You are on page 1of 9

SADRŽAJ:

1. UVOD..........................................................................................................................................2
2. KOŠTANA SRŽ I LEUKOCITNA LOZA..................................................................................3
3. AKUTNE LEUKEMIJE-PODJELA:..........................................................................................4
3.1. Akutna limfoblastna leukemija.................................................................................................4
3.1.1. Simptomi............................................................................................................................4
3.1.2. Dijagnoza...........................................................................................................................5
3.1.3. Prognoza i liječenje............................................................................................................5
3.2. Akutna mijeloblastna leukemija...............................................................................................6
3.2.1. Simptomi i dijagnoza.........................................................................................................6
3.2.2. Prognoza i liječenje............................................................................................................6
4. ZAKLJUČAK..............................................................................................................................8
5. LITERATURA.............................................................................................................................9
Akutna leukemija

1. UVOD

Akutne leukemije su maligne bolesti krvi koje se karakterišu nenormalim razmnožavanjem neke
od ćelija limfoidne ili mijeloidne loze, povećanjem broja bijelih krvih zrnaca u perifernoj krvi i
povećanjem mase leukocita u organizmu.

Akutna leukemija znači da bolest napreduje brzo i agresivno i da zahtjeva hitno liječenje.

Maligno bujanje leukemijskih ćelija praćeno je poremećajem sazrijevanja i diferentovanja, kao i


potiskivanja normalnih hematopoeznih ćelija.

2
Akutna leukemija

2. KOŠTANA SRŽ I LEUKOCITNA LOZA


Leukocitna loza vodi porijeklo iz matične ćelije u koštanoj srži. Leukociti se dijele na dvije
grupe.

 Fagocite (granulociti, monociti i makrofagi);


 Imunocite (limfociti i plazmociti) koji imaju ulogu u stvaranju humoralnog imuniteta.

Limfociti nastaju iz matične ćelije opredjeljene za limfocitopoezu. Sazrijevanje T-limfocita


dešava se u timusu, a B-limfocita i ćelija fagocitne loze u koštanoj srži.

Neutrofilni, eozinofilni i bazofilni granulociti stvaraju se u koštanoj srži iz prve ćelije-


MIJELOBLASTA, koja diobom i sazrijevanjam daje promijelocite, čijom diobom i
sazrijevanjem nastaje MIJELOCIT. Metamijelocit nastaje diobom i sazrijevanjam iz mijelocita, a
oni sazrijevaju prelaze u štapićaste, pa u zrele granulocite. Vrijeme stvaranja i trajanja
granulocita je 10-14 dana.

3
Akutna leukemija

3. AKUTNE LEUKEMIJE-PODJELA:

Akutna leukemija dijeli se na 2 velike grupe:

1. Akutnu limfoblastnu leukemiju.


2. Akutnu mijeloblastnu leukemiju.

3.1. Akutna limfoblastna leukemija

Akutna limfoblastna leukemija najčešće je maligno oboljenje u dječijem uzrastu. Ova bolest se
takođe može pojaviti i kod odraslih, iako prognoza u tom slučaju najčešće nije optimistična.

Akutna limfocitna anemija zahvata limfocite i stanice od koje ih stvaraju-limfoblaste. Ćelije


koje se normalno razvijaju u limfocite postaju karcinomske i u koštanoj srži brzo zamjenjuju
normalne ćelije.

One se otpuštaju u krvnu cirkulaciju i prenose u jetru, slezinu, limfne čvorove, mozak, bubrege i
reproduktivne organe, gdje nastavljaju sa rastom i diobom. Mogu nadražiti moždane opne,
uzrokujući meningitis, anemiju, oštećenja jetre i bubrega i druga organska oštećenja.

3.1.1. Simptomi

Prvi simptomi se obično pojave zbog toga što koštana srž ne uspijeva proizvesti dovoljno
normalnih krvnih stanica.

Ti simptomi uključuju slabost i nedostatak vazduha, što je posljedica premalog broja crvenih
krvnih zrnaca (anemija), zatim infekciju i povišenu temperaturu koji nastaju zbog premalog broja
bijelih krvnih zrnaca i krvarenja koja nastaju zbog premalog broja trombocita (krvnih pločica). U
nekim slučajevima prvi simptom je teška infekcija, a u nekim se početak manifestuje sve većom
slabošću, umorom, blijedilom.

Krvarenje se može pojaviti u obliku krvarenja iz nosa, iz desni, lakog nastajanja modrica i
podliva na koži.

Leukemične ćelije u mozgu mogu uzrokovati glavobolje, povraćanje i razdražljivost, a one u


koštanoj srži bol u kostima i zglobovima.

4
Akutna leukemija

3.1.2. Dijagnoza

Uobičajeni nalaz krvi, kao što je potpuni broj krvnih zrnaca, može dati prvi dokaz da osoba ima
leukemiju. Ukupan broj leukocita može biti snižen, normalan ili povišen, ali je broj eritrocita i
trombocita uvijek snižen. U uzorku krvi ispitanom pod mikroskopom vide se nezrela bijela krvna
zrnca (blasti). Obzirom da se blasti normalno ne nalaze u krvi, njihovo prisustvo može biti
dovoljno da se dijagnostifikuje leukemija. Uvijek se radi i biopsija koštane srži kako bi se
potvrdila dijagnoza i odredila vrsta leukemije.

3.1.3. Prognoza i liječenje

Kod više od 90% ljudi sa akutnom limfoblastnom leukemijom (obično kod djece), prvo davanje
hemoterapije dovodi bolest u stanje remisije. Bolest se kod mnogih vraća, ali 50% djece 5 godina
nakon liječenja ne pokazuje znakove leukemije. Najbolju prognozu imaju djeca u uzrastu od 3 do
7 godina dok odrasli iznad 20 godina imaju lošiju prognozu. Smatra se da djeca ili odrasli koji
imaju početni broj bijelih krvnih ćelija ispod 25.000 ćelija po mikrolitri krvi imaju bolju
prognozu nego oni čiji je broj bijelih krvnih ćelija u početku viši.

Cilj liječenja je postizanje potpune remisije uništavanjem leukemičnih ćelija tako da u koštanoj
srži mogu ponovo rasti normalne ćelije. Prije nego što se vrati normalna funkcija koštane srži,
oboljeloj osobi može biti potrebna transfuzija crvenih krvnih ćelija za liječenje anemije,
transfuzija krvnih pločica za spriječavanje krvarenja i antibiotici za liječenje infekcija.

5
Akutna leukemija

Obično se u liječenju koristi nekoliko kombinacija hemoterapijskih lijekova, a doze se


ponavljaju tokom nekoliko dana ili sedmica.

Za liječenje leukemičnih ćelija u mozgu obično se ubrizgava metrotreksat direktno u likvor, a


mozak se ozrači radioterapijom.

Nekoliko sedmica ili mjeseci nakon početnog pojačanog liječenja koje ima za cilj uništenje
leukemičnih ćelija, daje se dodatno liječenje (konsolidacijska hemoterapija) da se unište
preostale leukemične ćelije. Liječenje može trajati 2-3 godine.

Leukemične ćelije mogu se početi ponovo javljati (recidiv), često u koštanoj srži, mozgu i
sjemenicama. Naročito je ozbiljan recidiv u koštanoj srži.

Hemoterapija se može dati ponovo, a iako većina ljudi ima dobar odgovor na liječenje, bolest
ipak ima jaku sklonost ka recidivu.

Presađivanje koštane srži nudi najbolju mogućnost izliječenja, ali taj postupak se primjenjuje
samo ako se koštana srž može dobiti od osobe koja ima podudarni tip tkiva (HLA), gotovo
uvijek je to od bliskog srodnika.

Kada se leukemične ćelije ponovo jave u mozgu, hemoterapijski lijekovi ubrizgavaju se u likvor,
jedan do dva puta nedeljno.
Liječenje recidiva koji su zahvatili sjemenike sastoji se od hemoterapije uz terapiju zračenjem.

3.2. Akutna mijeloblastna leukemija

Akutna mjeloblastna leukemija je bolest u kojoj mijeloblasti postaju kancerogeni i brzo


zamjenjuju normalne ćelije u koštanoj srži.

Ova vrsta leukemije zahvata osobe svih dobi, najčešće odrasle. Izloženost velikim dozama
zračenja i upotreba nekih hemoterapijskih lijekova protiv raka povećavaju šansu za razvoj akutne
mijeloblastne leukemije.

Leukemične ćelije se nakupljaju u koštanoj srži te razaraju i zamjenjuju stanice koje proizvode
narmalne krvne ćelije. One se otpuštaju u krvnu cirkulaciju i prenose u druge organe gdje
nastavljaju rasti i dijeliti se. Mogu proizvoditi male tumore u koži ili ispod nje i uzrokovati
meningitis, anemiju, zatajenje jetre i bubrega i oštećenja drugih organa.

3.2.1. Simptomi i dijagnoza

Prvi simptomi se obično javljaju zbog toga što koštana srž ne uspijeva proizvesti dovoljno
normalnih krvnih ćelija. Ti simptomi uključuju slabost, infekciju, povišenu temperaturu i

6
Akutna leukemija

krvarenje. Drugi simptomi mogu uključiti glavobolje, povraćanje, razdražljivost i bol u kostima i
zglobovima.

Ukupni broj krvnih zrnaca (KKS) može pružiti prvi dokaz da osoba ima leukemiju. U krvnim
uzorcima ispitivanim pod mikroskopom vide se vrlo nezrela bijela krvna zrnca (blasti). Gotovo
uvijek se radi i biopsija koštane srži da se potvrdi dijagnoza i odredi vrsta leukemije.

3.2.2. Prognoza i liječenje

Na liječenje odgovara između 50% i 85% oboljelih. Između 20% i 40% osoba 5 godina nakon
liječenja ne pokazuje znake bolesti. Presađivanje koštane srži povisilo je stopu uspijeha remisije
na 40% do 50%. Oboljeli iznad 50 godina imaju nakon podvrgavanja hemoterapiji i zračenju
najlošiju prognozu.
Liječenjem se postiže brza remisija-razaranje svih leukemičnih ćelija. Međutim ova vrsta
leukemije odgovara na manje lijekova nego druge vrste leukemije i liječenje često čini osobe
bolesnijima prije nego što mu se stanje poboljša. Ova pojava se dešava zbog potiskivanja
aktivnosti koštane srži, što za posledicu ima manji broj bijelih krvnih zrnaca (naročito
granulocita) što pogoduje razvoju infekcija.

Mogu biti potrebne i transfuzije crvenih krvnih zrnaca i krvnih pločica. Bolesnici u remisiji
obično primaju dodatnu hemoterapiju (terapija konsolidacije) nekoliko sedmica ili mjeseci nakon
početnog liječenja da bi se uništio što veći broj leukemičnih ćelija.

Presađivanje koštane srži može se uraditi kad ljudi koji nisu reagovali na liječenje i kod mlađih
osoba koji su reagovali na prvi ciklus liječenja da se uništi svaka preostala leukemična ćelija.

7
Akutna leukemija

4. ZAKLJUČAK

Do danas leukemija je naizliječiva, iako se skoro svake godine pronađe novo sredstvo protiv ove
opake bolesti. Sve dosadašnje terapeutske mjere protiv leukemije ne mogu da dovedu do
potpunog izliječenja, već samo do prolaznog poboljšanja.

Ukoliko se ne liječi, akutna leukemija može da izazove smrt u roku od nekoliko sedmica.

U većim slučajevima akutne leukemije ne postoji konkretan uzrok.

Bolesnici sa akutnom leukemijom liječe se na odjeljenju intenzivne njege, a najbolje ih je


izolovati u sterilne sobe.

8
Akutna leukemija

5. LITERATURA

- Interne bolesti sa negom I: za 3. razred medicinske škole; Autori: Jovan Teodorović,


Biljana Putniković, Petko Ristić, Milomir Petrović, Dušica Čeleketić-Popov, Mirjana
Krotin, Aleksa Popović, Milana Vučenović, Jelka Dekleva-Đorđević, Ljiljana Tomašić,
Olga Jovanović, Dragica Nikolić; Zavod za udzbenike i nastavna sredstva, 1994.
Beograd.

- https://www.MSD-priručnici.placebo.hr