You are on page 1of 71

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2018 ΠΕΡΙΟΔΟΣ Γ΄ No 9

Ε Π Ι Κ Ο Ι Ν Ω Ν Ι Α Σ & Π Ρ Ο Β Λ Η Μ ΑΤ Ι Σ Μ Ο Υ

Γράφουν οι :
Σ. Αγοραστός
Σ. Βαλυράκης
- Χωρίς εθνική ενότητα και Σ. Δερμιτζάκης
δημοκρατική νομιμοποίηση μπορεί Eric Hobsbawm (συνέντευξη)
να υπάρξει Λύση στο Σκοπιανό; Π. Οικονόμου
Γ. Παπαγιαννόπουλος
- Μετά το Eurogroup(της 21ης/6.): Ε. Τζιόλας
ακόμα πιο αμείλικτα ερωτήματα...
- Το Τέλος των Μνηστήρων
(ποίηση)
- Γεωστρατηγικές Αλλαγές στη
Μεσόγειο και οι επιπτώσεις τους
- Η «έξοδος» από τα Μνημόνια
καμουφλάζ του πολιτικού τους
τίποτα
- Η νέα κυβέρνηση της Ιταλίας, τα
μηνύματα για το παλιό πολιτικό
σύστημα και οι αναταράξεις στην
Ευρώπη.

ΤΟ Μ.Ι.Τ. ΑΝΑΓΓΈΛΕΙ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ 2018


ΤΟ ΕΛΛΗΝΟ-ΒΑΚΤΡΙΑΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΣΤΙΣ ΙΝΔΙΕΣ

Πολιτικό Ημερολόγιο : Γεγονότα τον ΙΟΥΝΙΟ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ • ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ


Εκδίδεται στη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Ελλάδα : ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΜΑ

Βασίλειος ΧΑΤΖΗΣ : Σκηνικό στην ακτή

Συμφωνία για το ζήτημα των Σκοπίων:


Χωρίς εθνική ενότητα και δημοκρατική
νομιμοποίηση μπορεί να υπάρξει Εθνική Λύση ;
Γράφει ο Ελευθέριος ΤΖΙΟΛΑΣ
Το πλαίσιο ευθυνών.

Η Συμφωνία για το ζήτημα των Σκοπίων, κυριολεκτικά


της συζήτησης επί της προτάσεως δυσπιστίας που
τρείς (3) μέρες πριν την υπογραφή της, στις Πρέσπες,
κατέθεσε η αντιπολίτευση !
ήρθε στην Ελληνική Βουλή.
Και μόνον τούτο θα αρκούσε για να συνειδητοποιηθεί η
Και δεν ήρθε με την πρωτοβουλία της κυβέρνησης ως
εξαιρετικά χαμηλή αξιολόγηση και η αντίστοιχη ευθύνη
κεντρικό, κορυφαίο, εθνικό θέμα προς συζήτηση.
με την οποία η κυβερνητική ηγεσία αντιλαμβάνονταν
Παρά ως το κατ΄ανάγκην κύριο έγγραφο-ντοκουμέντο

e-Δίαυλος | σελ. 2
και χειρίσθηκε το κάριο αυτό Ζήτημα για τη Μακεδονία τη βαριά μνήμη του Κυπριακού : και εκεί η τουρκική
και την Ελλάδα. στρατηγική ήταν γνωστή και επίμονη στην βήμα-βήμα
Ούτε ΚΥΣΕΑ, ούτε Υπουργικό Συμβούλιο, ούτε Κ.Ο. κίνησή της.
ΣΥΡΙΖΑ ή ΑΝΕΛ, ούτε Συμβούλιο Πολιτικών Αρχηγών, Ο σταθμός, όμως, που άνοιξε νέο εθνικό κύκλο,
ούτε λόγος για αυξημένη πλειοψηφία (180 βουλευτών). αλλάζοντας δραστικά, καταθλιπτικά τα δεδομένα ήταν
Όταν, πολιτικοί άνδρες, όπως ο Κωνσταντίνος η εισβολή και η κατοχή. Από τότε, ο ιστορικός χρόνος
Καραμανλής, ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο Κωνσταντίνος γράφει 44 έτη και δεκάδες αλλαγές κυβερνήσεων, με το
Μητσοτάκης, η Αλέκα Παπαρήγα συνήλθαν και Κυπριακό σε κακή μοίρα.
ξανασυνήλθαν, ως Πολιτικό Συμβούλιο Αρχηγών, για Στο ζήτημα των Σκοπίων: η Ελλάδα επί 27 έτη δεν
τα Ζήτημα αυτό, ενώ και η Βουλή ασχολήθηκε στο παραχωρούσε το όνομα Μακεδονία υπό οιαδήποτε μορφή
παρελθόν διεξοδικά και κατ΄επανάληψη. (το f.Y.R.O.M. είχε το χαρακτήρα της προσωρινότητας
Όταν, μάλιστα, ο ίδιος ο Ελληνικό Λαός με την και μαζί του και το κρατικό μόρφωμα).
ανυποχώρητη στάση του, επί σχεδόν 27 έτη, αλλά Παρά το έλλειμμα ενός εθνικού, στην ουσία του,
και πρόσφατα με τις κινητοποιήσεις του, το έχει συγκροτημένου σχεδίου, κυρίως, με την επιμονή και τη
τοποθετήσει, το έχει αναδείξει ως καθοριστικό για τον θέληση του Λαού, αναδεικνύονταν ως κυρίαρχη θέση η
ίδιο και τη Χώρα και προκλητικά παρακάμπτεται, όταν ακύρωση του αλυτρωτισμού και του αναθεωρητισμού, η
δεν απαξιώνεται. ριζική τους αντιμετώπιση.
Χωρίς, λοιπόν, εθνική συνεννόηση και ενότητα και χωρίς Δηλαδή, το κυρίαρχο μεταφερόμενο μήνυμα,
δημοκρατική νομιμοποίηση δεν μπορεί να υπάρξει και παρά τις κακοφωνίες, ήταν: μη αναγνώριση και μη
να σταθεί ουσιαστικά Εθνική Λύση σε Ζητήματα σαν παραχώρηση του ονόματος και των άλλων συνθετικών-
αυτό. υποστηρικτικών του στοιχείων: εθνότητα, γλώσσα,
πολιτισμός, ιστορία.
Η Συμφωνία : κακός συμβιβασμός, ή στιγμή Ο σταθμός, η ποιοτική αλλαγή, για τον νέο κύκλο
ιστορικής αφύπνισης ; εξελίξεων, με βαριά αρνητικές προϋποθέσεις για την
Ελλάδα (και τη Μακεδονία), είναι ακριβώς η ανατροπή
Δεν πρέπει να λησμονείται ότι ο ιστορικός και αυτής της θέσης και η αντικατάστασή της με την
γεωπολιτικός χρόνος είναι πολύ μεγαλύτερος του υπογραφείσα συμφωνία.
βιολογικού. Αυτό οι κυβερνήσεις πρέπει να το γνωρίζουν Η παραχώρηση ονόματος με τον όρο «Μακεδονία»,
πολύ καλά και να το λαμβάνουν πάντα υπόψη. συνοδευόμενο-υποστηριζόμενο από την εθνότητα, τη
Οι εθνικοί κύκλοι και οι εθνικές ανακατατάξεις γλώσσα και τον πολιτισμό, αναζωογονεί, με ελληνική
ωριμάζουν βήμα-βήμα, και στην εξέλιξή τους υπάρχουν κυβερνητική συγκατάθεση, με συμφωνία, το όχημα
πάντα τα κομβικά σημεία, οι σταθμοί. του αλυτρωτισμού, το οποίο βγαίνοντας από την
Ένας τέτοιος σταθμός αρνητικών εξελίξεων για την απομόνωση, δρομολογείται πλέον επιθετικά και έναντι
Ελλάδα υπήρξε με την υπογραφή της Συμφωνίας. της Ελλάδας και στον Κόσμο.
Μετά από μια διαδρομή αντοχής της Ελλάδας 27 Η Ελλάδα, με αυτό το βαρύ πλέον αρνητικό
ετών (με την ελληνική κοινωνία ανυποχώρητη και προηγούμενο και χωρίς ισχυρές ασφαλιστικές
την οικονομία σε εκ των ενόντων λειτουργία στην πρόνοιες (π.χ. για την ένταξη στο ΝΑΤΟ και την
περιοχή), η τωρινή Συμφωνία διαμορφώνει άρδην ΕΕ), θα βρίσκεται όχι μόνο διαδικαστικά, αλλά και
νέα δεδομένα. Διαμορφώνει ένα πεδίο μεγάλων ουσιαστικά απολογούμενη.
υποχωρήσεων και ουσιαστικά εγκρίνει επίσημα Κυρίως, θα έχει απογυμνωθεί από τα μέσα και τις
την ύπαρξη όσων ζωτικών, αλυτρωτικών η Ελλάδα δυνατότητες ακινητοποίησης και αχρληστευσης του
αρνούνταν. αναθεωρητισμού στην περιοχή (όπως θα μετεξελιχθεί
Για την κατανόηση του πράγματος ας αξιοποιήσουμε ο αλυτρωτισμός των Σκοπίων).

e-Δίαυλος | σελ. 3
Δέκα (10) κρίσιμα θέματα.
Επειδή, σε κάθε περίπτωση, εκτιμούμε ότι το Ζήτημα αυτό
θα έχει μεγάλη και σοβαρή συνέχεια, θα αναφερθούμε,
εκτός από τα θεωρούμενα αφομοιωμένα από την ευρεία
Λαίκή συνείδηση περί ‘‘εθνότητας’’ κια ‘‘γλώσσας’’, σε
θέματα που έχουν αναδειχθεί και θα απασχολούν τη
διαδρομή και του Ζητήματος, αλλά και του ζωντανού
Κινήματος που αναπτύσσεται.
1. Όσοι υποτιμούν τα Σκόπια λέγοντας ότι δεν πρέπει να
φοβόμαστε ένα μικρό και αδύναμο κράτος, ότι δεν μπορεί
να αποτελεί ‘‘απειλή” για την Ελλάδα, παραγνωρίζουν
την τάση των αδύναμων κρατών να μετατρέπονται σε
όργανα στα χέρια κρατών ισχυρότερων που θέλουν να
προκαλέσουν ευρύτερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις.
Και ότι, επίσης, σε ένα πιθανό περιβάλλον αναταράξεων
οι χρόνιοι, ενεργοί, μη ακυρωμένοι αλυτρωτισμοί, μέσα
από καιροσκοπικές “συμμαχίες” ισχυρών κέντρων
μπορούν να επιφέρουν ρήγματα πλαγιοκόπησης και να
επηρεάσουν καθοριστικά τα κύρια εθνικά μέτωπα.
Είναι, επίσης, σημαντικό να κατανοηθούν βαθύτερα οι
λόγοι και οι σκοπιμότητες που το Τιτοϊκό μεταπολεμικό
κατασκεύασμα, κυριολεκτικά σταλινικής έμπνευσης, δεν
ακυρώθηκε με την λήξη της ψυχροπολεμικής περιόδου,
τουλάχιστο ως προς τα αλυτρωτικά και αναθεωρητικά
του στοιχεία, αλλά κρατήθηκε, υποστηρίχθηκε και
Ινδική Τέχνη : Η μάχη του Αλέξανδρου με τον Ντάρα
αναγνωρίσθηκε.
Ο δε αλυτρωτισμός του, συνώνυμος σε βάθος χρόνου με
σχέδια σφαιρών επιρροής και αλλαγής συνόρων πέρασε για την ασφάλεια, τον σεβασμό των συνόρων και την
από το πλαίσιο του Τίτο, στο πλαίσιο (και τα ανοιχτά, σταθερότητα στην περιοχή, κι όχι η αναζήτηση ενός
ενδεχόμενα πλάνα) των ισχυρών Δυτικών Κέντρων. ονοματολογικού καμουφλάζ για τον αλυτρωτισμό.
Κρίσιμο σημείο, το οποίο έχει διαφύγει από την οπτική 2. Η Ελλάδα έχει συμφέρον να μην έχει κανένα άλλο
της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, κάτω και από τις μέτωπο ανοικτό, παρά μόνο το ‘‘προς ανατολάς μέτωπο’’
πιέσεις, αλλά και τα δελεαστικά του Δυτικού παράγοντα. (με την Τουρκία). Μία κακή λύση, όμως, στο Ζλητημα
Ενώ θα έπρεπε να αποτελέσει σημείο συζήτησης για των Σκοπίων, λειτουργεί αντιστρόφως. Ενισχύει
την ξεκάθαρη αλλαγή στάσης των Δυτικών έναντι του την εντύπωση της Άγκυρας ότι αφού η Αθήνα κάνει
«μακεδονικού αλυτρωτισμού» και πίεση των Σκοπίων υποχωρήσεις σε απαιτήσεις των αδύναμων Σκοπίων, αν
για τη ριζική, πρακτική ακύρωση του, ως πρωταρχικό πιεσθεί ασφυκτικά θα υποχωρήσει πολύ περισσότερο
όρο για να προχωρήσει οποιαδήποτε διαπραγμάτευση. έναντι των απαιτήσεων της ισχυρότερης Τουρκίας. Αυτή
Αν ο Μάθιου Νίμιτς, ως διαμεσολάβητής του ΟΗΕ, είχε εξάλλου είναι γραμμή της αναθεώρησης της Συνθήκης
ένα καθήκον, το οποίο η ελληνική πλευρά όφειλε να της Λωζάνης, την οποία στην Αθήνα έχουν ήδη βαφτίσει
θέσει, εξαρχής, αυτό ήταν το παραπάνω (η ακύρωση ‘‘Εκσυγχρονισμό της Λωζάνης’’ !
του «μακεδονικού αλυτρωτισμού»), ως θεμελιώδης όρος 3. Είναι διαδεδομένη η άποψη ότι διαπραγμάτευση

e-Δίαυλος | σελ. 4
Βασίλειος ΧΑΤΖΗΣ : Στο νησί της Παμβώτιδας.

σημαίνει συμβιβασμός κι ένα είδος συναλλαγής Και ακόμα και εκείνοι που μιλούσαν για «Μακεδονία»
(‘‘παίρνεις και δίνεις’’). Είναι κρίσιμο όμως να εννοηθεί και «Μακεδόνες» ήξεραν κια έδειχναν την Ελλάδα ως
ότι η διαπραγμάτευση για την Ελλάδα ξεκινάει από το κλειδί στο Ζήτημα αυτό.
μία θέση αρχής : πως οτιδήποτε αμφισβητεί, οτιδήποτε Ως εκ τούτου, ο Ν.Κοτζιάς και ο Α. Τσίπρας, όπως
επιζητά δικαιώματα πάνω την Ελληνική Εθνική έχουμε ξανατονίσει, μπορούσαν να διαπραγματευθούν
Οντότητα δεν μπορεί να γίνει και δεν θα γίνει δεκτό. από μηδενική βάση.
Δεν μπορεί να υιοθετείται η δήθεν διαπραγματευτική Η Ελλάδα θα μπορούσε να διαπραγματευθεί μία
θέση, που αποτέλεσε θέση της ελληνικής κυβέρνησης: καλύτερη λύση και εν πάση περιπτώσει να αφήσει τα
‘‘θα πάρω το erga omnes και θα δώσω την «μακεδονική Σκόπια στη διπλωματική μέγγενη μέχρι να αποδεχθούν
ταυτότητα»’’. αυτό που πραγματικά αντιπροσωπεύουν στην περιοχή.
Γι’ αυτό και υπέκυψαν στην κόκκινη γραμμή του 4. Ο Α.Τσίπρας δήλωσε ότι το «Μακεδόνας/πολίτης
Ντιμιτρόφ να μείνει εκτός διαπραγμάτευσης η της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας» είναι
ταυτότητα, δηλαδή, η Ελλάδα να αναγνωρίσει προτιμότερο από το σκέτο «Μακεδόνας» που
«μακεδονική ταυτότητα». αναγραφόταν μέχρι τώρα στα διαβατήρια των γειτόνων
‘‘Μακεδονική ταυτότητα’’ που αποτελεί συστατικό μας.
στοιχείο του ‘‘Μακεδονισμού’’, δηλαδή της προσβολής Η λογική αυτή εκκινεί από μία σύγκριση: τί ίσχυε πριν
της Ελληνικής (Ελλαδικής) Οντότητας. τη συμφωνία και τί θα ισχύσει μετά την εφαρμογή της.
Επίσης, το γεγονός ότι είχε δημιουργηθεί ένα αρνητικό Η σύγκριση αυτή, ωστόσο, είναι παραπλανητική, γιατί
προηγούμενο σε πολιτικό επίπεδο από τον τρόπο που παρακάμπτει την κρίσιμη ειδοποιό διαφορά: αυτό που
κυρίως οι κυβερνήσεις της ‘‘Ν.Δ.’’ διαχειρίσθηκαν το ίσχυε μέχρι τώρα δεν είχε την σφραγίδα της Ελλάδας,
Ζήτημα, καθώς και το γεγονός ότι διεθνώς αρκετοί ενώ αυτό θα ισχύσει μετά την εφαρμογή της συμφωνίας
μιλούσαν για «Μακεδονία» και «Μακεδόνες», δεν που θα την έχει με την υπογραφή της Ελλάδας.
σημαίνει ότι το Θέμα είχε τελειώσει. Αν ακολουθήσουμε αυτή τη λογική, ακόμα και εάν
Θεσμικό τετελεσμένο δεν υπήρχε. Υπογραφές δεν είχαν είχαμε συμφωνήσει στο όνομα «Μακεδονία-Σκόπια»
μπεί.

e-Δίαυλος | σελ. 5
μόνο για διεθνή χρήση και πάλι θα έπρεπε να είμαστε Ακόμα και η ‘‘ενσωμάτωση’’ των αρχαίων Ελλήνων
ευχαριστημένοι(!), επειδή συγκριτικά είναι καλύτερο Μακεδόνων στην ιστορία τους (την ιστορία των
από το σκέτο «Μακεδονία»! Σκοπίων) γίνεται στη βάση ότι δεν ήταν Έλληνες, αλλά
5. Στο θέμα της ιθαγένειας. Παντού στον κόσμο η Μακεδόνες και ότι εκείνοι αποτελούν τους μόνους,
ιθαγένεια ορίζεται από το όνομα του κράτους. γνήσιους ‘‘συνεχιστές’’!
Με βάση αυτό τον κανόνα έπρεπε οι πολίτες της Η αναγνώριση εθνότητας και γλώσσας μακεδονικής
‘‘Βόρειας Μακεδονίας’’, όπως οναμάσανε τη fYROM, να από την Ελλάδα, προσδίδει κύρος, επιβεβαιώνει και
ονομάζονται Βορειομακεδόνες και όχι «Μακεδόνες». παραχωρεί τη βάση για ΜΗ Ελληνικό, αυθύπαρκτο
Ο Z. Ζάεφ και ο Ν. Ντιμιτρόφ επέμειναν να διατηρήσουν Μακεδονικό έθνος. ‘‘Μακεδονικό έθνος’’ που, σύμφωνα
το όνομα «Μακεδόνες», επειδή ακριβώς θέλουν να με τα Σκόπια, πρέπει να ολοκληρωθεί με τη δημιουργία
κρατήσουν ζωντανό το εθνικό ιδεολόγημά τους, τον ενιαίου κράτους -έθνους, με την ενοποίηση της
‘‘Μακεδονισμό’’. ‘‘διαμελισμένης, σήμερα, Μακεδονίας’’, όπου τα δύο
Γιατί, όμως, Α. Τσίπρας και Ν. Κοτζιάς παραβίασαν τον μέρη της (Μακεδονία του Αιγαίου και Μακεδονία του
διεθνή κανόνα; Πιρίν) βρίσκονται υπό κατοχή (ελληνική, βουλγάρικη,
Γιατί ενώ ισχυρίζονται ότι απαλείφουν τον αλυτρωτισμό, αντίστοιχα).
επικύρωσαν τον πυρήνα του; Αποστολή την οποία υπηρετεί, σύμφωνα με την πάγια
Οι Σκοπιανοί σκόπιμα αναμειγνύουν την εθνότητα με κρατική στρατηγική τους, το ελεύθερο τμήμα του
την ιθαγένεια. ‘‘Μακεδονικού έθνους’’ (δηλαδή τα Σκόπια). Αυτή, με δυο
Επειδή αυτοί επιζητούν αναγνώριση από την Ελλάδα λόγια, είναι η πολιτική στρατηγική του ‘‘μακεδονισμού’’,
«μακεδονικής» εθνότητας, το επιτυγχάνουν αφενός του αλυτρωτισμού των Σκοπίων.
μέσω της γλώσσας («μακεδονική»), αφετέρου μέσω της Την ιδιαίτερη εκείνη μέρα υπογραφής της Συμφωνίας
ιθαγένειας. στις Πρέσπες, όταν ο Ζ. Ζάεφ χαιρέτισε επί ελληνικού-
Στα διαβατήρια αναγράφεται η ιθαγένεια, όχι η εθνότητα. μακεδονικού εδάφους τον Α.Τσίπρα με το : ‘‘εμείς οι
Τώρα, διεθνώς θα βλέπουν κράτος ‘‘Βόρεια Μακεδονία’’ Μακεδόνες , εσείς οι Έλληνες’’, - χωρίς , μάλιστα, να
και πολίτες «Μακεδόνες». λάβει απάντηση -, αυτό εννοούσε.
Πρόκειται για τοξικό συνδυασμό, ο οποίος μετατρέπει σε 7. Το κυβερνητικό, επίσης, επιχείρημα (Α.Τσίπρας
παγίδα και τη σύνθετη κρατική ονομασία. Ο συνειρμός - Ν.Κοτζιάς) ότι ‘‘η Ελλάδα έχει αναγνωρίσει τη
που θα κάνουν τρίτοι, παντού και πάντα (όσο θα υπάρχουν μακεδονική γλώσσα από το 1977 στον ΟΗΕ’’ είναι
‘’Βόρεια Μακεδονία’’ και ‘‘Μακεδόνες’’) είναι ότι υπάρχει λανθασμένο.
και μία Νότια Μακεδονία με Μακεδόνες. Δηλαδή, Το 1977 η Γιουγκοσλαβία κατέθεσε στον ΟΗΕ έγγραφο
εμμέσως, πλην σαφώς και καθαρά, επικυρώνεται το γλωσσικού αυτοπροσδιορισμού που δεν χρειαζόταν
ιδεολόγημα της «διαμελισμένης μακεδονικής πατρίδας». έγκριση από τα άλλα κράτη-μέλη.
6. Ο Α.Τσίπρας και ο Ν.Κοτζιάς εμφανίζουν ως Από τότε μέχρι σήμερα, κάθε δύο χρόνια όπως είθισται,
«επιτυχία» την αναγνώριση στη Συμφωνία της αρχαίας η Ελλάδα καταθέτει δήλωση στον ΟΗΕ ότι δεν
ελληνικής κληρονομιάς στη Μακεδονία. αναγνωρίζει τη μακεδονική γλώσσα.
Γνωστή η ρήση του πρωθυπουργού : ‘‘πήραμε πίσω Η τελευταία, μάλιστα, δήλωση κατατέθηκε από το ΥΠΕΞ
την Ιστορία μας’’ (άραγε από ποιόν ; και, γιατί, άραγε, το 2017 επί υπουργίας Ν. Κοτζιά !
αισθάνεται έτσι ο ίδιος;). Κατά συνέπεια, έχουμε μια πρωτοφανή υποχώρηση από
Έχουμε ξαναπεί, ότι τα Σκόπια πάντοτε αναγνώριζαν τις εθνικές θέσεις, αλλά και μια εθνική ομολογία ότι
την αρχαία ελληνική κληρονομιά στη Μακεδονία. επί 40 χρόνια η Ελλάδα επέμενε σε κάτι που σήμερα
Εκείνο που δεν αναγνώριζαν ήταν τον ελληνικό εγκαταλείπει.
χαρακτήρα της Μακεδονίας και αυτό κάνουν και σήμερα Τέλος, η ελληνική επικύρωση μακεδονικής γλώσσας
κατοχυρώνοντας για λογαριασμό τους γλώσσα και και μακεδονικής εθνότητας ανοίγει τον δρόμο για την
εθνότητα μακεδονική. ίδρυση Στέγης Μακεδονικού Πολιτισμού (με ό,τι αυτό

e-Δίαυλος | σελ. 6
σημαίνει και συνεπάγεται), όχι μόνο στη Φλώρινα και το Αυτό σημαίνει ότι μπορεί δυνητικά να αχρηστευθεί το
Αμύνταιο, αλλά και στην Έδεσσα, στην Αριδαία, στην erga omnes. Άλλωστε, είναι προφανές πως οι Σκοπιανοί
Καστοριά, στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα, παντού επί προσπαθούν να καθυστερήσουν όσο μπορούν την
ελληνικού εδάφους ! εγκατάλειψη του σημερινού συνταγματικού τους
8. Το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού επανήλθε ονόματος. Αυτό είναι ενδεικτικό μίας νοοτροπίας, μίας
με έναν χονδροειδή, θα λέγαμε τρόπο, στις σχετικές άρνησης να αποδεχτούν ακόμα και την ευνοϊκή γι’ αυτούς
συζητήσεις. Συμφωνία.
Πρώτ΄ απ΄όλα στο διεθνές δίκαιο το δικαίωμα αυτό Επίσης, έχει ειπωθεί ότι στη Συμφωνία προβλέπεται ότι η
είναι ατομικό. Αφορά το δικαίωμα του κάθε ατόμου να πρόσκληση για ένταξη που θα απευθύνει το ΝΑΤΟ στη
ορίζει ποια είναι η εθνική του συνείδηση. ‘‘Βόρεια Μακεδονία’’ δεν πρόκειται να ενεργοποιηθεί πριν
Δεν σημαίνει ότι ένας λαός μπορεί να επιλέγει χωρίς ολοκληρωθεί η συνταγματική αναθεώρηση στα Σκόπια.
περιορισμούς όποιο όνομα θέλει για τον εαυτό του, για Δεν έχει όμως εξασφαλισθεί ότι καμία χώρα-μέλος του
το κράτος, και τη γλώσσα του, χωρίς να λαμβάνονται ΝΑΤΟ δεν θα σπεύσει να κυρώσει το πρωτόκολλο
υπόψη τα ζητήματα αμφισβήτησης, αντιπαράθεσης που ένταξης της ‘‘Βόρειας Μακεδονίας’’ πριν το κυρώσει η
μπορεί να δημιουργεί. Ελλάδα. Από θεσμικής απόψεως, για να ολοκληρωθεί η
Επειδή η ονομασία ενός κράτους και ενός έθνους ένταξη πρέπει να κυρώσει και η Ελλάδα.
συμπυκνώνει την ταυτότητά του, η ελευθερία επιλογής Από πολιτικής απόψεως, όμως, θα δημιουργηθεί ένα
ονόματος σταματάει εκεί, που αρχίζει να θίγει άλλους, αρνητικό τετελεσμένο, εάν πριν το δημοψήφισμα χώρες-
όπως ακριβώς συμβαίνει στη συγκεκριμένη περίπτωση μέλη (με πρώτη την Τουρκία) σπεύσουν να κυρώσουν.
(των Σκοπίων έναντι της Ελλάδος). 10. Υπάρχουν ορισμένοι που μιλούν για ευαισθησία
Εάν ίσχυε το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού σ’ εντοπισμένη στη Βόρεια Ελλάδα για το Ζήτημα.
αυτό το επίπεδο, γιατί οι Α. Τσίπρας και Ν. Κοτζιάς Επιθυμούν, μάλλον, να κρύψουν δική τους χαλαρότητα ή/
απαίτησαν από τους γείτονες να αλλάξουν το όνομα και χαμηλό αίσθημα ευθύνης, χωρίς να συνειδητοποιούν
του κράτους τους; Θα έπρεπε να αποδεχθούν το σκέτο τα χειρότερα επερχόμενα.
Μακεδονία, όπως επίσης θα έπρεπε να αποδεχθούν Υπάρχουν ασφαλώς περιοχές στη Β.Ελλάδα με ποσοστά
πως η μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης είναι 85% (όχι, στη χρήση του όρου Μακεδονία), 80% (όχι, στη
τουρκική. Συμφωνία), ωστόσο συνολικά η θέληση του Λαού είναι
Η ιθαγένεια, άλλωστε, είναι η νομική σχέση του πολίτη στο Ζήτημα συντριπτική !
με το κράτος στο οποίο ανήκει. Δεν έχει σχέση με τη Συνολικά ο Ελληνικό Λαός, όπως έχει δείξει και με τις
συνείδηση του ατόμου. πρωτοφανείς συνεχείς κινητοποιήσεις του, παρά τον
9. Εκεί, επίσης, που μπορεί να συμβούν εξαιρετικά μιντιακό προπαγανδιστικό ορυμαγδό, τώρα, αλλά και τα
αρνητικές, μη αντιστρεπτές εξελίξεις είναι στην πορεία τελευταία 27 χρόνια, έχει βαθειά συναίσθηση, στέκεται
ένταξης στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε. ανυποχώρητος και ενωμένος.
Δεν μπορεί κανείς να αντιληφθεί γιατί έπρεπε η αλλαγή Αυτή είναι η βάση για κάθε θετική Πρόταση-Λύση. Χωρίς
των εσωτερικών εγγράφων στα Σκόπια να διασυνδεθεί αυτή δεν υπάρχει στήριξη, δεν υπάρχει βάση, δεν υπάρχει
με το άνοιγμα των 35 κεφαλαίων των ενταξιακών Λύση.
διαπραγματεύσεων. Αν ούτε οι κινητοποιήσεις του Λαού, ούτε οι αποφάσεις των
Γιατί έπρεπε να διασυνδεθεί με μία διαδικασία, την Φορέων του, ούτε οι δημοσκοπήσεις, ούτε οι καθημερινές
οποία δεν ελέγχει η Ελλάδα; Εάν, επίσης, η πορεία αντιδράσεις του, δεν λένε τίποτα για τους κυβερνώντες,
αυτή για διάφορους λόγους καθυστερήσει, η ‘‘Βόρεια Ας δοθεί απευθείας ο λόγος στο Λαό.
Μακεδονία’’ θα έχει ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, αλλά τα Ιδιαίτερα οι Δημοκράτες στις δημοκρατίες δεν φοβούνται
εσωτερικά έγγραφά της δεν θα αλλάξουν και σ’ αυτά να προσφύγουν στο Λαό, να έχουν τη γνώμη και τις
θα ονομάζεται «Δημοκρατία της Μακεδονίας». αποφάσεις του.

e-Δίαυλος | σελ. 7
Ανδρέας ΦΩΚΑΣ : Πλάκα, 1957.

Ας κάνουν, τουλάχιστο, αυτό που κάνουν οι συνομιλητές


τους για το ίδιο ζήτημα από την άλλη πλευρά (των υπάρχει αυτό το χάσμα, αυτό το κενό που χρειάζεται να
Σκοπίων) : Δημοψήφισμα. καλυφθεί και να εκπροσωπηθεί αξιόπιστα, με συνέπεια
και συνέχεια. Η δημοκρατική κοινωνική βάση, που
Κύρωση της Συμφωνίας και Πατριωτική σε προηγούμενες περιόδους εκπροσωπούνταν και
-Δημοκρατική Στρατηγική. εκφράζονταν πατριωτικά από τον Α. Παπανδρέου
και το ΠΑΣΟΚ, τώρα, μέσα από την αγωνιστική του
Τίθεται θέμα ανατροπής αυτής της Συμφωνίας. στάση, αναζητά μια σύγχρονη, αντίστοιχη έκφραση. Με
Παρά το γεγονός ότι η ύπαρξη της, και μόνο, ως δεδομένο, μάλιστα, το γεγονός της σύμπτωσης όλων των
Ντοκουμέντο υπογεγραμμένο από τους Υπουργούς δυνάμεων στα βασικά των Μνημονίων (‘‘Ν.Δ.’’, ΠΑΣΟΚ/
Εξωτερικών των δύο χωρών ήδη παράγει εξελίξεις και ΚΙΝΑΛ, ΣΥΡΙΖΑ), το μέτωπο αυτό, του εθνικού
νέα δεδομένα, ωστόσο η Συμφωνία δεν έχει κυρωθεί από Ζητήματος (της Μακεδονίας) και εν γένει των εθνικών
την Ελληνική Βουλή. Εκεί θα υπάρξει μια καθοριστική, Ζητημάτων, θα μπορούσε να αποτελέσει το μείζον
Ιστορική στιγμή. θέμα διαφοροποίησης και εναλλακτικής στρατηγικής,
Γενικότερα, αλλαγή με εθνικό προσανατολισμό και αναδεικνύοντας νέα πολιτική δυναμική και τον νέο
πατριωτικό-δημοκρατικό περιεχόμενο, παρά τη πρωταγωνιστή.
συγκριτικά πολύ δυσμενή θέση, στην οποία περιέρχεται Μία στρατηγική που θα την εκφράζει, θα την εκπροσωπεί
η Ελλάδα με τη Συμφωνία, μπορεί να υπάρξει. Θα και θα την προωθεί μια Δημοκρατική Ηγεσία ανάλογου
απαιτηθεί, όμως για αυτό, εκτός από τη σταθερή στήριξη διαμετρήματος. Μια Στρατηγική και μια Ηγεσία που θα
στον ενωμένο και γρηγορούντα Ελληνικό Λαό, καθώς, αντιληφθεί και θα επανασχεδιάσει στο σύνολό του τον
και την επαγρύπνηση και κινητοποίηση του Ελληνισμού, εθνικό, κοινωνικό και οικονομικό βίο και την πορεία της
να υπάρξει και να επανακυριαρχήσει μια συγκροτημένη, Χώρας, με ταυτόχρονη μαχητική συμμετοχή για αλλαγές
ενεργή Πατριωτική-Δημοκρατική Στρατηγική. στην Ευρώπη.
Στο ευρύτερο δημοκρατικό - μη συντηρητικό φάσμα Θεσσαλονίκη, 24 Ιουνίου 2018.

e-Δίαυλος | σελ. 8
ΕΛΛΑΔΑ : Κρίση - Μνημόνια

Κωνσταντίνος ΠΑΡΘΕΝΗΣ (1879-1916) : Το αεροδρόμιο της Κέρκυρας.

Μετά το Eurogroup(της 21ης/6.) :


ακόμα πιο αμείλικτα ερωτήματα...
Γράφει ο Ελευθέριος ΤΖΙΟΛΑΣ

Πέρα από τις ρηχές θριαμβολογίες και την Πραγματική σημασία, μετά την πολυδιαφημισμένη
εύκολη κριτική. Απόφαση του Eurogroup έχουν τα παρακάτω, τα
οποία αποτελούν και τα δεδομένα επί των οποίων θα
Στο 6ο τεύχος του ‘’Διαύλου’’, τον Μάρτιο 2018, είχαμε
εδρασθούν και θα εξελιχθούν τα πράγματα :
ένα χαρακτηριστικό άρθρο με τον εύγλωττο τίτλο:
‘‘Υπάρχει Σχέδιο μετά την ‘‘έξοδο’’ από το Μνημόνιο τον 1. Μετά από τρία (3) Μνημόνια το χρέος αντί να μειωθεί,
Αύγουστο 2018 ;’’ από το έτος εισόδου στα Μνημόνια, το 2010, αυξήθηκε,
Νομίζουμε ότι στις σημερινές συνθήκες, μετά το Euro- και τώρα βρίσκεται στα 180 %. Πρέπει, μάλιστα, να
group της 21ης Ιουνίου, αποκτά νέο ενδιαφέρον. τονίσουμε ότι και τα τρία (3) πολιτικά σχήματα, κάθε
πολιτικό σχήμα με την ιδιαίτερη ισχύ (κυριαρχία)

e-Δίαυλος | σελ. 9
που σε κάθε φάση κατείχε (ΠΑΣΟΚ, ‘‘Ν.Δ.’’, ΣΥΡΙΖΑ) του 2023, τουλάχιστο. Πιθανό πόρισμα ότι υπήρξαν
έχει υπογράψει και εφαρμόσει από ένα Μνημόνιο (σε αποκλίσεις - αστοχίες από τις δεσμεύσεις θα οδηγεί στην
συνεργασία, μετά την αυτοδυναμία ΠΑΣΟΚ του 2009, ενεργοποίηση του μέτρου για τη μη διάθεση πόρων από
με κάποιο μικρότερο). ΠΑΣΟΚ (Γ. Παπανδρέου - Ε. το λεγόμενο ‘‘μαξιλάρι ασφαλείας’’ των 24,1 δισ. €.
Βενιζέλος), ‘‘Ν.Δ.’’ (Α. Σαμαράς - Ε. Βενιζέλος - Φ. 6. Οι μειώσεις συντάξεων από το 2019 και η μείωση του
Κουβέλης), ΣΥΡΙΖΑ (Α. Τσίπρας - Π. Καμμένος). αφορολογήτου θα ισχύσουν όπως έχουν αποφασισθεί.
Το γεγονός αυτό καθιστά κάθε θριαμβολογία περί Τα περί αυξήσεων, που ως συνήθως αβασάνιστα
‘‘εξόδου’’ , όπως και κάθε κριτική ενάντια σε πολιτικές του ανακοινώθηκαν, του κατώτερου βασικού μισθού θα
Μνημονίου από τη βάση τους αφερέγγυες και οριακές. υπόκεινται σε έγκριση από τους θεσμούς σε συνάρτηση
Επίσης, ας σημειωθεί ότι αυτό το οποίο λήγει στις 20 με την πορεία των πλεονασμάτων και τους ρυθμούς
Αυγούστου είναι το Πρόγραμμα Χρηματοδότησης κι ανάπτυξης.
όχι τα Μνημόνια, με την έννοια ότι τα Μνημόνια είναι
Συμφωνίες με όρους και υποχρεώσεις σε βάθος χρόνου. 7. Τα θηριώδη, συνεχή επί 44 έτη, πλεονάσματα (δηλαδή,
η περαιτέρω φορολογική αφαίμαξη της πραγματικής
2. Μείωση (‘‘κούρεμα’’) χρέους δεν υπάρχει, δεν δόθηκε, οικονομίας και των εισοδημάτων): 3,5% έως και το
παρά την προτεραιότητα και το βάρος, που διαρκώς, 2022 και 2,2% έως το 2016, παραμένουν ! Και το πρώτο,
σε σταθερή βάση έδιδε σ΄αυτό η ελληνική κυβέρνηση. αλλά, κυρίως, το δεύτερο αποτελούν μοναδική, διεθνή
Προτεραιότητα και βάρος, που δεν βρισκόταν, από τη πρωτοτυπία !...
μια, σε επαφή με όσα η ίδια είχε συμφωνήσει και τα οποία
χρονικά τοποθετούσαν τη συζήτηση, στην παρούσα 8. Υποθηκευμένο για 99 έτη το σύνολο σχεδόν της
στιγμή κατά την οποία και έγινε, κι από την άλλη, επί εθνικής ελληνικής περιουσίας στους δανειστές μέσω του
τρία χρόνια, αντέστρεφε την πραγματικά αναγκαία ελεγχόμενου από τους ίδιους Υπερταμείου. Απόφαση-
προτεραιότητα (αντί για Ανάπτυξη, μείωση Χρέους). μνημείο, συμφωνία -κόλαφος, κυβέρνησης που θέλει να
είναι εθνική και να ονομάζεται αριστερή !...
3. Η Απόφαση του Eurogroup, μετά τη συμβιβαστική
κάμψη του γερμανού σοσιαλδημοκράτη Σόλτς (που 9. Η ανάπτυξη, η ανεργία, η παραγωγή, η απασχόληση, η
όχι μόνο κατέχει τη προηγούμενη υπουργική θέση του μετανάστευση, η κοινωνική συνοχή, το κράτος πρόνοιας
Σόϊμπλε, αλλά στις βασικές γραμμές ακολουθεί και την δεν υπάρχουν πουθενά, ούτε ως έννοιες στην Απόφαση.
πολιτική του, προς απογοήτευση των εν Ελλάδι όψιμων
φίλων του Σόλτς και του ‘‘μεγάλου συνασπισμού’’ Βλέποντας τις πραγματικές δυνάμεις κίνησης
Μέρκελ-Σόλτς), διαπερνιέται από μια λογική ρυθμίσεων (και οπισθοχώρησης).
Χρέους.
Οι ρυθμίσεις αποτελούν χρονική (προς τα πίσω) Για να έχουμε μια αντιπροσωπευτική αδρή εικόνα
μετατόπιση οφειλομένων, με δεκαετή περίοδο χάριτος, των δυνάμεων και της κατάστασης της Ελληνικής
αλλά τα οφειλόμενα σύμφωνα και με την πάγια οικονομικής και παραγωγικής βάσης σημειώνουμε τα
γερμανική θέση ζητούνται, εν τέλει, στο ακέραιο. παρακάτω πολύ σημαντικά :

4. Το ΔΝΤ θα εξακολουθήσει να είναι ενεργά ‘‘παρών’’ (α). Η αποεπένδυση φυσικού κεφαλαίου είναι
και μετά την 20η Αυγούστου, όταν λήγει το Πρόγραμμα μεγαλύτερη από 100 δισ. ευρώ, πράγμα που σημαίνει
Χρηματοδότησης, απαιτώντας, ασφαλώς, στη βάση ότι για να βρεθεί η ελληνική παραγωγική οικονομία,
των Μνημονίων τους πόρους που διέθεσε εντόκως, και εκεί όπου ήταν πριν εισέλθει στην περίοδο της κρίσης
συνεχίζοντας μαζί με τους άλλους θεσμούς την άσκηση και των Μνημονίων (δηλαδή, στο 2009), θα απαιτηθούν
του ρόλου έλεγχου και εποπτείας. επενδύσεις αυτού του ύψους (100 δισ. ευρώ).
Ταυτόχρονα, το επόμενο έτος, το 1919, η χώρα έχει
5. Η Απόφαση του Eurogroup προβλέπει ότι οι να αποπληρώσει το μεγαλύτερο μέρος χρέους μέχρι
αξιολογήσεις θα συνεχίζονται ανά τρίμηνο, μέχρι τέλους το 2060, ύψους 13,7 δισ. €, παρόμοιου ύψους χρέος

e-Δίαυλος | σελ. 10
Παντελής ΖΩΓΡΑΦΟΣ : Φισκάρδο.

επαναλαμβάνεται τα έτη 2037, ’38, ’39. Το 2019, η Ελλάδα αμυδρή αντικυκλική συμπεριφορά του αγροτικού τομέα
πρέπει να βρει από τις αγορές αυτά τα 13,7 δισ. € της είχε εμφανισθεί μεταξύ 2013 -2015 έχει εξανεμισθεί.
αποπληρωμής. Αν προστεθούν και τα τυχόν ελλείμματα (δ). Το 2016, το μη-αγροτικό εργατικό δυναμικό της
προηγούμενων χρήσεων, που θα έχουν απομείνει, η χώρας, δηλαδή, το καταμετρούμενο ως πραγματικό
Ελλάδα, το 2019, θα αναζητάει 14 δισ. € και πλέον. εργατικό δυναμικό, μειώθηκε για πρώτη φορά από το
(β). Η μείωση της απασχόλησης την ίδια περίοδο ήταν 1960. Από 5.076.000 άτομα το 2010, έπεσε στα 4.769.000
900.000 θέσεις εργασίας, εξ αυτών οι 400.000 αφορούν το 2016. Η μείωση αυτή των 307.000 ατόμων οφείλεται σε
σε νεανικό επιστημονικό δυναμικό που μετανάστευσε μεγάλο βαθμό στην τεράστια έξοδο του επιστημονικού
στο εξωτερικό, επιφέροντας βαρύ πλήγμα στον δυναμικού, το οποίο, ας σημειωθεί, αν είχε παραμείνει
δυναμισμό και στα ποιοτικά στοιχεία της ελληνικής στην ελληνική αγορά εργασίας θα εκτίνασσε τα ποσοστά
οικονομίας, αποκαλύπτοντας, ταυτόχρονα, την απάτη ανεργίας στα ύψη του 32%.
της αυτάρεσκης παρόλας περί μείωσης της ανεργίας, (ε). Γίνεται συζήτηση με ορίζοντα το 2060, ας σημειωθεί
η οποία προέρχεται από την αναφερόμενη μείωση ότι τότε (το 2060), η Ελλάδα προβλέπεται να έχει
του εργατικού δυναμικού, ενώ το τοπίο απασχόλησης πληθυσμό 8,5 εκατομμύρια, όσον, δηλαδή , και το 1960.
διατηρείται απογοητευτικό και πλήρες αυθαιρεσιών. Ενώ, ο πληθυσμός της Τουρκίας, - για να έχουμε πάντα
(γ). Η μείωση του αγροτικού δυναμικού που έχει προ οφθαλμών την εικόνα του απειλητικού γείτονα - ,
συντελεσθεί είναι κατά 320.000 άτομα (!) και η όποια θα ανέρχεται στα 96 εκατομμύρια (!), τέσσερις (4) φορές

e-Δίαυλος | σελ. 11
περισσότερος από εκείνον του 1960, ο οποίος θα είναι
τότε (το 2060) δωδεκαπλάσιος από τον δικό μας.
(στ). Η αφαίρεση από την ελληνική κοινωνία του πιο
δυναμικού, του πιο φιλόδοξου, του πιο καταρτισμένου
τμήματος της, αποτελεί τη μελλοντική καταδίκη
της. Η αφαίρεση, σ΄αυτή την ιστορική καμπή
συνολικής υποχώρησης της κοινωνίας, του 8% του
εργατικού της δυναμικού (ποσοστό που αντιστοιχεί
στο επιστημονικό δυναμικό που μετανάστευσε), που
αντιπροσωπεύει το πιο νευρώδες και παραγωγικό της
τμήμα, του 4% του πληθυσμού της χώρας ισοδυναμεί
με την αφαίρεση των καλύτερων κινητήρων της
κοινωνίας, των σπουδαιότερων από τους νευρώνες
και τα εγκεφαλικά της κέντρα.
(ζ). Το ιδιωτικό χρέος από 87% του διαθέσιμου
εισοδήματος των νοικοκυριών πριν την κρίση (2009),
από τα χαμηλότερα της ευρωζώνης τότε, βρίσκεται
σήμερα στο 120% και συγκαταλέγεται μεταξύ των
υψηλότερων στην ευρωζώνη, με την ελληνική κοινωνία
να δίνει την εικόνα μιας αφαιμαγμένης, απισχνασμένης
κοινωνίας. Νίκος ΦΩΤΑΚΗΣ (1904-1959).

Τα στοιχεία αυτά, σε συνάρτηση με τις διοικητικές


και διαχειριστικές υστερήσεις του κράτους και των Στο σημείο αυτό, βρίσκεται ένα σημαντικό κλειδί.
περιφερειακών και δημοτικών θεσμών, παρά την Με δύο λόγια : η χώρα πρέπει να έχει, - και μπορεί
εξύμνηση των μεταρρυθμίσεων, δείχνουν ότι η Ελλάδα να πετύχει συμφωνία για να έχει -, ένα πρωτογενές
έχει πέσει σε άλλη κατηγορία. πλεόνασμα όσο και οι χώρες της ευρωζώνης.
Ο στόχος είναι ρεαλιστικός και μπορεί να γίνει
Η Ελπίδα θέλει σχέδιο, προσπάθεια και αποδεκτός, αφού κινείται και συμβαδίζει με τους
Ηγεσία. αντίστοιχους της ευρωζώνης.
Στην κίνηση, τώρα, της οικονομίας, με δεδομένη την
Ελπιδοφόρα, ρεαλιστική επανεκκίνηση, θα ήταν υστέρηση ενός μεγάλου επενδυτικού κύματος, -κι
η Ελλάδα, στα ισχύοντα πλαίσια των χωρών της όχι μόνο σε σημειακές εστίες (π.χ. σημεία υψηλής
ευρωζώνης, να ακολουθήσει την πολιτική των χωρών τουριστικής πυκνότητας), αλλά σε πολλαπλά μέτωπα
της ευρωζώνης. Τόσο απλό, και τόσο αφοπλιστικό ! και με γεωγραφική διακτίνωση -, οι επενδύσεις του
Δηλαδή, να συμβαδίσει μέσω και σχετικών κοινών ιδιωτικού τομέα θα ενθαρρυνθούν και θα επιταχυνθούν
αποφάσεων με τους εταίρους της ευρωζώνης. μόνο αν το κράτος αναλάβει ενεργό ρόλο.
Η ευρωζώνη για το 2018 (και οι εκτιμήσεις μιλάνε και Μόνο αν το κράτος δραστηριοποιηθεί για ένα μακρύ
για το 2019) θα έχει πρωτογενές πλεόνασμα : + 1% και χρονικό διάστημα, στην αναβάθμιση των υποδομών
θα κάνει, κατά μέσο όρο, επενδύσεις 4% του ΑΕΠ. και των δικτύων, στην ενίσχυση εξωστρεφών
Η Ελλάδα όμως κινείται αντίθετα : επιδιώκει ένα επιχειρήσεων, στη μαζική διάδοση των νέων
τεράστιο πλεόνασμα +3,5%, ενώ θα υποστεί και μια τεχνολογιών, στην υποστήριξη της παραγωγικής
περαιτέρω μείωση του παραγωγικού κεφαλαίου -5% ανταγωνιστικότητας.
του ΑΕΠ. Για αρκετά χρόνια θα απαιτηθεί η διάθεση για τους

e-Δίαυλος | σελ. 12
σκοπούς αυτούς πόρων από το ΠΔΕ το οποίο μπορεί
να αυξηθεί κατά +2% του ΑΕΠ (περίπου επιπλέον 4
δισ. ευρώ σε ετήσια βάση), με ταυτόχρονη μείωση του
πρωτογενούς πλεονάσματος στο 1,5%.
Δηλαδή, 2% δημόσιοι πόροι του ΠΔΕ στην ανάπτυξη +
1,5% πλεόνασμα = 3,5%, αλλά με άλλη ταυτότητα και
αναπτυξιακή πνοή.
Η παραπάνω πρόταση δίνει διέξοδο και σε
προβληματισμούς στελεχών από τους ευρωπαϊκούς
θεσμούς της ‘‘τρόικας’’ που φοβούνται ότι τα υψηλά
πρωτογενή (+ 3,5%) θα φρενάρουν και πάλι τις όποιες
προοπτικές ανάκαμψης.
Σ’ αυτή την πορεία, επίσης, πρέπει να υπάρξουν
ορισμένοι καίριοι στόχοι, που θα καταγράφουν την
αποδέσμευση από την κηδεμονία, την επανένταξή της
στους νέους κοινούς μηχανισμούς της Ευρωζώνης και
το άνοιγμα μιας νέας εποχής.
Τέτοιοι είναι : Περικλής ΒΥΖΑΝΤΙΟΣ : Βαρκούλα
Α. Κατάργηση του Υπερταμείου και του όρου ρυθμών ανάπτυξης, ελάττωσης της ανεργίας και
ενυποθήκευσης 99 ετών των δημόσιων εθνικών μείωσης του ποσοστού φτώχειας.
περιουσιακών στοιχείων. Μετατροπή του σε Ταμείο
Ε. Κινητοποίηση πόρων 100 δισ. ευρώ για επενδύσεις
Εθνικού Πλούτου, στο οποίο οι πόροι από την
στην επόμενη πενταετία σε ιεραρχημένους τομείς,
αξιοποίηση των δημόσιων επιχειρήσεων χρηματοδοτούν
όπου η βιομηχανία, τα δίκτυα (κυρίως ενεργειακά) και
κυρίως νέες επενδύσεις και λιγότερο την εξόφληση του
η περιφερειακή ανάπτυξη μπορούν να έχουν ξεχωριστή
χρέους.
θέση, με παράλληλη επαναθεμελίωση και αναδόμηση
Β. Κατάργηση του ΤΧΣ, το οποίο και στην αποστολή του κράτους πρόνοιας και των θεσμών του.
του απέτυχε και δεν έχει πλέον κανένα ουσιαστικό
Στ. Στροφή στην ψηφιακή εποχή και στις νέες
ρόλο, εφόσον οι εποπτικές αρμοδιότητες ασκούνται
τεχνολογίες με μαζική ώθηση τους στην παραγωγή
από τον SSM και την Τράπεζα Ελλάδος.
και στην καθημερινή ζωή, την ενεργειακή εποχή
Γ. Σταδιακή κατάργηση του μηχανισμού ELA και του χαμηλού άνθρακα, την νέα αγροτοδιατροφική
εξεύρεση τραπεζικής χρηματοδότησης μέσω των οικονομία ποιότητας, την έμφαση στην παραγωγή και
αγορών ως αναγκαίο βήμα επανενεργοποίησης των το ανταγωνιστικό της νεύρο, την παιδεία -εκπαίδευση
τραπεζών σε νέες επενδύσεις. των συγκριτικών πλεονεκτημάτων του ελληνικού
Τούτο θα αποτελέσει, επίσης, προστάδιο εξόδου της πολιτισμού και των αναγκών της παραγωγής.
χώρας στον διεθνή δανεισμό, που διαφορετικά θα έχει
Επιτέλους, οι θεσμοί της χώρας (κυβερνητικοί,
το ρίσκο της αποτυχίας.
κρατικοί, οικονομικοί, διοικητικοί, πνευματικοί,
Δ. Απομάκρυνση του ΔΝΤ από το Πρόγραμμα με
κοινωνικοί), και το Ελληνικό δυναμικό πρώτης
ανάληψη του χρέους από τον ESM και αργότερα
γραμμής στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ας θέσει
από το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο, με
ως πρωταρχικό, βασικό του καθήκον να σκεφτεί, να
ταυτόχρονη ρεαλιστική επαναδιαπραγμάτευση
συνεργασθεί, να συνδράμει, να δράσει, να επενδύσει
των ανήκουστων μέχρι το 2060 πλεονασμάτων
πάνω στο θέμα αυτό : Ανάπτυξη.
με στόχο τον σταθμισμένο συνδυασμό : μείωσης
των πλεονασμάτων και ταυτόχρονης αύξησης των Θεσσαλονίκη, 22 Ιουνίου 2018.
e-Δίαυλος | σελ. 13
ΕΛΛΑΔΑ : Οικονομία - Εσωτερική πολιτική κατάσταση

Παντελής ΖΩΓΡΑΦΟΣ : Κόρινθος

Η «έξοδος» από τα Μνημόνια


καμουφλάζ του πολιτικού τους τίποτα
Γράφει ο Παντελής ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ*
Η άρνηση προτίμησης προς οποιοδήποτε κόμμα
είναι το μόνο ανοδικό ρεύμα που καταγράφεται στις
δημοσκοπήσεις, παίρνοντας μάλιστα πλειοψηφικές Ένας δεύτερος όρος είναι η δέσμευση της δημόσιας
διαστάσεις. περιουσίας μας για 99 χρόνια (με τα 97 από αυτά
Αυτό το κενό αντιπροσώπευσης είναι η σοβαρότερη μπροστά μας). Ενώ, έχει επίσης συμφωνηθεί η συνέχιση
κρίση δημοκρατίας στη χώρα μας μετά τη χούντα. Μια του οικονομικού ελέγχου (μέσω Τρόικας, θεσμών ή όπως
απειλή την οποία καλό είναι να αντιμετωπίσουμε, πριν αλλιώς βαφτιστεί το όργανο που θα την ασκεί από δω
μας προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά. και πέρα) μέχρις ότου εξοφληθεί το 75% των δανείων
Ας δούμε όμως τα γεγονότα. μας από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας
Ένας πρώτος όρος που δέχθηκε ο κ. Τσίπρας, προκειμένου (ESM).
να συνομολογήσει το 3ο Μνημόνιο, είναι ο σχηματισμός Με απλά λόγια, ο κ. Τσίπρας έχει συμφωνήσει εδώ
υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων για αρκετά χρόνια και τρία χρόνια η ημερολογιακή λήξη της δανειακής
μετά την ημερολογιακή λήξη του. σύμβασης να μην αποτελέσει «Έξοδο από τα Μνημόνια».

e-Δίαυλος | σελ. 14
Δεν είναι όμως μόνον αυτά. αποτυχία, «Έξοδο από τα Μνημόνια» την ημερομηνία
Δυστυχώς, το κατεστημένο της τελευταίας, χαμένης λήξης της δανειακής σύμβασης (ενώ έχουν συμφωνήσει
εικοσαετίας, κυβερνητικό και μη, έχει πετάξει λευκή ακριβώς το αντίθετο).
πετσέτα. Και ανενδοίαστα μας καλούν να εμπλακούμε στην
Δεν έχει ακόμα διασφαλίσει αν η (από τις βασικότερες κούφια αντιδικία τους εάν και κατά πόσον η ανύπαρκτη
συμβατικές υποχρεώσεις των δανειστών μας) ελάφρυνση έξοδος είναι «καθαρή» ή «βρώμικη».
του δημοσίου χρέους μας, θα σχηματοποιηθεί με Αυτό πια δεν είναι αυταπάτη, αλλά καραμπινάτη
συγκεκριμένο τρόπο, πριν την λήξη της σύμβασης (όπως και απαράγραπτη «απάτη περί την υπηρεσία». Με
είχε συμφωνηθεί ήδη από το 2011) ή αργότερα και πως. αυτουργούς, συνεργούς και κεκράκτες.
Έχει αφεθεί σε ατέρμονη, παθητική ακρόαση διαφωνιών Η «Έξοδος από τα Μνημόνια» δεν είναι όμως μόνον η
μεταξύ των δανειστών, χωρίς να διατυπώνει την δική (τελευταία μέχρι στιγμής) «αυταπάτη». Δεν είναι ένα,
μας θέση. ανάμεσα σε άλλα, από τα Fake News που κατασκευάζουν
Δεν προσπαθεί να κάμψει την, οικονομικά παράλογη, και διασπείρουν τα κόμματά μας.
αξίωση για τα υψηλά πλεονάσματα. Είναι, κυρίως, μια σκόπιμη παραλλαγή (καμουφλάζ) του
Δεν έχει επεξεργαστεί (πολύ περισσότερο καταθέσει) πολιτικού τους τίποτα, με σκοπό την χειραγώγησή μας
την παραμικρή ιδέα για αποδέσμευση της δημόσιας μπροστά στις κάλπες.
περιουσίας μας. Αντιθέτως, έχει αποδεχτεί την δοξασία Τα (μη) κόμματα αυτά, πράγματι, ομοφώνως αξιώνουν
ότι η αξιοποίησή της ταυτίζεται με… ιδιωτικοποιήσεις. (το καθένα για τον εαυτό του φυσικά) «Δώσε μας την
Ποιός να το έλεγε! ψήφο σου και, εμείς, σε ανταπόδοση της…».
Και βέβαια, ούτε σκέψη για ανάκτηση της ιδιοκτησίας Μόνο που οι τρεις τελείες σ’ αυτήν την ομόθυμη αξίωσή
και διοίκησης μιας τουλάχιστον από τις τράπεζες, για τους αποδίδουν με την υψηλότερη δυνατή ευκρίνεια το
την διάσωση των οποίων χρεωθήκαμε δεκάδες δισ. απόλυτο κενό πολιτικής τους. Το οποίο και πιστοποιεί
ευρώ. τελεσίδικα η θορυβώδης καταγγελία όλων, από όλους,
Όχι μόνον αυτό, αλλά η κυβέρνησή μας έχει ήδη για… όλα!
θέσει το (αγνώστου σε μας περιεχομένου) «Ολιστικό Στη βάση αυτού του κενού, μας καλούν να επιλέξουμε
Αναπτυξιακό Σχέδιο» της για την περίοδο μετά την λήξη στις εκλογές ανάμεσά τους. Και, όπως είναι φυσιολογικό,
του 3ου Μνημονίου υπό την έγκριση των πιστωτών! όλο και περισσότεροι, τα απορρίπτουμε όλα, όλο και
περισσότερο!
Έξοδος ως «απάτη περί την υπηρεσία». Στην πραγματικότητα δεν είναι μόνον η, αποδεδειγμένη
πια, πολιτική τους ανεντιμότητα που μας έχει αποξενώσει
Κοντολογίς, αποδεδειγμένα πια, οι δεσμεύσεις των από τα κόμματα.
μνημονίων όχι μόνον θα μας παρακολουθούν για πάρα Δεν είναι η απειρία, η ανικανότητα, η αποτυχία τους
πολλά χρόνια, αλλά «αυξάνονται και πληθύνονται», σε όσα καταπιάστηκαν. Δεν είναι η μαζική κατάπτωση
χωρίς κανένα σχέδιο απαλλαγής από την επιτροπεία. εγγυήσεων που μοίραζαν αφειδώς, εδώ και χρόνια.
Εδώ οδήγησαν τα πράγματα τα κόμματα που Είναι, πριν απ’ όλα, αυτή η κυνική πρακτική τους να
ευαγγελίστηκαν ότι θα έσκιζαν τα μνημόνια, είτε με ζητούν την ψήφο μας, χωρίς να εξηγούν τι θα κάνουν μ’
«ισοδύναμα» στο Ζάππειο, είτε με «ένα νόμο και ένα αυτήν για μας.
άρθρο»! Πως δηλαδή, μέσω αυτής, θα εξυπηρετήσουν το εθνικό
Ναι, είναι αυτά τα ίδια κόμματα που κάποτε απειλούσαν και δημόσιο συμφέρον.
τους πιστωτές με… στάση πληρωμών και, τώρα πια,
έχουν απεμπολήσει το δικαίωμά μας να υπενθυμίζουμε Σε ποιό τελικό αδιέξοδο οδηγούμαστε.
στους συνομιλητές ότι, εκτός από Λόρδοι Προστάτες / Αλλά ενώ τα κόμματά μας δεν κάνουν την δουλειά
Πιστωτές, είναι και εταίροι μας. τους, διαισθανόμαστε όλοι ότι στενοί κύκλοι περί τους
Είναι αυτά τα ίδια που βάφτισαν «Success Story» την αρχηγούς τους (σε συμπαιγνία με διάφορες παρέες)

e-Δίαυλος | σελ. 15
Γεώργιος ΖΑΡΚΑΔΑΣ-ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ : Το χωριό μου, Κούπα.

κάνουν την δουλίτσα τους. Υπάρχουν όμως και άλλοι λειτουργούν πια: «Θα ψηφίσω Μητσοτάκη για να
επιβαρυντικοί παράγοντες που μας φέρνουν ακόμα πιο φύγει ο Τσίπρας», «Θα ψηφίσω ΣΥΡΙΖΑ επειδή είμαι
κοντά στο τέλος: αριστερός», «Μαζί μας, ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ θα είναι
• Διάσπαρτο προσωπικό που απέτυχε και αποδοκιμά- αλλιώς» τα πιο συνηθισμένα ανάμεσά τους.
στηκε αρνείται να αποσυρθεί και, κατηγορώντας
Η δημοκρατική διέξοδος.
θορυβωδώς τους «άλλους», απεργάζεται την
παλινόρθωσή του. Είμαστε, λοιπόν, παγιδευμένοι σε μια «τέλεια
• Οργανωμένοι δεξιοί κανοναρχούν (με παραδομένους καταιγίδα» κενού πολιτικής, υποταγής των κομμάτων
αριστερούς να κρατούν τον ίσο) την ακύρωση της σε εξουσιαστικές ομάδες και ατομικών διαβημάτων.
διάκρισης μεταξύ «Δεξιάς» και «Αριστεράς». Αυτής Εάν δεν θέλουμε το αδιέξοδο μας αυτό να αποδειχθεί
δηλαδή ανάμεσα στα συμφέροντα των (όλο και πιο) τελικό, είναι απαραίτητο (και στις εθνικές εκλογές) να
λίγων και (όλο και πιο) ισχυρών από τη μια, και των αποδοκιμάσουμε όλα τα αίτια του.
(όλο και πιο) πολλών και (όλο και πιο) αδύναμων από Με αποτελεσματικό τρόπο βέβαια. Αποτελεσματική
την άλλη. Ενώ άλλοι, δεξιοί και αριστεροί, μένουν δεν είναι, παραδείγματος χάριν, η αποχή, η οποία
«χαμένοι στην μετάφραση» της κύριας αυτής αντίθεσης μετασχηματίζεται σε αυξημένα ποσοστά για όσους
ως ταξικού μίσους. ακριβώς απορρίπτουμε.
• Και βέβαια, ο υπολογίσιμος αριθμός εκλογέων, Ένα εγχειρίδιο διάσωσης μπορεί να συνοψίζεται στα
ανήμπορων να απορρίψουν σχήματα τα οποία δεν εξής:

e-Δίαυλος | σελ. 16
• Δεν απέχουμε. στους συνδυασμούς απονεκρωμένων κομμάτων, αν με
• Δεν κάνουμε επιλογή μεταξύ ακατάλληλων. εννοείς. Με την προσπάθεια να γίνεται πιο επίπονη και
• Αρνούμαστε την ακαταλληλότητα. τα αποτελέσματα της πενιχρότερα.
• Δεν δίνουμε εντολή σε όποιον «απορρίφθηκε Το δίλημμα μας είναι πραγματικό, είναι μπροστά
λιγότερο». στα μάτια μας και απομένει να μην δειλιάσουμε να
• Δεν κατεβάζουμε την βάση για να αποφύγουμε την αναμετρηθούμε μαζί του: ή αναλαμβάνουμε τον
«ακυβερνησία» και, κυρίως ενθαρρύνουμε άλλους «να αισιόδοξο μπελά να ψάξουμε, να βρούμε και να πιέσουμε
προσέλθουν στις εξετάσεις μας», άλλες δυνάμεις να νέες, εθελοντικές, πολιτικές δυνάμεις να τεθούν στην
ζητήσουν την ψήφο μας στις εκλογές. Όχι ενδιάμεσους βάσανο της αξιολόγησής μας, ή παραμένουμε στο άκοπο
στους αποτυχημένους (από χέρι αποτυχημένους και τελικό μας αδιέξοδο!
αυτούς), αλλά, φερέλπιδες, πέρα και πάνω από αυτούς. __________________________
Καλό θα ήταν βέβαια αυτές οι νέες, ελπιδοφόρες * Ο Παντελής Οικονόμου είναι Έλληνας πολιτικός, πρώην
δυνάμεις να είχαν συλλογική υπόσταση (να ήταν αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, με πλούσιο πολιτικό έργο
κόμματα δηλαδή). Αλλιώς, θα υποχρεωθούμε να & δράση στο ΠΑΣΟΚ και στον δημοκρατικό χώρο. Το 2014 ίδρυσε
ψάχνουμε «ψύλλους στ’ άχυρα», ζωντανά πρόσωπα την πολιτική οργάνωση ΕΚΚΙΝΗΣΗ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ.

Παναγιώτης ΤΕΤΣΗΣ
e-Δίαυλος | σελ. 17
ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ - Ενέργεια & Εξωτ. Πολιτική

ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ


ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥΣ
Γράφει ο Σήφης ΒΑΛΥΡΑΚΗΣ

Η παγκοσμιοποίηση χαρακτηρίζεται σήμερα από μοιραία σε σημαντικές ανακατατάξεις. Οι συσχετισμοί


έντονη πολιτική, οικονομική, πολιτισμική και δυνάμεων αλλάζουν και οι συμμαχίες μεταβάλλονται.
τεχνολογική αλληλεξάρτηση στο διεθνές σύστημα Οι ΗΠΑ παραμένουν το ισχυρότερο κράτος στο
και ταυτόχρονα από εντεινόμενο ανταγωνισμό ισχύος πολυπολικό σύστημα. Η απουσία όμως μιας απόλυτης
διαφόρων κρατών, που θυμίζει την περίοδο προ του ηγεμονίας, αφήνει κενά και οδηγεί διάφορες χώρες
Α΄ παγκοσμίου πολέμου. Οι ραγδαίοι ρυθμοί εξέλιξης σε ανταγωνισμούς ισχύος για να προωθήσουν τα
της γνώσης και της τεχνολογίας δημιουργούν νέα συμφέροντα τους.
δεδομένα και διακυμάνσεις ισχύος, που οδηγούν Η διεθνής αποκέντρωση επιτρέπει σε ανερχόμενες

e-Δίαυλος | σελ. 18
δυνάμεις να επιδιώκουν ηγεμονικό ρόλο επιρροής μπαίνουν πολύ ψηλά στις προτεραιότητες των
σε περιφερειακό επίπεδο. Δημιουργούνται έτσι διαφόρων κρατών και συνεπώς τα θέματα που αφορούν
περιφερειακά σχήματα γεωπολιτικού ανταγωνισμού. τον ορισμό της υφαλοκρηπίδας, της Αποκλειστικής
Η Ανατολική Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή είναι Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) κλπ, έρχονται πιεστικά στο
περιφέρεια, όπου οι δυναμικές αυτές, προκαλούν διεθνές προσκήνιο.
γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Η κλιμάκωση της Η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου που μας αφορά
τουρκικής επιθετικότητας και η ψυχρότητα στις σχέσεις άμεσα, φέρεται να διαθέτει σημαντικές ποσότητες
ΗΠΑ – Τουρκίας αλλάζουν τα γεωπολιτικά δεδομένα υποθαλάσσιων αποθεμάτων υδρογονανθράκων στο
στην περιοχή μας. Αιγαίο, στο Ιόνιο, στην Νότια Κρήτη και κυρίως στην
Ο κόσμος μας έχει ολοένα αυξανόμενες ενεργειακές λεκάνη του Ηροδότου.
ανάγκες που καλύπτονται σε πολύ μεγάλο βαθμό Η Νοτιοανατολική Μεσόγειος αναμένεται λοιπόν στο
από ορυκτά καύσιμα και κυρίως από φυσικό αέριο και μέλλον να διαδραματίσει ένα σημαντικότατο ρόλο
πετρέλαιο. Το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα είναι στην ασφάλεια του εφοδιασμού των υδρογονανθράκων
εξαιρετικά ευαίσθητο στην επάρκεια, την ασφάλεια των κρατών όλης της περιοχής αλλά βέβαια και της
τροφοδοσίας, στα αποθέματα αλλά και τις διεθνείς Ευρωπαϊκής Ένωσης που εξαρτάται ενεργειακά σε πολύ
τιμές του πετρελαίου. μεγάλο βαθμό από την Ρωσία.
Το περίφημο «peak oil» (το μέγιστο της ποσότητας Η Αραβική Άνοιξη και η εντεινόμενη κρίση στη Μέση
άντλησης) δεν σημαίνει την εξάντληση του πετρελαίου. Ανατολή, μεταβάλλουν το οικονομικοπολιτικό σκηνικό
Επειδή όμως η διεθνής ζήτηση έχει συνεχή αυξητική στην ανατολική Μεσόγειο, γεγονός που επηρεάζει και
τάση, σημαίνει ότι οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου θα την Ελλάδα, που βρίσκεται στη μέση ενός γεωπολιτικού
αρχίσουν να αυξάνονται όταν το peak oil θα αρχίσει κυκλώνα και ταλανίζεται από την κρίση χρέους και τα
να λειτουργεί. Αυτό θα συμβεί όταν εξαντλήσουμε τα προβλήματα της Ευρωζώνης.
μισά οικονομικά αντλήσιμα αποθέματα του πλανήτη. Η Τουρκία αμφισβητεί ελληνικά νησιά, ακόμα και
Κάποιοι ισχυρίζονται ότι αυτό ίσως έχει ήδη αρχίσει την Γαύδο, τον ελληνικό εναέριο χώρο (10 μίλια) και
να συμβαίνει. Έτσι τα θέματα εκμετάλλευσης των τα δικαιώματα μας σε ότι αφορά την επέκταση της
υποθαλάσσιων αποθεμάτων υδρογονανθράκων κυριαρχίας μας στη θάλασσα στα 12 μίλια (χωρικά

e-Δίαυλος | σελ. 19
ύδατα 6 μίλια) και απειλεί την Ελλάδα με πόλεμο (Casus Οι ΗΠΑ ανέχονται λόγω του ότι οι Τούρκοι οργανώνουν
belly). Οι Τούρκοι επιμένουν ότι η Κύπρος αποτελείται και εξοπλίζουν αντικαθεστωτικές δυνάμεις που
από δύο κράτη και η αποκαλούμενη «νότιος» Κύπρος αντιτίθενται στον Άσαντ και βεβαίως εισβάλουν και
έχει περιορισμένη ΑΟΖ. Αρνούνται τα δικαιώματα ΑΟΖ, αντιπαρατίθενται στρατιωτικά, με τον υποστηριζόμενο
στο Καστελόριζο. από την Ρωσία εχθρό τους, την Συρία.
Οι Τούρκοι προσπαθούν έτσι να αποκόψουν την Αυτά όμως μας αφορούν. Ο Ερντογάν οραματίζεται την
Ελλάδα από την Κύπρο και να αποκτήσουν αυτοί κοινά αναβίωση της «Οθωμανικής Αυτοκρατορίας». Στόχος
οικονομικά θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο. του είναι η δημιουργία μιας «ζώνης περιφερειακής
ασφάλειας», υπό την τουρκική ηγεμονία που από τα
Ελληνική ΑΟΖ - Τουρκική πρόκληση
Βαλκάνια, το Αιγαίο, την Κύπρο, φτάνει στο Βόρειο Ιράκ
Μετά την ήττα στη Συρία του Ισλαμικού Κράτους (ISIS), («τα σύνορα της καρδιάς μας»). Ο Ερντογάν απαιτεί
η Τουρκία μετατρέπεται σε διεθνή παίκτη, διαμορφώνει τον διαμοιρασμό των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων
συμμαχίες με τη Ρωσία και το Ιράν και ελίσσεται μεταξύ «Βόρειας και Νότιας Κύπρου». Είναι το ίδιο
διαπραγματευτικά ανάμεσα στις υπερδυνάμεις. σενάριο που προωθεί έντεχνα για το Αιγαίο.
Με την εισβολή στο Αφρίν η Τουρκία προσπαθεί να Οι μεγάλες ανακατατάξεις στην Ανατολική Μεσόγειο
αμυνθεί η ίδια, στους σχεδιασμούς για τον διαμελισμό και την Μέση Ανατολή είναι πραγματικότητα.
της, με τη δημιουργία «Κουρδικού Κράτους» μέσα στα Τα διάφορα κράτη με συμφέροντα στην περιοχή
σύνορά της. Εξυπηρετεί τη Ρωσία και επιτίθεται στις αναζητούν νέες ισορροπίες στο νέο διεθνές περιβάλλον
ένοπλες ομάδες του ΠΚΚ, των Κούρδων που εξοπλίζονται που διαμορφώνεται. Δεν μπορούμε λοιπόν να
και εκπαιδεύονται από τις ΗΠΑ.

e-Δίαυλος | σελ. 20
εφησυχάσουμε με εγγυήσεις από μια τάξη πραγμάτων
που αναθεωρείται.
Από το «Δεν διεκδικούμε, Δεν παραχωρούμε», πρέπει
να περάσουμε στο «Τι επιδιώκουμε στα νέα διεθνή
δεδομένα». Να κάνουμε αισθητή την παρουσία μας,
στις όποιες διαδικασίες αφορούν το διεθνές γίγνεσθαι.
Η απόσυρση των τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων
κατοχής από τη Βόρεια Κύπρο είναι το αυτονόητο.
Η δημιουργία αποστρατικοποιημένης ζώνης υπό
διεθνή έλεγχο στη Τουρκία, σε βάθος τουλάχιστον
500 χιλιομέτρων από τα Μεσογειακά παράλια, θα
μπορούσε να αποτελέσει ελαχίστη εγγύηση ασφάλειας
και σταθερότητας στη περιοχή μας.
Η προσήλωση μας στις διεθνείς συνθήκες και η «ευέλικτη
ανταπόκριση» στις τουρκικές προκλήσεις πρέπει να
είναι η βασική κατεύθυνση της πολιτικής για την εθνική
μας ασφάλεια. Υπάρχει άμεση ανάγκη πιστεύω μιας
επίκαιρης, ολοκληρωμένης, αποτελεσματικής, εθνικής
στρατηγικής αποτροπής, απέναντι στην Τουρκική
επιθετικότητα και εξασφάλισης της ειρήνης στην
περιοχή μας.

Παύλος ΣΑΜΙΟΣ (1948 - ) : Εργο του 2008-2011.


e-Δίαυλος | σελ. 21
Ε.Ε. - ΙΤΑΛΙΑ : Νέο Σκηνικό

Στέφανος ΛΑΝΤΣΑΣ : Πρόσφυγες στο Θησείο, 1924

Tι αλλάζει στην γειτονική Ιταλία


Γράφει ο Γιώργος ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ*
Για τις πρόσφατες εκλογές.
1. Στις εκλογές που διεξήχθηκαν στην Ιταλία στις 4 του Αστέρων» του Μπέπε Γκρίλο (Οι δημοσκόποι υπολογίζουν
Μάρτη, κυριάρχησε η αντισυστημική και ευρωσκεπτικιστική πως το μεγαλύτερο μέρος των ψηφοφόρων του «Κινήματος
ψήφος. 5 Αστέρων» είναι πρώην ψηφοφόροι της Κεντροαριστεράς
Οι Ιταλοί βιώνοντας την δική τους κρίση, συνειδητοποίηοαν και της Αριστεράς) αφενός, και προς την δεξιά «Λέγκα»
ότι η ταυτισμένη με το ευρώ φιλελεύθερη συναίνεση της του Σαλβίνι, (η οποία έχει μια σαφή αντιμεταναστευτική
Κεντροαριστεράς και της Κεντροδεξιάς επιτείνει, αντί να ρητορική), αφετέρου.
λύνει τα προβλήματά τους. Αμφότεροι οι νικητές είναι ιδιαιτέρως επικριτικοί όσον
Το αναμφισβήτητο γεγονός των ιταλικών εκλογών αφορά την ΕΕ και την Ευρωζώνη.
είναι ότι οι ψηφοφόροι στράφηκαν μαζικά προς τα δύο 2. Υπήρξε ανατροπή εντός του συσχετισμού της Δεξιάς /
αντισυστημικά κόμματα: προς το ιδιότυπο, λαϊκό «Κίνημα 5 Κεντροδεξιάς, αφού ο Σαλβίνι νίκησε τον παραδοσιακό

e-Δίαυλος | σελ. 22
Μπερλουσκόνι. Η Lega του Σαλβίνι πήρε 17,7 % έναντι με την αιμορραγία των ψήφων που υπέστη το Δημοκρατικό
14% του Καβαλιέρε και η βάση της μεταξύ τους συμφωνίας, Κόμμα.
ήταν ότι θα προταθεί για υποψήφιος πρωθυπουργός από Όσον αφορά αυτή την αιμορραγία των ψήφων που υπέστη
την πλευρά τους όποιος έλθει πρώτος σε ψήφους, όπου το Δημοκρατικό Κόμμα (PD) κατά τα τελευταία χρόνια
προηγείται ο Σαλβίνι. στην εποχή του Ρέντζι, έχει ενδιαφέρον να διαβάζουμε
3. Το 18,7% του Δημοκρατικού Κόμματος (PD), - κόμμα μεταξύ των γραμμών του άρθρου που ο αναπληρωτής
που προέρχεται από το Δημοκρατικό κόμμα της Αριστεράς-, του Δημοκρατικού Κόμματος Ivan Scalfarotto έγραψε στο
στις εκλογές της 4ης Μαρτίου είναι το χαμηλότερο “Post” λίγες ώρες την ψηφοφορία: «Έχουμε γίνει», γράφει ο
ποσοστό που πήρε το κόμμα αυτό από την ίδρυση του, το Scalfarotto, «το κόμμα που προτιμάται από τους πλούσιους,
2007, όταν οι πρώην κομμουνιστές και οι πρώην αριστεροί διανοούμενους, από την φωτισμένη μπουρζουαζία, από
χριστιανοδημοκράτες αποφάσισαν να συγχωνευτούν. τους πιο ικανούς επιχειρηματίες, με μια λέξη από τις αριστεία
Είναι ένα ταπεινωτικό αποτέλεσμα, που έχει τις ρίζες του αυτής της χώρας μας.
στην μακροχρόνια κρίση της ιταλικής Κεντροαριστεράς, με Αυτό σίγουρα δεν είναι λάθος, πρέπει να βασιστούμε στην
τον Ματέο Ρέντσι να έχει τη μεγάλη ευθύνη για τις πολιτικές αριστεία, αλλά πρέπει να επανεξεταστούμε πως θα είμαστε
που ακολούθησε. και με τους τελευταίους τους ανέλπιδες, με εκείνους που δεν
Υπενθυμίζω πως στις προηγούμενες εκλογές του 2013, με μπορούν. Οι άνθρωποι που δεν μας αναγνωρίζουν πλέον -
γραμματέα τότε τον Μπερσάνι, το Δημοκρατικό Κόμμα είχε και αυτή είναι δική μας ευθύνη, όχι αυτονών».
μεν ηττηθεί, είχε δε αναδειχθεί στο μεγαλύτερο κόμμα της 6. Μερικά ακόμη ενδιαφέροντα στοιχεία των εκλογών:
χώρας με το 25,4%. Το κίνημα που ιδρύθηκε από τον Beppe Grillo ψηφίστηκε
4. Η βαθύτατη κρίση του Δημοκρατικού Κόμματος παρέσυρε περισσότερο ή λιγότερο ομοιόμορφα από ψηφοφόρους
και τους διασπασθέντες από αυτό. Εν όψει των εκλογών, μεταξύ 18 έως 65 ετών.
ο Μπερσάνι και άλλα ηγετικά στελέχη είχαν ενωθεί με το Στο συνασπισμό της κεντροδεξιάς, μπορούμε να
μικρό κόμμα της Ιταλικής Αριστεράς, δημιουργώντας το παρατηρήσουμε την εξής κατάσταση: Στο «πρωτάθλημα» η
ψηφοδέλτιο «Ελεύθεροι και Ίσοι». (LEU). Lega κέρδισε τις ψήφους των Ιταλών ηλικίας 18 έως 50 ετών,
Τελικά το αριστερό ψηφοδέλτιο εξασφάλισε ένα ενώ o Μπερλουσκόνι έμεινε με τους παλαιότερους.
απογοητευτικό 3,4%, κατ΄ ουσίαν όσα είχε πάρει το 2013 -Η «Forca Italia» του Μπερλουσκόνι και το Δημοκρατικό
μόνη της η Ιταλική Αριστερά (τότε με την επωνυμία κόμμα (PD) κατέστησαν οι εκφραστές της παλαιάς Ιταλίας.
«Ελευθερία, Οικολογία, Αριστερά»)
Η κινηματική Αριστερά , το «Potere al Popolo» εξασφάλισε Ιταλία και Γραφειοκρατία της Ε.Ε. : μια ζόρικη
το επίσης απογοητευτικό 1,1%. σχέση.
5. Ενδιαφέρουσες οι ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΙΣ από “τα κάτω”
Μετά τα αποτελέσματα των εκλογών, μια συνταγματική και
μεταξύ Δημοκρατικού Κόμματος και “Κινήματος Πέντε
πολιτική κρίση άνευ προηγουμένου, αποσοβήθηκε τελευταία
Αστέρια”:
στιγμή στην Ιταλία, όταν ο Ιταλός πρόεδρος Ματαρέλα
Στην αριστερά, για χρόνια, έχει εξαπλωθεί μια ειρωνική
απέρριψε τον κατάλογο των υποψήφιων υπουργών που του
και κοροϊδευτική στάση απέναντι στους ψηφοφόρους του
παρουσίασε ο εντολοδόχος πρωθυπουργός Τζουζέπε Κόντε.
Κινήματος των 5 Αστέρων, μια στάση που τους τελευταίους
και συγκεκριμένα τον προτεινόμενο υπουργό Οικονομικών
μήνες καθίσταται Ταξική. Και αυτό, είναι το ακριβώς
Πάολο Σαβόνα, λόγω του ότι ο τελευταίος είχε θεωρήσει
αντίθετο από το να “είσαι αριστερός». Αυτό που στην αρχή
την Ε.Ε. «γερμανικό εργαλείο ισχύος».
ήταν ειρωνία, μετεξελίχθηκε σε Σνομπισμό
Αποτέλεσμα ήταν να μην ορκιστεί ΤΌΤΕ η κυβέρνηση, να
Αυτή η σνομπίστικη και αριστοκρατική στάση, έχει σχέση

e-Δίαυλος | σελ. 23
του Ταμείου η οποία επεξεργάστηκε το θανατηφόρο
σχέδιο για την ελληνική οικονομία, εκείνο που προκάλεσε
την πτώση κατά 26 μονάδες του ελληνικού ΑΕΠ.
Εγκαταστάθηκε στην Ιταλία το 2013 κατόπιν προσκλήσεως
του τότε πρωθυπουργού Ενρίκο Λέτα προκειμένου να
σχεδιάσει περικοπές στις δημόσιες δαπάνες. Η «εντολή»
του μπροστά στην κατακραυγή, κράτησε ελάχιστα.
Η ζωή μας τούμπες κάνει; Τραγικό, σε ευρωπαϊκή χώρα,
το έτος 2018 να επαναφέρει στους παλαιότερους στην
Ελλάδα μνήμες του Βασιλικού πραξικοπήματος του 1965,
απαρχή της Ανωμαλίας και εντέλει της επιβολής της
Δικτατορίας στις 21 Απριλίου 1967.
Σε μια ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ υπάρχουν κανόνες: αυτή εκφράζεται
θεσμικά από την λαϊκή ετυμηγορία («Λαϊκή Κυριαρχία»),
από την λαϊκή ετυμηγορία προκύπτει μια πλειοψηφία,
αυτή εν συνεχεία μέσω του εκάστοτε «νικητή» προτείνει
Πρωθυπουργό και υπουργούς και σχηματίζει κυβέρνηση.
Εκτός εάν, για να θυμηθώ κάτι Μπρεχτικό, όταν δεν μας
«αρέσει ο Λαός» και οι επιλογές του, «αλλάζουμε Λαό».
JIRLOW : Ovrig Konst Στην Ιταλία, ο πρόεδρος παρέκαμψε τη θέληση του

προσπαθηθεί να ορισθεί ένας φιλο-ΔΝΤ πρωθυουργός για –Κυρίαρχου- λαού. Προσπάθησε να τοποθετήσει

αν επιστρέψουμε εντέλει στην Συνταγματική νομιμότητα, επικεφαλής της κυβέρνησης το στέλεχος ενός οργανισμού,

να σχηματισθεί δηλαδή κυβέρνηση από τους νικητές των τον οποίο κατήγγειλαν οι νικητές των εκλογών και του

εκλογών: το λαϊκό «Κίνημα πέντε Αστέρων» και την δεξιά έδωσε εντολή να συνεχίσει την πολιτική που οι νικητές

«Λέγγα». υπόσχονταν να αλλάξουν.

Ο πρόεδρος Ματαρέλα είχε δηλώσει όσον αφορά Η Γραφειοκρατία της ΕΕ αναμφίβολα αποδέχτηκε την

την μη αποδοχή του Σαβόνα ως υπουργού - ο οποίος απόφαση του Ιταλού προέδρου να αντικαταστήσει μια

συμπεριελήφθει τελικά ως υπουργός σε άλλο χαρτοφυλάκιο- εκλεγμένη κυβέρνηση με μια προσωρινή, αλλά λιγότερο

ότι η μη αποδοχή του συγκεκριμένου υπουργού, βασίζεται εχθρική εναντίον της.

στο άρθρο 92 του Συντάγματος που ορίζει ότι ο πρόεδρος Αυτό όμως είναι αποκαλυπτικό για την θεμελιώδη

«διορίζει το υπουργικό συμβούλιο κατόπιν εισηγήσεως του αδυναμία της ΕΕ και τις όποιες απαντήσεις έχει (ή, όχι).

πρωθυπουργού». Αν απλώς αποδεχθεί την ακύρωση ελεύθερων εκλογών

Ο πρόεδρος της Ιταλίας επικαλέστηκε ξεκάθαρα λόγους δείχνει απεγνωσμένη, αντιδημοκρατική και με επιλεκτική

πολιτικής σκοπιμότητας που ξεπερνούν κατά πολύ τις ηθική. Αν πάρει μέτρα κατά της Ιταλίας, θα υπονομεύσει

αρμοδιότητές του. Ενέργεια, την οποία ο ιταλικός τύπος τους υποστηρικτές της στην Ιταλία και αλλού. Τα

(εμφανώς υποστηρικτικός προς τον πρόεδρο) δεν κατάφερε πράγματα γίνονται όλο και δύσκολα για την ΕΕ.

να δικαιολογήσει. Κατόπιν τούτων, είναι αυτονόητο να αυξάνει ο

Έτσι αντί του νόμιμου Κόντε, δόθηκε εντολή στον δοτό Ευρωσκεπτικισμός μεταξύ των Λαών της Ευρώπης για το

Κοταρέλι. Ο εντολοδόχος είναι δημιούργημα του ΔΝΤ. Στην Ιερατείο των Βρυξελλών και την επιβαλλόμενη «σιδηρά

Ελλάδα έγινε γνωστός το 2010 ως επικεφαλής της ομάδας πειθαρχεία», συν τοις άλλοις με τις πολιτικές λιτότητας,
του Βερολίνου.
e-Δίαυλος | σελ. 24
Το Μεταναστευτικό. Σεπτέμβρη 1974. Ιδρυτικό μέλος του ΠΑ.ΣΟ.Κ.
Διετέλεσε μέλος του Δ.Σ. του Δημοκρατικού Συλλόγου Ελλήνων
Αντιπρόεδροι στην νέα κυβέρνηση ανέλαβαν οι πρόεδροι Σπουδαστών Φλωρεντίας, Πρόεδρος του ίδιου Συλλόγου.
των δύο κομμάτων που κέρδισαν τις εκλογές, ο Ντι Μάϊο Το 1975 εκλέγεται πρώτος Μεταδικτατορικός Πρόεδρος της
από το «Κίνημα Πέντε αστέρων» και ο Σαλβίνι της «Λέγκα». ανασυγκροτημένης Ομοσπονδίας Ελληνικών Φοιτητικών
Συλλόγων Ιταλίας (Ο.Ε.Φ.Σ.Ι.). Εκλεγμένο μέλος του Κεντρικού
Ποιο παράτολμος ο Σαλβίνι, φαίνεται να δίνει τον τόνο με
Συμβουλίου (από το Α΄ Συνέδριο της ΠΑΣΠ τον Απρίλη 1976),
αφορμή το Μεταναστευτικό που απασχολεί την Χώρα, μέλος της Τριμελούς Πανελλήνιας Γραμματείας της ΠΑΣΠ.
το οποίο αφενός ήταν η αιχμή του δόρατος του κόμματός Συμμετέχει σε πρωτοβουλίες πολιτών, Επιτροπές και Συλλόγους.
του, αφετέρου είναι στην αρμοδιότητά του ως υπουργού. Η Έχει συγγράψει τα βιβλία: «Η σκοτεινή πλευρά του ήλιου»,
σχέση με την Ε.Ε. θα ενταθεί, τα επεισόδια θα είναι συνεχή – εκδ.Οδυσσέας, μαρτυρία, 1989, «Βροχή στη Δαλματία, καφές
στο Τίτογκραντ»,νουβέλα, α΄έκδοση Δελφίνι,1997, β΄έκδοση
και αναμενόμενα.
εκδόσεις Αντίκτυπος,2006, «Ευρώπη των σχισμών»,διηγήματα,
Δείγμα από τις δηλώσεις Σαλβίνι: «Η Ιταλία δεν μπορεί να εκδ.Ϊνδικτος 2002, «2017-Η Ελλάδα υπό Νέο-Οθωμανική
μετατραπεί σε προσφυγικό καταυλισμό. Θα εργασθούμε για κατοχή», Εναλλακτικές εκδόσεις,2009, “Αιθιοπία (Αβησσυνία):
να ευαισθητοποιήσουμε τις γειτονικές χώρες». Ένα μικρό Βυζάντιο στο Κέρας της Αφρικής”, “Γόρδιος” 2016.
Παράλληλα, με tweet του, ο επικεφαλής του υπουργείου Έχει συμμετοχή στα συλλογικά έργα: «Η ελληνική Ουτοπία»,
Εναλλακτικές εκδόσεις και Αιγαίον,1993, «Vivere Pericolosa-
Εσωτερικών της Ρώμης, αναφερόμενος πάντα στο
mente.26 ιστορίες από την Ιταλία», «Έξι χρόνια κωμωδίας»,
μεταναστευτικό και στο προσφυγικό, τόνισε: «ή η Ευρώπη
«Κεφαλονίτες και Ιθακήσιοι στην εξέγερση του Πολυτεχνείου το
θα μας βοηθήσει να αυξήσουμε την ασφάλεια στην χώρα μας 1973», Αργοστόλι 2009.
ή θα πρέπει να διαλέξουμε άλλες οδούς». Γράφει άρθρα γνώμης, σχόλια, βιβλιοκριτική, επιφυλλίδες
Από τις πρώτες κινήσεις του, ο Ματέο Σαλβίνι έκανε σε περιοδικά και εφημερίδες. Έχει εκδώσει περιοδικό Κόμικς
(«Πωλέτ»,1980).
γνωστό ότι «θα εργαστεί για να μπορέσουν να γίνουν
Τακτικός συνεργάτης της εφημερίδας «Παρόν», των περιοδικών
πιο αποτελεσματικές οι πολιτικές πρωτοβουλίες ελέγχου,
«Άρδην», “Ρήξη”, «Μανιφέστο», και άλλων τοπικών περιοδικών
απομάκρυνσης και απέλασης».
και εντύπων. -
Τελευταίο επεισόδιο, η άρνησή της Ιταλικής κυβέρνησης
να δεχθεί τον ελλιμενισμό πλοίου ΜΚΟ που μετέφερε
μετανάστες, (όπως και η Μάλτα),με αποτέλεσμα την ένταση
που δημιουργήθηκε ανάμεσα στην Ρώμη, τις Βρυξέλλες και
άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Το Μεταναστευτικό ανέβηκε στην κορυφή της «ατζέντας»
της Ιταλικής κυβέρνησης. Οι επιπτώσεις του άλλωστε, μας
αφορούν άμεσα. -
----------------------------------------
* Ο Γ. Παπαγιαννόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1954.
Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Πανεπιστήμιο Φλωρεντίας την
περίοδο 1971-77.
Συμμετείχε ενεργά στο Αντιδικτατορικό Ελληνικό Φοιτητικό Κίνημα
στην Ιταλία. Από το 1971 συμμετείχε στον αντιστασιακό αγώνα
κατά της δικτατορίας μέσα από τις οργανώσεις Π.Α.Κ. και «Φίλοι
του ΠΑΚ». Γραμματέας της Τ.Ο. Φλωρεντίας την ίδια περίοδο,
μέλος του Συντονιστικού Οργάνου Ιταλίας. Μέλος του Γραφείου
του Εθνικού Συμβουλίου του Π.Α.Κ. (του Ανώτερου Καθοδηγητικού
Οργάνου). Εκ των συντακτών της Ιδρυτικής Διακήρυξης της 3ης
Γεώργιος ΖΑΡΚΑΔΑΣ-ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ

e-Δίαυλος | σελ. 25
ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Βασίλειος ΧΑΤΖΗΣ : Τροχήλατο ατμόπλοιο

Eric HOBSBAWM : H νέα παγκόσμια τάξη,


η κρίση, οι αλλαγές, τα έθνη-κράτη & τα
υπερεθνικά μορφώματα
Συνέντευξη με τον Eric Hobsbawm στο περιοδικό «New Left Review»

Ο μεγάλος πολιτικός διανοητής και ιστορικός Έρικ Χομπσμπάουμ, που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 95 ετών, μιλάει για
τις ανατροπές στην παγκόσμια τάξη, τις αλλαγές στον κόσμο της εργασίας, τους νέους ταξικούς διαχωρισμούς, την Κρίση
του 1929 και τη σημερινή, το έθνος-κράτος, τις «ανθρωπιστικές» επεμβάσεις και τα υπερεθνικά μορφώματα.
Ο Eric Ηobsbawm είναι ένας από τους κορυφαίους μαρξιστές ιστορικούς, διεθνώς. Τα περισσότερα βιβλία του κυκλοφορούν
και στα ελληνικά.

ΕΡΩΤ : Το βιβλίο σας “Η Εποχή των άκρων” τελειώνει Εric Ηobsbawm : Διακρίνω πέντε βασικές αλλαγές.
το 1991 με ένα πανόραμα των σαρωτικών αλλαγών σε Πρώτον, τη μετατόπιση του οικονομικού κέντρου
όλο τον πλανήτη –την κατάρρευση των ελπίδων της του πλανήτη από τον Βόρειο Ατλαντικό προς τη
Χρυσής Εποχής για παγκόσμια κοινωνική πρόοδο. Νοτιοανατολική Ασία. Αυτή η διαδικασία ξεκίνησε
Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι σημαντικότερες εξελίξεις στην Ιαπωνία τις δεκαετίες του 1970 και 1980, αλλά η
στην παγκόσμια ιστορία από τότε; άνοδος της Κίνας, από τη δεκαετία του 1990 και μετά,

e-Δίαυλος | σελ. 26
είναι αυτή που κάνει τη διαφορά. όρια μιας περιορισμένης τάξης, το κατάφερναν ως λαϊκά
Δεύτερον, ασφαλώς, την παγκόσμια κρίση του κόμματα, που δομούνταν στη βάση μιας οργάνωσης που
καπιταλισμού, την οποία είχαμε προβλέψει, χρειάστηκε επινοήθηκε από και για τους σκοπούς της εργατικής
όμως πολύ καιρό για να εκδηλωθεί. τάξης. Ακόμα κι έτσι, η ταξική συνείδηση έθετε όρια.
Τρίτον, την παταγώδης αποτυχία της προσπάθειας Στη Βρετανία, το Εργατικό Κόμμα δεν πήρε ποτέ πάνω
των ΗΠΑ να κατακτήσουν το ρόλο της μοναδικής από το 50% των ψήφων. Το ίδιο ισχύει και στην Ιταλία,
ηγέτιδας δύναμης μετά το 2001 - η αποτυχία είναι όπου το ΚΚΙ ήταν πολύ περισσότερο ένα λαϊκό κόμμα.
ολοφάνερη. Τέταρτον, την ανάδυση μιας νέας ομάδας Στη Γαλλία, η Αριστερά βασίστηκε σε μια σχετικά
αναπτυσσόμενων χωρών --«των BRICs» (Βραζιλία, αδύναμη εργατική τάξη, η οποία όμως ισχυροποιούνταν
Ρωσία, Ινδία, Κίνα) - ως πολιτικής οντότητας, που δεν πολιτικά χάρη σε μια λαμπρή επαναστατική παράδοση,
είχε συντελεστεί όταν έγραφα την Εποχή των άκρων. της οποίας κατάφερε να γίνει ο βασικός κληρονόμος
Και, πέμπτον, την αποσάθρωση και συστηματική – γεγονός που έκανε και την ίδια και την Αριστερά να
αποδυνάμωση της εξουσίας των κρατών: της εξουσίας αποκτήσουν πολύ μεγάλη επίδραση.
των εθνικών κρατών στις επικράτειές τους, αλλά Η παρακμή της εργατικής τάξης των χειρωνακτών
και, σε μεγάλες περιοχές του πλανήτη, κάθε είδους φαίνεται πως είναι οριστική. Υπάρχουν, και θα συνεχίσουν
αποτελεσματικής κρατικής εξουσίας. Είναι κάτι που ίσως να υπάρχουν βέβαια, πολλοί άνθρωποι που εργάζονται
ήταν προβλέψιμο, αλλά συνέβη με ταχύτητα που δεν ακόμα ως χειρώνακτες και η υπεράσπισή τους παραμένει
περίμενα ποτέ. μείζον καθήκον για όλες τις αριστερές κυβερνήσεις.
ΕΡΩΤ : Τι άλλο σας έχει προξενήσει έκπληξη έκτοτε; Ωστόσο, αυτό δεν μπορεί πλέον να αποτελεί την κύρια
βάση των ελπίδων τους: δεν διαθέτουν πλέον, ακόμα
Εric Ηobsbawm : Δεν έχει πάψει να με εκπλήσσει η και σε θεωρητικό επίπεδο, πολιτική δυναμική, επειδή
πλήρης παραφροσύνη του νεοσυντηρητικού πολιτικού έχουν απολέσει την προοπτική οργάνωσης της παλιάς
σχεδίου, οι οπαδοί του οποίου όχι μόνο διατείνονταν εργατικής τάξης.
πως η Αμερική αποτελούσε το μέλλον, αλλά επιπλέον Υπήρξαν τρεις ακόμα σημαντικές αρνητικές εξελίξεις.
πίστευαν ότι είχαν διαμορφώσει μια στρατηγική για την Η πρώτη είναι, ασφαλώς, η ξενοφοβία - η οποία, για το
επίτευξη του στόχου αυτού. Αν καταλαβαίνω καλά, με μεγαλύτερο μέρος της εργατικής τάξης, είναι, σύμφωνα
ορθολογικούς όρους, δεν διαθέτουν κάποια συνεκτική με τη ρήση του Αύγουστου Μπέμπελ, «ο σοσιαλισμός
στρατηγική. των ηλιθίων»: διασφαλίζω τη δουλειά μου ενάντια σε
Δεύτερον - κάτι μικρότερης σημασίας, που δεν παύει ανθρώπους που τους αντιμετωπίζω σαν ανταγωνιστές.
ωστόσο να είναι σημαντικό - η αναβίωση της πειρατείας, Όσο πιο αδύναμο είναι το εργατικό κίνημα, τόσο
την οποία είχαμε εν πολλοίς ξεχάσει: είναι κάτι το αυξάνεται η απήχηση της ξενοφοβίας.
καινούργιο. Τρίτον, μια εξέλιξη σε τοπικό επίπεδο: η Δεύτερον, μεγάλο μέρος των ελαφρότερων
κατάρρευση του μαοϊκού Κομμουνιστικού Κόμματος χειρωνακτικών εργασιών δεν είναι πια μόνιμες, αλλά
στη Δυτική Βεγγάλη, την οποία αληθινά δεν περίμενα. περιστασιακές: φοιτητές ή μετανάστες που δουλεύουν
ΕΡΩΤ : Μπορείτε να οραματιστείτε κάποια πολιτική στον τομέα του επισιτισμού, για παράδειγμα. Ως εκ
ανασυγκρότηση αυτού που κάποτε ήταν η εργατική τούτου, δεν είναι εύκολο να οργανωθούν πολιτικά.
τάξη; Οι μόνοι εργαζόμενοι αυτής της κατηγορίας που θα
Εric Ηobsbawm : Όχι με την παραδοσιακή της μορφή. μπορούσαν να οργανωθούν εύκολα είναι όσοι έχουν
Ο Μαρξ είχε αναμφισβήτητα δίκιο όταν προέβλεπε ως εργοδότη τις δημόσιες υπηρεσίες, κι αυτό επειδή οι
τον σχηματισμό μεγάλων ταξικών κομμάτων σε ένα τελευταίες είναι πολιτικά ευάλωτες.
συγκεκριμένο στάδιο της εκβιομηχάνισης. Η τρίτη και πιο σημαντική εξέλιξη, κατά τη γνώμη
Αυτά τα κόμματα όμως, αν ήταν επιτυχημένα, δεν μου, είναι το διευρυνόμενο χάσμα που δημιουργείται
λειτουργούσαν αυστηρά ως κόμματα της εργατικής από ένα νέο ταξικό κριτήριο: την εισαγωγή σε σχολές
τάξης: αν ήθελαν να επεκταθούν πέρα από τα αυστηρά και πανεπιστημιακά ιδρύματα ως εισιτήριο για κάποια

e-Δίαυλος | σελ. 27
θέση εργασίας. Αυτό μπορούμε να το ονομάσουμε, αν παραγωγή. Υπήρξαν αρκετά προανακρούσματα της
θέλετε, αξιοκρατία αλλά αξιολογείται, θεσμοποιείται και παρούσας ύφεσης, σε αντίθεση με εκείνη του 1929 που
διαμεσολαβείται από τα εκπαιδευτικά συστήματα. έπεσε σχεδόν σαν κεραυνός.
Το αποτέλεσμα είναι μια εκτροπή της ταξικής συνείδησης από Θα έπρεπε να έχει γίνει αντιληπτό, αρκετά
την εναντίωση στους εργοδότες προς την εναντίωση στους εγκαίρως, ότι ο νεοφιλελεύθερος φονταμενταλισμός
πάσης φύσεως κηφήνες: διανοούμενους, φιλελεύθερες ελίτ, δημιούργησε μια τεράστια αστάθεια στη λειτουργία
ανθρώπους που τρώνε τα λεφτά μας. του καπιταλισμού. Μέχρι το 2008 η αστάθεια αυτή
Η Αμερική είναι ένα κλασικό παράδειγμα, αλλά η φαινόταν να επηρεάζει μόνο μερικές περιφερειακές
κατάσταση δεν είναι άγνωστη και στο Ηνωμένο Βασίλειο, περιοχές: τη Λατινική Αμερική τη δεκαετία του 1990
αν ρίξετε μια ματιά στις βρετανικές εφημερίδες. και στις αρχές του 21ου αιώνα, τη Νοτιοανατολική
Η κατάσταση γίνεται ακόμα μια περίπλοκη, καθώς Ασία και τη Ρωσία.
ολοένα και περισσότερο, ένα διδακτορικό ή τουλάχιστον Στα ισχυρά κράτη, το μόνο που συνέβαινε ήταν να
ένα μεταπτυχιακό προσφέρει μεγαλύτερες ευκαιρίες καταρρέει περιστασιακά το χρηματιστήριο και στη
πλουτισμού. συνέχεια να ανακάμπτει σχετικά γρήγορα.
EΡΩΤ : Μπορεί να υπάρξουν νέες κοινωνικές δυνάμεις; Μου φαίνεται ότι το πραγματικό σημάδι του κακού που
θα συνέβαινε θα μπορούσε να είναι η κατάρρευση του
Εric Ηobsbawm : Αυτό αποκλείεται, τουλάχιστον όσον Long-Term Capital Management1 το 1998, γεγονός
αφορά μια μεμονωμένη τάξη, και αν θέλετε τη γνώμη μου που έδειξε πόσο λάθος ήταν συνολικά το αναπτυξιακό
ουδέποτε είχε συμβεί. Υπάρχει μια προοδευτική πολιτική μοντέλο • ωστόσο δεν αντιμετωπίστηκε έτσι.
συμμαχιών, ακόμα και σχετικά μόνιμων συμμαχιών όπως, Παραδόξως, οδήγησε μια σειρά επιχειρηματίες και
λ.χ., ανάμεσα στην καλλιεργημένη μεσαία τάξη που δημοσιογράφους να ανακαλύψουν ξανά τον Καρλ
διαβάζει τον Guardian και των διανοούμενων (ανθρώπων Μαρξ, θεωρώντας πως το έργο του έχει ενδιαφέρον για
με υψηλή μόρφωση, οι οποίοι γενικότερα κλίνουν, σε την κατανόηση της σύγχρονης, παγκοσμιοποιημένης
μεγάλο βαθμό, προς την Αριστερά) με τη μάζα των φτωχών οικονομίας • η διαδικασία αυτή, βέβαια, δεν είχε καμία
και απαίδευτων. σχέση με την παραδοσιακή Αριστερά.
Και οι δύο αυτές ομάδες έχουν ουσιώδη σημασία για Η παγκόσμια οικονομία το 1929 ήταν λιγότερο
ένα τέτοιο κίνημα, αλλά ίσως είναι πιο δύσκολο να παγκοσμιοποιημένη από ό,τι η σημερινή. Αυτό είχε
συμμαχήσουν από ό,τι παλιότερα. σίγουρα κάποιες επιπτώσεις - για παράδειγμα ήταν
Κι αυτό γιατί, υπό μία έννοια, είναι εφικτό οι φτωχοί να πολύ ευκολότερο στους ανθρώπους που έχαναν τη
ταυτιστoύν με τους δισεκατομμυριούχους, όπως στις δουλειά τους να γυρίσουν στα χωριά τους.
Ηνωμένες Πολιτείες, λέγοντας: «Αν ήμουν τυχερός, θα Το 1929, σε μεγάλο μέρος του κόσμου εκτός Ευρώπης
γινόμουν ποπ σταρ!». Αλλά κανένας δεν μπορεί να πει: «Αν και Βορείου Αμερικής, τα παγκοσμιοποιημένα τμήματα
ήμουν τυχερός, θα γινόμουν νομπελίστας!». της οικονομίας δεν ήταν παρά μεμονωμένες νησίδες,
Αυτό είναι ένα πραγματικό πρόβλημα για τον πολιτικό που άφηναν το κύριο μέρος που τα περιέβαλλε
συντονισμό και συνεργασία των ανθρώπων που αμετάβλητο.
αντικειμενικά θα μπορούσαν να βρίσκονται στην ίδια Η ύπαρξη της ΕΣΣΔ δεν είχε κάποια υλική επίπτωση
πλευρά. στην Ύφεση, είχε όμως τεράστιες ιδεολογικές
ΕΡΩΤ : Ποια σχέση θεωρείτε ότι υπάρχει ανάμεσα στη επιπτώσεις - υπήρχε εναλλακτική λύση.
σημερινή κρίση και τη Μεγάλη Ύφεση; Από το 1990 και μετά, παρακολουθούμε την άνοδο
Εric Ηobsbawm : Η κρίση του 1929 δεν ξεκίνησε από της Κίνας και των αναδυόμενων οικονομιών, γεγονός
τις τράπεζες • οι τράπεζες κατέρρευσαν μόνο δύο χρόνια που είχε συγκεκριμένες επιπτώσεις στην παρούσα
αργότερα. Αντίθετα, το χρηματιστήριο πυροδότησε μια ύφεση: συνέβαλαν στο να διατηρήσει η παγκόσμια
απότομη κάμψη της παραγωγής, συνοδευόμενη από πολύ οικονομία μια πολύ ομαλότερη πορεία, από ό,τι θα
υψηλότερη ανεργία και μια πολύ έντονη πτώση στην είχε χωρίς αυτές.

e-Δίαυλος | σελ. 28
Στρατής ΑΘΗΝΑΙΟΣ : Στο ψάρεμα
Στην πραγματικότητα, ακόμη και στις ημέρες που ο
νεοφιλελευθερισμός ισχυριζόταν ότι υπήρχε άνθηση, η
πραγματική ανάπτυξη εμφανιζόταν, σε πολύ υψηλούς Εric Ηobsbawm : Πρώτα απ’ όλα, ο «ανθρωπιστικισμός»
ρυθμούς, σε αυτές τις νέες αναπτυσσόμενες οικονομίες, (humanitarianism), ο ιμπεριαλισμός των ανθρώπινων
κυρίως στην Κίνα. δικαιωμάτων, δεν έχει καμία σχέση με τον διεθνισμό.
Είμαι σίγουρος ότι αν δεν υπήρχε η Κίνα, η ύφεση του 2008 Αποτελεί έκφανση είτε ενός αναγεννημένου
θα ήταν πολύ πιο σοβαρή. Έτσι, γι’ αυτούς τους λόγους, ιμπεριαλισμού, ο οποίος βρίσκει μια κατάλληλη
σκέφτομαι ότι πιθανόν να μπορέσουμε να ανακάμψουμε δικαιολογία για παραβιάσεις της κρατικής κυριαρχίας
πιο γρήγορα, παρόλο που μερικές χώρες - και κυρίως η - μπορεί να υπάρχουν θαυμάσιες και ειλικρινείς
Βρετανία - θα παραμείνουν βυθισμένες στην ύφεση για δικαιολογίες - είτε, κάτι ακόμα πιο επικίνδυνο, μια
πολύ καιρό ακόμα. επαναβεβαίωση της πίστης στη μόνιμη υπεροχή της
ΕΡΩΤ : Ανέκαθεν ήσασταν κριτικός απέναντι στον περιοχής που κυριαρχούσε στον πλανήτη από τον 16ο
εθνικισμό ως πολιτική δύναμη, εφιστώντας την μέχρι τα τέλη του 20ου αιώνα.
προσοχή της Αριστεράς να μην προσπαθεί να τον Στο κάτω κάτω, οι αξίες τις οποίες προσπαθεί να
προσεταιριστεί. Ωστόσο, έχετε επίσης αντιταχθεί έντονα επιβάλει η Δύση είναι αξίες μιας περιοχής, και όχι κατ’
στις παραβιάσεις της εθνικής κυριαρχίας εν ονόματι των ανάγκην οικουμενικές. Αν είναι οικουμενικές, πρέπει
ανθρωπιστικών παρεμβάσεων. Ποια είδη διεθνισμού, να επαναδιατυπωθούν με διαφορετικούς όρους. Δεν
μετά την κατάρρευση του διεθνισμού που είχε γεννήσει νομίζω ότι έχουμε να κάνουμε με ένα φαινόμενο
το εργατικό κίνημα, είναι επιθυμητά και εφικτά σήμερα; καθεαυτό αφεαυτού εθνικό ή διεθνές.

e-Δίαυλος | σελ. 29
Ο εθνικισμός υπεισέρχεται σε αυτό το ζήτημα επειδή η ΕΡΩΤ : Διακρίνετε εγγενή εμπόδια σε κάθε προσπάθεια
βασισμένη σε εθνικά κράτη διεθνής τάξη - το σύστημα υπέρβασης των ορίων του έθνους-κράτους;
της Βεστφαλίας - υπήρξε κατά το παρελθόν, καλώς ή Εric Ηobsbawm : Οικονομικά, αλλά και από πολλές
κακώς, μία από τις ασφαλέστερες εγγυήσεις ενάντια άλλες απόψεις - ακόμα και πολιτισμικά, σε κάποιο βαθμό
στις εισβολές των ξένων. – η επανάσταση των επικοινωνιών έχει δημιουργήσει
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, αφ’ ης στιγμής το σύστημα έναν πραγματικά παγκόσμιο χώρο, στον οποίο υπάρχουν
έχει πλέον καταργηθεί, ο δρόμος είναι ανοιχτός εξουσίες λήψης αποφάσεων με υπερεθνικό χαρακτήρα,
για επιθετικούς και επεκτατικούς πολέμους - στην υπερεθνικές δραστηριότητες και βέβαια, κινήματα ιδεών,
πραγματικότητα, αυτός είναι ο λόγος που οι Ηνωμένες επικοινωνίες και άνθρωποι που λειτουργούν υπερεθνικά
Πολιτείες έχουν αποκηρύξει τη διεθνή τάξη της με πολύ μεγαλύτερη ευκολία από ό,τι ποτέ. Ακόμη και
Βεστφαλίας. οι γλωσσικές κουλτούρες συμπληρώνονται τώρα από τα
Ο διεθνισμός, που αποτελεί μια άλλη προοπτική σε σχέση διεθνή ιδιώματα της επικοινωνίας.
με τον εθνικισμό, είναι ένα πιο περίπλοκο εγχείρημα. Αλλά στην πολιτική δεν υπάρχει κανένας απόηχος
Μπορεί να είναι είτε ένα πολιτικά κενό σύνθημα, όπως όλων των παραπάνω • αυτή είναι η βασική αντίφαση
υπήρξε στην πράξη για το διεθνές εργατικό κίνημα, οπότε την παρούσα στιγμή. Ένας από τους λόγους είναι ότι,
δεν σημαίνει τίποτα συγκεκριμένο, είτε ένας τρόπος στον 20ο αιώνα, η πολιτική είχε εκδημοκρατιστεί σε
για την εξασφάλιση της ομοιομορφίας σε ισχυρούς πολύ μεγάλο βαθμό - οι μάζες των απλών ανθρώπων
συγκεντρωτικούς οργανισμούς όπως η Ρωμαιοκαθολική συμμετείχαν σε αυτή.
Εκκλησία ή η Κομιντέρν. Γι’ αυτούς, το κράτος έχει ουσιώδη σημασία για την
Ο διεθνισμός σήμαινε ότι, ως Καθολικός, ασπαζόσουν καθημερινότητα, την κανονικότητα και τις προοπτικές
τα ίδια δόγματα και μετείχες στις ίδιες πρακτικές, της ζωής τους. Απόπειρες έσωθεν διάλυσης του
ανεξάρτητα με το ποιος είσαι και πού βρίσκεσαι • το κράτους, με την αποκέντρωση, έχουν γίνει κυρίως τα
ίδιο συνέβαινε θεωρητικά και στην περίπτωση των τελευταία τριάντα ή σαράντα χρόνια, και κάποιες από
κομμουνιστικών κομμάτων. αυτές δεν ήταν ανεπιτυχείς - σίγουρα στη Γερμανία
Σε ποιο βαθμό αυτό συνέβη πραγματικά και σε ποιο η αποκέντρωση πέτυχε σε αρκετούς τομείς, ενώ
στάδιο έπαψε να συμβαίνει - ακόμα και στην Καθολική στην Ιταλία η περιφερειακή οργάνωση αποδείχθηκε
Εκκλησία - είναι ένα άλλο ζήτημα. Πάντως, δεν εννοούμε πραγματικά χρήσιμη.
κάτι τέτοιο με τον όρο «διεθνισμός». Το έθνος-κράτος Όμως, η προσπάθεια δημιουργίας υπερεθνικών κρατών
ήταν και παραμένει το πλαίσιο για όλες τις πολιτικές δεν ευδοκίμησε.
αποφάσεις, στη χώρα μας ή στο εξωτερικό. Μέχρι Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι το πιο προφανές παράδειγμα.
σχετικά πρόσφατα, η δράση των εργατικών κινημάτων Σε ένα βαθμό, υπονομεύθηκε από τους ιδρυτές της,
- και, στην πράξη, όλες οι πολιτικές δραστηριότητες οι οποίοι σκέφτονταν ακριβώς με όρους ενός υπερ-
- αναπτύσσονταν σχεδόν εξολοκλήρου στο πλαίσιο κράτους, ανάλογου με το εθνικό κράτος, απλώς
ενός κράτους. Ακόμα και εντός της Ε.Ε., η πολιτική μεγαλύτερου - στην πραγματικότητα, νομίζω ότι δεν
εξακολουθεί να λειτουργεί με εθνικούς όρους. υπήρχε τότε τέτοια δυνατότητα, και πάντως σίγουρα
Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει υπερ-εθνική εξουσία δεν υπάρχει σήμερα. Η Ε.Ε. είναι μια ευρωπαϊκή
δράσης - μόνο ένας συνασπισμός χωριστών κρατών. ιδιοτυπία.
Ίσως το φονταμενταλιστικό Ισλάμ να αποτελεί μια Υπήρξαν κάποτε δείγματα ενός υπερεθνικού κράτους
εξαίρεση, καθώς διεισδύει σε όλα τα κράτη, αλλά αυτό στη Μέση Ανατολή και αλλού, αλλά η Ε.Ε. είναι το μόνο
δεν έχει ακόμα επιβεβαιωθεί. Προηγούμενες απόπειρες πραγματικό εγχείρημα αυτού του είδους. Δεν πιστεύω,
όπως παν-αραβικά υπερκράτη (λ.χ. η Ηνωμένη Αραβική για παράδειγμα, ότι υπάρχει σοβαρή πιθανότητα μιας
Δημοκρατία, ένωση της Αιγύπτου και της Συρίας) μεγαλύτερης ομοσπονδίας στη Νότια Αμερική.
απέτυχαν ακριβώς χάρη στην αντοχή υφιστάμενων - Εγώ τουλάχιστον θα στοιχημάτιζα εναντίον της. Αυτή
πρώην αποικιακών - συνόρων.

e-Δίαυλος | σελ. 30
η αντίφαση παραμένει ένα άλυτο πρόβλημα: από τη μια μακροπρόθεσμα, ούτε καν λειτούργησε.
πλευρά υπάρχουν υπερεθνικές οντότητες και πρακτικές, Ωστόσο, μέχρι τότε ο αποσχιστικός τύπος εθνικισμού
που προκύπτουν από τη διαδικασία αποσάθρωσης του λειτουργούσε καλά. Ενισχύθηκε μετά τον Β’
κράτους, στους τομείς που αυτό καταρρέει. Παγκόσμιο Πόλεμο από την απο-αποικιοποίηση, η
Αλλά αν συμβεί κάτι τέτοιο - που δεν αποτελεί άμεση οποία από την φύση της δημιούργησε περισσότερα
προοπτική στις ανεπτυγμένες χώρες – ποιος θα κράτη. Τονώθηκε δε περαιτέρω στα τέλη του αιώνα
αναλάβει στη συνέχεια την αναδιανεμητική και τις άλλες από την κατάρρευση της Σοβιετικής αυτοκρατορίας,
λειτουργίες, τις οποίες μέχρι σήμερα επιτελεί το κράτος; η οποία επίσης δημιούργησε νέα μίνι-χωριστά κράτη,
Αυτή τη στιγμή, έχουμε ένα μίγμα συμβίωσης και συμπεριλαμβανομένων και πολλών, όπως στις αποικίες,
σύγκρουσης. Αυτό είναι ένα από τα βασικά προβλήματα τα οποία στην πραγματικότητα δεν το επιθυμούσαν και
για κάθε μορφή λαϊκής πολιτικής σήμερα. στα οποία επιβλήθηκε η ανεξαρτησία από την δύναμη
ΕΡΩΤ. : Ο εθνικισμός ήταν σαφώς μία από τις της ιστορίας.
σημαντικότερες κινητήριες πολιτικές δυνάμεις κατά Δεν μπορώ παρά να πω ότι η λειτουργία μικρών
τον 19ο και το μεγαλύτερο μέρος του 20ου αιώνα. Πώς αυτονομιστικών κρατών, τα οποία έχουν
βλέπετε εσείς την σημερινή κατάσταση; πολλαπλασιαστεί από το 1945, έχει αλλάξει.
Καταρχάς έχουν αναγνωριστεί ως κράτη. Πριν τον Β΄
Εric Ηobsbawm : Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ιστορικά Παγκόσμιο Πόλεμο, τα μινι-κράτη όπως η Ανδόρα, το
ο εθνικισμός ήταν, σε μεγάλο βαθμό, κομμάτι της Λουξεμβούργο και όλα τα άλλα, δεν θεωρούνταν καν
διαδικασίας σχηματισμού των σύγχρονων κρατών, η κομμάτια του διεθνούς συστήματος, εκτός από τους
οποία απαιτούσε ένα διαφορετικό είδος νομιμοποίησης συλλέκτες γραμματοσήμων.
από την παραδοσιακό θεοκρατικό ή δυναστικό κράτος. Η ιδέα ότι όλα, ακόμα και το Βατικανό, μπορούν τώρα
Η πρωταρχική ιδέα του εθνικισμού ήταν η δημιουργία να θεωρούνται κράτη, και πιθανά μέλη των Ηνωμένων
μεγαλύτερων κρατών και μου φαίνεται ότι αυτή Εθνών, είναι κάτι καινούριο. Είναι επίσης αρκετά
ενοποιητική και επεκτατική λειτουργία ήταν πολύ ξεκάθαρο ότι, με όρους εξουσίας, αυτά τα κράτη
σημαντική. δεν είναι ικανά να διαδραματίσουν τον ρόλο των
Κλασική περίπτωση είναι η Γαλλική Επανάσταση, κατά παραδοσιακών κρατών – δεν έχουν την δυνατότητα να
την οποία οι άνθρωποι το 1790 φαίνεται ότι έλεγαν «Δεν κάνουν πόλεμο εναντίον άλλων κρατών. Έχουν γίνει
είμαστε πια Dauphinois ή Νότιοι, είμαστε όλοι Γάλλοι». στην καλύτερη περίπτωση φορολογικοί παράδεισοι.
Σε ύστερο στάδιο, από τα 1870 και μετά, υπήρξαν Η Ισλανδία είναι καλό παράδειγμα και η Σκωτία δεν
κινήματα ομάδων μέσα σε αυτά τα κράτη που ζητούσαν είναι και πολύ πίσω.
ανεξαρτησία. Η ιστορική λειτουργία της δημιουργίας του έθνους-
Αυτό βέβαια δημιούργησε μία Ουιλσονιακή τάση κράτους δεν αποτελεί πια την βάση του εθνικισμού.
αυτοδιάθεσης – παρόλο που, ευτυχώς, στα 1918-1919 Δεν αποτελεί, όπως παλιά, πειστικό σλόγκαν. Μπορεί
περιοριζόταν ως ένα σημείο από κάτι που έχει από τότε κάποτε να ήταν αποτελεσματικό μέσο δημιουργίας
εκλείψει, δηλαδή την προστασία των μειονοτήτων. κοινοτήτων και οργάνωσης τους απέναντι σε άλλες
Ήταν αναγνωρισμένο, αν και όχι από τους ίδιους τους πολιτικές και οικονομικές μονάδες. Αλλά σήμερα, το
εθνικιστές, ότι κανένα από αυτά τα νέα έθνη-κράτη ξενοφοβικό στοιχείο στον εθνικισμό είναι όλο και πιο
ήταν στην πραγματικότητα εθνοτικά και γλωσσικά σημαντικό. Με τον εκδημοκρατισμό της πολιτικής
ομοιογενή. υπήρχαν όλο και περισσότερες δυνατότητες για κάτι
Αλλά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι αδυναμίες τέτοιο. Οι αιτίες της ξενοφοβίας είναι σημαντικότερες
των υπαρχόντων διακανονισμών αντιμετωπίστηκαν, από ό,τι παλαιότερα. Είναι περισσότερο πολιτιστικό
όχι μόνο από τους Κόκκινους αλλά από όλους, με την παρά πολιτικό – κοιτάξτε την άνοδο του Αγγλικού ή
προμελετημένη επιβεβλημένη δημιουργία ομοιογένειας. Σκωτσέζικου εθνικισμού τα τελευταία χρόνια – αλλά
Αυτό προκάλεσε απίστευτο πόνο και σκληρότητα, και όχι λιγότερο επικίνδυνο λόγω αυτού.

e-Δίαυλος | σελ. 31
ΕΡΩΤ. : Ο φασισμός δεν περιελάμβανε τέτοιες μορφές ΕΡΩΤ : Πως προβλέπετε ότι η κοινωνική δυναμική της
ξενοφοβίας; σύγχρονης μετανάστευσης θα λυθεί, τώρα που κάθε
Εric Ηobsbawm : Ο Φασισμός ήταν ακόμα, σε μεγάλο μέρα φτάνουν τόσοι νεοφερμένοι στην ΕΕ όσοι και
βαθμό, μέρος της τάσης για δημιουργία μεγάλων στις ΗΠΑ; Προβλέπετε την σταδιακή εμφάνιση ενός
εθνών. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Ιταλικός φασισμός χωνευτηριού στην Ευρώπη, όχι διαφορετικού από το
αποτέλεσε σημαντικό βήμα προς τη μετατροπή των Αμερικάνικο;
Καλαβρέζων και Ουμπριάκων σε Ιταλούς. Ακόμα και Εric Ηobsbawm : Μα στις ΗΠΑ το “χωνευτήρι” σταμά-
στην Γερμανία δεν ήταν παρά το 1934 όταν οι Γερμανοί τησε να δουλεύει την δεκαετία του 60. Επιπροσθέτως,
μπορούσαν να ορίζονται ως Γερμανοί και όχι Γερμανοί στο τέλος του 20ου αιώνα, η μετανάστευση είχε αλλάξει
επειδή ήταν Σουηβοί ή Φράγκοι ή Σάξονες. Είναι γνωστό μορφή από παλιότερα, κυρίως επειδή η ξενιτιά δεν
ότι ο Γερμανικός και ανατολικοευρωπαϊκός φασισμός σημαίνει πια και σπάσιμο των δεσμών με το παρελθόν
ήταν μανιωδώς εναντίον των ξένων – κυρίως, αλλά όχι στον ίδιο βαθμό όπως πριν.
μόνο, των Εβραίων. Μπορεί κανείς να συνεχίσει να ζει σε δύο, πιθανώς και
Και φυσικά, ο φασισμός προσέφερε μικρότερες τρεις, κόσμους ταυτόχρονα και να ταυτίζεται με τρία
εγγυήσεις ενάντια στα ξενοφοβικά ένστικτα. Ένα από διαφορετικά μέρη. Μπορείς να συνεχίσεις να είσαι
τα κυριότερα πλεονεκτήματα του παλαιού εργατικού Γουατεμαλέζος ενώ βρίσκεσαι στις ΗΠΑ . Υπάρχουν
κινήματος ήταν ότι προσέφερε τέτοιες εγγυήσεις. Αυτό επίσης περιπτώσεις όπως στην ΕΕ όπου, εξ ορισμού,
ήταν πολύ ξεκάθαρο στην Νότια Αφρική: αν δεν ήταν η η μετανάστευση δεν δημιουργεί την δυνατότητα
αφοσίωση των παραδοσιακών αριστερών οργανώσεων αφομοίωσης. Ένας Πολωνός που έρχεται στην Ηνωμένο
στην ισότητα και τις μη-διακρίσεις, ο πειρασμός Βασίλειο δεν υποτίθεται ότι είναι πάρα ένας Πολωνός
για εκδίκηση από τους Αφρικανερς θα ήταν ακόμα που έρχεται για να εργαστεί.
δυσκολότερο να αποτραπεί. Αυτό είναι σίγουρα καινούριο και αρκετά διαφορετικό
ΕΡΩΤ : Έχετε τονίσει την αποσχιστική και ξενοφοβική από την εμπειρία, ας πούμε, των ανθρώπων της γενιάς
δυναμική του εθνικισμού. Θα το βλέπατε αυτό ως μου – των πολιτικών εμιγκρέδων, όχι ότι ήμουν ένας
κάτι που λειτουργεί στο περιθώριο της παγκόσμιας από αυτούς – κατά την οποία η οικογένεια κάποιου
πολιτικής παρά στην κεντρική σκηνή των γεγονότων; ήταν Άγγλοι αλλά αυτός πολιτισμικά δεν έπαυε να
είναι Αυστριακός ή Γερμανός. Εντούτοις, πίστευε ότι θα
Εric Ηobsbawm : Ναι, θεωρώ ότι αυτό είναι μάλλον έπρεπε να είναι Άγγλος.
αλήθεια – παρόλο που υπάρχουν περιοχές που έχει Ακόμα κι όταν πήγαιναν πίσω στις χώρες τους, δεν
κάνει τεράστιο κακό, όπως για παράδειγμα στην νοτιο- ήταν το ίδιο - το κέντρο βαρύτητας είχε μετατοπιστεί.
ανατολική Ευρώπη. Φυσικά, εξακολουθεί και ισχύει Υπάρχουν πάντα εξαιρέσεις: ο ποιητής Erich Fried που
ότι ο εθνικισμός – ή ο πατριωτισμός ή η ταύτιση με έμενε στο Willesden για 50 χρόνια, στην πραγματικότητα
μία συγκεκριμένη ομάδα, όχι απαραιτήτως εθνοτικά συνέχισε να ζει στην Γερμανία.
καθορισμένη – είναι ένα εξαιρετικό πλεονέκτημα που Πιστεύω ότι είναι ουσιώδες να διατηρούνται οι
δίνει νομιμοποίηση στις κυβερνήσεις. βασικοί κανόνες αφομοίωσης – ότι οι πολίτες μιας
Αυτό ισχύει κατεξοχήν στην Κίνα. Ένα από τα προβλήματα συγκεκριμένης χώρας πρέπει να συμπεριφέρονται με
στην Ινδία είναι ότι δεν έχουν κάτι τέτοιο. Οι ΗΠΑ δεν έναν συγκεκριμένο τρόπο και να έχουν συγκεκριμένα
μπορούν για ευνόητους λόγους να βασιστούν στην δικαιώματα, και ότι αυτά πρέπει να τους καθορίζουν,
εθνική ενότητα, αλλά παρόλα αυτά έχουν ισχυρό εθνικό και ότι αυτό δεν πρέπει να αποδυναμώνεται από πολυ-
αίσθημα. Σε αρκετά από τα κράτη που λειτουργούν πολιτισμικά επιχειρήματα. Η Γαλλία είχε ενσωματώσει
καλά, αυτά τα αισθήματα παραμένουν. Γι αυτό η μαζική περίπου όσους ξένους μετανάστες όσους κι η Αμερική,
μετανάστευση δημιουργεί περισσότερα προβλήματα σχετικά μιλώντας, και όμως η σχέση μεταξύ ντόπιων
σήμερα από ό,τι στο παρελθόν. και πρώην μεταναστών είναι σίγουρα καλύτερη. Αυτό

e-Δίαυλος | σελ. 32
συμβαίνει γιατί οι αξίες της Γαλλικής Δημοκρατίας
παραμένουν ουσιαστικά υπέρ της ισότητας και δεν
κάνουν καμία υποχώρηση δημοσίως.
Ό,τι δήποτε κι αν κάνει κανείς ιδιωτικά – το ίδιο ίσχυε
και στην Αμερική τον 19ο αιώνα – δημοσίως αυτή είναι
μία χώρα που μιλάει Γαλλικά. Η πραγματική δυσκολία
δεν είναι τόσο με τους μετανάστες όσο με τους ντόπιους.
Σε μέρη, όπως η Ιταλία και η Σκανδιναβία, τα οποία
δεν είχαν ξενοφοβική παράδοση είναι που αυτή η νέα
μετανάστευση έχει δημιουργήσει προβλήματα.
ΕΡΩΤ : Σήμερα είναι ευρέως διαδεδομένο ότι η
θρησκεία –ευαγγελική, καθολική, σουνιτική σιητική,
νεο-ινδουιστική, βουδιστική ή οποιαδήποτε άλλη, έχει
επιστρέψει σαν μία υπέρμετρα ισχυρή δύναμη σε όλες
τις ηπείρους. Το θεωρείτε φαινόμενο θεμελιώδες ή
περαστικό, περισσότερο επιφανειακό παρά βαθύ;
Εric Ηobsbawm : Είναι ξεκάθαρο ότι η θρησκεία – ως
η τελετουργοποιήση της ζωής, ως η πίστη σε πνεύματα
ή μη υλικές οντότητες που επηρεάζουν την ζωή ως
κοινός δεσμός της κοινότητας – είναι τόσο ευρύτατα
διαδεδομένη σε όλη την ανθρώπινη ιστορία που θα ήταν
λάθος να την θεωρήσουμε επιφανειακό φαινόμενο, ή
κάτι που είναι προορισμένο να εξαφανιστεί, τουλάχιστον
μεταξύ των φτωχών και αδυνάτων, οι οποίοι έχουν Σπύρος ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ : Αφίσα του ΕΟΤ, 1947
περισσότερη ανάγκη τις παρηγοριές της, καθώς και τις
πιθανές εξηγήσεις του γιατί τα πράματα είναι όπως είναι. ή λαϊκό κόμμα.
Υπάρχουν συστήματα διακυβέρνησης, όπως το κινέζικο, Από την άλλη, είναι αλήθεια ότι η θρησκεία έχει πάψει
από τα οποία για πρακτικούς λόγους απουσιάζει να είναι η οικουμενική γλώσσα του δημόσιου διαλόγου,
ο,τιδήποτε μοιάζει με αυτό που ονομάζουμε θρησκεία. και με αυτήν την έννοια η εκκοσμίκευση έχει υπάρξει
Αποδεικνύουν ότι είναι δυνατό, αλλά πιστεύω ότι ένα παγκόσμιο φαινόμενο, παρόλο που το μόνο που
από τα λάθη του παραδοσιακού σοσιαλιστικού και έχει καταφέρει είναι να υπονομεύσει σημαντικά την
κομουνιστικού κινήματος ήταν ότι επιχείρησαν την οργανωμένη θρησκεία μόνο σε κάποια μέρη του πλανήτη.
βίαιη εκρίζωση της θρησκείας σε περιόδους που θα ήταν Στην Ευρώπη εξακολουθεί και το κάνει. Το γιατί δεν έχει
καλύτερο να μη το είχαν κάνει. συμβεί το ίδιο και στις ΗΠΑ δεν είναι ξεκάθαρο, αλλά δεν
Μία από τις μείζονες ενδιαφέρουσες αλλαγές μετά την υπάρχει αμφιβολία ότι η εκκοσμίκευση έχει καθιερωθεί
πτώση του Μουσολίνι στην Ιταλία ήρθε όταν ο Tog- σε μεγάλο βαθμό μεταξύ διανοουμένων και άλλων που
liani σταμάτησε τις διακρίσεις εναντίον των ενεργών δεν χρειάζονται την θρησκεία.
Καθολικών – και δικαίως. Για τους ανθρώπους που συνεχίζουν να είναι θρήσκοι,
Αλλιώς δεν θα είχε καταφέρει το 14% των νοικοκυρών το γεγονός ότι τώρα υπάρχουν 2 γλώσσες δημοσίου
να ψηφίσουν τους Κομμουνιστές στην δεκαετία του διαλόγου δημιουργεί κάποιο είδος σχιζοφρένειας, την
1940. Αυτό άλλαξε τον χαρακτήρα του Ιταλικού οποία μπορεί να δει κανείς αρκετά συχνά, ας πούμε,
Κομμουνιστικού Κόμματος και από κόμμα της Λενινικής στους φονταμενταλιστές Εβραίους στην Δυτική Όχθη –
εμπροσθοφυλακής μετατράπηκε σε μαζικό ταξικό κόμμα οι οποίοι, αν και επαγγελματίες, πιστεύουν σε κάτι που

e-Δίαυλος | σελ. 33
είναι κατοχυρωμένα ανοησία. την κατηφόρα.
Το παρόν ισλαμικό κίνημα αποτελείται κατά κύριο Ο Ρωμαιοκαθολικισμός μάχεται πολύ σκληρά, ακόμα
λόγο από τεχνολόγους και τεχνικούς αυτού του είδους. και στην Λατινική Αμερική, ενάντια στην ευαγγελική
Οι θρησκευτικές πρακτικές αναμφίβολα θα αλλάξουν προτεσταντική σέκτα, και είμαι σίγουρος ότι ο μόνος
ριζικά. Το κατά πόσο αυτό θα οδηγήσει σε περαιτέρω λόγος που παραμένει στην Αφρική είναι οι παραχωρήσεις
εκκοσμίκευση δεν είναι σαφές. που κάνει σε τοπικές συνήθειες και έθιμα οι οποίες
Για παράδειγμα, δεν γνωρίζω κατά πόσο οι μείζονες αμφιβάλω αν θα είχαν γίνει τον 19ο αιώνα.
αλλαγές στην Καθολική εκκλησία στην Δύση – δηλαδή, Οι ευαγγελιστές ανεβαίνουν, αλλά δεν είναι σαφές σε
η άρνηση των γυναικών να συμμορφωθούν με τους ποιον βαθμό είναι απλά μία μειονότητα ανοδικής τάσης
σεξουαλικούς κανόνες – έχουν στην πραγματικότητα – όπως οι μη-κονφορμιστές στην Αγγλία. Επίσης δεν
κάνει τις καθολικές γυναίκες λιγότερο πιστές. είναι σαφές το κατά πόσο ο εβραϊκός φονταμενταλισμός,
Η υποχώρηση της ιδεολογίας της Αναγέννησης, φυσικά, που κάνει τόσο κακό στο Ισραήλ, είναι ένα μαζικό
έχει αφήσει πολύ περισσότερο πολιτικό εύρος για φαινόμενο. Η μόνη εξαίρεση σε αυτήν την τάση είναι το
θρησκευτική πολιτική και θρησκευτικές εκδοχές του Ισλάμ, που έχει συνεχίσει να επεκτείνεται χωρίς καμία
εθνικισμού. Ωστόσο, δεν πιστεύω ότι έχει υπάρξει μείζονα ουσιαστική ιεραποστολική δραστηριότητα εδώ και
άνοδος σε όλες τις θρησκείες. Πολλές έχουν πάρει σαφώς αιώνες. Μέσα 959 οχ στο Ισλάμ, δεν είναι σαφές το κατά
πόσο οι τάσεις, όπως το παρόν στρατιωτικό κίνημα για
την αποκατάσταση του χαλιφάτου, αντιπροσωπεύουν
κάτι παραπάνω από μια ακτιβιστική μειονότητα.
Το Ισλάμ, ωστόσο, μου φαίνεται ότι έχει σημαντικά
πλεονεκτήματα για να συνεχίσει την επέκτασή του
– κατά κύριο λόγο επειδή δίνει στους φτωχούς την
αίσθηση ότι είναι όσο κάλοι όσο καθένας και ότι όλοι οι
μουσουλμάνοι είναι ίσοι.
ΕΡΩΤ : Δεν θα μπορούσε να ειπωθεί το ίδιο και για
τον Χριστιανισμό?
Εric Ηobsbawm : Μα ένας Χριστιανός δεν θεωρεί ότι
είναι εξίσου καλός με κάθε άλλο Χριστιανό. Αμφιβάλλω
αν οι μαύροι Χριστιανοί πιστεύουν ότι είναι τόσο
καλοί όσο οι Χριστιανοί αποικιοκράτες, ενώ οι μαύροι
Μουσουλμάνοι το πιστεύουν. Η δομή του Ισλάμ είναι
πιο ισότιμη και έχει αρκετά ισχυρότερο μαχητικό
στοιχείο . Θυμάμαι ότι διάβαζα ότι οι δουλέμποροι
στην Βραζιλία σταμάτησαν να εισάγουν σκλάβους
μουσουλμάνους, επειδή επαναστατούσαν συνεχώς. Από
πλευράς μας, υπάρχουν σημαντικοί κίνδυνοι – σε ένα
βαθμό το Ισλάμ κάνει τους φτωχούς λιγότερο δεκτικούς
σε άλλες εκκλήσεις για ισότητα. Οι προοδευτικοί του
μουσουλμανικού κόσμου ήξεραν από την αρχή ότι δεν
υπήρχε τρόπος να στρέψουν τις μάζες μακριά από το
Ισλάμ. Ακόμα και στην Τουρκία
έπρεπε να γίνει κάποιου είδους συμβιβασμός - μάλλον
Αντώνιος ΣΑΝΤΟΡΙΝΙΟΣ το μοναδικό μέρος όπου έγινε επιτυχώς.

e-Δίαυλος | σελ. 34
Αλλού η άνοδος της θρησκείας ως στοιχείο της της αναγνώρισης από τους επιστήμονες ότι η εργασία
πολιτικής, της εθνικιστικής πολιτικής, υπήρξε εξαιρετικά τους γινόταν ολοένα και πιο σημαντική για την κοινωνία,
επικίνδυνη. Σε μέρη όπως η Ινδία, έχει υπάρξει πολύ αλλά η κοινωνία δεν το συνειδητοποιούσε.
έντονο φαινόμενο στην μεσαία τάξη. Το πιο ανησυχητικό Ένα κρίσιμο πόνημα για το θέμα αυτό είναι η
είναι ότι, επειδή συνδέεται με την στρατιωτική και οιονεί «Κοινωνική Λειτουργία της Επιστήμης» του Bernal, το
φασιστική ελίτ καθώς και με οργανισμούς, όπως το οποίο είχε τεράστια επίδραση σε άλλους επιστήμονες.
RSS, κινητοποιείται πιο εύκολα ως αντι-μουσουλμανικό Φυσικά, η εσκεμμένη επίθεση του Χίτλερ σε όλα όσα
κίνημα. αντιπροσώπευε η επιστήμη βοήθησε αρκετά.
Ευτυχώς, η εκκοσμίκευση της ινδικής πολιτικής που Στον 20ο αιώνα, οι φυσικές επιστήμες ήταν το κέντρο
βασίζεται στις ανώτερες κοινωνικές τάξεις έχει μέχρι της ανάπτυξης, ενώ στον 21ο αιώνα είναι σαφώς οι
στιγμής μπλοκάρει την άνοδό της. Όχι ότι η ελίτ της βιολογικές επιστήμες. Επειδή αυτές είναι πιο κοντά
Ινδίας είναι αντι-θρησκευτική. Αλλά η βασική ιδέα του στην ανθρώπινη ζωή, μπορεί να υπάρχει ένα μεγαλύτερο
Νεχρού ήταν ένα κοσμικό κράτος στο οποίο η θρησκεία στοιχείο πολιτικοποίησης.
είναι προφανώς πανταχού παρούσα -κανείς στην Ινδία Ωστόσο, υπάρχει σίγουρα κι ο αντίθετος παράγοντας:
δεν θα μπορούσε να υποθέσει ή θέλει κάτι διαφορετικό- όλο και περισσότερο, οι επιστήμονες έχουν ενσωματωθεί
αλλά περιορίζεται από την υπεροχή των αξιών της στο σύστημα του καπιταλισμού, τόσο ως άτομα όσο και
κοσμικής κοινωνίας των πολιτών. μέσω επιστημονικών οργανισμών.
ΕΡΩΤ : Η επιστήμη αποτελούσε ένα κεντρικό μέρος Πριν από σαράντα χρόνια θα ήταν αδιανόητο για κάποιον
της κουλτούρας της αριστεράς πριν από τον Δεύτερο να μιλήσει για το πατεντάρισμα ενός γονιδίου. Σήμερα
Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά μέσα στις επόμενες δύο κάποιος κατοχυρώνει ένα γονίδιο με την ελπίδα να
γενιές, σχεδόν εξαφανίστηκε από τη μαρξιστική ή γίνει εκατομμυριούχος, γεγονός που έχει απομακρύνει
σοσιαλιστική σκέψη. Πιστεύετε ότι η αυξανόμενη ένα αρκετά μεγάλο μέρος των επιστημόνων από την
περίοπτη θέση των περιβαλλοντικών ζητημάτων αριστερή πολιτική.
είναι πιθανό να επανενώσει την επιστήμη και τη Το μόνο πράγμα που μπορεί ακόμη να τους
ριζοσπαστική πολιτική; πολιτικοποιήσει είναι ο αγώνας εναντίον δικτατορικών
ή αυταρχικών κυβερνήσεων που παρεμβαίνουν στο έργο
Εric Ηobsbawm : Είμαι βέβαιος ότι τα ριζοσπαστικά τους.
κινήματα θα ενδιαφερθούν για την επιστήμη. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα φαινόμενα στη Σοβιετική
Το περιβάλλον και άλλες ανησυχίες δημιουργούν Ένωση ήταν ότι οι σοβιετικοί επιστήμονες αναγκάστηκαν
εύλογες αιτίες για την αντιμετώπιση της απομάκρυνσης να πολιτικοποιηθούν, επειδή τους δόθηκαν, ως
από την επιστήμη και την ορθολογική προσέγγιση των ένα συγκεκριμένο βαθμό, πολιτικά δικαιώματα και
προβλημάτων, η οποία υπήρξε αρκετά διαδεδομένη από ελευθερίες –έτσι, άνθρωποι που διαφορετικά δεν θα
τη δεκαετία του ’70 και του ’80. ήταν τίποτε άλλο παρά πιστοί κατασκευαστές βομβών
Όμως, όσον αφορά τους ίδιους τους επιστήμονες, δεν υδρογόνου, έγιναν αντιφρονούντες ηγέτες.
πιστεύω ότι θα συμβεί. Σε αντίθεση με τους κοινωνικούς Δεν είναι αδύνατο να συμβεί αυτό και σε άλλες χώρες,
επιστήμονες, δεν υπάρχει τίποτα που να σπρώχνει τους αν και δεν υπάρχουν πάρα πολλοί αυτή τη στιγμή.
φυσικούς επιστήμονες προς την πολιτική. Φυσικά, το περιβάλλον είναι ένα ζήτημα που μπορεί να
Ιστορικά μιλώντας, στις περισσότερες περιπτώσεις, κινητοποιήσει έναν αριθμό επιστημόνων.
είτε ήταν μη πολιτικοποιημένοι είτε ακολουθούσαν τις Αν υπάρξει μαζική ανάπτυξη εκστρατειών γύρω
καθιερωμένες πολιτικές της τάξης τους. από την κλιματική αλλαγή, τότε είναι σαφές ότι οι
Υπάρχουν εξαιρέσεις -ας πούμε ανάμεσα στους νέους εμπειρογνώμονες θα βρεθούν αντιμέτωποι με αμαθείς
στις αρχές του 19ου αιώνα στην Γαλλία, και ορισμένες και αντιδραστικούς. Άρα, δεν έχουν χαθεί όλα.
πολύ αξιοσημείωτες κυρίως στη δεκαετία του 1930 και
του 1940. Αλλά αυτές είναι ειδικές περιπτώσεις, λόγω ΕΡΩΤ : Όσον αφορά στα ιστοριογραφικά ερωτήματα:

e-Δίαυλος | σελ. 35
Παύλος ΣΑΜΙΟΣ (1948 - ) : Η Θάλασσα παντού
τι σας οδήγησε αρχικά στο θέμα των αρχαϊκών μορφών
των κοινωνικών κινημάτων στο «Primitive Rebels», απλώς να αγνοηθούν αυτά τα άλλα φαινόμενα, να
και σε ποιο βαθμό το σχεδιάσατε εκ των προτέρων; πούμε ότι γνωρίζουμε πώς λειτουργούν όλα αυτά.
Εric Ηobsbawm : Προέκυψε από δύο πράγματα. Δημιούργησα μια σειρά από εικόνες και case studies και
Ταξιδεύοντας στην Ιταλία στη δεκαετία του 1950, είπα «αυτά δεν ταιριάζουν».
ανακάλυπτα συνέχεια αποκλίνοντα φαινόμενα Αυτό με οδήγησε να σκεφτώ ότι, ακόμη και πριν από τη
-παρακλάδια του Κόμματος στο Νότο να εκλέγουν δημιουργία του σύγχρονου πολιτικού λεξιλογίου, των
Μάρτυρες του Ιεχωβά για γραμματείς του Κόμματος, μεθόδων και των θεσμικών οργάνων, υπήρχαν τρόποι
και ούτω καθεξής. Ανθρώπους να σκέφτονται σύγχρονα με τους οποίους οι άνθρωποι ασκούσαν πολιτική που
προβλήματα, αλλά όχι με τους όρους που είχαμε περιελάμβανε βασικές ιδέες για τις κοινωνικές σχέσεις.
συνηθίσει. Δηλαδή, τις σχέσεις μεταξύ των ισχυρών και των
Δεύτερον, ιδιαίτερα μετά το 1956, εκφράστηκε μια αδύναμων, των κυβερνώντων και των κυβερνωμένων,
γενική δυσαρέσκεια με την απλουστευμένη εκδοχή που τα οποία είχαν μια ορισμένη λογική και ταίριαζαν.
είχαμε για την ανάπτυξη των λαϊκών κινημάτων της Αλλά δεν είχα πραγματικά την ευκαιρία να
εργατικής τάξης. παρακολουθήσω το θέμα αυτό περαιτέρω, αν και
Στο «Primitive Rebels», κάθε άλλο παρά επικριτικός αργότερα, διαβάζοντας το βιβλίο «Αδικία» του Bar-
ήμουν ως προς την τυπική ανάγνωση. rington Moore, πήρα μια ιδέα για το πώς θα μπορούσε
Το αντίθετο. κανείς να είναι σε θέση να φτάσει σε αυτό.
Επεσήμανα ότι αυτά τα άλλα κινήματα δεν θα οδηγούσαν Ήταν η αρχή για κάτι που ποτέ δε συνεχίστηκε
πουθενά, αν αργά ή γρήγορα δεν εκμοντερνίζονταν πραγματικά, και λυπάμαι γι’ αυτό. Ακόμα ελπίζω να
γλωσσικά και θεσμικά. προσπαθήσουμε και να κάνουμε κάτι γι’ αυτό.
Παρ’ όλα αυτά, μου ήταν σαφές ότι δεν ήταν αρκετό ΕΡΩΤ : Στους «Ενδιαφέροντες Καιρούς» εκφράσατε

e-Δίαυλος | σελ. 36
σοβαρές επιφυλάξεις για το τι ήταν τότε οι τρέχουσες απότομη αλλαγή. Το «Παρελθόν και Παρόν» δημοσίευσε
ιστορικές μέθοδοι. Πιστεύετε ότι η ιστοριογραφική μια συνομιλία μεταξύ εμού και του Lawrence Stone το
σκηνή παραμένει σχετικά αμετάβλητη; 1979-80 για την «αναβίωση της διήγησης» - τι συμβαίνει
Εric Ηobsbawm : Εντυπωσιάζομαι όλο και περισσότερο στα μεγάλα «γιατί»;
από την έκταση της πνευματικής στροφής στην ιστορία Από τότε, οι μεγάλες μετασχηματιστικές ερωτήσεις
και τις κοινωνικές επιστήμες από τη δεκαετία του ‘70 έχουν ξεχαστεί από τους ιστορικούς. Ταυτόχρονα,
και μετά. υπήρξε μια τεράστια επέκταση της εμβέλειας της
Η δική μου γενιά ιστορικών, οι οποίοι στο σύνολό ιστορίας -τώρα θα μπορούσε κανείς να γράψει για ό, τι
τους μετασχημάτισαν την διδασκαλία της ιστορίας, θέλει: για αντικείμενα, συναισθήματα, πρακτικές.
ουσιαστικά προσπάθησαν να καθιερώσουν μια μόνιμη Μερικά από αυτά ήταν ενδιαφέροντα, αλλά υπήρχε
συνεργασία, μια αμοιβαία γονιμοποίηση, μεταξύ της επίσης μια τεράστια αύξηση σε ό,τι θα μπορούσαμε να
ιστορίας και των κοινωνικών επιστημών. Αυτή είναι μια ονομάσουμε fanzine ιστορία, που γράφουν οι ομάδες
προσπάθεια που χρονολογείται από τη δεκαετία του για να αισθάνονται καλύτερα για τον εαυτό τους. Η
1890. πρόθεση ήταν ασήμαντη αλλά τα αποτελέσματα όχι
Τα οικονομικά ακολούθησαν ένα τελείως διαφορετικό πάντα. Τις προάλλες είδα ένα νέο περιοδικό για την
δρόμο. Πήραμε ως δεδομένο ότι μιλούσαμε για κάτι ιστορία της εργασίας που είχε ένα άρθρο σχετικά με
πραγματικό: για αντικειμενικές πραγματικότητες. τους μαύρους στην Ουαλία τον 18ο αιώνα.
Παρόλο που, από τα χρόνια του Μαρξ και της Όποια κι αν είναι η σημασία του για τους μαύρους της
κοινωνιολογίας της γνώσης, γνωρίζαμε ότι δεν μπορείς Ουαλίας, δεν είναι από μόνη της ένα ιδιαίτερα κεντρικό
απλά να καταγράψεις την αλήθεια έτσι όπως είναι. θέμα. Η πιο επικίνδυνη περίπτωση σε αυτό βέβαια είναι
Αλλά αυτό ήταν το πραγματικά ενδιαφέρον, οι κοινωνικοί η άνοδος της εθνικής μυθολογίας, ένα υποπροϊόν του
μετασχηματισμοί. Η Ύφεση έπαιξε σημαντικό ρόλο σε πολλαπλασιασμού των νέων κρατών, τα οποία έπρεπε
αυτό, επειδή επανεισήγαγε το ρόλο που διαδραματίζουν να δημιουργήσουν τις δικές τους εθνικές ιστορίες. Ένα
οι μεγάλες κρίσεις στους ιστορικούς μετασχηματισμούς σημαντικό στοιχείο σε όλα αυτά είναι ότι οι άνθρωποι
-η κρίση του 14ου αιώνα, η μετάβαση στον καπιταλισμό. λένε, δεν μας ενδιαφέρει τι συνέβη αλλά τι μας κάνει
Στην πραγματικότητα δεν ήταν οι μαρξιστές που το να αισθανόμαστε καλά. Το κλασικό παράδειγμα είναι
εισήγαγαν αυτό. αυτό με τους Ιθαγενείς Αμερικανούς που αρνήθηκαν να
Ήταν ο Wilhelm Abel, στη Γερμανία, ο οποίος πρώτος πιστέψουν ότι οι πρόγονοί τους μετανάστευσαν από την
μελέτησε εκ νέου τις εξελίξεις του Μεσαίωνα υπό το Ασία, και είπαν: «Ήμασταν πάντα εδώ».
φως της Μεγάλης Ύφεσης της δεκαετίας του 1930. Ένα μεγάλο μέρος αυτής της στροφής ήταν κατά κάποιο
Ήμασταν ένας χώρος επίλυσης προβλημάτων, που τρόπο πολιτικό. Οι ιστορικοί που βγήκαν από το Μάη του
απασχολούνταν με τα μεγάλα ερωτήματα. Υπήρχαν ‘68 δεν ενδιαφέρονταν πλέον για τα μεγάλα ερωτήματα
και άλλα πράγματα που υποβαθμίσαμε: ήμασταν τόσο -θεωρούσαν ότι όλα έχουν απαντηθεί. Ενδιαφέρονταν
ενάντια της συντηρητικής ιστορίας, της ιστορίας των πολύ περισσότερο για τις εθελοντικές ή προσωπικές
κορυφαίων ανθρώπων ή στην ουσία της ιστορίας των πτυχές.
ιδεών, ώστε τελικά τα απορρίψαμε όλα. Το “History Workshop” υπήρξε μια καθυστερημένη
Δεν ήταν μια ιδιαίτερα μαρξιστική θέση. Ήταν μια τέτοια εξέλιξη. Δεν νομίζω ότι τα νέα είδη ιστορίας
γενική προσέγγιση που υιοθετήθηκε από τους έχουν παράγει κάποια δραματική αλλαγή. Στη Γαλλία,
υποστηρικτές του Weber στη Γερμανία, από ανθρώπους για παράδειγμα, η μετά τον Braudel ιστορία δεν είναι
στη Γαλλία που δεν είχαν μαρξιστικό υπόβαθρο και οι ένα μπάλωμα πάνω στην γενιά της δεκαετίας του 1950
οποίοι προέρχονταν από τη σχολή Annales και από και του 1960.
Αμερικανούς κοινωνικούς επιστήμονες, με τον δικό Μπορεί να υπάρχει η περιστασιακή πολύ καλή δουλειά,
τους τρόπο. αλλά δεν είναι το ίδιο. Και τείνω να πιστέψω ότι το ίδιο
Σε κάποιο στάδιο της δεκαετίας του ’70, υπήρξε μια ισχύει και για τη Βρετανία. Υπήρχε ένα στοιχείο αντι-

e-Δίαυλος | σελ. 37
ορθολογισμού και σχετικισμού σε αυτή την αντίδραση Είναι σαφές ότι αυτό συνεπάγεται έναν αυξανόμενο
της δεκαετίας του 1970, την οποία βρίσκω στο σύνολό έλεγχο πάνω στη φύση, αλλά δεν θα πρέπει να θεωρούμε
της εχθρική προς την ιστορία. ότι γνωρίζουμε το προς τα που αυτό μας οδηγεί.
Από την άλλη πλευρά, υπήρξαν και ορισμένες θετικές Οι Μαρξιστές έχουν ορθώς επικεντρωθεί στις αλλαγές
εξελίξεις. Η πιο θετική ήταν η πολιτισμική ιστορία, στον τρόπο παραγωγής και στις κοινωνικές σχέσεις ως
την οποία αναμφισβήτητα είχαμε όλοι παραμελήσει. φορείς της ιστορικής αλλαγής. Ωστόσο, αν σκεφτούμε
Δεν δώσαμε αρκετή προσοχή στην ιστορία, όπως με όρους του πώς «οι άνθρωποι γράφουν την ιστορία
παρουσιάζεται στους πρωταγωνιστές. Είχαμε υποθέσει τους», το μεγάλο ερώτημα είναι το εξής: ιστορικά, οι
ότι μπορούμε να γενικεύουμε για τους πρωταγωνιστές. κοινότητες και τα κοινωνικά συστήματα έχουν στόχο την
Αλλά αν πάμε πίσω στο ότι οι άνδρες γράφουν την σταθεροποίηση και την αναπαραγωγή, δημιουργώντας
ιστορία τους: πώς να την γράφουν, στις πρακτικές τους, μηχανισμούς για να κρατήσουν μακριά τα άλματα προς
στη ζωή τους; το άγνωστο.
Ο Eric Wolf στο βιβλίο του, “Europe and the People Η αντίσταση στην επιβολή της αλλαγής από τα έξω
without History”, είναι ένα παράδειγμα καλής αλλαγής. εξακολουθεί να είναι ένας σημαντικός παράγοντας στην
Επίσης, υπήρξε μια τεράστια αύξηση στην παγκόσμια παγκόσμια πολιτική σήμερα.
ιστορία. Μεταξύ των μη-ιστορικών, έχει υπάρξει μεγάλο Πώς γίνεται, λοιπόν, οι άνθρωποι και οι κοινωνίες που
ενδιαφέρον για την γενική ιστορία, δηλαδή, για το πως είναι δομημένες για να αντιστέκονται στις δυναμικές
ξεκίνησε το ανθρώπινο είδος. εξελίξεις, να συμβιβαστούν με έναν τρόπο παραγωγής
Χάρη στην γενετική έρευνα, γνωρίζουμε τώρα μια καλή του οποίου η ουσία είναι ατελείωτη και απρόβλεπτη
συμφωνία για τη εγκατάσταση των ανθρώπων σε όλη δυναμική ανάπτυξη;
την υδρόγειο. Οι Μαρξιστές ιστορικοί θα μπορούσαν να ερευνήσουν
Με άλλα λόγια, έχουμε μια πραγματική βάση για αποδοτικά τις εργασίες αυτής της βασικής αντίφασης
μια παγκόσμια ιστορία. Μεταξύ των ιστορικών, έχει μεταξύ των μηχανισμών που επιφέρουν αλλαγές και
υπάρξει μια ρήξη με τη Ευρωκεντρική ή Δυτικοκεντρική αυτών που στοχεύουν στην αντίσταση.-
παράδοσης.
Μια άλλη θετική εξέλιξη, κυρίως από τους Αμερικανούς Rafal RUDKO : Train
και εν μέρει από τους μετα-αποικιακούς ιστορικούς, ήταν
το εκ νέου άνοιγμα του ζητήματος της ιδιαιτερότητας του
ευρωπαϊκού ή ατλαντικού πολιτισμού και της ανόδου
του καπιταλισμού. Αυτό μου φαίνεται πολύ θετικό,
αν και δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο σύγχρονος
καπιταλισμός γεννήθηκε σε μέρη της Ευρώπης, και όχι
στην Ινδία ή την Κίνα.
ΕΡΩΤ : Αν ήταν να επιλέξετε ανεξερεύνητα θέματα
ή τομείς που παρουσιάζουν μεγάλες προκλήσεις για
τους μελλοντικούς ιστορικούς, ποια θα ήταν αυτά;
Εric Ηobsbawm : Το μεγάλο πρόβλημα είναι πολύ
γενικό. Με παλαιοντολογικά πρότυπα το ανθρώπινο
είδος έχει μεταμορφώσει την ύπαρξή του με εκπληκτική
ταχύτητα, αλλά ο ρυθμός της αλλαγής ποικίλλει
σημαντικά.
Μερικές φορές έχει κινηθεί πολύ αργά, μερικές φορές
πολύ γρήγορα, μερικές φορές ελέγχεται, μερικές φορές
όχι.
e-Δίαυλος | σελ. 38
TEXNOΛΟΓΙΕΣ του Μέλλοντος

Ιωάννης ΚΙΣΟΝΕΡΓΗΣ : Δρόμος στο χωριό

Το MIT αναγγέλλει τις κορυφαίες δέκα


τεχνολογίες για το 2018
Κάθε χρόνο, το αναγνωρισμένο ινστιτούτο τεχνολογίας MIT των ΗΠΑ, ανακοινώνει ποιές τις πιο εκρηκτικές και
συναρπαστικές τεχνολογίες που πιστεύει ότι πρόκειται να συμβούν για το επόμενο χρόνο. Φέτος, ο κατάλογος των
προσβάσιμων τεχνολογιών περιλαμβάνει μια εκλεκτική σειρά περιφερειακών τεχνολογιών που συνδυάζονται με
βιομηχανίες buzz όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη (Artefiacial Intelligence) και 3-D printers.
Παραδέχονται βέβαια ότι κάποιες από αυτές τις εξελίξεις δεν θα υλοποιηθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα, αλλά θα τις
δούμε σαν μέρος ενός μέλλοντος που τελικά θα αναμορφώσει τη ζωή μας.

3-D Metal Printing: Η τρισδιάστατη εκτύπωση Τεχνητά έμβρυα: Ποιος χρειάζεται πια ανθρώπους;
από 3-D printers εξελίσσεται στην επόμενη φάση με Μπορούμε να πετάξουμε το αυγό και το σπέρμα! Τώρα
ένα τύπο εκτύπωσης όπου επιτρέπει στους ανθρώπους οι επιστήμονες έχουν αρχίσει να παράγουν πρωτότυπα
να παραδίδουν προϊόντα επί τόπου σε βιομηχανικό υποθετικά τεχνητά έμβρυα χρησιμοποιώντας μόνο
περιβάλλον, όπως εμ την χρήση ανοξείδωτου χάλυβα. βλαστοκύτταρα. Επόμενη στάση: Blade Runner.
Θα είναι δύο φορές πιο δυνατοί και 100 φορές πιο
γρήγοροι.
e-Δίαυλος | σελ. 39
Σκεπτόμενη Πόλη: Θέλετε να ζήσετε σε μια πόλη όπου ενέργειας. Παρόλο που μόνο το 3% της παγκόσμιας
θα παίρνετε το ταχυδρομείο σας από ένα ρομπότ ή θα ενέργειας παραμένει καθαρό, μια μονάδα παραγωγής
έχετε αυτοματοποιημένο χωρίς οδηγό αυτοκίνητο; Τότε ηλεκτρικής ενέργειας με το όνομα NetPower έξω από
αυτό είναι για σας. Είναι δοκιμασμένο στο Τορόντο ως το Χιούστον έχει ξεκινήσει αυτό το νέο περιβαλλοντικά
μέρος ενός έξυπνου συστήματος πόλης. Η ιδιωτικότητα ευαίσθητο πρόγραμμα, εφαρμόζοντας ένα πρόγραμμα
έχει αναφερθεί επι αυτού ως ένα πρόβλημα αλλά δεν που δημιουργεί 100% καθαρή ενέργεια από φυσικό αέριο.
αποτελεί πρόβλημα και μάλιστα ξεπερνιέται εφόσον Τέλεια Ιδιωτικότητα στο Διαδίκτυο: Τα Block-
γίνεται αποδεκτό το γεγονός ότι η κοινωνικότητα και η chains και η τεχνολογία κρυπτογράφησης έχουν γίνει το
διακίνηση των αγαθών γίνεται κυριολεκτικά μέσα στο toast της τεχνολογίας, αλλά απομένει ακόμα να ελέγξουν
δίκτυο μιάς έξυπνης πόλης. το mainstream. Ωστόσο, οι εξελίξεις συνεχίζονται, οι
Τεχνητή Νοημοσύνη για όλους: Ο καθένας ξέρει τεχνολογίες όπως το zk-SNARK που αναπτύχθηκε
ότι η επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης (A.I.) μόλις από το Z-Cash επιτρέπουν στους ανθρώπους να
έχει αρχίσει, οπότε δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός κάνουν ένα άλμα εμπιστοσύνης στο διαδίκτυο χωρίς
ότι γιγαντιαίες εταιρείες τεχνολογίας θέλουν να την να αποκαλύπτουν πάρα πολλά για το ποιοι είναι.
αναπτύξουν περαιτέρω για τον κόσμο. Αλλά πως? Τώρα Όλα βασίζονται σε ένα «αναδυόμενο κρυπτογραφικό
αυτή η έρευνα μετατοπίζεται στο «cloud» Τεχνητής πρωτόκολλο που ονομάζεται «απόδειξη μηδενικής
Νοημοσύνης. όπου αυτό θα μιμείται νευρωνικά δίκτυα γνώσης». Επιτρέπει στους ανθρώπους να λειτουργούν σε
για πιο έξυπνες, ταχύτερες και πιο ευέλικτες υπηρεσίες. ένα ακόμη πιο ανώνυμο περιβάλλον από ό, τι επιτρέπει
Η Microsoft και η Amazon ανταγωνίζονται ήδη και είναι σήμερα το blockchain. Η JP Morgan έχει ξεκινήσει το
έτοιμοι να μετατρέψουν τον κόσμο που ζούμε : από τις σύστημα.
βιομηχανίες μας και την υγειονομική περίθαλψη μέχρι Το μέλλον μας από τον Γενετικό μας κώδικα:
και την ενέργεια. τα πακέτα δοκιμών DNA έχουν αναπτυχθεί πλήρως,
Δευτερεύοντα νευρωνικά δίκτυα: Όλες οι πιθανές ενώ η εταιρεία «23andMe» έχει πουλήσει 6 εκατομμύρια
εκδοχές της τεχνητής νοημοσύνης έρχονται πλέον στη πακέτα από την έναρξη του προϊόντος τους, οπότε και
ζωή μας. Αυτή τη στιγμή η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί έγινε η μεγάλη επιχείρηση του είδους. Αλλά τώρα η
να εντοπίσει πράγματα, αλλά δεν μπορεί να κάνει βιομηχανία στρέφεται σε κάτι ακόμα πιο ανεπτυγμένους,
πράγματα. Ή μήπως μπορεί; Είναι μια νέα τεχνολογική “πολυγενείς βαθμούς κινδύνου”. Ωστόσο, στα πρώτα
διαδικασία που ονομάζεται GAN (δίνοντας μηχανές στάδια της, η ελπίδα είναι ότι η αρχική εξέταση να είναι
φαντασίας) όπου τα νευρωνικά δίκτυα ξεδιπλώνονται δυνατόν να σας πει εάν έχετε χαμηλό ή υψηλό κίνδυνο
και στη συνέχεια παράγουν εντυπωσιακά ρεαλιστικά ανάπτυξης κάποιας νόσου ή κάποιου «ελαττώματος» .
περιεχόμενα. Το GAN έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία Ακόμη θα μπορείτε να προχωρήσετε ακόμη περισσότερο
για να δημιουργήσει τα πάντα όπως το να μετατρέψει ζητώντας να μάθετε το IQ που θα έχει το μωρό σας.
και να φτιάξει ρεαλιστικές ακουστικές ομιλίες από Υλικό Quantum Leap: Φανταστήκατε ποτέ τι θα
φωτορεαλιστικές ψεύτικες εικόνες. μπορούσαν να κάνουν τα μηχανήματα εάν τα λειτουργικά
Bubble Ear Babel: Αυτός είναι ο προσωπικός μας συστήματα τους συστήματα που χρησιμοποιούμε σήμερα
αγαπημένος, ναι, ο οδηγός του Hitchhiker για τον ήταν απείρως πιο ισχυρά; Οι επιστήμονες θέτουν το ίδιο
γαλαξία. Αλλά τώρα γίνεται πραγματικότητα. Η Goo- ερώτημα και ενώ η τεχνολογία αναπτύσσεται ακόμα, η
gle μόλις κυκλοφόρησε την πρώτη της προσφορά, τους κβαντική πληροφορική φαίνεται να προσφέρει τα πάντα
Pixel Buds και όπως λέει το MIT, “δείχνει την υπόσχεση από νέες πρωτεΐνες για καλύτερα φάρμακα μέχρι πιο
της αμοιβαίας κατανοητής επικοινωνίας μεταξύ των αποδοτικά ενεργειακά συστήματα. Ο λόγος για τον
γλωσσών σε πραγματικό χρόνο”. οποίο οι κβαντικοί υπολογιστές τίθενται σε λειτουργία
με ταχύτητα «στημόνι» είναι ότι δεν τρέχουν στην
Φυσικό αέριο μηδενικού άνθρακα: Η καθαρή
παραδοσιακή αρχιτεκτονική των 1s και 0s αλλά κάτι που
ενέργεια για όλους μας είναι μια πολύ αναγκαία πηγή
λέγεται qubits.-
e-Δίαυλος | σελ. 40
ΙΣΤΟΡΙΑ

Πόρπη που φέρει παράσταση πολεμιστή με πλήρη στρατιωτική εξάρτηση Στην περικεφαλαία της αριστερής πόρπης επάνω
απεικονίζεται ένα κέρατο από την εμπρός πλευρά του. Αν λάβουμε υπ’ όψη ότι στην Ανατολή ο Αλέξανδρος ονομάζονταν
Δικέρατος τότε ενισχύεται καθοριστικά η άποψη ότι εδώ απεικονίζεται ο Μέγας Αλέξανδρος.

Tο Ελληνοβακτριανό Βασίλειο
H ίδρυσή του, τα χρόνια ακμής και
η διάλυσή του από την σκυθική φυλή Kουσάν
Tο κείμενο είναι απόσπασμα από το βιλίο «Bασιλικοί Tάφοι στη Bακτριανή» του Bίκτορα Σαριγιαννίδη (Εκδ. Αφοι Κυριακίδη).

Mετά το θάνατο του M. Aλεξάνδρου, το απέραντο οποίων τον πρώτο καιρό ήταν ο Aντίοχος ο A΄. Στη
κράτος του διασπάσθηκε στα βασίλεια που συνέχεια ο παρατεταμένος πόλεμος που ακολούθησε
διαμορφώθηκαν απο τους διαδόχους του. Tο βασίλειο στα δυτικά σύνορα του κράτους των Σελευκιδών
του Σελεύκου υπήρξε από τα σημαντικότερα των απέσπασε την προσοχή της κεντρικής εξουσίας απο τις
διαδόχων, καθώς συγκέντρωσε υπό την εξουσία του το παραμεθόριες περιοχές της στα ανατολικά, όπου ανήκε
μεγαλύτερο και η Bακτρία. Στην αρχή η Bακτρία αναγνωρίζει τυπικά
μέρος των κατακτήσεων του Aλεξάνδρου στην Aσία. H την ισχύουσα κυριαρχία των Σελευκιδών, σύντομα
Bακτρία συμπεριλήφθηκε στο κράτος των Σελευκιδών, όμως ο Βακτριανός διοικητής Διόδοτος ανακηρύσσει
ως τμήμα των ανατολικών σατραπειών, επικεφαλής των την ανεξαρτησία της.

e-Δίαυλος | σελ. 41
Ο μεγάλος χρυσό στατήρας τπυ Ευθύδημου του Ι , 230-220 π.Χ. - Βάρος 8,14 gr - Διάμετρος 18 mm.

O Pωμαίος ιστορικός Iουστίνος αναφέρει ότι, κατά Eυθύδημος, Eλληνας απο την Mικρά Aσία. Αυτός ο
τη διάρκεια του Πρώτου Καρχηδονιακού Πολέμου, σπάνιος κυβερνήτης κατόρθωσε να επιφέρει πολιτική
οι Πάρθοι εξεγέρθηκαν εναντίον του κράτους των σταθερότητα στην χώρα και ισχυροποίησε τόσο
Σελευκιδών, γεγονός που οδήγησε στην ολοκληρωτική πολύ την Eλληνοβακτρία, ώστε είχε την δυνατότητα
και πλήρη αυτονόμηση της Bακτριανής. «Tην ίδια περίοδο να ασκεί πολιτική ανεξάρτητη απο το κράτος των
αποχώρησε και ο Διόδοτος, κυβερνήτης των χίλιων Σελευκιδών. Ωστόσο οι δυνάμεις της κεντρικής
βακτριανών πόλεων, και διέταξε να τον ονομάσουν βασιλιά εξουσίας δεν είχαν ολότελα εξαντληθεί, και ο βασιλιάς
ακολουθώντας το παράδειγμα αυτό αποσπάστηκαν απο Aντίοχος ο Γ΄ επιχειρεί εκστρατεία στην ανατολή, για
τους Μακεδόνες οι λαοί όλης της Aνατολής». να ενσωματώσει εκ νέου την Bακτρία στο πάλαι ποτέ
(Iουστίνος XI, 4, 3-5). ισχυρο κράτος των Σελευκιδών.
Eτσι, η χρονολογία ίδρυσης του νέου ανεξάρτητου Oι προσπάθειές του στέφθηκαν αρχικά απο
ελληνοβακτριανού βασιλείου το 250 π.X. είναι με στρατιωτικές και εν μέρει απο πολιτικές επιτυχίες. H
ακρίβεια καθορισμένη. Εκείνη ακριβώς την εποχή αποφασιστική μάχη έγινε στον ποταμό Xαρτ-Pουντ,
συντελέστηκε η συγχώνευση των δύο πολιτισμών, του που αποτελεί σήμερα το φυσικό σύνορο μεταξύ Iράν
ξενοφερτου ελληνικού και του ντόπιου βακτριανού, που και Αφγανιστάν. Mετά σκληρή μάχη ο Eυθύδημος
είχε ως αποτέλεσμα την διαμόρφωση του ελληνιστικού υποχρεώθηκε να υποχωρήσει στο εσωτερικό της
πολιτισμού, οι λαμπρές παραδόσεις του οποίου καθόρισαν χώρας και να οχυρωθεί πίσω απο τα ισχυρά τείχη της
για πολλούς αιώνες την μετέπειτα ιστορική πορεία των πρωτεύουσας Bάκτρα (σημερινό Mπαλο στο Bορειο
αρχαίων λαών της Kεντρικής Aσίας. Aφγανιστάν), τα μεγαλοπρεπή ερείπια της οποίας
εντυπωσιάζουν έως σήμερα τους επισκέπτες της.
Eυθύδημος Tα τείχη της πόλης Bάκτρα είναι ενισχυμένα κατά
τον καλύτερο τρόπο. Πάνω τους ακόμη και σήμερα
Γύρω στα 230 π.X., ύστερα από σειρά συνωμοσιών της περνάει ελεύθερα άρμα με τρία άλογα. Αυτά τα τείχη
αυλής και αιματηρών μηχανορραφιών, τον επέτρεψαν στον Ευθύδημο να αντέχει την διετή
θρόνο του ελληνοβακτριανού κράτους καταλαμβάνει ο πολιορκία της πόλης.
e-Δίαυλος | σελ. 42
Ai Khanoum, Afganistan, άγαλμα σε μάρμαρο. Περίτεχνο περιδέραιο στον τάφο της ‘‘φτωχής πριγκίπησας’’.

O παρατεταμένος πόλεμος δεν ήταν στα σχέδια αδιαμφισβήτητα τον πραγματικό κίνδυνο που κρεμόταν
του Aντιχοου, γι’ αυτό και αναγκάστηκε να αρχίσει πάνω από την Bακτρία, απο τις πρώτες κιόλας μέρες της
ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με τον Eυθύδημο. ανεξαρτησίας της. Oι νομάδες της απέραντης στέπας
O Pωμαίος ιστορικός Πλίνιος αφηγείται αρκετά της Κεντρικής Ασίας εποφθαλμιούσαν ανέκαθεν τις
αναλυτικά τις συνομιλίες μεταξύ του πολιορκημένου πόλεις που ανθούσαν βυθισμένες στη μαλθακότητα
Eυθυδήμου και του αντιπροσώπου των Σελευκιδών της πολυτέλειας και κατείχαν, κατά τη δική τους
Tελχη. «O Eυθύδημος έλεγε πως δεν εξεγέρθηκε αντίληψη, αμύθητα πλούτη. Προς το παρόν δίσταζαν
πρώτος εναντίον του βασιλιά, αντίθετα επικράτησε να καταλάβουν και να λεηλατήσουν με τη δύναμη των
στην Bακτρία εξοντώνοντας τους απογόνους όπλων ο,τι είχε δημιουργηθεί και παρείχε ευημερία με
ορισμένων άλλων στασιαστών. Kαι τέλος παρακάλεσε την πολυετή εργασία των παραδοσιακών γεωργών της
τον Tελχη αφ’ ενός μεν να συμβάλει στις ειρηνευτικές Παρθίας και της Bακτρίας.
διαπραγματεύσεις, αφ’ ετέρου δε να πείσει τον Aντίοχο Aλλά δεν χωρεί αμφιβολία ότι οι πολεμοχαρείς κάτοικοι
να του αφήσει το βασιλικό αξίωμα. Σε περίπτωση που της στέπας παρενοχλούσαν μονίμως τους κατοίκους των
δεν ανταποκρίνονταν στο αίτημά του, η κατάσταση θα παραμεθορίων πόλεων και χωριών, οι οποίοι άλλοτε με
γινόταν επικίνδυνη. δόλο και άλλοτε με πλούσια δώρα διέφευγαν την απειλή
Στα σύνορα, συνέχισε, βρίσκονται στίφη νομάδων των βορείων βαρβάρων γειτόνων τους.
που απειλούν και τους δύο, και, εάν τυχον οι χάρχαροι Kαι βεβαίως οι στρατιωτικοί αρχηγοί των νομάδων
περάσουν τα σύνορα, τοτε η χώρα είναι σίγουρο οτι θα παρακολουθούσαν προσεκτικά την πολιτική κατάσταση
κυριευτεί από εκείνους». της χώρας, περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για
(Πολύβιος XI, 34, 2-5). να επιτεθούν. Aς επανέλθουμε όμως σε συγκεκριμένα
γεγονότα εκείνης της μακρινής περιόδου.
Aπειλή νομάδων Τυχόν παράταση της πολιορκίας θα εξαντλούσε
ολοκληρωτικά το ελληνοβακτριανό βασίλειο, το οποίο
H «απειλή του Eυθύδημου» παρουσιάζει ιδιαίτερο πιθανόν να έπεφτε θύμα των γειτονικών νομάδων. Αυτό
ενδιαφέρον για το θέμα μας, καθώς μαρτυρεί ακριβώς εννοούσε ο Eυθύδημος, όταν προειδοποιούσε

e-Δίαυλος | σελ. 43
τον Aντίοχο για τον κοινό επαπειλούμενο κίνδυνο: την
πιθανή εισβολή των πολυάριθμων νομαδικών ορδών στη
χώρα. Aν και στη συγκεκριμένη περίπτωση ο κίνδυνος
αποσοβήθηκε, τα λόγια του Eυθύδημου αποδείχτηκαν
προφητικά. Mετά μισόν αιώνα τα στίφη των νομάδων
εισβάλλουν από το βορρά συντρίβοντας το μεγαλείο της
Eλληνο-Bακτρίας.

Eως την Iνδία

Eν τω μεταξύ ο ίδιος ο Eυθύδημος επιχειρούσε την


κατάκτηση των βορειοδυτικών Iνδιών. Σύμφωνα με τον
Στράβωνα, τα ελληνοβακτριανά στρατεύματα κατέλαβαν
τεράστιες εκτάσεις, φθάνοντας έως τις εκβολές του Iνδού
ποταμού.
Oι κατακτήσεις αυτές συνεχίστηκαν απο τους επόμενους
βασιλείς της Eλληνο-Bακτρίας, με αποτέλεσμα να
αναπτυχτούν στενές επαφές και πολιτιστικές σχέσεις
μεταξύ της Bακτρίας και των Iνδιών.
Oι δραματικές σελίδες της ιστορίας του ελληνοβακτριανού
βασιλείου εξακολουθούν να εντυπωσιάζουν ακόμη και
σήμερα τους ιστορικούς. Στην περίοδο της κορύφωσης της
ακμής η επίδρασή του έφτανε έως το Aφγανιστάν και την
Iνδία, γεγονός που οδήγησε αναπόφευκτα στον αμοιβαίο
εμπλουτισμό διαφορετικών πολιτισμών και παραδόσεων.
Ως συνέπεια αυτού του συγκερασμού δημιουργείται ένα
κράμα πολιτισμών, το οποίο καθόρισε για αρκετούς αιώνες
την περαιτέρω ανάπτυξη του λεγόμενου ελληνιστικού
πολιτισμού στην Aνατολή.

Aϊ-Xανούμ

Mέσα στην εκατονταετή θυελλώδη ιστορία του


ελληνοβακτριανού βασιλείου οι ανακτορικοί κύκλοι δεν
ασχολούνταν μονο με τις συνωμοσίες της αυλής, αλλά
συνέτειναν με κάθε τρόπο στην οικονομική και πολιτιστική
άνθηση της χώρας. Aυτο μαρτυρούν τα μεγαλοπρεπή
ερείπια της Aϊ-Xανούμ, τυπικής αρχαίας ελληνικής πόλης,
που χτίστηκε από Έλληνες στην αριστερή όχθη του ποταμού
Aμού-Nταριά στη Bακτρία.
Πρόκειται για καθαρά ελληνική πόλη, πιστό αντίγραφο
πόλεων της μητροπολιτικής Eλλάδας, που βρίσκεται στα Θήκη για τρία μαχαίρια από τον τύμβο IV, Τilya Tepe,
Afganistan, 1oς αι. μ.Χ.
βάθη της Aσίας. Kαι δικαιολογημένα οι ανασκαφές της

e-Δίαυλος | σελ. 44
Kουσάν. Oι Kουσάν, πιεζόμενοι από τους Ούννους,
μετακινήθηκαν τελικά και κατευθύνθηκαν προς τις
αφανείς στέπες της Kεντρικής Aσίας. Στη συνέχεια
τέθηκαν επικεφαλής μιας συμμαχίας σκυθικών ουλών,
η οποία συνέτριψε στα μέσα του 1ου μ.X. αιώνα το
ελληνοβακτριανό βασίλειο.
O ορμητικός χείμαρρος των νομάδων, όπως μας
πληροφορούν οι ανασκαφές της ελληνικής πόλης
Aϊ-Xανούμ, ξεχύνεται από τον Aμού-Nταριά και δια
πυρος και σιδήρου διασχίζει το έδαφος της Βακτρίας,
καταστρέφοντας τα πάντα στο δρόμο του. Zοφερή και
δραματική μαρτυρία όλων αυτών αποτελούν τα ερείπια
πολλών πόλεων, οι οποίες αποτεφρώθηκαν.
Λεηλατημένα ανάκτορα και ναοί σηματοδοτούν τον
θλιβερό δρόμο της επέλασής τους στο εσωτερικό
της χώρας. Oι πόλεις αφανίσθηκαν από τη Bακτρία.
Ωστόσο, περνούν μερικές δεκαετίες και ο αρχαίος
πολιτισμός ξαναγεννιέται εδώ απο τις στάχτες του
σαν το μυθικό πουλί, τον φοίνικα. Oι Σκύθες-Γιουέντζι
αρχικά εξολόθρευσαν την Eλληνο-Bακτριανή,
Στέμα από τον τύμβο VI, Τillya Tepe, Afganistan, 1oς αι. μ.Χ. σιγά σιγά όμως σαγηνεύονται από τη γοητεία του
ελληνικού πολιτισμού, μιμούνται και αντιγράφουν
γαλλικής αρχαιολογικής αποστολής στην πόλη Aϊ- καθετί το ελληνικό. Oι χθεσινοί βάρβαροι νομάδες
Xανούμ προξένησαν αίσθηση σ’ ολο τον επιστημονικό μετατρέπονται σε μαλθακούς κατοίκους πόλεων που
κόσμο, φέρνοντας στο φως νέα τεκμήρια του ιδιόρρυθμου κολυμπούν στη χλιδή και τελικά ιδρύουν το δικό τους
και πρωτότυπου ελληνιστικού πολιτισμού, στην καρδιά κράτος, την αυτοκρατορία των Mεγάλων Kουσάν.
της μακρινής Kεντρικής Aσίας.
Oι νομάδες της στέπας και οι μόνιμοι κάτοικοι των
παραδοσιακά γεωργικών οάσεων της Kεντρικής Aσίας
βρίσκονταν από παλιά σε διαρκή αλληλεπίδραση. Όμως
Χρυσός με κοράλια, Τillya Tepe, Afganistan.
οι μεταξύ τους σχέσεις ήδη από την αρχαιότητα δεν
ήταν ποτέ σταθερές και χαρακτηρίζονταν απο διαρκείς
μεταβολές. Oι απέραντες στέπες που εκτείνονται από
την Kασπία και την Aράλη ώς τον Σιρ-Nταριά, είχαν
καταλειφθεί από πολυάριθμους νομαδικούς λαούς, που
οι Eλληνες τους αποκαλούσαν συνολικά «Σκύθες».
Oι λαοί αυτοί έπαιξαν μοιραίο ρόλο στην ιστορία του
ελληνοβακτριανού κράτους.

Kουσάν

Σύμφωνα με κάποια κινεζικά χρονικά, στο έδαφος της


σύγχρονης Mογγολίας είχαν εγκατασταθεί οι
Ούννοι, ενώ δυτικά κατοικούσαν οι Γιουέντζι ή αλλιώς

e-Δίαυλος | σελ. 45
Λογοτεχνία - ΠΟΙΗΣΗ

Ο Οδυσσέας & η Ναυσικά στους κήπους του παλατιού.

‘‘Το τέλος των μνηστήρων’’ (2013) *

Ένα ποίημα του Σταυριανού ΑΓΟΡΑΣΤΟΥ*

Ο Σταυριανός Αγοραστός είναι ποιητής-φιλόλογος της Θεσσαλονίκης.


Από το ποίημα της ομότιτλης συλλογής του (2013), ‘‘Το τέλος των μνηστήρων’’, επέλεξε για δημοσίευση
δύο (2) μικρά μέρη [ το (ζ) και το (ι) ] του σπονδυλωτού (συνολικά 10 μερών) ποιήματος: ‘‘Το τέλος των
μνηστήρων’’.

e-Δίαυλος | σελ. 46
‘‘Το τέλος των μνηστήρων’’ (2013) *

Πάλι το τέλος των μνηστήρων


της εξουσίας
της αραχνιασμένης εξουσίας
ξεπροβάλλει στα μάτια μας

Από τον καιρό του Τηλεμάχου


και της Πηνελόπης
Έχουμε να ζήσουμε
το θανάσιμο τέλος
άνανδρων εραστών ευνούχων
ληστών του δημοσίου αισθήματος

Τώρα όλοι αυτοί


οι πενιχροί στη σκέψη
με το βλέμμα της διαφθοράς
τοκογλύφοι Ρωμαίοι της παρακμής
μόνιμοι μνηστήρες
της αισχύνης
διαγωνιζόμενοι για τη γυαλάδα
των νομισμάτων
μας ζητάνε
να είμαστε νονοί
της διαστροφής τους !

Το τέλος των μνηστήρων


Δική μας υπόθεση
τελείωσαν τα ψέματα

Εμεις
θα τους ρίξουμε φαρμακωμένα βέλη
μέσα στο παλάτι της ανομίας
στο κέντρο της καρδιάς

e-Δίαυλος | σελ. 47
Αυτοί δεν είχαν ποτέ καρδιά
Ληστές των αισθημάτων
των αγαθών του δάσους
της θάλασσας
των ανθισμένων κερασιών
και κόκκινων ανείρων

Τετέλεσται !
Ούτε όξος ούτε χολή
Λόγχη ακονισμένη
κατάσαρκα
Να θυμούνται οι ειδωλολάτρεις
της εξουσίας
το τέλος των μνηστήρων. -
___________________________________

** Ο Σταυριανός Αγοραστός για το ποιητικό αυτό έργο


του, έλαβε το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης, το οποίο
όμως ουδέποτε του απονεμήθηκε γιατί ο ίδιος μη έχοντας
επαρκή οικονομικά για να εκδώσει επίσημα, μέσω
εκδοτικού οίκου, το συγκεκριμένο έργο σε εκδοτικό
οίκο είχε πραγματοποιήσει περιορισμένη ιδιωτική
έκδοση, η οποία όμως δεν του αναγνωρίσθηκε ! Έτσι,
ο Θεσσαλονικιός Σταυριανός Αγοραστός δεν έλαβε το
Βραβείο που του ανήκε, συνεχίζοντας να εκδίδει τα έργα
του έξω από τις υπάρχουσες εκδοτικές επιχειρήσεις.

***************

Γεννήθηκε στο Καλαμωτό (Αρχαία Καλίνδοια) Θεσσαλονίκης, αλλά


από μικρή ηλικία ζει, εργάζεται και δημιουργεί στην πόλη μας.
Εργάστηκε ως φιλόλογος στην Ιδιωτική & Δημόσια Δευτεροβάθμια
Εκπαίδευση. Ιδρυτικό μέλος του Συλλόγου Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών
Λειτουργών (Σ.Ι.Ε.Λ.Θ.) Το 1975 εκλέχτηκε Δημοτικός Σύμβουλος.
Στην ποίηση εμφανίστηκε το 1973 με την ποιητική συλλογή «Γόρδιος
Δεσμός». Εκδίδονται συνολικά 12 ποιητικές συλλογές του. Γράφει
άρθρα, επιστολές και μελέτες που δημοσιεύονται σποραδικά στον
ημερήσιο και περιοδικό τύπο της χώρας μας. -

e-Δίαυλος | σελ. 48
ΙΣΤΟΡΙΑ

Christos TZIOLAS : Θεσσαλονίκη - Τα χρώματα του Φθινοπώρου

Πολιτικές δολοφονίες στη Θεσσαλονίκη

Ντραγκουντίν ΔΗΜΗΤΡΙΕΒΙΤΣ
13 Ιουνίου 1913
Επιμέλεια : Σπύρος ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ
Ο Ντράγκουτιν Ντιμιτρίεβιτς ή Άπις ήταν Σέρβος
αξιωματικός, περιώνυμος συνωμότης, φανατικός
εθνικιστής, γεννημένος την 17 Αυγούστου 1876.
Το όνομά του συνδέθηκε με τις μεγαλύτερες συνωμοσίες Μετά απ’ αυτό στο θρόνο ανέβηκε ο αρχηγός της
και δολοφονίες της εποχής του. αντίπαλης σερβικής δυναστείας Πέτρος Καραγεώγεβιτς.
Την 11 Ιουνίου 1903, αρχηγός μιας ομάδας νεαρών Το 1906 ο Δημητρίεβιτς και άλλοι κατηγορήθηκαν
Σέρβων στρατιωτικών, εισέβαλε στα ανάκτορα του για συνωμοσία, που αποσκοπούσε στην εκθρόνιση
Βελιγραδίου και δολοφόνησε τον Σέρβο βασιλιά του βασιλιά Πέτρου, την δολοφονία του διαδόχου
Αλέξανδρο Οβρένοβιτς και την μοργανατική σύζυγό Αλέξανδρου και την ανάρρηση στον θρόνο του αδελφού
του Δράγα. του Αλέξανδρου, Γεωργίου.

e-Δίαυλος | σελ. 49
Το 1911 ο Δημητρίεβιτς ίδρυσε την μυστική οργάνωση Αρχών.
«Ένωση ή Θάνατος» (γνωστή με το όνομα «Μαύρη Μετά από παρακολούθηση Έλληνες στρατιωτικοί
Χειρ»), που είχε κύριο στόχο την ένωση όλων των εισέβαλαν τη νύκτα της 12 Δεκεμβρίου 1916 στο χώρο
Σλάβων σ’ ένα κράτος. που διέμενε και τον συνέλαβαν μαζί με τους κυριότερους
Το 1911, επίσης, οργάνωσε και συνωμοσία για τη οπαδούς του, Σέρβους στρατιωτικούς.
δολοφονία του Αυτοκράτορα της Αυστροουγγαρίας Κατά την ανάκριση διαπιστώθηκε εκτός των παραπάνω
Φραγκίσκου Ιωσήφ. και ο παράλληλος σχεδιασμός της παράδοσης όλου
Τρία χρόνια μετά, τον Φεβρουάριο του 1914, οργάνωσε του σερβικού με-τώπου στον εχθρό, καθώς επίσης
μια άλλη συνωμοσία για τη δολοφονία του Βασιλέως διατυπώθηκε εναντίον του και η κατηγορία της
της Βουλγαρίας Φερδινάνδου. πρόθεσης δολοφονίας του τότε διαδόχου και μετέπειτα
Την 28 Ιουνίου 1914 ο διάδοχος της Αυστροουγγρικής βασιλιά της Σερβίας Αλέξανδρου και του Σέρβου
Αυτοκρατορίας αρχιδούκας Φραγκίσκος-Φερδινάνδος Πρωθυπουργού Πάσιτς, που, κατά τον ίδιον, έτρεφαν
και η σύζυγός του Σοφία Χότεκ, πριγκίπισσα του αντιγαλλικά αισθήματα.
Χόενμπεργκ, δολοφονήθηκαν στο Σεράγεβο, που ήταν Ο επίλογος του δράματος γράφτηκε στη Θεσσαλονίκη.
το τέρμα μιας μεγάλης περιοδείας κατά την οποία το Έπειτα από μια παρωδία δίκης ο Δημητρίεβιτς και
πριγκιπικό ζεύγος επιθεώρησε μεγάλα στρα-τιωτικά επτά σύντροφοί του καταδικάστηκαν σε θάνατο και
γυμνάσια στη Βοσνία και έμελλε να είναι και το τέλος εκτελέστηκαν στη Θεσσαλονίκη την 13 Ιουνίου 1913.
της ζωής τους. Οι εκτελεστές κράτησαν μυστικό τον τόπο που τους
Για τη δολοφονία αυτή χρησιμο-ποιήθηκαν ο Ν. έθαψαν.
Γκαμπρίνοβιτς, που είχε εργαστεί ως μαθητευόμενος Από όλα τα μέλη της συνωμοτικής οργάνωσης γλίτωσε
ξυλουργός, κλειδαράς και τυπογράφος, ο Τρ. Γκρούμπιτς, μόνο ο λοχαγός Βέσιτς, που κρύφτηκε στο σπίτι του
μαθητής Γυμνασίου με τελικό εκτελεστή επίσης μαθητή Μιλτ. Νεγρεπόντη, υπουργού Οικονομικών στην υπό
Γυμνασίου Γαβρίλο Πρίνσιπ. τον Ελ. Βενιζέλο προσωρινή κυβέρνηση του Κινήματος
Ας σημειωθεί ότι λίγο πριν ο Γκαμπρίνοβιτς επιχείρησε, Εθνικής Αμύνης. Αργότερα η κόρη του Βέσιτς, Σοφία,
χωρίς επιτυχία, να πράξει το ίδιο εκτοξεύοντας αυτοσχέ- θα παντρευτεί τον Κων. Ζάννα.
δια χειροβομβίδα εναντίον των υποψηφίων θυμάτων. Το 1953 ο Τίτο διέταξε την αναθεώρηση της δίκης
Η τελευταία αυτή συνωμοσία του ήταν και η αφορμή της Θεσσαλονίκης για να φωτιστούν τα αίτια της,
της κήρυξης του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. ουσιαστικά, δολοφονίας του Δημητρίεβιτς. Ο Άπις
Μια τέτοια ενέργεια δεν θα μπορούσε να είναι έργο αποκαταστάθηκε.
μόνο των τριών νεαρών μαθητών. Το τι εξυπηρετούσε η ενέργεια αυτή του Τίτο παραμένει
Ο σχεδιασμός της δολοφονίας θεωρήθηκε ότι έγινε από άγνωστο. -
την οργάνωση Μαύρη Χείρα της οποίας αρχηγός ήταν
ο Ντράγκουτιν Ντιμιτρίεβιτς, τότε διευθυντής του 2ου
Επιτελικού Γραφείου του σερβικού στρατού, που μετείχε
και σε άλλη μυστική οργάνωση με το όνομα Εθνική
Άμυνα.
Κατά μια άλλη εκδοχή, η σερβική κυβέρνηση,
επιχειρώντας να πετύχει καλύτερους όρους στη συμ-
φωνία της με την Αυστροουγγαρία, θυσίασε τον επίφοβο
και γι’ αυτή συνωμότη, ως υπεύθυνο για τη δολοφονία
του διαδόχου του θρόνου των Αψβούργων.
Παρά ταύτα ο Δημητρίεβιτς συνέχισε τις συνωμοτικές
του δράσεις ακόμα και μέσα στην Ελλάδα.
Το 1916 οργάνωσε συνωμοσία στη Θεσσαλονίκη για τη
δολοφονία του Βασιλέως Κωνσταντίνου Α΄.
Οι περίεργες κινήσεις του όμως και των ομοϊδεατών Πολύκλειτος ΡΕΓΚΟΣ : Σκυριακό πανηγύρι.
συντρόφων του προκάλεσαν την υποψία των ελληνικών

e-Δίαυλος | σελ. 50
ΙΣΤΟΡΙΑ

Νικόλαος ΓΥΖΗΣ (1842-1901) : Μετά την καταστροφή των Ψαρών.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ
Γεγονότα τον Μήνα ΙΟΥΝΙΟ
Επιμέλεια : Σπύρος ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ

1 Ιουνίου
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Οι Έλληνες καταλαμβάνουν την Ιερισσό και απελευθερώνουν τα Μαντεμοχώρια
και άλλες περιοχές της Χαλκιδικής. • ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Μοίρα του ελληνικού στόλου υπό τον Ψαριανό Ν.
Αποστόλη φτάνει στα Μοσχονήσια. Οι Τούρκοι αντιδρούν τις επόμενες μέρες με βιαιοπραγίες κατά του χριστιανικού
στοιχείου των Μοσχονησίων, των Κυδωνιών και της Σμύρνης.
1947. Οι Αμερικανοί αντικαθιστούν τους Βρετανούς στην οργάνωση και τον εξοπλισμό του ελληνικού στρατού
1961. Ο Θούριος και το Σύνταγμα του Ρήγα Βελεστινλή-Φεραίου τίθενται απαγορεύονται στο στράτευμα.
1964. Καθιερώνεται με νόμο η υποχρεωτική συνταξιοδότηση των δημοσίων υπαλλήλων (πλην αξιωματικών του
στρατεύματος και των σωμάτων ασφαλείας) μετά τη συμπλήρωση 35ετίας. • Η κυβέρνηση θα απαγορεύσει στο εξής
τις πορείες στους δρόμους και θα τις επιτρέπει μόνο επί των πεζοδρομίων, δηλώνει στη Βουλή ο πρωθυπουργός Γ.
Παπανδρέου, με αφορμή το ογκούμενο κύμα πορειών και απεργιών
1965. Το πόρισμα του στρατηγού Σίμου για την οργάνωση ΑΣΠΙΔΑ επιβεβαιώνει την ύπαρξή της αλλά με πολύ

e-Δίαυλος | σελ. 51
μικρότερη εμβέλεια και σκοπό εντελώς διαφορετικό από αυτόν που της απέδιδαν. Η κυβέρ-νηση κάνει λόγο για
συνωμοτικές κινήσεις κατώτερων μόνο αξιωματικών και επιμένει στον ισχυρισμό ότι δεν υφίσταται ανάμιξη πολιτικών
προσώπων.
1966. Ανησυχίες για την πορεία της ελληνικής οικονομίας εκφράζει η Τράπεζα της Ελλάδος με υπό-μνημα που υποβάλλει
στην κυβέρνηση και στο οποίο τονίζεται η ανάγκη λήψης αποτελεσματικών μέ-τρων.
1967. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Με διαταγή του αρχηγού Γ.Ε.Σ. Οδ. Αγγελή, «απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε
τρόπον μετάδοσις ή εκτέλεσις μουσικής ή ασμάτων του κομμουνιστού Μίκη Θεοδωράκη (...) τα οποία, συν τοις άλλοις,
αποτελούν και μέσον συνδέσμου μεταξύ των κομμουνιστών». Οι παραβάτες απειλούνται με έκτακτα Στρατοδικεία. •
ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Δημοσιεύεται το επίσημο πόρισμα για το θάνατο του Νικηφ. Μανδηλαρά, το οποίο
υπογράφεται από τον προϊστάμενο της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας Αθηνών Δημ. Καψάσκη και κάνει λόγο περί
«προσκρούσεως και πνιγμού». Η κοινή γνώμη, όμως, θεωρεί βέβαιη τη δολοφονία του από όργανα του καθεστώτος.
1973. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Η χούντα των Συνταγματαρχών προχωρεί στην κατάργηση της μοναρχίας στην
Ελλάδα. Ο Γ. Παπαδόπουλος σε διάγγελμά του προαναγγέλλει την εγκαθίδρυση «Κοι-νοβουλευτικής Προοδευτικής
Δημοκρατίας».
1982. Η Ελλάδα, για πρώτη φορά μετά την ένταξή της στην ΕΟΚ, αναλαμβάνει για ένα εξάμηνο την προεδρία της
Κοινότητας.
1991. ΣΚΑΝΔΑΛΟ ΚΟΣΚΩΤΑ. Από τις Η.Π.Α. στην Αθήνα και στη συνέχεια στις φυλακές Κορυδαλλού μεταφέρεται
ο Γ. Κοσκωτάς, ο οποίος κατηγορείται για υπεξαίρεση και πλαστογραφία.
1994. Η μετοχοποίηση και μερική ιδιωτικοποίηση της Δημόσιας Επιχείρησης Πετρελαίου μέσω του Χρηματιστηρίου,
αποφασίζεται σε σύσκεψη των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Βιομηχανίας
1997. Κυκλοφορεί ανασχεδιασμένο το χαρτονόμισμα των 5.000 δραχμών. Η έκδοση αυτή κρίνεται απολύτως αναγκαία
για να αποφευχθούν τα πολλά και συνεχώς αυξανόμενα κρούσματα παραχάραξης του παλαιότερου χαλκογραφικού
χαρτονομίσματος.

2 Ιουνίου
1823. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Οι Τούρκοι παραδίνουν το φρούριο της Κανδάνου στον αρμοστή Μανώλη
Τομπάζη.
1825. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Επιχείρηση του υπό τον Ανδρ. Μιαούλη ελληνικού στόλου στην περιοχή της
Σούδας έχει ως αποτέλεσμα την ανατίναξη της κορβέτας «Ντζεϊλάν-Μπαϊρίν».
1829. Κριεζώτης, Δυοβουνιώτης, Ράγκος και Λάζος νικούν στον Ανηφορίτη Θήβας 2500 Τουρκαλβα-νούς του Ομέρ
πασά της Εύβοιας.
1929. Ο ναύαρχος Π. Κουντουριώτης εκλέγεται από Βουλή και Γερουσία Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
1941. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Έδρα της κυβέρνησης Εμμ. Τσουδερού μέχρι την 29 Ιουνίου εί-ναι το θωρηκτό
«Αβέρωφ», που ναυλοχεί στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας. • Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕ-ΜΟΣ. Γερμανοί αλεξιπτωτιστές
εκτελούν Έλληνες πολίτες στο χωριό Κοντομαρί Χανίων.
1943. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Αντάρτες του ΕΛΑΣ ανατινάζουν τη σήραγγα του Κουρνόβου. • Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ
ΠΟΛΕΜΟΣ. Το ελληνικό αντιτορπιλικό «Βασ. Όλγα» και το αγγλικό «Τζέβρις» βυθίζουν ιταλική νηοπομπή, ανοιχτό
της Καλαβρίας.
1954. Ο στρατάρχης Τίτο επισκέπτεται την Αθήνα.
1964. Μεγάλες απεργιακές κινητοποιήσεις σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις.
1965. Ο θεωρούμενος «δράκος του Σέιχ Σου» Αριστείδης Παγκρατίδης παραπέμπεται σε δίκη για δολοφονία εκ
προθέσεως, ασέλγεια και κλοπή.

e-Δίαυλος | σελ. 52
1985. ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ. Πλειοψηφεί το ΠΑΣΟΚ υπό τον Ανδρ. Παπανδρέου
2005. Έκρηξη βόμβας έξω από το υπουργείο Απασχόλησης & Κοινωνικής Πρόνοιας στην οδό Πειραιώς. Την ευθύνη
ανέλαβε ο «Επαναστατικός Αγώνας».

3 Ιουνίου
713. Στρατεύματα του θέματος του Οψικίου, που μεταφέρθηκαν από την Αία για να αντιμετωπίσουν τους Βουλγάρους,
επαναστατούν και ανατρέπουν τον Φιλιππικό Βαρδάνη, τον οποίο και τυφλώνουν.
1826. (μέχρι 5/6). ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Διαλύεται το στρατιωτικό σώμα των γενίτσαρων στην
Κωνσταντινούπολη έπειτα από διαταγή του σουλτάνου Μαχμούτ.
1927. Η Βουλή ψηφίζει το νέο Σύνταγμα της χώρας, περισσότερο γνωστό ως Δημοκρατικό Σύνταγμα του 1927.
1941. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Γερμανικά στρατεύματα καταστρέφουν ολοσχρώς το χωριό Κάνδανος Χανίων.
1942. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Οι Γερμανοί εκτελούν στο Ηράκλειο 62 προκρίτους σε αντίποινα για δολιοφθορές
στο αεροδρόμιο της πόλης από Έλληνες και Βρετανούς σαμποτέρ.
1945. Μπαίνει σε εφαρμογή ένα νέο σταθεροποιητικό πρόγραμμα της ελληνικής οικονομίας -Νόμος 362/1945-
περισσότερο γνωστό ως «πείραμα Κυριάκου Βαρβαρέσου» (διοικητής Τραπέζης της Ελλάδος και υπουργός
Συντονισμού).
1961. Έκθεση έργων του Θεόφιλου εγκαινιάζεται στο Μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι.
1964. Διαφωνίες στην κυβέρνηση της Ένωσης Κέντρου για την οικονομική πολιτική. Παραιτείται από το υπουργείο
Συντονισμού ο Γ. Μαύρος. Ο Ανδρ. Παπανδρέου τοποθετείται αναπληρωτής υπουργός Συντονισμού.
1966. Δεν τελεσφορούν οι διαπραγματεύσεις για την αγορά βρετανικού πυρηνικού αντιδραστήρα από την ελληνική
κυβέρνηση, η οποία παραπέμπει το θέμα στην κρίση Αμερικανών εμπειρογνωμόνων.
1967. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Καθιερώνεται και στην Ελλάδα το αλκοτέστ, με δημοσίευση σχετικής
υγειονομικής διάταξης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
1979. Σύμφωνα με δική της επιθυμία, η τέφρα της Μαρίας Κάλλας σκορπίζεται στο Αιγαίο.
1980. Άγνωστοι πυρπολούν τα πολυκαταστήματα ΑΤΕΝΕ και ΚΛΑΟΥΔΑΤΟΣ στην Αθήνα.

4 Ιουνίου
713. Ο Αναστάσιος Β΄ Αρτέμιος ανεβαίνει στο βυζαντινό θρόνο στον οποίο θα παραμείνει μέχρι τέλος Αυγούστου 715.
1827. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Κανάρης καίει, μέσα στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας, την προφυλακίδα του
αιγυπτιακού στόλου.
1878. ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ. Παραχωρείται η Κύπρος από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στο
Ηνωμένο Βασίλειο.
1880. Διάσκεψη των Δυνάμεων στο Βερολίνο για τα «ελληνικά αιτήματα», χωρίς τη συμμετοχή Ελλά-δας και Τουρκίας.
Αποφασίζεται νέα συνοριακή γραμμή από τις εκβολές του Καλαμά μέχρι τον Όλυμπο. Η Ελλάδα αποδέχεται τη
μεταβολή. Η Τουρκία την απορρίπτει και προχωρά σε πολεμικές προετοιμασίες.
1897. ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Επικυρώνεται η ανακωχή της 7ης Μαΐου. Τερματίζεται, τυπι-κά, ο
Ελληνοτουρκικός πόλεμος
1942. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Πρώτος τουφεκισμός στο σκοπευτήριο της Καισαριανής από Γερμανούς:
Εκτελούνται οι πλωτάρχες του Λ.Σ. Ηλ. Καζάκος και Γ. Κωτούλας.
1963. Επιστρέφεται ως απαράδεκτη ανάμιξη στα εσωτερικά της χώρας, επιστολή 13 βουλευτών του βρετανικού
Εργατικού Κόμματος, οι οποίοι αναφερόμενοι στη δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη καλούν την κυβέρνηση να μην
παρεμποδίζει τις δραστηριότητες της αντιπολίτευσης.

e-Δίαυλος | σελ. 53
1994. Δολοφονική απόπειρα κατά των υποψήφιων ευρωβουλευτών του ΚΚΕ Βασ. Εφραιμίδη, Γιάννη Θεωνά και Μιχ.
Σπυριδάκη, κατά τη διάρκεια προεκλογικής συγκέντρωσης στη Θεσσαλονίκη.
1997. Με το βραβείο ελληνοτουρκικής φιλίας Ιπεκτσί τιμώνται, μεταξύ άλλων, ο Κων. Μητσοτάκης και ο αναπληρωτής
ΥΠΕΞ Γιώργος Παπανδρέου.
2006. Οι κρατούμενοι Βασίλης Παλαιοκώστας και Αλκέτ Ριτζάι δραπετεύουν από τις φυλακές Κορυ-δαλλού με
ελικόπτερο.
2008. Βρίσκεται άγρια δολοφονημένος στο διαμέρισμά του ο ηθοποιός Νίκος Σεργιανόπουλος.

5 Ιουνίου
1823. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο αρμοστής Μανώλης Τομπάζης απωθεί στο Σέλινο τις υπό τον Χασάν πασά
τουρκικές δυνάμεις.
1825. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Οδ. Ανδρούτσος δολοφονείται στην Ακρόπολη των Αθηνών, όπου είχε
φυλακιστεί.
1925. Ψηφίζεται στη Βουλή ο ιδρυτικός νόμος του «Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης».
1947. ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρσαλ εξαγγέλλει το ομώνυμο σχέδιο
παραχώρησης στρατιωτικής βοήθειας προς την Ελλάδα και την Τουρκία, για να αντιμετωπίσουν τον «κομμουνιστικό
κίνδυνο».
1964. Ελληνοτουρκική κρίση με επίκεντρο το Κυπριακό. Φόβοι για επικείμενη τουρκική εισβολή στη Βόρεια Κύπρο
και δημιουργία τουρκοκυπριακού ψευδοκράτους. Γενική επιφυλακή των στρατιωτικών δυνάμεων σε Ελλάδα, Κύπρο,
Τουρκία και έντονα αμερικανικά διαβήματα σε Αθήνα και Άγκυρα.
1985. Κυβέρνηση Ανδρ. Παπανδρέου. Θα παραμείνει μέχρι 1 Ιουλίου 1989.
1989. ΣΚΑΝΔΑΛΟ ΚΟΣΚΩΤΑ. Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας Δ. Χαλικιάς καταθέτει για την υπόθεση
Κοσκωτά.
1994. Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Ραούφ Ντενκτάς προτείνει συνθήκη μη επίθεσης μεταξύ των δύο κοινοτήτων και
αφοπλισμό της Κύπρου, καθώς επίσης διάλογο για την αλλαγή των όρων της Συνθήκης Εγγύησης του 1960. Απειλεί με
αντίμετρα εάν προχωρήσει η εφαρμογή του ενιαίου αμυντικού δόγματος Ελλάδας-Κύπρου.
1995. Μεσολαβητική πρωτοβουλία για την ειρηνική επίλυση της βοσνιακής κρίσης και την απελευθέρωση των 256
ομήρων κυανοκράνων, αναλαμβάνει η Ελλάδα, με την αποστολή των ΥΠΕΞ και ΥΕΘΑ, Καρ. Παπούλια και Γερ. Αρσένη,
στο Πάλε της Βοσνίας.
1999. Η Βούλα Τσιαμίτα του Πανελληνίου Γ.Σ. κάνει πανελλήνιο ρεκόρ στο τριπλούν με 14,94 μ κατά τη διάρκεια του
Ευρωπαϊκού Κυπέλλου Bruno Zauli που διεξάγεται στο ΟΑΚΑ.
2006. Τίθενται σε διαθεσιμότητα από τον υπουργό Δικαιοσύνης Αναστάση Παπαληγούρα ο διευθυντής των φυλακών
Κορυδαλλού, ο αρχιφύλακας και ο υπαρχιφύλακας της πέμπτης πτέρυγας του σωφρονιστικού καταστήματος και ένας
εξωτερικός φρουρός, μετά την πρωτοφανή απόδραση των Βασίλη Παλαιοκώστα και Αλκέτ Ριτζάι, με ελικόπτερο.

6 Ιουνίου
552. Ο Ναρσής εκδιώκει τους Γότθους από τη Ρώμη.
913. Πεθαίνει ο βυζαντινός αυτοκράτορας Αλέξανδρος.
1822. (ή 7/6). ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Κων. Κανάρης πυρπολεί την τουρκική ναυαρχίδα «Μαν-σουρίγε» στη
Χίο, που καταστρέφεται ολοσχερώς. Στους νεκρούς συγκαταλέγεται και ο καπουδάν πασάς Καρα-Αλής. Τον διαδέχεται
ο Μουχτάρμπεης.
1906. ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ. Στις φυλακές Μοναστηρίου φονεύονται οι συλληφθέντες Μακεδονομάχοι Εμμ.
Επισκοπάκης, Οδ. Παναγιωτάκος και Ν. Τζόβελος.

e-Δίαυλος | σελ. 54
1907. Ο Ανδρέας Παπαμικρόπουλος από την Πάτρα, διδάσκαλος του πτωχοκομείου, προσπαθεί να εκφοβίσει και να
αφυπνίσει την τότε Ελληνική Βουλή για την κατάντια της χώρας, ρίχνοντας αυτοσχέδιο εκρηκτικό μηχανισμό, χωρίς
όμως επιτυχία.
1924. Παραιτείται ο υπουργός Στρατιωτικών Γ. Κονδύλης, κατηγορώντας τον πρωθυπουργό Αλέξ. Παπαναστασίου ότι
υποτιμά τον κομμουνιστικό κίνδυνο.
1925. (μέχρι 9/6). ΚΙΝΗΜΑ ΤΩΝ ΓΙΑΓΙΑΔΩΝ. Ξεσπά στη Σάμο με αρχηγούς τους αδελφούς Ιωάννη, Κωνσταντίνο
και Κίμωνα Γιαγιά. Σύντομα ξαπλώθηκε, σχεδόν, σε όλο το νησί και χρειάστηκε να μετακινηθούν δυνάμεις πεζοναυτών
από την Αθήνα για την καταστολή του.
1933. Απόπειρα δολοφονίας του Ελ. Βενιζέλου στη λεωφόρο Κηφισίας. Αποκαλύπτεται ότι την απόπειρα είχε σχεδιάσει
ο διοικητής της Γενικής Ασφάλειας της Αθήνας Ι. Πολυχρονόπουλος με το γνωστό ληστή Καραθανάση. Ο Βενιζέλος
στην κατάθεσή του αναφέρει, ανάμεσα στα άλλα, και τα εξής: «Θεωρώ διά την απόπειραν υπεύθυνον την Κυβέρνησιν
και κυρίως, τον Υπουργόν των Εσωτερικών, Ιωάννη Ράλλην».
1949. Νέος αρχιεπίσκοπος Αθηνών εκλέγεται ο μητροπολίτης Ιωαννίνων Σπυρίδων.
1964. ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ. Διεθνές πνευματικό γεγονός. Συμμετέχουν και οι νομπελίστες επιστήμονες
Βέρνερ Χάιζενμπεργκ, Χίντεκι Γιουκάβα, ο ελληνιστής ιστορικός Τζον Φίνλεϊ και ο φιλόσοφος Ι. Θεοδωρακόπουλος
1966. Πραγματοποιείται η πρώτη επαφή των υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας, Τούμπα και Τσαγλαγιανγκίλ,
στο πλαίσιο του ελληνοτουρκικού διαλόγου στις Βρυξέλλες.
1992. Μετά από πέντε χρόνια αυτόνομης πορείας, το κόμμα της Ελληνικής Αριστεράς (Ε.ΑΡ.) αυτοδιαλύεται και
ενσωματώνεται στον «Συνασπισμό». • Τιμάται η πρώτη Ελληνίδα φεμινίστρια, Καλλιρρόη Παρέν, με αποκαλυπτήρια
της προτομής της στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών.
1995. Πλήρες μέλος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης της Παρευξείνιας Οικονομικής Συνεργασίας γίνεται η Ελλάδα.

7 Ιουνίου
421. Η Αθηναΐδα, κόρη του Λεόντιου, παντρεύεται τον Θεοδόσιο Β΄ και παίρνει το όνομα Ευδοκία.
913. Ο Κωνσταντίνος Ζ΄ ο Πορφυρογέννητος ανακηρύσσεται αυτοκράτορας του Βυζαντίου με ένα συμβούλιο
αντιβασιλείας με επικεφαλής τον πατριάρχη Νικόλαο Μυστικό. Θα παραμείνει στο θρόνο μέχρι την 17 Δεκεμβρίου 920.
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Μάχη στο Δραγατσάνι. Ήττα του Ιερού Λόχου υπό τον Αλέξ. Υψηλάντη από
υπέρτερες τουρκικές δυνάμεις. Έπειτα από λίγες μέρες ο Υψηλάντης περνά τα αυστριακά σύνορα, συλλαμβάνεται από
τους Αυστριακούς και φυλακίζεται.
1822. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Σφαγές χριστιανών στα Μαστιχοχώρια της Χίου.
1823. (μέχρι 11/6). ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Αλλεπάλληλες νίκες του Γιουσούφ πασά Περκόφτσαλη στην
ευρύτερη περιοχή της Λιβαδειάς.
1824. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Αντικυβερνητικοί υπό τον Πάνο Κολοκοτρώνη παραδίδουν το φρούριο
του Ναυπλίου στην κυβέρνηση. • (μέχρι 8/6). ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Καταστροφή της Κάσου από τους
Τουρκοαιγυπτίους του Χουσεΐν. Οι άντρες και οι ηλικιωμένες γυναίκες θανατώνονται και 2000 γυναικόπαιδα στέλνονται
στην Αλεξάνδρεια για να πουληθούν δούλοι. (Η Κάσος ενίσχυε οικονομικά τον Αγώνα χωρίς ενεργό συμμετοχή).
1907. ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ. Συλλαμβάνεται από βουλγαρορουμανική συμμορία ο Σαράντης Α-γαπηνός
(καπετάν Άγρας) και απαγχονίζεται στην περιοχή μεταξύ των χωριών Καρυδιά και Βλάδοβο (σήμερα Άγρας).
1916. ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΙΧΑΣΜΟΣ. Με σύμφωνη γνώμη του Ελ. Βενιζέλου, οι Γάλλοι εξορίζουν στο Αιάκειο Κορσικής τους
«γερμανόφιλους» Δημ. Γούναρη, Βικτ. Δούσμανη, Ι. Μεταξά, Σπ. Μερκούρη, Ίωνα Δραγούμη κ.ά.
1929. Κυβέρνηση του Ελ. Βενιζέλου. Θα παραμείνει μέχρι 15 Δεκεμβρίου.
1938. Ιδρύεται από την Τράπεζα της Ελλάδος το «Ίδρυμα Εκτύπωσης Τραπεζογραμματίων και Αξιών».
1962. Στολή θα φέρουν στο εξής οι οδηγοί τρικύκλων, ώστε «να εξασφαλίζεται η ευπρεπής εμφάνισή τους» σύμφωνα
με απόφαση του υπουργού Συγκοινωνιών, ο οποίος ανακοινώνει ότι θα τους επιθεωρήσει με τις νέες στολές τους προ

e-Δίαυλος | σελ. 55
της Σχολής Ευελπίδων.
1965. 10 κατώτεροι αξιωματικοί παραπέμπονται ενώπιον ανακριτικού συμβουλίου ως αναμεμιγμέ-νοι στην υπόθεση
ΑΣΠΙΔΑ και στο σχέδιο «Περικλής». Δεν γίνονται γνωστοί οι αρχηγοί και τα ιδρυτικά μέλη. Όμως, μόνο στην Κύπρο
οι μυημένοι αξιωματικοί ανέρχονται σε 33 αναφέρει ο σχετικός με τις επαφές των λοχαγών Μπουλούκου, Πανούτσου
και Παπαγιαννόπουλου ανακριτής αντιστράτηγος Ι. Σίμος.
1969. Ο θρυλικός καπετάν Αντρέας Ζέπος, για τον οποίο ο Γιάννης Παπαϊωάννου έγραψε το γνωστό τραγούδι, πεθαίνει
ξεχασμένος από όλους στο Φάληρο σε ηλικία 55 χρόνων.
1991. Ποινική δίωξη για παράβαση του νόμου περί προστασίας των πολιτών από το οργανωμένο έγκλημα, ασκείται
κατά των υπευθύνων εφημερίδων, που αναδημοσίευσαν την προκήρυξη της «17Ν».
1992. Έκκληση στους Ίμβριους να επιστρέψουν στις πατρογονικές εστίες τους, απευθύνει ο Οικουμε-νικός Πατριάρχης
Βαρθολομαίος, κατά την επίσκεψή του στο νησί, όπου διαμένουν πλέον μόνο 300 Έλληνες.
1995. Τριβές και αντιπαραθέσεις έχει δημιουργηθεί στο εσωτερικό της Ν.Δ. το ενδεχόμενο να παραστούν στο γάμο του
Παύλου Γλύξμπουργκ βουλευτές του κόμματος, που έχουν λάβει προσκλήσεις από τον τέως βασιλιά.
1996. Ο Κύπριος Πρόεδρος Γλ. Κληρίδης και ο Αμερικανός πρεσβευτής Μπάουτσερ δηλώνουν ότι, δεν υπάρχει κοινή
βάση για την έναρξη των συνομιλιών σχετικά με το Κυπριακό.
2009. ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ. Πλειοψηφεί το ΠΑΣΟΚ υπό τον Γιώργο Παπανδρέου.

8 Ιουνίου
632. Πεθαίνει ο Μωάμεθ. Ο Αμπού Μπακρ (Αβουβάχαρος) αναγνωρίζεται α-ναπληρωτής (χαλίφης) του Προφήτη.
1777. Ολοκληρώνεται η τείχιση της Αθήνας. Αυτό το τείχος έμεινε στην ιστορία ως το τείχος του Χατζή Αλή Χασεκή,
από το όνομα του Οθωμανού διοικητή της πόλης, που έδωσε την εντολή για την κατασκευή του, προκειμένου να
προστατέψει την Αθήνα από τις επιδρομές ληστών.
1825. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Νέα αποτυχημένη προσπάθεια του Κιουταχή εναντίον του Μεσολογγίου.
1964. Σοσιαλιστική κίνηση στο εσωτερικό της Ένωσης Κέντρου εξαγγέλλει ο Ηλ. Τσιριμώκος.
1965. 5 νεκροί και 19 τραυματίες στο 604 τάγμα πεζικού στο Κιλκίς. Ο σχιζοφρενής στρατιώτης, Β. Τσαλαπατάνης,
καταλαμβάνεται από αμόκ και θερίζει με ριπές πολυβόλου και χειροβομβίδες ανύποπτους στρατιώτες που κοιμούνται
στο θάλαμό του.
1966. Εγκαινιάζεται το «Ευγενίδειο Πλανητάριο»
1995. Απόφαση της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης να καταφύγει σε στρατιωτικά μέσα, αν η Ελλάδα ασκήσει το δικαίωμά
της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια, προκαλεί την έντονη αντίδραση της ελληνικής κυβέρνησης.
2000. Η τρομοκρατική οργάνωση «17Ν» διαπράττει μεγάλο σφάλμα τακτικής με τη δολοφονία του Βρετανού
στρατιωτικού ακολούθου Στίβεν Σόντερς. Η εμπλοκή της ιδιαίτερα μεθοδικής βρετανικής Σκότλαντ Γιαρντ στις
έρευνες και η αναδιάρθρωση των εντεταλμένων για τη δίωξη των τρομοκρατών υπηρεσιών του κράτους σύντομα
οδηγούν στην εξάρθρωση των τρομοκρατικών δικτύων στην Ελλάδα.

9 Ιουνίου
1821. (μέχρι 11/6). ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Το Αγρίνιο απελευθερώνεται από τον οθωμανικό ζυγό. Οι Τούρκοι
του Αγρινίου παραδίδονται στον Γ. Βαρνακιώτη.
1822. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Οι Τούρκοι του φρουρίου της Ακρόπολης παραδίδονται στους πολιορκητές υπό
τον Δημ. Υψηλάντη. Απελευθερώνεται η Αθήνα.
1831. Κυβερνητικές δυνάμεις καταστέλλουν το πραξικόπημα Καρατάσου. Ο Καρατάσος διαφεύγει στην Ύδρα όπου
υπάρχει έντονο αντικαποδιστριακό κίνημα.

e-Δίαυλος | σελ. 56
1866. Κυβέρνηση Δημ. Βούλγαρη. Θα παραμείνει μέχρι 17 Δεκεμβρίου.
1905. Ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ αναθέτει το σχηματισμό κυβέρνησης στον Δ. Ράλλη. Θα παραμείνει μέχρι 7 Δεκεμβρίου.
1916. ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΙΧΑΣΜΟΣ. Κυβέρνηση Αλέξ. Ζαΐμη στην Αθήνα. Θα παραμείνει μέχρι 3 Σεπτεμβρίου. • ΕΘΝΙΚΟΣ
ΔΙΧΑΣΜΟΣ. Συμμαχικός στόλος καταπλέει στο Φάληρο. Οι Σύμμαχοι επιδίδουν τελεσίγραφο στην κυβέρνηση Ζαΐμη
με το οποίο απαιτούν διάλυση της Βουλής, νέες εκλογές, αφοπλισμό του ελληνικού στρατού και απομάκρυνση των
γερμανόφιλων αξιωματικών από το στράτευμα.
1935. ΕΚΛΟΓΕΣ Ε’ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ. Πλειοψηφεί ο κυβερνητικός συνασπισμός Τσαλδάρη-Κονδύλη.
Απέχουν όλα τα βενιζελογενή κόμματα.
1947. (μέχρι 10/6). ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Οι αρχές ασφαλείας της χώρας προβαίνουν σε «προληπτικού χαρακτήρα
συλλήψεις» πολιτών αριστερών φρονημάτων, για να «αποτρέψουν εγκληματικήν συ-νωμοτικήν απόπειρα ανατροπής
της νομίμου κυβερνήσεως».
2008. Τρεις κουκουλοφόροι απαγάγουν τον πρόεδρο του ΣΒΒΕ, Γιώργο Μυλωνά, έξω από το σπίτι του στο Πανόραμα
της Θεσσαλονίκης.
2017. Ένα παιδί πέφτει νεκρό από αδέσποτη σφαίρα, στο Μενίδι Αττικής, κατά τη διάρκεια σχολικής γιορτής.

10 Ιουνίου
1329. Η μάχη του Πελεκάνου. Ο σουλτάνος των Οθωμανών Ορχάν νικά με αρκετή δυσκολία τον Ανδρόνικο Γ΄ και
εδραιώνει την οθωμανική παρουσία στη Μικρά Ασία. Η εκστρατεία αυτή αποτελεί την τελευταία επιχείρηση Βυζαντινού
αυτοκράτορα εναντίον των Οθωμανών.
1822. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Μάχη στο Κομπότι της Άρτας. Νίκη του εκστρατευτικού σώματος υπό τον
φιλέλληνα στρατηγό Νόρμαν και τον Μάρκο Μπότσαρη.
1825. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Ιμπραήμ καταλαμβάνει την Τριπολιτσά.
1877. Ιδρύεται ο «Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός».
1892. Κυβέρνηση Χαρ. Τρικούπη. Θα παραμείνει μέχρι 2 Μαΐου 1893.
1941. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Η Ελλάδα, έπειτα από απόφαση της Ανώτερης Γερμανικής Διοίκησης, χωρίζεται
σε 3 ζώνες κατοχής: γερμανική, ιταλική και βουλγαρική.
1944. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Πυρπολείται και καταστρέφεται η κωμόπολη του Διστόμου από τα γερμανικά
στρατεύματα Κατοχής έπειτα από διαταγή του υπολοχαγού Χανς Ζάμπελ (218 κάτοικοι νεκροί: 20 βρέφη, 45 παιδιά,
111 ενήλικοι και 42 υπερήλικοι).
1964. Ο βουλευτής της Ε.Δ.Α. Π. Παρασκευόπουλος καταγγέλλει ότι του ζητήθηκε πιστοποιητικό κοι-νωνικών
φρονημάτων προκειμένου να του χορηγηθεί άδεια οδήγησης.
1967. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Καταργούνται τα κλειστά, συντεχνιακά ε-παγγέλματα των αρτερ-γατών και
μυλεργατών και απελευθερώνονται πλήρως τα επαγγέλματα του αρτοποιού και του αλευ-ροβιομήχανου.

11 Ιουνίου
1345. Ο Αλέξιος Απόκαυκος, μέγας δούκας της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, δολοφονείται από πολιτικούς κρατούμενους.
1835. Πεθαίνει, ύστερα από ασθένεια, ο ναύαρχος Ανδρ. Μιαούλης (γενν. στην Ύδρα το 1769).
1945. Το ΚΚΕ αποκηρύσσει δημόσια τη δράση του Άρη Βελουχιώτη.
1963. Παραιτείται ο Κων. Καραμανλής, αφού αποτυγχάνει να πείσει το βασιλιά Παύλο να μην πραγ-ματοποιήσει το
ταξίδι στο Λονδίνο. • Σε φυλάκιση τρεισήμισι μηνών καταδικάζεται ο διοικητής του μηχανοκίνητου τμήματος της
αστυνομίας Αθηνών Ν. Μπιτούνης για τον ξυλοδαρμό του βουλευτή της Ε.Δ.Α. Στέφ. Τσαπάρα κατά τη διάρκεια
συγκέντρωσης της Ένωσης Κέντρου στην Αθήνα, τον Απρίλιο.

e-Δίαυλος | σελ. 57
1964. Υπογράφεται συμφωνία για τη δημιουργία ΝΑΤΟϊκού πεδίου βολής στη Σούδα Χανίων.
1975. Ψηφίζεται από τη Βουλή το νέο Σύνταγμα. Κύριο χαρακτηριστικό του είναι οι υπερεξουσίες του Προέδρου της
Δημοκρατίας.
2013. Η ΕΡΤ, με πράξη νομοθετικού περιεχομένου, σταματάει τις μεταδόσεις της.
2015. Επαναλειτουργεί μετά από δύο χρόνια Η ΕΡΤ, με Πράξη νομοθετικού περιεχομένου.

12 Ιουνίου
1042. Ο Κωνσταντίνος Θ΄ ο Μονομάχος, νέος και τρίτος κατά σειρά σύζυγος της Ζωής, αναγορεύεται αυτοκράτορας
του Βυζαντίου. Θα παραμείνει στο θρόνο μέχρι το θάνατό του, 11 Ιανουαρίου 1823. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ.
Ναυτικές επιδρομές ψαριανών πλοίων στα μικρασιατικά παράλια.
1824. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Η άφιξη των εκπροσώπων του νομοτελεστικού σώματος στο Ναύ-πλιο
σηματοδοτεί την παύση του εμφύλιου πολέμου. • ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο κυβερνήτης του γαλλικού «Ίσις»,
πλοίαρχος Βιλνέβ, ειδοποιεί τους Ψαριανούς ότι ο οθωμανικός στόλος πρόκειται να επιτεθεί στο νησί.
1917. ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΙΧΑΣΜΟΣ. Διαλύεται η «κυβέρνηση Εθνικής Αμύνης» στη Θεσσαλονίκη. Η «Τριανδρία» Βενιζέλος,
Δαγκλής, Κουντουριώτης, αναχωρεί ατμοπλοϊκώς από τη Θεσσαλονίκη.
1942. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και της Μεγάλης Βρετανίας ανακοινώνουν την
απόφασή τους να αποσταλούν 18.000 τόνοι τροφίμων στην Ελλάδα.
1955. Με ενέργειες του υπουργού Συγκοινωνιών Κων. Καραμανλή αρχίζει η απομάκρυνση των τροχιοδρόμων από την
Αθήνα. Αντικαθίστανται από τα τρόλεϊ.
1965. Κινητοποίηση των Σωμάτων Ασφαλείας και 15 εισαγγελέων στην περιοχή της Αθήνας, μετά τη δολιοφθορά σε
μονάδα πυροβολικού στη Βόρεια Ελλάδα.
1968. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. «Φοιτητικήν σταυροφορίαν διά την ανάπτυξιν της υπαίθρου» εξαγγέλλει η χούντα
των Συνταγματαρχών, στο πλαίσιο της οποίας οι φοιτητές θα εξορμήσουν στην ύπαιθρο για να μεταδώσουν στους
αγρότες τις γνώσεις τους αλλά και «πρακτικές υγιεινής και, εν γένει, όρους διαβιώσεως» καθώς και να οργανώσουν
πολιτιστικές και κοινωνικές εκδηλώσεις.
1975. Ο πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής υποβάλλει αίτηση ένταξης της χώρας στην ΕΟΚ.
1994. ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ. Πλειοψηφεί το ΠΑΣΟΚ υπό τον Ανδρ. Παπανδρέου. Το ΠΑΣΟΚ και η Νέα Δημοκρατία χάνουν
μεγάλο μέρος της δύναμής τους. Επωφελούνται τα μικρότερα κόμματα, ΚΚΕ, Πολιτική Άνοιξη και Συνασπισμός.
1998. Σοβαρά επεισόδια σημειώνονται ανάμεσα στα ΜΑΤ και σε αδιόριστους εκπαιδευτικούς έξω από τα εξεταστικά
κέντρα κατά τη διεξαγωγή των εξετάσεων για την πρόσληψη εκπαιδευτικών.
2013. Η κυβέρνηση Σαμαρά ανακοινώνει μετά το κλείσιμο του ελληνικού φορέα τηλεόρασης και ραδιοφωνίας ΕΡΤ την
αντικατάσταση της με την ΝΕΡΙΤ.
2017. 15.28’. Ισχυρός σεισμός 6,2 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ πλήττει τη Μυτιλήνη. Μία νεκρή και ισοπεδωμένο
ολόκληρο το χωριό Βρίσα.

13 Ιουνίου
323 π.Χ.. Ο Μ. Αλέξανδρος πεθαίνει στη Βαβυλώνα.
313. ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΤΩΝ ΜΕΔΙΟΛΑΝΩΝ. Ο Μ. Κωνσταντίνος συναντήθηκε στα Μεδιόλανα (Μιλάνο) με τον ισχυρό
άνδρα της ανατολής Λικίνιο. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης αυτής αφού σύναψαν συμμαχία, συνυπέγραψαν το
Διάταγμα της Ανεξιθρησκίας που διακήρυσσε την ελεύθερη λατρεία όλων των θρησκειών, συνεπώς και του χριστιανισμού,
με την προϋπόθεση ότι οι πιστοί, όποιο θεό κι αν πίστευαν θα προσεύχονταν για την ευημερία της αυτοκρατορίας και
του αυτοκράτορά της. Πρόκειται για την πρώτη σε διεθνές επίπεδο διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων:

e-Δίαυλος | σελ. 58
ΤΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΤΩΝ ΜΕΔΙΟΛΑΝΩΝ
«Αυτοκράτωρ Καισαρ Ουαλέριος Μαξιμιανός ανίκητος Σεβαστός, αρχιε-ρεύς μέγιστος, Γερμανικός μέγιστος,
Αιγυπτιακός μέγιστος, Θηβαϊκός μέγιστος, Σαρματικός μέγιστος πεντάκις, Περσών μέγιστος δις, Κάρπων μέγιστος
εξάκις, Αρμενίων μέγιστος, Μήδων μέγιστος, Αδιαβηνών μέγιστος, δημαρχιακής εξουσίας το εικοστόν, αυτοκράτωρ
το εννεακαιδέκατον, ύπατος το όγδοον, πατήρ πατρίδος, αν-θύπατος και Αυτοκράτωρ Καίσαρ Φλαύιος Ουαλέριος
Κωνσταντίνος ευσεβής ευτυχής ανίκητος Σεβαστός, αρχιερεύς μέγιστος, δημαρχιακής εξουσίας αυτοκράτωρ το πέμπτον,
ύπατος, πατήρ πατρίδος, ανθύπατος. Και Αυτοκράτωρ Καίσαρ Ουαλέριος Λικιννιανός Λικίννιος ευσεβής ευτυχής
ανίκητος Σεβαστός, αρχιερεύς μέγιστος, δημαρχιακής εξουσίας το τέταρτον, αυτοκράτωρ το τρίτον, ύπατος πατήρ
πατρίδος, ανθύπατος, επαρχιώταις ιδίοις χαίρεσιν.
Μεταξύ των λοιπών άπερ του χρησίμου και λυσιτελώς τοις δημοσίοις διτυπούμεθα, ημείς μεν βεβουλήμεθα πρότερον
κατά τους αρχαίους νόμους και την δημοσίαν επιστήμην την των Ρωμαίων άπαντα επανορθώσασθαι και τούτου
την πρόνοιαν ποιήσασθαι ίνα οι Χριστιανοί, οίτινες των γονέων των εαυτών καταλελοίπασιν την αίρεσιν, εις αγαθήν
πρόθεσιν επανέλθωμεν επείπερ τινί λογισμώ τοσαύτη αυτούς πλεονεξία κατειλήφει ως μη έπεσθαι τοις υπό των
πάλαι καταδειχθείσαν, άπερ ίσως πρότερον και οι γονείς αυτών ήσαν καταστήσαντες, αλλά κατά την αυτών πρόθεσιν
και ως έκαστος εβούλετο, ούτως εαυτοίς και νόμοις ποιήσαι και τούτους παραφυλάσειν και εν διαφόροις διάφορα
πλήθη συνάγειν. Τοιγαρούν τοιούτου υφ’ ημών προστάγματος παρακολουθήσαντος ώστε επί των υπό των αρχαίων
κατασταθέντα εαυτούς μεταστήσαιεν, πλείστοι μεν κινδύνω υποβληθέντες, πλείστοι δε ταραχθέντες παντοίους
θανάτους υπέφερον και επειδή των πολλών τη αυτή απονοία διαμένονταν εωρώμεν μήτε τοις θεοίς τοις επουρανίοις
την οφειλομένην θρησκείαν προσάγειν αυτούς μήτε τω των Χριστιανών προσέχειν, αφορώντες εις την ημετέραν
φιλανθρωπίαν και την διηνεκή συνήθειαν δι ης ειώθημεν άπασιν ανθρώποις συγγνώμην απονέμειν, προθυμότατα και εν
τούτω την συγχώρησιν την ημετέραν επεκτεϊναι δειν ενομίσαμεν, ίνα αύθις ώσιν Χριστιανοί και τους οίκους εν οις συνή-
γοντο, σωθώσιν ούτως ώστε μηδέν υπεναντίον της επιστήμης αυτούς πράττειν.
Δι’ ετέρας δε επιστολής τοις διασταίς δηλώσαμεν τι αυτούς παραφυλάξασθαι δεήσει• όθεν κατά ταύτην την συχώρησιν
την ημετέραν οφείλουσιν τον εαυτόν Θεόν ικετεύειν περί της ημετέρας και των δημοσίων και της εαυτών, ίνα κατά
πάντα τρόπον και τα δημόσια παρασχεθή υγιή και αμέριμνοι ζην εν τη εαυτώ εστία δυνηθώσιν».

1798. Οι Οθωμανοί Τούρκοι στραγγαλίζουν τον Ρήγα Βελεστινλή και τους συντρόφους του (Ευστρ. Αργέντης & Αντ.
Κορωνιός από τη Χίο, Παν. & Ι. Εμμανουήλ από την Καστοριά, Θεοχ. Τουρούντζιας από τη Σιάτιστα, Ι. Καρατζάς από
την Κύπρο, Δημ. Νικόλαΐδης από τα Ιωάννινα) στον πύργο Νεμπόισα.
1825. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Νίκη των Ελλήνων υπό τον Μακρυγιάννη και τον Δημ. Υψηλάντη στους Μύλους
της Αργολίδας. Τραυματίζεται ο Μακρυγιάννης.
1917. ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΙΧΑΣΜΟΣ. Απόγευμα. Βενιζέλος, Δαγκλής, Κουντουριώτης, συνοδευόμενοι από δύο αντιτορπιλικά,
φτάνουν στον Πειραιά. Τυπικό τέλος του Εθνικού Διχασμού.
1962. Ο Γ. Παπανδρέου απαγορεύει τη συμμετοχή της νεολαίας της Ένωσης Κέντρου στο παγκόσμιο συνέδριο και
φεστιβάλ νέων του Ελσίνκι, το οποίο θεωρεί «κομμουνιστικό». Ο βουλευτής Λασιθίου Εμμ. Κοθρής δηλώνει ότι θα
συμμετάσχει.
1963. Απόπειρα αντικατάστασης από την κυβέρνηση, του ανακριτή της δολοφονίας του Γρ. Λαμπράκη, Χρ. Σαρτζετάκη
διαρρέει στον Τύπο. Ο ίδιος δηλώνει, χωρίς να διαψεύσει τις φήμες, ότι η αντικατάστασή του είναι αδύνατη από τη
νομοθεσία.
1979. Αποκαλύπτεται διαρροή θεμάτων κατά τη διεξαγωγή των πανελλήνιων εξετάσεων. Οι εξετάσεις στα μαθήματα
όπου υπήρξε διαρροή ακυρώνονται.
1988. Ο Τούρκος πρωθυπουργός Τουργούτ Οζάλ επισκέπτεται την Αθήνα στο πλαίσιο του φιλικού κλίματος που
επικράτησε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις μετά τη συνάντηση στο Νταβός.
2004. ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ. Πλειοψηφεί η Ν.Δ. υπό τον Κώστα Καραμανλή.
2014. Οι Αρχές εντοπίζουν έναν τόνο ηρωίνης, σε βίλα στη Φιλοθέη και σε αποθήκη στο Κορωπί. Πίσω από την υπόθεση

e-Δίαυλος | σελ. 59
ένας εφοπλιστής, η σύζυγός του και ο γιος τους. Συνολικά συλλαμβάνονται έντεκα άτομα. • Άνδρες του Λιμενικού
πραγματοποιούν και δεύτερη επιχείρηση στην Ελευσίνα κατά την οποία συλλαμβάνουν 14 άτομα πληρώματος του
πλοίου “NOOR ONE” που μετέφερε ναρκωτικά.

14 Ιουνίου
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Επανάσταση στην Κρήτη και νίκη των Ελλήνων σε μάχη κοντά στο Λούλο Χανίων
(οπλαρχηγοί: Γ. Δασκαλάκης, Ι. Χάλης, Σήφακας, Παπαπανδρέου, Α. Φασούλης, Μου-στουγιαννάκης). Οι Τούρκοι
καταφεύγουν στα Χανιά. • ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Αλέξ. Υψηλάντης παραδίνεται στις αυστριακές Αρχές.
1825. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Ιμπραήμ κατακαίει το Άρ-γος.
1903. Κυβέρνηση Γ. Θεοτόκη. Θα παραμείνει μέχρι 27 Ιουνίου.
1917. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος επανέρχεται στην εξουσία ως πρωθυπουργός. Θα παραμείνει μέχρι 3 Νοεμβρίου 1920.
1960. Αρχίζει η έκδοση των νέων δελτίων ταυτότητος.
1961. Πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης Καραμανλή καταθέτουν αιφνιδιαστικά οι Φιλελεύθε-ροι, η Δημοκρατική
Ένωση και η Κίνηση Εθνικής Αναδημιουργίας (Κ.Ε.Α.) του Γ. Γρίβα, επικαλούμενοι την πρόσφατη απόλυση «για κακό
χειρισμό οικονομικών θεμάτων» του Έλληνα πρέσβη στη Βόννη, Θωμά Υψηλάντη, την ένταξη της χώρας στην Ε.Ο.Κ.
και τα προβλήματα των σιτοπαραγωγών. Η πρόταση απορρίπτεται με ψήφους 175 έναντι 115. • Σταθμοί ελέγχου
των εκπομπών καυσαερίων από τα αυτοκίνητα αποφασίζεται να τοποθετηθούν στις εισόδους της Αθήνας για την
καταπολέμηση της ρύπανσης. Θα αφαιρούνται επιτόπου οι άδειες κυκλοφορίας των οχημάτων που ρυπαίνουν.
1966. Εγκαινιάζεται στα Άσπρα Χώματα Βοιωτίας το εργοστάσιο αλουμίνας, μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις που
έχουν γίνει μέχρι σήμερα στην Ελλάδα.
1977. Πεθαίνει στη Νέα Υόρκη ο ερευνητής-γιατρός Γ. Κοτζιάς, γνωστός για τις έρευνες του για το Πάρκινσον.
1987. Η Εθνική Ελλάδος κατακτά το Ευρωπαϊκό πρωτάθλημα μπάσκετ κερδίζοντας στον τελικό τη Σοβιετική Ένωση
με 103-101.
2006. Αεροσκάφος Mirage 2000EG της Πολεμικής Αεροπορίας πέφτει στο Πτώο όρος, κοντά στο Γαλαξίδι, με
αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο πιλότος του, Παντ. Γκελής.
2015. Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ εκλέγεται η Φώφη Γεννηματά.

15 Ιουνίου
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Οι Οθωμανοί νικούν τους Έλληνες στη μάχη της Ρεντίνας. • ΕΛΛΗΝΙΚΗ
ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Οι Τούρκοι προχωρούν σε άγριες σφαγές Χανιά, για να εκδικηθούν την ήττα τους στο Λούλο.
1836. Ιδρύεται με Β.Δ. το «Βασιλικόν Νομισματοκοπείον και Σφραγιστήριον».
1878. Βρετανικά στρατεύματα αποβιβάζονται στην Κύπρο.
1964. Ο Γ. Μαύρος αναλαμβάνει διοικητής της Εθνικής Τράπεζας. • Κορυφώνεται η απεργία πείνας των υπομηχανικών
για ένταξη των σχολών τους στην ανώτερη εκπαίδευση. Μεταφέρονται σε νοσοκομεία 27 σπουδαστές.
1966. Επίσκεψη στην Αθήνα του πρώην υπουργού Δικαιοσύνης των Η.Π.Α. και γερουσιαστή της Νέας Υόρκης, Ρ.
Κένεντι.
1994. Με απόφαση του Πολιτικού της Συμβουλίου της ΔΗ.ΑΝΑ του Κωστή Στεφανόπουλου αποφασίζεται η διάλυσή
της, λόγω της αποτυχίας που σημείωσε στις εκλογές για το Ευρωκοινοβούλιο. • Πεθαίνει στην Αθήνα σε ηλικία 70 ετών
ο μουσικοσυνθέτης Μάνος Χατζιδάκις.
1995. Σφοδρή σεισμική δόνηση στην περιοχή του Αιγίου εντάσεως 6,1 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ έχει ως αποτέλεσμα
την κατάρρευση πολλών κτιρίων και το θάνατο 16 ανθρώπων. Για πρώτη φορά μετέχει στη διάσωση των εγκλωβισμένων

e-Δίαυλος | σελ. 60
η Ειδική Μονάδα Αντιμετώπισης Καταστροφών (ΕΜΑΚ) της Πυροσβεστικής, η οποία κατορθώνει να βγάλει ένα μικρό
παιδί από τα ερείπια μιας πολυκατοικίας που έχει καταρρεύσει.

16 Ιουνίου
1913. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Ο βουλγαρικός στρατός εξαπολύει ταυτόχρονα επίθεση εναντίον των σερβικών
θέσεων στη Γευγελή και των ελληνικών στις Ελευθερές και το Τσάγεζι. Αρχίζει ο Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος, ο οποίος θα
οδηγήσει τελικά στη συντριβή της Βουλγαρίας και σε αναδιανομή των εδαφών της Μακεδονίας.
1945. Ο Άρης Βελουχιώτης αυτοκτονεί(;) στη Μεσούντα, κοντά στον Αχελώο, για να αποφύγει τη σύλληψή του από
παραστρατιωτικές ομάδες που τον καταδιώκουν.
1964. Καταψηφίζεται από Ένωση Κέντρου και Ε.Ρ.Ε. η πρόταση της Ε. Δ.Α. για σύσταση εξεταστικής επιτροπής για την
αγορά οικοπέδων στη Νέα Μάκρη από τον πρώην πρωθυπουργό Κων. Καραμανλή.
1966. Η ολομέλεια του Αρείου Πάγου απορρίπτει την πρόταση νόμου 65 βουλευτών για την καθιέ-ρωση του αυτόματου
διαζυγίου. Το νομοσχέδιο είχε κατατεθεί το 1965.
1999. ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ. Πλειοψηφεί η Ν.Δ. υπό τον Κώστα Καραμανλή.

Ανω : 16 Ιουνίου 1945 ο Αρης Βελουχιώτης αυτοκτονεί στη


Μεσούντα και τοκεφάλι του μαζί με αυτό του συντρόφου του
κρέμεται σε φανοστάτη στην πλατεία Τρικάλων.
Αριστερά : Τα αποτελέσματα των εθνικών εκλογών 17/6/2012.

17 Ιουνίου
1771. Εκτελείται στο Ηράκλειο από τους Τούρκους ο επικεφαλής της εξέγερσης των Σφακίων, Δασκα-λογιάννης (Ι.
Βλάχος).
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Σημαντικές επιτυχίες των επαναστατών στην Κρήτη (Καλύβες Απο-κορώνου,
Ρούστικα Ρεθύμνου και στον Άγιο Ιωάννη Λάμπης). • ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Διεξάγεται μάχη κοντά στον
ποταμό Σίζα της Μολδαβίας, ηττώνται οι επαναστάτες. Σκοτώνεται ο Αθανάσιος Καρπενησιώτης. • ΕΛΛΗΝΙΚΗ
ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Νίκη των Ελλήνων στη θέση Παληοκούλια Ιωαννίνων (οπλαρχηγοί: Α. Ίσκιος, Γ. Μπακόλας). •
Ενταφιάζεται στην Οδησσό η σωρός του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε’, που είχε απαγχονιστεί στην Κωνσταντινούπολη την
10 Απριλίου.
1913. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Εκκαθαρίζεται η Θεσσαλονίκη από τα δύο βουλγαρικά τάγματα

e-Δίαυλος | σελ. 61
1914. Οι Βορειοηπειρώτες απελευθερώνουν τη Νικολίτση
1963. Ο Κων. Καραμανλής αναχωρεί από την Ελλάδα για την Ελβετία, όπου θα παραμείνει μέχρι τις εκλογές.
Ταυτόχρονα αφήνει την Ε.Ρ.Ε. στον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, τον Παναγή Παπαληγούρα και τον πρόεδρο της Βουλής
Κωνσταντίνο Ροδόπουλο. • Καταστροφική για την ελληνική βιομηχανία χαρακτηρίζει ο Σ.Ε.Β. τη μετεγκατάσταση στη
χώρα απαρχαιωμένων ευρωπαϊκών εργοστασίων, με αφορμή την προωθούμενη εγκατάσταση στο Βόλο γερμανικής
κλωστοϋφαντουργίας.
1964. Αγανακτισμένοι φίλαθλοι του Παναθηναϊκού και του Ολυμπιακού προκαλούν μεγάλης έκτασης επεισόδια και
καταστροφές στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας θεωρώντας «σικέ» τον αγώνα Κυπέλλου μεταξύ των δύο ομάδων.
1966. Παραιτείται από τη διοίκηση της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος και επανέρχεται στην Ένωση Κέντρου ο Γ.
Μαύρος.
1984. ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ. Πλειοψηφεί το ΠΑΣΟΚ υπό τον Ανδρ. Παπανδρέου.
2010. Ιδρύεται το κόμμα «Δημοκρατική Αριστερά (ΔΗΜ.ΑΡ.)» υπό τον Φώτη Κουβέλη.
2012. ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ. Πλειοψηφεί η Ν.Δ. υπό τον Αντ. Σαμαρά χωρίς να πετύχει αυτοδυναμία.
2016. (μέχρι 26/6). Η Μεγάλη και Αγία Σύνοδος της Ορθόδοξης Εκκλησίας πραγματοποιείται στην Κρήτη. Στη
Σύνοδο συμμετείχαν τελικά οι δέκα από τις δεκατέσσερις αυτόνομες Ορθόδοξες Εκκλησίες, καθώς λίγες μέρες πριν
την έναρξή της ακύρωσαν, λόγω διαφωνιών, τη συμμετοχή τους το Πατριαρχείο Μόσχας, το Πατριαρχείο Αντιοχείας,
η Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Βουλγαρίας και η Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Γεωργίας. Κατόπιν συζητήσεων η Σύνοδος
ενέκρινε και δημοσίευσε τα εξής κείμενα: «ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας»,
«ΜΗΝΥΜΑ της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας», «Η σπουδαιότης της νηστείας και η τήρησις
αυτής σήμερον», «Σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον», «Το αυτόνομον και ο
τρό-πος ανακηρύξεως αυτού», «Η Ορθόδοξος Διασπορά», «Το μυστήριον του Γάμου και τα κωλύματα αυ-τού», «Η
αποστολή της Ορθοδόξου Εκκλησίας εν τω συγχρόνῳ κόσμῳ».

18 Ιουνίου
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Ρώσος πρεσβευτής στην Κωνσταντινούπολη, Στρογγανώφ, επι-δίδει στην
Υψηλή Πύλη διαμαρτυρία της τσαρικής κυβέρνησης για τις θηριωδίες των Τούρκων σε βά-ρος των Ελλήνων και για τα
εμπόδια στη ναυσιπλοΐα στα Στενά.
1863. (μέχρι 20/6). ΙΟΥΝΙΑΝΑ. Οι παρατάξεις, «Ορεινών» και «Πεδινών», δημιουργήθηκαν μετά την έξωση του Όθωνα.
Οι Πεδινοί αποτελούνταν από οπαδούς του Αγγλικού κόμματος με επικεφαλής τον Δημ. Βούλγαρη, ενώ οι Ορεινοί
από οπαδούς του Γαλλικού και του Ρωσικού με επικεφαλής τον Κων. Κανάρη. Και οι δύο παρατάξεις προσπάθησαν να
ασκήσουν απόλυτη εξουσία, με αποτέλεσμα σύντομα να συγκρουστούν. Η συμμορία του Κυριάκου υπό την προστασία
της Χωροφυλακής καταλαμβάνει τη Μονή των Ασωμάτων στην Αθήνα. Ο υπουργός Στρατιωτικών Π. Κορωναίος
διατάσσει τη σύλληψη του λήσταρχου. Ο διοικητής όμως του 6ου Τάγματος κηρύσσει εαυτόν αλληλέγγυο προς τους
ληστές. Η σύγκρουση είναι πλέον αναπόφευκτη. Διεξάγονται σοβαρές και αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα στις
αντιτιθέμενες πολιτικές παρατάξεις των «Πεδινών» (Βούλγαρης) και των «Ορεινών» (Κανάρης, Γρίβας) στην περιοχή
της Πλατείας Ομονοίας. Αυτές θα τερματιστούν με την παρέμβαση των πρέσβεων των Τριών Δυνάμεων. Ο απολογισμός
των συγκρούσεων είναι σχεδόν διακόσιοι νεκροί.
1946. ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Θεσπίζεται το Γ΄ Ψήφισμα, το οποίο αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία θα στηριχτούν
όλα τα έκτακτα μέτρα της περιόδου 1946-1950. Το ψήφισμα αυτό απαγορεύει επί ποινή θανάτου την ένοπλη δράση.
1950. Πεθαίνει ο αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος Β’.
1956. Αγγλικός στρατός προβαίνει σε εκτενή εμπρησμό δασών του Τρόοδος στην Κύπρο για την ανα-κάλυψη και
σύλληψη του επιτελείου της ΕΟΚΑ.
1965. Η γεωργική διάσκεψη του Ο.Ο.Σ.Α. εντάσσει στο τελικό ανακοινωθέν παράγραφο η οποία αναφέρεται στην
ενίσχυση της οικονομίας της Ελλάδας, της Τουρκίας και της Ισπανίας και σε ευνοϊκές για τα αγροτικά προϊόντα τους
ρυθμίσεις στο πλαίσιο της βελτίωσης των διεθνών συνθηκών στο εμπόριο. Τη σχετική πρόταση κατέθεσε με παρέμβασή

e-Δίαυλος | σελ. 62
του ο Έλληνας υπουργός Γεωργίας Αλέξ. Μπαλτατζής.
1989. ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ. Πλειοψηφεί η Ν.Δ. υπό τον Κων. Μητσοτάκη χωρίς να πετύχει απόλυτη πλειοψηφία
εδρών. • ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ. Πλειοψηφεί η Ν.Δ. υπό τον Κων. Μητσοτάκη.

19 Ιουνίου
741. Ο Κωνσταντίνος Ε΄ αναγορεύεται αυτοκράτορας του Βυζαντίου. Διαδέχεται στο θρόνο τον πατέ-ρα του, Λέοντα.
Ο Κωνσταντίνος θα παραμείνει στο θρόνο μέχρι 23 Σεπτεμβρίου 775.
1865. Πεθαίνει στο Μπροστένι της Ρουμανίας ο εθνικός ευεργέτης Ευαγγ. Ζάππας (γένν. Λάμποβο, Βόρεια Ήπειρος,
1800).
1890. Ο Γ. Φαρμακίδης και φίλοι του Θεόδ. Δηλιγιάννη ιδρύουν στο Ναύπλιο το «Κόμμα των Αρειμανίων».
1913. (μέχρι 21/6). ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Ο ελληνικός στρατός συντρίβει τις βουλγαρικές δυνάμεις στη διπλή
μάχη του Κιλκίς και του Λαχανά.
1920. ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ. Η Μικτή Ταξιαρχία Ξάνθης αποβιβάζεται και καταλαμβάνει χω-ρίς αντίσταση
την Πάνορμο της Μ. Ασίας.
1963. Κυβέρνηση Παν. Πιπινέλη. Θα παραμείνει μέχρι 27 Σεπτεμβρίου.
1964. Αυξάνεται σε 15.500 δραχμές η βουλευτική αποζημίωση, ενώ ταυτόχρονα χορηγούνται στους βουλευτές δώρο
Χριστουγέννων, Πάσχα και 15νθήμερη άδεια μετ’ αποδοχών.
1975. Ο Κων. Τσάτσος εκλέγεται από τη Βουλή Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Διαδέχεται τον Μιχ. Στα-σινόπουλο.
2000. Η Ελλάδα υπογράφει την ένταξη της στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ).

20 Ιουνίου
1824. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Απόγευμα. Τα πλοία του Χοσρέφ πασά κανονιοβολούν τα παράκτια κανονιοστάσια
των Ψαρών, που απαντούν στα πυρά.
1825. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Πετυχημένη επιθετική ενέργεια της φρουράς του Μεσολογγίου εναντίον των
δυνάμεων του Κιουταχή.
1888. Υπογράφεται συμφωνία ανάμεσα στο Δήμο Αθηναίων και τον επιχειρηματία Κάρολο Χορν, με την οποία ο
δεύτερος αναλαμβάνει την υποχρέωση να κατασκευάσει αποχωρητήρια σε διάφορες πλα-τείες των Αθηνών.
1913. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Καταλαμβάνονται από τον ελληνικό στρατό η Γευγελή και η Νιγρίτα.
1919. ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ. Ο ελληνικός στρατός ανακαταλαμβάνει το Αϊδίνιο. Υποχωρού-ντες οι Τούρκοι
πυρπολούν την πόλη και σφαγιάζουν τους κατοίκους.
1922. Στο Κακουργιοδικείο Λαμίας αρχίζει η δίκη του Αλέξ. Παπαναστασίου και των 6 που υπέγρα-ψαν το «Δημοκρατικό
Μανιφέστο» με την κατηγορία της «εξυβρίσεως του Βασιλέως».
1958. Ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος απορρίπτει το Σχέδιο Μακμίλλαν για την επίλυση του Κυπριακού.
1962. Η ΚΕ του Κ.Κ.Ε. αποκαθιστά το όνομα του Άρη Βελουχιώτη (Κλάρας), τον οποίο παλαιότερα είχε αποκηρύξει ως
προδότη. Είναι μία από τις πολλές φορές που το κόμμα της μετά τον Ζαχαριάδη εποχής αναγκάστηκε να επανορθώσει
λάθη του πρώην ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ.
1966. Παραλύει η οικονομική ζωή της Ελλάδας από την απεργία των τραπεζοϋπαλλήλων.
1967. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Ο Ρ. Νίξον επισκέπτεται την Αθήνα και έχει συνομιλίες με τον βασιλιά Κωνσταντίνο,
τον πρωθυπουργό και μέλη της χούντας. Προσφέρει χείρα υποστήριξης στη χούντα των Συνταγματαρχών, δηλώνοντας
ότι κατά τη γνώμη του «υπήρχον σοβαροί λόγοι δια την ανά-ληψιν κάποιας δράσεως» από τον στρατό.

e-Δίαυλος | σελ. 63
21 Ιουνίου
533. Βυζαντινός εκστρατευτικός στόλος με επικεφαλής τον Βελισάριο σαλπάρει από την Κωνσταντι-νούπολη για να
επιτεθεί εναντίον των Βανδάλων στην Αφρική.
1814. Αγγλικά στρατεύματα καταλαμβάνουν την Κέρκυρα.
1818. Ο Παπαφλέσσας μυείται στη Φιλική Εταιρεία.
1824. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Καταστροφή των Ψαρών από τους Τουρκοαιγυπτίους.
1826. (μέχρι 25/6). ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Αποτυχημένη εκστρατεία του Ιμπραήμ εναντίον της Μάνης. Ήττα
στη διπλή μάχη της Βέργας-Διρού.
1863. Νέα -προσωρινή- κυβέρνηση υπό τον Μπεν. Ρούφο, στην οποία εντάσσονται πλέον και οι «Πεδινοί». Θα
παραμείνει μέχρι 24 Οκτωβρίου.
1913. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Ο ελληνικός στρατός καταλαμβάνει το Κιλκίς, το Καλίνοβο (σήμερα Σουλτογιανναίικα)
και το Λαχανά.
1958. Μετά τον αρχιεπίσκοπο Μακάριο και η ελληνική κυβέρνηση απορρίπτει τα Σχέδιο Μακμίλλαν.
1965. Την κυβερνητική πρόταση για παραγραφή του θέματος των μυστικών κονδυλίων ψηφίζει η Βουλή. •Αντεπίθεση
κατά των εσωκομματικών του αντιπάλων εξαπολύει ο Γ. Παπανδρέου, θέτοντας αιφνιδίως ζήτημα ψήφου εμπιστοσύνης.
Κάνει επίσης λόγο για πρόωρες εκλογές και υπόσχεται ανασχηματισμό.
1967. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Καταργείται ο θεσμός του Ακαδημαϊκού Απολυτηρίου. Νέο σύ-στημα εισαγωγής
στις Ανώτατες Σχολές.
1978. Σεισμική δόνηση εντάσεως 6,5 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ συγκλονίζει την πόλη της Θεσσα-λονίκης (40 νεκροί
και δεκάδες τραυματίες).
2012. Ύστερα από διαβουλεύσεις σχηματίζεται τρικομματική κυβέρνηση (Ν.Δ.-ΠΑ.ΣΟ.Κ.-ΔΗΜ.ΑΡ.) υπό τον Αντ.
Σαμαρά.
2013. Η ΔΗΜ.ΑΡ. αποχωρεί από το κυβερνητικό σχήμα, εξαιτίας της διακοπής των μεταδόσεων της ΕΡΤ. Η κυβέρνηση
συνεργασίας παραμένει δικομματική (Ν.Δ.-ΠΑ.ΣΟ.Κ.). Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ αναβαθμίζεται σε αντιπρόεδρο της
κυβέρνησης Αντ. Σαμαρά. Θα παραμείνει μέχρι 26 Ιανουαριου 2015. Ο Αλέξ. Παπαδόπουλος ιδρύει το «Δημοκρατικό
Κόμμα».
2017. Ο πρώην υπουργός Άκης Τσοχατζόπουλος με γραπτή δήλωσή του επιμένει ότι η δίωξή του είναι «καθαρά
πολιτική» και αναφέρει ότι θα το αποδείξει «με στοιχεία πέραν πάσης αμφισβήτησης» κατηγορώντας τους Γιώργο
Παπανδρέου και Κώστα Σημίτη ότι «σε συνεργασία με ελληνικές και ξένες υπηρεσίες, παρέδωσαν την χώρα στους
ξένους και στους δανειστές». Σύμφωνα με τη δήλωσή του, κατέθεσε τα στοιχεία αυτά στο δικαστήριο του πενταμελούς
Εφετείου Αθηνών κατά την απολογία του.

22 Ιουνίου
168 π.Χ.. Μάχη της Πύδνας. Ήττα του Περσέα από τις ρωμαϊκές λεγεώνες του Λεύκιου Αιμίλιου Παύλου. Η Μακεδονία
διαιρείται σε τέσσερα ανεξάρτητα μεταξύ τους κράτη. Οι ύποπτοι για αντιρωμαϊκά αισθήματα Έλληνες τιμωρούνται
αυστηρά. Η ρωμαϊκή νίκη στην Πύδνα κρίνει την παγκόσμια κυ-ριαρχία της Ρώμης
1593. Τα συμμαχικά χριστιανικά στρατεύματα νικούν τους Οθωμανούς στη μάχη του Σίσακ.
1825. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Γάλλος συνταγματάρχης Κάρολος Φαβιέρος διορίζεται από την κυβέρνηση
αρχηγός του τακτικού στρατού.
1837. Γεννιέται στο Oberlossnitz της Σαξονίας ο Ερνέστος Μαυρίκιος Τσίλερ, ο οποίος αργότερα θα εγκατασταθεί
στην Ελλάδα και θα σχεδιάσει και θα χτίσει πολλά νεοκλασικά σπίτια και μέγαρα.
1962. Αρχίζουν στο Άγιον Όρος οι εορτασμοί για τη χιλιετηρίδα του αγιορείτικου μοναχισμού.
1963. Δίδεται στη δημοσιότητα με μεγάλη καθυστέρηση το πόρισμα του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Α. Γεωργίου

e-Δίαυλος | σελ. 64
για τη δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη, το οποίο επιρρίπτει την ευθύνη στον αστυνομικό διευθυντή Θεσσαλονίκης Ευθ.
Καμουτσή και τους αξιωματικούς που επιτηρούσαν τη φύλαξη της συγκέντρωσης.
1968. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Σε εστία «ηθικής σήψεως» καταγγέλλει ο μητροπολίτης Γορτύνης και Αρκαδίας,
ότι έχει μεταβληθεί η παραλία των Ματάλων, διεθνές κέντρο συνάντησης των χίπις. Συγκεντρώνονται εκεί, κατά τον
μητροπολίτη, για «να ζήσουν την απεριόριστον κτηνωδίαν των».

23 Ιουνίου
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Οι Τούρκοι εκτελούν στο Μεγάλο Κάστρο της Κρήτης τον αρχιεπίσκοπο Γεράσιμο
και πολλούς αρχιερείς του νησιού. • ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Νίκη των επαναστατών σε μάχη κοντά στο φρούριο
Μαλάξα της Κρήτης (οπλαρχηγοί: Γ. Δασκαλάκης, Α. Φασούλης, Β. Χάλης, Α. Παναγιώτου).
1825. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ήττα των υπό τον Κολοκοτρώνη ελληνικών δυνάμεων από τους Τουρκοαιγυπτίους
του Ιμπραήμ στα Τρίκορφα της Τριπολττσάς. Σημαντικές απώλειες των Ελλήνων.
1874. (μέχρι 26/6). ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ. Πλειοψηφεί το Κόμμα του Δημ. Βούλγαρη.
1913. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Κατάληψη της Δοϊράνης.
1914. Ο στρατός της Αυτόνομης Βορ. Ηπείρου απελευθερώνει την Κορυτσά
1922. Ο Αλέξ. Παπαναστασίου και οι 6 υπογράψαντες το «Δημοκρατικό Μανιφέστο» καταδικάζονται σε 3ετή φυλάκιση.
1960. Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος καλεί την Ένωση Συντακτών να σταματήσει την «λεπτομερή
καταγραφή ανηθίκων πράξεων» καθώς «προδιαθέτουν προς την παρέκκλισιν».
1961. Οι Ασ. Φωτήλας και Θεόδ. Γιαννόπουλος ιδρύουν το «Εθνικόν Αγροτικόν Κόμμα».
1964. Ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου συναντάται στο Λευκό Οίκο με τον πρόεδρο Λίντον Τζόνσον και ανθίσταται
σθεναρά στις πιέσεις του τελευταίου να δεχτεί υποχωρήσεις στο Κυπριακό.
1996. Πεθαίνει ο Ανδρέας Παπανδρέου λίγο πριν από την έναρξη του συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ.
2017. Πτώση ιδιωτικού ψεκαστικού ελικόπτερου στον Σχοινιά. Νεκροί 2 από τους 3 επιβαίνοντες.

24 Ιουνίου
1522. ΠΟΛΙΟΡΚΙΑ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ. Οι Τούρκοι με 240 καράβια και 140.000 στρατό αρχίζουν την πο-λιορκία του νησιού.
1827. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Οι Έλληνες νικούν το στρατό του Ιμπραήμ στη Μονή Μεγάλου Σπηλαίου στα
Καλάβρυτα. • ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ. Υπογράφεται από Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία. Επιβάλλεται στην Τουρκία
η αποδοχή της Αυτονομίας της Ελλάδας, η προστασία των Ελλήνων και η διμερής κατάπαυση των εχθροπραξιών.
Αποτελεί επανάληψη των όρων του Πρωτοκόλλου της Πετρούπολης, αλλά καθορίζει και τον τρόπο επιβολής τους.
1949. Πεθαίνει ο πρωθυπουργός Θεμ. Σοφούλης.
1960. Διαλύεται η Ελληνοτουρκογιουγκοσλαβική Συμμαχία, περισσότερο γνωστή ως Συμφωνία του Μπλεντ (9
Αυγούστου 1954). • Ο πρωθυπουργός Κων. Καραμανλής θεμελιώνει το φράγμα του Νέστου.
1966. Ο διευθυντής Δημόσιας Υγείας του υπουργείου Υγιεινής ανακοινώνει στην ετήσια έκθεσή του ότι η πολιομυελίτιδα
αντιμετωπίστηκε επιτυχώς στην Ελλάδα, χάρη στον εμβολιασμό με το Σέιμπιν το 1964 και το 1965.
1982. Αποπέμπεται από τον πρωθυπουργό Ανδρ. Παπανδρέου ο υπουργός οικονομικών Μαν. Δρεττάκης, εισηγητής
του ΦΑΠ (Φόρου Ακίνητης Περιουσίας).
2010. Ώρα 20:10’. Έκρηξη ταχυδρομικής βόμβας στο υπουργικό γραφείο του υπουργού Προστασίας του Πολίτη Μιχ.
Χρυσοχοΐδη, στο Μέγαρο “Κατεχάκη” είχε θύμα τον εξ απορρήτων αξιωματικό υπασπιστή του 52χρονο Γ. Βασιλάκη. Το
δέμα-φάκελλος μεγέθους Α3 έφερε ένδειξη αποστολέα Χρήστος Καραβέλας, Εκάλη, που κατά δημοσίευμα ταυτιζόταν
με φυγάδα, στέλεχος της Siemens. Η ταχυδρομική βόμβα χαρακτηρίστηκε «ιρλανδικού μοντέλου» του IRA.

e-Δίαυλος | σελ. 65
25 Ιουνίου
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Ι. Κωλέττης κηρύσσει την Επανάσταση στο Συρράκο και τους Καλλαρύτες
της Ηπείρου. • Οι Τούρκοι που είχαν κλειστοί στο κάστρο της Μονεμβασίας παραδίνονται στους Έλληνες που τους
πολιορκούσαν.
1912. Ο Κων. Τσικλητήρας αναδεικνύεται πρώτος Ολυμπιονίκης στους Ολυμπιακούς της Στοκχόλμης στο άλμα εις
μήκος άνευ φοράς (με επίδοση 3,37 μ.) και τρίτος Ολυμπιονίκης στο άλμα εις ύψος άνευ φοράς με επίδοση 1,55 μέτρα.
1913. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Δολοφονείται στο Σιδηρόκαστρο Σερρών από Βούλγαρους στρατιώτες ο
μητροπολίτης Μελενίκου και Σιδηροκάστρου Κωνσταντίνος Ασημιάδης. • ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Ο ελληνικός
στρατός καταλαμβάνει το Μπέλες.
1929. Δημοσιεύεται στην «Εφημερίδα της Κυβερνήσεως» ο Ν. 4229 «Περί μέτρων ασφαλείας του κοινωνικού
καθεστώτος και προστασίας των ελευθεριών των πολιτών», περισσότερο γνωστός ως «Ιδιώνυμον».
1943. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενική απεργία στην κατεχόμενη Αθήνα, 200 χιλιάδες διαδηλωτές επιτίθενται
εναντίον των γερμανικών αρμάτων. Επικεφαλής των διαδηλωτών είναι μια ομάδα τυφλών αναπήρων πολέμου, πάνω
στα στήθη των οποίων υπάρχουν γραμμένες οι λέξεις «Συντρίψατέ μας».
1964. Έπειτα από έντονες αντιδράσεις των εργατοϋπαλληλικών συνδικάτων και της αντιπολίτευσης, η κυβέρνηση
ανακοινώνει έκτακτα μέτρα συγκράτησης των τιμών σε βασικά είδη διατροφής.
1965. Η εφημερίδα «Το Βήμα» δημοσιεύει πόρισμα ειδικών εμπειρογνωμόνων, σύμφωνα με το οποίο το δήθεν
υποκινούμενο από τους κομμουνιστές σαμποτάζ σε αυτοκίνητα της 117 Μοίρας Πυροβολικού, που κατήγγειλε ο
διοικητής της αντισυνταγματάρχης Γ. Παπαδόπουλος, ήταν «φυσιολογικές βλάβες».
1994. Στη Διάσκεψη Κορυφής της Κέρκυρας αποφασίζεται να συμπεριληφθεί η Κύπρος στα κράτη που θα ενταχθούν
στο μέλλον στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

1η φωτ. : 25 Ιουνίου 1994 στην Κέρκυρα Σύνοδος κορυφής της Ε.Ε. (στο κέντρο ο Α. Παπανδρέου - 2η φωτ. : 1 Μαίου 2004 στην
Αθήνα Σύνοδος Κορυφής (αριστ. ο Κ. Σημίτης) και 3η στην ίδια Σύνοδο υπογράφεται η ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. από τον
πρόεδρο της Κύπρου Τ Παπαδόπουλο.

26 Ιουνίου
363. Ο Ιουλιανός μετέχει σε συμπλοκή με Πέρσες ιππείς στη διάρκεια της οποίας τραυματίζεται θανάσιμα. Η πληροφορία
που υπάρχει στις περσικές πηγές ότι τον χτύπησε χριστιανός στρατιώτης δεν είναι δυνατόν να ελεγχθεί.
1836. Ο Ι. Ζαΐμης διορίζεται από τον Όθωνα πρώτος δήμαρχος Πατρέων.
1862. «Παύσατε τας κατά των φορολογουμένων απηνείς καταδιώξεις. Μην καταπιέζητε την γεωργικής τάξιν..»
αναφέρεται σε άρθρο της εφημερίδας «Εθνοφύλαξ».
1913. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Κατάληψη της Στρωμνίτσας.
1925. Ο στρατηγός Θεόδ. Πάγκαλος ανατρέπει τη νόμιμη κυβέρνηση Ανδρ. Μιχαλακοπούλου. • Κυβέρνηση του Θεόδ.

e-Δίαυλος | σελ. 66
Πάγκαλου. Θα παραμείνει μέχρι 18 Ιουλίου 1926.
1945. Η Ελλάδα συνυπογράφει μαζί με δεκάδες άλλες χώρες το Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών στον Άγιο Φραγκίσκο
των ΗΠΑ.
1962. Την έκτακτη σύγκληση της ολομέλειας της Βουλής για την υπόθεση της Δ.Ε.Η. ζητεί η Ένωσις Κέντρου,
ενώ αποφασίζεται η συγκρότηση τριμελούς επιτροπής από δικαστές, η οποία θα διενεργήσει διεξοδικό έλεγχο των
οικονομικών της εταιρίας.
1967. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Την πλήρη υποστήριξή του στην οικονομική πολιτική της κυβέρ-νησης εκφράζει
με συνέντευξή του στους «Financial Times» ο καθηγητής Ανδρεάδης, που δηλώνει ότι έχουν ήδη εξασφαλιστεί
επενδύσεις ύψους 830.000.000 δολαρίων. • ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Να παραιτηθεί καλεί τον πρόεδρο του
Συμβουλίου της Επικρατείας Μιχ. Στασινόπουλο ο Γ. Παπαδόπουλος, επειδή παραβίασε το «επαναστατικό δίκαιο» και
ασχολήθηκε με προσφυγές ανώτατων και ανώτερων δικαστικών.
1992. Η Διάσκεψη Κορυφής της ΕΟΚ στη Λισαβόνα αποφασίζει να μην αναγνωρίσει τα Σκόπια με το όνομα Μακεδονία,
αποδεχόμενη τις ελληνικές θέσεις-προτάσεις.

27 Ιουνίου
363. Ο Ιοβιανός ανακηρύσσεται αυτοκράτορας του ρωμαϊκού κράτους. Θα παραμείνει στο θρόνο μέχρι την 16
Φεβρουαρίου 364.
742. Ο κόμης του Οψικίου Αρτάβασδος, γαμπρός του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ε΄, εκμεταλλεύεται την απουσία
του τελευταίου από την Κωνσταντινούπολη και καταλαμβάνει το θρόνο. Αρχίζει εμφύλιος πόλεμος, ο οποίος οφείλεται
σε πολιτικούς λόγους και προσωπικές φιλοδοξίες και όχι σε θρησκευτικές.
1302. Μάχη του Βαφέα. Ήττα του στρατηγού Μουζάλωνα από τις κατά πολύ υπέρτερες δυνάμεις του Οθωμανού
Οσμάν, κοντά στη Νικομήδεια. Η ήττα αυτή των Βυζαντινών έχει ως συνέπεια την κατάληψη της υπόλοιπης Μικράς
Ασίας από τους Τούρκους.
1797. Οι δημοκρατικοί Γάλλοι καταλαμβάνουν τα Επτάνησα. Από τις 12 Μαΐου η Γαληνότατη Ενετική Δημοκρατία
παύει να υφίσταται.
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Οι Οθωμανοί σφάζουν δώδεκα μοναχούς στη Μονή Τοπλού.
1822. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Κυρ. Μαυρομιχάλης και ο Ι. Ραζηκότσικας αποβιβάζονται στις ακτές της
Ηπείρου.
1906. ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ. Φονεύεται στην Δράμα ο Μακεδονομάχος Ηλ. Γεωργίου, καταγόμε-νος από το
Μοναστήρι.
1911. Η κυβέρνηση Βενιζέλου επαναφέρει το διάδοχο Κωνσταντίνο στις τάξεις του στρατεύματος (γενικός επιθεωρητής)
παρά τις αντίθετες απόψεις των μελών του Στρατιωτικού Συνδέσμου.
1913. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Ναυτικό άγημα του αντιτορπιλικού «Δόξα» απελευθερώνει την Κα-βάλα εκδιώκοντας
από την πόλη τα βουλγαρικά στρατεύματα. • ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Ελληνικά στρατεύματα καταλαμβάνουν το
Σιδηρόκαστρο (Ντεμίρ Χισάρ). Οι Βούλγαροι αποχωρώντας σφαγιά-ζουν 100 πολίτες και τον μητροπολίτη Κωνσταντίνο.
1921. ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ. Αρχίζει η προέλαση του ελληνικού στρατού προς την Άγκυρα στη διάρκεια της
Μικρασιατικής Εκστρατείας.
1944. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Απελευθερώνεται από τον Ε.Δ.Ε.Σ. η Παραμυθιά Θεσπρωτίας και η Πάργα.
1963. Η πρώτη ελληνική υψικάμινος τίθεται σε λειτουργία στο εργοστάσιο της Χαλυβουργικής από τον ίδιο τον βασιλιά
Παύλο.
1965. Προφυλακίζονται ως ενεχόμενοι στην υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ οι αξιωματικοί Ι. Θεοδοσίου, Γ. Δαμη-λάκος, Τάκης
Παπαγεωργόπουλος και Θεοφ. Τόμπρας.

e-Δίαυλος | σελ. 67
1969. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Ο πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, Μιχ. Στασινόπουλος, αντικαθίσταται
από τον Αλέξ. Δήμητσα, ενώ παραιτούνται ο αναπληρωτής υπουργός Συντονισμού Ι. Ροδινός-Ορλάνδος και ο
υφυπουργός Συντονισμού Ιούλιος Ευλαμπίου
1985. Η Αθήνα γίνεται πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης για ένα χρόνο.
2015. Προκηρύσσεται δημοψήφισμα για το αν θα ακολουθηθεί το πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας που είχαν προτείνει
οι Θεσμοί την 25 Ιουνίου.

23/6/1964 : Ο Γ. Παπανδρέου επισκέπτεται στην 27/6/1921 : αρχίζει η θερινή επίθεση στην Μ. Ασία προς το Εσκί Σεχίρ.
Ουάσινγκτον τον πρόεδρο Λ. Τζόνσον Πάνω χάρτης της εξέλιξης του μετωπου.

28 Ιουνίου
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Ηλίας Μαυρομιχάλης παραδίδει έπειτα από συμφωνία το φρούριο της Λιβαδειάς
στον Ομέρ Βρυώνη και τον Κιοσέ Μεχμέτ.
1867. Τούρκοι καταλαμβάνουν το χωριό Ασκύφου Σφακίων. Δεν κατορθώνουν να καταπνίξουν την επανάσταση των
κατοίκων της περιοχής.
1903. Κυβέρνηση Δημ. Ράλλη. Θα παραμείνει μέχρι 5 Δεκεμβρίου.
1913. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Ο ελληνικός στρατός απελευθερώνει τις Σέρρες. Οι υποχωρούντες Βούλγαροι
πυρπολούν 4050 από τα 6000 σπίτια και 1000 καταστήματα.1948
1962. Την κατάργηση των εκτάκτων μέτρων ασφαλείας της εποχής του εμφυλίου, πλην της άρσης της παρανομίας του
Κ.Κ.Ε., και το κλείσιμο των φυλακών του Αγίου Ευστρατίου αποφασίζει η κυβέρνηση.
1965. Προφυλακίζεται ως πρωτοστατήσας στην ίδρυση, οργάνωση και επέκταση του ΑΣΠΙΔΑ ο λοχαγός Αριστ.
Μπουλούκος.
1969. Εγκαινιάζεται ο νέος αεροσταθμός εξωτερικών γραμμών του αερολιμένα Αθηνών, που αρχίζει να λειτουργεί τα
μεσάνυχτα της επομένης.
1977. Η ελληνική Βουλή με 193 ψήφους υπέρ και απουσία των βουλευτών ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕ επικυρώνει τη συμφωνία
ένταξης της Ελλάδας στην ΕΟΚ.
2001. Στους αρχαίους στύλους του Ολυμπίου Διός στην Αθήνα πραγματοποιείται μουσική παράσταση κόστους 6 εκ.
ευρώ χρηματοδοτημένη εξ ολοκλήρου από την NASA. Ήταν η πρώτη φορά παγκοσμίως που γίνεται συναυλία τέτοιου
είδους σε αρχαίο μνημείο και η πρώτη φορά που συναυλία μεταδίδονταν ακόμα και στον πλανήτη Άρη.
2007. Μεγάλη καταστροφή στην Πάρνηθα. Οι φωτιές κατακαίουν χιλιάδες στρέμματα δασικής έκτασης.
2008. Ο Θεόδ. Τσουκάτος, πρώην βουλευτής ΠΑΣΟΚ και σύμβουλος του Κ. Σημίτη, καταθέτει στον εισαγγελέα για
το 1 εκατομ. μάρκα που φέρεται να έλαβε από τη Siemens και όπως υποστηρίζει κατέληξαν στο ταμείο του ΠΑΣΟΚ.

e-Δίαυλος | σελ. 68
2011. (& 29/6). Σε αστυνομικό κλοιό βρίσκεται η Βουλή λόγω της 48ωρης απεργίας ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ και των
διαδηλώσεων που έχουν προγραμματιστεί στο κέντρο της Αθήνας, ενόψει της ψήφισης του Με-σοπρόθεσμου
Προγράμματος.
2015. Κλείνουν οι τράπεζες και επιβάλλονται capital controls.

29 Ιουνίου
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Δυνάμεις του Χουρσίτ πασά καταστρέφουν τα χωριά Καλλαρύτες και Συρράκο
στην Ήπειρο.
1822. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Μαχμούτ πασάς της Δράμας (Δράμαλης), ο πρώην αρχιβεζύρης Τοσάλ
Αλή πασάς, ο Μαχμούτ Χασάν πασάς και ο Ερείπ Αχμέτ πασάς ως επικεφαλής ισχυρών στρατιωτικών δυνάμεων
στρατοπεδεύουν κοντά στη Λαμία. Αντικειμενικός σκοπός της εκστρατείας είναι η καταστολή της Επανάστασης.
1850. Αναγνωρίζεται με Συνοδικό Τόμο του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως το αυτοκέφαλο της Εκκλησίας της
Ελλάδος.
1874. Δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Καιροί» άρθρο του Χαρ. Τρικούπη με τίτλο «Τις πταίει;». Σε αυτό ο Τρικούπης
καταδεικνύει ως υπεύθυνο για την πολιτική κρίση που διέρχεται ο τόπος τον βασιλιά Γεώργιο Α΄. Επίσης σχολιάζει
αρνητικά τις επιλογές του στο σχηματισμό κυβερνήσεων. Ο Χαρίλαος Τρικούπης ζητά από το βασιλιά να λαμβάνει
υπόψη του κατά το σχηματισμό των κυβερνήσεων την Αρχή της Δεδηλωμένης της Βουλής.1886
1917. Ο Βενιζέλος με διάταγμα ακυρώνει ως αντισυνταγματικό το βασιλικό διάταγμα του Οκτωβρίου του 1915, με το
οποίο ο βασιλιάς είχε διαλύσει τη βενιζελικής πλειοψηφίας Βουλή, και συγχρόνως καλεί εκείνη τη Βουλή σε δεύτερη
τακτική σύνοδο για τις 12 Ιουλίου. Η νεκραναστημένη αυτή Βουλή έμεινε στην ιστορία ως «Βουλή των Λαζάρων».
1921. ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ. Αρχίζει η μεγάλη θερινή επίθεση της στρατιάς στη Μ. Ασία, με αντικειμενικό
στόχο την κατάληψη του Εσκί Σεχίρ.
1931. Πυρπολείται ο εβραϊκός συνοικισμός «CAMBELL», στη Θεσσαλονίκη, από μέλη της φασιστικής οργάνωσης
«Εθνική Ένωσις Ελλάς (Ε.Ε.Ε.)». Περίπου 54 κατοικίες, μια εβραϊκή συναγωγή και ένα εβραϊκό σχολείο καταστρέφονται,
ενώ υπήρξε κι ένας νεκρός και δεκάδες τραυματίες.
1964. Αποκαθίστανται οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας ύστερα από τη μονογραφή 12
συμφωνιών που ρυθμίζουν όλα τα εκκρεμή προβλήματα.
1965. Κλιμακώνεται η αντιπαράθεση στους κόλπους της Ένωσης Κέντρου. Έντονη επίθεση κατά του Γ. Παπανδρέου
εξαπολύει το δημοσιογραφικό όργανο της ομάδας του υπουργού Οικονομικών Κων. Μη-τσοτάκη. Ο αντιπολιτευόμενος
Τύπος κάνει λόγο για ακυβερνησία.
1967. Σε μια μεγαλοπρεπή τελετή βαφτίζεται ο διάδοχος Παύλος. Μεταφέρθηκε νερό από τον ποταμό Ιορδάνη.
1994. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δικαιώνει εν μερει την Ελλάδα σχετικά με την υπόθεση του εμπάργκο κατά των
Σκοπίων.
2002. Εκρήγνυται βόμβα στα χέρια επίδοξου βομβιστή στο λιμάνι του Πειραιά ο οποίος τραυματίζεται. Ονομάζεται
Σάββας Ξηρός και οι διωκτικές αρχές τον συνδέουν ευθέως με τη «17Ν». Λίγες μέρες αργότερα ανακαλύπτονται δύο
γιάφκες της οργάνωσης και αρχίζει σιγά-σιγά να ξετυλίγεται το κουβάρι που οδηγεί στον αρχηγό της οργάνωσης που
δρα από το 1975.
2015. Επαναλειτουργεί και το τρίτο τηλεοπτικό κανάλι της ΕΡΤ, η ΕΡΤ3, με πανελλαδική εμβέλεια και με έκτακτες
ενημερωτικές εκπομπές για το δημοψήφισμα.

30 Ιουνίου
763. Τα βυζαντινά στρατεύματα με επικεφαλής τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Ε΄ συντρίβουν τους Βουλγάρους υπό
τον ηγεμόνα Τελέτζη στην περιοχή της Αγχιάλου, στις ακτές του Εύξεινου Πόντου.

e-Δίαυλος | σελ. 69
1878. Υψώνεται στη Λευκωσία η αγγλική σημαία. Η Κύπρος βρίσκεται, επίσημα, υπό βρετανική κυριαρχία.
1913. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Καταγγέλλονται ωμότητες κατά την υποχώρηση των βουλγαρικών δυνάμεων εις
βάρος του άμαχου πληθυσμού στην περιοχή του Δοξάτου. Σφαγιάζονται 3000 κάτοικοι.
1941. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Οι Γερμανοί εκτελούν 143 πατριώτες στην Κρήτη.
1949. Κυβέρνηση Αλέξ. Διομήδη. Θα παραμείνει μέχρι 5 Ιανουαρίου 1950.
1964. Η Τουρκία κλείνει με νόμο τα ελληνικά σχολεία της Ίμβρου και της Τενέδου και προχωρά σε μαζικές απαλλοτριώσεις
και εποικισμό των νησιών με Τούρκους εποίκους. • Ο εισαγγελέας Πλημμελειοδικών δίνει εντολή στον ανακριτή
Χρ. Σαρτζετάκη να διακόψει το ανακριτικό του έργο για τη δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη μέχρις ότου αποφανθεί το
Συμβούλιο Πλημμελειοδικών περί της αίτησης εξαιρέσεώς του.
1966. Εγκαινιάζεται το νοσοκομείο ΚΑΤ στην Κηφισιά.
1967. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Η 11η Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του Κ.Κ.Ε., η οποία συγκαλείται
σε συνθήκες παρανομίας στο εξωτερικό, στηλιτεύει τον αιφνιδιασμό των κομματικών δυνάμεων από τη χούντα
των Συνταγματαρχών και στηρίζει το νεοδημιουργηθέν Πανελλήνιο Αντιδικτατορικό Μέτωπο (ΠΑΜ). Φήμες περί
εσωτερικών διαφωνιών και επικείμενης αλλαγής ηγεσίας.
1993. Ιδρύεται από τον Αντ. Σαμαρά το κόμμα «Πολιτική Άνοιξη (ΠΟΛ. ΑΝ.)».
1999. Ο Κώστας Σημίτης επανεκλέγεται πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ από το συνέδριο του κόμματος.

ακόμα μέσα στον Ιούνιο


362. Με διάταγμα του Ιουλιανού αποτελεί πλέον κρατική αρμοδιότητα ο διορισμός των καθηγητών στις φιλοσοφικές
σχολές, ενώ συγχρόνως απαγορεύεται η διδασκαλία στους χριστιανούς.
1281. Ο γιος του Ανδρόνικου Β΄, Μιχαήλ Θ΄, ανακηρύσσεται συναυτοκράτορας.
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Δημ. Υψηλάντης φτάνει στην Πελοπόννησο. • ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ.
Ήττα των Ελλήνων στη Γαλατίστα, κοντά στα Βασιλικά της Θεσσαλονίκης. Πεθαίνει ο οπλαρχηγός Χάμψας.
1830. Αντικυβερνητικές (αντικαποδιστριακές) εκδηλώσεις στη Μάνη.
1847. ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ. Πλειοψηφεί το Γαλλικόν Κόμμα του Ι. Κωλέττη. -

e-Δίαυλος | σελ. 70
Ας κοιτάξουμε, λοιπόν, εμείς οι ίδιοι την πραγματική
οικονομία : την Ανάπτυξη, την Παραγωγή και την
Απασχόληση, αντί των θριαμβολογιών...
Ας σκεφθούμε, ας σχεδιάσουμε, ας δράσουμε για την
Ελληνική Οικονομία, για την ανόρθωση της Ελληνικής
Κοινωνίας, για την Πατρίδα !

e-Δίαυλος | Τα προηγούμενα τεύχη του περιοδικού “Δίαυλος” σελ. 71 - ΤΕΛΟΣ


βρίσκονται εδώ στο www.scribd.com