You are on page 1of 7

Reynolds Sayısı ve Akış Rejimleri

1. Genel Bilgi

Bazı akışlar oldukça çalkantılıyken bazıları düzgün ve düzenlidir. Düzgün akım çizgileriyle
belirtilen çok düzenli akış hareketine laminer akış denir. Düşük hızlarda yağ gibi yüksek
viskoziteli akışkanların hareketi genellikle laminerdir. Yüksek derecede düzensiz akışkan
hareketi genellikle yüksek hızlarda meydana gelir ve türbülanslı denen akış değişimleriyle
belirtilir. Yüksek hızlarda hava gibi düşük viskoziteli akışkanların hareketi genellikle
türbülanslıdır. Akış rejimi, akışkanı pompalama için gereken gücü önemli derecede etkiler.

Bir borudaki akış incelendiğinde akışkan hareketinin, düşük hızlarda düzgün bir biçimde
olduğu, fakat hız belli bir değerin üzerine çıkarıldığında ise çalkantılı hale döndüğü görülür.
İlk durumdaki akış rejimi, düzgün akım çizgili ve yüksek derecede düzenli hareket yapar ve
akışın laminer olduğu söylenir. 2. durum ise akışta hız değişimleri vardır ve akış yüksek
derecede düzensiz hareket yapar ve akışın türbülanslı olduğu söylenir.

Laminer akıştan türbülanslı akışa geçiş aniden oluşmaz. Bunun yerine bu geçiş, akış tam
türbülanslı olmadan önce akışın laminer ve türbülanslı akış arasında değiştiği bazı
bölgelerinde meydana gelir. Pratikte karşılaşılan çoğu akış türbülanslıdır. Laminer akışa ise,
yağ gibi viskoz akışkanların küçük borular veya dar geçitler içinden aktığı zaman karşılaşılır.

1.1. Reynolds Sayısı

Bir akışkanın boru içindeki akışı laminer veya türbülanslı akış olabilir. Laminer akıştan
türbülanslı akışa geçiş, diğer faktörlerin yanında geometriye, yüzey pürüzlülüğüne, akış
hızına, yüzey sıcaklığına ve akışkan türüne de bağlıdır. Detaylı deneylerden sonra İngiliz
bilim adamı Osborne Reynolds (1842-1912) akış rejiminin, temelde atalet kuvvetlerinin
akışkandaki viskoz kuvvetlere oranına bağlı olduğunu buldu. Bu orana Reynolds sayısı denir
ve dairesel bir borudaki iç akış için aşağıdaki gibi ifade edilir

*Büyük Reynolds sayılarında, akışkan yoğunluğu ve akışkan hızının karesi ile orantılı olan
atalet kuvvetleri, viskoz kuvvetlere göre büyüktür. Bu nedenle viskoz kuvvetler akışkanın
rasgele ve ani değişimini önleyemez.

*Küçük Reynolds sayılarında ise viskoz kuvvetler, atalet kuvvetlerini yenecek ve akışkanı
çizgisel olarak tutacak büyüklüktedir. Bu nedenle akış, ilk durumda türbülanslı, ikinci
durumda ise laminerdir. Akışın türbülanslı olduğu Reynolds sayısına kritik Reynolds sayısı
denir ve Re ile gösterilir. Bu değer farklı geometri ve akış durumları için farklıdır. Dairesel bir
borudaki iç akış için genellikle kabul edilen kritik Reynolds sayısı değeri 2300 .

Dairesel olmayan borularda akış için Reynolds sayısı yukarıda gösterildiği gibi hidrolik çapa
(D) bağlıdır.Laminer, geçiş ve türbülanslı akışlar için Reynolds sayısının kesin değerlerinin
bilinmesi istenir. Fakat bu durum pratikte zordur. Çünkü laminer akıştan türbülanslı akışa
geçiş, yüzey pürüzlülüğü, boru titreşimi ve akıştaki değişimler nedeniyle akışın karışıklık
derecesine de bağlıdır. Çoğu pratik şartlar altında dairesel bir borudaki akış, Re < 2300 için
laminer, Re > 4000 için türbülanslı ve bu değerler arasında geçiş evresindedir.

1

hızlar arasindaki fark ve şekil değişimi de o kadar şiddetli olacaktır. Şekil 2`de görüleceği üzere. gerçek akışkan hız dağılımı şekildeki gibi oluşmaktadır. bir akışkan partikülü göz önüne alındığında. Reynolds Sayısı ve Akış Rejimleri Şekil 1. (a). 2 . Teori Boru cidarı üzerideki akışkan hareketini düşünelim. du/dy türevinin sıfırdan farklı olması demektir. parçacığın alt ve üst kısmında hız farkı olması sebebiyle akışkan parçacığında şekil değişimi olmaktadir. akışkan cidara göre farklı hızdadır. bir boru içerisinde laminar akışta. Bu türev ne kadar büyük olursa.(b) Akışkan parçacığının şekil değişimi. Akış. Burada μ. Bu hız farkının olması. Böylece Newton akışkanlar için geçerli olan kayma gerilmesi. Akışın bir boru boyunca hız ile yük kaybı değişimi 2. Cidardan y uzaklığında. Böylece. ile ifade edilir. (a) (b) Şekil 2. laminar bölgede viskoziteye bağlı olmasına rağmen türbülanslı bölgede akışı başka faktörler de etkilemektedir. akışkanın dinamik viskozitesini ifade etmektedir.

355 90 0.307 20 1. (a).547 60 0. Burada.467 70 0.(b) Boru içerisindeki hız dağılımı Boru içerisindeki hız dağılımı Şekil-3`ten görüleceği üzere parabolik olmaktadır.315 100 0. Reynolds Sayısı ve Akış Rejimleri (a) (b) Şekil 3. Reynolds sayısının hesaplanması ile mümkündür.519 10 1.787 5 1. Eksenel simetri dolayısıyla hız sadece yarıçapla değişmektedir. U: Ortalama hız (m/s) D: Boru çapı (m) υ: Kinematik Viskozite (m/s²) Tablo-1 Suyun sıcaklığa bağlı dinamik viskozite değerleri Sıcaklık (oC) Dinamik Viskozite µ (Ns/m2)x10-3 0 1.798 40 0.653 50 0.282 3 . Ortalama hız ile kesitin çarpımı debiyi verir.404 80 0. Bir akışın laminar ya da türbülanslı olduğunun saptanması.002 30 0.

7. Su rezevuarı. 9. Deneyin Amacı Dikey boru içerisinde. Test borusu. 11. 4 . Taşıyıcı panel. Re sayısı akış rejimi deney düzeneği Dikey olarak yerleştirilmiş bir cam boru ve bunun üzerinde ise sabit seviyeli bir depo bulunmaktadır. Mürekkep akış borusu. Reynolds Sayısı ve Akış Rejimleri 3. 3.Boşaltma borusu. 3. laminer. 4.1. Deponun taşması durumunda.Su kaynağına bağlantı borusu. bir mürekkep püskürtücü ile akış gözlenmektedir. 6. Deney Düzeneği 1. geçiş rejimi ve türbülanslı akışın gözlenmesi ve akışın hızını referans olarak tanımlanan boyutsuz Reynolds sayısı ile ilişkilendirilmesi. 2. 8. Su girişi düzenleyici. 5. Taşma borusu.Boşaltma vanası. 10. Akış düzenleyici küreler. 13. sabit seviye sağlanması için bir boru vasıtası ile taşan su boşaltılmaktadır. Mürekkep kabı. Cam boru içerisindeki akışın debisi değiştirilerek farklı Reynolds sayılarında akışın durumu gözlenmektedir.Giriş kontrol vanası. Cam boru içinde akışın durumunu gözlemlemek için. Daha düzgün bir akış sağlamak için deponun dip kısmı küçük bilyelerle doldurulmuştur. Şekil 4. 12. Mürekkep vanası.

durumda. Bu durumda Re > 4000 şartı sağlanır. 2300 ise türbülansa geçiş rejimi ve eğer 2300’den büyükse türbülanslı akış gözlenecektir. Aynı zamanda boya enjektör valfi dikkatli bir şekilde açılıyor. Şekil 5. suyun içinde ince bir ip halini akıncaya kadar ayar yapılıyor. Bu durum mürekkebin su içinde dalgalı. Böylece sabit su tankı dolmaya başlıyor. Geçiş akışı: 3. su düzeneğin çıkış borusundan ölçekli bir kaba akıtılacak ve dolan su hacmi süreye bölünecektir. Bu durumda 2300 < Re < 4000 şartı sağlanır. mürekkebin su içindeki hareketine göre vana çevrilerek suyun çıkış hızı ayarlanır ve suyun laminer ve türbülanslı akış arasında bir yol izlemesi sağlanır. Reynolds Sayısı ve Akış Rejimleri 4. durumda. Türbülanslı akış: 2. mürekkebin su içindeki hareketine göre vana çevrilerek suyun çıkış hızı ayarlanır(azaltılır) ve suyun laminer bir akış izlemesi sağlanır. çalkantılı bir yol izlemesiyle görülür. durumda. Reynolds sayısı 2300’den küçükse laminer akış. Bundan sonra deşarj kontrol valfi kısmen açılıyor. Eğer test borusundaki suyun hızına bağlı olarak. Boya. Düzeneğin desarj kontrol valfini kapatıp tesisata su sağlayan giriş vanasını açıyoruz. Çeşitli akış koşullarında tipik akış modelleri 5 . Bu tankın dibine monte edilmiş olan ve ağzı hafif yuvarlatılmış olan cam boru da dolmaya başlıyor. Bu durum mürekkebin su içinde çizgisel bir yol izlemesiyle görülür. Boyanın miktarı bozuk olan enjektör vanası ile ayarlanıyor. Bu durumda Re < 2300 şartı sağlanır. Bu durum mürekkebin su içinde çizgisel ve dalgalı arası bir yol izlemesiyle görülür. Cam boru tamamen dolup su tankı belli bir seviyeye gelince termometre ile sıcaklık ölçümü yapılıyor. Laminer akış: 1. Deney Tesisatı ve Yapılışı Deney tesisatını hazır hale getirmek için mürekkep kabına mürekkep koyuyoruz. mürekkebin su içindeki hareketine göre vana çevrilerek suyun çıkış hızı ayarlanır(arttırılır) ve suyun türbülanslı bir akış izlemesi sağlanır. Akışın hacimsel debisini hesaplamak için.

.sn 2. 1. Kontrol sonucunda 500 ml 'lik kap yaklaşık ……. akış 2)…………..akış 6 .sn olduğna göre: υ = ……… kontrol sonucunda debiler : Q1 =……… Q2 = …….mm. Re2=…….. Reynolds Sayısı ve Akış Rejimleri Deney başlangıcında termometreyle yapılan ölçüm sonucunda su sıcaklığı yaklaşık t =……°C Tahliye borusu çapı D=……. Laminerden türbülanslı akışa geçişteki Re sayısı belli bir değer yerine belli bir aralıktadır.. Reynolds Sayısı: Re < 2000: Laminer Re = 2000–4000: Tanımsız/geçiş durumu Re > 4000: Türbülanslı Sonuç: 1) ………….. Bundan sonra tahliye hortumundan 500 ml' lik bir kaba yapılan boşaltma işlemleri sonucunda. Çıkış hortumunun kesit alanı A=……… Her bir debi için hız hesabı U = Q/A U1 = ……… U2 = ……… U..D Re   Re1=…….°C deki özellikleri ρ = ………. Kontrol sonucunda 500 ml 'lik kap yaklaşık ………sn' de doldu.. kg/m.. Suyun ………. kg/m3 μ = ……….

. 7 . Zonguldak Karaelmas Üniversitesi. Makina Mühendisliği Bölümü. Makina Mühendisliği Bölümü. Reynolds Sayısı ve Akış Türleri Deney Föyü. Geçiş Rejimi ve Türbülanslı Akışın Gözlenmesi-Laminer Akış Çizgilerinin Gösterimi Deney Föyü. Kaynaklar 1) ERDOĞAN B. GÜNAY S.. Laminer.. 3) ÖZSAKALLI N. Reynolds Sayısı ve Akış Rejimlerinin Gözlenmesi Deney Raporu. Reynolds Sayısı ve Akış Rejimleri 5.. 2) Başkent Üniversitesi. SÖNMEZ D.