You are on page 1of 21

Transcriptie podcast Project Leven Show

11: Innovatie, gezondheidszorg & QS. Met


Maarten den Braber
Goed, welkom bij de Project Leven Show. Vandaag te gast: Maarten den Braber. Maarten,
wie ben jij? Kun je jezelf kort introduceren?

Ja, allereerst bedankt voor de uitnodiging. Leuk om hieraan deel te nemen. Ik ben dus
Maarten den Braber, begonnen eigenlijk in 2008, 2009. Eigenlijk begon er heel veel met naar
Amsterdam verhuizen. Ik heb altijd een gecombineerde interesse gehad voor gezondheid en
technologie en dat heeft me op een pad van allerlei dingen gebracht. Ik heb onder andere
Mobile Monday georganiseerd, voor mensen die misschien al wat langer geïnteresseerd zijn
in dingen met innovatie en technologie, dat was een event met 400 mensen per keer. Dat
hebben we zo'n 25 keer gedaan in Amsterdam, met allerlei onderwerpen; van bijvoorbeeld
biotech tot games, tot emerging economies, daar organiseerden we events over. Nadat we
dat evenement eigenlijk op het hoogtepunt hadden afgesloten, ben ik verder gegaan en heb
ik me heel erg gericht op QS: 'quantified self', self-tracking. Dat bleek achteraf een goede
timing te zijn. Veel mensen die daar misschien wel iets van hadden gehoord, maar er niet
echt mee bezig waren – dus dat werd een nieuw vakgebied. En ik ben altijd zelfstandig bezig
geweest in dat vakgebied, op allerlei vlakken. Het laatste wat ik heb gedaan voor waar ik nu
zit was Rockstart, ‘additional help’ programma; een acceleratorprogramma waarin we
investeren in korte opleidingstrajecten van 6 maanden, voor jonge technologiebedrijven in
de zorg. En op dit moment ben ik één van de medeoprichters van SingularityU The
Netherlands, die als eerste een licentie heeft om – SingularityU is een opleidingsinstituut
voor alles wat met technologie te maken heeft, om dat buiten Silicon Valley op te zetten. In
dit geval hier in Nederland.

Oké. Ja, we gaan straks over al die verschillende subonderwerpen door praten; quantified
self, Rockstart, gezondheidszorg, innovatie en singularity. Nog iets korter terug bekeken:
wat is het leukste wat je afgelopen week hebt gedaan?

Het leukste wat ik de afgelopen week heb gedaan is misschien wel dat we de opening van
onze Hub hebben gehad. En ik heb een events-achtergrond, dus het produceren is wel altijd
een deel van mijn werk geweest. En wat dan altijd goed is, is als je zo'n event ook echt kan
afronden. Maandagmiddag hebben we alles met het hele team weer teruggebracht in een
staat zoals het moest zijn, alle dingen afgerond. Het leukste in die zin, het prettigste, was dat
we dat gewoon hebben kunnen afmaken. Zo'n gevoel dat je een project hebt gedaan en dat
je dan aan het einde met z'n allen terugkijkt en denkt: er zijn geen losse eindjes, op dit
moment, die je nog hebt. Een beetje het inbox zero gevoel, maar dan in het echt. Het gevoel

Transcriptie podcast Project Leven Show (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net ​| P


​ roject Leven
van: ik kan nu weer even ademhalen en weer aan iets nieuws beginnen. Dus dat is voor mij
pas echt een moment waarop je terug kan kijken. Veel mensen zeggen: vergeet niet, als je
iets moois neerzet, om ervan te genieten; dat kan ik écht doen als het écht over is. Als het
echt helemaal af geproduceerd is en je de spullen op kunt pakken en zegt: 'nou, wat is het
volgende event?'.

Ja. En heeft dat voor jou ook te maken met de term 'peak performance'? Heb je daar
überhaupt wat mee?

Nee. Ik heb daar niet zozeer wat mee, dat ik dat zo zou benoemen, maar ik las de term en ik
ben er eens over na gaan denken wat dan 'peak performance' is. En ik vind het eigenlijk wel
intrigerend, het is denk ik wel iets waarnaar ik altijd streef. Ik ben typisch zo'n iemand die
eindeloos kan pielen met productiviteitstips en met to-do programma's en met
optimaliseren. Dat is een mooie voor mensen die een stukje xkcd kennen: dat is zo'n stripje
voor de nerd onder ons. Je kan eindeloos iets automatiseren; daar stop je heel veel tijd in,
het heeft je anderhalf uur gekost en het heeft je twee minuten winst opgeleverd.

Ja, precies.

Dus peak performance is dat misschien niet echt. Maar ik merk wel dat met al die
voorbereidingen die je altijd doet om dingen zo goed mogelijk te plannen, mijn peak
performance komt als ik iets af moet krijgen en er een bepaalde tijdsdruk is. Dan weet je op
een gegeven moment vanzelf wat er moet gebeuren, gek genoeg. Ondanks het feit dat je
alles in lijstjes kan zetten en alles kan voorbereiden; op een gegeven moment weet je ook
gewoon, dit moet gewoon gedaan worden. En dan kan je eigenlijk heel lang doorgaan met
actie op actie doen. Voor mij is dat een soort van peak performance. Maar dat is misschien
wel interessant, ik weet niet hoe jij precies de definitie zou zien. Dus dat is mijn interpretatie.

Het leuke van deze podcast is dat ik dan ook crossfit atleten interview en mensen die heel
veel bezig zijn met voeding of bewegen, of inderdaad meer mensen met tech, en iedereen
heeft er toch zijn eigen associatie bij. En daarom vind ik het een leuke vraag om elke keer te
stellen. Het is niet dat daar een vast antwoord voor is.

Nee. Een andere vorm van peak performance, nu je dat zo zegt, is misschien wel... Ik heb
sinds een tijdje weer het hardlopen opgepakt. Dat had ik anderhalf jaar terug voor het laatst
echt actief gedaan. Nu dus weer een tijdje. En mijn gevoel van peak performance begint
altijd na de 5 kilometer. 5 kilometer vind ik oké, op een gegeven moment loop je dat vrij
makkelijk, relatief makkelijk. Maar ik merk ook altijd na de 5 kilometer; dan begint er zo'n
moment dat je niet meer nadenkt over hoeveel kilometer je gelopen hebt. Dan raak je in zo'n
flow. Dan heb je het gevoel dat het puur nog in je hoofd zit, of je maar wilt blijven gaan.
Maar dat je eigenlijk de gedachte van 'ik moet nog een stap doen en nog een stap doen',
waar je soms in het begin heel erg uit moet komen, niet meer hebt. En gek genoeg is het

Transcriptie podcast Project Leven Show (​iOS​ of ​Android)​ | ​PeterJoosten.net ​| ​Project Leven
altijd rond hetzelfde moment. Ik weet als ik die grens heb gehaald van 5 kilometer, dat de 10
kilometer dan veel makkelijker is. 0-5 is veel moeilijker dan 5-10.

Ja, interessant. Of het dan endorfines zijn of dat je dan inderdaad in een flow komt,
waardoor het heel veel makkelijker is. Die ervaring heb ik inderdaad ook wel met hardlopen.

Ik denk toch altijd dat je mentaal ook op dat punt bent dat je denkt: 'dit kan ik nu eigenlijk
wel'. En dat wat zich in je hoofd afspeelt een belangrijker iets is dan het fysieke. Tenminste,
dat denk ik altijd. Dat is moeilijk te tracken, waar zich dat dan precies afspeelt. Maar dat je
op een gegeven moment denkt: 'oh dit kan ik wel' – en dan ga je ook niet meer nadenken. In
het begin denk je nog heel erg na. En dan denk je 'nou, ik kan eigenlijk nu nog wel beslissen
om te stoppen als ik geen zin meer heb', of wat dan ook. Na 5 kilometer denk ik: ja, ik heb nu
al 5 kilometer gelopen, wat maakt het uit als ik nog wat erbij doe, bij wijze van spreken.

Ja, dus dat zijn dan toch wel interessante psychologische processen in je hoofd. Hoe dat dan
gaat.

Ja. En moeilijk in kaart te brengen, denk ik eigenlijk, nu ik erover nadenk. Dat ik niet precies
weet wat daar gebeurt.

Ja. Dus quantified self is nog een wereld te winnen, wat dat betreft. Ik wil eigenlijk met jou
terug; je noemde het in het begin kort, 'Mobile Monday', verhuisd naar Amsterdam. Als je
zo terug denkt, wat zijn daarin beslissende momenten geweest? Wat deed je op de
middelbare school en wat voor studiekeuze heb je gemaakt? Lag dat ook al in deze richting?

Ja, ik denk wel dat het er heel veel mee te maken heeft gehad. Ik was iemand die – veel
mensen hebben hobby's, bij veel mensen speelt dat zich buiten school af. Dus je gaat naar
school en dan ga je voetballen, of je gaat iets buiten school doen. Mijn hobby's lagen altijd
binnen school, dus ik heb die hele school van onder tot boven, van links tot rechts gezien.
Van schoolkrant tot en met de medezeggenschapsraad tot de leerlingenraad, tot de musical,
tot techniek – tot alles. Daaruit kwam dat je eigenlijk in al die lagen beweegt. Dus van de
medezeggenschapsraad, die meer bestuurlijk was, tot zo'n musical waarin je met de
schoonmaaksters vrienden moest worden omdat je tot laat het gebouw in en uit moest. En
dat vond ik eigenlijk allemaal leuk. Dus ik ben altijd wel een beetje een generalist geweest, in
dat ik het vooral leuk vond om iets te maken.

Waar ligt die school?

Ik ben het grootste deel van mijn leven opgegroeid in Twente, in de buurt van Almelo. Die
school lag dus in Almelo. En mijn vader is dominee en als gezin verhuis je dan nog wel eens.
Want in principe sta je ergens als dominee voor 4 jaar. En dan ga je minimaal na 4 jaar dus
ergens anders naartoe; soms na 8 jaar. Dus ik ben eigenlijk van geboren in Medemblik,

Transcriptie podcast Project Leven Show (​iOS​ of ​Android)​ | ​PeterJoosten.net ​| ​Project Leven
gewoond in Vries – dat ligt tussen Groningen en Assen – na Vriezenveen. Gestudeerd in
Enschede en toen naar Amsterdam. Dus ik ben nooit heel erg honkvast geweest, in de zin dat
ik echt me ergens in die zin mee verbonden voelde. Misschien nog wel het meest met
Twente, omdat ik daar gewoon het langst gewoond heb en door mijn middelbare school.
Maar eigenlijk overal wel wonen. Dus de keuze op een gegeven moment, na die school waar
ik zoveel dingen deed, was denk ik ook wel omdat ik het leuk vond om het gevoel te hebben
dat ik ergens naar een plek toeging waar ook dat actieve naar voren kwam, dat je heel veel
kanten op kan. En dat ik iets technisch wilde doen, dat was eigenlijk al heel snel... Leek me
logisch. Dat is nooit zo heel bewust geweest, ik denk dat dat iets was wat ik altijd wel al wist.
Maar dat betekende toen ik bijvoorbeeld in Twente kwam – had ik meteen het gevoel wat ik
niet had op andere universiteiten. Dat daar veel meer ruimte was voor zelfontplooiing of de
mogelijkheid om dingen op te pakken en te organiseren. En dat heeft wel mijn keuze
getekend uiteindelijk om naar Twente te gaan.

Wat heb je daar gedaan?

Ik heb daar drie jaar bedrijfsinformatietechnologie gedaan, dat is eigenlijk een combinatie
van informatica en bedrijfskunde. Ik zeg altijd van: alles wat je aan bedrijven kunt vragen,
wat ze aan noodzaak en wensen voor technologie hebben, en dat vertaald naar technische
eisen; en dat je aan de technische kant mensen helpt van: 'wat kan je nu bouwen?'. En hoe
vertel je dat terug aan klanten, 'dit kan er wel en dit kan er niet'. Dus je staat daar altijd een
beetje als een soort vertaler tussenin. Dat was één van de enige opleidingen in Nederland
waar je dat echt 50/50 kreeg. Dus het was niet een zwaartepunt de ene of de andere kant
op. Je kreeg net zoveel wiskunde en programmeren als economie en andere bedrijfskundige
vakken. Ik ben nog steeds heel enthousiast, ik kan het iedereen aanraden trouwens om naar
Universiteit Twente te gaan. Het is een hele kleine universiteit natuurlijk, vergeleken met
grote stadsuniversiteiten, maar er is zoveel mogelijk. Misschien ook wel omdat het wat
kleiner, compacter is. Er is zoveel enthousiasme wat ik heb gezien. We hadden meer dan 100
verenigingen. Van onderwaterhockey tot zweefvliegen, je kon daar echt alles doen. En dat
was allemaal door studenten georganiseerd en gedreven. Dat gebeurt natuurlijk op veel
universiteiten, maar om de een of andere reden voelde het voor mij alsof de studenten in
Twente zich echt eigenaar maken van hun eigen activiteiten, clubs en andere dingen. Daar
was altijd heel veel ruimte voor. En daarnaast is het ook een prachtige universiteit. Het is een
campus universiteit. Ik ben een tijdje architectuur-rondleider geweest. Het is gewoon een
fascinerend verhaal ook, hoe de universiteit ontstaan is en hoe dat aangelegd is. Dus dat is al
met al een keuze waar ik altijd veel profijt van heb gehad. En na drie jaar die bachelor
gedaan te hebben, ben ik toen vervolgens de introductie ​gaan organiseren. Iedere
universiteit heeft wel zijn introductie voor nieuwe studenten, of het nu de KEI-week heet of
de Entree. Elke universiteit heeft wel zijn eigen event. Dat was een fulltime jaar wat ik
daaraan besteed heb. En na dat jaar moest ik kiezen: ga ik nu door met mijn master. Ik was
de eerste lichting bachelor-master studenten. Ga ik door met die master, ga ik de advanced
variant doen van mijn opleiding die ik deed in de bachelor? Dat leek me niet zo heel erg

Transcriptie podcast Project Leven Show (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net ​| P


​ roject Leven
aantrekkelijk. Dat was meer hetzelfde, vond ik toen ik er eens goed naar keek. Maar er was
ook een versie die veel meer ging om healthcare technology en dan komt toch een beetje die
achtergrond ​dat ik uit een domineesgezin kom weer naar voren. In ieder geval dat ik toch
wel de interesse had om iets te doen met maatschappelijke impact. Dus niet alleen maar om
een opleiding te doen waarbij je bedrijven helpt om meer rendement te draaien en meer geld
te verdienen, maar waarbij je uiteindelijk ook iets toevoegt voor mensen in de maatschappij.
Zorg was in die zin al een voorbeeld van waar ik in mijn bachelor mee bezig was.
IT-projecten, in 2002/2003, wat heel veel voorkwam; toen had je bijvoorbeeld de invoering
van wat de diagnose-behandelcombinatie is gaan heten in ziekenhuizen. Grote
datawarehouse projecten. En dat waren dan dingen waar wij opdrachten over deden. Dus ik
denk dat 50% van mijn projecten toen al voorbeeldprojecten waren in de zorg. En toen ik
daarop door ging, leek het me leuk om daar meer mee te doen. Dus toen ben ik die zorgkant
opgegaan. Dus het was eigenlijk technische bedrijfskunde, maar dan in de zorg. Ook de
optimalisatie van operatiekamer planning, tot strategie van ziekenhuizen. En dat is ook
uiteindelijk waar ik op afgestudeerd ben. De strategie van ziekenhuizen; wat ik op een
gegeven moment zag, was een opdracht in de c​ onsultancy en dat ging over
strategievorming. Ik kon daar interviews gaan doen, onder dat project. En ik heb toen zelf
een soort vorm daaraan gegeven, dat ik in die tech-sector waar ik toen ook wel actief in was,
ging vragen over business modellen; want als je dan op conferenties kwam, was er altijd zo'n
vraag, 'wat is je business model?'.

​Wat is dat?

​Nou ja, mensen vertelden over hun start-up, dat ze iets gingen maken; één of andere dienst.
En het BIS model was dan de vraag: hoe ga je daar eigenlijk geld mee verdienen?

​Oh, business model.

​Ja. En eigenlijk, als je het helemaal opbreekt, is dat het revenue-model; dat is één onderdeel,
hoe je daar geld mee gaat verdienen. Andere modellen en onderdelen zijn: met wie ga je het
samen doen, hoe ga je het aan de man brengen, via welk kanaal. Maar ik vond die
elementen van al die vragen over het business model en winst en hoe je dat eigenlijk als een
soort puzzel opzet, interessant om die vraag te stellen aan ziekenhuizen. Het grappige was
dat als je dat aan ziekenhuizen vroeg, bijvoorbeeld met 'concurrentie' als onderdeel, hadden
ziekenhuizen geen idee dat 'concurrentie' iets anders was dan andere ziekenhuizen.
Concurrentie was altijd het andere ziekenhuis, of de andere zorgorganisatie. D ​ e tijd dat ik
dat onderzoek deed was 2007/2008. Er was dus nog geen Facebook, Twitter was net
gelanceerd maar nog niet zo publiek bekend als nu, er was geen iPhone of eigenlijk geen
echte smartphone. Maar er was wel een kleine community, waaronder Mobile Monday in
Amsterdam, van mensen die daar mee bezig waren.

​Toen was jij al bezig met Mobile Monday?

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | ​PeterJoosten.net ​| P
​ roject Leven
​Ja, 2008/2009 ben ik daar... Ik ben MoMo 6 bij gekomen denk ik. Nee, MoMo9. De eerste
Mobile Monday die ik organiseerde was MoMo9.

En dat was ook vanuit je eigen interesse?

Ja. Er gingen toen drie mensen weg, uiteindelijk; de oprichters van wat later Layar is
geworden. Raimo van der Klein, Claire Boonstra, Maarten Lens-Fitzgerald. Die gingen toen
een bedrijf oprichten, dus die hadden geen tijd meer om MoMo te organiseren. Toen ben ik
eigenlijk in dat gat gesprongen samen met Martijn Pannevis, met wie ik later nog een
start-up ben gaan doen. Als een soort aanvulling op het team. Dus toen waren we weer met
vijf; Sam Warners, Mark Fontein, Martijn Pannevis, ik en Yuri van Geest, die later ook weer
bij SingularityU betrokken is.​

Die je later weer tegen bent gekomen?

​Ja. Dus als je vraagt waar dingen zijn begonnen, dan is met die verhuizing naar Amsterdam –
niet zozeer met die verhuizing, maar waar ik toen terecht kwam, een heleboel begonnen.
Dat zijn mensen die ik daar ben tegengekomen, een community waar je dan in verzeild raakt
en waar je via allerlei manieren weer terechtkomt op andere punten, met dezelfde mensen
soms.

​Ja. En in je onderzoek heb je eigenlijk ook die twee werelden bij elkaar gebracht. Dus wat er
speelde rond Mobile Monday en eigenlijk de strategie van de ziekenhuizen. Begrijp ik het
goed?

​Ja. Één van de dingen die ik heb gedaan, die het meest interessant waren of waar ik
misschien wel het meest profijt van heb gehad, is... Wat je vaak ziet is dat bij mensen hun
scriptie vervolgens in een la verdwijnt en dan zit er inderdaad een systeem bij de universiteit
waar je hem geschreven hebt, waar mensen die heel goed kunnen zoeken hem kunnen
vinden, maar ik heb toen mijn presentatie en mijn scriptie online gezet. Dus ik heb ze gewoon
online gezet en ze staan nog steeds online.

​Ik zal ook een linkje opnemen in de show notes.

​Ja, je kan ze gewoon vinden in Scribd en op mijn website, waar je gewoon ziet dat als je
zoiets online zet met een thema – in dit geval was dat dan business models en hospitals –
waar niet veel literatuur over is en niet veel over geschreven wordt, dat er dan heel veel
mensen komen die bijvoorbeeld door te googlen je scriptie vinden en vragen komen stellen
of vragen of je ergens over wilt komen presenteren. Of andere dingen. Dus dat heeft wel mee
geholpen, zeker, dat ik die beslissing toen nam om het gewoon openbaar neer te zetten en te
delen. Dat heb ik later ook wel eens gezegd tegen mensen; het is eigenlijk zonde dat zoveel
van die scripties en afstudeerverslagen gewoon in een la eindigen. Sommige mensen

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | ​PeterJoosten.net |​ P
​ roject Leven
schrijven het omdat het moet, het is nu eenmaal een onderdeel van je studie, maar als je
denkt dat het ook maar enige waarde heeft voor meer mensen dan alleen jezelf; dan raad ik
iedereen aan, zet hem gewoon online. Je weet nooit wie er naar op zoek is in dat soort
gevallen, of wie er wat mee kan. Het heeft mij in ieder geval heel veel opgeleverd,
uiteindelijk.

​Ja, want toen ben je in die hoek verder gegaan, innovatie in de gezondheidszorg. Op een
gegeven moment kwam jij in aanraking met quantified self; was het een specifiek moment,
of was dat iets wat gewoon langzamerhand...

​Credit where credit is due; dat werd name getriggerd door James Burke. Ik heb samen met
James Burke en Joost Plattel dit opgericht. Ik weet nog heel goed dat dingen soms zo lopen;
je bent er wel mee bezig. Ik kende James online vanuit – ik denk dat het was, iemand die
organiseerde bar cams. Peter kwam uit de VS en die organiseerde bar cams; een soort
meet-ups waar iedereen iets vertelde over waar hij mee bezig was, vaak met technologie. En
James en ik kenden elkaar online; we hadden allebei gezien dat we interesse hadden in iets
met gezondheid en iets met self-tracking. Ik geloof dat James degene was die toen de term
'QS' ergens had gezien. ​Op een gegeven moment kwamen we elkaar tegen – dat weet ik nog
wel dat moment, dat we elkaar op de fiets ergens tegenkwamen, dat we zeiden: "oh, daar
moeten we iets mee organiseren"​ . Dus Joost Plattel was daarmee bezig, James was daarmee
bezig en ik. En zo hebben we eigenlijk ons allereerste event georganiseerd, wat heel leuk
was; de oprichter van Withings – de weegschalen, inmiddels overgenomen door Nokia – die
toen nog op de trein stapte en gewoon met zijn weegschaal onder zijn arm kwam om te
laten zien hoe dat werkte. In die zin was het heel leuk, het was zo'n andere tijd; het was
natuurlijk sowieso een andere tijd, maar er is ook heel veel daar weer uitgekomen, van
bedrijven of mensen die hele mooie dingen zijn gaan doen later. Ook daar was het wel een
community van mensen die, denk ik, nog heel erg aan de rand zaten van wat er toen
interessant werd gevonden, maar wel elkaar al hadden gevonden. Ik denk dat wat daar
mede meespeelde de opkomst was van iets als Twitter. T​ witter was eigenlijk een soort
virtuele kroeg, waar mensen elkaar konden vinden en waar je elkaar aansprak en dingen
delen, zoals je soms in een kroeg kan doen. Dat je gewoon iemand tegenkomt. Ik weet nog
dat toen ik op Twitter ging en zocht naar mensen in health en hospital en healthcare, dat ik
kon zoeken in de bio's van mensen. Er waren niet meer dan 200 mensen die ik toen kon
vinden met die woorden. Die heb ik toen allemaal aangeklikt en die ben ik gaan volgen – en
daar is van alles uitgekomen. Dat zijn mensen die later bedrijven op zijn gaan richten, er zijn
mensen met wie ik conferenties heb georganiseerd, er zijn mensen met wie ik papers heb
geschreven. En er zitten heel veel van die mensen in die eerste 200 mensen die ik daar ben
tegengekomen. Dus wat ik daaruit heb geleerd, is dat het vaak heel interessant is dat bij
community's die klein en onopmerkzaam lijken, ontzettend veel in kan zitten. Als je maar
bereid bent om erin te investeren en op onderzoek uit te gaan. Dat moet je dan wel leren,
want dat kost gewoon tijd. Het gebeurt niet instant. Maar als je er de tijd voor wilt nemen
dan kun je daar heel veel uithalen.

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | P
​ eterJoosten.net ​| P
​ roject Leven
​En zie jij nu ook nog van dat soort community's?

Ja, een community waar jij ook mee bezig bent, is bijvoorbeeld biohacking. Dat vind ik
absoluut zo'n nieuwe community. Het is natuurlijk een afsplitsing van een bestaande
community, maar het richt zich weer op hele andere dingen. ​Biohacking is overigens... Hoe
leg jij biohacking uit aan andere mensen?

​Ik leg het uit als het optimaliseren van mijn leven en mijn lichaam door middel van biologie
en technologie. Maar... Ik weet niet of jij ook een chip hebt, maar dat is ook vaak een
associatie die mensen hebben, namelijk het klooien aan je lichaam. Dat is natuurlijk ook
hacken, eigenlijk.

​Ja. Z​ elfs als je het zo afsplitst zijn er in biohacking twee varianten, op z'n minst; de human
augmentation variant, met chips onder je lichaam en protheses die beter zijn dan je eigen
standaard lichaamsfuncties. En inderdaad optimaliseren, wat meer de QS kant op gaat.
Maar ook daar is weer een community van ontstaan, van mensen die uit allerlei gebieden
komen; dat is vaak zo interessant. Dus als ik bijvoorbeeld wel eens biohacking en dan
voornamelijk die human augmentation variant uitleg, dan vertel ik: waarom ik het zo
interessant vind, is welke mensen zich daarmee bezighouden. Ik kom mensen tegen uit
scenes waar ik helemaal niet bekend mee ben. Bijvoorbeeld uit de body piercing of bodyart
of body mold; dat zijn hele andere groepen. Maar blijkt dat die mensen wel de skills hebben,
om human augmentation te doen. N​u is dat heel gimmicky; dan ziet het eruit als
versieringen van je lichaam. Maar er is dus maar een kleine stap nodig voor die mensen, om
iets functioneels toe te voegen aan jouw lichaam, door een chip; dat is voornamelijk een
voorbeeld van wat er kan, niet per se dat het doel in dit geval heel relevant is. Maar het zijn
die mensen, die dat kunnen en die zich daar ook op gaan toeleggen. Zo iemand als Tom van
Oudenaarden van Piercing Utrecht, die gewoon aan de lopende band dit soort dingen nu
doet en op zoek gaat naar andere soorten chips en human augmentation. Dat soort
community's: als je die in de gaten houdt en op zoek gaat naar met wie zij contact hebben en
welke conferenties ze heen gaan, wat voor projecten ze doen; daar zit goud in, wat mij
betreft. Dat is ook fascinerend. J​ e hebt vaak 5-7 jaar nodig voor dat soort community's, als
ze al naar voren komen, voordat het echt gaat leven in het publieke domein, dat meer
mensen ervan weten. Dus daarvoor moet je het niet doen. Je moet het gewoon doen omdat
het interessant is, denk ik. Early stage community's vind ik wel fascinerend.

​En hoe zie jij nu de stand van zaken rondom quantified self?

​Ja, ik vind dat quantified self al vanaf het begin af aan een interessante beweging is
geweest. Er is natuurlijk altijd een hoeveelheid aan founders, als je het hebt over Gary Wolf
en Kevin Kelly, die natuurlijk heel erg founding in die zin zijn geweest door het schrijven van
zo'n artikel als The Data-Driven Life in de New York Times destijds en het schrijven over dit

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | ​PeterJoosten.net |​ P
​ roject Leven
onderwerp online. Dat zijn journalisten en dan ook nog eens journalisten met een filosofische
inslag. Iemand als Kevin Kelly is natuurlijk niet voor niets gezien als de Silicon Valley filosoof.
Dat bepaalt ook heel erg hun manier van kijken naar deze ontwikkeling. Ik ben natuurlijk
mede-organisator van de QS Europe Conferences en je ziet in de gedachten die de
organisatoren hebben, vanuit de VS Gary en een team van QS Labs, dat ze eigenlijk heel erg
op afstand willen kijken: wat doen andere mensen. Zonder te sturen. Zij zullen niet zelf iets
op de agenda zetten en zeggen, dit gaan we dit jaar bespreken, het thema van dit jaar wordt
wearables. Ze zouden kijken: wat zijn de thema's die mensen op dit moment bespreken,
waar ze experimenten mee doen. Dat is een hele andere manier weer, dan de veel meer
commerciële insteek – of het is niet per se commercieel, maar de meer sturende insteek van
andere partijen die zeggen: 'Laten we even een rondje langs de velden doen, dan halen we
de trends op en dan gaan we het over de trends hebben; dan programmeren we een spreker
over The future of wearables'. ​En daarmee is, in mijn ogen, QS een typische beweging van
advanced users. Van mensen die zelf al heel diep in dit vakgebied zitten. Het is niet typisch
een wetenschapsconferentie, maar het houdt een beetje het midden tussen een
wetenschapsconferentie en een consumer conferentie, zou je kunnen zeggen. Op de QS
conferenties zal je bijvoorbeeld weinig zien over 'the latest gadgets' of over 'the latest new
technology'. Het gaat voornamelijk om de toepassing, hoe kan je daar op een
beschouwelijke manier naar kijken. Daarmee is QS niet een leidende beweging die de
richting aangeeft. QS is een soort beweging die trackt wat er gebeurt en probeert in kaart te
brengen wie dat zijn en wat de effecten ook zijn. En dat waardeer ik ontzettend in QS; dat
het niet een beweging is die zegt, 'zo moet het', maar die probeert te achterhalen: 'hoe kan
het?'. En dat doen ze door sociologen, filosofen, ethici, al die mensen bij elkaar te brengen.
Dat is ook wel weer uniek. Want er zijn denk ik weinig plekken waar de ruimte wordt
gegeven om dat te doen, zonder commerciële interesse of belangen die je bij veel andere
events mee ziet spelen, waar mensen toch gewoon om ticket sales te doen, grote namen
willen programmeren of om de hype en de pers te krijgen bepaalde technologie-trends gaan
highlighten. Daar is QS eigenlijk helemaal niet mee bezig.

​Nee, ik was ook op de conference vorig jaar en toen heb ik heel lang gepraat met een Franse
socioloog. Dat vond ik zo fascinerend en zo interessant. Ik had überhaupt niet verwacht dat
er sociologen aanwezig zouden zijn, maar dat was heel verrijkend.

​En er zijn heel veel mensen als Natasha Dow Schull of Whitney Erin Boesel, dat zijn mensen;
​ atasha Dow Schull heeft een boek geschreven: 'Addicted
dat zijn echt wel top sociologen. N
by design', over de casino's in Las Vegas. Over hoe casino's gebouwd worden om mensen
totaal te triggeren om verslaafd te worden, eigenlijk. De gedachtes die ze daarin heeft
geleerd en geformuleerd; als je die bekijkt, kun je die soms ook toepassen op technologie, in
algemene zin. Bijvoorbeeld tracking-technologie. Haar gedachtes daarover zijn dus heel
waardevol. Maar laat ik het zo zeggen: er is ook een bepaald soort mensen wat het
interessant vindt om over dat soort onderwerpen, tot dat niveau, te discussiëren en te
praten. En dat is niet te vergelijken met een... QS is niet The Next Web voor health en

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | P
​ eterJoosten.net ​| P
​ roject Leven
wearables; QS is iets heel anders, wat veel meer dus tegen de wetenschappelijke kant zelfs
aanligt en tegen de beschouwelijke kant. En dat heeft ook een plek. Er zijn fantastische
conferenties die wel ingaan op health en wearables, wearable tech of tegenwoordig is zelfs
de CES een voorbeeld hiervan. Als het echt gaat om de devices of de technology zelf. ​QS is
echt een beweging die volgt en analyseert. En ik denk dat iets wat veel minder groot en
bekend is, is dat QS ook een public health symposium op uitnodiging organiseert. Dat is een
kleinere club mensen van zo'n 100 verschillende mensen, die allemaal veel onderzoek doen,
schrijven en dingen, die op uitnodiging van bijvoorbeeld het US Department of Health bij
elkaar worden gebracht; waar onder andere gekeken wordt naar de toekomst van clinical
trials. Al​ s je N=1 onderzoek s​ telt tegenover het grote clinical trial onderzoek, wat voor lessen
kunnen we daar dan uit leren? Wat voor lessen kunnen we trekken over de privacy rond
data, data access en ownership? Die conferentie, dat gebeurt veel meer in de zijlijn. Ik ben er
drie jaar geleden geweest en bijvoorbeeld iemand als Martijn, van het QS instituut, die is
daar echt mee bezig. Die is mee bezig om een QS journal te publiceren en research te doen.
Daarvoor is dat echt gewoon een heel waardevol event. Het is veel minder groot, minder
voor het publieke domein zichtbaar. Dat is denk ik by far één van de meest fascinerende
events waar ik in die tijd geweest ben, omdat het zo in-depth ging; er waren zoveel slimme
mensen daar aanwezig die veel meer en dieper nadachten dan je vaak ziet op tech
conferences, waar het toch een beetje aan de oppervlakte blijft.

​En om dan een vertaling door te maken; toen ben je ook op een gegeven moment bij
Rockstart aan de slag gegaan, of daar een traject begeleid. Wat vind jij, als je wel een beetje
sturend mag zijn, de meest veelbelovende technologieën op dat vlak van innovatie en
gezondheidszorg?

​Het is niet eens zozeer de technologie an sich. Wij hadden bijvoorbeeld in de portfolio van
Rockstart technology op het gebied van temperature sensing, dus dat je medicijnen koel kunt
houden; of technologie op het gebied van social robotics, dat je interacteren met robots als
oudere. Waarom ik ook naar Rockstart ging, destijds, is omdat... Je kan heel lang over iets
praten en je kan ook zelf een soort slimme ideeën hebben, door te investeren en mee te
denken aan: hoe gaat het er nu uitzien als je echt iets gaat bouwen? E​ n echt iets bouwen,
dat lijkt altijd simpel vanaf de buitenkant, 'dat doe je even', maar ik heb groot respect
gekregen voor ondernemers. Om hoeveel moeite het vergt om iets van de grond te krijgen.
Zeker in de gezondheidszorg, wat natuurlijk niet de snelste sector is. Wat ik het meest
interessant vind, is de ondernemers die op zoek gaan... Er wordt heel veel gesproken over
disruptive innovation, het moet allemaal disruptief zijn. Ik denk dat dat niet is waar we in de
zorg, gezondheidszorg als je het zo wilt noemen, per se behoefte aan hebben. Punt is
namelijk: je kan in de gezondheidszorg wel willen werken buiten het systeem om en voor
sommige dingen werkt dat. Je kan willen dat je de Uber van de gezondheidszorg bent en niet
afhankelijk bent van wat voor systeem, of wat voor huidige technologie dan ook. Maar de
realiteit is vaak dat gezondheidszorg niet voor niets de sector is met de meeste stakeholders.
Om die patiënt heen hang van alles. Van financiële partijen, verzorgenden, familie, doktoren,

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | ​PeterJoosten.net |​ P
​ roject Leven
ondersteunend personeel, noem maar op. Waar je vooral naar moet zoeken – en daarom is
Nederland daar ook zo'n uitermate geschikt land voor – is een soort overleg tussen die
partijen. Dus als jij een technologie bouwt, moet de helft van je oplossing zijn, wat voor
technologie in de andere helft is; hoe integreren we het in een proces. Dat kan een proces
zijn wat heel ver weg staat van de huidige workflow, omdat je bijvoorbeeld iets levert bij
mensen thuis wat ze normaal in het ziekenhuis kregen. Dan kan je het helemaal inrichten
zoals je het zou willen inrichten, bij mensen thuis. Maar je kan het ook inrichten samen met
het ziekenhuis, zodat mensen, verplegend personeel, artsen, gebruik maken van de nieuwe
dienst. Een mooi voorbeeld blijft – het is misschien één van de meest aangehaalde
voorbeelden, maar ook wel één van de sterkste voorbeelden – FocusCura, wat die hier in
Nederland doen, Daan Dohmen. ​Nu net aangekondigd: hartwacht. Dat maakt gebruik van
technologie om je hartslag en lichaamsgewicht en temperatuur te meten, dat te delen met
een achterwacht van bijvoorbeeld cardiologie centra in Nederland, en die hebben het nu
zelfs zo ver gekregen dat het Zilveren Kruis het gaat vergoeden. Dat duurt gewoon een
eindeloze tijd, voordat dat echt allemaal staat, maar het is wel de combinatie waar je naar
op zoek moet. Want al die onderdelen afzonderlijk, worden het niet. Alleen die technologie
om je hartslag te kunnen meten, is geen oplossing. Als je het niet vergoed krijgt, gaat
niemand het gebruiken. Als niemand achterwacht vormt en analyses bekijkt, of mee
rapporteert erover, gaat het ook niet werken. Dus die integratie, daar zit hem echt de crux.
Dat is waar we in Nederland denk ik ook goede kaarten hebben, waar FocusCura een goed
voorbeeld van is. Maar wat ook het moeilijkst is; dat duurt letterlijk soms jaren om dat
proces goed te krijgen.

​Ja.

​Ik denk dat dat de toekomst heeft, meer van dat soort geïntegreerde modellen.

​Dan echt allerlei... Wat jij zegt, de Uber van de zorg. Dus het gaat meer om de integratie en
het afstemmen met de stakeholders dan echt een baanbrekende technologie an sich.

​Nou, ik geloof zeker dat er een aantal baanbrekende technologieën gaan komen. Er zijn een
paar dingen, sectoren waarvoor je meer de Uber kan zijn. ‘Honor’ is een fameus voorbeeld in
de VS: thuiszorg, maar dan zonder intermediation van een derde partij. Gewoon: jij biedt
thuiszorgdiensten aan en iemand anders neemt ze af, à la Uber, dus je hebt een interface op
je mobiel en dat linkt alleen maar mensen aan elkaar. Daarvoor kan het, dan zou je kunnen
denken dat dat werkt. M​aar daarnaast hebben we denk ik nog wel veel te verwachten van
technologieën... Bijvoorbeeld een heleboel geavanceerde nano-technologieën, die kunnen
ingrijpen in processen in je lichaam, of die kunnen sturen daarin. Bepaalde technologieën, of
het nu gaat om het beter analyseren van je DNA in een keuze voor bepaalde medicijnen. Ik
denk dat die technologieën, zeker omdat ze zo geavanceerd zijn, een plek moeten hebben in
het proces. En dat is vaak het zorgproces wat we nu ook kennen met experts op het gebied
van genetica, of experts op het gebied van je bacteriehuishouding. Die mensen doen

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | P
​ eterJoosten.net ​| P
​ roject Leven
fantastisch werk en ik denk dat we moeten zoeken naar manieren om dat proces beter te
maken, met ondersteuning van technologie, zodat de mensen beter kunnen doen waar ze
voor opgeleid zijn of waar ze tijd aan willen besteden. Menselijke maat, het adviseren op
basis van objectieve data. Maar dat gebeurt niet in een soort vacuüm, van: 'we hebben nu
de technologie en that's it'.

​Nee. En daarna ben je onder andere weer met Yuri van Geest en twee andere compagnons
Singularity University Hub... Of hoe moet ik het zeggen, gestart in Eindhoven.

​We zijn SingularityU The Netherlands gestart, en een onderdeel van SingularityU The
Netherlands is een innovatiehub; dat is eigenlijk een technology experience center in
Eindhoven. Wat wij voornamelijk doen, is opleidingsprogramma's. Dat is onze core; dus wij
bieden als eerste ter wereld aan dat we onder het SingularityU label, SingularityU
opleidingsprogramma's aanbieden over technologie in de volle breedte. Van artificial
intelligence, 3D/4D printing, nanotech, biotech, al die onderwerpen in een tweedaagse of
driedaagse update voor bedrijven en voor ondernemers, om bijgepraat te worden over wat
er mogelijk is. Om bijvoorbeeld ook met een driedaagse die we organiseren, samen met
andere partijen in jouw sector of zelfs buiten je sector juist, om tafel te gaan zitten hoe je dat
verder gaat implementeren en wat je daar voor stappen voor moet nemen. Dus dat is onze
core; we leiden mensen op om hiervan op de hoogte te zijn, wat is de impact van de
technologie, wat speelt er, hoe ga ik ermee om, waar moet ik zijn voor mijn informatie. Daar
zit 'm de core in. Het is heel bewust echt SingularityU The Netherlands. Dat willen we dus
niet alleen in Eindhoven doen, dat doen we ook met salons: dat zijn eigenlijk lokale chapters
die gerund worden door alumni. In bijvoorbeeld Eindhoven, Amsterdam, Rotterdam; en waar
dus straks ​mensen opstaan die ook in andere steden als alumni zo'n programma willen
organiseren. Dus wat we eigenlijk doen, is ons richten op dat opleiden van mensen. Ook
beyond het c-level. Nu is veel gericht op c-level bestuurders en management van bedrijven.

Met c-level bedoel je CEO's, CIO's...

​Ja. Dus echt de top van de bestuurlijke laag. En wat wij voornamelijk willen doen in de
komende jaren, het komende jaar ook voornamelijk, is dat beschikbaar maken voor meer
lagen in zo'n organisatie en andere organisaties. Dus ook middenmanagement, ook de
werknemers op de werkvloer. Het MKB, studenten, scholieren. Daar zijn we nu partnerships
voor aan het bouwen, om iedereen toegang te geven voor events. Dus dat je ook events hebt
voor een ander price point dan de summit bijvoorbeeld van 12 en 13 september in De La
Mar. Dus allerlei varianten aan te bieden, die passen bij de verschillende punten; dus de
scholieren, studenten, MKB'ers. En ik denk dat we daar kansen hebben, als Nederland. Wij
pionieren het, we zijn letterlijk de eersten in de wereld die dit buiten Silicon Valley doen. Dus
dat biedt weer hele mooie kansen, om te laten zien dat Nederland gewoon voorop loopt in
dit soort in dit soort ontwikkelingen. Nederland heeft gewoon een hele sterke basis, we
hebben inmiddels 350 CEO's die al opgeleid zijn via het Executive programma in de VS. We

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | ​PeterJoosten.net |​ P
​ roject Leven
hebben 1700 mensen in de community zitten. We hebben al twee summits gedaan van 900
man.

​Ik was er ook bij, bij de vorige.

​Ja, dus 12 en 13 september is de volgende en dan hebben we ook een hele nieuwe line-up
van sprekers. Dus daar komen weer hele nieuwe onderwerpen aan bod, met een hele nieuwe
reeks van sprekers. Zo proberen we ook aan te geven... Elke paar maanden wijzigt wat er op
dat moment speelt. Dat doen we. Daar zijn we nu met z'n vieren, we hebben nu vier
oprichters. Michiel Schuurman is nu in dienst als onze eerste werknemer. Zo richten we dat
op. Dat doe ik dan inderdaad samen met Yuri van Geest, Diederick Croese en Jim Stolze. We
willen dat echt uitbreiden in Nederland, dus we doen dat als volledig zelfstandige
organisatie. Wat wij dus hebben is eigenlijk een licentie van SingularityU, om dat onder dat
merk te doen.

En dat kwam omdat de mensen in de Verenigde Staten, Peter Diamandis en consorten,


vonden dat jullie een goed verhaal hadden? Hoe is dat gegaan?

​Dat is in delen gebaseerd op het evangelisatiewerk, als je het zo wilt noemen; laten zien dat
Nederland goed is, waar Yuri in grote rol in heeft gespeeld als early adapter, early initiator
van deze hele movement. In de jaren daarna hebben Yuri, Michiel Schuurman en ik onder
andere community events georganiseerd. Meet-ups over allerlei onderwerpen, iedere keer
iets anders. Ethics, 3D printing, allemaal andere onderwerpen. En dat heeft mede laten zien
aan de VS dat Nederland een heel actief land is met een goede voedingsbodem. N ​ ederland
heeft een goede infrastructuur, er zijn topbedrijven op internationaal niveau op
onderwerpen die ook aansluiten bij de grand challenges van SingularityU. Op het gebied van
water, op het gebied van voedsel, op het gebied van healthcare. Als je dan alles optelt... Als
je de track records van Nederland ziet, heeft dat mede kunnen helpen om de Amerikanen te
laten zien dat dit een goede voedingsbodem is. Dus als je het ergens wilt pionieren, dan is
Nederland daar uitermate geschikt voor. En dat laten wij dus nu ook zien, in deze
partnership.

​Ja. En wat zijn volgens jou nu de meest veelbelovende technologieën en ontwikkelingen?

​Ik denk dat je goede voorbeelden... I​ k was bijvoorbeeld bij SXSW dit jaar, in Austin, daar zag
je al qua trends absoluut de vooruitgang in artificial intelligence, die is enorm. De
mogelijkheden om dat te combineren met allemaal bestaande gebieden, of dit nu in de 3D
printing is of in de healthcare, artificial intelligence wordt steeds meer beschikbaar. Dus
bijvoorbeeld: er is nu een Nederlandse start-up in het SU labs programma. Dat is een
conversational interface, alsof je Whatsappt, maar aan de andere kant zit geen persoon
maar een algoritme. En dat algoritme dat helpt om mensen te screenen op hoe goed hun
mentale gezondheid is. Die mentale gezondheid, is voor ons in Nederland iets wat we

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | ​PeterJoosten.net |​ P
​ roject Leven
allemaal kunnen krijgen bij een psycholoog, psychiater of huisarts, maar stel je voor in een
vluchtelingenkamp: dan kun je dus voor een dollar per dag mensen mentale
gezondheidszorg leveren, op hun mobiele telefoon. Dan kan je de mensen eruit pikken, die
echt noodzaak hebben aan verder het followen, om te voorkomen dat ze helemaal
wegglijden omdat ze bijvoorbeeld zoveel trauma's hebben meegemaakt dat ze daar eigenlijk
aan onderdoor gaan. Door de combinatie van technologie en schaalbaarheid, in dit geval via
je mobiele telefoon, kun je dat dus heel kosteneffectief doen door de toegevoegde waarde of
toegevoegde mogelijkheden die er nu zijn van artificial intelligence. Dat gaat zo ongelooflijk
hard op die gebieden, wat daar mogelijk is en hoe dat werkt, dat ik daar heel erg benieuwd
naar ben. Op heel veel gebieden, in de gezondheidszorg maar ook in alle andere sectoren. ​Ik
denk dat augmented reality steeds meer een consumer-ready platform aan het worden is.
2009/2010, toen bijvoorbeeld Layar opgericht werd, toen werd het heel vaak afgedaan als
gimmicky – en dat was natuurlijk ook zo. Je moest door je telefoon kijken waar je
dichtstbijzijnde postbus was en dan zag je allemaal stipjes op een kaart. Dat was natuurlijk
geen ervaring die helemaal user-friendly was of überhaupt nuttig was zelfs, op zo'n moment.
Het was meer een werk om dat te doen, dan om gewoon even letterlijk om je heen te kijken.
Waar was de dichtstbijzijnde postbus. Maar door nieuwe vormfactoren, bijvoorbeeld de
HoloLens of andere technologieën, zie je dat het steeds meer echte toegevoegde waarde kan
krijgen. Met de opening van onze hub was er bijvoorbeeld een spin-off van Alliander, een
SIM-CI. En sim ci maakt interfaces voor werknemers van Alliander die graafwerkzaamheden
uitvoeren, waarmee ze met augmented reality op hun telefoon dus hun telefoon boven de
stoep houden, waar ze moeten gaan graven; en meteen live zien welke verbindingen en
leidingen en andere dingen daar allemaal liggen. Zodat ze niet de kans lopen dat ze
bijvoorbeeld in iets gaan graven en iets beschadigen, wat ze hadden kunnen voorkomen. Er
is in Nederland zo'n 30 miljoen alleen al jaarlijks aan schade, door verkeerde
graafwerkzaamheden. Dat kun je dus voorkomen als je mensen met AR-technologieën die zij
ontwikkeld hebben op pad stuurt, en dat in kaart laat brengen. En ook als je iets vindt wat
niet op de kaart staat; dan maak je een foto, en met één druk op de knop wordt het
teruggestuurd. Dan wordt het aan de database toegevoegd. Stel dat je aan het graven bent
en je toch iets tegenkomt. Dus daar wordt het inmiddels veel meer op echte toepassingen
gericht. I​ k denk dat AI en augmented reality zeker interessant zijn, maar ik denk ook dat wat
er nu gebeurt in materiaalkunde, wat er gebeurt met materialen als grafe en wat er gebeurt
met nanotechnologie, onder andere ook in de zorg en op andere gebieden. Energy,
energieopslag; dat dat zo een vlucht aan het nemen is. Dat in die zin, als je de effectiviteit
van zonnecellen alleen al bekijkt, of onze mogelijkheden om energie op te slaan: dat is zo'n
grote sprong steeds, dat je eigenlijk over een paar jaar echt mogelijkheden hebt om energie
zo efficiënt op te slaan, dat we door met onze auto te rijden gewoon energie over-capaciteit
hebben. Die thuis opslaan, uit onze auto halen, om onze huizen overdag mee te verlichten en
te verwarmen en vervolgens met die auto de rest van de dag weer opnieuw energie
opwekken. Waardoor we dus deels onafhankelijk kunnen worden van wat nu bijvoorbeeld
via de elektriciteit grid aangeleverd krijgen. En dat is natuurlijk – wat dat betreft, als je de
impact van zo'n verandering bekijkt, dan is het al moeilijk om het helemaal te overzien, maar

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | P
​ eterJoosten.net ​| P
​ roject Leven
dat is echt gigantisch. Dat betekent dat infrastructuur vraagstukken die we nu hebben, of
noodzaken, langzaamaan gaan verdwijnen. En 'langzaamaan' is natuurlijk de vraag, want
misschien gaan die wel veel sneller verdwijnen dan we denken.

​Ja. Dat is wel een fascinerend vergezicht. Of nou ja, misschien een 'dichtbijgezicht'.

​Ja. H​ et is altijd wel: de snelheid waarmee het echt gebeurt wordt vaak overschat, mensen
denken altijd toch dat het sneller gaat en dan duurt het toch nog wel even, maar de impact
áls het dan eenmaal gebeurt, wordt vaak onderschat. Als het dan eenmaal gebeurt, kan je je
bijna niet voorstellen wat dat allemaal tot verandering heeft. Zelfs een zelfrijdende auto is
denk ik zo'n voorbeeld waarbij het nu langzaamaan duidelijk wordt. Als je nu echt gaat
nadenken over de impact van zelfrijdende auto's: we hebben geen stoplichten meer nodig,
als die auto's van elkaar weten waar ze rijden; we kunnen de hoeveelheid asfalt verkleinen,
want die auto's kunnen letterlijk bumper aan bumper rijden zonder ongelukken te
veroorzaken; we hebben geen straatverlichting meer nodig, want waarom zouden die auto's
in principe verlichting nodig hebben, ze scannen de omgeving, ze doen alles op basis van
radar; dat heeft enorme implicaties voor veel meer dingen dan wij kunnen overzien zelfs nog.
En dat is meestal niet waar je direct aan denkt. Als je hoort 'zelfrijdende auto' denk je dat is
fijn, dan hoef ik niet meer op te letten, maar het zou kunnen betekenen dat we een heel issue
met luchtvervuiling op gaan lossen. Waar we nu nog allerlei andere methoden voor
proberen. Of inderdaad gewoon hoeveel natuur versus hoeveel asfalt we in Nederland of in
de wereld hebben. Dat zijn de effecten die pas echt naar voren komen als je daar echt mee
bezig bent.

​Als het echt losbarst, zeg maar.

​Als het echt losbarst. Dus daar kijk ik wel naar uit, ik denk dat dat echt... Wij gaan dat nog
meemaken, dat is wel het fascinerende. ​Wij gaan gewoon meemaken dat de wereld, in die
zin, totaal gaat veranderen in hoe die ingericht is. ​Puur de omgeving om ons heen wordt zo
anders, omdat we die infrastructuur... Die auto's staan straks denk ik ook niet meer voor ons
huis geparkeerd. Die rijden gewoon rond, totdat we ze nodig hebben. Dat zie je al in zo'n
functie als Summon wat Tesla heeft geïntroduceerd. Je tikt op je horloge en je auto komt
voorrijden; waar je auto geparkeerd stond, who knows. Maakt het uit dat hij ergens staat
waarvan jij weet dat hij er staat, of kan je hem gewoon vinden op het moment dat je hem
nodig hebt.

​Ja, een hele paradigma shift eigenlijk. Hé Maarten, op het einde heb ik nog een aantal vaste
vragen voor alle mensen die ik interview. Als jij wakker wordt, hoe zien de eerste 60
minuten van jouw dag er dan meestal uit?

​Dan moet ik natuurlijk niet zeggen dat ik dan aan het snoozen ben, anders ben ik af in deze
podcast.

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | ​PeterJoosten.net |​ P
​ roject Leven
​Dan beëindigen we dit interview direct.

​Dit is één van de onderdelen waar ik met fascinatie kijk naar jouw experimenten, want mijn
eerste 60 minuten van mijn dag, zijn niet de meest georganiseerde. Het is een onderdeel
waarvan ik weet dat als ik ze heel goed gestructureerd kan hebben, ik me ook altijd
fantastisch voel. Als ik het wel voor elkaar krijg om netjes van tevoren te bedenken van oké,
dan heb ik mijn ontbijt al klaar staan en dan heb ik bij wijze van spreken koud gedoucht – het
komt wel voor dat ik dat doe. Maar ze zijn eigenlijk heel rommelig. Het zijn ook geen 60
minuten dan, het is snel nog even douchen en een banaan meegrijpen voordat ik ergens
moet zijn. Hoewel ik het wel anders wil, ben ik echt meer een avondmens. Ik kan heel
productief zijn als ik lang doorga. Maar echt goed op tijd opstaan en zeer gestructureerd
mijn ochtend doen... Ik zie mensen die bijvoorbeeld Miracle Mornings – die heb jij misschien
ook wel gelezen. Het lijkt me fantastisch, maar bij mij is het nog één grote chaos 's ochtends.
Eerlijkheid gebiedt te zeggen dat dat nog niet de schoonheidsprijs verdient. Ik ben altijd
benieuwd hoe mensen dat voor elkaar krijgen, want ik ben ook niet iemand die dan om half
10 netjes naar bed gaat. Ik denk dat dat belangrijker is voor je eerste 60 minuten, dat je dan
accepteert dat je netjes om half 10 of om 10 uur misschien naar bed gaat.

​Je kan het inderdaad niet allebei hebben, nee.

​Ik weet niet of jij het wel doet, of het bij jou lukt om heel strak 60 minuten van je dag echt...

Nou, 60 minuten is wel veel, maar het lukt me in redelijke mate. Maar dan moet ik daar wel
de avond van tevoren al rekening mee houden, dat klopt.

​Ik vind dat knap. Ik weet niet of je merkt dat het ook echt werkt. Ik heb altijd wel het gevoel
áls het dan lukt, inderdaad, het werkt wel door in je dag.

​Ja, dat geeft wel echt een boost aan mijn dag, als het gewoon goed staat, goed werkt, goed
loopt, dan heb ik daar de hele dag profijt van. Ja.

​Doe jij dat dan ook op basis van een soort Miracle Morning-achtige... 2 minuten dit, 7
minuten dat? Of doe je gewoon..?

Nou, niet zo strikt, maar ik heb wel een volgorde van dingen inderdaad. Koud douchen en
dan wat oefeningen, koffie, dagboek. Allemaal wel redelijk strak achter elkaar. En de avond
van tevoren al dingen klaargelegd enzo.

​Ik kom een keer bij jou in de leer denk ik dan.

​Nou, wie weet. Heb jij een gewoonte die andere mensen bizar of raar of vreemd vinden?

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | P
​ eterJoosten.net ​| P
​ roject Leven
​De gewoonte die andere mensen het meest opvalt, is dat ik iedere dag om 8.36u een foto
maak.

​Ja.

​Dat doen een aantal mensen in Nederland ook; Joost Plattel, Martijn Aslander en ik doen dat
in ieder geval. Dat is een project ooit gestart uit de QS community, door Buster Benson; als
een experiment, zo van: 'ik ga dat gewoon doen'. Maar ook aangehaald als een project waar
je nooit meer mee hoeft te stoppen. En dat vind ik wel een fascinerende gedachte. Dus ik doe
nu iets en het is heel makkelijk, al meer dan 5 jaar lang bijna denk ik inmiddels, om vol te
houden. Het is echt een anker point geworden: of dat nou is omdat mijn moeder ze iedere
dag bekijkt, of omdat vrienden die ik niet zo vaak zie – en als ik ze dan zie en het is ongeveer
half negen – opeens gaan zeggen, 'ga je een foto maken? mag ik op de foto?'. Dan blijken ze
allemaal die foto te zien, iedere dag. Of thans, grotendeels, want ik deel ze dan op Facebook,
Twitter en Flickr, iedere dag dus om 8.36u. Dus dat is wel heel grappig. Dat is wel een soort
ijkpunt geworden. En ik merk ook dat bijna overal waar ik ben, zelfs tot het theater aan toe,
dan maak ik nog een foto om gewoon maar dat ritme te houden. En ik heb ooit gezegd een
paar jaar terug, er zal een tijd zijn dat die foto's een verhaal vertellen over mij; bijvoorbeeld
over hoeveel ik werk, of hoeveel ik met mensen samen ben, of wat dan ook. Of dan zal een
algoritme me dat vertellen. ​En inmiddels is dat helemaal geen toekomstmuziek, want ik weet
niet of jij foto's op Flickr hebt staan of Google Photos? Maar als je daar foto's naar upload,
ziet hij gewoon op basis van de foto of het een foto is met een scherm, een foto met eten,
een foto met een groep mensen. Dus je kan eigenlijk al een soort indeling van mijn leven om
8.36u maken, op basis van dat algoritme, op basis van hoeveel foto's je ziet en met wat voor
achtergrond. Het is bijna een soort art project, zou je misschien wel kunnen zeggen. Maar
wel heel leuk. En het is ook gewoon, naast het feit dat het foto's zijn, ook echte een social
ankerpoint in conversaties met mensen. Van Facebookvrienden die ik heel weinig actief
spreek, maar die wel allemaal weten dat ik die foto maak. Dus dat is misschien wel de meest
opvallende. En dan misschien sommige QS dingen die ik wel eens doe. A ​ fgelopen periode ben
ik weer begonnen met food tracken, omdat je dan toch weer ziet en je bewust wordt van wat
je eet. Ik doe dat soms ook maar een paar weken. Ik doe dat eigenlijk nooit permanent, maar
altijd een korte periode. Dus dat zien mensen misschien wat minder, maar dat werkt voor mij
altijd wel goed om weer even te herijken van; oh ja, wacht, dit is toch mijn gedrag op dit
moment. Zo vaak eet ik, bijvoorbeeld water drinken is zo'n ding. Kom ik er altijd toch weer
achter dat het moeilijk is om genoeg water te drinken op een dag en om daaraan te denken.
Ik probeer dat te doen. En ik ben al heel lang ook – daar zie je helemaal niks van, maar dat is
wel heel interessant en nuttig; ik heb een app op mijn telefoon van Moves. Moves trackt
eigenlijk continu waar ik ben, mijn locatie. Laatst bleek een update fout te zijn gegaan op
mijn telefoon van die app, waardoor ik pas na een maand merkte dat die app geen data
meer verzamelde – toen was ik gewoon chagrijnig, omdat ik zo'n perfecte record heb van al
mijn dagen in Moves data. Dat het voelde alsof die maand gewoon ineens verdwenen was.

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | ​PeterJoosten.net |​ P
​ roject Leven
​Verloren maand, ja?

​Verloren maand, omdat ik die data niet had. Omdat ik al meer dan 5 jaar data heb van waar
ik ben, op welk moment. En dat is heel praktisch als je declaraties moet invullen voor
reiskosten, bijvoorbeeld, maar het is ook heel fascinerend om gewoon te zien. Ik kan zien in
welke delen van Nederland ik nog nooit ben geweest in de afgelopen 5 jaar. Ik kan zien waar
ik ontzettend vaak kom, ik kan zien waar mijn vaste hardlooprondjes zijn of naar welke
buitenlanden ik allemaal ben geweest. D ​ at is interessant en soms ook handig. En ook op een
bepaalde manier wel een soort verslavend​. Zoals zo'n maand van data die je mist; dan denk
je toch shit, die zou je eigenlijk terug willen krijgen.

​Ja.

​Maar dat zit er niet in.

​En wat wilde je worden toen je klein was, vroeger?

​Dat is een goede vraag. Ik heb de vraag wel eens eerder gehad en ik ben niet iemand die zo
heel specifiek ooit heeft geroepen: 'ik wil dit worden'. Als er iets is geweest, vermoed ik sterk
dat het 'boer' was, omdat mijn opa boer was. Omdat ik op de boerderij was toen ik klein
was, waar we op vakantie gingen. Ik reed tot mijn negende of tiende rond op een soort van
traptrekker of skelter. Ik denk dat het dat was, als ik het zou moeten beantwoorden. Maar ik
denk ook tegelijkertijd, dat ik nooit iemand was die heel strikt dus naar een beroep toe trok.
Ik vond dingen altijd leuk om te doen. Ik vond het leuk om dingen, events, bijvoorbeeld
feestjes of dingen te organiseren. Ik heb altijd wel gedacht ergens misschien, dat ik het ook
leuk zou vinden om dat later te doen. Maar ik heb daar nooit een titel op geplakt en gedacht:
'welke baan hoort daarbij?'. Ik heb altijd meer gedacht: ik ga dat gewoon doen. Dat is denk
ik ook de reden dat... Toen ik afgestudeerd ben, ben ik de dag daarna naar de Kamer van
Koophandel gegaan en heb ik een paar dingen ingevuld, 'met deze onderwerpen ga ik me
bezighouden'. En toen heb ik verder eigenlijk gewoon gekeken hoe dat uit zou pakken. Tot op
de dag van vandaag heeft dat goed uitgepakt. En meer onder het label 'wat vind ik leuk om
te doen,' dan onder het label 'wat is de baan die daarbij hoort?'

Ja. Heb jij boeken, films, websites, blogs, podcasts, waar je je door laat inspireren? Heb je
tips voor de mensen die naar deze podcast luisteren?

Nee, dat doe ik niet. Dat is wel leuk, ik moest daar even over nadenken. Ook dat moet ik
eigenlijk veel meer tracken; je leest en ziet van alles en je doet eigenlijk – mijn vriendin doet
dat wel heel mooi, die houdt van elke serie die ze gekeken heeft even bij van 'die heb ik
gezien en die heb ik gezien'. Ik moest echt even terug. Dus ik heb ook even zitten kijken wat
ik heb. Ik ben groot fan van de boeken van Murakami, bijvoorbeeld. Er is een mooie
verzamelbundel: The Elephant Vanishes. Als je geen Murakami gelezen hebt, zijn het best

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | P
​ eterJoosten.net ​| P
​ roject Leven
wel dikke boeken om doorheen te komen. Maar The Elephant Vanishes geeft wel mooi zijn
stijl weer. Het is een soort magisch realisme. Ik las laatst in een interview, Nederland is
blijkbaar een super populair land en heel veel middelbare vrouwen vinden zijn literatuur
fantastisch. Nou weet ik niet wat dat zegt over mij, dat ik dat graag lees. Ik hou wel heel erg
van zijn... Het zijn fascinerende boeken vind ik, op een hele bijzondere manier geschreven.
Norwegian Wood is een soort bestseller, maar ook boeken als The Wind-Up Bird Chronicle en
anderen. Dus dat vind ik wel mooie boeken. Overigens hou ik ook ontzettend veel van dingen
die op een heel ander spectrum liggen. Veel wat te maken heeft met kunst, kleinkunst of
poëzie. Ik lees bij voorkeur veel poëzie of andere meer kunstzinnige dingen. Poëzie van
bijvoorbeeld – groot fan van Willem Wilmink, Tjitske Jansen, Ramsey Nasr. Ik ben nu een
boek aan het lezen over The Innovators, van Walter Isaacson. Dat is de man die ook de Steve
Jobs biografie heeft geschreven. ​En in The Innovators beschrijft hij eigenlijk de hele historie
van hoe innovators werken. Dat ze eigenlijk nooit afzonderlijk werken, maar dat het eigenlijk
altijd gaat om teams. En daar komt de hele historie van de computer en van internet en van
alle technologie aan bod. Dus dat is ook wel echt een aanrader. En de andere die ik
opgeschreven heb: ik ben helemaal geen science fiction lezer eigenlijk. Maar als het echt
science fiction wordt, haak ik meestal een beetje af. M ​ aar er is één serie die ik echt in een ruk
uit heb gelezen; dat is de serie 'Nexus'. Die is geschreven door Ramez Naam. Ramez Naam is
ook één van de faculty van SingularityU trouwens, op het gebied van energy. Dat is een serie
die eigenlijk heel dichtbij de realiteit ligt, maar toch bijvoorbeeld aangeeft wat er gebeurt als
wij nanotechnologie in ons lichaam zouden hebben. Wat zouden we dan kunnen doen? ​Er
wordt beschreven hoe het menselijk brein bijvoorbeeld als een soort processor kan worden
gebruikt. Dus je kan software compileren die je kan aanzetten en uitzetten, die je bepaalde
dingen laat doen of kan laten doen. En hoewel dit heel science fiction-achtig klinkt, heeft hij
het zo geschreven dat je er in meegaat en dat je nadenkt van: hoe ver weg zou dit echt nog
zijn? Als je nog iets zoekt om in de vakantie te lezen: het zijn drie delen, Nexus – ik weet even
niet de titels van de andere twee. Maar die is echt de moeite waard om te lezen als je
geïnteresseerd bent in technologie.

Ja. Ik zal linkjes naar alle boeken en series opnemen in de show notes bij de podcast. En
Maarten, heb je nog één ding dat je mensen zou willen meegeven?

​Ik zat te bedenken... Ik denk ondanks alle talk over technologie en andere dingen, als je
straks deze podcast af hebt geluisterd... Mensen zeggen bijvoorbeeld wel eens 'koude
technologie, warme zorg' in de gezondheidszorg. ​Of 'high-tech human touch'. Ik denk als je
nu deze podcast uit doet, je oortjes uit doet en iemand opbelt van wie je al heel lang denkt:
die moet ik eigenlijk vertellen dat diegene heel erg belangrijk voor me is, of heel erg veel
voor mij betekent. Ik denk dat dat is wat we heel vaak over het hoofd zien, als we zo
makkelijk communiceren. Je kan iemand een Whatsappje sturen en je kan iemand wel een
berichtje sturen, maar iemand af en toe opbellen of langsgaan om te laten weten dat
mensen bijzonder voor je zijn – ik denk dat dat iets is waar technologie nog steeds... Waar
nog geen vervanging voor is. Human to human, dat contact, dat dat ontzettend belangrijk

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | ​PeterJoosten.net |​ P
​ roject Leven
blijf. Dat is wat je niet moet vergeten, denk ik, en wat soms makkelijk ondersneeuwt in alle
dingen waar we mee bezig zijn.

​Ja. Mooie einde richting deze podcast. We hebben een heleboel besproken: quantified self,
gezondheidszorg, innovatie, singularity. Zijn er nog dingen waarvan jij denkt: hé, dat hebben
we gemist? Dat is misschien voor een volgende ronde?

​Voor een volgende ronde, nou. Wat ik dan leuk vind is; jij had een vraag waar we door de tijd
niet helemaal aan toegekomen zijn. ​Maar dit ook, wat jij doet, een podcast maken, is iets
waar ik super gefascineerd door ben. Al vanaf toen ik klein was. Ik zat vroeger al met een
koptelefoon op voor de radio bandjes te luisteren. Dus verhalende radio vind ik altijd een
fascinerend iets. En ik vind het altijd heel leuk om te zien dat er zoveel nieuwe podcasts en
onderwerpen zijn. Ook Nederlandstalig; deze podcast, maar ook dingen als 'Echt gebeurd',
de 'Appels en peren podcast'. Maar ook kleinkunst, wat ik dan leuk vind dat is Andermans
Veren. Er is zoveel moois beschikbaar in podcastland tegenwoordig. In het Engels, NPR
Planet Money. De 'Start-up Podcast'. Misschien is dit de enige podcast die mensen luisteren,
of misschien is het één van de velen, maar podcast is sowieso een fascinerend iets. En ook
aan zo'n opmars bezig, dat er steeds meer kwaliteitsmateriaal bij komt. Ik denk dat mensen
die dit leuk vinden, zo'n podcast als jij nu maakt, ook zeker verder moet kijken wat er nog
meer is. Er is ontzettend veel moois wat daar gemaakt worden. Een podcast over podcasts is
er geloof ik zelfs al. Ik geloof dat Gimlet zoiets heeft. Er is ontzettend veel, het is een soort
doos waarin je kan grasduinen met allemaal prachtig materiaal van wat er tegenwoordig
gemaakt wordt. Ik vind dat leuk om te zien.

​Ja. En Maarten, laatste twee vragen: wat vond jij van dit podcast-interview?

​Ja, leuk! Dit was eigenlijk de eerste keer dat ik gevraagd werd voor zowel inhoudelijk op de
thema's waar jij het over hebt, maar ook gewoon breder persoonlijk. Dus dank voor die
uitnodiging, dat is leuk. En ik denk dat het gewoon – ook wat ik net zei, over podcasts – leuk
is om te zien dat er steeds meer mensen zoals jij echt je eigen niche vinden om dit te maken.
Dus ik hoop dat er nog veel interessante gesprekken volgen. Die laten zien en mensen laten
ervaren – die onderwerpen waar jij het over hebt, biohacking, QS-achtige dingen, wat daar
allemaal in speelt. Ik ga zeker luisteren.

​Ja, leuk. En als mensen meer over jou willen weten, ook om de 8.36u foto's te zien, waar
ben je allemaal te vinden op het internet?

​Eigenlijk is het simpelst als je mijn naam intikt, of de username die ik overal gebruik:
MDBraber. Dan vind je me op ieder platform onder die naam, dus op Flickr, Instagram. Maar
als je mijn website bekijkt, mdbraber, dan staan daar ook alle linkjes naar presentaties,
foto's, mijn scriptie waar ik het over had. Die kun je vanaf daar allemaal vinden. En op
Twitter: @mdbraber.

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | P
​ eterJoosten.net ​| P
​ roject Leven
​Hartstikke goed, ik zal de linkjes ook opnemen bij het artikel. Dan bedank ik je nog heel erg
voor je tijd.

​Jij ook bedankt.

Transcriptie podcast Project Leven Show (i​ OS​ of A


​ ndroid)​ | ​PeterJoosten.net |​ P
​ roject Leven