You are on page 1of 23

Grafički rad broj 1

Za predmet na slici 4 (tab. br. 50 u knjizi OMPD, B. Musafija), koji se izrađuje


dubokim izvlačenjem iz trake lima sa unutrašnjim prorezom, potrebno je:

1. Projektovati tehnologiju i odrediti:

a) širinu trake,
b) dimenzije proreza,
c) broj faza izvlačenja,
d) dimenzije komada nakon faza izvlačenja,
e) redosljed tehnološkog procesa izrade,
f) stepen iskorištenja trake,
g) radne dimenzije alata za probijanje trake i alata za zadnju operaciju
izvlačenja s tolerancijama,
h) sile koje djeluju na radne dijelove alata i središte tih sila.

2. Konstruisati kombinovani alat i uraditi radioničke crteže probojca i matrice


za probijanje i izvlakača i matrice za izvlačenje završne operacije.

Dati su podaci:

-debljina lima:................................... 𝑠 = 1 [mm]

-materijal:.......................................... Č.0146.P3

-unutrašnji prečnik posude:.............. 𝑑 = 90 [mm]

-prečnik vijenca:............................... 𝑑𝑣 = 120[mm]

-visina:.............................................. ℎ = 150[mm]

-radijus:............................................. 𝑟 = 3[mm] i 𝑅 = 3 [mm]


a) Određivanje širine trake za komad sa vijencem str. 346 tabela 52

Veličina dodatka za obrezivanje ∆𝑑 zavisi od odnosa prečnika vijenca i prečnika


komada:

𝑑𝑣 120
= = 1,3
𝑑 90

Iz tabele 52. str. 346 slijedi da je ∆𝑑 = 3,3

𝑑1 = 𝑑𝑣 + ∆𝑑 = 120 + 3,3 = 123,3 [mm] usvajam 125 [mm]

Prečnik platine D prema izgledu gotovog komada

Tab. br. 50. str. 341.

𝐷 = √𝑑1 2 + 4𝑑 [ℎ + 0,57(𝑟 + 𝑅)] = √1252 + 4 ∙ 90[140 + 0,57(3 + 3)] = 259.33 [mm]

Usvajamo 𝐷0 = 260 [mm]

Slika 4. ( B. Musafija – OBRADA METALA PLASTIČNOM DEFORMACIJOM, tab. br. 50 )


Širina trake 'B'

𝐵 = 𝐷0 + 2𝑏 = 260 + 2 ∙ 3 = 266 [mm]

𝑏 = 3,0 [mm] , usvaja se jer je 𝐷0 > 30

2
b) Dimenzije proreza

Širina mosta se usvoji iz tabele na strani 420 na osnovu 𝐷0 > 30, slijedi da je 𝑏1 =
2 [mm].

A
B

b1

X X

Određivanje veličine konture po kojoj se vrši probijanje:

3
𝑥 = 𝐷0 + 𝑏1 = 260 + 2 = 262 [mm]

𝐷0 𝜋
𝑙1 = ∙𝛼∙ = 317,6499[mm]
2 180°

𝐷0
𝑙2 = 𝑥 − 2 ∙ ∙ 𝑠𝑖𝑛20° = 173,07 [mm]
2

Ukupna dužina konture pri probijanju:

𝐿 = 2𝑙1 + 2𝑙2 = 981, 4398[mm]

c) Broj faza izvlačenja

𝑑𝑛
𝑚𝑛 =
𝑑𝑛−1

-izraz predstavlja odnos prečnika.

Za prvu fazu je:

4
𝑑1
𝑚1 =
𝐷0

Na osnovu tabele 60. str.388. i slijedeceg proračuna usvojit ćemo 𝑚1

𝑠 1
𝑠𝑠𝑟 = ∙ 100% = ∙ 100 = 0,384
𝐷0 260

𝑚1 = 0,54

Za slijedeće operacije odabiramo i slijedeće m-ove:

𝑚2 = 0,78

𝑚3 = 0,80

𝑚4 = 0,83

𝑚5 = 0,85

Broj faza izvlačenja 'n' se dobije po slijedećem obrascu:

log 𝑑 − log 𝑚1 𝐷0 log 90 − log 0,54 ∙ 260


𝑛 =1+ =1+ = 3,174 , usvajamo 𝑛 = 3 faze
log 𝑚𝑠𝑟 log 0,815

𝑚2 + 𝑚3 + 𝑚4 + 𝑚5
𝑚𝑠𝑟 = = 0,815
4

d) Prečnici u pojedinim fazama

𝑑1 = 𝑚1 ∙ 𝐷0 = 0,54 ∙ 260 = 140,4 [mm] = 141[mm]

𝑑2 = 𝑚2 ∙ 𝑑1 = 0,78 ∙ 140,4 = 109,5[mm] = 110[mm]

𝑑3 = 𝑚3 ∙ 𝑑2 = 0,80 ∙ 109,5 = 87,6 [mm] = 90[mm]

Radijusi komada po fazama izvlačenja:

𝑑𝑖 − 𝑑𝑖+1
𝑟𝑖 =
2

𝑑1 − 𝑑2 141 − 110
𝑟1 = 𝑅1 = = = 15,5 [mm]
2 2

5
𝑑2 − 𝑑3 110 − 90
𝑟2 = 𝑅2 = = = 10 [mm]
2 2
𝑑3 − 𝑑4 90 − 90
𝑟3 = = = 0 [mm], → = 3[mm], 𝑅3 = 3[mm]
2 2
Visine komada ℎ𝑖 izračunavamo iz formule 137 na strani 391.

𝐷0 2 − 𝑑𝑣 2
ℎ𝑖 = 0,25 ( + 3,44 𝑟𝑖 )
𝑑𝑖

2602 − 1202
ℎ1 = 0,25 ( + 3,44 ∙ 3) = 96,90 = 97[mm]
141

2602 − 1202
ℎ2 = 0,25 ( + 3,44 ∙ 3) = 123,49 = 125[mm]
110

2602 − 1202
ℎ3 = 0,25 ( + 3,44 ∙ 3) = 150,35 = 150[mm]
90

ℎ3 = 150 jer se izvlačenje vrši na 150 [mm].

e) Redoslijed tehnološkog procesa izrade

početni komad lima

6
prva faza izvlačenja

druga faza izvlačenja

7
treća faza izvlačenja

f) Stepen iskorištenja trake

𝐴𝑘 = Korisna površina

𝐴𝑢 = Ukupna površina

8
𝜋∙𝐷0 2
𝐴𝑘
𝜂= ∙ 100% = 4 ∙ 100% = 76,18%
𝐴𝑢 𝐵∙𝑥

g) Radne dimenzije alata za probijanje trake i alata za zadnju operaciju izvlačenja sa


tolerancijama

Pravilno dimenzionirani alat mora biti izveden tako da sigurno obezbjeđuje


ravnomjernu zračnost 'f' između prstena za izvlačenje 𝑑𝑚 i izvlakača 𝑑𝑝 .

9
𝑑𝑚 − 𝑑𝑝
𝑓=
2

Dvostruka vrijednost zračnosti se naziva zazor.

𝑊 = 2𝑓 = 𝑑𝑚 − 𝑑𝑝

𝑊 = 2 ∙ 𝑠 ∙ (1 − 𝜀𝑜𝑡 ) ∙ tan 𝛽, Analitički izraz 55. str. 140.

W – zazor [mm]

𝜀𝑜𝑡 – relativna debljina prodiranja ( tab.9, str.96.)

𝜀𝑜𝑡 = (0,65 ÷ 0,70) = 0,66 − usvojeni

N
β – zavisi od vrste materijala, i za ovaj čelik na osnovu 𝜏𝑚 = 300 [mm2 ]na str. 140.

dobije se da je 𝛽 = 6°.

Samim tim:

𝑊 = 2 ∙ 2 ∙ (1 − 0,66) ∙ tan 6° = 0,0714 [mm]

𝐷𝑚𝑎𝑥 = 𝐷0 + ∆

∆- neka tolerancija

Prečnik probojca jednak je maksimalnoj dimenziji predmeta jer se troši i sa


smanjivanjem se dobije manji otvor, a prečnik prstena je uvećan za veličinu zazora.

𝑑𝑝 = 𝐷𝑚𝑎𝑥 = 𝐷0 + ∆

𝑑𝑚 = 𝑑𝑝 + 𝑊 = 𝐷0 + ∆ + 𝑊

57. formula, str. 141.

Izrada tolerancija predmeta za IT9 prema tab.18. str.145. je :

za 𝐷0 ≫ ∆= 130[μm] = 0,13[mm]

Zahtjev je da tačnost alata bude za 3 kvaliteta bolja od tačnosti predmeta, tj. IT6.

10
Pa je:

𝐷𝑚𝑎𝑥 = 𝐷0 + ∆= 260 + 0,13 = 260,13 [mm]

𝑑𝑝 = 𝐷𝑚𝑎𝑥 = 260,13 [mm]

a mjera prstena za probijanje je:

𝑑𝑚 = 𝑑𝑝 + 𝑊 = 260,13 + 0,0714 = 260,2014 [mm]

Iz tabele 18 str.145. za kvalitet IT6 određuju se izradne tolerancije alata:

𝑡𝑚 = 52 [μm]

𝑡𝑝 = −32[μm]

Jer se prosjekač (probojac) i prsten za prosjecanje ( probijanje) rade jedan u odnosu


na drugi u tolerancijama u 'okretnom' odnosno 'prohodnom' spoju, tj. npr. kao što je
naš slučaj:

prsten 𝐻7
=
prosjekač ℎ6

Probojac:

Mjere prstena za probijanje i probojca su jednake.

𝑑𝑝𝑚𝑎𝑥 = 𝑑𝑝 = 260,13 [mm]

𝑑𝑝𝑚𝑖𝑛 = 𝑑𝑝 + 𝑡𝑝 = 260,13 + (−0,032) = 260,098 [mm]

Prsten:

𝑑𝑚 𝑚𝑎𝑥 = 𝑑𝑚 + 𝑡𝑚 = 260,2014 + 0,052 = 260,2534 [mm]

𝑑𝑚 𝑚𝑖𝑛 = 𝑑𝑚 = 260,2014 [mm]

Pod pretpostavkom da se radi o kratkom probojcu potrebno je provjeriti pritisak, tj:

𝐹𝑝𝑟
≤ 𝜎𝑝𝑑
𝐴

11
12
𝑎1
2 𝑎1
sin 70° = 𝐷0 = → 𝑎1 = 𝐷0 ∙ sin 70° = 260 ∙ sin 70° = 244,32 [mm]
𝐷0
2

𝐷 2
( 20 )
𝐴0 = ∙ ( 𝜑 − 𝑠𝑖𝑛 𝜑)
2

𝐴𝑝 = 𝑙2 ∙ 𝑎1

260 2
( )
2
𝐴 = 𝐴𝑝 − 2𝐴0 = 173,07 ∙ 244,32 − 2 ∙ ∙ (0,77𝜋 − sin 140°) = 12265,8992 [mm2 ]
2

𝐹𝑝𝑟 ′ = 𝐿 ∙ 𝑠 ∙ 𝜏𝑚

N
𝜏𝑚 = 300 [ ] , za dani materijal, meki čelik, tab. 4. str. 33.
mm2

𝐹𝑝𝑟 ′ = 𝐿 ∙ 𝑠 ∙ 𝜏𝑚 = 316,99 [kN]

𝐹𝑝𝑟 = 1,3 ∙ 𝐹𝑝𝑟 ′ = 412,987 [kN]

𝐹𝑝𝑟 412,987 kN N N
= = 0,03366 [ 2
] = 33,66 [ 2
] < 𝜎𝑝𝑑 𝑚𝑖𝑛 = 1000 [ ]
𝐴 12265,8992 mm mm mm2

Radne dimenzije alata za zadnju operaciju izvlačenja

13
Da bi odredili maksimalnu dozvoljenu dužinu probojca potrebno je u obzir uzeti
izvijanje i to za jednostrano ukliješten probojac.

𝜋 𝐸 ∙ 𝐼𝑚𝑖𝑛
𝑙𝑚𝑎𝑥 = √
2 𝐿 ∙ 𝑠 ∙ 𝜏𝑚

L [mm]- opseg dijela koji se probija

s [mm]- debljina materijala

𝜏𝑚 [kg/mm2 ]- napon smicanja

𝐸 = 2,15 ∙ 105 [N/mm2 ]- modul elastičnosti za čelik

𝐼𝑚𝑖𝑛 [mm4]- minimalni aksijalni moment inercije

𝐼𝑥 = ∬ 𝑦 2 𝑑𝐴

𝐼𝑦 = ∬ 𝑥 2 𝑑𝐴

𝑏 𝑓2 (𝑦)

𝐼𝑥 = ∫ 𝑦 2 𝑑𝑦 ∫ 𝑑𝑥
𝑎 𝑓1 (𝑦)

𝑏 𝑓2 (𝑦)
𝑎1
𝐼𝑦 = ∫ 𝑑𝑦 ∫ 𝑥 2 𝑑𝑥 ; a = −b = − = −122,16
2
𝑎 𝑓1 (𝑦)

𝑥 𝐷𝑜
(𝑥 − 𝑝)2 + (𝑦 − 𝑞)2 = 𝑟 2 ; p = ± = ±130 , q = 0 , r = = 130
2 2

122,16 √16641−𝑦2 + 141

𝐼𝑥 = ∫ 𝑦 2 𝑑𝑦 ∫ 𝑑𝑥 = 342724318,4 [mm4 ]
−122,16 √16641−𝑦 2 −141

122,16 √16641−𝑦2 + 141

𝐼𝑦 = ∫ 𝑑𝑦 ∫ 𝑥 2 𝑑𝑥 = 1277502298 [mm4 ]
−122,16 √16641−𝑦 2 −141

𝐼𝑚𝑖𝑛 = 𝐼𝑥 = 342724318,4 [mm4 ]

14
𝜋 𝐸 ∙ 𝐼𝑚𝑖𝑛 𝜋 2,15 ∙ 105 ∙ 342724318,4
𝑙𝑚𝑎𝑥 = √ = √ = 23948,89 [mm]
2 𝐿 ∙ 𝑠 ∙ 𝜏𝑚 2 1056,649 ∙ 1 ∙ 300

𝑙𝑚𝑎𝑥 = 23,94 [m]

Radijus prstena za prvu operaciju izvlačenja , formula 146.-str. 434.

𝑟𝑝1 = 0,8√(𝐷0 − 𝑑1 ) ∙ 𝑠 = 0,8 ∙ √(260 − 141) ∙ 1 = 8,72 [mm]

Za naredne operacije izvlačenja koriste se slične formule. (str.434 – formula146b )

𝑟𝑝2 = 0,8√(𝑑1 − 𝑑2 ) ∙ 𝑠 = 0,8 ∙ √(141 − 110) ∙ 1 = 4,45 [mm]

𝑟𝑝3 = 0,8√(𝑑2 − 𝑑3 ) ∙ 𝑠 = 0,8 ∙ √(110 − 90) ∙ 1 = 3,57 [mm]

Pravilno dimenzionisan alat treba imati ravnomjernu zračnost između prstena za


izvlačenje i izvlakača.

𝑑𝑝 − 𝑑𝑖
𝑓=
2

dp – prečnik prstena

di– prečnik izvlakača

𝑊 = 2𝑓 – zazor

Kod dubokog izvlačenja bez promjene debljine materijala zračnost treba da bude
nešto veća od debljine lima (𝑓 > 𝑠 ).

Prema obrascu 149 –str.444 ( G. Oehler) zračnost je:

𝑓 = 𝑠 + 𝑐√10 ∙ 𝑠

c – koeficijent koji zavisi od vrste materijala, i u našem slučaju, za čelični lim on iznosi
𝐶 = 0,07

𝑓 = 𝑠 + 𝑐√10 ∙ 𝑠 = 𝑓 = 1 + 0,07√10 ∙ 1 = 1,22 [mm]

15
𝑊 = 2𝑓 = 2,44 [mm]

Na osnovu vrijednosti zazora W vrši se dimenzionisanje alata koje ovisi od toga da li


je tolerisan unutrašnji ili vanjski prečnik izratka.

Ako se uzme da je tolerisan unutrašnji prečnik posude, što je kod nas 𝑑 = 90 [mm],
sa tolerancijom H9, tada je prečnik izvlakača jednak najmanjem prečniku predmeta, a
prečnik prstena je za veličinu zazora veći od prečnika izvlakača ( obrnuto ako je
tolerisan vanjski prečnik). Formula 150a, str.447.

𝑑𝑖 = 𝑑

𝑑𝑝 = 𝑑𝑖 + 𝑊 = 𝑑 + 𝑊

Za polje H9 prečnik 𝑑 se smije kretati od 90 ÷ 90,087, jer je tolerancija t za polje H9:

𝑡 = 0,087 [mm] pa slijedi: 𝐷𝑔 = 𝐷 + 𝑡 = 90 + 0,087 = 90,087 [mm], 𝐷𝑑 = 𝐷 = 90 [mm]

Izradne tolerancije izvlakača i prstena su ( tab. 65 – str.449.)

𝑡𝑝 = 0,09 [mm]

𝑡𝑖 = −0,06 [mm]

Tako da su dimenzije alata za izvlačenje i prstena:

𝑑𝑖 = 𝑑 = 90 [mm]

𝑑𝑝 = 𝑑 + 𝑊 = 90 + 2,44 = 92,44 [mm]

𝑑𝑖𝑚𝑖𝑛 = 𝑑𝑖 + 𝑡𝑖 = 90 + (−0,06) = 89,94 [mm]

𝑑𝑝𝑚𝑎𝑥 = 𝑑𝑝 + 𝑡𝑝 = 92,44 + 0,09 = 92,53 [mm]

Držač lima

16
Držač lima sprječava obrazovanje nabora kod dubokog izvlačenja. Komadi se mogu
izvlačiti i bez držača lima ako su ispunjeni slijedeći uslovi:

1) za prvu operaciju izvlačenja cilindričnog komada


𝑆
𝑆𝑟𝑖 = 𝐷 ∙ 100% ≥ 2 % ; 𝑚1 ≥ 0,6 – formula 151. str. 452.
0

1
𝑆𝑟1 = ∙ 100% = 0,384 < 2
260
𝑚1 = 0,5 < 0,6
Prvi uslov nije ispunjen.
2) Za ostale operacije izvlačenja cilindričnog komada vrijedi:
𝑆 𝑑𝑖
𝑆𝑟𝑖 = 𝑑 ∙ 100% ≥ 1,5 % ; 𝑚𝑖 = 𝑑 ≥ 0,8 – formula 151a. str.452.
𝑖−1 𝑖−1

1 1
𝑆𝑟2 = ∙ 100% = ∙ 100% = 0,709 % < 1,5 %
𝑑1 141
𝑑2
𝑚2 = = 0,780 < 0,8
𝑑1
1
𝑆𝑟3 = ∙ 100% = 0,909 % < 1,5 %
𝑑2
𝑑3
𝑚3 = = 0,8 = 0,8
𝑑2

Pošto nisu zadovoljeni uslovi potreban nam je držač lima za sve tri operacije
izvlačenja.

Površinski pritisak držača lima prve operacije izvlačenja:

3
𝐷 𝑑1 N N
𝑃𝑑1 = (0,2 ÷ 0,3) [( − 1) + ] ∙ 𝜎𝑚 , [ 2
] = 10−2 [ ],
𝑑1 200 ∙ 𝑠 cm mm2

formula 152 − str. 454


N N
𝜎𝑚 = 280 ÷ 500 [ 2
] = 300 [ ]
mm mm2

N
𝜎𝑚 -[mm2 ]jačina materijala na kidanje

3
260 141 N
𝑃𝑑1 = 0,28 ∙ [( − 1) + ] ∙ 300 ∙ 10−2 = 1,097 [ ]
141 200 ∙ 1 mm2

17
Analogno se pritisak držača lima za slijedeće operacije izvlačenja računa po obrascu:

3
𝑑𝑖−1 𝑑𝑖 N
𝑃𝑑𝑖 = (0,2 ÷ 0,3) [( − 1) + ] ∙ 𝜎𝑚 ∙ 10−2 [ ]
𝑑𝑖 200 ∙ 𝑠 mm2

3
141 110 N
𝑃𝑑2 = 0,28 [( − 1) + ] ∙ 300 ∙ 10−2 = 0,4807 [ ]
110 200 ∙ 1 mm2

3
110 90 N
𝑃𝑑3 = 0,28 [( − 1) + ] ∙ 300 ∙ 10−2 = 0,3871 [ ]
90 200 ∙ 1 mm2

Sila držača lima prve operacije izvlačenja:

𝜋 2 2
𝐹𝑑1 = [𝐷 − (𝑑𝑝1 + 𝑠 ∙ 𝑟𝑝1 ) ] ∙ 𝑃𝑑1 [N] , formula 153 − str. 455.
4

𝑑𝑝1 = 𝑑𝑖1 + 𝑊 = 141 + 2,44 = 143,44 [mm]

𝑑𝑝1 – prečnik prstena prve operacije izvlačenja.

𝜋
𝐹𝑑1 = [2602 − (143,44 + 2 ∙ 8,72)2 ] ∙ 1,097 = 35,943 [kN]
4

Sila držača lima za slijedeće operacije izvlačenja:

𝜋
𝐹𝑑𝑖 = [𝑑 2 − (𝑑𝑖 + 2 ∙ 𝑠)2 ] ∙ (1 + 𝜇 ∙ cot 𝛼) ∙ 𝑃𝑑𝑖 [N] , formula 153a − str. 455.
4 𝑖−1

µ - koeficijent trenja koji se za kvalitetno obrađene površine kreće u granicama 𝜇 =


0,1 ÷ 0,15=0,15

α – centralni ugao zaobljenog dijela prstena, 𝛼 = 45°

𝜋
𝐹𝑑2 = [1412 − 12544] ∙ (1 + 0,15 ∙ cot 45°) ∙ 0,48 = 3,180 [kN]
4

𝜋
𝐹𝑑3 = [1102 − (90 + 2 ∙ 1)2 ] ∙ (1 + 0,15 ∙ cot 45°) ∙ 0,38 = 1,247 [kN]
4

Sile izvlačenja

18
Prvo izvlačenje ( tab.66. – str.490, cilindar sa vijencem )

𝐹𝑖1 = 𝜋 ∙ 𝑑1 ∙ 𝑠 ∙ 𝜎𝑚 ∙ 𝐶𝑣1 ,

𝐶𝑣1 −str.491-tab. 67c.

𝐷0 260
= = 1,84 ; 𝑚1 = 0,54 → 𝐶𝑣1 = 0,80
𝑑1 141

𝐹𝑖1 = 𝜋 ∙ 141 ∙ 1 ∙ 300 ∙ 0,80 = 106,31 [kN]

Na sličan način se odredi sila izvlačenja i za ostale faze izvlačenja:

𝐹𝑖2 = 𝜋 ∙ 𝑑2 ∙ 𝑠 ∙ 𝜎𝑚 ∙ 𝐶𝑣2 ,

𝐶𝑣2 −str.491-tab.67b.

𝑆 1
𝑆𝑟 = ∙ 100% = ∙ 100% = 0,384
𝐷 260

𝑚2 = 0,78

Pa slijedi da je 𝐶𝑣2 = 0,92

𝐹𝑖2 = 𝜋 ∙ 110 ∙ 1 ∙ 300 ∙ 0,92 = 95,37 [kN]

𝐹𝑖3 = 𝜋 ∙ 𝑑3 ∙ 𝑠 ∙ 𝜎𝑚 ∙ 𝐶𝑣3 ,

𝑚3 = 0,83

Pa slijedi da je 𝐶𝑣3 = 0,77

𝐹𝑖3 = 𝜋 ∙ 90 ∙ 1 ∙ 300 ∙ 0,77 = 65,31 [kN]

Sila obrezivanja

19

,
𝐹𝑜𝑏 = 𝐴𝑜𝑏 ∙ 𝜏𝑚

𝐴𝑜𝑏 = 𝑑𝑣 ∙ 𝜋 ∙ 𝑠 = 120 ∙ 𝜋 ∙ 1 = 376,99 ≈ 377 [mm2 ]

,
𝐹𝑜𝑏 = 377 ∙ 300 = 113,1[kN]

,
𝐹𝑜𝑏 = 𝐹𝑜𝑏 ∙ 1,3 = 147,03[kN]

h) Sile koje djeluju na radne dijelove alata i središte tih sila.

20
𝐹1 = 𝐹𝑖1 + 𝐹𝑑1 = 106,31 + 35,943 = 142,253 [kN]

𝐹2 = 𝐹𝑖2 + 𝐹𝑑2 = 95,37 + 3,180 = 98,55 [kN]

𝐹3 = 𝐹𝑖3 + 𝐹𝑑3 = 65,31 + 1,247 = 66,557 [kN]

𝐹4 = 𝐹𝑜𝑏 = 147,03 [kN]

𝐹5 = 𝐹𝑝𝑟 = 412,987 [kN]


5

𝐹 = ∑ 𝐹𝑖 = 867,377 [kN] = 0,867 [MN]


𝑖=1

∑ 𝑀𝐴 = 0

𝑥
𝐹𝑜𝑏 ∙ 5𝑥 + 𝐹3 ∙ 4𝑥 + 𝐹2 ∙ 3𝑥 + 𝐹1 ∙ 2𝑥 + 𝐹𝑝𝑟 ∙ 2
𝑍= = 540,088 [mm]
𝐹

21
22