You are on page 1of 75

GZ 2010: perspectivas desde o nacionalismo político

por I.J. Ansotegi Soares1

1

http://gl.wikipedia.org/wiki/Ínhigo_Ansotegui

1

A MODO DE PRÓLOGO. O texto que tes entre mans non é un documento científico, non é unha novela curta, nin un documento literario, non é unha proba de fe e non pretende baixo ningún concepto ser ningunha destas cousas. Non pretende ser imparcial, emporiso malia empregar ferramentas analíticas politolóxicas e sociolóxicas non se encadra coma un documento científico. Non relata situacións imaxinarias protagonizadas por personaxes imaxinados, senón feitos reais do noso País, por iso non é un documento literario. Non é unha proba de fe, porque non acolle dogmas nin define verdades absolutas. É un documento de combate político. Escrito desde a maior implicación co proxecto e a organización do nacionalismo político galego. Se non confías na capacidade do pobo galego de xerar alternativas políticas propias, non leas isto. Se cres que vives no mellor dos mundos posíbeis, non leas este texto. Se non acreditas na crítica coma o método para atopar as solucións correctas, non leas este documento. Se confias no que di a TVG ou La Voz de Galicia, non leas estas páxinas. Se consideras que non hai nada que facer, NON leas estas páxinas. Só ten sentido que adiques o teu tempo a ler este documento se consideras que hai algo que non vai e consideras que hai algo que facer. Este documento non aporta solucións, nin sequera pretende sentar tipo algún de cátedra. As grandes aportacións e as solucións acertadas son o resultado de reflexións colectivas e o emprego da metodoloxía proba/erro. Con este documento apenas se pretende analizar e reflexionar en derredor da situación actual da Galiza e do nacionalismo político. Contribuir a unha reflexión colectiva que se está a dar desde hai alomenos cinco anos no nacionalismo político e que non remata por madurar ningunha orientación política colectiva que actualice e rearme ao nacionalismo. E fálase de rearme do nacionalismo político porque nos atopamos nunha época de ofensiva reaccionaria, como afirmaba certeiramente María Reimóndez nun artigo recente na contraportada de Xornal de Galicia do 14 de abril: Estamos nun momento no que os grupos extremistas de dereitas comezan a dominar os discursos dun xeito terrible, impoñendo o seu con enormes medios económicos. Efectivamente, esta ofensiva ten medios, porque ten intereses, porque non é neutral, nin democrática, nin xusta, por máis que empregue todos estes disfraces. Antes de entrar a trapo no documento, agradecer a todas as persoas que colaboraron activa ou pasivamente da elaboración deste texto o seu traballo, se ben o responsábel último e único dele é quen esto firma.

2

Temos que axir sobre o presente a través da crítica radical de todo o que existe, radical no senso de que a crítica non se asusta nin fronte aos resultados atinxidos nin fronte ao conflito coas forzas existentes Karl Marx

3

A OFENSIVA DA DEREITA: CREACIÓN DE SENTIDO COMÚN REACCIONARIO. Os diferentes sistemas políticos que as diferentes formacións sociais teñen soportado implican distintas solucións à contradición entre quen ostentan o poder e se benefician do reparto social da riqueza e quen sofren os efectos dese reparto e carecen de poder suficiente como para modificar o equilibrio realmente existente. A pulsión vital de todo sistema político é manter o equilibrio de forzas que lle dá a vida, con diferentes grados de apertura/feche, segundo as tensións e contradicións político-sociais existentes e a súa capacidade de absorción, eis a entropía que sexa quen de soportar. Un sistema excesivamente entrópico desfaise pola súa incapacidade de manter a coherencia e o statu quo, un sistema anentrópico será incapaz de asumir a mínima contradición social e, polo tanto, manter o mínimo consenso político que esixe a subordinación política. Ningún sistema pode eliminar totalmente a resistencia, pois mentres a política formal, como sinalou James C. Scott2, é o ámbito das elites, das testemuñas escritas e da acción pública, a infrapolítica é o ámbito do liderado informal, das non-elites, da conversa e o discurso oral e da resistencia clandestina. A noción de biopoder, enunciada primeiramente por Michel Focault e desenvolvida por Negri e Virno, entroutros, ven reclamar atención sobre a crecente intervención neste eido. No caso da fórmula democrática, existen elementos coma o marco formal de liberdades públicas e a concorrencia plural a eleccións que supoñen unha configuración específica e claramente diferente a outros sistemas políticos na súa procura de lealdade e consenso, é dicir, de lexitimación política. Neste contexto, a hexemonía no discurso público e nos marcos cognitivos constitúe unha das estratexias básicas de combate político e de lexitimación do propio sistema. Se atendemos aos achádegos da filosofía da linguaxe e a estruturación do pensamento humano en metáforas sistematizadas, podemos entender a compoñente estratéxica que ten a hexemonía no discurso público na consecución de representatividade institucional derivada do sufraxio e na consecución da aceptación popular dos equilibrios socio-políticos existentes. A procura desa hexemonía é un combate político-cultural entre as forzas socio-políticas emancipadoras e as partidarias da actual situación das cousas. Coma en toda colisión de forzas, a intensidade das intervintes determina a resultante. O SENTIDO COMÚN REACCIONARIO: TEMAS E IDEAS FORZA Estamos inseridos nun período de ofensiva das forzas reaccionarias, que ten coma obxectivo crear o sentido común que permita desmontar e atacar as conquistas sociais derivadas das loitas populares culturais, sociais e políticas do século XX. Seguindo a Paolo Virno3: A «contrarrevolución», ao igual que o seu oposto simétrico, non deixa nada intacto. Determina un largo estado de excepción, no que parece acelerarse a expansión dos acontecementos. Constrúe activamente a súa peculiar 'nova orde'. Forxa mentalidades, atitudes culturais, gustos, usos e costumes, en suma, un inédito sentido común. Vai à raíz das cousas e traballa con método. Pero hai máis: a «contrarrevolución» sérvese dos mesmos presupostos e das mesmas tendencias — económicas, sociais e culturais— sobre as que podería acoplarse a «revolución», ocupa e coloniza o territorio do adversario e dá outras respostas às mesmas preguntas. O sentido común reaccionario español está constituído por unha serie de preceptos comúns á dereita internacional (de raíz usamericana, dado o vencello do capital español co usamericano) e outros propios derivados da propia historia. Os preceptos comúns brillantemente enumerados por Susan
2 3

Scott, James C. Los dominados y el arte de la resistencia (2003), Txalaparta Argitaletxea

Virno, Paolo Virtuosismo y revolución: la acción política en la era del desencanto (2003), Traficantes de Sueños, edición telemática http://www.nodo50.org/ts/editorial/virtuosismo%20y%20revoluci%F3n.pdf

4

George4 son os seguintes: -A solución do mercado sempre é preferíbel à regulamentación e à intervención do Estado. -A empresa privada supera ao sector público en criterios de eficiencia, calidade, dispoñibilidade e prezo. -O libre comercio podería ter desvantaxes temporais para algúns, pero en derradeira instancia será mellor que o protecionismo para toda a poboación de calquera país. -É normal e aconsellábel que atividades coma a atención médica e a educación sexan lucrativas. -Uns impostos máis baixos, sobre todo para os ricos, garantirán unha maior inversión e, polo tanto, a prosperidade. -A desigualdade é inherente a calquera sociedade e probabelmente é xenética, cando non racial. -Se as persoas son pobres, só poden culparse a si mesmas porque o traballo duro sempre é recompensado. -Unha sociedade autenticamente libre non pode existir sen un mercado libre; de onde se segue que o capitalismo e a democracia apóianse mutuamente. -Uns gastos de defensa máis elevados e un sector militar forte garantirán a seguridade nacional. -Os EUA, en virtude da súa historia, os seus ideais e o seu sistema democrático superior, debería empregar o seu poderío económico, político e militar pra intervir nos asuntos doutras nacións coa fin de promover o libre mercado e a democracia. -A cidadanía doutros países recibirá estas intervencións cos brazos abertos porque librarán ao Mundo de elementos indesexábeis e perturbadores na comunidade internacional e, en última instancia, beneficiarán a todos e todas. -Un precepto non incluido por Susan George, mais vixente no discurso actual, é o negacionismo do cambio climático mediante deslexitimación da evidencia científica seguindo a estratexia que os creacionistas e defensores da teoría do deseño intelixente fan nos EUA a respecto do evolucionismo 5 . José María Aznar ten xogado un papel relevante neste sentido a nivel internacional, apoiando e participando en cumios negacionistas6, financiados abondosamente polas grandes multinacionais que ven perigar o seu negocio polas preocupacións climáticas7. Aos que cumpre engadir os principios: -España é un Estado con unha democracia exemplar, ameazada de desintegración por unha descentralización administrativa excesiva e un excesivo pluralismo rexional e lingüístico. A liberdade lingüística está ameazada polas linguas rexionais. -España é unha sociedade en crise de valores pola perda de influencia da Igrexa Católica, esa perda de valores explica a desintegración nacional e a aprobación de lexislacións liberais e laicas en asuntos coma o aborto e o ensino que contribúen à ruptura da paz social herdada do réxime anterior. As liberdades e os consensos da transición española están ameazados pola libertinaxe derivada da
4
5 6 7

George, Susan El pensamiento secuestrado (2007), Icaria Editorial vide nota 3 Capítulo IV

http://www.publico.es/ciencias/193514/aznar/capitanea/negacionistas/calentamiento http://www.publico.es/ciencias/303851/greenpeace/denuncia/fondos/negacionismo

5

falta de valores, que se manifesta tamén nunha lexislación laboral feita so a chantaxe dos sindicatos. -A resultas da crise nacional polo asalto dos rexionalismos e os libertinismos, España perde peso específico e isto tradúcese na perda de poder económico do capital español. A SOCIALIZACIÓN E EXTENSIÓN DO SENTIDO COMÚN REACCIONARIO A socialización deste sentido común reaccionario español está planificada e responde a un entramado de actores privados e públicos ligados entre si. Dada a configuración en rede que define o traballo dos grupos reaccionarios, resulta extremadamente difícil e inxente a enumeración dos actores, sistematizamos os actores-matriz, é dicir, os actores que actúan coma nós máis ou menos centrais da rede. Antes de enumerar estes actores, sen embargo, é preciso resaltar que o entramado se sostén porque goza dunha financiación solvente, na que participan recursos públicos, sen dúbida, mais na que teñen un papel destacado as doazóns das empresas multinacionais, que acaparan o 30% do PIB mundial e o 40% das exportacións8. Os principais actores matriz no que atinxe ao entramado do Estado Español son: A Igrexa Católica Española. O Partido Popular-FAES. O grupo mediático Unidad Editorial. A Confederación Española de Organizaciones Empresariales. Non imos entrar no papel cómplice que o PSOE e o grupo PRISA teñen nesta ofensiva, aceptando os marcos interpretativos que a dereita máis radical impón e xogando nese espazo unha pretendida oposición política a esa ofensiva. Aínda que non podemos desprezar este papel, dada a multiplicación de efectos que produce respecto ao asentamento de nocións reaccionarias como de sentido común. Doutra banda, ao referírmonos ao caso galego, teremos que matizar este conxunto de actores, nomeadamente a nivel mediático, pois non hai unha correspondencia milimétrica entre os actores matriz e as súas delegacións galegas. OS CREADORES DE SENTIDO COMÚN REACCIONARIO: ACTORES-MATRIZ A IGREXA CATÓLICA ESPAÑOLA A Igrexa Católica é unha organización transnacional, con recoñecemento de Estado nas Nacións Unidas, grazas à doazón de terreos e recoñecemento internacional feita pola ditadura fascista italiana de Mussolini, e con sé no Estado-Cidade do Vaticano e delegacións por todo o orbe, inda que a maior implantación dáse nos Estados latinos europeos e americanos. Desde o 19 de abril de 2005, está dirixida por un ex membro das Hitlerjugend, xuventudes hitlerianas, e do servizo de estratexia nazi Reichsarbeitsdienst, Joseph Alois Ratzinger. Este individuo, nomeado en 1981 prefecto da Congregación para a Doutrina da Fe, sucesora da Inquisición, considera no seu documento 'Ser Cristián na era neo-pagá' que o cristián ocidental vive hoxe nunha era neo-pagá marcada pola idolatría do diñeiro, o prestixio, o pracer e o poder.
8

Hernández Zubizarreta, Juan (2009) Las empresas transnacionales frente a los derechos humanos, Hegoa, páx. 132 disponíbel en

http://en.calameo.com/read/000068238e98ec1b8ec22

6

Como resultado, a persoa está de vez máis illada e desorientada e la sociedad desprovista de valores humanos consistentes. Perante esta situación, o cristián ten a misión de transmitir a súa doutrina. En 2007 beatificou a 498 mortos do bando fascista da guerra española de 1936-1939. A súa xestión à fronte da Igrexa Católica é definida polo teólogo Hans Küng coma a das oportunidades desperdiciadas9 pola súa interpretación retrógrada do Concilio e a súa cerrazón. A Igrexa Católica Española xogou un papel lexitimador da ditadura fascista de Francisco Franco que asumiu o catolicismo coma alicerce teórico da súa existencia. Durante ese período, a Igrexa Católica Española regulou e pretendeu regular permanentemente todos ou case todos os aspectos da vida social. Coa segunda restauración bourbónica e a instauración dunha democracia vixiada10, o papel da Igrexa Católica Española vai ficando reducido a unha posición privilexiada de interlocución cos poderes do Estado11 e a un axente educativo de primeira orde, ao mesmo nivel que os pais e os educadores, mentres que perde o papel de policía biopolítica e deixa de regular todos os aspectos da vida social que se liberalizan enormemente a respecto do período ditatorial. Como mostra, os dados de asistencia a misa: en 1973, asistían semanalmente mais do 70% e nunca arredor do 10%, en 1978, semanalmente menos do 40% e nunca arredor do 10%, en 2002, semanalmente arredor do 20% e nunca arredor do 50%12. A Igrexa Católica Española recibe unha cantidade extraordinaria de recursos públicos. Como denuncia Europa Laica, no ano 2009, a Igrexa Católica Española recibiu máis de 6.000 millóns de euros13. A Igrexa Católica Española, amais, é o primeiro terratenente do Estado Español, nun réxime fiscal privilexiado que ata 2007 a eximiu de pagar o Imposto sobre Valor Engadido, que ata outubro a eximiu de pagar o Imposto sobre Construccións, Instalacións e Obras, que agora só paga nos edificios adicados a actividades económicas coma a COPE, hospitais privados e colexios, e que lle permite seguir sen exenta do pago do Imposto de Sucesións e do Imposto sobre Bens Inmóbeis. Amais, segundo o artigo 206 da Lei Hipotecaria elaborada na ditadura fascista, 1946, e aínda vixente a Igrexa Católica Española é o único suxeito con capacidade de inmatricular un inmóbel simplemente declarando que lle pertence, sen aportar ningún outro documento acreditativo (só en Navarra, rexistraron segundo esta fórmula máis de mil inmóbeis). O interese inmobiliario da Igrexa Católica Española é puramente económico: a recalificación dun colexio das Carmelitas en Cáceres onde se construirá un El Corte Inglés ou da duns terreos rústicos en Ávila, convertidos a industriais suporán ingresos superiores a 19 millóns de euros à Igrexa Católica Española 14. O mantemento de todo este patrimonio, amais, é sufragado colectivamente por diñeiro público, así, na Galiza, co retorno do PPdG de Núñez Feijoo ao poder da Xunta incrementouse nun 20% a partida da Consellaría de Cultura orientada a rehabilitación do patrimonio eclesiático, malia terse reducido nun 15% o total do orzamento da propia Consellaría de Cultura15. Na creación de sentido común reaccionario a Igrexa Católica Española é un actor de primeira orde: reivindicando os seus valores éticos e posturas morais coma valores éticos e posturas morais
9

http://www.redescristianas.net/2010/04/15/cinco-anos-de-pontificado-de-benedicto-xvi-carta-abierta-a-los-obisposcatolicos-de-todo-el-mundohans-kung-teologo/

10

O artigo 8 da Constitución Española de 1978 non tería este carácter se no momento constitucional non estiveramos falando de outorgar ese papel a un exército golpista e fascista. Artículo 8. 1. Las Fuerzas Armadas, constituidas por el Ejército de Tierra, la Armada y el Ejército del Aire, tienen como misión garantizar la soberanía e independencia de España, defender su integridad territorial y el ordenamiento constitucional.2. Una Ley

Orgánica regulará las bases de la organización militar conforme a los principios de la presente Constitución.
11

Os acordos internacionais co Vaticano son anteriores à Carta Magna española de 1978 e prevalecen, sendo reclamados polos Bispos:

http://www.conferenciaepiscopal.es/obispos/autores/asenjopelegrina/04.htm
12

VV.AA., Portugal at the polls (2007), Lexington Books, disponíbel en

13

http://www.ics.ul.pt/ceapp/english/conferences/portugalatthepolls/joseramonmontero/calvomonterolisboafiguresfeb 2003.pdf http://www.rebelion.org/noticia.php?id=85299&titular=la-iglesia-cat%F3lica-cuesta-al-estado-m%E1s-de-6.000millones-de-eurosMuñóz, A. , "El reino inmobiliario de la Iglesia" en Diagonal 118, páxs. 4-6

14 15

http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1011

7

de toda a sociedade, reivindicando o franquismo fronte a actual etapa de neopaganismo 16, mobilizando a todo o seu rabaño periodicamente en manifestacións masivas contra a ampliación de dereitos (matrimonio homosexual, interrupción voluntaria do embarazo), editando libros nas súas 41 empresas editoras17 e difundindo mensaxes radiofónicas mediante a COPE, Ràdio Renascença e Radio Popular. Amais, goza dun tecido de institucións educativas e de fins benéficos que reciben un alto volume de recursos públicos, poñamos o exemplo da Vicepresidencia da Igualdade e do Benestar que tivo grandes problemas para desenvolver unha rede pública de servizos sociais pois herdara multitude de convenios con entidades deste tipo que consumían unha parte extraordinaria do seu orzamento e que non podían ser cancelados facilmente. Amais mantén un vencello especial e unha continuidade de persoas co Partido Popular, pois destacados militantes do PP son membros ou simpatizantes de distintas organizacións da Igrexa Católica Española coma o Opus Dei e os Legionarios de Cristo. Dado o carácter clandestino destas sectas, é difícil determinar o grao de implicación. Son membros ou simpatizantes do Opus Dei destacados dirixentes do PP español coma Federico Trillo, Mariano Rajoy, Juan José Lucas, Jaime Mayor Oreja, Ana Mato, ou do PPdG coma Jose Manuel Romay Beccaría 18 ou Alberto Núñez Feijoo, presidente da Xunta19, Pilar Farjas, conselleira de Sanidade, Ovidio Rodeiro, Director Xeral de Xuventude, e Alfonso Cabaleiro, Secretario Xeral de Medios20. Son membros ou simpatizantes dos Legionarios de Cristo dirixentes do PP coma Ángel Acebes e José María Michavila21. O PARTIDO POPULAR22. O Partido Popular é o resultado da confluencia da dereita política organizada tras a ditadura fascista. Ten a súa orixe en Alianza Popular, unha coalición de camarillas de dirixentes da ditadura fascista coma Manuel Fraga Iribarne, Cruz Martínez Esteruelas, Federico Silva Muñoz, Licinio de la Fuente, Laureano López Rodó e Gonzalo Fernández de la Mora . Gozan de implantación grazas à ditadura, pois a elite do poder fascista, é dicir, aqueles membros da oligarquía que forman parte dos órgaos institucionais do Estado e polos altos servidores do Estado sen poder económico real de partida, pero que ao integrarse na direción de tarefas vitais para a clase dominante poden pasar a formar parte dela sen que iso constitúa a tendencia dominante 23, entre eles as familias Aznar, Cabanillas, Aguirre, Atienza, Basagoiti, Becerril, Oreja, entroutras 24 forman parte da base de implantación do partido. Tras varios anos de resultados desastrosos, en 1989 pasa de ser unha coalición a un partido único e fúndase o Partido Popular, baixo a presidencia de Manuel Fraga Iribarne. O Partido Popular é o partido político do panorama político sistémico que máis cartos recibe procedentes de fontes privadas: entre 1999 e 2003, o PP recibiu 3,6 millóns de euros de doazóns nominais e 6 millóns de doazóns anónimas, mentres que o PSOE só recibiu 0,9 millóns de doazóns nominais e 1,6 millóns de doazóns anónimas25. No tema da financiación dos partidos, cumpre explicar que en grande parte é negativa: os partidos piden empréstitos às entidades financeiras que
16

17 18 19

http://www.rebelion.org/noticia.php?id=35362&titular=la-iglesia-cat%F3lica-publica-en-uno-de-sus-suplementosreligiosos-alabanzas-a-la-dictadura-franquistahttp://www.catolicos.com/bookstoresespana.htm
'Opus Dei, el poder omnipresente de la mafia', Kale Gorria, páxs. 4-8

20

http://www.vieiros.com/nova/78504/non-hai-mellor-xeito-de-celebralo-que-ponendo-galiza-a-disposicion-de-suasantidade http://www.xornal.com/artigo/2010/01/12/unknown/mas-simpatizantes-devociones/2010011201010400455.html , http://www.xornal.com/artigo/2010/01/12/unknown/obra-pierde-poder-politica-gallega-refuerzaiglesia/2010011201010300975.html , http://feijoomente.blogaliza.org/?p=779 e http://libertadpp.blogspot.com/2009/04/el-director-xeral-de-xuventude.html
Ardi Beltza 12, páx. 5 Lagares Díez, N. "O Partido Popular en Galicia' en Rivera Otero, X.M. (coord.) (2003) Os partidos políticos en Galicia, Vigo, Xerais, páxs. 1997 Fioravanti, E. 'La elite del poder en la España Franquista' en Negaciones. Revista Crítica de Teoría, Historia y Economía 1, Outubro 1976, Madrid, páxs. 79-106 Os 400 nomes no artigo de Fioravanti páxinas 81-88 Fundación Alternativas: Informe sobre la democracia en España/2007

21 22 23 24 25

8

estas nunca cobran e acaban condonando, por exemplo, Caixa Galicia condonou 2,6 millóns ao PP cando este partido chegou ao poder en 1996. Informacións periodísticas apuntan a que no derradeiro ano en que estaban permitidas as doazóns anónimas o PP percibiu cinco veces máis doazóns deste tipo que o seguinte partido26. Desde 2009 hai aberta unha investigación sobre suposta financiación ilegal do PP27, coñecida vox populi como 'caso Gürtel', neste contexto o PP solicitou que se reducira seis veces o tempo no que a fiscalía estivese habilitada a investigar os delitos de corrupción; pasando do prazo actual de doce meses a só dous, nunha proposta que foi cualificada desde medios xudiciais e xurídicos como un intento de xerar impunidade imposibilitando calquera investigación 28. Está estabelecida xudicialmente a financiación ilegal do PP con diñeiro público na campaña autonómica balear de 200729. A resultas de todas estas investigacións, o tesoureiro do PP, Luís Bárcenas, foi relevado por José Manuel Romay Beccaría30. A súa ideoloxía política é o neofalanxismo, malia que presumen de ser un partido ideoloxicamente lixeiro, que podemos esquematizar en varias ideas forza, que recollemos dun artigo de un intelectual afín ao Partido Popular, José María Marco31: Sacralización do texto constitucional español, facendo unha interpretación alonxada do neoconstitucionalismo que está reinterpretando o texto constitucional en clave de dereitos e deberes cívicos. Recolle así algúns aspectos (cidadanía, compromiso persoal, participación, etc) propias del republicanismo32 Defensa a ultranza da unidade e continuidade de España. Neste sentido, o PP ten reclamado o feche do Estado Autonómico33. Unha visión da unidade europea coma unha reordenación capitalista continental na que se deben defender e expandir os intereses 'nacionais' do capitalismo español: a firme defensa da vixencia dos actuais Estados nación e a dos intereses nacionais –que considera compatíbel e incluso necesaria para a existencia dunhas institucións europeas respectadase, segundo, a vontade de exercer un papel de liderádego na Unión, fóra de la subordinación ao eixo franco alemán. A alianza co imperialismo usamericano e neocolonialismo: O europeísmo do Partido Popular vai matizado por un terceiro motivo, o atlantismo. Este xorde dunha reflexión sobre o sentido da historia de España, que acadou os seus momentos máis gloriosos como potencia atlántica. A inflexión da política exterior norteamericana tras os atentados do 11S ofreceu a José María Aznar a oportunidade de devolver a España ao lugar que lle debería corresponder como un dos países máis ricos do mundo. A anovada relación cos países latinoamericanos, aparte das súas características propias, debe entenderse tamén no marco do atlantismo. A defensa do capitalismo: Finalmente, hai que insistir na importancia que a liberdade económica ten para o Partido Popular. É, asemade, o fundamento da prosperidade dun país e a condición indispensábel para manter a solidariedade e a cohesión interna que,

-

-

-

26

27 28 29 30

http://www.elpais.com/articulo/espana/PP/obtuvo/millones/donaciones/anonimas/2006/PSOE/558000/euros/elpepun ac/20100125elpepinac_1/Tes http://www.publico.es/espana/304295/mancha/f/inanciacion/ilegal/expande/pp http://www.publico.es/espana/288460/tijeretazo/investigacion/exige/pp/indigna/justicia http://www.publico.es/espana/303916/auto/rma/trama/corrupta/nancio/ilegalmente/pp http://www.galiciaconfidencial.com/nova/5670.html

31

Doctor en Filología Hispánica pola Universidad Complutense de Madrid. Colabora regularmente en La Razón, Libertad Digital e o programa La Mañana de la COPE. Colabora tamén en Revista de Occidente, Noticiero de las Ideas, FAES Cuadernos de pensamiento político, TechCentral Station (Washington, D.C.). É profesor de Traducción, Lengua y Cultura Española na Universidad Pontificia Comillas de Madrid.
32 33

José María Marco 'La ideología del Partido Popular' en http://www.josemariamarco.com/?op=articulo&id=PP Xornal de Galicia, 23/01/10,, páx. 25

9

segundo o ideario do Partido Popular, son elementos básicos das democracias modernas. Estes principios coinciden case milimetricamente cos principios políticos de FAES34. O Partido Popular constitúe o principal actor estritamente político da ofensiva reaccionaria vixente, aínda que non desbota a existencia de novos neofalanxismos coma o representado pola UPyD de Rosa Díez35. O seu papel na creación de discurso é fundamental posto que son os seus representantes quen reciben a atención mediática e gozan do aceso a recursos públicos e a relacións especiais de representación coa cidadanía. A estratexia do Partido Popular ten sido estudada: Un grupo de investigadores ten analisado o actual debate político español e teñen identificado o que denominan a ‘estratexia da crispación’: Refírese tanto à aspereza das formas utilizadas por algúns actores políticos como à concentración da axenda política en torno a uns temas sobre os que, habitualmente, existe algún tipo de consenso, tácito ou explícito, para deixar fóra e à marxe do debate político e da competición electoral 36. Identifican dous elementos constitutivos: o ideolóxico e o instrumental. O ideolóxico refírese ao grado de lexitimidade que a oposición recoñece ao Goberno e viceversa. O funcionamento normal da democracia require a aceptación e o respecto por parte dos actores de algunhas regras no escritas: 1) quen perde, recoñece a súa derrota; 2) quen gaña, respecta ao derrotado e non o persegue; 3) para gañar, non todo vale 37. No eido instrumental, a explicación, que case sempre é a mesma, pódese resumir así: 1) as eleccións non se gañan, senón que se perden e consecuentemente é inútil competir desde a oposición co Goberno; 2) é máis difícil atraer aos sectores identificados co Goberno que desmobilizar a unha parte deles; 3) en consecuencia, a estratexia para gañar consiste en mobilizar aos nosos, radicalizando as posicións para asegurarnos a súa lealdade, e en atribuír a radicalización ao adversario para desmobilizalo no que se poida38. Ao longo de toda a investigación, identifican que o Partido Popular (PP) elixiu a estratexia da crispación para facer oposición na lexislatura actual39. A estratexia da crispación foi exaustivamente seguida polo PPdeG nas pasadas eleccións autonómicas. Analizarémolo no apartado sobre o goberno de Núñez Feijoo na Xunta de Galiza. A FAES E JOSÉ MARÍA AZNAR. A Fundación de Análisis y Estudios Sociales, FAES, é unha fábrica de ideas vencellada ao Partido Popular que xoga un papel específico de relacións internacionais na ofensiva reaccionaria en marcha e, aliás, un papel estratéxico na xeración de discursos públicos e referentes sociais, pois como avanzaba Gramsci: Unha das características máis importantes de calquera grupo que se estea desenvolvendo cara a dominación é a súa loita por asimilar e conquistar 'ideoloxicamente' aos intelectuais tradicionais. Pero esta asimilación e conquista é máis rápida e eficaz canto máis éxito teña o grupo en cuestión en fabricar os seus propios intelectuais orgánicos40. Só hai que mirar as programacións dos cursos de verán de certas universidades para ver o progreso desta estratexia41. A súa financiación: Segundo o seu balance de contas, en 2006 FAES ingresou 6.344.437 euros, de los que só 20.050 procederon de cotas de usuarios. 2.679.668 euros proviñeron de promocións, patrocinadores e colaboradores. Y 3.365.560 tiveron a súa orixe en subvencións, doazóns e
34

35 36 37 38 39 40 41

http://www.xornal.com/artigo/2010/03/03/espana/faes-acusa-zp-llevar-espana-tercermundismo-radicalantiamericano/2010030311020400185.html Falange Auténtica celebra os éxitos electorais de UPyD: http://www.falange-autentica.org/article.php?sid=1024
Fundación Alternativas (2007) Informe sobre la democracia en España/2007, páxina 10 F. Alternativas (2007), páxina 11 ídem F. Alternativas (2007), páxina 13 Gramsci, Antonio Quaderni dei carcere Kale Gorria Nº15, 'Los cursos de verano promueven intelectuales del régimen', páx. 113-116, Setembro 2002

1

legados. Por vendas e outros ingresos ordinarios da atividade mercantil, la fundación obtivo outros 253.319 euros. No seu web, FAES precisa que todas as aportacións privadas se beneficiarán de una dedución do 25% na cota íntegra do IRPF e unha do 35% na cota íntegra do Imposto sobre Sociedades. Non consta a lista de benefactores42. Mantén vencellos con fábricas de ideas neoconservadoras usamericanas coma Heritage, American Enterprise Institute (AEI) e as europeas Center for the New Europe e Atlas Economic Research Foundation43. No seu libro44, Susan Sontag contanos sobre Heritage: En 2004 gabábase de ter máis de 150 millóns de dólares en activos, 205 empregados, 200.000 socios doantes e un orzamento anual de perto de corenta millóns de dólares. Heritage preparou o libro das propostas lexislativas para o primeiro mandado de Ronald Reagan, case todas convertéronse en lei. Máis tarde recomendou a 200 persoas que obtiveron postos destacados na Administración Bush. Respecto a AEI: é a institución 'porta xiratoria' perfecta: é de onde procede a xente da administración cando o Partido Republicano está no poder e é onde vai cando non o está. Ostenta a presidencia da FAES, José María Aznar López: Pertenceu de novo ao Frente de Estudiantes Sindicalistas, unha organización falanxista que reclamaba a ortodoxia do pensamento de Jose Antonio Primo de Rivera fronte à 'deturpación' feita polo franquismo45. Con posterioridade foi presidente do PP e do Goberno Español, resultando electo varias veces coma xefe do Goberno Español46. É un dos protagonistas, con nome e mérito propio, da ofensiva reaccionaria dado que nel conflúen varias circunstancias: 1) é o máis recoñecido líder político da dereita española contemporánea, o único que a levou a xestionar a administración central do Estado na II Restauración Bourbónica e nomeou persoalmente e a dedo ao líder do Partido Popular actual, 2) pola súa condición de xefe de goberno do Reino de España, fixo contactos nas máis altas esferas da dereita internacional, especialmente a usamericana, e 3) mantén unha actividade política prolífica sentando doutrina sobre asuntos de debate público con independencia da posición expresada polo PP no seu momento. Na súa segunda lexislatura no Goberno español dedicouse a preparar o seu futuro e asegurarse un patrimonio multimillonario47. A FAES non é a única organización vencellada ao PP. Existen varias supostas ONG's que recibiron máis de 3.770 millóns de diñeiro público en subvencións do Goberno do PP (adxudicadas nos anos 2000 e 2001) coma a Fundación Cánovas del Castillo (presidida na altura por Manuel Fraga, presidente do PP), Fundación Humanismo y Democracia (presidida daquela por Javier Rupérez, deputado do PP) e Centro de Investigaciones y Promoción Iberoamérica-Europa (presidida naquel momento por Pablo Izquierdo Juárez, deputado do PP)48. Así mesmo, a fiscalía da Audiencia Nacional vencellou a organización neonazi CEDADE co Partido Popular49. O GRUPO MEDIÁTICO UNIDAD EDITORIAL Antes de entrar a trapo coa análise de Unidad Editorial cumpre facer unha aclaración: o 87'7% das cabeceiras da imprensa española pertencen a sete grupos ou asociacións de intereses. No caso de Unidad Editorial, editora do diario El Mundo, pertence à italiana editora de Il Corriere della Sera, RCS (52%),50 e ao grupo Recoletos (30%) que é propiedade do británico Pearson (Financial Times) e centra a súa actividade periodística en dous diarios líderes de información especializada,
42 43 44 45 46 47 48 49 50

http://www.publico.es/espana/188750/faes/fabrica/ideas/conservadoras/gabinete/provocaciones http://www.publico.es/internacional/239598/lobby/neoliberal/pp/boicotea/espana/eeuu
vide nota 3 Artigos de José María Aznar no diario La Nueva Rioja en 1979 en http://www.contrastant.net/docum/democrata.htm#ass1 Gobernou a primeira lexilatura (1996-2000) en minoría e co apoio de CiU e PNB. Na segunda lexislatura, con maioría absoluta, mantivo unha posición de belixerancia contra as forzas nacionalistas non españolas. ''Aznar ha recibido cientos de miles de millones de manos de su testaferro y amigo Juan Villalonga'', Kale Gorria, 14, páxs. 43-45 "Miles de millones en subvenciones para ONGs vinculadas al PP'', Kale Gorria 4, páxs. 15-17 ''La Audiencia Nacional vincula a los neonazis de CEDADE con el PP'', Kale Gorria, 16, páxs. 16-19 Outro 50% do diario está en mans da sociedade italiana Rizzoli, propietaria de IlCorriere della Sera, que actúa unicamente coma depositaria das accións que deixou Mario Conde, pero que en realidade son propiedade de Banesto, en ''La presidenta de Pearson pide la cabeza del periodista Pedro J. Ramírez', Ardi Beltza, 14, páx. 131

1

Marca e Expansión51. O diario El Mundo, dirixido por Pedro J. Ramírez, foi durante o aznarismo o cabezallo oficial e oficioso do Partido Popular mantendo unha estratexia de agenda-setting (selección temática na axenda periodística52) e framing (selección de encadre) subordinada à estratexia do Partido Popular53. Así, cando o Partido Popular precisou, Pedro J. Ramírez reuniuse con perto de trinta redatores da edición basca do seu diario tras o atentado do pasado mes de maio contra José Luis López de la Calle, militante do Foro de Ermu e colunista ocasional de El Mundo. No transcurso da dita reunión, Ramírez estableceu de forma nítida as prioridades informativas do medio que dirixe respecto à política basca: a partir dese momento, Euskal Herritarrok deixaba de ter o lugar preferente na súa particular diana mediática, posto que pasaba a ocupar desde eses instantes o Partido Nacionalista Basco, con Xabier Arzalluz e Joseba Egibar à cabeza.54 A razón desta subordinación específica de El Mundo à estratexia do Partido Popular era a ambición compartida entre Pedro J. Ramírez e José María Aznar de crear un grupo multimedia da dereita, que o primeiro quería encabezar. Coa chegada do PP à Moncloa, cambiaron a presidencia de diversas entidades públicas55, logo privatizadas. Entre elas, estaba Telefónica, presidida por un amigo da infancia de José María Aznar, Juan Villalonga. Telefónica tiña a misión de ser a matriz financeira da operación, adquirindo participacións de imprensa, radio e televisión dixital: O plan, ideado por Aznar en 1997 cos consellos de Pedro J., consistía en utilizar Telefónica para fundar un grupo periodístico que reunira a Antena 3 TV, Onda Cero, El Mundo, Marca e demais revistas do Grupo Recoletos como Telva ou Actualidad Económica. A elo, engadíase Vía Digital, unha produtora de cine, Lola Films, etc Pra iso, primeiro tiveron que desbancar a Antonio Asensio (Grupo Zeta) da presidencia de Antena 3 TV, onde o colocara Mario Conde. (...)Finalmente, Juan Villalonga pagou cerca de seiscentos millóns de euros a Asensio e a cadea quedou en mans de Telefónica. 56 O fracaso económico de Via Digital57 supuxo a fin desta iniciativa, pois Telefónica desfíxose de Vía Digital (que acumulaba no 2001, 631 millóns de euros de perdas) pola vía da fusión por absorción por parte de Canal Satélite Digital (de Sogecable do Grupo Prisa), quedando como socio que non intervén na xestión, entregando a parte máis rendíbel do seu negocio televisivo dixital, o deporte (Audiovisual Sport), a Sogecable e desfacéndose da parte accionarial de Antena 3 TV. Todo esto xerou tensións entre o PP e El Mundo-Pedro J.58 que se mantiveron no tempo59. Na actualidade, Pedro J. e El Mundo marcan unha liña máis independente da dirección do Partido Popular que na época aznariana, mais aliñándose sempre cos sectores máis radicais de dereita 60. O papel de cabezallo mediático principal segue correspondendo a El Mundo, malia que novos instrumentos comunicativos coma Libertad Digital61 e Intereconomía (que agora edita La Gaceta en papel) semellan actuar de punta de lanza na definición das temáticas (agendasetting) e dos enfoques (framing) que logo son amplificados por El Mundo. A CONFEDERACIÓN ESPAÑOLA DE ORGANIZACIONES EMPRESARIALES

51 52 53 54 55 56 57 58 59 60

http://www.rebelion.org/hemeroteca/medios/031117prensa.htm Segundo un estudo, El Mundo é o diario español que máis vincula a inmigración coa delincuencia. Vide Ardi Beltza 2, paxs. 108-109 Kale Gorria 11, páxs. 116-117 Ardi Beltza 6, páx. 110 Fundación Alternativas, Informe sobre la democracia en España/2007, pax. 167 Kale Gorria 8, páx. 87 Adquiriu por un prezo multimillonario os direitos de emisión do Mundial de Fútbol Corea-Xapón que non xeraron ingresos suficientes coma pra rendibilizar a operación.

61

http://www.rebelion.org/hemeroteca/medios/pedroj131202.htm http://www.rebelion.org/noticia.php?id=1429 http://www.rebelion.org/noticia.php?id=42224&titular=%BFnueva-derecha?-o-la-reinvenci%F3n-del-populismofrente-al-vac%EDo-de-la-izquierdaMais info ern: http://www.diagonalperiodico.net/La-irrupcion-de-la-nueva-extrema.html?id_mot=43 ; http://www.diagonalperiodico.net/Los-bunkers-de-los-neocon.html e http://www.diagonalperiodico.net/El-imperiomediatico-de-la-nueva.html

1

A CEOE62 é a principal federación das organizacións patronais no Estado Español. Agrupa a 2.000 asociacións de base e 200 organizacións territoriais e sectoriais. Pertence à federación europea BussinessEurope63, que realiza unha actividade intensa de lobbying a nivel europeo e internacional de cara a obter lexislacións favorábeis aos intereses das empresas, contando con 60 grupos de traballo nos que participan 1.200 expertos. No Estado Español, a CEOE mantén unha postura claramente a favor de maior desregulación laboral64, de incremento da idade de xubilación 65, de incrementar a desigualdade entre o grande capital e os traballadores nas relacións laborais 66, de menor presión fiscal aos máis ricos67 e de socialización das perdas e privatización dos benefícios 68. Mantén unha sintonía nas propostas co Partido Popular69 e contra o sentir da maioría da poboación 70, que ten intereses contrarios a esas aspiracións. Atendamos às palabras dun dos seus portavoces, José Luis Feito, presidente da comisión económica da CEOE: Canto mais caian os salarios por persoa e hora traballada maiores serán as posibilidades de aumentar o emprego e impulsar a actividade produtiva71. Como efecto desta presión, o mercado laboral español era no informe da OCDE de 2002 (e segue a ser) un dos mercados laborais máis deteriorados da UE, coa taxa de precariedade máis elevada da UE. O 34% das mulleres e o 30% dos homes que traballaban tiñan, en 2001, contratos precarios (comparado co promedio dos países desenvolvidos da OCDE, 12,2 e 10,5 respectivamente), e tal porcentaxe entre a xente nova acadaba un extraordinario 67% (comparado co 25% na OCDE). (...) Segundo o mesmo informe, nada menos que o 55% de traballadores en precario e o 50% dos traballadores con contrato fixo expresan traballar en condicións insatisfactorias, porcentaxes moi por riba do promedio da UE (o 40% e 37% respectivamente). É máis, un 60% de traballadores, tanto en traballo precario coma en traballo fixo, láianse tamén da rutina e monotonía do seu traballo; e un 57% de traballadores fixos e un 68% de traballadores en precario quéixanse pola súa falta de autonomía e capacidade de influencia no seu traballo, cifras que contrastan coas do resto da UE, onde os promedios son acusadamente máis baixos (40%,45% e 50% respectivamente) 72 . A desigualdade retributiva entre homes e mulleres oscila entre o 15% e o 30% segundo sectores73. Así mesmo, a desigualdade nas rendas ten aumentado nos últimos dez anos: o PIB incrementouse un 39%, mentres que o poder adquisitivo dos salarios só un 11% e os activos financeiros un formidábel 85%. Máis do 80% da poboación considera, nas suas respostas ao CIS, que a distribución das rendas é inxusta e que a banca e as grandes empresas detentan máis poder que o Parlamento. Coa actual crise, o 24% dos fogares experimentou un descenso notábel de ingresos e o 20% da poboación sobrevive con 574 euros/mes74: Segundo datos do Barómetro Social de España, entre 1999 e 2007 os beneficios empresariais experimentaron un crecemento (en termos reais,
62 63 64

65 66

67

68 69 70

71 72 73 74

http://www.ceoe.es/ceoe/portal.portal.action http://www.businesseurope.eu/Content/Default.asp http://www.publico.es/agencias/reuters/201410/empresarios/insisten/necesidad/despido/flexible , http://www.publico.es/dinero/154274/diaz/ferran/tensa/dialogo/social/pide/abaratar/despido , http://www.publico.es/dinero/289276/diaz/ferran/empresarios/problema/sino/solucion/crisis http://www.publico.es/dinero/171525/diaz/ferran/defiende/ere/sistema/saludable/frente/crisis , http://www.publico.es/agencias/efe/261917/diaz/ferran/rechaza/nuevo/empresarios/bloqueen/convenios e http://www.publico.es/dinero/243541/diaz/ferran/cree/salarios/deberian/bajarse/minimo http://www.publico.es/agencias/efe/021470/diaz/ferran/mantiene/ceoe/aplaude/siempre/rebajas/impuestos e http://www.publico.es/agencias/efe/254864/diaz/ferran/niega/corbacho/pidiera/rebaja/puntos/empresas http://www.publico.es/dinero/152075/ceoe/ferran/diazferran http://www.publico.es/agencias/efe/265843/diaz/ferran/cree/pp/asumido/recetas/ceoe/crisis http://www.xornal.com/artigo/2010/01/12/economia/espanoles-no-apoya-abaratardespido/2010011222251403948.html http://www.gara.net/paperezkoa/20100317/188626/es/La-piedra-escorpion
Navarro, V. (2006) El subdesarrollo social de España. Causas y consecuencias, Ed. Público –ed.2009- pax. 121-122 ‘Los pluses salariales solo llegan a los hombres’, Público, 23.02.10, páxs. 26-27 'Beneficios privatizados, pérdidas socializadas' en Periódico Diagonal 117, Especial Foro Social en Madrid páxs. 4-5,

http://www.elconfidencial.com/economia/noticia.asp?id=7217

1

unha vez descontada a inflación) de case o 50%. O valor das accións e demais activos financeiros aumentou un 90%, e o patrimonio inmobiliario revalorizouse un 125% aproximadamente. Durante este período o salario medio apenas medrou un 1%, a pensión media un 18% e a prestación media por desemprego un 4%. Como consecuencia de todo, o peso que os salarios teñen na renda nacional non fixo máis que diminuír durante a última década, pasando do 60% ao 55%. Paralelamente, a ratio entre o patrimonio medio do 25% de fogares máis ricos e o 25% de fogares máis pobres pasou de 33,4 en 2002 a 41,0 en 2005. Este aumento reflicte o incremento da desigualdade entre asalariados e fogares con rendas provenientes en maior medida de activos financeiros e inmobiliarios75. Nefeito, a concentración de capital é tan grande que vinte familias controlan todas as grandes empresas do Estado Español76, algunhas delas provenientes da elite do poder fascista, como Abelló, March77. Esta oligarquía ten reunións con dirixentes políticos asiduamente, aínda que non adoitan ser públicas78. OS CREADORES DE SENTIDO COMÚN REACCIONARIO: ACTORES NA GALIZA Dos actores matriz referidos no apartado anterior, algúns actúan na Galiza directamente, coma a Igrexa Católica Española e a súa cadea radiofónica COPE, outros mediante alianzas, coma El Mundo que se distribúe conxuntamente con El Correo Gallego, e outros mediante sucursal, eis o caso do Partido Popular de Galicia. Aliás, existe na Galiza un actor que xoga un papel preeminente no panorama mediático do país, que é o Grupo Voz, coa cabeceira líder de prensa escrita, La Voz de Galicia, e Radio Voz. Así mesmo, existe un grupúsculo que propugna unha ideoloxía xenófoba e antigalega, que obtivo a capacidade de marcar a axenda política galega dos últimos meses grazas ao apoio explícito do PPdG e o Grupo Voz, que tamén contribúe a extender o sentido común reaccionario no noso País, Galicia Bilíngüe. Aínda que non adoita expresarse publicamente, a patronal do sur de Galiza, agrupada no Club Financiero de Vigo, ten intervido ultimamente no debate político galego defendendo posturas antigalegas e inseridas na ofensiva que estamos analizando. Analízanse, neste apartado, as especifidades do Partido Popular de Galicia (PPdG), Galicia Bilíngüe, o Club Financiero de Vigo e do Grupo Voz. O PARTIDO POPULAR DE GALICIA. A dereita hexemonizou o panorama político galego desde o principio da II Restauración Bourbónica obtendo o 61,1% dos sufraxios79 fronte ao 27,63% da esquerda80 no ano 1979, o 58,75% nas primeiras eleccións autonómicas 81 e normalizándose progresivamente o sistema de partidos cara o actual modelo tripartito 82 onde os sufraxios da dereita 83 suman en derredor do 50%, situándose por baixo da suma dos sufraxios da esquerda 84 desde as eleccións municipais de 200385, coa excepción das europeas de 2009 onde os sufraxios do PP superaron à suma dos sufraxios de BNG e PSOE. A concentración do voto de dereitas no PPdG é a resultante dun proceso de converxencia
75 76

http://www.diagonalperiodico.net/Deterioro-salarial-y-distribucion.html http://www.publico.es/dinero/290603/ibex/manos/familias/empresarios , Público 05/10/07, páxs. 32-33 ''Diez familias y 18 empresarios controlan las grandes empresas'', http://www.elmundo.es/suplementos/magazine/2006/376/1165335490.html
vide nota 19

77 78 79 80 81 82 83 84 85

http://www.elconfidencialdigital.com/Articulo.aspx?IdObjeto=23861
UCD, AP PSOE, PSP, PCE, PSG, BN-PG UCD, AP PP, PSdG-PSOE, BNG PPdG BNG, PSOE Unha media de 75.117 sufraxios máis de BNG e PSOE para o período 2003-2009.

1

capitaneado polo que despois sería presidente da Xunta de Galicia, Manuel Fraga Iribarne 86. Tras o Congreso de Alianza Popular, de refundación no Partido Popular, do mes de xaneiro de 1989, no que adoptou a súa 'sucesión ordenada' à fronte do partido e o autodenominado 'xiro ao centro', Manuel Fraga Iribarne dedicouse a percorrer Galiza estabelecendo contactos con todas as faccións da dereita galega. Cumpre ter en conta que Alianza Popular sufrira unha escisión parlamentaria encabezada por Xosé Luís Barreiro Rivas. Xosé Luís Barreiro Rivas, vicepresidente da Xunta de Galicia encabezada por Gerardo Fernández Albor (AP), fora sinalado polo propio Manuel Fraga como sucesor de Fernández Albor e contaba co apoio interno de grande parte do grupo parlamentario de AP e do goberno para substituílo. Non obstante, apurou a operación e, sen contar co beneplácito de Fraga, no outono de 1986 iniciara a revolta interior contra Albor co apoio do Partido Demócrata Popular e de Francisco Cacharro Pardo. O 30 de outubro, perante a negativa de Albor a dimitir, o goberno en pleno dimite, pero só se acepta a dimisión do propio Xosé Luis Barreiro Rivas –substituído por Mariano Rajoy Brey- e outros tres conselleiros. Nese momento, Fraga respalda a Gerardo Fernández Albor e envía a José Manuel Romay Beccaría a poñer orde no partido e situalo ao servizo da estratexia de reconstrución da dereita española capitaneada por Manuel Fraga. Con Xosé Luís Barreiro Rivas marcharon catro deputados máis de AP. AP atopábase en proceso de descomposición, mentres que Xosé Luís Barreiro Rivas capitaneaba unha operación de creación dun partido de dereita rexionalista galego, fundando Unión Demócrata Galega, e a coalición de dereitas rexionalistas (Coalición Progresista Galega, composta por Coalición Galega, Partido Demócrata Popular e Partido Liberal) obtiña 148.436 sufraxios nas eleccións municipais de 1987. A demisión de Manuel Fraga despois do fracaso electoral de AP na Comunidade Autónoma Vasca de 1986 converteuno no candidato in pectore de AP para Galicia e paralizou a descomposición de AP instigada por Xosé Luis Barreiro Rivas que buscou acomodo en Coalición Galega, sendo Vicepresidente da Xunta de Galicia no tripartito capitaneado polo socialista González Laxe. A unificación total no PPdG culminouse no ano 1991, os restos da dereita rexionalista encabezados por Victorino Núñez, de Centristas de Galicia (CdeG), tentaron organizar un partido nacionalista de dereitas (Converxencia Nacionalista Galega), no cal se integraban tamén Coalición Galega e Centro Democrático e Social de Ourense. CNG foi a terceira forza máis votada nas municipais de 1991 en Galiza, pero os malos resultados nas provincias costeiras e o medo de perder o control da Deputación de Ourense, fixeron recuar aos Centristas de Galicia de Victorino Núñez, que cos seus catro deputados tiña a chave da gobernabilidade da autonomía galega. No Congreso Extraordinario de 1991 CdeG integrouse no PPdG accedendo Victorino Núñez à vicepresidencia da Xunta de Galicia e cedendo a presidencia da Deputación de Ourense a José Manuel Baltar Pumar, que na súa xestión à fronte da Deputación tense demostrado coma un cacique87 e un sectario88. Desde 1989 ata 2005, Manuel Fraga Iribarne, ex-ministro da ditadura fascista, foi presidente con maioría absoluta da Xunta de Galicia, conciliando o acordo unánime da dereita galega. Fíxoo amplificando o discurso autonomista do PPdG, que non a súa praxe, mediante a introdución da idea da 'autoidentificación' e a reivindicación de xestión administrativa descentralizada avanzada, que non poder político autónomo, mediante a proposta de 'administración única' e técnicas políticoadministrativas propias do federalismo de execución. A súa primeira campaña electoral vitoriosa co lema 'Galego coma ti' e declaracións reivindicando a Castelao para o PPdG enmárcanse nesta teima por marcar perfil galeguista, tapando a súa praxe españolista. Non obstante, a unidade do PPdG púxose en perigo cando no Congreso de 1998 do PPdG o secretario xeral, Xosé Cuíña Crespo, situou no galiñeiro aos ministros Rajoy Brey e Romay Beccaría, nunha exhibición de músculo rexionalista que o aparato do PP español decidiu eliminar. Na altura, o sector rexionalista, vox populi 'da boina' controlaba as deputacións de Lugo e Ourense,
86 87

De Juana López, J. e Prada Rodríguez, J. (2006) ''La dinámica política de la Galicia post-autonómica'', Cuadernos de Historia Contemporánea, volume 28, páxs. 323-342

88

http://www.elconfidencialautonomico.com/muy-confidencial/trece-bedeles-algunos-afiliados-al-pp-para-el-centrode-cultura-de-la-diputacion-de-orense/ http://www.cadenaser.com/espana/audios/baltar-trombon-eres-pp-jodete/csrcsrpor/20050603csrcsrnac_9/Aes/

1

a secretaría xeral do PPdG e a maioría das alcaldías. Tras a baixada de votos nas municipais de 1999 Romay Beccaría, que controlaba o PPdG da Coruña e os sectores máis centralistas en todo o país, lanzou unha campaña orientada a situar a Mariano Rajoy Brey como sucesor de Manuel Fraga Iribarne. Mariano Rajoy, que pretendía competir na sucesión de Aznar (que anunciara que só optaría a dous mandatos), rexeitou tal posibilidade. A ausencia de delfín frustrou a operación que resultou dolorosa para ambos bandos internos, pois todos perderon as secretarías provinciais do partido (Romay a da Coruña, Cuíña a de Pontevedra e a secretaría xeral do PPdG e Cacharro a de Lugo) con excepción de José Luís Baltar Pumar, que dimitiu coma senador pra contentar ao sector centralista. Un home deste sector, Xesús C. Palmou asumiu a secretaría xeral do PPdG co obxectivo de minar o poder dos baróns provinciais e que a sucesión de Fraga fora decidida na rúa Génova de Madrid, na sé do PP español. A crise, conxelada, reabriuse coa penosa e antigalega xestión do desastre do petroleiro Prestige 89 por parte do goberno español encabezado polo PP de José María Aznar, Xosé Cuíña xogou a súa derradeira carta para optar à sucesión de Manuel Fraga Iribarne rebentando o equilibrio inestábel interno resultante da anterior crise. Criticou a xestión de Madrid, reclamando que se fixera desde a Xunta de Galicia a coordinación das labores de limpeza e apoiando a creación dunha comisión de investigación. O 16 de xaneiro de 2003, Xosé Cuíña foi cesado do Goberno da Xunta de Galicia e colocaron no seu lugar a Alberto Núñez Feijoo, un home de Madrid que ata ese momento dirixía Correos. Nese momento, os deputados ourensáns do PPdG, encabezados polo fillo de José Luís Baltar Pumar, encerráronse nun piso de Compostela esixindo a dimisión do secretario xeral do PPdG, Xesús Palmou, a quen responsabilizaban do cese de Cuíña. Pero Cacharro Pardo non secundou a rebelión e o tema pechou en falso. A peculiaridade ourensá do partido resolveuse o ano seguinte, cando Baltar Pumar o 20 de setembro anunciou que abandonaba o PPdG e Fraga mantivo a unidade do PPdG concedéndolle grupo parlamentar propio ao PPdG de Ourense, que ia redactar as listas sen intromisións desde Madrid ou Compostela, e prometendo o futuro cese de Xesús Palmou. No Congreso do 23-24 de Outubro de 2004 escenificouse a unidade do PPdG e reelexiuse a Xesús Palmou coma secretario xeral, inda que catro días máis tarde se lle indicou que o 1 de decembro sería relevado polo alcalde de Lalín, Xosé Crespo, nese cargo. Os congresos rexionais do PPdG reafirmaron aos baróns rexionais, Xosé Manuel Barreiro, sucesor de Cacharro Pardo, foi elixido en Lugo, en Ourense, Baltar seguiu dominando o partido, en Pontevedra o pacto Crespo-Louzán mantivo a Louzán90 e na Coruña, despois de anos de enfrontamentos entre os dous sectores, Antonio Couceiro, do centralista, fora destituído no 2002 e Jesús Almuíña, do rexionalista, que perdeu a Deputación e aliñouse con Baltar e Cuíña, foi relevado no 2004 por Juan Juncal, home de Romay e da dirección central do PP, que procuraba dotar a Núñez Feijoo de apoio territorial. En xaneiro de 2006, Alberto Núñez Feijoo foi elixido Presidente do PPdG. A súa vida política discorre paralela à vida política de Romay Beccaría, polo que facemos un pequeno repaso biográfico paralelo de ambos. José Manuel Romay Beccaría foi alto cargo da administración da ditadura fascista, ocupando a secretaría xeral de sanidade de 1963 a 1966, en 1973 asume a dirección do Instituto de Estudios de Administración Local, en 1974 é nomeado subsecretario de Presidencia e en 1975, subsecretario de Gobernación. En 1982 é elixido deputado galego e asume a Vicepresidencia da Xunta de Galicia e de 1987 a 1990 dirixe a Deputación Provincial da Coruña. Unha vez asume a dirección da Consellería de Agricultura en 199091, a súa vida política e a de Núñez Feijoo discorren paralelas, cando Romay era conselleiro, Núñez Feijoo era Secretario Xeral Técnico de la Consellería de Agricultura, Gandería e Montes. No momento en que Romay pasou a
89 90 91

''La trama Prestige'', Kale Gorria, 18, páxs. 4-21 e Gortazar, I. (2003) Los piratas del Prestige. De la Casa Blanca a la Zarzuela, Lizarra, Kale Gorria Liburuak

http://www.vieiros.com/columnas/opinion/1090/de-ribadumia-a-montero-rios-s-n

Sendo conselleiro dixo referíndose à Encefalopatia Esponxiforme Bovina e Galiza: ''Afortunadamente, con respecto a este problema, podo dicir que aqui non se deu ningún caso desta encefalopatía bovina, nin existen indicios que fagan pensar que exista risco de que se apresenten casos'' Citado en "Vacas locas: Galicia es la gran pagana de un sistema sanitario demencial" en Ardi Beltza 12, páxinas 16-18. Logo Galiza foi a zona máis afectada por esta problemática: ''Muertes por 'vacas locas' en Galicia levantan la sospecha sobre cientos de afectados'', Kale Gorria, 16, páxs. 66-68

1

ser conselleiro de Sanidade (1991-1996), Núñez Feijoo ocupou os cargos de Vicepresidente e Secretario Xeral do Servizo Galego de Saúde (1992-1996) e Secretario Xeral da Consellería de Sanidade e Servizos Sociais (1991-1996). E, finalmente, ao ser nomeado ministro de Sanidade Romay, Núñez Feijoo foi nomeado Secretario General de Asistencia Sanitaria no Ministerio de Sanidad y Consumo (1996-2000). O recente nomeamento coma tesoureiro do PP de Romay Beccaría, ten sido interpretado coma unha vantaxe de Núñez Feijoo na sucesión de Rajoy no PP92. Núñez Feijoo supón, polo tanto, a fin da farsa galeguista do PPdG 93 e a súa supeditación total à estratexia do PP español. Algo que se pode comprobar, simplemente, atendendo ao liderado dos presidentes autonómicos do PP exercido por Alberto Núñez Feijoo na última Conferencia de Presidentes Autonómicos94. A loita pola sucesión de Baltar Pumar 95 a comezos de 2010 pretende acabar coa excepcionalidade ourensá96 do PPdG e situar, definitivamente, toda a sección galega do PP na liña determinada por Génova 13. A candidatura alternativa ao fillo Baltar, Jiménez Morán 97, pediu a intervención da dirección do PPdG para garantir a limpeza no proceso electivo 98 aínda que esta xa apostara publicamente por el 99 e a dirección do PPdG atendeu o requerimento 100, así como tamén a dirección do PP español 101, que decidiu enviar xente a vixiar o proceso. Ambos candidatos renunciaron a negociar unha lista de integración102. Baltar acusou, mesmo, ao outro candidato de diversas corruptelas103 e irregularidades104, mentres ameazaba con rupturas do partido e mesmo con retornar ao PSdG-PSOE à Xunta cos tres deputados controlados polo seu sector 105. Finalmente, o candidato Manuel Baltar foi elixido106 aínda que por unha maioría que resultaba sensiblemente inferior à que inicialmente tiña prevista107. A excepcionalidade ourensá persiste, mais xa con unha contestación interna significativa na propia estrutura provincial do partido e co acoso decidido desde a Xunta do PPdG de Núñez Feijoo a través do seu 'superdelegado', Rogelio Martínez. No entanto, o PPdG continúa a ser o partido con mellor implantación e maior respaldo nas urnas do panorama político galego, malia ter perdido o poder nos grandes concellos, despois nalgunhas deputacións e na Xunta e deixar de ser o partido que ostentaba todo poder, foi quen de recuperar posicións e manter unha forza moi relevante no resto. O electorado de dereitas é acrítico e fanático. O que explica a indolencia perante a negativa do Ministerio de Álvarez Cascos e da Xunta de Manuel Fraga à axuda ofrecida para a recollida de chapapote do Prestige, logo adxudicada a Tragsa, Repsol e outras compañías, así como a doazón de 120.000 metros de barreiras antimarea 108;
92 93

94 95

96 97 98 99

http://www.galiciaconfidencial.com/nova/5670.html Unha pequena mostra do cambio de rumbo: http://www.xornal.com/artigo/2010/01/15/galicia/promocion-exterior-doxacobeo-fala-spain-non-galicia/2010011523511702779.html http://files.publico.es/estaticos/pdf/ficheros/pdf/15122009.pdf?r=1101201000 http://www.farodevigo.es/galicia/2010/01/19/empleados-diputacion-temen-quedarse-empleo-baltar-pierdecongreso-pp/403992.html http://www.20minutos.es/noticia/598832/0/
Núñez Feijoo achegouse ao entroido de Verín, once días despois do cogreso provincial do PPdG de Ourense, cidade da que é alcalde Jiménez Morán, malia non contar con ese acto en axenda, para acompañalo. Xornal de Galicia, 13/02/10, contraportada.

100

101 102

103 104

http://www.lavozdegalicia.es/galicia/2010/01/20/0003_8238954.htm http://www.abc.es/20100110/galicia-galicia/miranda-apunta-jimenez-moran-20100110.html e http://www.galiciaconfidencial.com/nova/5208.html http://www.xornal.com/artigo/2010/01/24/politica/direccion-do-pp-intervira-no-congresoourense/2010012322244402621.html http://www.lavozdegalicia.es/galicia/2010/01/28/0003_8257275.htm http://www.laregion.es/noticia/115206/ourense/jos %C3%A9/manuel/baltar/blanco/candidato/candidatura/presidencia/pp/campa%C3%B1a/ http://www.vieiros.com/nova/78100/baltar-acusa-a-moran-de-ingresar-nunha-conta-particular-cotas-de-afiliados http://www.abc.es/20100126/galicia-galicia/baltar-denuncia-moran-tiene-20100126.html , http://www.farodevigo.es/portada-ourense/2010/01/26/jimenez-moran-reta-baltar-revele-identidad-personas-doblefirma/405930.html
Fontes confidenciais. Persoeiros relevantes do PPdG de Ourense: Baltar conta con 3 deputados fieis e un gris, non decantado.

105 106

107 108

http://www.xornal.com/artigo/2010/01/31/galicia/aposta-feijoo-cae-no-congreso-ourense-fronte-aobaltarismo/2010013100165500734.html http://www.vieiros.com/nova/78106/xose-luis-baltar-prognostica-que-seu-fillo-ganara-co-70-dos-votos
''Autoridades españolas vetaron ayuda de pescadores, empresarios y expertos para beneficiar a sus testaferros' en Kale Gorria 19, páxs. 15-19

1

perante as condenas reiteradas por tráfico de drogas de militantes do PPdG (Ramón Longa Vidal 109, Xosé Ramón Barral110, Pablo Vioque111); perante a presentación de candidatos estrela e gurús económicos que non pagan à facenda pública (Luis Carrera Pasaro) 112; ou a fraude contábel do Xacobeo 2004 denunciada polo Tribunal de Cuentas113, entre outras moitas escandalosas actuacións. Existen diversas informacións periodísticas que falan de financiamento irregular do PP, a nivel español e galego, que xa tivera nos anos 90 o caso Naseiro 114, algunhas sinalan a Rafael Louzán como procurador de fondos115, outras apuntan à trama Gürtel116 con implicacións para o PPdG117 (unha empresa vencellada à Gürtel fixo a campaña electoral de Núñez Feijoo 118), aínda que non hai ningunha condena en firme sobre a cuestión, dada a dificultade de obter probas de actuacións clandestinas e irregulares119. Informacións periodísticas falan de pagos en diñeiro negro do PPdG de en derredor de seis millóns de euros 120, e o 50% dos pagos do PPdG para actos durante a época de Pablo Crespo tamén foron en negro121. Neste sentido, A Nosa Terra publicou os documentos que demostran que a trama Gürtel traballou para o PPdG e que cobrou en diñeiro negro 122 . GALICIA BILÍNGÜE A perda de falantes de galego derivada da súa situación marxinal no espazo mediático, na comunicación escrita e nas relacións comunicativas de tipo formal derivada da ausencia de promoción e impulso da normalización lingüística deu lugar a un continxente poboacional, xeralmente urbano e de clase media-alta que só se expresa en español e descoñece na súa vida diaria à lingua galega123. Os datos do Mapa Sociolingüístico de Galicia de 2004 son demoledores. A porcentaxe de persoas que utilizan o galego habitualmente (só galego e máis galego que español) reduciuse 22 puntos en tan só doce anos, pasando do 61% a menos do 39%, unha tendencia que ven confirmada polos estudos do IGE124. A maior diferenza entre 1992 e 2004 prodúcese entre as persoas monolingües. Se a comezos dos noventa as persoas monolingües en galego supuñan máis do 30%, doce años despois esta cifra redúcese ao 16%. Ocorre o contrario co español. Eran monolingües neste idioma o 13% e agora sono o 25,8%. Outra das conclusións atende à relación que hai entre o idioma utilizado e a profesión. O único grupo no que o galego ten un predominio claro é no dos traballadores agrícolas e os non cualificados non agrícolas. As profesións máis españolizadas son as militares, as de tipo administrativo e as que agrupan aos profesionais titulados. O 75% dos que residen en cidades de
109 110 111 112 113

''Otro militante del PP, con mil kilos de coca', Kale Gorria 7, páx. 9 ''Louzán: el ujier del PP gallego'', en Kale Gorria 25, páx. 9 ''La caída de los dioses'', Kale Gorria 25, páx. 13

114

http://www.publico.es/espana/198177/feijoo/aparta/numero/ourense/irregularidades/hacienda http://www.xornal.com/artigo/2010/04/22/politica/tribunal-cuentas-ve-indicios-fraude-contable-noxacobeo/2010042200083200777.html http://www.iceta.org/znaseiro.pdf , http://kurtzpensamientos.blogspot.com/2009/01/el-caso-naseiro.html , http://www.losgenoveses.net/Los%20Asuntillos/casonaseiro/naseirocintas.htm e http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1994/12/20/nacional/18883.html
''Un clan dirigido por Rajoy financia irregularmente al PP y prepara la sucesión de Fraga'', en Kale Gorria 25, páxs. 6-13

115 116 117

118

119

120

http://www.publico.es/espana/258801/lapiz/prueba/financiacion/ilegal http://www.publico.es/espana/259102/grtel/intervino/gallegas e http://www.publico.es/espana/258429/crespo/confirma/nanciacion/ilegal/pp/galicia http://www.xornal.com/artigo/2010/04/06/politica/firma-swat-implicada-gurtel-hizo-campana-feijoo-1m/2010040623001200818.html http://www.xornal.com/artigo/2010/03/16/galicia/nulidad-escuchas-frenaria-investigacion-ppdeggurtel/2010031623005500244.html http://www.xornal.com/artigo/2010/04/04/politica/sumario-gurtel-aflora-pagos-pp-gallego-dinero-negro-5-9millones-eruros/2010040411422200576.html

121
122 123 124

http://www.lavozdegalicia.es/espana/2010/04/06/00031270548627829778807.htm

http://www.anosaterra.org/nova/44057/as-probas-do-financiamento-irregular-do-pp-galego-.html http://calidonia.eu/2010/01/19/actitudes-galegofobas/ http://vieiros.com/nova/79153/a-porcentaxe-de-nenos-castelanfalantes-case-duplica-aos-de-galego http://www.xornal.com/artigo/2010/04/16/politica/falantes-habituais-galego-caen-soanos/2010041523082200280.html

1

mais de 50.000 habitantes son español falantes 125, na Coruña, Ferrol e Vigo o uso habitual do español supera o 80%, especialmente españolizada, a cidade de Ferrol, onde máis do 57% só se expresa en español. Tamén se resalta no estudo, a tendencia a empregar máis español, cando máis à dereita da escala de autoidentificación política se sitúa a persoa entrevistada. O galeguismo teórico do PPdG e o seu apoio formal à normalización lingüística, marcaron unha época onde o autoodio imperante e tradicional da dereita máis españolista ficou relegado fóra do discurso público. Pero non foi así no ámbito académico e privado, onde certos sectores españolistas fixeron bandeira do autoodio actualizado e mudado nun liberalismo social demagóxico e falso126. A súa teorización está basicamente recollida no traballo de Manuel Jardón, La 'normalización lingüística', una anormalidad democrática. El caso gallego, publicado no 1993 por Siglo XXI Editores. Basicamente consiste en reivindicar a liberdade individual no uso lingüístico por riba dos consensos sociais colectivos, sempre que estes sexan favorábeis à lingua galega e non à lingua española e a nación española. Facer orgullo do auto odio e do discurso xenófobo e clasista contra o pobo galego, baixo a aparencia de dereitos civís e liberdades democráticas. Todo isto apóiase na amnesia da xénese, como ben advertía e apuntaba en Xornal, Montserrat Recalde 127: Esta concepción liberal das prácticas lingüísticas apóiase nunha retórica política que Bourdieu (1972), lucidamente, denominou “l’amnésie de la genése” (a amnesia da xénese): a ignorancia deliberada dos procesos sociopolíticos de carácter histórico que colocaron cada lingua e os seus falantes no lugar que actualmente ocupan, e que gardan relación coa estratexia centralista despregada pola maioría dos estados europeos no tratamento das diferenzas lingüísticas, relixiosas, culturais ou étnicas: o “pluralismo liberal”. Sobre esta base teórica e esta base sociolóxica, creáronse grupúsculos como a Mesa por la Libertad Lingüística (presidida por José María Martín López-Suevos), en 1988 creouse a Asociación Gallega para la Libertad de Idioma (AGLI): que ten como obxectivo conseguir que en España e especialmente en Galicia non existan discriminacións por razón de idioma, e que se respecten os dereitos lingüísticos individuais e colectivos dos cidadáns que falamos español. Desde a súa fundación, AGLI opúxose con todos os medios ao seu alcance a unha mal chamada normalización lingüística, que non é outra cousa que unha imposición antidemocrática das "lenguas propias" xerada pola clase política, e que non responde en absoluto à demanda da sociedade, se exceptuamos a grupos nacionalistas que a empregan como filtro de exclusión, e a certos sectores con intereses económicos na súa imposición. AGLI non está en contra das linguas rexionais, senón en contra da súa imposición por riba das liberdades individuais, contra el bilingüismo obrigatorio.128 Coa mudanza na dirección do PPdG, a cuestión lingüística deixou de formar parte do consenso autonómico formal e pasou a ser unha cuestión de confronto político contra o bipartido. Neste contexto, xurde Galicia Bilingüe coma cristalización organizativa de todos estes grupúsculos, co amparo mediático do Grupo Voz e o respaldo do PPdG (e falase, mesmo, de apoio no financiamento da FAES129). Esta asociación defende que o ensino en galego na Educación Infantil pode causar 'prexuízos psicolóxicos graves'130, O grande acto de Galicia Bilingüe consistiu nunha manifestación en Compostela en período

125 126 127 128 129 130

http://www.vieiros.com/nova/79169/o-castelan-e-o-idioma-hexemonico-nas-principais-cidades-costeiras-do-pais
'El castellano no está perseguido; ésa es una polémica ficticia' Entrevista a Juan Carlos Moreno Cabrera. Público 23/04/08, páx. 22

http://www.xornal.com/opinions/2010/01/09/Opinion/amnesie-genese/2010010900574700783.html http://www.minutodigital.com/noticias/agli.htm Mais info, en http://www.libertadidioma.com/ http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1409 http://www.vieiros.com/nova/62016/galicia-bilingue-ldquo-aprender-galego-causa-prexuizos-psicoloxicos-nosnenos-rdquo

1

preelectoral, de reducido alcanzo mobilizador131 (sendo optimistas132 apenas foron 2.000 persoas, grande parte de fóra da Galiza) pero de grande impacto mediático. A pesar de recibir cartos de institucións públicas gobernadas polo PPdG133 e o apoio explícito de dirixentes dese partido134 (como Alfonso Rueda135) Galicia Bilíngüe mantén unha distancia formal coa política lingüística da Xunta do Partido Popular 136. No apartado de análise da acción de goberno, tratarase a instrumentalización de estes grupúsculos na estratexia do PPdG para obter a dirección da Xunta de Galicia e a súa estratexia lingüística. O CLUB FINANCIERO DE VIGO O proceso de industrialización na Galiza caracterizouse polo seu carácter tardío e a súa extrema debilidade, a maioría das maiores empresas industriais foron fundadas durante o franquismo. Amais, a grande industria concentrase nuns poucos ramos de actividade (electricidade, contrución naval, alimentación) co predominio de actividades propias de economías dependentes e inconexos, non existindo desenvolvemento industrial integrado e proliferando industrias de enclave137. As provincias occidentais acumulan o 66% da industria total, principalmente nas conurbacións Coruña-Ferrol e Vigo-Porriño 138. A industria da conurbación Vigo-Porriño atopase fortemente internacionalizada polo peso extraordinario da factoría Citroën, francesa, e a súa industria auxiliar, de propiedade foránea ou mixta, así coma a progresiva internacionalización do Grupo Fernández-Porén, nas súas distintas ramas139. O Club Financiero de Vigo (CFV) foi fundado en 1993 por 20 empresarios, encabezados por José Manuel Fernández Alvariño, defensor da necesidade de acabar co galego pois considera que un factor no crecemento de Irlanda é ter acollido o inglés como lingua, suprimindo o gaélico. Fernández Alvariño ten sido beneficiado polo PPdG de Vigo, con algunha adxudicación sospeitosa 140 . Na actualidade é un dos principais foros de negocio e reunións económicas do país. O club pertence a 300 accionistas privados e na súa listaxe de socios inclúense os 700 directivos máis importantes de Galiza e o norte de Portugal. As empresas accionistas do CFV suman unha facturación superior aos 9.000 millóns de euros141. Desde xuño de 2007 está presidido por Jaime Borrás Sanjurjo quen manifestou a súa vontade de actuar coma lobby a nivel galego 142, tendo coma principal obxectivo influír nas decisións tomadas polos políticos e reivindicando a súa desideoloxización e profesionalización143. O comentario da patronal ao incremento estatístico e artificial, falso, do 'gasto social' nos primeiros orzamentos da Xunta do PPdG de Núñez Feijoo 144
131

http://www.vieiros.com/nova/71885/inedita-manifestacion-contra-o-galego-na-capital-do-pais e http://www.xornal.com/artigo/2009/02/08/1-m/galicia-bilingue-pp-y-upyd-no-logran-reunir-ni-a-3-000-personas-detoda-espana/2009020818095500000.html
Na praza da Quintana collen moi apretadas 5.000 persoas, vendo imaxes da manifestación ocupando a praza: menos da metade e baixa densidade, 2000 persoas é un cálculo favorábel.

132 133 134

135 136

http://www.vieiros.com/nova/74391/a-deputacion-de-pontevedra-colaborara-economicamente-con-galicia-bilingue http://www.vieiros.com/nova/72325/un-mitin-do-pp-con-galicia-bilingue-e-carneiros-con-cascos e http://www.vieiros.com/nova/71885/inedita-manifestacion-contra-o-galego-na-capital-do-pais http://alfonsorueda.blogspot.com/2009/02/hoxe-en-santiago-ganou-liberdade.html http://www.vieiros.com/nova/74080/anxo-lorenzo-non-lle-gusta-nin-a-mesa-nin-a-galicia-bilingue , http://www.vieiros.com/nova/74082/para-galicia-bilingue-o-novo-secretario-xeral-e-unha-fraude , http://www.vieiros.com/nova/74221/galicia-bilingue-presionou-o-goberno-para-que-non-repescase-o-decreto-daera-fraga , http://www.xornal.com/artigo/2009/12/31/extras/prensa/decreto-recibe-criticas-galicia-bilinguequeremos-galego/2009123108260800687.html e http://www.xornal.com/artigo/2009/09/05/politica/galicia-bilingueesixe-nunez-feijoo-cumpra-prometido/2009090423345989810.html
Fernández Leiceaga, X., López Iglesias, E. (2000) Estrutura económica de Galiza, páxs. 469-470 vide supra, páx. 528 idem, páxs. 524-527

137 138 139 140

141

142 143 144

http://www.elpais.com/articulo/Galicia/PP/adjudico/Vigo/grua/municipal/pagar/favores/elpepuespgal/20070405elpg al_8/Tes http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Jaime/Borras/nuevo/presidente/Club/Financiero/Vigo/elpepiautgal/20070605 elpgal_15/Tes?print=1 http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/webs/ma/a//5941625.shtml http://app.igape.es/prensa/modif_ver_pdf.asp?pdf=WLSB-6120
Non do gasto real que se reduce en 93 millóns en sanidade e educación, só que ao reducirse o volume total do orzamento aumenta a porcentaxe.

2

foi, en palabras de Antonio Fontenla, presidente da Confederación de Empresarios de Galiza, que se fan demasiadas concesións sociais145. Antonio Fontenla, implicado nun turbio asunto relacionado coa explotación hidroeléctrica explicado máis adiante, reclamou que se aprobara un ‘contrato de crise’ que rebaixara os custos de despido e en 2004 dicía que os traballadores galegos teñen demasiados dereitos146. A realidade é ben distinta: a Galiza é das comunidades con maior desigualdade de renda (72,8% de declarantes nas catro decilas máis pobres da declaración da renda, contra o 13,45% nas catro máis ricas)147, onde os fogares con ingresos mileuristas son os máis numerosos (o 45% dos fogares ingresan menos de 1.500 euros148 e tamén das autonomías con mortalidade máis alta, menor esperanza de vida e maior mala saúde declarada 149, así como pertencer ao tertil con máis incidencia de lesións mortais por accidente laboral 150. A situación é máis grave para a poboación feminina da que o 33% cobra un salario igual ou inferior ao mínimo interprofisional e cobra de media un 25% menos que os homes. Porcentaxe que se eleva ao 30% no caso das mozas entre 18 e 25 anos151 Estes datos son boa mostra do desprezo que as clases dominantes amosan cara as clases populares do seu país152. O CFV manifestouse contra a política lingüística do bipartito, acusándoo de impoñer o galego e ameazando con consecuencias económicas desastrosas para o país como resultado desa política 153. O PPdG pagou o compromiso da CFV na súa campaña de acoso e derrubo do goberno bipartito coa creación dunha delegación do goberno da Xunta para Vigo xerando certas tensións no partido na provincia de Pontevedra154. GRUPO VOZ O Grupo Voz (Corporación Voz de Galicia) é un grupo de empresas comunicativas de diversos medios entre os que se atopan La Voz de Galicia, Radio Voz, Voz Audiovisual, Sondaxe, Canal Voz e Fundación Santiago Rey Fernández-Latorre, presidida por José Francisco Sánchez, membro do Opus Dei155. A Corporación Voz de Galicia S.A. é o grupo empresarial comunicativo máis grande da Galiza, conta tamén con presenza en Madrid. Está integrada por máis de vinte sociedades que operan en todos os campos da comunicación e ten unha plantilla de en derredor de mil empregados. A súa audiencia diaria supera as 800.000 persoas. Propiedade de Santiago Rey Fernández-Latorre, a súa empresa matriz é La Voz de Galicia, diario fundado en 1882 por Juan Fernández Latorre, avó do actual presidente156. La Voz de Galicia é o diario de maior tirada e difusión de Galiza. No panorama mediático galego, historicamente, todas as cabeceiras tiñan un perfil e orientación localista, exceptuando La Voz de Galicia, líder na Coruña (onde ten o 67% do seu mercado 157) e segundo nas restantes
145

http://www.elpais.com/buscar/diaz-ferran/2009/Octubre/07/articulos , http://www.farodevigo.es/galicia/2009/10/07/fontenla-demanda-xunta-recortes-gasto-social-2010/375158.html
‘Os trapos sujos dos líderes dos patrons ao descoberto’, Hilda Carvalho, Novas da Galiza 87, páx. 16 López Díaz, J., Jiménez-Ridruejo, Z. "El IRPF: un análisis temporal y espacial" en Navarro, V. (dir.) (2007) La situación social en España, Madrid, Biblioteca Nueva, páxs. 511-574 'Los hogares con ingresos mileuristas son los más numerosos en Galicia', La Voz de Galicia, 06/09/09, páx. 2 Rodríguez Sanz, M. et alii "Desigualdades en salud en el Estado Español", en Navarro, V. (dir.) (2007) La situación social en España, Madrid, Biblioteca Nueva, páxs. 317-339 Navarro, V. (dir.) (2007) La situación social en España, Madrid, Biblioteca Nueva, páx. 284

146 147 148 149 150 151

152 153

154 155 156 157

http://www.xornal.com/artigo/2010/02/22/sociedad/mujeres-cobran-000-euros-menos-anogalicia/2010022222432001602.html http://www.galizacig.com/avantar/opinion/23-2-2009/a-situacion-da-clase-traballadora-no-estado-espanol http://www.xornal.com/artigo/2008/09/03/galicia/el-club-financiero-de-vigo-se-opone-a-una-supuesta-imposiciondel-gallego/2008090310581800000.html http://www.xornal.com/artigo/2009/05/21/galicia/poder-delegados-enfrenta-pp-xunta/2009052022321769421.html http://www.xornal.com/artigo/2010/01/12/unknown/mas-simpatizantes-devociones/2010011201010400455.html http://www.vozaudiovisual.es/voz-audiovisual/corporacion-voz.html http://calidonia.eu/2009/06/21/post-postelectoral/

2

provincias galegas, tendo unha difusión moi superior às demais cabeceiras, efectivizando unha sobreactuación no seu papel de cabeceira galega 158. A súa formulación, que inclúe 60 páxinas comúns con noticias de interese xeral e 12 páxinas de información local (en doce edicións territoriais), explica esa vocación máis ampla. Ata o xurdimento de Xornal de Galicia, ningún outro diario tiña vocación galega expresa. Mantén unha liña editorial dereitosa e españolista, moi próxima aos postulados do PPdG159, aínda que historicamente gañou o afecto de certos sectores progresistas160. Radio Voz ten 41 emisoras. Inicialmente emitía exclusivamente na Galiza e cedía as súas frecuencias a Antena 3 Radio, pero coa entrada de Prisa na emisora a situación mudou, alcanzando un convenio coa cadea da Igrexa Católica Española, COPE, pola que cedían as súas frecuencias a cambio de emitir 10 horas da programación da COPE. O 1 de decembro de 1994, finalizado o convenio, Radio Voz comezou a emitir. En 1999, Radio Voz fusionouse con Onda Cero, propiedade do Grupo Planeta (propietario de Antena 3 e La Razón), continuando a emisión co nome de Radio Voz, emitindo programación local con conexións coa programación de Onda Cero. Nas últimas axudas outorgadas ao sector da comunicación pola Xunta de Galicia, incrementáronse as axudas à radio, especialmente a Onda Cero (82,5% de incremento respecto axuda en 2008) e COPE (81,3%)
161

A Corporación Voz de Galicia recibe un trato tradicionalmente favorábel das institucións públicas, que con independencia do signo político, lle outorgan extensas subvencións 162. Especialmente os gobernos do PPdG, un exemplo: O Consello de Contas, na fiscalización do IGAPE correspondente ao exercicio de 2002, informou dunha subvención de intereses millonaria ao Grupo Voz para a reestruturación financeira e o restabelecemento da viabilidade de catro empresas do Grupo (Vídeo Voz, La Voz de Baleares, Ediciones Periodísticas e Voz de Galicia Radio). A Comisión Delegada da Xunta de Galicia para Asuntos Económicos declarara o 25 de maio de 2000 de 'especial interese estratéxico para Galiza' esas empresas, autorizando un convenio directo que foi firmado o 20 de xuño de 2000, pero non foi publicado no DOG. O empréstamo formalizárase o 30 de xullo de 1999, moito antes da concesión da axuda, aínda que con posterioridade à solicitude que fora feita o 22 de xullo de 1999. Desde o retorno do Partido Popular, o goberno ten outorgado 3,5 millóns de euros en subvencións directas, sen contar a publicidade institucional163, facendo unha ampliación da partida previamente orzamentada164 para poder ampliar as subvencións a todos os medios 165, inda que no caso do Grupo Voz se lle fai un regalo extra de 2,2 millóns ao outorgado como axuda ao sector (1,3 millóns) para que renove a rotativa que edita La Voz de Galicia166. Tamén existe un convenio con Augas de Galicia de importe descoñecido, pois contradicindo a lei vixente, non foi publicado no DOG 167. Amais, concedéronselle 149.000 euros para a difusión e explicación das liñas estratéxicas dos
158 159 160 161 162

163 164 165 166

167

http://www.ehu.es/zer/zer9/9lopez.html http://dpaso.blogaliza.org/?p=114 http://www.galiciaconfidencial.com/nova/5840.html http://feijoomente.blogaliza.org/?p=646 http://www.elpais.com/articulo/Galicia/bipartito/dio/millones/medios/2006/ayudas/discrecionales/elpepiautgal/2009 0807elpgal_1/Tes http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1343 http://feijoomente.blogaliza.org/?p=155 http://feijoomente.blogaliza.org/?p=646 http://www.xunta.es/actualidade?content=/Portal-Web/Contidos/Novas/nova_estandar1440.html e http://www.xornal.com/artigo/2010/01/16/politica/ampliacion-planta-138-metros-cuadrados-masinstalacion/2010011523511700116.html http://www.xunta.es/dog/Dog2009.nsf/0e5fb445f3681a75c1257251004b10d7/4d9bd7e69eff0efcc12576310049482e /$FILE/18100D004P044.PDF , http://www.xunta.es/dog/Dog2009.nsf/f46130727d3d4013c1257251004b10df/901832835122373dc1257631004948 76?OpenDocument e http://www.xornal.com/artigo/2010/01/16/galicia/feijoo-concede-menos-meses-500-eurosdiarios-ayudas-voz/2010011622295200823.html

2

orzamentos da Xunta de Galicia para o ano 2010, segundo consta no DOG168, é dicir, para a pura propaganda do goberno da Xunta do PPdG de Núñez Feijoo. O Grupo Voz é un grupo empresarial que mantén relacións con outros grupos empresariais e financeiros: Por exemplo, o Grupo Voz participaba, xunto con Caixa Galicia, na constitución da sociedade Telefónica Cable de Galicia, mentres os outros diarios locais (Faro de Vigo, El Progreso, La Región, El Correo Gallego e El Ideal Gallego) participan no Grupo Galego de Cable –Grupo R-, que lidera Unión Fenosa e Caixanova. No caso do negocio eólico, José María Castellano, presidente de ONO e vicepresidente da Voz de Galicia, ten intereses na proposta eólica de Muíños de Vento Galegos (MUVEGA) através de Alazady España e do seu propio fillo, Pablo Castellano Vázquez, administrador de Energías Renovables del Atlántico, que controla o capital de MUVEGA169. A OFENSIVA NA GALIZA: O GOBERNO DE NÚÑEZ FEIJOO Unha vez analizados os actores que interactúan no noso país no seo da actual ofensiva reaccionaria, debemos pasar a analizar a acción de goberno do PPdG desde a súa recuperación da Xunta de Galicia nas eleccións do primeiro de marzal de 2009. A recuperación da Xunta é a resultante da aplicación dunha campaña de acoso e derrubo ao goberno bipartito encadrada na estratexia xeral do PP español. Dentro desta estratexia procurábase desmobilizar ao electorado da esquerda, radicalizando as posicións do debate e culpándoo delo e conseguindo a mobilización do electorado afín. Propiciou esta estratexia unha certa decepción no electorado proclive ao cambio en 2005, algo que recoñecía o máximo responsábel político do BNG, Anxo Quintana: Tendo en conta tanto a calidade como a cantidade do avanzado, (teño) para min (que) o cambio non é satisfactorio 170. Na enquisa preelectoral do CIS eran máis os votantes do BNG en 2005 que querían un cambio de goberno (46.9%) que os que apostaban pola continuación do bipartido (44.1%)171. Para conseguilo, o PPdG evitou participar nun debate público cos demais candidatos172 ao tempo que se dedicou a atacar aos socios do bipartito, chegando ata extremos inauditos na política nacional dos últimos tempos: A cousa culminou cun Baltar ceibo e chamando ''maricón'' a Pachi Vázquez e aireando supostos asuntos de saias de Quintana173 Neste sentido o PPdG non dubidou en atacar ao goberno bipartito acusándoo de malgastar diñeiro público, fomentar o clientelismo e instalar a división política e a crispación na política galega. O malgasto de diñeiro público foi a liña argumental empregada contra o PSdeG-PSOE. Acusouse ao presidente en funcións e líder do PSdeG-PSOE, Pérez Touriño, de comprar moblería luxosa para o seu despacho174 e un coche blindado extraordinariamente caro e de levar un tren de vida luxosísimo175, Núñez Feijoo chegou a afirmar que Pérez Touriño estaba nervioso despois de gastar sete millóns de euros en 'móbeis, coches e cadeiras'176. Sorprendentemente, o PSdeG-PSOE non
168

169 170 171

http://www.xunta.es/dog/Dog2010.nsf/0e5fb445f3681a75c1257251004b10d7/b52d7c7817f8c907c12576bd004a909 9/$FILE/02100D003P005.PDF http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Suspension/cautelar/concurso/eolico/elpepiautgal/20091003elpgal_5/Tes
Entrevista a Anxo Quintana. Tempos Novos 139, Decembro 2008, páx. 30

http://www.cis.es/cis/opencms/-Archivos/Marginales/2780_2799/2783/Cru278300RVAUTON.html (pregunta 36) http://www.xornal.com/artigo/2009/02/25/1-m/feijoo-oponse-a-un-debate-que-o-enfronte-aobipartito/2009022500501200490.html
Beramendi, J. 'A Xunta reconquistada, como será sen Fraga?', en Tempos Novos 142, páx. 19

172

173 174

175

176

http://www.xornal.com/artigo/2009/02/20/1-m/tourino-reduce-as-criticas-sobre-os-seus-gastos-a-unha-campana-decontraataque/2009022012284500000.html http://www.xornal.com/artigo/2009/02/04/1-m/o-ppdeg-ve-propio-de-hollywood-o-estilo-de-vida-detourino/2009020415382800000.html ou http://www.xornal.com/artigo/2009/02/03/1-m/o-pp-tilda-a-tourino-deinsensible-por-darse-vicios-de-novo-rico/2009020316152400000.html http://www.xornal.com/artigo/2009/02/21/1-m/feijoo-ve-nervios-en-tourino-tras-gastar-7-millones-en-mueblescoches-y-sillas/2009022115595600000.html Sobre a política de 'austeridade' automobilística da Xunta do PPdG de Núñez Feijoo: http://www.galiciaconfidencial.com/nova/5580.html

2

contrarrestou esta acusación do PPdeG facendo referencia ao burato económico deixado por Núñez Feijoo no seu paso pola Consellería de Vivenda, nin lembrou a acusación, que fixera o propio Pérez Touriño en marzal de 2007, de pegar un pelotazo coa AP-9 ao seu paso pola Consellería de Política Territorial177, apenas se expresou un certo rexeitamento à estratexia do PPdG, adxectivándoa de 'xogo descualificador'178. E iso a pesar de que Núñez Feijoo se comprometera en campaña a mercar todos os coches que adquirira a Xunta à factoría de Vigo de PSA Peugeot Citroën (empresa que perdeu 343 millóns de euros en 2008179) que levaba varios anos pagándolle a Núñez Feijoo un vehículo para o seu uso e disfrute 180 fóra do marcado pola lei de financiamento de partidos políticos181, no que é un obsceno exercicio de influencia dunha empresa privada sobre un servidor público. A realidade, por suposto, é moi outra, o bipartito reduciu o parque móbil da Xunta en maior medida do que o fixo posteriormente a Xunta do PPdG de Núñez Feijoo sob o mantra da austeridade182. Pero o PSdG-PSOE non podía defenderse: nun intercambio de cromos decidido en Madrid o PSOE negociara o apoio do PP na Comunidade Autónoma Basca a Patxi López a cambio de deixar cair o bipartito na autonomía galega. A decisión por parte do PSOE veu dada pola perda de confianza en Pérez Touriño, que nunha reunión en Monte Pío en agosto de 2008 desobedeceu a orde de Pepe Blanco, acompañado de Ricardo Varela, de que adiantara as eleccións. Desde entón, Pérez Touriño era máis un problema que un activo do PSOE de Zapatero, que leva anos liquidando baronías territoriais e non ía permitir o afianzamento dunha nova en Galiza. Nefeito, aproximadamente quince días antes do comezo da campaña electoral reuníronse en Lugo Ricardo Varela, Pepe Blanco e Pachi Vázquez na que determinaron medidas orientadas a evitar que Touriño fora outra vez presidente e para concretar o reparto de poder na época post-touriño da seguinte forma: Ricardo a Mesa do Parlamento e Pachi Vázquez á Secretaría Xeral do PSdeG. Ao mesmo tempo, deuse orde de desmobilización, polo propio Pepe Blanco, na provincia de Lugo, a única, segundo inquéritos, onde o PSdG-PSOE podía optar a subir en escanos; orde de non respostar aos ataques de malgasto referidos a Touriño; orde de non sacar irregularidades na Cidade da Cultura da época Fraga das que se tiña constancia e o propio Pepe Blanco fixo unha campaña electoral paralela 183 . Ao BNG acusóuselle de crear redes clientelares 184, traficar influencias185 e malversar fondos públicos186. Neste ataque, La Voz de Galicia cumpriu un papel específico de principal arma de ataque ao BNG, pois como se demostra nun traballo académico ao que tivemos acceso 187: As informacións referidas ao Bloque Nacionalista Galego nas diferentes seccións, na súa maioría, tiñan un perfil negativo, tendencioso ou mesmo acusador centrándose en: 1) Supostas irregularidades no concurso eólico, 2) Supostas irregularidades nas oposicións do Consorcio Galego de Benestar e 3) Desprestixiar e de atacar ferozmente a Anxo Quintana a través do humor gráfico e da sección de opinión. Non houbo rigor no proceso de elaboración da información no que se refire ao contraste de fontes, no peso de cada unha delas e na utilización dunha linguaxe tendenciosa e acusadora e na opinión editorializante a través de Lois Blanco, César Casal e Fernández Latorre pídese de xeito
177 178

El País, 8 de marzal de 2007

179 180 181

182

183

184

185

186

http://www.xornal.com/artigo/2009/02/25/1-m/tourino-dice-que-el-juego-descalificador-del-pp-no-tienesentido/2009022518260200000.html http://www.publico.es/agencias/efe/199485/psa/peugeot/citroen/perdio/millones/euros/preve/dificil http://www.publico.es/206600/feijoo/disfruta/tresanos/coche/gratis/total http://www.publico.es/espana/208015/coche/gratis/total? orden=VALORACION&aleatorio=0.8158298377846522#comentarios http://www.xornal.com/artigo/2010/04/18/politica/bipartito-reduciu-parque-mobil-mais-pp-ataagora/2010041723001700130.html Fontes confidenciais do PSdG-PSOE confirmaronme estes dados. Sobre o panorama: http://aspiruletas.blogspot.com/2009/04/romano-paga-traidores-pero-ferraz-si.html http://www.xornal.com/artigo/2009/02/06/1-m/feijoo-dice-que-la-falta-etica-en-la-utilizacion-de-fondos-publicoses-alarmante/2009020611333300000.html http://www.xornal.com/artigo/2009/02/25/1-m/feijoo-critica-a-quintana-y-salva-a-luiscarrera/2009022518200400000.html http://www.xornal.com/artigo/2009/02/21/1-m/feijoo-acusa-a-quintana-de-usar-dinero-publico-para-actospartidistas/2009022112095000000.html
López López, P.C. (2009) ''Información para a participación política. O caso de La Voz de Galicia nas eleccións galegas de 2009'', Traballo de Investigación Tutelado, Curso de Doutoramento 'Comunicación e xornalismo', Universidade de Santiago de Compostela.

187

2

soterrado un voto de castigo ao BNG. Existe unha correlación estatística, a maior porcentaxe de lectores de La Voz de Galicia, maior retroceso electoral do BNG188. O ataque mediático tivo efectos palpábeis no voto do BNG na provincia da Coruña, onde se perdeu un escano189. O propio PPdG pretendeu atacar ao candidato do BNG distribuíndo as fotografías de Anxo Quintana con Jacinto Rey: foron transmitidas a todos os medios de comunicación por un xornalista do gabinete de prensa do PPdG. Este xornalista elaborou un power point con esas fotografías, mais cometeu un erro: non eliminou o seu nome do documento (ficou gravado nas propiedades do power point). E non contento con iso criou fraudulentamente un correo en gmail usurpando o nome do BNG (enviou o power point desde un bng.madrid@gmail.com). O BNG estudaba accións legais contra este ataque e usurpación ao seu nome. O ataque conxunto contra os dous socios do bipartito centrouse na división política e a crispación na política galega introducida polo bipartito através dunha suposta imposición lingüística190. Neste sentido, o papel xogado por Galicia Bilíngüe no período preelectoral fixando na axenda política unha aparente división social sobre a cuestión lingüística derivada dunha suposta imposición legal inexistente, facilitou o camiño. Todo este esforzo tivo coma resultado a perda dun escano na provincia da Coruña polo BNG que baixou nesta provincia 30.525 votos (76% do total de sufraxios perdidos polo BNG) que se corresponden case exactamente cos 28.782 obtidos por outras candidaturas sumados aos 3.507 votos en branco. Significativo é o medre do 148%, no total do país, dos votos brancos e nulos (de 28.558 a 42.326) nunhas eleccións nas que a abstención obtivo o mínimo histórico 191. Na comarca da Coruña o medre é do 164%, do 148% en Vigo, 125% na comarca de Ferrol, 160% no Morrazo. O voto en branco e nulo, co seu esaxerado medre, denota a frustración duns electores que non poden apoiar a ningún partido pero gustarían de facelo. A concentración de voto nas tres primeiras forzas baixou a niveis de 2004, tras ter atinxido máximos nas eleccións españolas de 2008 e nas anteriores autonómicas, este efecto dáse nas catro provincias, pero especialmente na da Coruña, polo efecto Terra Galega. A volatilidade do voto foi do 5%, contra o 7% das anteriores autonómicas, sendo esta variación en 2 puntos relacionada coa abstención e en 3 puntos entre partidos, en 2005 a volatilidade estaba máis relacionada coa abstención. O 70% da volatilidade responde a xente que cruzou a raia entre esquerda e dereita e non a volatilidade intrabloque (BNGPSOE). Dos 5 puntos de volatilidade, só 1,5 corresponden a volatilidade entre forzas galegas e españolas. Estas eleccións supuxeron a maior suba da dereita desde as xerais de 2000, o PPdG subiu en todo o ocidente galego, mentres que baixou na zona oriental, especialmente nos concellos rurais. As variacións no voto do PPdG conlevan variacións de signo oposto no PSOE e BNG. Analizando os resultados do BNG pódese indicar que o nivel de voto a forzas propias do país volveu a niveis de 1989 e que o BNG leva desde 2001 perdendo nivel de voto. A implantación territorial mostra un BNG moi forte no centro e interior da provincia de Ourense, así coma na Mariña, Meira, Lemos, Chantada, Bergantiños, Soneira, Barbanza, Morrazo e Condado. É ínfimo en Ferrol, Valdeorras, Ribeira Sacra ourensá e montaña de Lugo. Non existen diferenzas na distribución territorial co voto ao PPdG, mentres que o PSdG-PSOE obtén mellores resultados onde PP e BNG obteñen os peores. O BNG retrocede de forma notábel na provincia da Coruña, con especial incidencia nas cidades e nas comarcas máis populosas: A Coruña, Ferrol, Santiago, Barbanza e Bergantiños. Perde apoios electorais tamén en todas as Rías Baixas, con especial incidencia no Morrazo. Tamén diminúe nas cidades de Lugo e Ourense e nos seus concellos de influencia. Pola contra, aumenta na maioría dos concellos da provincia de Ourense (agás Verín e Valdeorras) e en Lugo Sur e na Mariña. Onde subiron as forzas minoritarias baixou o voto do BNG. Rexistra retrocesos no voto nas zonas de poboación máis urbana, máis nova e lingüisticamente máis
188 189 190

http://calidonia.eu/2009/04/06/caracterizacion-dos-votantes-perdidos-polo-bng/ e http://calidonia.eu/2009/06/21/post-postelectoral/

http://calidonia.eu/2009/03/28/de-como-un-xornal-bota-abaixo-un-goberno/ http://www.xornal.com/artigo/2009/02/24/1-m/rueda-ve-a-tourino-tan-responsable-como-el-bng-de-la-imposicionlinguistica/2009022418515000000.html
Dados do CER, sen CERA.

191

2

desgaleguizada, así coma onde aumentou o paro e a distribución de renda é máis desigual192. PRIMEIRO OBXECTIVO DO GOBERNO DO PP: DESTRUÍR A ACCIÓN DE GOBERNO DO BNG. Todo o potencial transformador do goberno bipartito residía nas políticas levadas a cabo pola parte nacionalista do executivo que planeou políticas de longo alcanzo e carácter estrutural. As primeiras accións do Goberno Feijoo foron encamiñadas a desactivar e bloquear todas as iniciativas de longo calado, con grande expresividade o compañeiro Xosé Manuel Beiras ten resumido a situación: Non hai goberno. Sería un autoinsulto como cidadáns galegos dicir que hai un Goberno. Non existe, por primeira vez na historia da autonomía temos unha cousa que non é merecente de ser chamada Goberno. Só existe unha brigada de demolicións e limpeza étnica193. O BNG na sua ANE de 2009 xa advertira do programa oculto do PPdG de Núñez Feijoo: O PP pretende: a) transformación do goberno galego nunha sucursal das estratexias do PP español, decididas na súa sede de Madrid; b) instrumentalización de Galiza para servir ao seu obxectivo de conquistar o goberno do Estado; c) destrución das políticas iniciadas polo nacionalismo desde a Xunta, na medida en que ían encamiñadas a unha mudanza social e económica e á autoestima colectiva; d) política de privatizacións de servizos públicos e incapacidade para optar por unha economía non especulativa; e) parálise nas políticas a favor da igualdade efectiva entre homes e mulleres; f) parálise e involución no proceso normalizador do noso idioma; g) secundarización e marxinación das nosas manifestacións culturais; h) confesionalidade relixiosa; i) parálise no avance do autogoberno; k) destrución do territorio. Repasamos agora as principais iniciativas dos departamentos dirixidos polo BNG e o seu desmantelamento. INDUSTRIA: A FILOSOFÍA 'A NOSA TERRA É NOSA' APLICADA AO VENTO VS O EXPOLIO EÓLICO DO PPdG A produción de enerxía eléctrica derivada da forza do vento xerou no ano 2007 no Estado Español 1.665 millóns de euros, cóntase que en 2012 chegue a mover 2.485 millóns de euros. O PIB inducido do sector eólico, o PIB resultante do arrastre das súas demandas de produtos e servizos, contabilízase en 0'8 euros por cada euro investido, 1.152 millóns de euros para 2007. Nese ano houbo unha redución nas emisións de efecto invernadoiro de 17 millóns de toneladas de dióxido de carbono e evitou a importación de 5,5 millóns de toneladas equivalentes de petróleo194. Na Galiza prodúcese o 30% da enerxía eólica producida no Estado Español. Polas súas características, na Galiza hai unha media de horas de vento anuais superior à media do Estado Español, 2.830 fronte 2.530. O negocio eólico emprega no noso país, directa ou indirectamente, a 5.500 persoas195. A Xunta do Partido Popular de Fraga outorgara en maio de 2004 oito concesións de parques eólicos a sociedades mercantís creadas entre febreiro e abril do mesmo ano e sen experiencia coñecida no sector. Todos os parques eólicos instalados no país xeran unha facturación aproximada de mil millóns de euros/ano. A inversión efectuada polos 37 adxudicatarios de potencia eólica desde 1995 ata 2008 é de en derredor de 4.000 millóns de euros na posta en marcha dos parques e no tecido industrial asociado aos mismos. Apenas un 5,1% da antedita potencia instalada está sendo explotada por empresas radicadas no país, pois a falta de control no sector provocou a revenda de
192

A maior parte desta análise é debedora dunha feita por Carlos Neira Cortizas: http://www.slideshare.net/Calidonia/analise-dos-

resultados-das-eleccins-ao-parlamento-de-galiza-2009
193 194 195

Xornal de Galicia, 15.02.10, páx. 2

http://www.soitu.es/soitu/2008/06/09/medioambiente/1213021109_543681.html http://www.ega-asociacioneolicagalicia.es/es/faq/index.php#16

2

grande parte das licenzas e reportou lucrativos beneficios para moitos concesionarios que nin tan só comezaron as obras de instalación dos parques196: Entidades españolas coma BBVA, Caja Madrid ou ACS controlan a maioría dos parques, e teñen unha presenza importante empresas holandesas, italianas e norteamericano-xaponesas. Só o 5% da potencia instalada o é por empresas galegas (...) Isto tería importantes consecuencias na fixación de rendas ambientais e sociais do recurso e no desenvolvemento industrial ou tecnolóxico que puidera vir asociado197. Fronte à especulación que derivaba en que o 90-95% do sector ficara en mans de capital foráneo e só o 5-10% da produción eólica ficara en mans de empresas radicadas na Galiza, o BNG que ostentaba a Consellería de Innovación e Industria, sendo conselleiro Fernando Blanco, planeou unha nova adxudicación eólica que, alén dunha aposta polo sector da enerxía renovável, aseguraba a participación pública nun sector estratéxico (o 14%), o seu vencello a proxectos económicos no país e a transparencia na toma de decisións. Así informaba o BNG da súa proposta: A sociedade galega será a principal beneficiaria da resolución do concurso eólico xestionado pola Consellaría de Innovación e Industria, grazas á participación pública através do Inega nun 14% da propiedade dos proxectos repartidos. Este 14% reverterá en beneficio dos galegos e galegas a través de dúas vías. En primeiro lugar, as arcas públicas galegas ingresarán o 50% dos beneficios. O resto irá destinado aos concellos nos que se ubican os muíños de vento (un 40% do total) e ás comunidades de montes afectadas (un 10%). Ademais, os propietarios dos terreos acadaron acordos que lles reportarán entre o 1 e o 3 por cento da facturación bruta dos parques. Finalmente, concedéronse 2.290 megawatts de potencia a un total de 29 promotores -sobre 173 solicitantes- que investirán en 78 proxectos, dos cales 7 son repotenciamentos de parques eólicos xa construídos. Estímase que a construción dos novos parques dará emprego durante un ano a máis de 3.000 persoas, ademais da creación de perto de 400 postos de traballo fixos. O reparto dos megawatts evitará a creación de monopolios, xa que o maior adxudicatario non pasa do 10,3% do total. Máis non será esta a única forma na que esta concesión enerxética reverta na sociedade, xa que un dos criterios que se tivo en conta foi a existencia de proxectos industriais asociados. Así, irán adiante proxectos relacionados cos sectores enerxético, agrogandeiro e industrial asociados ao reparto dos novos parques. A consellaría que preside o nacionalista Fernando Blanco estima en 8.300 os postos de traballo que se van crear nestes novos proxectos. A nova Xunta do PP de Núñez Feijoo atopouse con un concurso finalizado e aprobado, polo que inicialmente tentou desprestixialo con un suposto informe xurídico que ningún xurista quixo asinar 198 e que foi asinado pola Directora Xeral da Asesoría Xurídica Xeral, María Cayetana Lado CastroRial, un cargo político do propio goberno de Núñez Feijoo. Este informe tapou a existencia de outro anterior199 defendendo a legalidade do concurso eólico, presentado pola propia Asesoría Xurídica Xeral da Xunta de Galicia nun procedemento contencioso-administrativo iniciado por ENDESA contra a concesión derivada do concurso. O Tribunal Superior de Xustiza de Galiza tivo que suspender cautelarmente a execución do concurso porque MUVEGA, vencellada a La Voz de Galicia, solicitou a súa paralización e a Xunta de Galiza desistiu de ir defender o seu propio papel no procedemento 200. O Goberno de Núñez Feijoo aprobou unha nova normativa sobre o aproveitamento eólico que elimina a participación pública e o vencello a proxectos industriais no país, reducindo o apropiamento colectivo do ben común do vento a o pago dun canon201. Inmediatamente despois, o TSXG levanta a suspensión por
196 197 198 199

http://acentogallego.typepad.com/acentogallego_la_bitcora_/espolio-eolico/
Prada Blanco, A e Lago Peñas, S. (2009) Galicia, unha economía europea, Compostela, Galaxia, páx. 98

200 201

http://feijoomente.blogaliza.org/?p=845 http://www.anosaterra.org/media/media0000017638.pdf e http://www.elpais.com/articulo/Galicia/informe/legal/Xunta/PP/avalo/concurso/eolico/bipartito/elpepiautgal/200909 23elpgal_2/Tes http://feijoomente.blogaliza.org/?p=912 http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1260

2

improcedente202. Finalmente, o 30 de decembro de 2009 publicouse unha resolución 203 pola que se desiste de continuar cos procedementos de autorización amparados pola normativa elaborada polo BNG. Isto custará à cidadanía galega aproximadamente 5 millóns de euros de indemnizacións 204 às empresas adxudicatarias205 no concurso abortado ilegalmente polo PPdG. Curiosamente, en marzo de 2010, a Xunta do PPdG de Núñez Feijoo anuncia a convocatoria dun novo concurso eólico206. Analizaremos o expolio eólico do PPdG no epígrafe correspondente ao segundo obxectivo do Goberno do PP. CULTURA: ORGULLO DE PAÍS VS NEGOCIO E AUTOODIO ESPAÑOLISTA. A Consellería de Cultura ostentada polo BNG na persoa de Ánxela Bugallo supuxo, malia a hipoteca herdada da Xunta do PPdG de Fraga coa construción da Cidade da Cultura, un impulso das políticas de identidade e orgullo galegos. A Cidade da Cultura, por certo, foi un cabalo de batalla mediático (La Voz de Galicia) contra o BNG, ao que se acusaba de malgasto. Durante o goberno do PP o mesmo medio falaba do proxecto como da 'catedral galega do terceiro milenio' e resulta curioso que mentres a obra do porto coruñés Punta Langosteira leva un exceso orzamentario de 460 millóns de euros (consume máis do 80% do gasto do Porto da Coruña 207 e esixiu unha indemnización de 4,5 millóns a afectados 208) e a Cidade da Cultura de 368 millóns, a última fora un despilfarro intolerábel mentres da primeira nada se sabe 209 , agás o apoio total do presidente Núñez Feijoo210. Non obstante, a Consellería de Cultura fixo unha labor de proxección da cultura galega no exterior que foi ridiculizada211 así coma unha labor de promoción do deporte de base e das seleccións galegas. Agora a Xunta financia cursos de español e flamenco en Brasil212. Xestión que contrasta coa da Xunta do PPdG de Fraga que foi nefasta e corrupta segundo informou o Consello de Contas no seu Informe de fiscalización de axudas a federacións e clubs deportivos Exercicios 2002 - 2005213, recriminou à Xunta de Manuel Fraga, daquela o Diretor Xeral para o Deporte era o actual Secretario Xeral para o Deporte, Sr. D. José Ramón Lete Lasa, as seguintes irregularidades: bases de convocatoria ilegais, falta de transparencia na concesión, inexistencia de criterios obxectivos na adxudicación de axudas, concesión por puros criterios políticos e falta de xustificación da aplicación do diñeiro público. Máis de 14 millóns de euros teñen que ser reintegrados à Xunta de Galicia por estas irregularidades, se é que a actual Xunta, Consellaría de Facenda, inicia eses expedientes pra non ser encausada polo Tribunal de Cuentas214. E contrasta tamén coa xestión da Xunta do PPdG de Núñez Feijoo: Nos orzamentos para 2010, na Secretaría Xeral para o Deporte non aparece a transferencia corrente de 3.066.12 € que viña sufragando os gastos de funcionamento do INEF. No orzamento da Xunta para 2009, aparecía na
202 203

204 205 206

207 208 209 210 211 212 213

214

http://www.galiciae.com/nova/45177.html?lang=es http://www.xunta.es/dog/Dog2010.nsf/0e5fb445f3681a75c1257251004b10d7/a80d7acdc20e6d73c12576a2004a77cf /$FILE/00300D003P013.PDF http://www.anosaterra.org/nova/galiza-pagara-5-millons-en-indemnizacions-eolicas.html http://www.laopinioncoruna.es/estaticos/graficos/20090805/eolico.html http://www.xornal.com/artigo/2010/03/26/unknown/xunta-preve-repartir-otono-325-nuevos-megavatioseolicos/2010032600080002878.html http://www.hotelavenida.com/interior.asp?TR=A&IDR=12&idNoticia=18 http://www.doriasbaixas.com/public/ficheros/archivos/1170.pdf http://calidonia.blogaliza.org/2009/09/18/monte-gaias-vs-punta-lagosteira/ http://www.lavozdegalicia.com/coruna/2009/09/26/0003_7996391.htm http://www.lavozdegalicia.com/galicia/2008/05/29/0003_6859525.htm http://www.vieiros.com/nova/78363/o-goberno-feijoo-patrocina-a-cultura-flamenca-no-brasil http://www.ccontasgalicia.es/pdf/INFORMES/ADMINISTRACION_COMUNIDADE_AUTONOMA/ADMINIST RACION_XUNTA/2005/Federacions_Clubes_2005_G.pdf http://feijoomente.blogaliza.org/?p=392

2

aplicación 12.04.440.A.444.0, da Consellaría de Cultura e Deporte. Mas este ano, non aparece nin na Secretaría Xeral de Deportes, dependente de Lete Lasa e de Feijóo, nin na Consellería e Educación e Ordenación Universitaria. Así mesmo, no proxecto orzamentario se suprimen os 300.000 € de subvención nominativa que figuraban no estado de gastos da Secretaría Xeral para o Deporte, no exercicio anterior. Con esta desaparición de recursos, o orzamento da Fundación Ciclismo Galego sufriu un ataque à súa liña de flotación e viabilidade neste contexto de crise e merma dos patrocinios privados215, que supuxo a exclusión provisional do Xacobeo Galicia da lista de clubs con licenza continental no ano 2010 pola Unión Ciclista Internacional pola súa situación financeira inestábel, aínda que foi superado o problema con unha redución orzamentaria dun 20%216. Doutra banda, a Xunta do PPdG de Núñez Feijoo non ten problema algún en pagar o aluguer de Riazor para que xogue a selección española, pero non está disposto a soltar máis que esmola 217 para que a selección galega masculina de fútbol poida xogar o seu único partido anual, que gozaba de un impacto mediático e popular envexábel. Pero o responsábel da Consellería de Cultura, Ricardo Varela, considera que a cultura galega limita218 e é ensimesmada e acomplexada219, así que non estraña que o seu departamento suprimira o apoio a Cultur.Gal220 e as axudas à tradución 221 mentres se subvenciona un encontro sobre a 'Pura raza española' equina222 ou unha película dun autor valenciano223. MEDIO RURAL: RACIONALISMO VS ESPECULACIÓN224. Durante moito tempo o PPdG atacou ao BNG, que ostentaba a Consellería de Medio Rural na persoa de Alfredo Suárez Canal, acusándoo de pretender socializar a propiedade da terra (confiscación, nacionalización, atentado contra a liberdade dos propietarios de Galiza 225) a través do seu proxecto do Banco de Terras de Galiza (Bantegal). O ataque chegou a un nivel de virulencia alto no período electoral226. O Bantegal, no entanto, só é unha fórmula para tentar de mobilizar terras agrarias mediante aluguer. O obxectivo é crear riqueza e emprego mediante o arrendamento de fincas agrarias abandonadas ou improdutivas. Nel, calquera persoa pode inscribir -de xeito voluntario- as súas fincas, para permitir que sexan arrendadas por períodos máximos de cinco anos. Así, aquelas persoas que se dediquen á agricultura poden arrendar fincas, sabendo en todo momento cales están dispoñíbeis, a que prezo e en que condicións. É un mercado limitado institucionalizado de prezos razoábeis para propietarios e agricultores, que fixa e actualiza cada ano a Xunta de Galicia, coa participación das institucións, organizacións sindicais agrarias e cooperativas. E, asemade, unha entidade pública que lle garante ao propietario o cobro da renda de aluguer e a devolución da finca nas mesmas condicións de uso cando remate o período de arrendamento 227. A idea foi aplaudida pola FAO que pretende trasladala
215 216 217

218

219

220 221

222 223 224 225 226 227

http://www.farodevigo.es/deportes/2009/10/13/super-xacobeo-sueno-estudio/376809.html http://www.galicia-hoxe.com/index_2.php?idMenu=85&idEdicion=1480&idNoticia=502054 http://www.xornal.com/artigo/2009/11/14/politica/xunta-subvenciona-seleccionliquidou/2009111400393982961.html http://www.farodevigo.es/secciones/noticia.jsp?pRef=2009042300_4_319421__Galicia-cultura-gallega-esta-bienpero-limita-prefiero-cultura-hecha-Galicia http://www.xornal.com/artigo/2010/01/20/unknown/varela-cousa-opinion-da-academia-outra-do-pobogalego/2010012000121000260.html http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1143 http://www.xornal.com/artigo/2009/08/16/cultura/cultura-prescinde-ano-das-axudas-traducionlibros/2009081623460525102.html http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1129 http://www.culturagalega.org/noticia.php?id=15206
Agradecementos a Xosé Carballido pola súa colaboración, facilitando o ‘Balance de Xestión. VII Lexislatura. 2005-2009. Consellaría do Medio Rural’ elaborado polo Consello da Dirección da Consellaría do Medio Rural.

http://www.elcorreogallego.es/index.php?idMenu=21&idNoticia=149689 http://www.anosaterra.org/media/media0000012009.pdf http://www.bantegal.com/bancoterras.php

2

a outros países228. Finalmente o PPdG non sabe que facer co Bantegal, do que asegura unha reformulación, polo seu suposto carácter 'intervencionista' 229, e reimpulso230 aínda que o mantén conxelado, aumentando a superficie integrada lentamente. O que si fixo, foi rebaixar a súa autonomía e categoría integrándoo na Agader231. Naturalmente, unha iniciativa que pretende reordenar o territorio e poñelo en funcionamento para que sexa produtivo entra en colisión coa política especulativa que levou tradicionalmente o PPdG e que fixo que a poboación ocupada no sector primario se reducira nun 63,2% no período 1985-1998 e malia o esforzo inversor extraordinario (subvencionado pola UE e créditos) seguir ostentando unha baixa produtividade: a pesar de empregar ao 15,2% do traballo e o 12.9% do capital no Estado Español, apenas alcanza o 7% da produción 232. A volta do PPdG significa a privatización de servizos públicos no rural: servizos contraincendios 233, onde se prepara un concurso por 451.846 euros para un servizo de otimización da prevención de incendios florestais mediante a planificación operativa e a coordinación de medios 234, que en palabras da CIG é unha contratación feita a medida da empresa Natutecnia 235, o Centro de Información ao Agro Galego 236 e de limpeza e desinfección de veículos de transporte de gando237. Así mesmo, iniciativas encamiñadas ao revalorizamento do monte coma Foresgal, son eliminadas e substituídas por un salón do automóbel238, un sector vencellado a capital foráneo e con menores potencialidades de xerar desenvolvemento endóxeno e autocentrado. Iso si, Seaga adxudica 2,2 millóns en contratos sen publicidade a empresas amigas coma Calvergazo, relacionada con Louzán239. IGUALDADE E BENESTAR: COMEZAR DE CERO VS VOLTAR ATRÁS 240. O PPdG acusou en campaña ao BNG de utilizar a Vicepresidencia de Igualdade e Benestar para crear chiringuitos onde enchufar aos seus afiliados e tecer redes clientelares. Neste sentido, crearon unha polémica forte ao declarar que se estaban convocando oposicións amañadas241, cousa que derivou en varios recursos do sindicato de funcionarios CSIF242 (un sindicato con evidentes vínculos co PP243, que se veu envolto nun escándalo de financiación irregular244 e punta de lanza deste partido contra o goberno local do BNG en Sada 245) e a solicitude de suspensión cautelar que foi finalmente
228 229 230 231 232

233

234

235

236 237

238 239

http://www.galicia-hoxe.com/index_2.php?idMenu=153&idNoticia=394361 http://www.laregion.es/noticia.php?id=121749 http://www.lavozdegalicia.es/galicia/2009/05/29/0003_7748622.htm http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1670 http://www.usc.es/econo/RGE/Vol.9_1/Castel%E1n/El%20sector%20agrario%20gallego%20a%20las%20puertas %20del%20siglo%20XXI....pdf http://www.xornal.com/artigo/2010/03/24/galicia/medio-rural-contrata-asistencia-tecnica-privada-extincionincendios/2010032418272600777.htm http://www.xornal.com/artigo/2010/04/27/galicia/xunta-privatiza-coordinacion-antiincendios-concursodedo/2010042723581800194.html http://www.xornal.com/artigo/2010/04/12/politica/acusan-medio-rural-preparar-dedo-concurso-000euros/2010041223570100522.html §§ http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1638 http://www.xornal.com/artigo/2010/01/25/economia/diputacion-lugo-critica-incapacidad-alimentoslacteos/2010012522530301348.html http://www.terraetempo.com/artigo.php?artigo=217&seccion=6 http://www.xornal.com/artigo/2010/05/10/galicia/seaga-contrata-publicidad-mes-obras-2-2millones/2010051021561701617.html
Agradecementos a Carme Adán pola súa colaboración.

240 241 242

243

244

245

http://www.vieiros.com/nova/72805/o-ppdeg-pide-a-paralizacion-das-oposicions-amanadas-do-consorcio http://www.galicia-hoxe.com/index_2.php? option=com_content&task=view&id=10832&Itemid=&idMenu=166&idNoticia=403944 http://www.sadadigital.com/content/view/388/74/ e http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1995/11/29/economia/604165.html http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1997/04/08/economia/248065.html , http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1997/04/10/economia/248467.html , http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1995/08/01/economia/56054.html http://csifsada.blogspot.com/2007/11/csi-csif-cien-primeros-das.html

3

desestimada246. O anterior dirixente do CSIF en Galiza, José Carlos García Bouzas247, foi premiado por facer o traballo suxo co nomeamento pola Xunta do PPdG de Núñez Feijoo como Director Xeral da Academia Galega de Seguridade248. A este respecto, cumpre explicar a situación de partida que o BNG se atopou en chegar ao goberno, pois o Estado Español é dos estados europeos que menos gasto social ten, nefeito o 'milagre español' do goberno do PP de Aznar consistiu en acelerar a converxencia de España coa UE15 a costa de desconverxer socialmente249: Se se toma o gasto público por habitante promedio da UE15 coma referencia (con un valor de 100), os valores para o promedio da UE25 en todas as funcións superan o 80% do promedio da UE15. España, non obstante, sitúase por baixo do 40% nas funcións de supervivencia, de familia/infancia, vivenda e exclusión social, mentres que se achega ao 60% do gasto da UE15 nas funcións de enfermidade/atención sanitaria, discapacidade e vellez 250 . A tendencia mudou lixeiramente coa entrada do PSOE no goberno central, pero inda así situándose o Estado Español por baixo da media da UE27: Comparando a situación en 2000 coa de 2005, malia ser deficitarias todas as funcións agás desemprego, obsérvase como porcentualmente algunhas funcións achegáronse ao nivel de gasto promedio da UE15. Estas tendencias positivas preséntanse na función enfermidade/atención sanitaria, familia/infancia e, de xeito significativo, na exclusión social251. Na Galiza, a situación agravábase polas décadas de xestión autonómica da dereita, que ten un nulo interese social e non impulsou programas para estabelecer un sistema de benestar autonómico. Cousa que se converteu no obxectivo principal obxectivo da xestión nacionalista na área de Igualdade e Benestar que aprobou en decembro de 2008 unha Lei de Servizos Sociais de Galicia 252. Na lei pretendía sistematizarse e ordenarse as accións de impulso de servizos públicos que se levaran adiante mediante programas ao longo da lexislatura. Os obxectivos eran reforzar a cohesión social e comunitaria, favorecer a autonomía persoal, promover a inclusión social e favorecer a normalización social253. Unhas das carencias básicas de servizo sociais públicos no noso país era a inexistencia dunha rede pública de infantarios. Durante os dezaseis anos de goberno da Xunta do PPdG de Fraga construíronse vintecinco centros deste tipo, mentres que nos tres anos e pico de xestión nacionalista construíronse oitenta e catro equipamentos, vitais para a conciliación da vida laboral e familiar 254. A Rede de Galescolas supuñan 84 centros (21 na provincia da Coruña, 10 na de Lugo, 23 na de Ourense e 30 na provincia de Pontevedra) e máis de 3.900 prazas de educación infantil no tramo 0-3 anos. Ao longo de 2009 íanse sumar outras escolas, non menos de 36, co que se acadaría o obxectivo de 121 Galescolas e máis de 5.000 prazas. O esforzo realizado pola xestión nacionalista na creación desta rede tivo unha tradución directa no incremento do número total de prazas públicas de educación infantil 0-3 no noso país, aumentando as prazas nun 69%, pasando de 6.595 en 2005, a máis de 11.130 hoxe en día, e de 118 escolas a 215. Isto permitía achegármonos á taxa de cobertura recomendada pola Unión Europea xa para o ano 2010 (33%). Naturalmente, a chegada do PPdG de Núñez Feijoo à Xunta supuxo a paralización da construción de novos equipamentos e a non apertura dalgúns xa construídos, sobre mil prazas previstas fican no aire255. Todo xustificado coa escusa da austeridade que, non obstante, permite que se gasten 42.631
246 247

248 249 250 251 252 253 254 255

http://www.vieiros.com/nova/74476/as-probas-selectivas-do-consorcio-de-igualdade-poden-seguir-adiante http://www.elcorreogallego.es/index.php? option=com_content&task=view&id=22552&Itemid=7&idMenu=35&idNoticia=166152 http://www.xunta.es/Dog/Dog2009.nsf/FichaContenido/220AE?OpenDocument
Navarro, V. (2007) Situación Social en España II, Madrid, Biblioteca Nueva, páx. 33 Navarro, V. (2007) Situación Social en España II, Madrid, Biblioteca Nueva, páx. 38 Navarro, V., Reynolds, J. 'La inversión en Protección Social en España en el contexto de la Unión Europea. El reto del déficit social' en Navarro, V. (dir.) (2009) La situación Social en España III, Madrid, Biblioteca Nueva

http://www.benestargaliza.org/?q=gl/node/2201 http://www.benestargaliza.org/?q=gl/node/1999&tipousuario=xeral http://www.galizacig.com/avantar/opinion/23-4-2008/a-realidade-da-conciliacion http://www.xornal.com/artigo/2009/08/26/politica/bng-acusa-xunta-rebaixar-novas-escolas-

3

€ en mudarlle o nome e o letreiro aos infantarios 256 para que deixen de chamarse Galescolas e lembren que foi o nacionalismo quen as puxo a andar. No eido das residencias de idosos, o nacionalismo partía dunha situación dramática pois a ratio de prazas era inferior a 2,8 por cada 100 maiores, moi inferior à ratio mínima marcada polo Plan Xerontolóxico Estatal de 3,5 prazas por cada 100 maiores e unha mostra máis do desprezo da dereita e das clases dominantes galegas polo benestar das clases populares. Neste sentido, marcáronse diversas liñas: unha, o apoio financeiro a iniciativas privadas onde se concertan prazas públicas, incrementando a oferta pública en máis de mil prazas; outra, a través dun plano de mellora das infraestruturas públicas existentes, incrementando outras mil e, finalmente, constituíndo a Sociedade Galega de Servizos Sociais (SOGASERSO), con capital público e participación das dúas caixas galegas257. A Xunta da Galiza tiña o 45% do capital e Caixanova e Caixa Galicia un 27,5% cada unha258. No Protocolo de Colaboración entre a Vicepresidencia da Igualdade e do Benestar e as entidades Caixa Galicia e Caixanova para a ampliación e mellora da Rede Pública de Atención Social, a través do establecemento de fórmulas de colaboración estable do 10 de marzo de 2006 quedou establecido que o goberno da Xunta tería a maioría no Consello de Administración e que a finalidade específica da sociedade era atender, cos mellores servizos públicos, á poboación de menores recursos económicos. O obxectivo, como declarou o Consello da Xunta de 13 de xuño de 2006 era prestar servizos en todo o territorio galego cun deseño de impacto comarcal e baixo os principios de suficiencia, equidade, equilibrio territorial, profesionalidade e calidade asistencial. Creáronse así 800 prazas públicas en territorios especialmente carentes de oferta. A chegada do PPdG ao goberno da Xunta, con persoas con vencellos coa xestión xeriátrica como Ovidio Rodeiro, Director Xeral de Xuventude, anuncia a chegada dunha privatización desta empresa. A Xunta do PPdG de Núñez Feijoo xa anunciou que se retira desta empresa: a titularidade das residencias en funcionamento (e das catro pendentes de apertura) quedará así en mans das dúas caixas (como Sogaserso)259. Isto supón regalar millóns de euros de inversión pública en creación das distintas infraestruturas às caixas, xusto cando Caixa Galicia vendeu a súa participación en Euxa260, grupo mercantil privado de xestión de residencias, participado por Eudel, da que é apoderada a irmá do presidente da Xunta do PPdG, Micaela Núñez Feijoo 261. Caixanova, pola súa banda, posúe a empresa Geriatros, con 14 centros (dous proxectados) e máis de dúas mil prazas ofertadas, 2.360 empregados e máis de 27 millóns de euros de facturación no ano 2008. Este é un sector que no ano 2008 moveu máis de 1.330 millóns de euros no Estado Español262. No eido da Igualdade, partimos dunha situación de feble integración da muller no mercado laboral (apenas o 45%263 nun dado recente), nun contexto de maior precarización que o home e menor retribución. O traballo doméstico e a atención a persoas dependentes ocupan maioritariamente às mulleres galegas, nun esforzo que non se contabiliza pero que podería representar, segundo diversos cálculos, en derredor do 30% do PIB nacional. Situación especialmente agravada no caso da muller rural264. Através do programa EMEGA logrouse que 700 mulleres se beneficiaran de axudas para obter a cotitularidade das explotacións agrarias, emendando unha discriminación histórica e, amáis, a incorporación de 1.200 mozas à actividade agraria (100 máis que os mozos para o mesmo
256 257

258

259 260

infantis/2009082523524996199.html http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1431 http://www.xornal.com/artigo/2006/09/15/sociedad/a-xunta-creara-en-tres-anos-3-000-novas-prazas-en-residenciaspara-maiores/2006091519173800000.html http://www.cxg.es/portal/site/VWEB001/menuitem.f66a53e7eb6f2c2441b3401551d001ca/? vgnextoid=8f6d875efba62110VgnVCM1000000b1510acRCRD&vgnextchannel=62f199bc31006110VgnVCM1000 000b0d10acRCRD http://www.galicia-hoxe.com/index_2.php?idMenu=5&idNoticia=508447 http://www.eleconomista.es/empresas-finanzas/noticias/352090/01/08/Eulen-se-hace-con-el-100-de-Euxa-trascompra-51-acciones-a-Caixa-Galicia.html Eulen atópase nunha situación conflictiva interna: ‘La ruptura societaria de Eulen y la de
una familia’ por Vicente Clavero en Público, 17.02.10, páx. 25

261 262 263 264

http://www.abc.es/agencias/noticia.asp?noticia=272102
Datos fornecidos por Alimarket.

http://www.galizacig.com/cig/documentos/estudo-da-enquisa-de-poboacion-activa-2%C2%BA-trimestre-2006 http://www.xornal.com/artigo/2006/03/08/galicia/o-sindicato-labrego-galego-denuncia-a-situacion-da-mullertraballadora-no-agro/2006030814581300000.html

3

período). Promovéronse diversos programas orientados à visibilización das mulleres e à súa integración no mercado laboral. O programa ‘Tempos de Mulleres’ ía destinado ao empoderamento e o aceso ao espazo público da muller rural, nele participaron 14.000 mulleres pertencentes a 315 asociacións. Creouse tamén o Centro Galego de Iniciativas Empresariais Innovadoras Femininas (INFEIN) orientado a apoiar o autoemprego das mulleres. Ambas iniciativas foron suprimidas pola Xunta do PPdG de Núñez Feijoo, que demostra un desprezo absoluto polas mulleres: como informa a CIG, dáse unha práctica desaparición, nos Orzamentos da Xunta de Galiza para o 2010, dos programas de conciliación da vida laboral e persoal (redúcese nun 83%) e o de igualdade, protección e promoción da muller, que se reduce nun 89%265. Mención aparte merecen as actuacións en relación coas Oficinas I+B (Igualdade+Benestar) e os servizos socias emprestados polo Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar. O nacionalismo creara 12 equipas comarcais no ámbito rural para ir cubrindo a carencia absoluta de servizos sociais herdada das case dúas décadas de goberno do PPdG. Desde as Oficinas I+B levábanse adiante programas de igualdade social de oportunidades, asistencia a familias con dificultades e o Plan Galego de Infancia e Adolescencia. A Xunta do PPdG de Núñez Feijoo pretende suprimir este servizo266 polo que procedeu a despedir a 61 membros da súa plantilla de persoal. E posteriormente pechou o Consorcio267, tras inutilizalo. O desmantelamento da acción social do BNG é evidente, como indicou o compañeiro Carlos Aymerich: o Consorcio non ten previsto construír no ano 2010 ningún centro, nin escola infantil, nin terá cartos tampouco para o seu funcionamento, nin para abrir procesos públicos de cara à contratación de traballadores, pero si que privatizará268. VIVENDA: DO DEREITO AO NEGOCIO. A entrada do nacionalismo na xestión da área gobernamental de Vivenda supuxo a mudanza de perspectiva: fronte às políticas da dereita que ían orientadas à extración do máximo rendimento económico, impulsaronse políticas orientadas à consideración da vivenda non coma un ben de consumo, senón coma un ben de uso e un dereito humano. As políticas da dereita provocaron un incremento do 238% o prezo do solo, entre 1997 e 2007 o 60% da inversión foi orientada à especulación inmobiliaria. Coa Lei do Solo de 1998 do PP promoveuse o endebedamento familiar ad aeternum e permitiuse que non se construira vivenda protexida a cambio de pago monetario aos concellos, nun país onde o 88% da poboación atópase nuns niveis de renda que o fan potenciais adxudicatarios deste tipo de vivenda269. Varias foron as iniciativas desenvolvidas pola Consellería de Vivenda do BNG, como resume Teresa Táboas nun artigo: As Normas do Hábitat Galego, que implicaban a mellora da calidade de todas as vivendas que se construiran na Galiza. O Rexistro de Demandantes de Vivenda Protexida, que garantía a igualdade de condicións no acceso a unha vivenda protexida e evitaba o cobro de sobreprezos nos procesos de compravenda. O Plan de Vivenda en Aluguer, un programa público de cesión de vivenda. Dito programa permitía a creación e consolidación dun parque de vivenda xestionado dende o sector público para o seu arrendamento social. O Plan Sectorial Galego de Solo Residencial, un documento de planificación urbanística supramunicipal destinado á obtención de solo para vivenda protexida, o primeiro documento destas características que se elaborou en todo o Estado. O Plan era ademais un instrumento reactivador da economía e do emprego270.
265

266

267

http://www.galizacig.com/avantar/novas/24-2-2010/os-contratos-indefinidos-descenderon-en-2009-un-29-respectode-2008-ano-no-que-xa-se http://www.lavozdegalicia.es/galicia/2010/02/20/0003_8307012.htm , http://www.lavozdegalicia.com/galicia/2009/11/12/0003_8100974.htm http://www.xornal.com/artigo/2010/05/14/politica/peche-do-consorcio-obrigara-aos-concellos-volver-pedir-fondosxunta/2010051323313700971.html
‘O BNG acusa á Xunta de fraude legal no Consorcio’, Xornal de Galicia, 11.02.10, páx. 14 Dados aportados por Teresa Táboas na sua intervención nun acto de Galiza Nova o 18.12.09 en Ribeira, 'Accesibilidade da xente moza à vivenda'

268 269 270

http://www.xornal.com/opinions/2010/03/03/Opinion/demolition-man/2010030323435100959.html

3

O goberno da Xunta do PPdG de Núñez Feijoo adicase a desmontar todos os avanzos en vivenda. As normas do hábitat que aumentaban a calidade da vivenda construída foron agora relaxadas polo PPdG271, que permite a discrecionalidade dos concellos na aplicación da nova normativa, abrindo o campo à discrecionalidade e à especulación. Non pode extrañar dado que as responsabilidades de vivenda da Xunta do PPdG de Núñez Feijoo están copada por persoas vencelladas a empresas do sector inmobiliario272. O Rexistro de Demandantes de Vivenda Protexida, instrumento que garantía a transparencia e igualdade de oportunidades no acceso às VPO, foi suprimido, ficando à discrecionalidade a súa adxudicación273,ou en mans das empresas, como demostra a creación do novo Rexistro Único de Demandantes, onde son os promotores quen contactan en primeira instancia coa persoa potencial adxudicataria, ficando o Instituto Galego da Vivenda e Solo coma unha axencia inmobiliaria para o promotor274. Na reforma da Lei do Solo que planea o PPdG contemplarase a supresión da reserva de solo urbano para VPO 275 e rebaixa as esixencias urbanísticas276 coa intención evidente de retomar a especulación inmobiliaria e o beneficio privado. SEGUNDO OBXECTIVO DO GOBERNO DO PP: FACER NEGOCIO277. O día 25 de abril de 2010, en Compostela, unha manifestación percorreu as rúas da cidade reivindicando a provisión pública de servizos de calidade, fronte à privatización e o lucro privado 278. Nesa manifestación escoitáronse berros coma queremos servizos, non beneficios e quen fora de dereitas, a pasta estaba feita que exemplifican e identifican un dos obxectivos fundamentais do goberno da Xunta do PPdG de Núñez Feijoo. A chegada do PPdG de novo ao poder da Xunta de Galicia foi impulsada por elites interesadas en seguir facendo negocio co territorio e as xentes da Galiza, así como de recuperar unha administración que funciona pola lóxica do intercambio de favores privado e non pola do interese público e a transparencia. Xa referimos o caso da Citroën de Vigo, pagando o vehículo e apoiando através do CFV a estratexia do PPdG, e o propio Núñez Feijoo: pois ben, en primavera Citroën aconsellou à Xunta a promoción de axudas directas à compra de coches279, no outono a Xunta do PPdG de Núñez Feijoo respondeu coa aprobación do plan Remóvete Industrial280 que consiste no outorgamento de préstamos a baixo interese e longo prazo (até 12 anos para a devolución) por un importe de 60 millóns de euros às empresas de fabricación de compoñentes de automoción que desenvolvan proxectos de investigación en Galicia (ou sexa, Citroën), detraídos eses millóns, por certo, dun crédito pedido polo bipartito ao Banco Europeo de Investimentos para adicar eses fondos a axudas à anovación nas pemes galegas281, dunha orientación cara a modernización do pequeno capital produtivo galego a outra orientada ao grande capital transnacional.
271

272 273

274

275

276 277 278

http://www.laopinioncoruna.es/estaticos/graficos/20100305/gxunta.html , http://www.laopinioncoruna.es/economia/2010/03/05/xunta-suaviza-normas-habitabilidad-autoriza-concellos-dictarexcepciones/363964.html http://feijoomente.blogaliza.org/?p=437 http://www.xornal.com//artigo/2009/05/28/galicia/case-galegos-non-saben-onde-vanvivir/2009052822213114409.html http://www.xornal.com/artigo/2010/04/12/galicia/bng-critica-igvs-funcione-axenciainmobiliaria/2010041221073000977.html http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Xunta/planea/borrar/reserva/vivienda/publica/ley/suelo/elpepuespgal/200908 15elpgal_10/Tes http://www.lavozdegalicia.es/galicia/2010/03/02/00031267485446809933771.htm
Agradecementos especiais a feijoomente.blogaliza.org e Galicia Confidencial polo seu traballo de esculca crítica do goberno.

279 280

281

http://www.xornal.com/artigo/2010/04/26/politica/privatizacion-servizos-saca-000-persoasrua/2010042522260601441.html http://www.noticiasgalicia.com/empresas/citroen/citroen159.html http://www.farodevigo.es/economia/2009/10/30/economia-feijoo-anuncia-plan-removete-industrial-dotadomillones/382030.html http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1014

3

Non é o único favor a amigos de Núñez Feijoo. É ben coñecida a súa amizade 282 con Josep Piqué, fillo do último alcalde fascista de Vilanova i la Geltrú e exministro do goberno español do PP de Aznar. Desde o 12 de novembro de 2007 é presidente da compañía aérea de baixo custo Vueling283, participada por La Caixa e a familia propietaria da Editorial Planeta. Esta compañía recibiu unha adxudicación irregular284 de 4,5 millóns de euros, anunciada pola propia Xunta285 e contestada desde o propio sector aeronáutico286. A privatización da rede dos servizos sociais públicos que o BNG estaba tecendo beneficiará às grandes empresas privadas do sector, entre as que se conta Eulen, da que é apoderada a irmá de Núñez Feijoo, Micaela287. Máis descarada inda a actuación do Conselleiro de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas, Agustín Hernández: Sendo Director Xeral de Obras da Consellería de Política Territorial encabezada por Núñez Feijoo na Xunta do PPdG de Manuel Fraga outorgou contratos a unha empresa na que se integrou como directivo ao ano seguinte de deixar a Xunta, 2006, cargo no que permaneceu ata 2008, que se integrou na Deputación de Pontevedra de Rafael Louzán coma Director de Infraestruturas288. Ao volver ao goberno na Xunta do PPdG de Núñez Feijoo como Conselleiro de Medio Ambiente devolve o favor mediante a concesión de un contrato negociado sen publicidade à empresa Puentes y Calzadas289 por valor de un millón e medio de euros. Un pouco máis disimulada foi a adxudicación pola vía de concurso negociado a Insulae Iniciativas de Lecer e Tempo Libre SL. A lexislación esixe para este concurso negociado e sen publicidade a concorrencia de tres empresas e, efectivamente, concorreron tres empresas co mesmo dono e administrador, Ruben Mateos López. Insulae acumula 400.000 euros en adxudicacións290. A sobriña do padriño político de Núñez Feijoo 291, Romay Beccaría, ten unha empresa, Atos Origin, que gañou todos os concursos de plans de novas tecnoloxías licitados pola Xunta do PPdG de Núñez Feijoo. E é que son persoas de confianza, Carmen Martín de Pozuelo Romay foi a Directora de Tecnoloxía de Correos cando Núñez Feijoo era Presidente desta entidade e tamén a levou con el cando foi conselleiro da COTOPV. Atos Origin leva 3,8 millóns de euros licitados pola Xunta do PPdG de Núñez Feijoo292. O NEGOCIO SANITARIO. A sanidade pública é un servizo público básico orientado a garantir o cumprimento dun dereito humano que é o dereito à saúde e ao benestar. No Estado Español dáse unha polarización social da sanidade pois o 30% de renda superior utiliza os servizos privados (ou reciben un trato preferente na pública ou son atendidos por sanidade privada financiada publicamente) mentres que os servizos
282

283

284 285

286

287 288 289

http://www.abc.es/20081218/nacional-nacional/nunez-feijoo-examina-tras-200812181151.html , http://www.elpais.com/articulo/Galicia/algunos/dicen/soy/homosexual/elpepuespgal/20070820elpgal_12/Tes http://www.lavanguardia.es/premium/publica/publica? COMPID=53410616733&ID_PAGINA=22088&ID_FORMATO=9&turbourl=false http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1475#comments http://www.xunta.es/actualidade? p_p_id=ipecos_opencms_portlet_INSTANCE_c0aE&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_col_id=column2&p_p_col_count=1&_ipecos_opencms_portlet_INSTANCE_c0aE_content=%2Fopencms%2FPortal-Web %2FContidos%2FNovas%2Fnova_estandar0296.html , http://www.xunta.es/actualidade?content=/PortalWeb/Contidos/Novas/nova_estandar1270.html , http://www.xornal.com/artigo/2010/01/27/unknown/sector-aereo-alerta-contrato-xunta-vueling-incumpleley/2010012722454900945.html http://www.laregion.es/noticia/112705/galicia/pleno/parlamento/gallego/ http://www.bop.depontevedra.es/bop.PONTEVEDRA/2008/bop.PONTEVEDRA.20080107.004.pdf http://www.xornal.com/artigo/2009/09/03/politica/hernandez-adjudica-firma-trabajo-contratopublicidad/2009090300195631697.html
Xornal de Galicia, 01/02/10, páxs. 2-3

290 291 292

http://www.galiciaconfidencial.com/nova/5529.html http://www.galiciaconfidencial.com/nova/5404.html, http://www.galiciaconfidencial.com/nova/5428.html e http://www.xornal.com/artigo/2010/02/26/unknown/firma-vinculada-sobrina-romay-elaborara-plan-tecnologicoxunta/2010022622564400820.html , http://www.galiciaconfidencial.com/nova/5559.html

3

públicos serven às clases populares que representan o 60-65% da poboación293. No período 19962004 o Partido Popular modificou a legalidade facendo que desgravase o seguranza sanitaria privada e habilitando a figura das Fundacións Sanitarias a nivel estatal segundo a experiencia xa probada na Galiza, que derivou nun burato económico de 17,7 millóns de euros para a autonomía galega como indicou o Consello de Contas nun informe 294. A sanidade galega caracterízase polo seu hospitocentrismo (na UE15 a porcentaxe do gasto público sanitario adicada a hospitais é do 46,6%, na Galiza do 53,6%, mentres que as porcentaxes en atención primaria son do 25,8% para a UE15 e 11,9% para Galiza) e o excesivo gasto farmacéutico derivado da concepción bioloxista que conceptualiza un sistema sanitario asistencial e curativo e que reflicte o grande poder da industria farmacolóxica, que obtén grandes rendementos desta concepción: o 12,5% do gasto público sanitario da UE15 é farmacéutico contra o 25,5% da Galiza 295, no ano 2006 isto supuxo 818,9 millóns de euros296. Repárese que grande parte dese custo ten a ver cos dereitos de propiedade industrial da industria farmacolóxica, pois os medicamentos xenéricos só teñen unha cuota de mercado do 4,5% en Galiza, contra o 15% na UE 297, ata o punto que o Consello de Contas, no citado informe, recomenda promover a prescrición de xenéricos, cousa que se fixo no período 20052008 aumentando un 3,3%298. Tendencia que non é probábel que continúe coa Xunta do PPdG de Núñez Feijoo, anuncios propagandísticos aparte299. Outra característica da sanidade galega, é o baixo investimento sanitario per cápita: Galiza adica o 6,2% do PIB contra o 5,2% que dedica o Estado Español, pero se imos a valores per cápita en 1998 o gasto foi de 656,6 euros en Galiza contra 718 do Estado e en 2001 809,4 contra 856,4 da media estatal 300. Ademáis, a calidade do servizo sanitario vaise ver mermada pola nova organización territorial do sistema sanitario impulsada pola Xunta do PPdG de Núñez Feijoo, especialmente nas zonas rurais301. A actual Consellaría de Sanidade está encabezada por Pilar Farjas 302, unha integrista relixiosa católica303, que unha das primeiras cousas que fixo ao chegar ao goberno foi asinar un convenio coa Universidade Pontificia de Salamanca, do Opus Dei, para que o seu alumnado da área de Psicoloxía Clínica poida completar a súa formación con prácticas no Sergas304, sen necesidade de acreditar o máis mínimo coñecemento de galego e especialidade, por certo, que tamén se cursa na Universidade de Santiago de Compostela. Outro exemplo do seu ultracatolicismo aplicado é a previsión de asesores espirituais (igual a cregos que dean a extremaunción) para mellorar os coidados paliativos305. A xerente do SERGAS, Rocío Mosquera, provén da sanidade privada 306 e defende a participación privada na sanidade pública 307. Desde a chegada à Xunta do PPdG de Núñez Feijoo as listas de espera para operarse aumentaron en seis días308.
293 294

Navarro, V. 'La sanidad española' en Navarro, V. (2007) Situación Social en España II, Madrid, Biblioteca Nueva, páxs. 293-316

http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Consello/Contas/critica/fundaciones/sanitarias/PP/elpepuespgal/20090729el pgal_1/Tes
Navarro, V. 'La sanidad española' en Navarro, V. (2007) Situación Social en España II, Madrid, Biblioteca Nueva, páxs. 293-316

295 296

297 298

299

http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Consello/Contas/critica/fundaciones/sanitarias/PP/elpepuespgal/20090729el pgal_1/Tes http://www.actualidadsanitaria.com/noticias_archivos/febrero2008/140208003.pdf http://www.xornal.com/artigo/2009/06/16/sociedad/pilar-farjas-promete-espera-cero-diagnosticoscancer/2009061616032050955.html http://www.xornal.com/artigo/2010/03/07/unknown/plan-farjas-fomento-genericos-no-saca-galiciacola/2010030723571500145.html
Navarro, V. 'La sanidad española' en Navarro, V. (2007) Situación Social en España II, Madrid, Biblioteca Nueva, páxs. 293-316

300 301

302

303 304 305 306

http://www.xornal.com/artigo/2010/05/16/sociedad/modelo-farjas-fara-doentes-do-rural-desprazarse-atacidades/2010051600211300404.html http://www.elcorreogallego.es/galicia/ecg/pilar-farjas-soy-conselleira-publica-privada/idEdicion-2009-0424/idNoticia-419632/ http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Farjas/ateismo/deja/gente/fuerza/moral/elpepuespgal/20090829elpgal_1/Tes http://www.anosaterra.org/nova/30722/o-sergas-abrese-a-unha-universidade-cristia-.html
Beramendi, J. 'Orzamentos e corrupción' en Tempos Novos 150, páx. 42

307 308

http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Sanidade/anuncia/oposiciones/siguen/curso/elpepiautgal/20090502elpgal_12 /Tes/ http://www.laregion.es/noticia/104025/ourense/entrevista/roc%C3%ADo/mosquera/%C3%A1lvarez/gerente/sergas/ http://www.xornal.com/artigo/2010/04/16/sociedad/galegos-tardan-dias-mais-operarseprincipios/2010041600020903875.html

3

Outra das cousas que o goberno da Xunta do PPdG de Núñez Feijoo fixo foi suprimir o turno de tarde309 que estaba servindo para reducir as listas de espera 310 e ofrecer a alternativa da medicina privada311, renovando os convenios con clínicas privadas en agosto 312, como alternativa para acabar co endémico problema da espera. É dicir, preténdese derivar para a atención privada aos pacientes correndo o gasto a cargo do erario público e aumentando o volume do negocio sanitario privado, que supón 5.200 millóns no Estado Español313, que só en Pontevedra factura 540 millóns de euros314. Sobre este punto, cumpriría aclarar que os mesmos médicos que atenden na pública participan despois na privada: se miramos o goberno do Colexio Oficial de Médicos de Galicia 315 atopamos na presidencia a Luis Campos Villarino: unha persoa que defende os intereses da sanidade privada316, que accedeu à presidencia do Colexio de Médicos de Pontevedra nunha campaña marcada polo conflicto317 e as dúbidas sobre a súa limpeza318 e que presentou un estudo promovido polo Colexio Oficial de Médicos de Pontevedra e pagado pola Deputación de Pontevedra dirixida polo PPdG de Louzán no que se defende à sanidade privada 319. Na vicepresidencia atopamos a Luciano Vidán Martínez, quen fora Director Xeral de Atención Primaria na Xunta do PPdG de Manuel Fraga 320. O puzle encaixa. A conselleira Pilar Farjas anunciou que despois do verán apresentará no parlamento a lei de tempos máximos de espera sanitaria que abrirá a barra libre sanitaria321. Outro paso encamiñado ao negocio privado no ámbito sanitario público son os hospitais: Soubemos que o goberno da Xunta do PPdG de Núñez Feijoo privatizara a xestión do hospital do Centro Galego de Bos Aires322 nun negocio de 37,2 millóns de euros en trece anos 323 para o grupo 3A Recoletas324 nunha contratación discrecional e ilegal que contradi o artigo 61.2 da Lei galega de Fundacións, pois a Fundación Galicia Saúde, que ostenta a xestión do antedito centro, debe axeitarse, na súa contratación do grupo 3A Recoletas, á Lei 30/2007, de contratos do sector público 325 . O grupo 3A Recoletas está administrado por Las Salinas 5 SL, que ten unha estraña denuncia da inspección laboral na que todas as persoas físicas implicadas se atopan en paradoiro descoñecido 326 e ten unha entidade constituída en Santiago de Compostela co nome de Gesmédica 327, orientada à asesoría sanitaria. Segundo denunciou Xornal de Galicia, 3A Recoletas só terá que investir 8 millóns de euros, mentres que vai receber 37,2, ata 2022 e están contratados como xestores o propietario de 3A Recoletas Amando Rodríguez e dous fillos seus, un deles ata hai uns meses estivo
309 310

311

312 313 314

315 316

317 318 319

320 321

322

323

324

325 326 327

http://www.psdeg-psoe.org/noticia.php?idnoticia=4753 http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Sanidade/da/alternativa/cierre/quirofanos/tarde/elpepuespgal/20090826elpga l_2/Tes http://www.xornal.com/artigo/2009/05/31/sociedad/mais-doentes-espera-poderian-operarse-na-sanidadeprivada/2009053123244632876.html http://www.scribd.com/doc/19145477/270809-Consello-da-Xunta http://www.elmilitante.net/content/view/5108/65/ http://www.farodevigo.es/galicia/2009/11/11/sanidad-privada-factura-540-millones-euros-pontevedra-emplea11000-trabajadores/385388.html http://www.comc.es/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=53 http://www.farodevigo.es/sociedad-cultura/3017/luis-campos-villarino-presidente-consejo-medicos-galicia-debehaber-base-comun-espanabr/141486.html http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/2005/08/18/3992810.shtml http://www.xente.mundo-r.com/renovacioncolexio/diario-pont-03092005.pdf http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Louzan/paga/estudio/defiende/negocio/sanidad/privada/elpepuespgal/200911 11elpgal_10/Tes http://www.xunta.es/Dog/Dog1997.nsf/FichaContenido/F78A?OpenDocument http://www.xornal.com/artigo/2010/01/31/sociedad/farjas-enviara-parlamento-ley-tiempos-maximos-esperasanitaria-verano/2010013113452000741.html http://www.xornal.com/artigo/2009/12/06/politica/xunta-confirma-empresa-3a-recoletas-xestionara-centrogallego/2009120600352949648.html http://www.xornal.com/artigo/2009/12/23/politica/xunta-da-millons-mais-ao-grupo-xestionara-hospital-bosaires/2009122322551900749.html http://www.3arecoletas.com/Recoletas/front/esp/grupo.asp?ids=250&idMA = e http://www.xornal.com/artigo/2009/11/02/politica/misterio-do-grupo-3a-recoletas/2009110223340353584.html http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1184 http://www.diputaciondevalladolid.es/bop/sumarios/2008/agosto/01/ref_2008_5955.pdf http://www.gesmedica.es/index.html

3

conducindo un monopraza e optaba à Fórmula1, agora dirixe un hospital328. Tamén se fixo pública a futura licitación da construción, equipamento, explotación e mantemento do futuro hospital de Vigo mediante un contrato de trinta anos con unha adxudicataria privada: Será un contrato, cunha duración de trinta anos, cuxo obxecto inclúe a redacción do proxecto de execución; a execución e dirección de obra; a dotación do equipamento básico; a dotación do mobiliario xeral; e a explotación e o mantemento do novo centro. Estes últimos comprenden a limpeza; o mantemento xeral e o equipamento; a desinfección, desratización e desinsectación; o transporte interno e externo; a seguridade e vixilancia; a subministración e xestión enerxética; a central de abastecemento e tratamento de auga; a reprografía e imprenta; e a conservación de vías e xardíns, entre outros.329 O EXPOLIO EÓLICO. A conivencia do PPdG cos intereses empresariais do sector eólico vén de vello, por iso non sorprende en absoluto a súa fervorosa oposición ao concurso eólico. Imos explicar, neste apartado, parte destes vencellos. Na Galiza prodúcense o 18,9% dos MW do Estado Español, dos que o 20% (627 MW) corresponden a Iberdrola 330. En favor dos intereses eólicos de Iberdrola o goberno do PPdG de Núñez Feijoo recortou o Parque Natural da Baixa Límia-Serra do Xurés 331. Iberdrola ten varios proxectos de parques eólicos en tramitación agora mesmo na Xunta de Galicia 332 e, en novembro, foille adxudicado un333. O presidente de Iberdrola abrazouse efusivamente a Núñez Feijoo na praza do Obradoiro334 e meses despois Iberdrola335 secou o río Sil336 sen que Xunta manifestara absolutamente ningún tipo de queixa337, malia comenzárense as obras sen a pertinente autorización338. A empresa non recoñece ningún impacto ambiental, mentres que voces expertas manifestan que supón un impacto ambiental absoluto que fai desaparecer o ecosistema339, segundo palabras textuais de Fernando Cobo, mestre de Bioloxía da Universidade de Santiago de
328 329 330

Xornal de Galicia dos días 2 e 3 de febreiro, páxinas 4-5 e 2-3, respectivamente.

331

332

333 334 335

http://www.xunta.es/c/document_library/get_file?folderId=70574&name=DLFE-3021.pdf http://www.elcorreogallego.es/tema-del-dia/ecg/amos-sector-suman-galicia-18-9-mw-espana/idEdicion-2009-0622/idNoticia-439906/ http://www.elcorreogallego.es/galicia/ecg/parque-natural-da-baixa-limia-frena-zona-interes-eolico/idEdicion-200911-04/idNoticia-483722/ http://www.xunta.es/busqueda-no-dog?client=default_frontend&ie=UTF8&hl=en&ds_tita=&ds_tit=&as_q=iberdrola+enerx %C3%ADa&as_epq=&as_oq=&as_eq=&ds_rg=&ds_dd=&ds_md=&ds_ad=&ds_ddi=&ds_mdi=&ds_adi=&ds_or g=&ds_sec=&sort=R&num=100&buscar=Buscar http://www.xunta.es/Dog/Dog2009.nsf/FichaContenido/41C7A?OpenDocument http://www.xornal.com/media/images//galicia/20090905/2009090501074225485.jpg
Iberdrola mantén unha pugna pólo poder interno, grandes famílias da oligarquia española (Florentino Pérez, March, Albertos) queren entrar no consello de administración mediante a súa participación na construtora ACS, principal accionista de Iberdrola. http://www.publico.es/agencias/reuters/294718/acs/solicita/presencia/consejo/iberdrola , http://www.publico.es/dinero/297100/iberdrola/reta/acs/batalla/consejo ,

336 337

338

339

http://www.gara.net/paperezkoa/20100325/190299/es/Sanchez-Galan-reta-una-OPA-sobre-Iberdrola-por-100metalico http://adega-ourense.blogspot.com/2009/08/as-imaxes-das-desfeitas-do-rio-sil.html http://www.farodevigo.es/portada-ourense/2009/12/07/alternativas-seco-sil/393243.html , http://www.xornal.com/artigo/2009/08/20/galicia/iberdrola-justifica-obras-sil-porque-crearanempleos/2009082022212781791.html , http://www.xornal.com/artigo/2009/11/14/galicia/iberdrola-consiguefinanciacion-europea-obras-rio-sil-investiga-fiscalia/2009111400393986400.html , http://www.farodevigo.es/portada-ourense/2009/10/20/pp-psoe-rechazan-privar-iberdrola-permisos-nuevo-proyectosil/378751.html , http://www.portaldelmedioambiente.com/noticias/6061/iberdrola_seco_el_sil_por_seguridad_medioambiental_dice _el_ministerio/ , http://www.xornal.com/artigo/2009/08/18/galicia/adega-manifestara-obras-iberdrola-riosil/2009081822234876760.html , http://www.elpais.com/articulo/Galicia/empresas/explotan/embalses/pueden/secar/rios/legalmente/elpepuespgal/200 90914elpgal_5/Tes http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Iberdrola/acredita/autorizacion/perforar/metros/Sil/elpepiautgal/20090905elp gal_4/Tes http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Vaciar/cauce/hace/desaparecer/ecosistema/elpepiautgal/20090717elpgal_2/T es

3

Compostela. A compañía de enerxía Endesa, antigamente propiedade estatal, foi definitivamente privatizada nos anos 1997-1998 polo PP, o ano de entrada do PP no goberno español foi nomeado conselleiro da empresa Manuel Pizarro, persoa que rexeitara formar parte do primeiro goberno de Aznar 340, que despois foi vicepresidente da empresa ao culminar o proceso de privatización en 1998 e ascendeu a presidente desde 2002 a 2007, cobrando unha indemnización de en derredor de 10 millóns de euros ao deixar o cargo341. Durante o seu exercicio como presidente de Endesa foi acusado de financiar ao PP342. Manuel Pizarro fichou para a súa empresa 343 como Director do negocio de xeración en Portugal344, para evitar violar a lei de incompatibilidades, a Ramón Ordás Badía, antigo Director Xeral de Industria, Enerxía e Minas da Xunta do PPdG de Fraga 345. Ademais, Ramón Ordás Badía foi investigado por un suposto tráfico de influencias a favor da empresa eólica do seu cuñado Luis Castro Valdivia, que foi membro de Novas Xeracións e empresario da construción con peso na Federación Galega da Construción, a muller e os fillos do embaixador de España no Vaticano e ex alcalde da Coruña, Francisco Vázquez, e o presidente da Confederación de Empresarios de Galicia 346 , Antonio Fontenla347. O proceso inda non rematou e inclúe tamén concesións hidroeléctricas348. A Endesa aprobáronselle varios proxectos de parque eólico desde a volta do PP à Xunta de Galicia 349. En palabras de Virxina Rodríguez, de ADEGA: Endesa para min é un caso de colonialismo puro e duro. Unha empresa que chega aquí, dilapida e esquilma os nosos recursos 350. Unha mostra ben evidente é o caso do Eume, onde 3,4 kilómetros de curso do río levan secos desde os anos sesenta, cando Endesa comezou a explotar os recursos hídricos para a produción eléctrica351. O negocio eólico tamén sirve para asegurar a lealdade da prensa editada no país. Juan Ramón Díaz García352, da Editoral La Capital SL (propietaria dos xornais El Ideal Gallego, Diario de Bergantiños, Diario de Ferrol, Diario de Arousa e Deporte Campeón) obtivo unha concesión eólica no concello de Muras, para a súa empresa Hépotas SL 353. Díaz García, que fora director de La Voz de Galicia, é o administrador de FDV Inversión que é o accionista de referencia de Hépotas. Segundo o Rexistro Mercantil, FDV foi creada un mes antes, decembro de 2003, de que se publicase a Orde que permitiu as autorizacións de parque eólico outorgadas pola Xunta do PP de Fraga, entre as que encontraba un parque eólico para Hépotas SL 354 con unha potencia de 11,2 MW.
340 341 342

343

344 345 346

347

348

349

http://www.elpais.com/articulo/espana/jurista/metio/empresario/elpepiesp/20080116elpepinac_3/Tes http://www.publico.es/dinero/051393/endesa/indemnizo/22/millones/euros/pizarro/directivos/compania http://www.cadenaser.com/espana/articulo/endesa-niega-acusaciones-psc-donacionespp/sernoteco/20051117csrcsrnac_1/Tes http://www.cadenaser.com/economia/articulo/endesa-ficha-hombres-fuertes-pp-gallegoindustria/sernotnac/20051117csrcsreco_3/Tes http://www.escuelaendesa.com/pdf/folleto_master.pdf http://www.xunta.es/Dog/dog2005.nsf/FichaContenido/181AE?OpenDocument http://www.farodevigo.es/secciones/noticia.jsp?pRef=2009050700_10_324573__Economia-Antonio-Fontenlaelegido-presidente-Confederacion-Empresarios-Galicia http://www.reporterodigital.com/galicia/post.php/2007/03/22/investigan_al_ex_director_xeral_de_indus e http://clasica.xornal.com/article.php?sid=20060222195758 http://www.laopinioncoruna.es/secciones/noticia.jsp?pRef=2009060900_2_294150__A-Coruna--Metro-AugasGalicia-estudia-privar-Vazquez-minicentral-hidraulica , http://www.laopinioncoruna.es/secciones/noticia.jsp? pRef=2009060800_2_293859__A-Coruna--Metro-juez-trama-eolica-quiere-socio-Vazquez-juzgado-Santiago , http://www.anosaterra.org/media/media0000006398.pdf , http://www.anosaterra.org/media/media0000006399.pdf , http://www.anosaterra.org/index.php?p=nova&id_nova=12355 , http://www.anosaterra.org/nova/seara-acusa-afeixo-de-corrupcin-nas-minicentrais.html e http://www.anosaterra.org/nova/a-xunta-en-funcions-deu-tres-parques-aun-cunado-dun-director-xeral.html http://www.xunta.es/Dog/Dog2009.nsf/FichaContenido/3E0B6?OpenDocument , http://www.xunta.es/Dog/Dog2009.nsf/FichaContenido/2F5FE?OpenDocument
Xornal de Galicia, 08/01/10, páx. 12

350 351

352 353 354

http://www.elpais.com/articulo/Galicia/tramo/34/kilometros/Eume/seco/1960/elpepiautgal/20100111elpgal_11/Tes e http://www.elpais.com/articulo/Galicia/muere/elpepiautgal/20100111elpgal_10/Tes http://www.xunta.es/Dog/Dog2008.nsf/FichaContenido/1F162?OpenDocument http://www.xunta.es/Dog/Dog2009.nsf/FichaContenido/3ADEE?OpenDocument http://www.xunta.es/Dog/Dog2003.nsf/FichaContenido/8C86?OpenDocument

3

A concesión ficara conxelada355 e a volta do PPdG à Xunta significou a súa definitiva aprobación. A paralización do concurso eólico do BNG supuxo o freo ao medre desta industria, en contra das promesas realizadas pola Xunta do PPdG de Núñez Feijoo 356. En consecuencia, a Xunta do PPdG de Núñez Feijoo pretende enmascarar esta realidade convocando un novo concurso eólico que incumpre prazos legais e pretende agochar tras unha fórmula legalista o outorgamento discrecional do negocio do vento357. Cousa facilmente comprobábel na propia formulación do concurso que esixe unhas condicións financeiras e unhas garantías que exclúen a todas aquelas empresas medianas e pequenas e orientan o concurso às grandes explotadoras 358. Como indican moi bem desde Feijoomente: En definitiva, a Orde, todo un monumento á inseguridade xurídica, é a a proba palmaria dos intereses de fondo que perseguía Feijóo con todo isto: había que volver atrás como fose un concurso perfectamente legal, para que o PP controlase de novo o reparto discrecional deste enorme pastel; basicamente para darllo ás grandes empresas enerxéticas de sempre Iberdrola, Fenosa, Endesa, Norvento - e aos novi homines do capitalismo galego: Jove, Amancio Ortega, Cortizo...359 O AUTOODIO COMO NEGOCIO. O propio conselleiro explicou que ve a cultura coma un elemento comercial 360: É mellor unirse ao grande que ser un reducto cultural. Amais, como xa dixemos, considera que a cultura galega está ensimismada, é limitadora e acomplexada, aínda que quen está acomplexado é el que chama Toro a Touro e Desván de los Monjes a Sobrado dos Monxes361. Todo isto explica a súa deficiente xestión do Xacobeo e do patrimonio, onde se destapou que un protexido de Federico Trillo 362, dirixente do PP, supernumerario do Opus Dei e membro da oligarquía de Cartagena 363, Carlos Gómez-Gil Aizpurúa, especulaba con patrimonio restaurado con diñeiro público abusando da súa posición de técnico da Subdirección Xeral de Conservación e Restauración de Bens Culturais 364. Carlos GómezGil Aizpurúa reincorporouse ao seu posto no Museo de Cartagena, concello gobernado polo PP. No caso do Xacobeo, non conseguiu nin a implicación da súa benquerida monarquía española que inaugurou o ano Xacobeo en Aragón365, Turespaña elexiu unha foto de Cantabria para publicitar o Xacobeo366 e a promoción do Xacobeo farase no seo do proxecto Privilege Spain367. O primeiro que fixo o goberno da Xunta do PPdG de Núñez Feijoo foi eliminar a Subdirección Xeral de Protección da Cidade e dos Camiños de Santiago e degradala a un servizo da Xunta 368 evidenciando que o interese de cara ao Patrimonio da Humanidade que son os camiños e a cidade non é a súa conservación e protección como sinal histórico e identitario, senón a súa simple
355

356

357 358

359 360 361

362 363 364 365 366 367

http://www.xunta.es/busqueda-no-dog?client=default_frontend&ie=UTF8&hl=en&ds_tita=&ds_tit=&as_q=Hepotas&as_epq=&as_oq=&as_eq=&ds_rg=&ds_dd=&ds_md=&ds_ad=&ds_d di=&ds_mdi=&ds_adi=&ds_org=&ds_sec=&sort=R&num=100&buscar=Buscar http://www.xornal.com/artigo/2010/03/28/economia/eolica-gallega-perdera-peso-frente-otras-energiasrenovables/2010032821360001443.html http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1575 http://www.xornal.com/artigo/2010/04/01/economia/novo-concurso-eolico-esixe-mais-capacidade-economicaempresas/2010040100424800255.html http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1580 http://www.balor.alg-a.org/arquivo/archive.html http://www.anosaterra.org/nova/40818/desvan-de-los-monjes-.html Podese ver o vídeo aqui: http://pawley.blogaliza.org/2010/03/07/o-video-do-desvan-de-los-monjes/ http://feijoomente.blogaliza.org/?p=1453 (ler comentarios) http://www.losgenoveses.net/Personajes%20Populares/trillo/fedetrillo.html
Xornal de Galicia 26/01/10, páxs. 2-3 e 27/01/10 páxs 4-5.

http://www.elperiodicodearagon.com/noticias/noticia.asp?pkid=553272
Xornal de Galicia, 23/01/10, páx. 18

368

http://www.hosteltur.com/noticias/62889_marketing-viral-privilege-spain-pasaporte-xacobeo-seducir-peregrinoscamino-santiago.html http://www.xunta.es/dog/Dog2009.nsf/0e5fb445f3681a75c1257251004b10d7/1c8fe244bc9015edc12575e1005ad26 9/$FILE/12500D001P007.PDF

4

explotación mercantil369. No que atinxe ao Xacobeo, a promoción do acontecemento é deficiente370 e só ten servido para xerar un fluxo de euros mediante varios contratos con idéntico obxectivo promocional: o primeiro, adxudicouse o 18 de novembro por 543.000 € máis IVE á empresa española Ruiz Nicoli Lineas S.A371, tendo por obxecto os "Servizos de desenvolvemento de creatividade e execución da campaña de publicidade xenérica en Medios de Comunicación do evento Xacobeo 2010". O sorprendente desta adxudicación é que foi feita seguindo o criterio tan obxectivo e neutral da 'orixinalidade' (?) da proposta. A adxudicación do web do Xacobeo, ademais, tamén é sospeitosa, pois o web estivo en funcionamento desde o 10 de setembro, aínda que non foi adxudicado ata o 30 dese mes, a unha empresa da que foi administrador, Antonio Agrasar Cascallar, ex asesor de Telecomunicaciones da CRTVG na Xunta do PPdG de Fraga e tamén foi directivo Xosé María Sánchez González, ex-secretario xeral da Consellería de Cultura da Xunta do PPdG de Fraga372. Esta empresa, Plexus, xa ficara baixo sospeita por irregularidades na adxudicación de contratos da obra da Cidade da Cultura por parte da Consellería de Cultura da Xunta do PPdG de Fraga373, entre outras irregularidades relacionadas coa construción de Punta Langosteira e a Volvo Ocean Race374. Recentemente, Plexus foi agraciada con varios contratos por máis de 400.000 euros375. O 16 de novembro publicaba a plataforma de contratación da Xunta de Galicia un anuncio polo que se convocaba un novo contrato, co obxecto de "Desenvolvemento e execución dun plan estratéxico de comunicación e relacións públicas do Xacobeo 2010 de ámbito nacional", por importe de 550.000 € máis IVE376: este foi finalmente adxudicado en pleno ano Xacobeo, en febreiro de 2010, a unha empresa de Madrid, Llorente&Cuenca Madrid SL377, unha empresa vencellada ao exdirector de ABC, Jose Antonio Zarzalejos 378, da que foi Director Xeral e, amais, apoderado ata o día 1 de febreiro de 2010 379. Esta adxudicación fixerase contravindo a legalidade, polo que foi cautelarmente suspendida e logo reconfirmada 380. Outro contrato por valor de 6,9 millóns de euros, outorgado à empresa que tiña a segunda mellor puntuación obxectiva, pero que obtivo 58 sobre 60 puntos de ‘criterios non avaliábeis automaticamente’381, foi para Carat España, empresa de Miguel Ángel Rodríguez, primeiro portavoz do Goberno español do PP de Aznar. Como sospeitoso e ilegal é o proceder habitual da Consellaría de Cultura da Xunta do PPdG de Núñez Feijoo, pois o 17 de decembro o consello autorizou a sinatura dun convenio con unha empresa privada con sede en Madrid, Scarpellini Proyectos, S.L, para a realización conxunta de actividades de promoción e difusión da arte e dos artistas galegos dentro da IV edición da Feira internacional de arte contemporánea Espacio Atlántico. O importe do convenio é de 200.000 euros, de maneira directa e sen ningún tipo de concorrencia e publicidade 382 en contra da legalidade vixente. Ou o feito sorprendente que a Axencia Galega de Industrias Culturais estreara xerente o 3 de xullo e o 22 de xullo a empresa dese mesmo xerente recibira 18.000 euros nunha orde asinada polo propio conselleiro383.
369 370 371 372 373

374

375

376 377 378

http://feijoomente.blogaliza.org/?p=278 http://galiciaconfidencial.com/nova/5188.html http://www.anosaterra.org/nova/36970/unha-axencia-madrilena-fara-os-anuncios-do-xacobeo-.html http://www.anosaterra.org/nova/35117/graves-irregularidades-no-contrato-da-web-do-xacobeo.html http://www.anosaterra.org/nova/41108/quen-esta-detras-de-tecnoloxias-plexus-e-bretema-consulting.html , http://www.xornal.com/artigo/2009/01/27/galicia/la-xunta-adjudica-contratos-a-ex-altos-cargos-del-pp-investigadospor-el-gaias/2009012700442200140.html http://www.laopinioncoruna.es/secciones/noticia.jsp?pRef=2640_2_159094__A-Coruna--Metro-auditoria-publicafiscalizo-empresa-asesoro-Langosteira http://www.xornal.com/artigo/2010/04/17/economia/xunta-concede-investigada-plexus-contrato-mais-000euros/2010041723001900191.html http://www.xunta.es/Dog/Dog2009.nsf/FichaContenido/3FE52?OpenDocument http://www.galiciaconfidencial.com/nova/5347.html http://www.elconfidencialdigital.com/Articulo.aspx?IdObjeto=21960
Información obtida através de eInforma. www.einforma.com

379 380
381

http://www.galiciaconfidencial.com/nova/5386.html

http://www.xornal.com/artigo/2010/02/19/galicia/plan-medios-do-xacobeo-vai-firma-presidiu-ex-voceiroaznar/2010021922560800810.html http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Agadic/tardo/dias/dar/ayudas/empresa/nuevo/director/elpepuespgal/2009081

382
383

http://www.xunta.es/c/document_library/get_file?folderId=70574&name=DLFE-2911.pdf

4

O TERRITORIO COMO BOTÍN. Desde sempre, existe a sospeita de que o PPdG ingresa centos de millóns de euros de forma irregular, agora mediante empresas que presentan contratos por obras inexistentes, facturan un 300% máis do que custan as obras que realizan ou triplican os prezos na adquisición de parcelas subvencionadas con diñeiro público384. No caso da xestión do medio rural, após da aposta pola viabilidade e o desenvolvemento autocentrado feita pola dirección nacionalista da Consellaría, a aposta pola especulación inmobiliaria resulta evidente. Non é a primeira vez que Núñez Feijoo se erixe en defensor político dos intereses dos construtores en Galiza 385 e a actuación do PP no debate do PXOM coruñés ven revalidar esta relación 386. A política territorial de barra libre do PPdG leva a que a Galiza sexa insostíbel territorialmente falando e teña máis importancia a norma social ‘ti vai facendo’ que a norma política. Continuamos a dinámica popularizada no dito de todo vale con tal de que se produza crecemento, en palabras de expertos387. Estase elaborando un borrador de reforma da Lei de Ordenación Urbanística e Protección do Medio Rural388 encamiñado a rebaixar as esixencias construtivas e urbanísticas neste ámbito, favorecendo o descontrol e a incoherencia na ocupación e nos usos do terreo e, sobre todo e especialmente, favorecendo a “barra libre” urbanística; unha desamortización xeralizada dos núcleos rurais para que os concellos, os alcaldes, os propietarios do solo e os promotores da construción podan volver a xerar eses ingresos que a todos convertían en millonarios389. A filosofía da rapiña fica clara tamén co tema do Plano de Ordenación do Litoral, calificado de ilegal por alguns expertos390, como ben indican os compañeiros do MGaoS: a medida de paralización de construcción na faixa dos 500 metros caduca no 17 de maio de 2010, o POL non entrará en vigor até, no mínimo, comezos de 2011. O PP pretende ir levantando esa prohibición “en zonas onde non haxa discrepancias cos concellos”. É dicir, coa cidadanía ainda descoñecedora do POL, vaise poder construir en zonas a vontade dos concello. Non é difícil prognosticar aprobacións masivas de licenzas urbanísticas, contraveñan o POL ou non, para adiantarse pola recorrida via dos factos consumados.(...) a pesar da propaganda que fala de este Plano “ordena e non prohibe” (na liña argumental do PP en apresentarse como o defensor da liberdade, na sua concepción pervertida e prostituída da palabra), o certo é que a prohibición de edificación residencial en certas zonas existe, mais esta pasa dos 86.663 m2 anteriores a aproximadamente a metade, 48.602m2, aos que se engadirían 18.541m2 de corredores fluviais, para un total de protección inferior. No resto da superficie ordenada non existe esta prohibición. É mais, deses m2 de “protección ambiental” na maioria deles xa existía esa prohibición específica e outras a maiores, xa que se encontran dentro da zona de servidume de protección definida pola Lei de Costas: mais do 60% desta restrición aplicase só aos 100 primeiros metros de costa, e é ainda menos restritiva. En concreto, esa prohibición afecta só a un terzo da superfície de solo urbanizável onde existía a moratoria dos 500m (1.220 de 3.339 ha)391. O obxectivo é claro: Dos 84 concellos costeiros que hai en Galicia, só seis (Lousame, A Pobra, Laxe, Paderne, Oleiros e Vigo) teñen un plano de ordenación municipal adaptado a la lei do solo
0elpgal_4/Tes
384 385

"Un clan dirigido por Rajoy financia irregularmente al PP y prepara la sucesión de Fraga" en Kale Gorria 25, páx. 8

http://www.actualidad24horas.com/feijoo-denuncia-que-constructoras-gallegas-empiezan-a-tener-problemaseconomicos-por-la-paralizacion-del-plan-galicia/941/
Xornal de Galicia, 02/01/10, páx. 18

386 387

388

389 390

391

http://www.xornal.com/artigo/2010/04/16/galicia/estudo-do-igea-alerta-vale-mais-ti-vai-facendolei/2010041523560200836.html http://www.elcorreogallego.es/galicia/ecg/bastara-licencia-concellos-hacer-obras-suelo-rustico/idEdicion-2009-0710/idNoticia-446702/ , http://www.laopinioncoruna.es/secciones/noticia.jsp? pRef=2009071000_4_302695__Galicia-Xunta-suavizara-Solo-para-aumentar-edificacion-rural , http://feijoomente.blogaliza.org/?p=949 http://www.xornal.com/artigo/2010/04/18/galicia/plan-ordenacion-do-litoral-ilegal-segundo-expertosurbanisticos/2010041800242100792.html http://mgs-galiza.org/?p=618

4

de 2002. Outros 51 ni sequera teñen planeamento e rexen o seu urbanismo por normas de rango inferior moito máis simplistas, aínda que a situación máis delicada é a dos nove concellos co PXOM suspendido pola Xunta ou sentenza xudicial, como Sada, Ares, Boiro ou Barreiros. (...) O tramo de costa desde Ferrol ata A Coruña aparece definido no POL como o de "maior índice de urbanización". Case 6.000 das 27.031 hectáreas do Golfo Ártabro son solo urbano, é dicir, o 21,66% desta franxa litoral. Este dato, malia que duplica con creces a media galega, non logrou frear a presión urbanizadora sobre a zona e ante a imposibilidade de seguir medrando en derredor da Coruña e Ferrol, as 3.242 hectáreas reservadas para desenvolvemento urbano -o 12% da superficie total– "aglutínanse" nos concellos limítrofes: Culleredo, Cambre, Oleiros, Narón, Neda e Fene. No segundo lugar da escala urbanística aparecen as Rías Baixas, outra zona "fortemente urbanizada" cun 10,45% do territorio xa edificado e outro 5,05% susceptíbel de selo nun futuro. No extremo contrario están as Rías Altas, desde Xove ata o norte de Ferrol. Con só un 2,83% de solo urbano e un 1% de urbanizábel concentrado en Valdoviño y Narón, case nin se pode falar de presión nesta zona da costa392. Por suposto, a filosofía da rapiña non só se aplica ao negocio urbanístico, senón a todos os usos do territorio, nomeadamente o industrial e o extractivo. Por non insistir demasiado, dúas amostras significativas: o complexo industrial acuícola de Pescanova en Cabo Touriñán, en plena Rede Natura, descaradamente promovido polo PP de Núñez Feijoo na oposición 393 e no goberno394 e a mina a ceo aberto de Picobello Andalucita autorizada nas inmediacións do Parque Natural Fragas do Eume e con graves consecuencias sobre este entorno protexido395. TERCEIRO OBXECTIVO DO GOBERNO DO PP: AFIANZAR O SEU PODER. Desde o PPdG son moi conscientes que a vitoria electoral foi pola mínima e que deben afianzar de novo a súa preeminencia política, social e electoral. Para iso, manteñen dúas liñas de traballo: dividir e deslexitimar à oposición e crear apoios ao goberno. PRIMEIRA ESTRATEXIA: DIVIDIR À OPOSICIÓN. No PPdG son plenamente conscientes que a alternativa ao seu goberno depende exclusivamente do entendemento entre a sucursal galega do PSOE e o BNG, polo que parte da súa estratexia está orientada a crear friccións entre as dúas opción políticas opositoras396. Se atendemos ao debate político galego dos últimos tempos, está dominado por dúas temáticas: a cuestión das caixas e a cuestión lingüística. No tema das caixas397, o BNG presentou unha iniciativa parlamentar orientada a paliar os efectos previsíbeis da reordenación do sistema financeiro español aprobada polo PP e o PSOE no parlamento español mediante o instrumento do Fondo de Reestruturación Ordenada Bancaria 398 no panorama financeiro galego. O obxectivo do FROB é a integración das caixas españolas en entidades máis grandes das actuais como primeiro chanzo básico cara convertelas en bancos. Neste sentido, as caixas galegas están na axenda do PP e do PSOE como parte de fusións incluídas nas
392

393 394

395

396

http://www.farodevigo.es/galicia/2010/02/09/ayuntamientos-rias-baixas-soportan-segunda-mayor-presionurbanistica-costa/409955.html http://www.galiciahoxe.com/index_2.php?idEdicion=515&idMunicipio=Viveiro&idMenu=77&idNoticia=165348 http://noticias.terra.es/2010/local/0318/actualidad/feijoo-no-descarta-que-tourinan-albergue-una-piscifactoria-si-elproyecto-cumple-con-la-directiva-europea.aspx http://www.laopinioncoruna.es/galicia/2010/03/26/feijoo-acusa-bipartito-vetar-tourinan-formaarbitraria/369986.html http://www.vieiros.com/nova/78958/a-xunta-autoriza-unha-mina-a-ceo-aberto-as-portas-das-fragas-do-eumerefugando-a-lexislacion-ambiental http://www.lavozdegalicia.es/galicia/2010/04/13/0003_8414455.htm? utm_source=buscavoz&utm_medium=buscavoz
Grande parte da explicación é debida ao deputado Alfredo Suárez Canal, que veu a Valdeorras a explicarnos o proceso.

397 398

http://www.iberfinanzas.com/index.php/Articulos-informes/Fondo-de-Reestructuracion-Ordenada.html

4

súas respectivas estratexias. O PP quere fusionar Caixa Galicia con Caja Madrid399, agora presidida por Rodrigo Rato, exministro polo PP400, posto que Caixa Galicia mantén un perfil tradicional favorábel à españolización do entramado empresarial galego 401. Mentres que o PSOE pretende que Caixa Nova se fusione con Cajastur402, que é a entidade elexida polo PSOE para liderar o seu proceso de fusións e o seu grupo financeiro afín403. A medida do BNG consistiu na presentación dunha proposición non de lei para garantir que as caixas continuaran con titularidade galega, o investimento orientado socialmente e o control público 404 . A proposición foi aprobada por unanimidade, pois que ninguén quería aparecer como o desgaleguizador do aforro galego. Seguidamente, o BNG presentou unha proposta de reforma da lei de caixas inspirada nestes principios. A lei é un disparo à liña de flotación do FROB, pero o PP acepta debatela. Nunha reviravolta espectacular, o PPdG aproba a lei de caixas 405 do BNG, apropiase da iniciativa, da que carecía, e reduce o debate social sobre a carambola feita a un debate sobre se Caixa Nova e Caixa Galicia deben fusionarse ou non, para o que consigue o apoio explícito do BNG e do PSdeG nunha rolda de prensa conxunta na que anuncia a postura da Xunta 406. O BNG felicítase por gañar tempo e evitar que os procesos de Caja Madrid e Cajastur triunfaran na Galiza e tenta que Núñez Feijoo presente unha cuestión de constitucionalidade sobre o FROB por invadir competencias autonómicas, feito recoñecido pola ministra do Goberno español do PSOE, Elena Salgado407. Neste proceso o PSOE mantivo unha posición errática 408 pretendendo estar en misa e repicando, é dicir, reivindicando a galeguidade das caixas e a fusión e apoiando o FROB en Madrid. Finalmente, o goberno central anuncia que prepara un recurso no Tribunal Constitucional contra Lei de Caixas galega e o PSdG votou en contra da lei de caixas. Asemade, negociou coa Unión Europea a aplicación do FROB limitándoo temporalmente ata o 30 de xuño de 2010 e a fusións que deben mellorar a eficiencia (gastos de persoal e administración entre ingresos), unha hipotética integración entre Caixa Galicia e Caixa Nova debería dar lugar a unha entidade con una eficiencia en liña coa media das 15 máis eficientes do sector409. O recurso foi apresentado e admitido a trámite coa subseguinte suspensión da lei galega410. Paradoxos do destino, a situación financeira de Caixa Galicia e Caja Madrid levou à autoridade española na materia a recoñecer que a fusión galega non era tan mala opción411 e a Núñez Feijoo a avisar que a fusión ou era galega ou era foránea, pero que se había de facer igualmente412. Hoxendía a fusión galega está en marcha, aínda que segue no aire que unha segunda ronda de fusións entregue, Núñez Feijoo mediante, a caixa galega a Caja Madrid.
399

400

401 402

403

404 405 406

http://www.elconfidencialautonomico.com/galicia/mas-presion-para-no-genova-le-recomienda-que-aborde-lafusunez-feijoion-virtual-con-la-cam-y-caja-madrid-mientras-la-oposicion-solicita-una-union-de-cajas-solo-gallegas/ http://www.xornal.com/artigo/2010/01/31/economia/blesa-sugiere-rajoy-diga-feijoo-apoye-fusion-caja-madridcaixa-galicia/2010013113544700245.html http://acentogallego.typepad.com/acentogallego_la_bitcora_/2010/02/la-galleguidad-de-caixa-galicia-.html http://jubiladoscaixagalicia.blogspot.com/2009/11/cajastur-ccm-podria-abrir-sus-puertas.html , http://www.cotizalia.com/en-exclusiva/caixa-galicia-caixanova-planes-alternativos-feijoo-20091125.html , http://ecodiario.eleconomista.es/espana/noticias/1677417/11/09/El-PSOE-de-Vigo-apuesta-por-que-Caixanovabusque-alianzas-fuera-de-la-comunidad-en-vez-de-una-fusion-con-Caixa-Galicia.html http://www.deia.com/2009/11/15/economia/la-adjudicacion-de-caja-castilla-la-mancha-a-cajastur-solo-se-puedeentender-en-clave-socialista http://www.gznacion.com/web/noticia.php?id_noticia=16171 http://www.anosaterra.org/nova/39360/aprobada-a-reforma-da-lei-de-caixas-.html http://renovarobng.blogaliza.org/2009/12/02/o-bng-da-o-seu-apoio-publico-a-proposta-de-feijoo-sobre-a-fusiondas-caixas/
Xornal de Galicia11/02/10 PAX. 22

407 408

409

410

411 412

http://www.xornal.com/artigo/2009/11/10/economia/psoe-distancia-feijoo-fusion-abre-salidacaixanova/2009111023552863558.html http://www.xornal.com/artigo/2010/01/30/economia/caja-gallega-fusionada-debera-ser-mas-eficientes-optarfrob/2010013022124201332.html http://www.xornal.com/artigo/2010/02/19/extras/prensa/constitucional-admite-recurso-leicaixas/2010021908383400727.html http://renovarobng.blogaliza.org/2010/03/29/dan-por-segura-a-fusion-das-caixas/ http://www.xornal.com/artigo/2010/04/01/unknown/feijoo-opciones-fusion-galicia-fusionenfuera/2010040100424501552.html

4

Neste caso o PPdG conseguiu dividir à oposición 413, posicionarse coma un goberno con sentido de país cando inicialmente carecía de proposta e continuar cos seus plans, ben mediante a improbábel fusión das caixas galegas e a posterior fusión con Caja Madrid414 ou ben mediante o FROB e o traballo en contra da lei de caixas do BNG feito polo PSOE de Madrid. A farsa de negociación entre a Xunta do PPdG de Núñez Feijoo e o Goberno español do PSOE de Zapatero viu a revalidar esta fórmula. A outra temática é a lingüística. Co tema do galego no ensino o PPdG fixo campaña electoral denunciando unha incríbel imposición do galego coa colaboración de Galicia Bilíngüe. A resposta social dada polo pobo en defensa da lingua foi catalizada nunha manifestación nacional extraordinaria o Día das Letras 415. Galicia Bilíngüe é usado agora como arma que contrapoñer ao nacionalismo, situándose o goberno do PPdG de Núñez Feijoo nunha pretendida posición centrista, sen asumir o españolismo maximalista de GB nin o galeguismo supostamente extremo do nacionalismo. A este respecto, indicar que o pulo na defensa do galego non é levado directamente polo BNG senón a través dunha plataforma cívica chamada 'Queremos Galego' na que participan diversas asociacións e partidos, non só o nacionalismo. A manifestación exitosa e extraordinaria do 21 de xaneiro416 demostrou o compromiso do pobo galego coa súa lingua e a súa cultura e serviu para comprobar o interese do PPdG de xerar discrepancias lingüísticas entre o PSOE e o BNG calificando a convocatoria de 'nacionalista' e esixindo ao PSdG-PSOE criterio propio 417. O PSdGPSOE respondeu indicando que no propio PPdG hai discrepancias sobre o decreto. A aprobación do decreto con unha contestación pública tan clara leva à Xunta do PPdG de Núñez Feijoo a gastar un millón de euros en propaganda a favor do decreto418. SEGUNDA ESTRATEXIA: CONTRARRESTAR O PODER DA ALTERNATIVA. O PPdG de Núñez Feijoo é consciente que o seu implante territorial é moito máis feble que na xeira fraguista, onde controlaran os principais concellos e todas as deputacións provinciais. Tras as eleccións municipais de 2007, 7 de cada 10 cidadáns teñen un goberno local da esquerda, 6 con alcalde ou alcaldesa do PSdG-PSOE e 1 con alcalde ou alcaldesa do BNG 419 e o PPdG controla as Deputacións Provinciais do sur (Ourense, Pontevedra) mentres que as forzas da esquerda gobernan as do norte, A Coruña e Lugo. Seguindo a liña argumental da austeridade e do recorte orzamentario, a Xunta do PPdG de Núñez Feijoo decidiu crear as 'superdelegacións territoriais' que agrupaban o mando das delegacións territoriais de todas consellerías nunha única persoa, xerando un teórico aforro de quince millóns de euros na lexislatura. A realidade é que o número de altos cargos da administración periférica da Xunta incrementouse de 52 a 60. É certo que onde había 52 delegacións provinciais agora hai 5 "superdelegacións" provinciais; pero tamén é verdade, e isto é o que a Xunta se esquece de difundir, que aos "superdelegados" hai que sumar 5 secretarías e 50 xefaturas territoriais420.
413

Galicia Hoxe mesmo publicou unha crônica política titulada ‘Foi o BNG o parvo útil do PP?’ http://www.galicia-

hoxe.com/index_2.php?idMenu=77&idNoticia=518250
414 415

'Blesa confirma que Caja Madrid quiere fusionarse con Caixa Galicia' en Xornal de Galicia, 01/02/10, páx. 18 http://www.youtube.com/watch?v=auSw3j6L12E&feature=related , http://www.youtube.com/watch?

416 417

418

419 420

v=sMFVNLKCdrg&feature=related http://www.youtube.com/watch?v=r1uRByoF_2I&feature=related , http://www.youtube.com/watch?v=vj6TVriRlDc&feature=rec-LGOUT-exp_fresh+div-1r-2-HM http://www.youtube.com/watch?v=z2HrSLdXlTA http://noticias.terra.es/2010/local/0121/actualidad/feijoo-respeta-la-protesta-nacionalista-de-hoy-pero-avisa-de-quegalicia-seguira-siendo-libre-y-bilingue.aspx , http://www.abc.es/20100121/nacional-politica/psoe-secunda-colocatras-20100121.html , http://www.publico.es/espana/287439/galicia/protesta/decretazo/gallego/impuesto/feijoo/lengua/politica/linguistica/ huelga/ensenanza/manifestacion?pagCom=3 http://www.xornal.com/artigo/2010/04/06/politica/xunta-gastara-millon-euros-publicitar-decreto-daslinguas/2010040521292600177.html http://sihomesi.com/2007/05/ , http://sihomesi.com/2007/06/03/e-4-o-ganar-non-ten-cancelas/#more-2 http://feijoomente.blogaliza.org/?p=786

4

O certo é que as superdelegacións permiten crear contrapoderes às deputacións de Coruña e Lugo, amais de estreitar o cerco sobre o Concello de Vigo, xa asediado desde Autoridade Portuaria de Vigo, dirixida por Corina Porro421, e preparar o combate interno no PP de Ourense colocando a un inimigo de Baltar, o corrupto422 Rogelio Martínez, à fronte423. Como ten explicado certeiramente Alba Nogueira: É cando menos dubidosa, tamén, a dupla dependencia dos xefes territoriais, por unha banda da Consellaría sectorial na que están encadrados e, por outra, do delegado territorial que ten dependencia orgánica directa da Consellería de Presidencia. As disfuncións que pode ocasionar nunha estrutura xerárquica como a da Administración a dependencia dun órgano territorial sen relación coa Consellaría sectorial -o delegado territorial- e dun órgano centralizado sectorial -o conselleiro/a- de certo que non é satisfactoria e pode xerar problemas de coordenación futura. En definitiva, a decisión de concentrar nunha única persoa as decisións de tódalas consellarías ten bastante pouco que ver coa eficacia e a vontade de axilizar a sempre lenta maquinaria administrativa e máis con satisfacción de cotas de poder localista e control político424. Habida conta da situación de inframunicipalidade da maioría dos concellos galegos, o 70%, incapaces de prestar servizos por si mesmos a causa da súa dimensión irracional 425 e a baixa prestación de servizos, acompañada dunha baixa presión fiscal (inferior nun 35% à media estatal 426), o poder das 'superdelegacións' à hora de promover a estruturación dun sistema de prebendas políticas, discrecionalidade e caciquismo é enorme. Só cabe apuntar que dos 315 concellos, 103 ingresan menos do que gastan (60 nen apresentaron as súas contas)427, entre eles, 3 das 7 grandes cidades428. Novamente, a cidadanía non adicta ao poder sofre discriminacións orientadas a desmobilizala e anulala politicamente. Outra liña de ataque à alternativa é a súa invisibilización social. Non hai que relembrar aquí os vencellos explícitos e a coalición de intereses entre certos medios comerciais privados de comunicación de masas e o PPdG. E as axudas millonarias entregadas discrecionalmente ao sector 429 . Só atendemos, agora, ao uso sectario e deformador da CRTVG. Citamos unha análise certeira e poderosa de Manuel M. Barreiro: A hiperpolitización é sempre un dos compoñentes da estratexia de asalto ao poder do PP. Daquela todo vale, forme parte ou non da axenda política, para maximizar os réditos electorais. No goberno, a idea dos tecnoconservadores é outra. Unha sociedade eficiente ha de ter un abaixado perfil político. O seu resumo é unha máxima de democracia mínima: 'os cidadáns queren solucións, non debates'. Achicarlle espazos á política é un obxectivo principal da Nova Política Informativa (NPI) do goberno do PPdG. Reparemos nos boletíns informativos da CRTVG: os únicos debates que se subliñan son os da política de Estado e, singularmente, os temas desvantaxosos para o PSOE: crise económica, desemprego, conflitos con produtores, turbulencias financeiras, inseguridade cidadá... A política -e o que pasa por ser o seu núcleo duro, a economía- é un asunto de Estado que se acouta ao xogo antagonista entre o mal goberno e a boa oposición. (...) A NPI de Feijóo está ao servizo dun goberno sen discusión, dunha política en nada interactiva e do formatado da mediasfera galega como factoría de consensos obrigados e como negación, en definitiva, dunha cidadanía que unicamente é tal se se constrúe sobre a base da información de calidade, da participación plural, da deliberación esixente e da
421

422

423

http://www.farodevigo.es/secciones/noticia.jsp?pRef=2009042200_2_319082__Gran-Vigo-Xunta-designa-CorinaPorro-como-nueva-presidenta-Autoridad-Portuaria http://www.elpatrimoniodelospoliticos.com/index.php?view=article&id=135%3Ael-superdelegado-de-ourensesera-investigado-por-estafa-y-malversacion&option=com_content&Itemid=42 http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Feijoo/nombra/superdelegados/relanza/area/metropolitana/Vigo/elpepiautgal /20090501elpgal_4/Tes
Nogueira, A. 'A nova Xunta: nin tan nova, nin tan eficaz' en Tempos Novos 145, páx. 44 Rodríguez González, R. (2004) Os concellos galegos para o século XXI: Análise dunha reestructuración do territorio e do goberno local, IdegaUSC, Compostela, páxs. 26-27: o 70% dos concellos non chega aos 5.000 habitantes que é o mínimo requerido pra a prestación de certos servizos en varios países do noso entorno (Dinamarca, Italia, Noruega), ainda que hai outros que esixen máis poboación (Suecia ou Países Baixos). Xornal de Galicia 17/02/10 páx. 5

424 425

426 427

https://www.xornal.com/artigo/2010/02/15/unknown/cien-concellos-estan-numeros-rojos-no-presentan-cuentasgalicia/2010021522153300376.html
Xornal de Galicia 17/02/10 páx. 4

428 429

http://www.galiciaconfidencial.com/nova/5503.html

4

discusión libre de pareceres, intereses e política. O obxectivo: unha Galiza monolítica, obediente, submisa e eternamente conservadora430. Hai que dicir que estas dúas estratexias están logrando os seus obxectivos, asentando o poder do PPdG de Núñez Feijoo431. É preciso facer notar a preminencia de Núñez Feijoo na comunicación da Xunta do PPdG, nun intento de fortalecer a figura e o perfil político dunha persoa percibida sempre coma un simple técnico e non coma o grande estratega que a actual política comunicativa presidencialista quere facer pensar432.

430 431 432

Barreiro, M.M. 'Política Cero' en Tempos Novos 151, páxs. 81-82

http://calidonia.eu/2010/04/07/parlamento-galego-43-21-11/
No blogue Axenda Política fan un seguemento da repercusión pública da política comunicativa da Xunta:

http://axendapolitica.wordpress.com/

4

Un movemento político debe ter conquistas, por máis pequenas que sexan, debe ter capacidade de actuación inmediata e de posicionamento táctico oportuno, debe atraer a sectores cuantitativamente relevantes da sociedade, se quer proseguer unha loita que, obxectivamente, vai ser longa. Debe saber distinguir entre niveis de actuación (política, sindical, municipal, campo, cidade, meio social e cultural...). Debe distinguir perfectamente o que é non integrar-se no sistema e o que é a parálese ideolóxica. E, sobre todo, debe ter claro a necesidade de afrontar a política como unha batalla social. III AN BNG 1987

4

Antes de entrar a valorar o papel do nacionalismo perante esta ofensiva da dereita que consideramos suficientemente documentada e analizada resulta imprescindíbel contextualizar a ofensiva a nivel internacional e facer unha pequena descrición da sociedade sobre a que o nacionalismo intervén. A OFENSIVA DA DEREITA: UNHA OFENSIVA OLIGÁRQUICA E ESPAÑOLISTA. Como se ten constatado nos apartados anteriores, a ofensiva ideolóxica da direita resposta a un interese claro por reforzar as posicións socioeconómicas e políticas de preminencia de certos sectores sociais moi determinados: a oligarquía capitalista e as súas clases subalternas de apoio. Durante o século XX, a existencia dunha alternativa teórico-práctica ao sistema imperante levou à instauración de estruturas xurídico-políticas garantes de certos servizos e prestacións para o conxunto da poboación en áreas xeográficas moi concretas, os países do centro capitalista. No resto do planeta, a depauperación máis absoluta propagouse simultaneamente pola vía da explotación imperial máis descarada e abusiva433. A finais do século XX, a destrucción da alternativa abriu unha nova fase caracterizada por cinco liñas de ruptura: Esgotamento do modelo de acumulación precedente (Taylor-fordismo) Esgotamento da forma Estado correspondente a ese modelo de acumulación (Rexionalismo internacional) Esgotamento da hierarquía actual da división internacional do traballo (Mundialización). Esgotamento das normas e disciplinas correspondentes à anterior situación. Esgotamento da capacidade rexenerativa do Planeta (Crise ecolóxica)434

Desde ese momento, as clases populares do centro capitalista, que foran introducidas no 15% mundial beneficiado (desigualmente, é claro) polo anterior modelo acumulativo capitalista, comezan a ser expulsas dese sector e o primeiro e terceiro mundo comezan a fusionarse xeograficamente. É neste contexto que debe entenderse e pensarse a actual ofensiva ideolóxica da dereita no noso País. Ten por obxectivo: Abrir outra forma de acumulación. Reducir ao máximo o Estado keynesiano. Reestructurar a orde internacional, mantendo o statu quo imperialista. Impór novas normas disciplinarias. Descargar sobre os pobos e os febles os custos ecolóxicos.

Inserido nesta situación é como se deben pensar as reunións do GATT, como a Ronda de Uruguai

433 434

Hai multitude de libros sobre esta cuestión: Un recente e interesante, Chomsky, N. (2007) Estados fallidos, Ediciones B, Barcelona Asumimos e respaldamos a brillante análise de Iñaki Gil de Sanvicente, ‘El FMI y la ofensiva del Capital’ en

http://web.archive.org/web/20030811120026/www.basque-red.net/cas/comuni/fmi/fmi.htm

4

de 1986 a 1993435, e as sucesivas reunións do Clube Bildenberg436 e o Foro Económico Mundial de Davos437. A nivel galego, esta ofensiva tradúcese nun goberno clasista que elimina a gratuidade dos libros de texto438 ao mesmo tempo que reduce as taxas dos iates de luxo 439, apoiado nun partido que di que retirar a simboloxía da ditadura fascista é antidemocrático 440. BRANCO E EN BOTELLA, LEITE. A SOCIEDADE GALEGA A COMEZOS DO SÉCULO XXI Coa ditadura fascista de Francisco Franco, a posibilidade do autogoberno esvaíuse, as transformacións que se iniciaran nos anos 1920-1930’s desapareceran nun retroceso socioeconómico brutal coma efecto da guerra da oligarquía contra os pobos e as clases populares do Estado Español: a renda estatal a prezos contantes de 1935 non se superou ata o ano 1951 e a renda per cápita a prezos constantes de 1935 non foi de novo acadada ata o período 1952-1953. A renda estatal de 1940 a prezos constantes retrocedera ao nivel de 1914441. España, que ata o momento non fora capaz de asentar unha identidade nacional española, fixou co Franquismo o significado de ser español: España construírase contra os ‘moros’, a Reconquista, a súa unidade era, polo tanto, un destino, un destino católico e español falante. Todo comezou a cambiar nos anos 1950’s, a ditadura fascista asumiu o fracaso da súa política autárquica e aillacionista e iniciou a modernización necesaria para a pervivencia do propio réxime: a reordenación do capitalismo avanzado iniciada co Plano de Estabilización Económica de 1957 442. O obxectivo era integrar-aliñar a economía española no marco da economía neocapitalista internacional e modelar os niveis xurídico, institucional, ideolóxico e económico en función do precedente obxectivo aliñador443. Así, a ditadura fascista supuxo o paso radical da hexemonía da burguesía terratenente à hexemonía da burguesía monopolista 444. Tras delo, o desarrollismo e a nova configuración espacio-demográfica centrada no leste español445. Na Galiza este proceso tivo tamén os seus efectos. Implicou a integración da colectividade galega na Formación Social Española446 e, asemade, o inicio de varios procesos de cambio social, económico e demográfico. En concreto, entre 1950 e 1975 a agricultura perdeu un 42’2% da poboación ocupada, ao tempo, que aumentaba un 55’2% a adicada à industria, un 93’9% a dos servizos e un 162’3% a da construción. No que atinxe à distribución espacial da poboación as provincias costeiras comezaran a asumir a maioría da poboación, tendo esta transformación unha tendencia urbanizadora. Sen dúbida a Galiza seguiu mudando, porque mudou o espazo político no que se insire coa emerxencia do Estado Autonómico e o longo e lento enterro do Franquismo, inda inacabado; porque mudou o espazo xeopolítico no que se insire co ingreso español nas Comunidade Europea;
435

Outra brillante análise de Gil de Sanvicente en ‘Diez tesis sobre el GATT: ¿fin y medio? En

436

437 438 439

440 441 442 443 444 445 446

http://web.archive.org/web/20030811092556/www.basque-red.net/cas/comuni/tesis/tesis.htm http://free-news.org/NOM_elite_05.htm e http://www.youtube.com/watch?v=eDUMEEl_ajM , http://www.publico.es/dinero/307516/bilderberg/club/secreto/elige/lideres/mundiales http://www.elmundo.es/mundodinero/2010/01/27/economia/1264618331.html http://feijoomente.blogaliza.org/?p=269 http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Portos/Galicia/anuncia/alivio/fiscal/propietarios/yates/elpepuespgal/2009070 1elpgal_12/Tes http://feijoomente.blogaliza.org/?p=340
VV.AA., Historia de España (1987), vol. XI La España de Franco. La Transición, Club Internacional del Libro, Madrid, páx. 212 Paniagua, F.J. (1977) La ordenación de capitalismo avanzado en España: 1957-1963, Ed. Anagrama, Barcelona Idem, páx. 194 Acosta Sánchez, J. (1976) Crisis del franquismo y crisis del imperialismo, Cuadernos, Ed. Anagrama, Barcelona, pax. 83-84 Oronoz, J. (1980) Transformaciones del sistema capitalista y evolución de la formación social española (1939-1979), Hordago Publikapenak, Donostia Prada, A., López. A. (1979) A outra economía galega (Autoeditado en Gráficas Clave, A Coruña)

5

porque as dinámicas mais endóxenas derivadas da referida reordenación capitalista española e a integración da Galiza na formación social española (Eixo Atlántico, cambio na estrutura de clases, cambios nos usos lingüísticos coa queda de galego-falantes nas xeracións mais novas); porque a mundialización é un proceso que tamén chega à Terra, tanto nas súas vertentes ecónomicas e sociais, coma nas políticas. Hoxendía pódese dar por finalizado o proceso urbanizador da Galiza, a maioría da poboación vive con hábitos e vivencias urbanos ou rururbanos 447, nas comarcas das sete cidades, máis O Salnés, O Morrazo e Bergantiños; dáse un cambio de valores xeracional cara o postmaterialismo, precisamente en sectores que se distinguen pola súa experiencia vital alonxada da sociedade tradicional e a asunción do español coma lingua normal de expresión falada 448, pois na escrita o español continúa a ser practicamente a única lingua. A galega é unha economía fundamentalmente de servizos, cunha crecente relevancia do sector turístico 449. En relación co entorno, a economía galega mantén un peso superior da agricultura, ora ben, cunha tendencia à reducción 450 como consecuencia do cambio dun modelo de producción de supervivencia cara un modelo orientado ao mercado e das deficiencias dese cambio, e pode considerarse coma unha economía postindustrial451. Galiza converxe economicamente co resto do Estado Español, medida a converxencia en PIB per cápita, non polo aumento do peso do PIB galego no total do Estado, senón pola redución do divisor, é dicir, pola baixa poboacional452. Xeoestratexicamente, Galiza é unha periferia europea, alonxada dos eixos de desenvolvemento Hamburgo-Roterdam, e Milán-Marsella, que conforman o pentágono europeo: o noso carácter periférico teríase453 agudizado como consecuencia dos recentes procesos de ampliación da Europa de quince estados (…). A solución pasa por conectarse correctamente co eixo Zaragoza-Barcelona454. Ben é certo que a posición xeoestratéxica pode modificarse aproveitando o potencial de entrada atlántica a Europa, pero iso implica superar o minifundismo portuario (A Coruña, Ferrol, Vigo, Marín e Vilagarcía, xuntos, teñen un tráfico inferior ao porto de Bilbao, só) e superar o défice de intermodalidade derivado dunha estrutura ferroviaria raquítica 455. En calquera caso, as inversións e os plans estratéxicos do Estado Español van orientados a favorecer a concentración poboacional e de capital no eixo mediterráneo, facilmente conectábel co eixo Milán-Marsella, ficando todo o oeste da Península Ibérica controlado polo Estado Español como unha reserva de man de obra e materias primas. O NACIONALISMO POLÍTICO: UNHA ANÁLISE DAFO. Para razoar a estratexia a desenvolver polo nacionalismo de cara a enfrontar esta ofensiva reaccionaria é preciso estabelecer cal é a realidade do nacionalismo político a día de hoxe. Para iso, facemos unha análise DAFO: INTRÍNSECAS - DEBILIDADES + FORTALEZAS Debilidades: o BNG desorientado. EXTRÍNSECAS AMEAZAS OPORTUNIDADES

447 448 449 450 451 452 453 454 455

http://calidonia.eu/2010/04/30/1-millon-de-cidadans/
O 42’6% dos menores de 30 anos aprenderan a falar en castellano, fronte o 18’07% dos maiores de 50, o 52’38% dos menores de 30 falan só ou maioritariamente castellano, fronte o 22’42% dos maiores de 50. É xa o 10%, espérase que chegue ao 20% en poucos anos. Entre 1989 e 1997, do 50% das explotacións e do 46% da poboación adicado. Prada Blanco, A. e Lago Peñas, S. (2009) Galicia, una economía europea, Galaxia, Vigo, páx.17 Idem, páx. 25 Se tería (no orixinal, na cita modificado para non resultar incorrecto) Idem, páx. 38 Idem, páxs. 124-127

5

O BNG leva varios anos e diversas citas electorais perdendo apoio popular, nesta tendencia se expresan diversos factores. Evidentemente, non hai unha causa única, nin temos unha receita total pero distinguimos dous elementos que constitúen as principais debilidades internas do BNG: - O parroquialismo. - O divorcio entre o BNG e a sociedade galega. As divisións e as leas internas son un problema que o BNG arrastra desde hai unha década, xa en 2004 o compañeiro Xosé Manuel Beiras fixo público un documento no que falaba das dificultades que, na súa opinión, desde catro anos antes pasaba o BNG e dicía: No BNG comeza a non haber sitio acaído para todos456. No 2009 o BNG pasou por unha Asemblea Nacional Extraordinaria na que se manifestaron tres tendencias organizadas fundamentais (Unión do Pobo Galego-Movemento Galego ao Socialismo/+BNG/Encontro Irmandiño), rachando coa tradicional estrutura de poder interno consistente nun grupo hexemónico e maioritario (UPG) acompañado de grupos minúsculos e figuras independentes. A complexidade organizativa interna do nacionalismo político é moi dificil de comprender para o común das xentes do país, que descoñecen a estrutura de matriuska do BNG e reacionan con suspicacia às diferentes diverxencias internas: así en 2001 o 19.9% dos e das galegas entendían que o BNG era o partido que mellor defendía os intereses de Galiza (por riba do PSOE e por baixo do PP), pero consideraban que merecía confianza e que estaba unido apenas un 11.8% e un 11.3% respectivamente457. Oito anos despois, o BNG era o partido que mellor defendía os intereses de Galiza (28%) por riba do PP e o PSOE, pero só inspiraba confianza ao 11.7%458. Exactamente a mesma proporción que case unha década antes. O divorcio entre o BNG e a sociedade galega é palpábel socioloxicamente. Os dirixentes nacionalistas empregan maioritariamente no seu discurso nocións e terminoloxías que remiten à cuestión nacional459 mentres que o conxunto da poboación galega carece de conciencia nacional e pensa a Galiza coma unha rexión española, asemade é favorábel ao aumento do autogoberno 460. É dicir, o BNG ofrece un discurso nacional maduro a unha colectividade que ten unha conciencia colectiva intuitiva. Este divorcio dáse tamén entre o BNG e os seus votantes, que esixen do BNG unha posición política inexcusabelmente de esquerdas e nacionalmente contemporizadora 461. Consonte a esta situación de divorcio, dáse unha caída no respaldo electoral do BNG: 19,41% dos votos e 595 representantes nas municipais de 2003, 19,15% dos votos e 661 representantes no 2007; 18,62% dos votos e 3 representantes nas españolas de 2000, 11,37% dos votos e dous representantes nas españolas de 2004, 11,51% dos votos e 2 representantes nas españolas de 2008, 12,32% dos votos das europeas de 2004 e 9,08% dos votos nas europeas de 2009. Nas eleccións galegas a caída é mais grande: 395.435 votos e 18 escanos en 1997, 346.430 votos e 17 escanos en 2001, 311.954 votos e 13 escanos en 2005 e 270.712 e 12 escanos en 2009. Un descenso paulatino e continuado que acumula un 32% en 12 anos462. Desde logo, ambas debilidades están conetadas. As divisións internas son froito dunha gobernanza interna hexemonizada de xeito sectario e o divorcio co electorado responde a proxeccións do nacionalismo político alonxadas da percepción e da comprensión xeral da sociedade galega. Sectarismo e dogmatismo463.
456 457 458 459 460 461

Aportacións para unha análise e diagnose da situación do BNG após as eleicións do 14-M ás Cortes do Estado, Marzo-Xuño 2004, Xose Manuel Beiras

462

463

http://www.cis.es/cis/opencms/-Archivos/Marginales/2420_2439/2432/e243200.htm http://www.pedrojhernando.com/aelpa2007/informacion/cis_galicia.pdf http://calidonia.eu/2006/12/06/as-palabras-mais-usadas-no-bloque/ http://calidonia.eu/2007/01/08/enquisas-e-sentimento-de-nacion-en-galiza-e-iii/ http://preguiza.blogaliza.org/2009/07/25/poselectoral-do-cis-2796-primeira-ollada/ e http://calidonia.eu/2009/07/05/tic-tac-a-toa-en-3direccions/ http://www.alicerces.com/index.php?option=com_content&view=article&id=56:histotico-de-resultados-electoraisde-autonomicas-en-galicia&catid=35:politica&Itemid=57 http://calidonia.blogaliza.org/2009/04/23/unha-interpretacion-das-votacions-internas-do-bng/

5

Cumpre facer aqui unha pequena parada sobre a composición do BNG. Carecendo de dados exactos sobre a composición interna, apenas se pode facer unha estimación razoábel da composición etaria da militancia do BNG. Non obstante, a observación das fotos dos plenarios das Asembleas Nacionais (XII e ANE 2009) reflicte unha composición maioritariamente de persoas de máis de 40 anos e fundamentalmente masculina. Ao respecto da distribución por sexos, existe un traballo de investigación no que se dá a cifra do 25.6% coma a media de militancia feminina no BNG 464. O que si se pode determinar é que o BNG é unha organización anoréxica e raquítica. Vexamos. A participación en partidos políticos, segundo diversas enquisas, volta en derredor do 4% 465. A poboación galega, segundo o IGE, é de 2.796.085 habitantes, sendo o 4%, 111.843. Estas 111.843 persoas serían as que participarían, en condicións normais, nos partidos políticos. O BNG obtivo o 15% nas eleccións autonómicas, así que pode esperarse que teña o 15% das persoas que participan en partidos, é dicir, perto de 17.000 persoas. Non obstante, deducindo do número de delegados eleitos na ANE de 2009 e a súa ratio de representación o BNG ten entre 7.000 e 8.000 filiados 466. A metade do que sería razoábel de termos unha ratio organizativa semellante à representatividade do BNG a nivel electoral. Un partido de cadros máis do que un partido de masas, a pesar da retórica de partido movemento e de frentismo. A distribución espacial é a seguinte, dados de poboación do IGE467: A media nacional é de 3 militantes por cada mil habitantes, así que se toma como referencia de organización tipo, as comarcas por riba desta ratio considéranse fortes e por baixo desta, febles. As
464 465 466

Rey Bouza, E. (2004) 'La representación de las mujeres en los partidos políticos. El caso del BNG.', Traballo investigación, Facultade Ciencias Políticas USC (fotocopiado).

http://www.cis.es/cis/opencms/-Archivos/Marginales/2720_2739/2736/e273600.html

O cálculo do total de afiliados fíxose sobre a base das delegacións eleitas para a ANE 2009, aplicando a ratio derivada da elección na miña comarca (37 votantes potenciais elexían 12 membros da delegación, 1 por cada 3). Os dados das delegacións sacados de

467

http://renovarobng.blogaliza.org/2009/04/19/resultados-da-eleccion-de-delegados/ http://www.ige.eu/web/mostrar_actividade_estatistica.jsp?idioma=gl&codigo=0201001002

5

cores do semáforo permiten visualizar facilmente as tres situacións. Destacan por baixo as comarcas de Valdeorras e Vigo (1 por mil) e por riba Allariz-A Límia (7 por mil) e A Mariña (6 por mil). As comarcas máis urbanas sitúanse xeralmente por baixo da media (5 das 7 comarcas das 7 grandes cidades) e as rurais na media ou por riba, polo que se pode advertir que o BNG é un partido de implantación máis forte rural a nivel organizativo. Outras debilidades afectan ao BNG: unha penosa situación financeira e a carencia de un suporte mediático afín como o que dispoñen o resto dos partidos. A situación financeira derívase da baixada dos ingresos resultante da baixada nos resultados electorais do BNG e a subseguinte merma nos ingresos públicos. Somada ao ciclo electoral de varios anos, dá como resultado un BNG con grandes débedas468. Respecto ao sistema mediático, só as publicacións participadas por Udramedios, do Grupo San José, A Nosa Terra, en concurso de acredores e a piques de desaparecer, e Xornal de Galicia, manteñen unha liña editorial cordial e non belixerante contra o nacionalismo. Ameazas: o BNG marxinal. A futuro, as debilidades de orde interna poden derivar nunha escisión, un debate que se dá en varias das correntes internas469, ainda que só Mais Galiza votou na súa asemblea constituínte sobre tal cuestión470. A unidade nacionalista de esquerdas, no entanto, é un valor político que constitúe o principal capital político do BNG pois só o BNG pode encarnar a dobre oposición esquerda/Galiza à ofensiva da dereita/España actualmente vixente. Aliás, a unidade nacionalista é un imperativo político demandado pola base social nacionalista que non entende os debates de puridade ideolóxica e si sente a urxencia dunha alternativa clara de esquerdas e galega à actual orde de cousas. A marxinalidade política na que fican as sucesivas escisións da unidade nacionalista (PCLN/FPG, PL/Nós-UP/MpB) demostra abondosamente esta tendencia 471, acentuada pola tendencia à concentración do voto nas opcións parlamentarias472. Pero o risco de escisión non é a única ameaza orientada à marxinalización do nacionalismo político. A adopción dunha postura resistencialista e antiPSOE inviabiliza a alternativa à hexemonía do PPdG e limita o alcanzo do medre do BNG en votantes progresistas que oscilan entre o apoio à sucursal galega do PSOE e o BNG473. Ambas tendencias, poden resultar espoleadas polos sucesivos reveses electorais do BNG e a actual situación de interinidade interna e desorientación se as eleccións municipais producen resultados desastrosos para o BNG. Inciden e incidirán neste sentido tamén os axentes reaccionarios do País, xa identificados e analizados, así coma a capacidade do BNG de subvertir a estratexia dos dous grandes partidos actuantes na Galiza de reducir o seu papel e minimizar o seu impacto e a súa proxección: Ao PPdG interésalle, como xa foi indicado, manter dividida a oposición e neutralizar así a súa alternativa, pero ao PSOE téntalle a posibilidade de prescindir do BNG e emerxer coma alternativa única ao PPdG474, xogo no que tamén ten entrado o BNG 475. Os estudos demoscópicos demostran a inviabilidade dunha alternativa à direita que sexa monocrona 476 e, polo tanto, a dinámica suicida que esta estratexia comporta. Fortalezas: o BNG, o monopolio do antagonismo. A grande novidade da nosa época postpolítica da 'fin da ideoloxía' é a radical despolitización da
468 469

470 471 472 473 474 475 476

http://www.galiciaconfidencial.com/nova/5226.html?&pag_com=2#anchor_paginador http://www.lavozdegalicia.com/galicia/2010/02/06/0003_8276801.htm, http://blogs.lavozdegalicia.es/juegodetronos/2009/03/13/renovacion-total-en-el-bng/ http://renovarobng.blogaliza.org/2009/11/21/
Cumpre anotar que as sucesivas escisións son escisións pola esquerda e o independentismo, orientadas a representar a negación radical. Neste sentido, cumpre apontar que, desde o Fraguismo, a esquerda radical pasou de representar 50.000 votos a apenas 5.000 no total do País.

http://calidonia.eu/2009/02/21/non-so-enquisas-5-dous-partidos-e-medio/ http://calidonia.eu/2009/06/21/post-postelectoral/ http://www.adn.es/politica/20091126/NWS-3384-Tourino-autocritica-relacion-repensar-apuesta.html http://www.publico.es/292369/bng/reafirma/seguira/unica/oposicion/pese/acuerdo/cajas http://calidonia.eu/2009/02/18/non-so-enquisas-4-a-vitoria-en-disputa/#comments

5

esfera da economía: o modo en que funciona a economía (a necesidade de reducir o gasto social, etc) acéitase coma unha simples imposición do estado obxectivo das cousas. Mentres persista esta esencial despolitización da esfera económica, non obstante, calquera discurso sobre a participación activa da cidadanía, sobre o debate público como requisito da decisión colectiva responsábel, etc quedará reducido a unha cuestión 'cultural' en derredor a diferenzas relixiosas, sexuais, étnicas ou de estilos de vida alternativos e non poderá incidir nas decisións de longo alcanzo que afectan universalmente. O único xeito de criar unha sociedade na que as decisións de alcanzo e risco sexan froito dun debate público entre todas as persoas interesadas, consiste, en definitiva, nunha especie de radical limitación da liberdade do capital, na subordinación do proceso de produción ao controlo social, é dicer, nunha radical repolitización da economía477. Malia non atoparse en discusión o consenso sobre a economía de mercado, o capitalismo neoliberal é rexeitado polo 74% da poboación mundial e o 67% da poboación mundial reclama un reparto equitativo da riqueza mediante a intervención dos poderes públicos478. No Estado Español, unha economía periférica interna do centro do sistema-mundo capitalista, unha consulta sobre a orientación sistémica deu coma resultado o apoio do 21% por unha economía planificada e do 25,1% por un sistema socialista, contra un 47,8% a favor da economía de mercado e un 27% a favor dun sistema capitalista479. Uns resultados non despreciábeis, habida conta que desde 1936 nunca estivo en cuestión o sistema de reparto da riqueza no Estado Español que, como se ten expresado con anterioridade, mantén unha continuidade nas elites desde o Franquismo. O PP e o PSOE comparten unha visión global sistémica: un mesmo marco xurídico-político e unha aposta por unha visión liberal-capitalista da economía. A alta coincidencia nas votacións de ambos partidos nas diversas cámaras lexislativas dá abondoso testemuño desta circunstancia: a media de acordo na votación de leis orgánicas (as de maior importancia) no período de 1979 a 2006 é do 69,9%480. Tamén sucede no Parlamento Europeo481. O BNG na súa Asemblea Nacional Extraordinaria de 2009 ven de aprobar -cito in extenso-: A crise que estamos a atravesar non é unha crise cíclica máis: é a crise do modelo neoliberal practicado, con escasas diferenzas, polos distintos gobernos estatais e erixido en doutrina oficial da Unión Europea e dos organismos económicos internacionais que, incapaces de prever e previr a crise, teiman agora nas vellas receitas –recortes sociais, precarización laboral, privatización de recursos e servizos públicos– esquecéndoas apenas cando de salvar as entidades financeiras se trata. Trátase dun modelo social que eleva o individualismo egoísta á categoría central da organización da sociedade e propaga un economicismo extremo que pon o mercado e o beneficio por riba da sociedade, por riba da cohesión social, da calidade de vida e da saúde das persoas; un produtivismo que se impón máis alá dos límites ecolóxicos dunha natureza tensionada ao extremo e que non ten conta de que a crise tamén é de modelo enerxético e da forma de explotación e destrución da natureza. En definitiva, o neoliberalismo está nas antípodas dos principios ideolóxicos do BNG. En Galiza coñecemos de vello as consecuencias destas políticas: a desigualdade; a precariedade; a reconversión e o sometemento dos nosos sectores produtivos –a pesca, o agro ou a construción naval– a deseños foráneos contrarios aos nosos intereses; a perda de valores ambientais: a destrución paisaxística, a diminución da biodiversidade e o esgotamento de recursos naturais. Por iso o nacionalismo galego sempre cuestionou a viabilidade de modelos económicos baseados na especulación e na depredación dos recursos naturais, na precariedade laboral e nos baixos salarios defendendo, fronte aos partidos estatais, o dereito de Galiza a formular e executar as súas propias estratexias de desenvolvemento. Son precisamente as clases
477 478 479 480 481

Žižek, S. (2010) En defensa de la intolerancia, Público, paxs. 128-129

http://lacomunidad.elpais.com/eurotopia/2010/1/8/74-la-poblacion-mundial-rechaza-neoliberalismoPúblico, 08/05/09, páxs. 26-27, disponíbel en http://files.publico.es/estaticos/pdf/ficheros/pdf/08052009.pdf?r=19 Páx. 35 Informe sobre la democracia en España/2007 Fundación Alternativas, aqui http://www.votewatch.eu/cx_epg_coalitions.php, http://www.votewatch.eu/cx_epg_voting_together.php? data_i=2009-07-14&data_s=2010-0713&vers=2&euro_grup_id=12&euro_domeniu_id=&x=25&y=11&segment_id=2&segment_id_start=0&segment_i d_end=2,

5

populares as que están a sufrir a crise do modelo neoliberal con maior intensidade. O desemprego para os traballadores, e sobre todo para as traballadoras, e a asfixia para a pequena e a mediana empresa produtivas son o escenario que depara a estes sectores unha crise producida por receitas que foron aplicadas con distintos matices polos sucesivos gobernos españois nas últimas décadas. E sabemos tamén que este modelo neoliberal vai da man, e non por acaso, da negación do poder de decisión e do ataque ás bases lingüísticas e culturais de países como o noso e, en xeral, da degradación da democracia. O nacionalismo galego debe ter en conta esa ligazón, traballando na construción dunha alternativa verosímil e viábel a esta situación de crise sistémica, fuxindo da abstracción e adaptada á singularidade e ás potencialidades da nosa realidade nacional. Obviamente, non é esta a intención do Goberno español. Nin dos poderes económicos que o sustentan ou do envoltorio ideolóxico que lle dá sentido. Moi pola contra, tratan de manter, ou no mellor caso “refundar” un sistema capitalista que é precisamente o que provoca a desigualdade, a discriminación e a explotación dos pobos, das clases traballadoras, e de amplas capas populares. No futuro inmediato todo apunta a un empeoramento que no noso país se pode ver aínda agravado polas políticas que veñen anunciando desde a dereita co respaldo do grande capital, co seu discurso de privatizacións a esgalla e medidas de apoio ao capital en detrimento das condicións de vida e de traballo da maioría da cidadanía. O BNG debe estar preparado para esa circunstancia, para o cal tamén resulta imprescindíbel a recuperación e intensificación das relacións fraternas con aquelas organizacións e entidades que comparten o mesmo espazo de discurso e proxecto transformador e alternativo. No combate contra a crise económica, o nacionalismo debe, pois, relacionar ambas as dúas cuestións: formular alternativas económicas que respondan aos intereses e ás demandas da maioría social e, a partir delas, ilustrar pedagoxicamente a necesidade de alargarmos o noso autogoberno, afondar na democracia e defendermos a nosa identidade cultural e lingüística. Xa que logo, non só debemos facer unha aposta firme por unha economía produtiva sustentábel fronte ao paradigma especulativo, tamén por un modelo de sociedade onde os dereitos sociais –ao ensino, á vivenda, ao traballo, á igualdade entre homes e mulleres, a unha vellice digna etc.– non estean regulados polo mercado, senón que sexan garantidos polos poderes públicos. Ningún outro partido do sistema político galego é portador dun proxecto alternativo à actual orde imperante. O aproveitamento desta vantaxe comparativa, deste perfil diferenciado, marca o éxito e o fracaso do BNG coma actor electoral e coma proxecto transformador da sociedade, se o BNG é quen de extender unha repolitización do económico e subvertir os consensos básicos a nivel da conciencia da xente, estarase viabilizando unha acción gobernamental cimentada noutras bases. Claro que iso esixe forzar un reposicionamento do PSOE, cuestión que se tratará máis adiante. Cumpre agora facer unha pequena parada sobre as implicacións que ten esta condición de antagonista na actuación do BNG coma suxeito electoral pasivo. Xeralmente, distínguese entre as organizacións políticas que compiten no eido electoral primando a lóxica da representación ou a competición electoral. Unhas son organizacións que aspiran a encarnar opcións ideolóxicas e outras aspiran a obter recursos de poder. O BNG está encerrado na contradición entre ambas lóxicas, pois sendo a única opción de esquerda nacionalista non aspira só a representar a ese sector senón que manifesta a vontade de, asemade, ser unha forza hexemónica no País como se determinou na VI Asemblea Nacional (Nas circunstancias económicas e políticas actuais de Galiza, as alternativas programáticas do BNG contan con solvéncia suficiente para que a organización nacionalista acade nas urnas o respaldo eleitoral necesário para erixir-se en maioria governante 482) e ratificado con posterioridade na VIII Asemblea Nacional: o nacionalismo galego encontra-se hoxe ante duas exixéncias básicas. A primeira consiste no desenvolvimento para os próximos anos da sua proposta política e programática (...) co obxectivo de conquistar a hexemonía política en Galiza e o recoñecimento de Galiza como nación nos ámbitos estatal e europeu. (...) A estratéxia do BNG para a conquista da maioria democrática está baseada, tanto no fortalecemento da própria organización como na criación das condicións dunha alternativa política ao PP. (...) A estratéxia do BNG na procura da hexemonia política en Galiza e a sua condición de alternativa de governo
482

BNG (1993) 'Con máis forza' VI AN, páx. 18 (fotocopiado)

5

(...) obrigan a unha práctica política de oposición radical ao actual governo autonómico, que debe ser acompañada por unha actitude de diálogo intenso e aberto con todos os sectores da sociedade galega (...) convertendo-se o BNG no canle das suas xustas aspiracións e reivindicacións483. Esto implica manexar estratexias que superen o coñecido 'dilema da socialdemocracia' indicado por Przeworski e Spague e que viría supór unha perda dos votantes tradicionais (no caso dos partidos socialistas, o voto obreiro) no movemento pola captación de novos votantes. Seguindo a Kitschelt e a súa postura que as novas dimensións do conflito político (cleavages) facilitan novas alianzas electorais, o BNG tentou resolver esta cuestión acentuando o seu perfil nacionalista e moderando o seu discurso de esquerdas, nun movemento contrario exactamente à demanda dos seus votantes484 e que levou à actual crise do nacionalismo político. Para alén, a desmobilización e o escaso tamaño da base militante complicou aínda máis a oferta electoral do BNG, difícil, que esixe unha labor constante de pedagoxía e contradiscurso. Analicemos a difícil oferta electoral do BNG: en primeiro lugar, debe convencer ao electorado que as actuales institucións e políticas desenvolvidas non responden aos seus intereses senón aos intereses doutros, deslexitimando a actual orde xurídico-política e socioeconómica; en segundo lugar, combatir e denunciar todas as corruptelas e aldraxes realizadas desde esas institucións e, finalmente, solicitar o apoio do electorado para participar nesas mesmas institucións que se deslexitiman de cara a transformalas. Un traballo moito máis extenso que unha campaña electoral típica dun partido que non cuestiona a estrutura do sistema. Este triple movemento é imposíbel transmitilo en quince días de campaña electoral e mediante discursos simples e lemas, coma esixe o marqueting. Esta oferta política esixe campañas electorais longas, modulando intensidade e planificadas, senón parte do voto pode optar pola deriva de 'todos son iguais' e ir à abstención ou ao 'voto útil' no PSOE. Oportunidades: eppur si muove, tendencias da esquerda galega. Os grandes medres electorais do BNG danse nun contexto de perda de goberno do PSOE e ciclo desfavorábel do PSOE a nivel estatal485, o que ten unha demostración palpábel nos resultados no Congreso e Senado do BNG486. A fidelización e nacionalización deste colectivo de votantes oscilantes é o grande desafío do nacionalismo político. O ciclo político galego está moi influído polo estatal e a existencia dunha muda de goberno no Estado levaría a unha crise do PSOE que constituirá a principal oportunidade do BNG de resucitar como alternativa política à Xunta do PPdG de Núñez Feijoo. Se o BNG se orienta cara a consecución de ser un partido atraínte para estes electores deberá reformular a súa oferta nacionalista487, achegandose a un nacionalismo pragmático e pedagóxico que formule as demandas de autogoberno desde unha perspectiva de incremento da equidade e do benestar social dentro do marco de xogo autonómico. O cal non implica que o BNG non aclare o seu proxecto estratéxico a longo prazo apostando por fórmulas superiores de autogoberno que partan da soberanía nacional. Só o 15% recoñece a Galiza coma nación, ainda que o 25% se recoñece coma nacionalista e apenas un 5% das persoas que se recoñecen coma nacionalistas manifestan un grado máximo de nacionalismo 488. Todo indica que cumpre facer moita pedagoxía política a respecto da cuestión nacional, ao ser esta cuestión marxinal nas preocupacións da cidadanía deste país e ser, non obstante, o principal criterio de avaliación dun partido nacionalista: Os partidos nacionalistas tenden a ser xulgados pola súa defensa do programa político nacionalista de independencia para a nación (ou maiores cotas de autonomía) e hexemonía étnicocultural dentro da nación489.
483 484 485 486 487 488 489

BNG, 'Galiza sairá gañando. Con intelixéncia e ilusión. Ponencias Asemblearias VIII Asemblea Nacional', 1998, páx. 16 vide nota 453

http://calidonia.blogaliza.org/2009/02/09/non-so-enquisas-2-esquerda-e-dereita/ http://calidonia.eu/2008/03/10/reaxir/ http://calidonia.eu/2009/07/05/tic-tac-a-toa-en-3direccions/ http://calidonia.eu/2007/01/08/enquisas-e-sentimento-de-nacion-en-galiza-e-iii/
Alonso, S. (2008) 'La duración en el poder y el rendimiento electoral de los partidos nacionalistas gobernantes: ¿la ventaja competitiva del

5

É preciso neste momento achegarse à realidade dos votantes do BNG e tomar nota da súa evolución nos últimos dez anos. Nun estudo realizado en 1999 detectábase que o BNG e os seus electores desprazaranse seis décimas cara ao centro a respeito de 1989 e que o BNG estaba situado mais à esquerda que os seus votantes (BNG, 2.43; votantes BNG 3.19) 490, arestora o BNG sitúase no 2.64 e os seus votantes no 3.14491, claro que en 1999 a aproximación do BNG ó centro non descoidou os cidadáns que se ubican nas posicións 1-3 do eixo esquerda-dereita, que seguen a votar maioritariamente ó Bloque(...) De feito, dous de cada tres cidadáns que se ubican nas posicións 13 vota o BNG, constituíndo o 22% do voto do partido 492 mentres que nas eleccións galegas de 2009 só o 37.7% dos situados nas posicións 1-2 e o 28.6% dos situados nas posicións 3-4 votaron BNG, contra un 48.1% e un 48.4% do PSOE 493. En 1999 o 58.1% dos votantes do BNG conceptualizaban a Galiza coma rexión, mentres que en 2009 o 35.5% dos votantes do BNG se sitúan nunha posición identitaria media (5-6, nunha escala de mínimo nacionalismo 1 - máximo 10) e o 38% nunha posición moderadamente nacionalista, mentres que só o 9.8% se sitúa no máximo nacionalismo, mentres que sitúan ao BNG no máximo grao de nacionalismo o 47.9% dos seus votantes e nun nacionalismo moderado o 32.4% dos mesmos 494. É dicir, o BNG sitúase nunha posición claramente desfasada a respecto das súas bases electorais desde hai, alomenos, dez anos. Só que ao ter seguido unha estratexia de centrar o seu discurso social e manter o seu discurso identitario, exactamente ao contrario que os posíbeis espazos de medre electoral, agora os votantes son bastantes menos. A recuperación deses espazos require unha nova formulación do nacionalismo.

nacionalismo?', Revista Española de Investigaciones Sociológicas, nº 121, pax. 99, disponíbel en

http://www.reis.cis.es/REIS/PDF/REIS_121_0031202129589801.pdf
490 491 492 493 494

Rivera Otero, J.M., Cabrera, J., Lagares, N. (1999) 'O desputado voto do galeguismo de centro' en Tempos Novos 20, xaneiro 1999, páxs. 20-25

http://renovarobng.blogaliza.org/2010/04/05/a-base-electoral-do-bng-mitos-e-datos/#comments
Rivera Otero, J.M., Cabrera, J., Lagares, N. (1999) 'O desputado voto do galeguismo de centro' en Tempos Novos 20, xaneiro 1999, páxs. 20-25

http://www.cis.es/cis/opencms/-Archivos/Marginales/2780_2799/2796/Cru279600IDEOL.html http://www.cis.es/cis/opencms/-Archivos/Marginales/2780_2799/2796/Cru279600RVAUTON.html

5

OS REPTOS DO BNG PERANTE A OFENSIVA DA DEREITA. Enfrontar a ofensiva da dereita non consiste só na denuncia dos abusos e as corruptelas do PPdG no poder, algo que o BNG está realizando con un éxito relativo 495. Esixe ser capaz de intervir sobre os marcos interpretativos e sobre o debate político. Como vimos no DAFO, o BNG parte dunha
495

O BNG mantén o tipo despois dun ano na oposición: http://www.europapress.es/nacional/noticia-ppdeg-subiria-dos-escanos-

costa-psdeg-bng-mantendria-si-autonomicas-gallegas-fuesen-hoy-sondaxe-20100208123756.html, http://www.publico.es/espana/290600/pp/mejora/expectativas/abrir/brecha

5

situación altamente desfavorábel. O BNG debe aspirar a recuperar a hexemonía e o liderado no espectro da esquerda na Galiza, debe tamén aspirar a ser o polo de referencia na oposición à ofensiva da dereita e, para aconseguilo, ten que actualizar e repensar o accionar nacionalista. Estes obxectivos debuxan uns reptos ineludíbeis e que marcarán o futuro do BNG coma alternativa política e do nacionalismo coma marco discursivo desde o que enfrontar a actual ofensiva. O BNG ten que afrontar diversos reptos de cara a enfrontar a actual ofensiva con algunha garantía de éxito: - Modificar as relacións coa sucursal galega do PSOE. - Mobilizar aos sectores progresistas da sociedade galega contra o PPdG. - Actualizar os plantexamentos teórico-políticos e prácticos do nacionalismo. MODIFICAR AS RELACIÓNS COA SUCURSAL GALEGA DO PSOE: ACORDOS DE ESQUERDA EN CHAVE DE PAÍS, PERO A VAQUIÑA POLO QUE VALE. O competidor electoral e político principal do BNG é a sucursal do PSOE no País, pero, asemade, esta organización é o principal aliado do BNG contra o PPdG. Un labirinto complexo no que o nacionalismo ten actuado con grande responsabilidade e lealdade e, tamén, con certa inxenuidade, perante un aliado tan pouco fiábel. O BNG aparece popularmente coma o suporte natural dun PSOE que en grande parte das circunstancias apenas se diferencia do PP. A acción do BNG fica desdibuxada por esta triste circunstancia e a utilidade marxinal de votar a unha opción nidiamente de esquerdas enormemente desvalorizada. Algo que se constata nos resultados electorais na maioría dos concellos onde o pacto PSOE-BNG avanzou a previsíbel mudanza na Xunta en 1999: só en Pontevedra se melloraron os resultados e se mantivo a alcaldía tras cogobernar co PSOE. Este debate xa se está a dar no seo do nacionalismo 496. Consciente de que é imposíbel cadrar o círculo, resulta evidente que o nacionalismo político debe estabelecer algún criterio que evite a súa conversión nun partido apéndice da sucursal galega do PSOE, como foi ERC de CiU de 1980 a 1987497. Nese sentido o BNG debe atender à experiencia da época Fraga e sacar as pertinentes ensinanzas: - Non participar de ningún goberno que non actúe en coordenadas de esquerda e galeguismo: O BNG debe obrigar ao PSOE a definirse: E entón empezamos a non agredir, a non disputarmos directamente o espazo electoral co PSOE, pero si actuarmos, sobre todo no Parlamento, de maneira que as nosas iniciativas obriguen ao PSOE a posicionarse sobre cuestións moi razoábeis e que induzan ao seu electorado a facer a lectura -que efectivamente fará- de que os do Bloque non os agreden, senón que formulan iniciativas que son claramente de esquerdas, e ademais non son radicais nin excesivas, senón razoábeis, ou refírense a temas de interese xeral para o país ou de defensa do país en problemas cruciais, e que son os representantes do PSOE os que non están polo labor498.
496

http://renovarobng.blogaliza.org/2009/06/01/ensalada-de-incumprimentos-do-psoe/, http://renovarobng.blogaliza.org/2009/05/29/brevisimo-repaso-aos-pactos-do-bng-co-psdeg-e-co-psoe/ , http://renovarobng.blogaliza.org/2009/06/02/por-unha-reorientacion-dos-pactos-municipais/ , http://renovarobng.blogaliza.org/2009/05/06/enmenda-sobre-as-relacions-co-psoe-e-co-psdeg/
Lucas, M. (2004) ERC: la llarga marxa: 1977-2004. De la il·legalitat al poder, Columna Edicions, Col·lecció Nou Mil·leni, capítulo 2, paxs. 88110 Fernán Vello, M.A. e Pillado Maior, F. (2004) A estrela na palabra. Novas conversas con Xosé Manuel Beiras, Laiovento, pax. 119

497 498

6

- Non favorecer o acceso ao goberno do PPdG en ningún ámbito: Aplicar a política de camiñar separados e golpear xuntos, na medida do posíbel, tendo en conta a pouca disponibilidade tradicional do PSOE a esta estratexia: Porque nós o que facemos desde o comezo, e fágoo eu como portavoz do Grupo do BNG, é tratar o asunto co Portavoz e secretario xeral do PSOE, que é Antolín Sánchez Presedo, e propóñolle traballarmos xuntos para facer o menos duradeira posíbel a presidencia de Manuel Fraga -que é cando eu lanzo a aquela frase lapidaria, que logo foi transmitida dunha maneira moi deformada, de que 'hai que queimar a Fraga en seis meses', e que se trasladou como que Beiras di que 'vai queimar a Fraga'. O que se está a dicir é: se traballamos conxuntamente na oposición, se non deixamos que o que representa Fraga se consolide -el persoalmente coa súa traxectoria política, cos seus hábitos de uso do poder e coa trama de poder que representa e que pode revitalizar e consolidar-, aínda podemos desprazalo nas seguintes eleccións. Se deixamos que se consolide, mal asunto. Mais iso non o pode facer o Bloque só. Aí é necesario un PSOE que ten unha potencia enorme de vinte e oito deputados sobre os setenta e cinco, e que, polo tanto, pode ser unha oposición moi seria. Mais o PSOE non está pola labor499. Por suposto, non se pode estabelecer unha regra xeral para todo o país, pois cada ámbito de goberno e demarcación territorial ten a súa idiosincrasia, pero o BNG non debería permitir a elección cos seus votos de persoas belixerantes contra o galego nin avalar políticas reacionarias. É preferíbel deixar ao PSOE gobernar en minoría ou en pacto co PP se as políticas levadas adiante polo socio contradín o pactado e o razoábel en termos de esquerda e de país. O óptimo é golpear xuntos contra o PPdG pero camiñando en paralelo, mantendo o BNG o seu perfil propio e definido, obrigando, polo tanto ao PSdG-PSOE a definirse. MOBILIZAR AOS SECTORES PROGRESISTAS. Neste eido o BNG non ten grande problema, alén da situación interna e as súas consecuencias, posto que a militancia do BNG é socialmente moi activa e o BNG participa actualmente na Plataforma en Defensa da Sanidade Pública500, na Plataforma en Defensa do Sistema Público Galego de Servizos Sociais501, na Plataforma Queremos Galego502, en Rumbo 21503, entroutras. Non obstante, o BNG é consciente que a estadía no goberno ten debilitado a súa interlocución privilexiada cos sectores politicamente máis progresistas do país e na última Asemblea Nacional aprobou o seguinte: Sen arroupe das clases populares ningún proceso de emancipación nacional e social é posíbel. Tampouco o é ningún proceso de consolidación do nacionalismo desde o Goberno. O BNG debe manter interlocución e contacto permanente e directo con todos os axentes e colectivos sociais, mais debe deixar patente cales son os destinatarios fundamentais da súa política. (...) Para o avance do noso proxecto é preciso o soporte das organizacións sociais e sindicais. A relación debe ser sempre en mutuo beneficio e debe intensificarse. Deben mesmo promoverse ámbitos simbólicos comúns (por exemplo, mitins, xornadas organizadas conxuntamente...)504. No entanto, existe o perigo que a mobilización permanente desdibuxe a alternativa, como se ten
499 500

Fernán Vello, M.A. e Pillado Maior, F. (2004) A estrela na palabra. Novas conversas con Xosé Manuel Beiras, Laiovento, pax 118

501

502 503

http://www.xornal.com/artigo/2010/03/25/sociedad/000-personas-manifiestan-vigo-hospitalpublico/2010032521405100580.html , http://www.vieiros.com/nova/79184/miles-de-persoas-manifestanse-enpontevedra-contra-a-privatizacion-da-sanidade http://www.europapress.es/epsocial/ong-y-asociaciones/noticia-dependencia-mas-60-entidades-gallegas-creanplataforma-defensa-sistema-publico-servicios-sociales-20100126133322.html http://www.xornal.com/artigo/2010/01/30/politica/millar-personas-manifiesta-privatizacion-serviciossociales/2010013013071600979.htm http://www.queremosgalego.org/ http://www.xornal.com/artigo/2010/03/27/galicia/mas-000-personas-piden-fin-vetonavantia/2010032722545500248.html

504

http://www.bnggaliza.org/opencms/export/sites/default/BNG/global/contidos/arquivos/novas/Textos_Asemblea_Nacional_2009.pdf

6

apuntado desde certos ámbitos do nacionalismo 505, mentres que o éxito do BNG no pasado foi resultado dunha actitude proactiva: O BNG nese período -ademáis de dicirlles aos cidadáns '¿non vedes como está ocorrendo o que nós advertíramos que ía ocorrer?, ¿non vedes como, ademáis, o poder da Xunta é cómplice, conivente ou, polo menos, é pasivo, é pusilánime ante estas consecuencias?'- comeza a elaborar alternativas fronte a eses problemas. Alternativas que permiten demostrar o potencial de capacidades operativas que hai no Estatuto de Galiza, nas competencias políticas que establece, nas potestades atribuídas ao Parlamento e á Xunta de Galiza, para dar unha réplica a eses problemas incluso no contexto da integración xa consumada, co cal xa se empeza a utilizar a problemática da dialéctica con Europa para facer didacticismo sobre se o Estatuto se está a utilizar ou non no que podería dar de si -e fai isto non só unha forza que non é sospeitosa de ter feito apoloxía do Estatuto como talismán ou panacea, senón unha forza política que dixera desde o principio que o Estatuto non era dabondo para resolver os problemas. Como o BNG ofrece alternativas verosímiles, entón efectivamente a xente empeza a ver ao BNG en positivo e non como unha forza que se limita a protestar506. Esta razón é a que leva ao terceiro repto: actualizar a alternativa nacionalista. ACTUALIZAR OS PLANTEXAMENTOS TEÓRICO-POLÍTICOS 507 E PRÁCTICOS DO NACIONALISMO508. Noutros apartados temos explicado a baixa confianza inspirada polo BNG, relativamente acorde co seu respaldo electoral mínimo, pero inferior à percentaxe de persoas nacionalistas declaradas e mesmo aos resultados electorais habituais. Cumpre agora matinar na orixe desta desconfianza e, neste sentido, é preciso tomar boa nota da ensinanza de Karl Marx que non se pode xulgar a un individuo polo que pensa de si propio, non hai que atender exclusivamente ao que un actor di que é ou cre ser, senón ao que fai: Cando se estudan esas revolucións, é preciso distinguir sempre entre as mudanzas materiais ocorridas nas condicións económicas de produción e que poden ser apreciadas coa exactitude propia das ciencias naturais e as formas xurídicas, políticas, religiosas, artísticas ou filosóficas, nunha palabra, as formas ideolóxicas en que os homes adquiren consciencia dese conflito e loitan por resolvelo509. Neste sentido, é preciso distinguir entre o BNG teoría e o BNG praxe. Na teoría, o BNG é unha fronte de liberación nacional dun país colonizado510, mentres que na práctica exerce coma un partido máis do sistema político galego: O programa de máximos, que se aprobara na Asemblea fundacional, segue definindo vinte anos despois ao BNG. O que si sucedeu é que a súa actuación nas institucións é moi diferente à plasmada no discurso inicial. Unha clara diverxencia que se explica polo papel que foi adquirindo no plano institucional 511. Existen outros factores internos organizativos derivados da propia historia do BNG que inciden nesta separación, seguindo a explicación de Xusto González Beramendi512: 1) dualidade organizativa: a inserción das estructuras dos partidos e partidiños integrantes (UPG, EN, UG, PNG, Inzar, Colectivo Socialista) noutra
505 506 507

http://renovarobng.blogaliza.org/2010/03/29/perpetuum-mobile-2/
Fernán Vello, M.A. e Pillado Maior, F. (2004) A estrela na palabra. Novas conversas con Xosé Manuel Beiras, Laiovento, paxs. 121-122 A percepción expresada neste punto, con non ser maioritaria, é compartida por persoas de diversos sectores do nacionalismo político, véxase renovarobng.blogaliza.org ou http://www.altermundo.eu/rolda/index.php/achegas-e-reflexions/113-actuar-xa-ou-

acumular-forzas-para-facelo-mais-adiante.html
508

Tamén se apunta neste sentido desde fóra do BNG:

http://www.elpais.com/articulo/Galicia/espantada/Beiras/elpepuespgal/20100428elpgal_8/Tes
509

Marx, K. (1859) Prefacio à Contribución à Crítica da Economía Política, disponíbel en

http://www.scribd.com/doc/23330359/prefacio-a-contribuicao-a-critica-da-economia-politica-Marx
510

511

512

GALICIA E O COLONIALISMO: Partindo do feito de que Galicia está sometida a unhas relacións de dependéncia colonial, a actividade política encamíñase a tronzar esa dependéncia (...) BNG (1982)'Programa Político e Organizativo', I AN (fotocopiado) Neste sentido, quen asume o proxecto frentista inclusive a partir dunha alternativa proletária, fai-no coa certeza que a opresión colonial é unha forma que reveste a explotación de clase nos países dependentes, e de que non hai outro xeito de acadar os obxectivos revolucionarios se non é através da liberación nacional BNG (1989) 'Ponencias e discursos. IV Asemblea' (fotocopiado) Vilas Nogueira, J. e Fernández Baz, M. A. (2004) 'El BNG: definición y evolución de su estructura organizativa', Revista de Estudios Políticos num. 123, disponíbel en http://www.cepc.es/rap/Publicaciones/Revistas/3/REPNE_123_211.pdf Beramendi, X. G. (2000) ' Bloque Nacionalista Galego: as incertezas do éxito' en Tempos Novos nº32, xaneiro 2000.

6

estructura máis ampla e tamén formalmente partidaria (a do BNG) na que, ademais, os independentes son maioría pero como colectivo pintan moi pouco nas grandes decisións. Isto xera, non só rixideces e disfuncións que dificultan notoriamente unha organización e un aproveitamento acaídos dos recursos humanos, senón tamén un déficit democrático interno, 2) graos de lexitimidade: hai no BNG diferentes graos de lexitimidade en función da historia de cada quen respecto da aceptación máis pronta ou máis serodia do propio modelo, e isto tradúcese nun desigual peso nas decisións e na representación no órganos de poder, de modo que hai colectivos pequenos sobrerrepresentados e outros grandes (nomeadamente, os independentes) infrarrepresentados nos órganos de dirección, 3) pervivencia de diverxencias estratéxicas internas: En cambio, as diferencias ideolóxicas, en contra do que puidese parecer, non son hoxe problema de peso no BNG, unha vez escindidos aqueles que non entraron no curral do proxecto común. Na prática, hai unha crecente distancia entre os discursos ideolóxicos dos diferentes partidos e a política real que se practica. E isto permite a confluencia relativamente harmónica nun programa común, (...). Sen embargo, as identidades de partida, na súa dimensión puramente grupal, ou se se quere 'tribal', seguen moi vivas e sementan de desconfianzas e tensión soterradas a dinámica interior que xira cada vez máis arredor da competencia polo control da xestión dese programa común. Remataba Xusto G. Beramendi: De momento, os sucesivos éxitos electorais actúan de factor de cohesión pero tamén de anestésico que reforza as posturas conservadoras pois 'demostra' que o BNG vai ben e, xa que logo, nada debe cambiarse. Sem embargo, se a bonanza non se aproveita tamén para ir eliminando as eivas sinaladas, e especialmente as que afectan ó modelo organizativo e á democracia e convivencia internas, estas acabarán converténdose nun obstáculo insalvable para calquera crecemento ulterior, e mesmo para o mantemento das posicións actuais. E nesas condicións, calquera estancamento ou retroceso electoral podería ter consecuencias graves para a supervivencia do modelo. Todo isto debuxa un panorama con un BNG incoherente entre os seus postulados internos e a súa acción institucional que é percibido con desconfianza pola xente e que permite a creación dun imaxinario social por parte dos nosos adversarios políticos: a 'axenda oculta' do BNG: a imposición do galego, a sovietización do campo (Banco de Terras), entroutros discursos non terían credibilidade se non existiran as dinámicas internas anteditas. A solución a esta problemática pasa por adecuar a práctica e a teoría política do nacionalismo político, é dicir, por actualizar os plantexamentos teórico-políticos e prácticos do nacionalismo. Evidentemente, os pontos de partida teñen que ser os programas e documentos asembleares aprobados polo BNG, así coma a súa praxe política diaria: E tampouco estou disposto a tolerar que se diga dentro do BNG que hai quen pretende convertelo nunha forza socialdemócrata ou simplemente autonomista, cando todo o BNG ten unha práctica política institucional autonomista e, cando máis, socialdemócrata. E digo ben, todo o BNG, ou sexa, todos os cargos institucionais do BNG, sexan nominalmente do sector ideolóxico que sexan513. Neste sentido, dous son os temas que deberían ser definidos explicitamente polo BNG e explicados durante varios anos à cidadanía galega: o modelo político que se defende, o modelo socioeconómico polo que se aposta e o obxectivo estratéxico do BNG coma organización política. Ben certo é que, após de 1989, o modelo oficial de antagonismo desaparece e prodúcese unha certa desorientación, pero tamén é certo que iso aconteceu hai vinte anos e que, durante este período, foron emerxendo fórmulas no BNG que poden dar resposta a estes interrogantes, pero apenas foron desenvolvidas alén da mera consigna. Vexamos. O BNG ten expresado reiteradamente que: Como organización política o BNG ten unha vocación de permanéncia, co obxectivo estratéxico e histórico da autodeterminación, a soberanía e a
513

Fernán Vello, M.A. e Pillado Maior, F. (2004) A estrela na palabra. Novas conversas con Xosé Manuel Beiras, Laiovento, pax. 97

6

autoorganización de Galiza como nación 514. Pero resulta difícil entender que significa iso a efectos prácticos, entendéndose coma unha declaración de independentismo vergoñento (lémbrese que a maioría concibe ao BNG coma unha forza radicalmente nacionalista) que oculta, non se sabe moi ben a razón, o seu modelo final. Conxúguese esto coa Declaración de Barcelona e o Novo Estatuto de Nación e finalmente pode non entenderse nada. Resulta moi complicado manter a perspectiva cando non se sabe cara onde se camiña, alén dun vago 'poder galego soberano': ¿autonomía radical, soberanía compartida, Estado propio? ¿Estado federado, independente? O nacionalismo republicano tiña un proxecto claramente de federalismo democrático (na terminoloxía da época, autonomista): 1º Creación dun orgaismo galego de base exclusivamente democrática e con facultades deliberantes para rexir, con autonomía integral, os intereses de Galicia. Como aspiración mínima e inmediata, atribución a aquel orgaismo do máximum de facultades que a Constitución da República concede aos territorios autónomos515. Mesmo Castelao formulaba unha consigna simple e clara ao respecto: Estas ideias poden concretarse nos catro principios siguentes: a) Autonomía integral de Galiza para federarse cos demais pobos de Hespaña. b) República Federal Hespañola para confederarse con Portugal. c) Confederación Ibérica para ingresar na Unión Europea. d) Estados Unidos de Europa para constituír a Unión Mundial516. Atendamos aos textos do BNG: Na II AN do BNG apostábase por un Estado galego e republicano517, pero en asembleas posteriores afirmase o como obxectivo conseguir o real autogoverno da Galiza mediante o exercício efectivo da sua soberania política518 e apóstase por xestionar o entramado autonómico: Un governo galego disposto a utilizar o marco autonómico ao servizo do país é, pois, condición necesária para, desde dentro, defender o noso tecido produtivo, mália non sexa suficiente para lograr os nosos obxectivos estratéxicos 519. Cando se fai a oferta de 'Proxecto Común' de unificación do nacionalismo no BNG dise: Ben se comprende -e nós así o entendemos- que o exercício do direito de autodeterminación pode concretar-se através de diferentes formulacións xurídico-institucionais: desde as distintas modalidades confederais até a total independéncia520.Posteriormente, aprobase que a estratexia do BNG estea dirixida á constitución dun Estado plurinacional -compartindo a soberania que é própria da nación galegavertebrado apartir dos proxectos de emancipación nacional que se formulan desde a própria Galiza, Catalunya e Euskadi521. Pódese concluír que o nacionalismo debe aclarar o seu modelo político: o modelo de Estado que quere, o modelo de Unión Europea que desexa alén da consigna 'Europa dos pobos', o modelo de relacións internacionais polo que aposta, para alén do principio do antiimperialismo. Evidentemente, esto implica a elaboración tamén dun modelo de municipalismo nacionalista que defina o papel dos concellos na construción nacional e na procura de xustiza social. Evidentemente, a mesma clarificación debe facerse no eido do modelo socioeconómico. A Galiza é unha sociedade integrada forzosamente na formación social española, con unha estrutura económica incoherente e orientada a servir mercados foráneos e con grandes vestixios de sistemas socioeconómicos anteriores, aínda que, nos últimos corenta anos, nun proceso acelerado de mercantilización. Mantén unha estutura de clases asimilábel aos países do contexto, se ben mantén un perfil máis alto de autoemprego, ata o ponto que se ten caracterizado por algúns economistas como un país de pequenos propietarios. Vaiamos às cifras, segundo o IGE, Anuario 2008 Galicia en cifras, as empresas coa categoría xurídica de persoa física eran 125.092, unha cifra case idéntica ao número de empresas sen asalariados (124.523) e as sociedades limitadas eran 63.001, un número case idéntico ao número de empresas con de 1 a 5 asalariados (66.828) 522. Estes tipos de empresa pequena son o 90% do tecido empresarial galego. Dicía Marx, con grande acerto, que o modo de
514 515 516 517 518 519 520 521 522

BNG, 'Galiza sairá gañando. Con intelixéncia e ilusión. Ponencias Asemblearias VIII Asemblea Nacional', 1998, 'Programa de Acción do Partido Galeguista (1931)' en Fernández del Riego, F. (1995) Pensamento Galeguista do Século XX, Galaxia, Biblioteca da Cultura Galega, Vigo, pax. 216 Castelao, Afonso D.R. (1996) Sempre en Galiza, Galaxia, Vigo, páx. 433 BNG 'II AN. Asamblea Extraordinaria', 1984, pax. 13 (fotocopiado) BNG (1993) 'Con máis forza' V AN, páx. 17 (fotocopiado) BNG (1995) 'En bloque por Galiza', páx. 19 (fotocopiado) BNG (1991) 'Enerxía alternativa' V AN, páx 8 (fotocopiado) BNG (1998) 'Galiza sairá gañando. Con intelixéncia e ilusión', pax. 23

http://www.ige.eu/estatico/html/gl/galicia_en_cifras/galicia_2008/gcifras_2008_c12.pdf

6

produción da vida material condiciona o proceso da vida social, política e espiritual en xeral. Non é a conciencia do ser humano a que determina o seu ser, senón, pola contra, o ser social é o que determina a súa conciencia. É dicir, Galiza é un país de pequenos emprendedores que viven na ilusión de ser propietarios e dise ilusión porque estas iniciativas económicas privadas só viven mentres as grandes empresas de crédito facilitan a súa financiación, pois son incapaces de xerar liquidez por si propias. Por suposto, isto ten consecuencias na concepción da vida política e social manifestada por grande parte da poboación: como mostra, o 14.7% decláranse de ideoloxía conservadora, o 14.7% de ideoloxía liberal e un 5.2% como democristiáns, un 34.6% fronte ao 26.4% que manifestan ideas progresistas, predominantemente de centroesquerda (23% de socialdemocratas e socialistas), seguido de ideoloxías progresistas postmaterialistas (ecoloxismo, 2.6) e só marxinalmente revolucionarios (0.8% de comunistas)523. Repasemos os documentos do BNG: Nos principios ideolóxico-políticos aprobados na I AN dise que o modelo social do BNG ten certas directrices entre as que se citan a creación de entidades financeiras públicas galegas, o control e a nacionalización dos recursos mineiros e a socialización dos recursos enerxéticos e a nacionalización da sua estracción, producción e distribución 524, é dicir, dibúxase un modelo intervencionista e director da acción política pública sobre a economía do País. Estes principios permanecen incuestionados ata que na VII Asemblea Nacional se indica que se aposta polas seguintes medidas: A redución dos custes enerxéticos e a diversificación das formas de enerxía que permitan aproveitar as vantaxes comparativas a prol da denominada competitividade; Unha política creditícia e financeira que permita reducir a pesada carga de custes financeiros que padecen as empresas industriais, agrárias e pesqueiras; O control autonómico e a ordenación racionalizada da concesión e aproveitamento do potencial de recursos mineiros e enerxéticos; Un sistema finanzamento público da Comunidade Autónoma que lle permita acadar a suficiéncia e autonomia financeira; A exixéncia de xestionar nós própirios os fundos estruturais da UE que nos corresponden como 'rexión' de obxectivo nº1; Unha política forestal racionalizadora e optimizadora do uso e aproveitamento dos nosos montes; Unha política laboral orientada tendencialmente cara ao pleno emprego; Unha política de servizos sociais baseados nos critérios de que sexan públicos, universais e gratuítos; Unha política de comunicacións e redes viárias concebida como entramado interdependente (estradas, portos e camiños de ferro); Unha política pesqueira que busque dunha banda, a explotación racional e sostíbel dos caladoiros da plataforma galega e, doutra, un apoio político e administrativo cara á supervivéncia e mellora das nosas frotas de altura. Velaiqui, a modo de exemplo, medidas que é preciso executar, defender ou impulsar desde os poderes públicos da Galiza, algunhas con total legalidade, todas con total lexitimidade social, colectiva 525. Apóstase por un modelo proactivo nas institucións autonómicas, renunciando à nacionalización e apostando polo impulso das iniciativas que permitan desenvolvemento económico coerente cos recursos disponíbeis e o marco xurídicopolítico vixente. Na XII AN do BNG apostaba polo seguinte: O BNG defende que o exercicio do dereito de Galiza á autodeterminación se realice, no que atinxe á súa organización interna, no sentido de estabelecer unha sociedade máis igualitaria e xusta e de lograr un desenvolvemento autocentrado e sustentábel526. O BNG configurouse inicialmente coma unha frente antiautonomista, logo desenvolveu o proxecto de unificación do nacionalismo político na súa estrutura (Proxecto Común), pasou a continuación a reclamar como obxectivo a hexemonía política e o goberno nacionalista. Non obstante, o BNG freou a súa capacidade de acumular máis forzas, mentres que acadou o seu obxectivo de ser alternativa de goberno, sen ter a hexemonía. É preciso repensar o planeamento estratéxico, pois a acción opositora e de goberno do BNG non redundou nunha ampliación da súa base social e electoral en chave hexemónica: o 81% dos seus votantes son de esquerdas e dos votantes nacionalistas apenas acada o 0.3% dos votos de entre o 17,3% de votantes nacionalistas de dereitas
523 524 525 526 527

http://www.cis.es/cis/opencms/-Archivos/Marginales/2780_2799/2796/ES2796mar00.pdf
BNG (1982)'Programa Político e Organizativo', I AN (fotocopiado) BNG (1995) 'En bloque por Galiza' VII AN, páx. 20 (fotocopiado) BNG (2006) 'A nación en marcha' XII AN, páx. 22

http://renovarobng.blogaliza.org/2010/04/05/a-base-electoral-do-bng-mitos-e-datos/

6

. ESCENARIOS PARA O NACIONALISMO GALEGO Os estudos de futuro son unha disciplina moi reciente, malia a tendencia humana a pretender adivinar e coñecer o futuro. O seu impulso correspóndese coa segunda metade do século XX e a situación de enfrontamento entre bloques de países aliñados, nese contexto, as hipóteses sobre a actuación e os desenvolvementos do rival resultaban dun interese estratéxico. Con posterioridade as técnicas téñense incorporado à xestión empresarial e política, aínda que no caso do Estado Español a prospectiva (...) ten sido aplicada desde hai moito tempo en diversas unidades da administración pública, pero a súa implantación no mundo da xestión empresarial ten sido escasa, e nula no caso da academia528. Na Galiza, as entidades financeiras Banco Pastor, Caixa Galicia e Caixanova financiaron unha iniciativa orientada a dar luz sobre o futuro do País529. Durante todas estas páxinas tentouse abordar a complexidade, malia a vontade de quen escribe de dotar de chaves histórico-xenéticas ao relato, dun xeito sincrónico, facer unha análise dunha situación concreta, nun contexto xeoestratéxico e xeopolítico concreto, nun tempo concreto. Para finalizar, téntase proxectar a análise de xeito diacrónico, non atendendo ao feito, senón ao proceso. A metodoloxía empregada é a dos escenarios530. As variábeis consideradas son as determinadas no DAFO e no apartado de reptos do BNG. Teñen todos carácter exploratorio e non pretenden adiviñar o futuro. Non son exposicións admonitorias, nefeito son excluíntes entre eles, senón ferramentas que permiten visualizar factores do presente que poden resultar determinantes na configuración do futuro do nacionalismo político. Non se trata das datas que se expoñen, nin das persoas ou organizacións que os protagonizan, senón dos feitos que suceden e que dan verosimilitude a súa realización. Os escenarios son proxeccións de factores no tempo, aderezadas para a súa dixestión máis doada con frases, personaxes e organizacións do nacionalismo político e noveladas en torno ao feito, previsibelmente, determinante das vindeiras eleccións locais e os seus efeitos no nacionalismo político. Faise de xeito narrado e non de xeito esquemático (en forma de guión) para facilitar a súa lectura e resultar máis comprensíbeis. Así, estabelécense diferentes escenarios en función da actualización do nacionalismo ou non, a modificación das relacións co PSOE e a mobilización da esquerda social e de base, tomando moi en conta os factores identificados no DAFO. O obxectivo é axudar a alumar factores na reflexión sobre o futuro do nacionalismo. ESCENARIO I: NOVO NACIONALISMO O PPdG arrasou nas eleccións municipais obtendo o 60% dos votos no total do País e a maioría absoluta nas sete grandes cidades. A derrota electoral do BNG nas eleccións municipais de 2011, onde apenas consigue obter o 6% dos votos perdendo todos gobernos locais nas grandes cidades, levou a un dos poucos alcaldes que mantivo a posición, o rexedor de Bueu, Félix Juncal a afirmar: O BNG está amortizado. A derrota levou a Guillerme Vázquez a encabezar a dimisión da Executiva, malia a oposición inicial de Francisco Rodríguez, Manolo Antelo e outros que apostaban por dar imaxe de unidade e fortaleza. Mentres tanto, as bases do BNG fervían de chamamentos a asemblea nacional e a abrir un
528 529 530

Bas, E. (2004) Megatendencias para el siglo XXI. Un estudio Delfos., Fondo Cultura Económica, México D.F., páx. 36

http://www.galicia2010.com/default.htm http://www.innovacion.com.es/index.php?option=com_content&task=view&id=175&Itemid=34

6

proceso de reformulación do BNG. O PPdG de Núñez Feijoo e o PSdG-PSOE de Pachi Vázquez e Pepe Blanco apresuraronse a subir a porcentaxe de voto mínima para entrar no reparto de escanos no Parlamento Galego coa intención de anular o nacionalismo galego. Ambos partidos atópanse no medio da campaña electoral estatal competindo a ver quen é máis español e menos permisivo co nacionalismo. O 19 de xullo de 2011, Bautista Álvarez toma a palabra no Congreso Extraordinario da UPG: Compañeiros, o nacionalismo é a nosa razón de ser. Renunciar a el significa asinar o certificado de defunción. Antes que Marx, a UPG leu a Castelao. Nunca, nunca, nunca debemos confundir os obxectivos cos instrumentos pra conseguilos... Dóeme dicir esto, é ben certo que o papel desempeñado pola UPG resultou decisivo na actualización dos postulados defendidos polo galeguismo histórico e para conformar e consolidar o BNG, pero non abonda se ao final non deixamos máis Galiza. A nosa loita está encamiñada a conquistar os dereitos que à Galiza lle corresponden como nación... Dixeno hai ben anos, a UPG seria inútil se non redundase en benefício do BNG, se fora preciso, dicía, estaríamos dispostos à propia inmolación. Pois ben, compañeiros, os tempos son chegados531. A UPG anuncia a súa disolución e insta ao resto de colectivos a facer o mesmo e refundar o BNG. O 25 de xullo, na Praza da Quintana, a Executiva en funcións anuncia a convocatoria dunha asemblea de refundación do BNG. ESCENARIO II: RUPTURA DO BNG Un resultado morno nas eleccións municipais abre a caixa de Pandora interna no BNG. O Encontro Irmandiño, en rolda de imprensa, esixiu, por boca de Xosé Manuel Beiras, o luns inmediato às eleccións, a celebración dunha Asemblea Nacional que lle fora roubada à militancia en 2010. Neste escenário, Máis Galiza move ficha e inicia unha rolda de conversas de cara a constituir unha lista unitaria e centrar o debate na estratexia e o planeamento táctico do BNG, con bastantes tensións internas. Ninguén responde afirmativamente a ese requerimento. O EI esixe que a Asemblea sexa aberta a toda a militancia, propón que se aprobe unha ratio de 1 filiado, 1 delegado, atopándose coa oposición da UPG e o apoio de Máis Galiza e do Movemento Galego ao Socialismo. Finalmente, o Consello Nacional aproba que sexa esa a fórmula de xeito que se vai a unha asemblea onde o resultado é incerto. Pero ao longo do proceso, vaise decantando, Máis Galiza e o Encontro Irmandiño consensúan as ponencias e os textos, ficando à marxe tanto a UPG coma o MGaoS. As asembleas comarcais son moi tensas, con berros e discusións abundantes, nalgún lugar o BNG ficou definitivamente roto. O día do plenario, a UPG conseguiu sacar adiante várias das súas emendas aos textos pola mañá, provocando que os dirixentes do EI e de Máis Galiza fagan un chamado urxente à mobilización que tivo o seu resultado palpábel pola tarde: A lista unitaria do Encontro Irmandiño e Máis Galiza obtivo o 57% dos votos. Días despois, a Unión do Pobo Galego anuncia a súa saída inmediata do BNG e a constitución inmediata dun grupo parlamentario propio no Parlamento de Galiza. O Movemento Galego ao Socialismo fai o propio e inicia conversas coa Fronte Popular Galega, Nós-UP e a UPG de cara a constituír unha nova plataforma política, coñecida popularmente coma 'partido CIG'. ESCENARIO III: NACIONALISMO CULTURALISTA As eleccións municipais de 2011 non foron unha boa nova para o BNG que perdeu votos e
531

Parágrafo construído sobre frases do discurso de Bautista Álvarez no X Congreso da UPG, no ano 2000, en Pontevedra, recollidas en UPG (2000) 'X Congreso: Nacionalismo: garantindo a democrácia. Resolucións, programa e estatutos'

6

representantes en varios concellos relevantes, entre eles Compostela, Pontevedra, Vigo, Ferrol e A Coruña, onde non repetiu no goberno local. O impacto foi enorme, pois aínda que o PP non gañou en número de votos à suma do BNG e o PSOE, simbolicamente e a nivel popular foi o claro vencedor dos comicios. No BNG o desánimo é xeral. Centos de militantes de todo o país deixan de acudir às asembleas, outros e outras solicitan a baixa, a maioría, deixan de pagar as cotas. A XIII Asemblea Nacional supón un reforzamento extraordinario das liñas programáticas da UPG que non só fixo valer a súa maioría na Executiva para controlar a maioría das ponencias, senón que conseguiu facer valer a súa disciplina para aprobar as súas emendas aos textos oficiais no plenario. Ana Pontón, candidata da UPG à Portavocía Nacional saiu eleita co 65% dos votos. Máis Galiza inicia un proceso de esfarelamento. Inicia o BNG unha etapa na que rexeita todo acordo co PSOE e insiste permanentemente na cuestión lingüística, alentado polo contixente de mestres e mestras de galego que ven como a implantación do Decreto do PPdG de Núñez Feijoo avanza lenta pero inexorabelmente. Os estudosos de Ciencia Política, atenden ao fenómeno do BNG definíndoo como un caso único de 'ente cultural politizado', un partido centrado nunha cuestión cultural, sen definición social programática e apoiado fundamentalmente por sectores de clase media-alta, de nivel cultural alto e profesión liberal. A perda do goberno en Madrid por parte do PSOE en 2012 abre un ciclo político de desconcerto no PSdG-PSOE que coloca a Pepiño Blanco como candidato à Xunta. Nas eleccións galegas de 2013, o PPdG saca 46 escanos, o PSdG-PSOE 19 escanos e o BNG 10. ESCENARIO IV: PERPETUUM MOBILE532 O BNG mantén un perfil mobilizatorio extraordinario convocando diversas manifestacións (a razón deunha de carácter nacional cada dous meses e varias comarcais ao mes) através de plataformas nas que participa conxuntamente con outras organizacións nacionalistas. Este estado de permanente alarma mobilizadora ten éxito inicialmente en reivindicacións chave coma a lingua e a sanidade pública. Pero paseniñamente levan a unha progresiva desmobilización das bases sociais e militantes do BNG, consonte ao progresivo aumento do perfil ideolóxico da protesta (solidariedade con Cuba, reivindicación do dereito de autodeterminación). As eleccións municipais supoñen un esforzo extraordinario para unha maquinaria desgastada pola sobrecarga contínua. As vilas medias manteñen o perfil, mentres a maioría do electorado progresista se pasa ao PSOE nos concellos grandes e pequenos. A Asemblea Nacional de 2011 aproba manter a liña de mobilización permanente. Non obstante, esta estratexia non consigue capitalizar as tensión sociais nin fixar axenda política. O seu impacto vese reducido ao mundo nacionalista, que cada vez está máis compactado en derredor da reivindicación da soberanía. Máis Galiza realiza a súa II Asemblea Nacional, na que aproba a saída do BNG. Coa victoria do PP nas eleccións españolas de 2012 reactivase unha ofensiva mediática, política e xudicial contra os nacionalismos periféricos. A Deputación Permanente do Congreso dos Deputados español inicia un proceso de ilegalización do BNG cos votos favorábeis do PP e do PSOE. ESCENARIO V: REBUS SIC STANTIBUS, CAETERIS PARIBUS As eleccións municipais manteñen ao BNG nos principais gobernos locais do País, sendo o socio minoritario do PSOE, malia a perda de apoios electorais. As manifestacións periódicas en torno a
532

Este escenario non é unha proxección ideada por min, senón que está directamente inspirado na análise de Renovar o BNG:

http://renovarobng.blogaliza.org/2010/03/29/perpetuum-mobile-2/

6

certas datas continúan sendo rituais e pouco masivas, unha sorte de procesións laicas que non conseguen vencellar as reivindicacións dos principios do nacionalismo coas loitas sociais e as contradicións da sociedade. Na XIII Asemblea Nacional repítese a foto fixada na ANE de 2009. Un BNG encabezado pola persoa apoiada pola UPG, Bieito Lobeira, nunha Executiva paccionada entre as forzas que obteñen representación no Consello Nacional: UPG-MGaoS, que comparten candidatura, +Galiza e Encontro Irmandiño. O BNG decide que o candidato à presidencia da Xunta en 2013 sexa o portavoz parlamentar, Carlos Aymerich. Nos documentos aprobados na Asemblea fíxase como obxectivo evitar un novo goberno do PPdG. ESCENARIO VI: BEIRAS INICIA A FUGA As eleccións municipais resultan contradictorias para o BNG. Perde influencia e poder nas grandes cidades pero mantén o peso porcentual das anteriores municipais situándose no 18.9%. A percepción é, no entanto, negativa, a perda da alcaldía de Pontevedra polo sorpaso do PSOE supón un impacto simbólico extraordinario. Aymerich e Beiras saen inmediatamente nos medios clamando pola celebración dunha Asemblea Nacional; o primeiro defendendo a necesidade de reflexionar sobre un BNG diferente que volva a ilusionar à sociedade e o segundo instando às bases nacionalistas a extirpar os modos caciquís da vida interna do BNG. O proceso de elección de delegados resulta extraordinariamente convulso. O EI obtén o 14% dos delegados. Chegado o día da Asemblea, na súa intervención antes da votación ao Consello Nacional, Xosé Manuel Beiras anuncia que o EI abandona o BNG para iniciar un proceso de converxencia e un novo proxecto, nese intre, varios centos de persoas proceden a abandoar o Pazo de Congresos de Compostela. Máis Galiza fica fóra de xogo. Nas votacións, a lista da UPG/MGaoS obtén o 55% dos votos, contra o 45% de Máis Galiza. No mes seguinte, Máis Galiza celebra a súa II AN, nela Teresa Táboas defende abertamente a escisión de Máis Galiza do BNG e a súa converxencia co EI de Beiras nun novo proxecto político. Depois dun debate forte en torno a esta cuestión polarizado entre Teresa Táboas e Carlos Aymerich, Máis Galiza decide escindirse do BNG por 50% a favor, 15% en contra e 35% de abstencións. ESCENARIO VII: SERENDIPIA FAVORÁBEL (Serendipia: casualidade buscada, pero non planificada) A investigación da Fiscalía italiana sobre a rede Gladio leva à implicación de diversas organizacións europeas de toda índole nun proceso xudicial europeo, no que se veu implicada a Fundación Friedich Ebert. Destapouse desta forma un financiamento irregular do PSOE, de diñeiro procedente da OTAN, en toda a década dos anos 1980, máis alá do escándalo Flick, encamiñado a favorecer a integración de España na OTAN e a súa incorporación à Unión Europea, favorecendo os intereses alemáns. O Partido Popular utilizou esta información e a detención de diversas personalidades do PSOE da época e a fuga a México do expresidente Felipe González Márquez para acusar ao PSOE de vender España por un plato de lentellas. O PSOE contrataca ao PP coa Gürtel e utiliza o seu control da Fiscalía para provocar a detención de Mariano Rajoy Brey. A guerra de declaracións e causas xudiciais entre ambos partidos remata por desprestixiar ambos, provocando unha tendencia forte ao abstencionismo e unha fuga cara outros partidos. Nas eleccións municipais de 2011 dáse a concentración máis baixa da historia de voto nos dous partidos do sistema nun contexto de alta abstención, participando só o 50% do censo. Nese contexto, o BNG emerxe coma forza máis votada nas comarcas máis poboadas do país e nas vilas máis poboadas das provincias de Lugo e Ourense. Obtén a maioría absoluta en Pontevedra e Vigo. No resto, PSOE e PP únense para evitar que goberne o nacionalismo provocando o xurdimento de movementos 6

cidadáns que reclaman democracia nos concellos. A Xunta do PPdG de Núñez Feijoo vese salpicada pola Gürtel e, no contexto de desprestixio, tenta lavar a imaxe cesando a certas persoas. Finalmente, a implicación do propio Núñez Feijoo en diversos asuntos relacionados coa trama corta de raíz esta política de limpeza democrática. O BNG súmase ao descontento popular e tenta canalizalo presentando o Compromiso coa xente un documento con carácter de programa de goberno que é apresentado en reunións abertas nas diversas comarcas e debatido non só internamente, senón con diferentes asociacións e organizacións da autonomía do social. A afiliación ao BNG medra exponencialmente e, aínda que non está contemplado estatutariamente, en diversas zonas se realizan eleccións primarias de proposta de candidatos e candidatas para as listas autonómicas que, malia non comprender todas as comarcas, logran mobilizar a máis de 15.000 cidadáns e cidadás.

7

Mesmo na noite mais triste em tempo de servidão há sempre alguém que resiste há sempre alguém que diz não. Amália Rodrigues Necesitamos audacia, máis audacia sempre audacia. George J. Danton

7

A MODO DE EPÍLOGO-CONCLUSIÓN Anunciaba no suposto prólogo que non pretendía ser imparcial e coido que non o fun. O obxectivo do documento era fornecer de certas chaves e datos o debate de redefinición do nacionalismo que se leva dando desde hai bastantes anos. O momento é terríbel. Vivimos nunha época de ceos pechados e treboadas. Pero non debemos esquecer nunca que hai mil soles no reverso das nubes. Fronte a nube do sectarismo, podemos opór o sol do respecto. Fronte a nube da insolidariedade social, o sol dos programas e políticas sociais. Fronte a nube da españolización, o sol do galeguismo. Dicía o mestre Gramsci: Aumentou o noso pesimismo, pero segue viva e actual a nosa divisa: pesimismo da intelixencia, optimismo da vontade533. O mesmo espírito animou a escribir este longo documento. Como apuntaba o lúcido Carlo Frabetti nunha columna do diario Público do 11 de Abril de 2010: Unha formiga aillada non pode facer gran cousa; pero unha colonia é quen de resolver con prontitude e eficacia problemas bastante complicados, como achar o mellor camiño a unha fonte de alimentos ou organizar a defensa do seu territorio ante un súbito ataque; da colaboración de miles de individuos xorde o que se denominou “intelixencia de enxame'. É chegado o momento de que o nacionalismo pratique a intelixencia de enxame. A construción dunha hexemonía política alternativa que enfronte a actual ofensiva da dereita supón contrarrestar décadas de ofensiva reaccionaria, con investimentos económicos extraordinarios e un despregue de medios moi superior aos que pode mobilizar por si só o nacionalismo político. Este propósito esixe estabelecer liñas de traballo a longo prazo en diversos ámbitos da sociedade coma as universidades, os medios comerciais de comunicación de masas e a autonomía do social (‘sociedade civil’). É preciso xerar conceptos e marcos interpretativos que despracen as concecións reaccionarias que dominan o discurso público, pois estas concepcións definen a acción, tamén política, das persoas. Como afirmaba William Thomas, o que os individuos definen coma real, é real nas súas consecuencias, sobre esta base da socioloxía do coñecemento, Lakoff construíu a súa teoría sobre a comunicación política: A verdade, para ser aceptada, ten que encaixar nun determinado marco. A neurociencia dinos que cada un dos nosos conceptos –os conceptos que estruturan o noso modo de pensar a longo prazo- está incrustado nas sinapses do noso cerebro. Os conceptos non son cousas que poden cambiarse simplemente porque alguén nos conte un feito. Os feitos pódensenos amosar, pero, para que poidamos darlles sentido, teñen que encaixar co que xa está nas sinapses do cerebro. Do contrario, os feitos entran e saen inmediatamente534. Daí a importancia de xerar conceptos e marcos interpretativos que poidan ser estabelecidos coma de sentido común. A experiencia histórica demostra que só aglutinando un complexo caleidoscopio de perspectivas e catalizándoas contra o poder da dereita poden saír triunfantes as opcións transformadoras. Hai exemplos próximos de iniciativas encamiñadas a xerar marcos alternativos tanto no ámbito da universidade (UPEC535, UCPC536), coma nos medios comerciais de comunicación de masas (Diagonal537, Público538) e a autonomía do social (Foros Sociais 539, factorías de pensamento progresista540). Na Galiza, non existe ningunha iniciativa a nivel universitario, un par
533 534 535 536 537 538 539 540

Gramsci, A. (1925) Contra el pesimismo. Previsión y perspectiva., México DF, edición de 1973, Editorial Roca, Colección R, páx. 69 Lakoff, G. (2007) No pienses en un elefante, Madrid, Editorial Complutense, páx. 39

http://www.universitatprogressista.org/ca/ http://www.universitat.cat/ucpc/ http://www.diagonalperiodico.net/ http://www.publico.es/ http://www.forosocialsevilla.org/, http://www.fsmmadrid.org/web2/ http://www.fundaciocampalans.com/, http://www.falternativas.org/

7

de iniciativas no ámbito dos medios comerciais de comunicación de masas con un alcanzo moi limitado (Novas da Galiza541, A Peneira542) e, no que atinxe à autonomía do social, a Fundación Galiza Sempre543 sitúa a súa actividade nas antípodas dunha factoría de pensamento progresista e só se celebrou un Foro Social no ano 2008544. Hai moito traballo que facer. E o nacionalismo político ten que decidir que quere ser de maior. O núcleo da alternativa à ofensiva da dereita ou un actor periférico e secundario. As diverxercias internas do nacionalismo debilitan a nosa posición e consumen un montón de enerxías que deberían orientarse contra quen abusan do país e as súas xentes. Observando outros procesos emancipadores quizá poidamos atopar respostas: Por outro lado, a capacidade de confeción de alianzas por parte do FSLN foi inesperadamente efectiva. Neste senso, a división do FSLN en diferentes tendencias supuxo unha ‘sectorialización’ do traballo. A ‘Tendencia Proletaria’ e a ‘Tendencia Guerra Popular Prolongada’ lideraron as alianzas onde se integraban os partidos de esquerdas, as organizacións de carácter popular e os sindicatos. A ‘Tendencia Tercerista’, polo seu lado, estabeleceu múltiplas conexións con sectores da oposición civil moderada (...) e creou unha ampla rede de contatos internacionais545. De calquera xeito, sexa esta ou outra a fórmula a seguir, o debate está aberto e este documento espera ser unha contribución a el. Como di Gioconda Belli: Non escollimos o momento para vir ao mundo: Agora podemos facer o mundo en que nacerá e medrará a semente que trouxemos connosco Adiante, logo.

541 542 543 544 545

http://www.novasgz.com/ http://www.apeneira.com/dixital/index.php http://www.galizasempre.org/ http://www.forosocialgalego.org/
Martí i Puig, S. (1997) La revolución enredada. Nicaragua 1977-1996, Toledo, Los Libros de la Catarata, páxs. 38-39

7

ÍNDICE A MODO DE PRÓLOGO páx. 2 A OFENSIVA DA DEREITA: CREACIÓN DE SENTIDO COMÚN REACCIONARIO páx.4 O SENTIDO COMÚN REACCIONARIO: TEMAS E IDEAS FORZA páx.4 A SOCIALIZACIÓN E EXTENSIÓN DO SENTIDO COMÚN REACCIONARIO páx. 6 OS CREADORES DE SENTIDO COMÚN REACCIONARIO: ACTORES-MATRIZ páx.6 A IGREXA CATÓLICA ESPAÑOLA páx. 6 O PARTIDO POPULAR páx. 8 A FAES E JOSÉ MARÍA AZNAR páx. 10 O GRUPO MEDIÁTICO UNIDAD EDITORIAL páx. 11 A CONFEDERACIÓN ESPAÑOLA DE ORGANIZACIONES EMPRESARIALES páx. 13 OS CREADORES DE SENTIDO COMÚN REACCIONARIO: ACTORES NA GALIZA páx. 14 O PARTIDO POPULAR DE GALICIA páx. 14 GALICIA BILÍNGÜE páx. 18 O CLUB FINANCIERO DE VIGO páx. 20 GRUPO VOZ páx. 21 A OFENSIVA NA GALIZA: O GOBERNO DE NÚÑEZ FEIJOO páx. 23 PRIMEIRO OBXECTIVO DO GOBERNO DO PP: DESTRUÍR A ACCIÓN DE GOBERNO DO BNG páx. 26 Industria: A filosofía ‘a nosa terra é nosa’ aplicada ao vento VS expolio eólico do PPdG páx. 26 Cultura: Orgullo de País VS negocio e autoodio españolista páx. 28 Medio Rural: Racionalismo VS especulación. Igualdade e Benestar: Comezar de cero VS voltar atrás páx. 31 Vivenda: Do dereito ao negocio páx. 33 SEGUNDO OBXECTIVO DO GOBERNO DO PP: FACER NEGOCIO páx. 34 O negocio sanitario páx. 36 O expolio eólico páx. 38 O autoodio como negocio páx. 41 O territorio como botín páx. 42 TERCEIRO OBXECTIVO DO GOBERNO DO PP: AFIANZAR O SEU PODER páx. 44 7

Primeira estratexia: dividir à oposición páx. 44 Segunda estratexia: contrarrestar o poder da alternativa páx. 46 A OFENSIVA DA DEREITA: UNHA OFENSIVA OLIGÁRQUICA E ESPAÑOLISTA páx. 50 A SOCIEDADE GALEGA A COMEZOS DO SÉCULO XXI páx. 51 O NACIONALISMO POLÍTICO: UNHA ANÁLISE DAFO páx. 52 DEBILIDADES: UN BNG DESORIENTADO páx. 52 AMEAZAS: O BNG MARXINAL páx. 55 FORTALEZAS: O BNG, O MONOPOLIO DO ANTAGONISMO PÁX. 56 OPORTUNIDADES: EPPUR SI MUOVE, TENDENCIAS DA ESQUERDA GALEGA páx. 58 OS REPTOS DO BNG PERANTE A OFENSIVA DA DEREITA páx. 60 MODIFICAR AS RELACIÓNS COA SUCURSAL GALEGA DO PSOE: ACORDOS DE ESQUERDA EN CHAVE DE PAÍS, PERO A VAQUIÑA POLO QUE VALE páx. 61 MOBILIZAR AOS SECTORES PROGRESISTAS páx. 62 ACTUALIZAR OS PLANTEXAMENTOS TEÓRICO-POLÍTICOS E PRÁCTICOS DO NACIONALISMO páx. 63 ESCENARIOS PARA O NACIONALISMO GALEGO páx. 67 ESCENARIO I: NOVO NACIONALISMO páx. 67 ESCENARIO II: RUPTURA DO BNG páx. 68 ESCENARIO III: NACIONALISMO CULTURALISTA páx. 69 ESCENARIO IV: PERPETUUM MOBILE páx. 69 ESCENARIO V: REBUS SIC STANTIBUS, CAETERIS PARIBUS páx. 70 ESCENARIO VI: BEIRAS INICIA A FUGA páx. 70 ESCENARIO VII: SERENDIPIA FAVORÁBEL páx. 70 A MODO DE EPÍLOGO-CONCLUSIÓN páx. 73

7