam kajian bersama yang dijalankan oleh Jepun dan ASEAN Walau bagaimanapun. 1997.htm. ASEAN menegaskan bahawa perdagangan ini penting bagi ASEAN. Kerjasama Ekonomi Asean: Peralihan dan Perubahan.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=0731&pub=Utusan_Malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg =hn_02. tindak balas Jepun terhadap ASEAN sangat terhad. Oleh itu. 12 perdagangan.

Ho Chi Minh City.4 Conference on Japan and Southeast Asian Businessmen Keizai Doyukai’s27 mula menerima Asia Tenggara pada akhir 1972 apabila Jawatankuasa Kerjasama Ekonomi28 mengadakan pertemuan dengan bekas presiden Asean Development Bank (ADB). 240. Pada tahun 1974. untuk membincangkan cara menangani pergerakan anti-Jepun di rantau ini. Jakarta. 13 3. Los Angeles. Manila.Japan Business Meeting. Nagoya dan Phuket dan Singapura. 1966.or. 28 Ryutaro Komiya. AJBM telah diadakan setiap tahun dengan tempat bergantian antara negara Jepun dan ASEAN. Hanoi. Kobe. hlm. [24 Mei 2018]. 135.jp/ajbm/history/. Fukuoka. iaitu: "Since governments of ASEAN countries have accepted the principle of regionally based industrialization. salah seorang anggota Doyukai yakin bahawa pertemuan tersebut akan mewujudkan kerjasama ekonomi Jepun dengan Asia Tenggara. 2003.or. 1992. Bali. Menyedari perubahan sikap Asia Tenggara kepada Jepun. 2011. Pertemuan pertama telah diadakan di Tokyo. https://www. Ahli Perniagaan Asia Tenggara29 meminta kerjasama Jepun untuk melakukan pemasaran supaya ekonomi mereka dapat dikembangkan ke arah perindustrian berorientasikan eksport. Bandar Seri Begawan. The Fakuda Doctrine and ASEAN: New Dimensions in Japanese Foreign Policy. Postwar Economic Growth in Japan.doyukai. [24 Mei 2018].1. Persidangan ini juga bersetuju untuk mencadangkan kepada kerajaan dengan dasar melaksanakan projek perindustrian tertentu untuk memudahkan penubuhan industri asas dan berat di rantau tersebut. Lihat https://www. Bandar-bandar yang menjadi tuan rumah AJBM setakat ini termasuk: Tokyo. Kyoto.doyukai. 29 Sejak dilancarkan pada tahun 1974. Keizai menganjurkan Conference on Japan and Southeast Asian Businessmen (AJBM) untuk membincangkan perkembangan ekonomi serantau secara komprehensif. University of California Press.jp/ajbm/about/. Projek-projek perindustrian serantau ini mendapat perhatian khusus pada mesyuarat ketiga yang menggariskan perjanjian yang dicapai pada mesyuarat sebelumnya. Lihat ASEAN. Osaka. Takeshi. it is time for the business sector to bring the matter into focus by making specific proposal about specific regional undertakings and projects".30 27 Keizai Doyukai’smerupakan Japan Association of Corporate Executives. Persidangan seterusnya telah diadakan pada tahun 1975. . Bangkok. hlm. Kuala Lumpur. 30 Sueo Sudo.

Hal ini memperlihatkan negara ASEAN dan Jepun boleh mengembangkan lagi hubungan perdagangan dan ekonomi melalui usaha sama. Penyusutan nilai dolar Amerika dan peningkatan nilai Yen Jepun pada 1985 memberikan Jepun peluang untuk membantu membangunkan ekonomi Asia Tenggara. Hal ini Ini kemudiannya berkembang menjadi satu modus operandi untuk membincangkan mengenai penambahbaikan keamanan dan kestabilan serantau sekaligus untuk memulihkan ekonomi di rantau tersebut. 303-304 33 Reforms for the New Era of Japan and ASEAN: For a Broader and Deeper Partnership. February 2016. ia juga merupakan pasaran penting bagi produk jentera. Jepun menyokong pendekatan ASEAN untuk mencari jalan penyelesaian dengan cara yang aman. Kerajaan Jepun mengguna pakai dasar bantuan pembangunan luar negeri dan kerjasama ekonomi untuk membantu pembangunan ekonomi di Asia Tenggara. Chatnam House. Moe Thuzar and Bill Hayton . Selangor. No. Apabila Vietnam menyerang Kemboja pada tahun 1978. Kertas kerja ASEAN’s Regional Role and Relations with Japan: The Challenges of Deeper Integration. besi.Bhd.1 KESAN EKONOMI JEPUN KEATAS NEGARA ASIAN Akhir Perang Vietnam pada tahun 1975 dan Sidang Kemuncak ASEAN pertama pada tahun 1976 menandakan permulaan baru untuk peranan Jepun di Asia Tenggara.33 Pada 1981.32 Dalam pada masa yang sama hal ini telah menjadikan pasaran Jepun mula terus berkembang ke negara-negara Asian. Asasnya matlamatnya adalah untuk menggalakkan pertumbuhan ekonomi di Asia Tenggara sebagai cara untuk memperluaskan barangan ekport Jepun ke rantau ini serta mendapatkan akses kepada sumber semula jadi. Dawama Sdn. Policy Speech by Ryutaro Hashimoto. JSTOR h. h 11 32 Abu Talib Ahmad. 14 Kenyataan tersebut menjelaskan bahawa negara-negara ASEAN yang telah menerima prinsip perindustrian berasaskan serantau perlu memberi fokus terhadap cadangan tersebut dengan membuat cadangan khusus mengenai usaha tertentu serantau dan juga projek-projek.31 Pembaharuan ekonomi tektils pula berjaya meningkatkan daya saing sehingga menjadikan tekstils Jepun begitu popular di Asia Tenggara kerana harganya yang murah. 14 January 1997 dlm ASEAN Economic Bulletin Vol. Ia boleh dibuat jika kedua-dua kerajaan bekerjasama dan menggalakkan perkembangan sedemikian. Singapore. h. Prime Minister of Japan. presented at the Singapore Lecture.dan bahan kimia. hampir 10% import barangan negara ASEAN adalah daripada Jepun. 2005. logam. 3 (MARCH 1997). Tamadun Jepun.1. 13. Asia Program. The Royal Institute of International Affairs. Jepun juga menggunakan 31 Masahiro Kawai. Walaupun ASEAN adalah sumber bahan api mineral penting bagi Jepun. Negara-negara Asia juga merupakan negara yang penting kepada Jepun.385-391 . 3.

Pasaran gabungan Jepun-ASEAN-China mempunyai peranan yang tersendiri dalam meningkatkan ekonomi dua hala negara-negara berkenaan. dan bergantung pada model 'rancangan pembangunan rasional' sebagai panduan untuk memodenkan ekonomi di rantau ini. February 2016. The Royal Institute of International Affairs. Dalam hal ini. dengan perubahan struktur. ia secara tidak langsung dapat memberi peluang kepada Jepun bagi mengembangkan aktiviti perusahaan melalui pengoperasian untuk mencari peluang pasaran. Selain itu. Kelebihan teknologi dan inovasi Jepun tidak dapat dinafikan sememangnya sangat baik dan dapat dimanfaatkan oleh negara ASEAN. Jepun pula boleh menjadi pasaran yang penting bagi kedua-dua produk China dan ASEAN. Jepun mengembangkan sektor perindustriannya dengan inovatif teknologi. Chatnam House. input dari Jepun dalam bentuk teknologi pengeluaran dan China sebagai penyedia teknologi sederhana adalah perlu bagi negara ASEAN untuk 34 Masahiro Kawai. h 4. 15 bantuan pembangunan rasmi (ODA) untuk memupuk pertumbuhan ekonomi serantau. . Dalam masa yang sama. Hal ini sekaligus dapat meningkatkan pendapatan dan kuasa beli penduduk ASEAN. Dalam hal ini. yang juga diimport dari luar negara. Ini kerana Jepun mempunyai pengguna dengan kuasa beli yang tinggi berbanding China dan ASEAN. kuasa beli Jepun yang tinggi boleh digunakan sebagai enjin pertumbuhan untuk ASEAN. Oleh itu kesan pertumbuhan ekonomi melalui jalinan Jepun dan ASEAN memberi pelbagai kelebihan bagi hubungan kedua-duanya.dasar yang sesuai telah berjaya membangunkan industri- industri ini melalui pengeluaran modal yang lebih insentif. Kertas kerja ASEAN’s Regional Role and Relations with Japan: The Challenges of Deeper Integration. Strategi Jepun ke arah ASEAN dan China adalah untuk mengoptimumkan keuntungan perdagangan dengan kos pelaburan dan ODA (sumber yang digunakan) ke ASEAN dan China. kepesatan ekonomi Jepun meningkatkan kuasa beli pengguna di Asia Tenggara.34Dalam konteks hubungan Jepun-Malaysia ini. Teknologi ini telah dapat memenuhi keperluan tempatan dan tenaga buruh. Asia Program. Jelas sekali. Moe Thuzar and Bill Hayton . bantuan ODA yang disalurkan dapat memberi manfaat kepada kedua-dua pihak kerana di Malaysia yang kekurangan modal domestik membolehkan Malaysia mengadaptasi bantuan yang disalurkan ke atas projek-projek komunikasi dan usahasama untuk mewujudkan kerjasama sosioekonomi yang lebih kukuh. Dari masa ke masa. pembangunan perindustrian berasaskan import-eksport teknologi-teknologi baru telah dapat meningkatkan ekonomi di negara-negara Asia.

menghantar teknologi serta mencari pasaran di rantau tersebut. https://www. Japan-ASEAN Comprehensive Economic Partnership. Hal ini menyebabkan pelaburan Jepun telah menjadi faktor utama pertumbuhan Asia Tenggara sejak akhir 1980-an. 478.35Keuntungan dari pemindahan teknologi dapat mengoptimumkan penggunaan sumber manusia dalam industri dan meminimunkan pengeluaran wang yang boleh dibangunkan untuk pembangunan bidang-bidang lain. Pada tahun 1981.pdf.go. hlm. automotif.36 Penggubalan dasar luar Jepun melibatkan pendidikan bertujuan untuk memulihkan nama Jepun di Asia Tenggara selepas berlakunya Perang Dunia Kedua. Sebagai sokongan kepada pelaburan industri dalam beberapa negara anggota. Diakses pada 26/4/2018.1 SUMBANGAN JEPUN DI DALAM BIDANG PENDIDIKAN DAN KESAN TERHADAP NEGARA ASEAN Pada waktu yang sama. Oleh itu. Jepun sangat memerlukan pelajar dari rantau Asia Tenggara bagi meningkatkan ekonomi dan melakukan perpindahan teknologi pada masa akan datang. . 16 mengembangkan ekonomi dalam negara. Jepun telah menyediakan platform kepada negara-negara Asia Tenggara untuk bangun dalam bidang ekonomi melalui perkongsian idea-idea moden. Stiglitz &Shahid Yusuf. 4. Hal ini membawa maksud Jepun memiliki hubungan yang kuat dengan negara ASEAN dalam pembangunan ekonomi melalui inovasi teknologi dan keperluan tenaga kerja yang dibekalkan oleh Jepun kepada negara Asia.A Copublication Of World Bank and Oxford University Press. Oleh itu. perubatan dan lain- lain lagi. pelaburan dan pelancongan iaitu yang pertama seumpamanya di Asia Timur. New York. Rethinking the East Asian Miracle. 36 Joseph E. Pusat Promosi ASEAN telah ditubuhkan di Tokyo bagi tujuan perdagangan. Jepun secara aktif menyokong kerjasama ASEAN dengan menubuhkan dana untuk wilayah projek dan pertukaran.jp/en/reports/survey/epa/sympo0311/s2-2s.jetro. melalui bidang pendidikan. 2001. Asia Tenggara merupakan destinasi pelaburan utama bagi Jepun mendapatkan bakat dan idea agar ekonomi Jepun tersebar di rantau tersebut. Jepun memerlukan pasaran barangan mereka ke Asia Tenggara dengan melatih pelajar dari negara-negara Asia Tenggara sebagai persediaan bagi membina kilang. Pada tahun 1987 Jepun adalah rakan dialog pertama untuk dijemput sebagai tetamu untuk Sidang Kemuncak ASEAN. 35 Kitti Limskul. Hal ini kerana pelajar yang mendapat latihan di Jepun akan berkhidmat di firma-firma milik Jepun di negara asal mereka terutamanya syarikat elektronik. Tambahan pula.

hlm. Dalam pada itu. hlm.39 37 Frank H.37 Dasar ini berkembang di Universiti lain termasuklah di Filipina. sebanyak 1600 buah buku telah disumbangkan ke perpustakaan Universiti Ateneo daripada pihak kerajaan Jepun. 38 Frank H. 152. 17 4. India dan Malaysia. Beliau telah tiba di Manila. Hanya sebahagian buku sahaja yang ditulis di dalam bahasa Inggeris. Dasar Jepun yang telah menubuhkan suatu program pengajian Jepun di Ateneo De Manila University pada Disember 1966 merupakan sebahagian daripada projek kerajaan Jepun bagi memberikan sumbangan derma program pengajian Jepun kepada beberapa buah Universiti di Asia Tenggara. hlm. 161. Di samping. Melalui kerjasama itu adalah bertujuan bagi menggalakkan pelajar untuk belajar di dalam kajian akademik mengenai hal ehwal dan budaya negara Jepun.1 FILIPINA Sumbangan Jepun telah memberi kesan kepada negara ASEAN di dalam bidang pendidikan. . Thailand.1. Pihak kerajaan Jepun telah memupuk kerjasama melalui pemahaman yang baik di antara Jepun dan Filipina. King. 39 Frank H. Buku-buku telah dipilih oleh pihak kakitangan Ateneo dan telah dibeli melalui Kementerian Luar Negeri Jepun dan dihantar ke Ateneo melalui kedutaan Jepun di Manila. menurut Haruo Tsuru di dalam The Development Of Japanese Studies In Southeast Asia: Proceedings of the Fourth Leverhulme Conference March 10-15 menyatakan bahawa. 1969. Masao Hisatake yang merupakan professor dalam bidang ekonomi di Universiti Antarabangsa. University Of Hong Kong. Filipina pada 14 Disember 1966 bersama dua orang pensyarah yang lain. Penghantaran buku dilakukan bertujuan bagi meluaskan perkembangan Jepun dan mewujudkan hubungan kerjasama melalui hubungan antara kedua buah negara. Seterusnya. amat penting juga bagi membeli buku di Jepun yang ditulis di dalam bahasa Inggeris untuk digunakan sebagai rujukan dan buku teks. H. H. King. 1969. Universiti di Hong Kong. Tokyo yang telah dilantik sebagai pengarah program kerjasama Jepun dan Filipina.38 Kebanyakan buku tersebut ditulis di dalam bahasa Jepun. The Development Of Japanese Studies In Southeast Asia: Proceedings of the Fourth Leverhulme Conference March 10-15. Hal ini adalah kerana masih tidak ada pelajar Filipina atau pun fakulti pada waktu tersebut yang memahami sepenuhnya bahasa Jepun. H. The Development Of Japanese Studies In Southeast Asia: Proceedings of the Fourth Leverhulme Conference March 10-15. Dr. 152. King. buku di dalam bahasa Jepun tersebut hanya digunakan oleh kakitangan mereka dan juga pelajar luar negara dari Jepun. Indonesia. pengumpulan buku-buku yang ditulis dalam bahasa Jepun. 1969. Namun. Centre Of Asian Studies.

Walau bagaimanapun. Kajian mengenai Jepun perlulah di dalam konteks hubungan Jepun dengan pembangunan bahagian-bahagian lain di Asia terutamanya Filipina agar dapat membawa sumbangan dan kejayaan kepada pembangunan sesuatu negara. if it is not possible to start Asian studies before having Japanese studies started.1. it would be desirable to make it eventually a part of east Asian studies which would be paralleled with southeast Asian Studies and Phillipines studies …”40 Pernyataan tersebut menjelaskan bahawa lebih baik sekiranya Universiti Ateneo juga memiliki kaedah pembelajaran Jepun yang menjadi sebahagian daripada Program Pengajian Asia. Justeru itu. 41 Frank H. Melalui kaedah pembelajaran tersebut telah mewujudkan hubungan kerjasama di dalam aspek pendidikan antara Jepun dan Filipina. maka kursus penstrukturan bagi ijazah di Jepun diberikan di dalam jabatan sejarah termasuk juga jabatan sains politik dan jabatan geografi juga dijalankan.000 graduan yang telah berjaya menyelesaikan 40 Frank H. 161. H. Dasar Jepun juga telah berjaya diperluaskan di Filipina. Jepun telah memberikan kesan kepada Filipina melalui kaedah pendidikan Jepun ke atas Filipina. Fakulti Sastera. 41 Apabila kaedah penstrukturan pembelajaran sudah selesai dijalankan. Ordinan Universiti Nanyang telah disahkan oleh Dewan Perundangan Singapura pada tahun 1959 dan peraturan ini kemudiannya dipinda pada bulan Disember 1966. 1969. Justeru. kursus berkaitan yang terdapat di Universiti Singapura adalah melalui aspek Jepun yang diberikan mengikut jabatan-jabatan di Fakulti Sastera. King. . Sosial dan Sains diperkenalkan sebagai ijazah dan merupakan suatu kursus yang baru pada bulan Mei 1969 apabila tahun akademik yang baru bermula. universiti telah menghasilkan sejumlah lebih daripada 4. H. rancangan dalam jangka masa segera bagi masih belum dirancang. Dalam pada itu. hlm. Hal ini adalah bertujuan bagi memastikan pembangunan terhadap Universiti menjadi bertambah mantap. 1969. hlm. Studies on Japan should be within the context of Japan’s relationship to the development of the other parts of Asia especially Philippines.2 SINGAPURA Pada tahun 1969 di Singapura. institusi akademik juga mempunyai peranan dalam pembangunan sistem pengurusan kerjasama Filipina yang lebih bersifat antarabangsa. King. Sosial dan Sains. 152. 4. sehingga tahun 1968-1969. 18 “… i think it is better for Ateneo to have Japanese studies as a part of an Asian Studies Program.

The University Press of Hawaii. 42 Masashi Nishihara. An East-West Center Book. Hal ini telah menyebabkan graduan yang mempunyai pengetahuan berkaitan bahasa Jepun dan permintaan ini dijangka akan meningkat daripada penurunan dalam masa terdekat dalam pekerjaan. Kerjasama ini adalah melalui Pengajian Asia Timur yang telah dijalankan di Universiti Indonesia. bahasa Melayu juga dituturkan seramai 130 juta orang. Dalam pada itu. Perkongsian Jepun yang diberikan menerusi jabatan-jabatan fakulti meningkatkan tahap perkembangan pendidikan di Singapura. yang kini menjadi bahasa dunia. The Japanese and Sukarno’ Indonesia: Tokyo-Jakarta Relations 1951-1966. bahasa Jepun dituturkan sedikit kurang dari 100 juta orang manakala bagi bahasa Cina pula. King. Para juruteknik yang merupakan lepasan jurusan kajian Jepun berpeluang cerah di dalam bidang pekerjaan menerusi hubungan kerjasama yang baik antara Indonesia dan Jepun. Ini telah menyebabkan berlakunya peningkatan permintaan bagi orang yang boleh mengajar bahasa Jepun. . Kajian Asia Timur di peringkat universiti bermula selepas Perang Dunia II dengan penubuhan sekitar tahun 1947 di Institut Sinologi Fakulti Surat dan Falsafah Universiti-Universiti Indonesia. 1976. 22. 43 Frank H. kajian bagi dasar Jepun turut meliputi keadaan di Indonesia. bahasa asing yang diajarkan di sekolah-sekolah tinggi Indonesia adalah bahasa Inggeris. seramai 750 juta orang. 1969.1.42 Pergerakan atau hubungan antara dua negara telah mewujudkan suatu hubungan kerjasama antara dua pihak. H. Hubungan kerjasama antara Jepun dan Indonesia telah dijalankan melalui sumbangan Jepun di dalam bidang pendidikan dan ianya telah memberi kesan kepada Indonesia. Akhirnya ini menyebabkan pemerintah Indonesia juga memerlukan para pakar Jepun yang dapat bekerja di pelbagai jenis kementerian seperti Kementerian Luar Negeri. 202.3 INDONESIA Hubungan kerjasama Jepun-Indonesia adalah melalui pergerakan warga negara mereka di antara dua buah negara. namun sesetengah pihak berpendapat bahawa perlunya perubahan mengikut jangka masa yang ditetapkan. hlm. hlm. Tiga bahasa yang paling penting dalam masa terdekat selain bahasa Inggeris. Hal ini adalah kerana tidak dapat difahami dengan jelas bahawa bahasa Jepun telah menjadi bahasa asing kedua di Indonesia dan bahasa Inggeris. pendidikan dan budaya kerana penggunaan bahasa yang digunakan. perdagangan. Perancis dan Jerman. 43 Sehingga pada 1969. 4. 19 program pengajian sarjana 4 tahun mereka yang membawa kepada beberapa tahap seperti Bachelor of Art dan Bachelor of Science.

kumpulan pertama siswazah dari sekolah tinggi vokasional telah kembali ke Malaysia manakala bagi siswazah universiti pula kembali pada Mac 1987. Pterjemah Nazlifa Md. Ali.44 Kemasukan para pelajar Malaysia ke Universiti Jepun sebagai mahasiswa pertama malah pada kebiasaannya akan mendaftar bagi mengambil kursus seperti pengurusan dan ekonomi serta kejuruteraan.4 MALAYSIA Terdapat sebuah program yang melibatkan pelajar Malaysia di mana mereka berpeluang untuk dihantar ke Universiti Jepun. Impaknya di sini. 46 Shoichi Yamashita.46 44 Shoichi Yamashita. mereka akan dihantar ke sebuah universiti di Jepun melalui Kementerian Pendidikan Jepun. apabila pada Mac 1986. beberapa pelajar di dalam program tersebut telah dihantar ke sekolah tinggi vokasional apabila selesai mempelajari bahasa Jepun selama setahun. Ali. Dewan Bahasa dan Pustaka Kementerian Pendidikan Malaysia Kuala Lumpur. hlm. . Pencapaian pelajar yang berjaya dengan cemerlang daripada sekolah tinggi dipilih bagi mempelajari bahasa Jepun selama setahun. Pemindahan Teknologi dan Pengurusan Jepun ke Negara-Negara ASEAN.45 Pendidikan para pelajar ini tidak berbeza daripada pendidikan yang diberi kepada penuntut Jepun. 1993. Kemudian. 298-299. Kemudian selepas tamat dua tahun. Kesan daripada ini membawa kepada pengambilan pelajar-pelajar ini sebagai pekerja melalui sumbangan Jepun dalam menterjemahkan sistem Jepun kepada sistem tempatan yang lebih senang diterima pelajar-pelajar tersebut. Dalam pada itu juga. Jepun mengalukan kemasukan pelajar-pelajar dari Malaysia untuk tujuan pemindahan teknologi dari negara Jepun ke Malaysia di samping firma-firma di Malaysia menerapkan teknologi-teknologi dari Jepun dalam perusahaan atau industry. 299. hlm. 298-299. Ali. 20 Hasilnya hubungan kerjasama Jepun dan Indonesia dapat diwujudkan menerusi penggunaan bahasa Jepun. 1993. Anak syarikat Jepun di Malaysia telah mengambil para pelajar ini sebagai pekerja kerana mereka menguasai bahasa Jepun serta dapat memahami budaya Jepun kerana bergaul dan belajar bersama-sama pelajar Jepun. 4. Pemindahan Teknologi dan Pengurusan Jepun ke Negara-Negara ASEAN. hlm. Pterjemah Nazlifa Md. Pterjemah Nazlifa Md. 1993.1. pelajar juga telah mempelajari mata pelajaran pada peringkat sekolah tinggi Jepun di dalam bahasa Jepun selama setahun lagi di Universiti Malaya. 45 Shoichi Yamashita.

Persatuan seperti Alumni of Look East Policy Society (ALEPS). Salah satu tempat khas program ini dijalankan dengan menubuhkan Ambang Asuhan Jepun (AAJ) di Universiti Malaya. 281. Universiti Sains Malaysia. Pulau Pinang. Alumni pelajar dari Jepun telah dilatih untuk mempelajari teknik pemasangan barangan kilang dan berkongsi penyelidikan dan 47 Ahmad Sohaimi Lazim. Mitsubishi dan Toshiba dan pelbagai jenama lagi berjaya bertapak di Malaysia sekitar tahun 1980-an. . Tun Dr. Program ini ditubuhkan bagi mengumpul pelajar-pelajar dari Malaysia yang mempuyai keputusan yang cemerlang lepasan sekolah menengah untuk memberi persediaan sebelum melanjutkan pelajaran ke negara Jepun. automotif. 2007. Dengan kata lain. United Nation Expanded Program of Technical Assistance (EPTA). Pengaruh Jepun Terhadap Bidang Pendidikan Di Tanah Melayu (Malaysia) 1941-1990-an. industri. Dasar ini telah menggalakkan pelajar di Malaysia untuk mempelajari bidang kritikal di Jepun seperti kejuruteraan. Jepun akan memasarkan barangan keluaran mereka di bawah penyelenggaraan pekerja Malaysia. pergigian. hlm. Tesis Sarjana. Tenaga pengajar dari Jepun akan dihantar ke Universiti Malaya untuk menyumbang dalam bidang pendidikan seperti mengajar bahasa Jepun dan memberi latihan asas sebelum pelajar-pelajar Malaysia menjejakkan kaki ke institut pengajian tinggi di Jepun selama dua tahun. Jepun juga memberi reaksi di mana produk-produk kilang di Jepun akan diselenggara oleh alumni pelajar yang telah dihantar ke Jepun akan diuruskan di Malaysia. Mahathir Mohamad selaras dengan ‘Dasar Pandang Ke Timur’ pada tahun 1981. farmasi serta kedoktoran. sekitar 3 000 pelajar dari Universiti Malaya telah dihantar ke Jepun pada tahun 1982 serta menerima tajaan daripada Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA). Panasonic. Association for Overseas Technical Scholarship (AOTS).47 Kesan daripada penghantaran pelajar Malaysia ke Jepun ini telah membuka ruang kepada banyak organisasi untuk membolehkan program penghantaran pelajar ke Jepun diteruskan bagi memperolehi pekerja mahir dalam kalangan industri di Malaysia. Jepun juga memberi reaksi positif apabila pembukaan kilang seperti Sony. 21 Rancangan Persediaan Khas Jepun dirasmikan di bawah usaha Perdana Menteri Keempat. Hasilnya. Kesannya kepada perkongsian teknologi dan perkemebangan penyelidikan kepada Malaysia apabila pelbagai kilang dan produk multinasional milik negara diambil berdasarkan konsep dari negara Jepun. Daihatsu. Japan Graduate Association of Malaysia (JAGAM) dan pelbagai lagi ditubuhkan bertujuan untuk mengiatkan lagi semangat untuk menghantar golongan muda ke negara Jepun untuk tujuan perpindahan ilmu dan teknologi demi memajukan perindustrian di Malaysia.

48 Proton Holdings Berhad History. Jepun juga mendapat keuntungan apabila bahan-bahan asas untuk membina enjin telah dipasarkan di bawah firma Malaysia dan dari situ Mitsubishi mendapat jaluran kewangan yang kukuh dari negara Jepun. Jadi. terdapat peningkatan di dalam tawaran kursus mengenai Jepun di peringkat universiti.48 Ini menunjukkan bahawa terdapat usaha sama dalam membentuk kenderaan identiti nasional Malaysia dengan pertukaran dan penerimaan idea dari Jepun melalui perindustrian serta hasil daripada penerimaan tenaga pakar tempatan menggunakan kaedah automobil Jepun. Pada masa yang sama. Mahathir Mohamad memperkenalkan Proton sebagai langkah untuk menggunakan teknologi Jepun dalam hasil produk tempatan. Kesannya. 4. terutamanya di dalam bidang hubungan melibatkan penyelidikan dan penglibatan Jepun di Thailand yang dijangka menjadi lebih besar pada masa akan datang seiring berkembangan dari semasa ke semasa.5 THAILAND Kepentingan Jepun di ASEAN Tenggara Asia pada umumnya telah pun diiktiraf.1. . Bahasa Jepun ditawarkan di kedua-dua universiti utama di Bangkok iaitu Chulalongkorn dan Thammasat. http://corporate.aspx. Di Thailand. Proton mendapat teknologi daripada produk Mitsubishi Motors terutamanya di bahagian enjin kereta sekitar tahun 1980an hingga 1990an.proton. pendidikan merupakan medium utama untuk melakukan pertukaran dan perkongsian teknologi dari Jepun melibatkan Malaysia. Mitsubishi telah menghantar model enjin untuk dipasangkan ke dalam model-model Proton keluaran Malaysia dan enjin tersebut diservis mengikut kepakaran jurutera yang telah mempelajarinya dari Jepun. 5 Mac 2013. Sehingga pada 1969. diakses pada 26 April 2018. peranan Jepun telah meningkat dengan pesat. Dengan kata lain.com/About/Brand/History. 22 pembangunan (R&D) secara dua hala di antara syarikat Jepun di Malaysia dengan syarikat Jepun di negara asalnya. Proton pertama yang dilancarkan pada 9 Julai 1985 menggunakan teknologi daripada model Mitsubishi Lancer 4 yang menggunakan enjin sama buatan Jepun iaitu enjin 1. pengukuhan dasar kerajaan untuk melihat firma tempatan menggunakan teknologi tempatan direalisasikan apabila Tun Dr. Peningkatan kepentingan Jepun adalah melalui usahanya yang menjalankan kerjasama dengan negara-negara di Asia Tenggara termasuklah Thailand.3 liter Mitsubishi Orion. Proton Holdings ditubuhkan pada 7 Mei 1983 untuk menghasilkan kereta buatan nasional menggunakan model dan teknologi daripada negara Jepun.

ianya merupakan usaha dan suatu langkah awal yang menjurus kepada Pengajian Jepun yang lebih sistematik pada masa akan datang. keadaan kurikulum di Universiti tersebut adalah mengenai Sains Sosial dan Kemanusiaan. politik serta beberapa kursus yang lain berkait rapat dengan masyarakat Jepun. institut ini telah dijalankan sebagai program Jabatan Hal Ehwal Luar Negeri dan Diplomasi dalam Fakulti Sains Politik. King. . Seterusnya. bahasa Jepun juga telah ditawarkan bagi membantu dalam menghargai dan memahami Jepun. 23 Kursus sejarah dan geografi Jepun yang pada kebiasaannya akan diajar telah menjadi sebahagian daripada sejarah dan geografi Asia. ianya bercita-cita bagi menjadi Unit Pentadbiran Autonomi atau yang berkuasa di dalam Universiti Chulalongkorn. kajian Asia telah ditawarkan kepada mahasiswa sebagai pilihan untuk membekalkan disiplin pelajar melalui risalah yang telah diberikan. ekonomi dan tamadun. 50 Frank H. hlm. Kajian Asia tersebut membawa kepada matlamat yang tepat mengenai ialah penubuhan Institut Pengajian Asia di Fakulti Sains Politik Universiti Chulalongkorn pada tahun 1967. Walau bagaimanapun. H. Namun. namun masih belum lagi dapat memberikan kepentingan yang sama rata ke Asia berbanding dengan benua lain. Dalam pada itu juga. terutamanya Amerika dan Eropah. 1969. maka Pengajian Jepun di Universiti Thailand tidak mencukupi di dalam skopnya dan tidak sistematik. Justeru.49 Idea ini bertujuan bagi mempromosikan kajian Asia melalui pengajaran dan penyelidikan antara Universiti. H. Antara dua prinsip penting yang telah diterima pakai dari awal adalah penerimaan tradisional Pengajian Asia bukan sebagai suatu disiplin tetapi sebagai penerapan atau penggunaan dan pengukuhan unsur-unsur Asia di dalam disiplin yang sedia ada manakala dalam penerapan bahasa Inggeris pula adalah sebagai medium pengajaran dan penyelidikan. 190. perkembangan kajian Jepun di Universiti-Universiti Thailand masih agak ketinggalan. Pada masa ini. King. 191. Sekiranya tawaran tersebut termasuk sebagai kajian Jepun. Di dalam konteks ini. hlm. Ekoran daripada hal itu telah menyebabkan perkembangan berlaku. Pada keseluruhannya. Hal ini mencerminkan bahawa keadaan akademik yang ada tentang Asia perlulah secara keseluruhannya. iaitu antaranya adalah 49 Frank H. menjadikan kursus mengenai perihal kerajaan Jepun. 1969. Pada peringkat perkembangan ini. terdapat beberapa tanda bahawa masalah tersebut dapat diatasi.50 Matlamat pendekatan antara disiplin sarjana dengan penekanan sejarah kontemporari adalah berkaitan dengan kajian Jepun.

51 Antaranya adalah semakin banyak sarjana daripada pelbagai bidang yang berminat di dalam pengajian Jepun dan terdapat sarjana Thailand yang melakukan kajian di Jepun dan lebih banyak kajian penyelidikan mengenai Jepun dilakukan dan sedang berlangsung pada masa tersebut. Tuntasnya di sini. 1969. Jepun bijak mengambil kesempatan dalam meluaskan pengaruh pendidikannya kepada negara-negara ASEAN melalui universiti-universiti yang telah ditubuhkan di negara ASEAN. terdapat perkembangan lain juga di dalam pendidikan di ASEAN iaitu melalui bidang penyeliaan ekonomi Bank of Thailand dan Bank Bangkok yang lebih menumpukan kepada usaha yang lebih meluas dalam memahami konteks pelbagai aspek di dalam ekonomi Jepun. 1993. 24 berdasarkan dari segi peningkatan pengumpulan kepakaran tempatan terhadap hal ehwal Jepun. 51 Frank H. kajian Jepun mempunyai peranan penting kepada negara ASEAN. namun pengurusan Jepun tidak boleh digunakan keseluruhannya ke atas ASEAN kerana terdapat juga perbezaan antara Jepun dan negara ASEAN seperti penduduknya yang berbeza dengan penduduk ASEAN dari segi agama. Sememangnya. Meskipun usaha berkaitan sumbangan Jepun yang meluas kepada ASEAN. Ali. hlm. pelaburan Jepun di ASEAN telah didorong kerana keinginan bagi mewujudkan eksport di luar negara melalui usaha dalam mengambil kesempatan daripada insentif pihak kerajaan dan juga tenaga buruh yang hanya memiliki kos yang rendah. 52 Shoichi Yamashita. Pterjemah Nazlifa Md. kaum dan kebudayaan. 330. 191. Dalam pada itu juga. Namun. pengaruh barat yang diterima penduduk ASEAN menyebabkan perusahaan negara Jepun agak lambat untuk bersaing pada awalnya kerana piawaian daripada negara Barat yang sudah teguh di ASEAN sekian lamanya. Melalui aspek pendidikan juga. hlm. terdapat pelbagai sumbangan Jepun dari aspek ekonomi dan pendidikan kepada negara-negara Asia Tenggara.1 KESIMPULAN Kesimpulannya. H. . King. 52 Kesan ekonomi Jepun ke atas negara ASEAN semestinya memberi impak mengikut keupayaan negara masing-masing. 5.

Kuala Lumpur: Utusan Publication & Distributors Sdn. Pulau Pinang: Universiti Sains Malaysia. Ryutaro. Pterjemah Nazlifa Md. London: Cornell University Press. New York: Lucent Books. Bhd. Patriotisme : Agenda Pembinaan Bangsa. February 2016. Cook. Frank H. 2016. Norzilah Aziz & Azizah Md Yusof (pentj. 1999.Asian Development Bank. Patricia. Ogura Kazuo. Hong Kong: Asco Trade Typesetting Limited. Philippines: Asian Development Bank. Jepun Selepas Perang. Stiglitz Joseph & Shahid Yusuf. Japan: International House of Japan. Ali. Pemindahan Teknologi dan Pengurusan Jepun ke Negara-Negara ASEAN. Network Power: Japan and Asia. Abdul Razak. J. Tesis Sarjana. 2007. Up From The Ashes : Rebuilding Japan After World War II. 1998. 2008. Micheline Beaudry & Chris M. Ahmad Sohaimi Lazim. 1993. Nishihara Masashi. Canada: International Development Research Centre. 1969. Pengaruh Jepun Terhadap Bidang Pendidikan Di Tanah Melayu (Malaysia) 1941-1990-an. APEC & Development Co-operation. Los Angeles: University of California Press. 1997. Rethinking the East Asian Miracle. Bhd. 1976. Asia Program. Chatnam House: The Royal Institute of International Affairs. H. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka Kementerian Pendidikan Malaysia. 2009. ABD: Reflections & Beyond. Japan’s System of Official Developmnet Assistance. 1997. Katzenstein. .). Saunders. University of Hong Kong: Centre of Asian Studies. Moe Thuzar & Bill Hayton. Kertas kerja ASEAN’s Regional Role and Relations with Japan: The Challenges of Deeper Integration. Graham. Kuala Lumpur: Longman Malaysia Sdn. 1966. Kerjasama Ekonomi Asean: Peralihan dan Perubahan. E. Post War Economic Growth in Japan. King. 25 RUJUKAN BUKU Abd. 2015. Rashid. Singapore: Institute of Southeast Asian Studies. Mohammed Ariff. Ohlenroth. Japan’s Asian Diplomacy. The Development Of Japanese Studies In Southeast Asia: Proceedings of the Fourth Leverhulme Conference March 10-15. Rahim Abd. Komiya. Shoichi Yamashita. The Japanese and Sukarno’s Indonesia: Tokyo-Jakarta Relations 1951-1966. 1983. 2004. New York: A Copublication Of World Bank and Oxford University Press. Peter & Takashi Shiraishi. Masahiro Kawai. 2001. Singapore: Institute of Southeast Asian Studies.

Holdings Berhad History. Bantuan ODA Jepun ke Malaysia: Analisis ke atas Kegagalan dan Kontroversi Projek ODA. Prime Minister of Japan.Japan Business Meeting. Md. Vol.researchgate. [24 Mei 2018]. SUMBER ATAS TALIAN Anon. 2016. 1997. 26 Sueo Sudo. 12 (9): 79-91. https://www.htm.jp/english/our_work/types_of_assistance/oda_loans/overseas/i ndex. Diakses pada 26 April 2018. Malaysian Journal of Society and Space. The Fakuda Doctrine and ASEAN: New Dimensions in Japanese Foreign Policy. [24 mei 2018]. KERTAS KERJA Anon. 2010. Policy Speech by Ryutaro Hashimoto. https://www. Saya Shiraishi & Takashi Shiraishi. Asean Development Bank. Akhir. http://ww1.go.utusan.asp?y=2010&dt=0420&sec=Rencana&pg= re_05. Japan International Cooperation Agency. 13(3): 385-391. 1993. 5 Mac 2013. 2011. https://www. Mohd Ikbal Mohd Huda. presented at the Singapore Lecture.my/utusan/info.com. Meninjau Kembali Dasar Pandang ke Timur Mahathir: Penelitian Aspek Perlaksanaan dan Implikasi. Singapore: Institute of Southeast Asian Studies. ADB History.net/project/49- . New York: Cornell Southeast Asia Program.jica. Japan-ASEAN Comprehensive Economic Partnership.org/about/history. 1992. 14 January 1997 Reforms for the New Era of Japan and ASEAN: For a Broader and Deeper Partnership. Singapore ASEAN Economic Bulletin. ASEAN. 5 Mac 2013. https://www.adb.html. Proton. Dinamisme Hubungan Bilateral Malaysia-Jepun.or. [24 Mei 2018]. ARTIKEL JURNAL Mohd Afendi Daud & Junaidi Awang Besar. Nasrudin Md.jp/ajbm/history/ [24 Mei 2018].doyukai. The Japanese in Colonial Southeast Asia. Kitti Limskul. Diakses pada 26 April 2018.

ODA. .ODA-Jepun-ke-Malaysia-Analisis-ke-atas-Kegagalan-dan-Kontroversi- Projek. http://hids. 27 tahun. Rundingan Perjanjian Perkhidmatan Udara Malaysia-Jepun.my/peristiwa/- /asset_publisher/WAhqbCYR9ww2/content/rundingan-perjanjian-perkhidmatan- udara-malaysia jepun/pop_up?_101_INSTANCE_WAhqbCYR9ww2_viewMode=print [24 Mei 2018]. [24 Mei 2018].arkib.gov.