You are on page 1of 3

Arapska historiografija History-center

Na prostoru Prednje Azije u ranom srednjem vijeku osnovana je nova civilizacija, u
vrijeme kada je antička rimska već bila uništena. Riječ je o Arapima nakon prihvatanja
islama. U veoma kratkom periodu Arapi muslimani su izgradili ogromnu državu koja je,
teritorijalno gledajući, nadmašila Rimsko carstvo. S obzirom da su brzo došli u dodir sa
Istočnim Rimskim carstvom na jednoj i Perzijom na drugoj strani, Arapi su počeli
stvarati novu civilizaciju prihvatajući tekovine grčko-rimske i perzijske civilizacije,
unoseći u njih islamske vrijednosti. Arapski jezik je na nekoliko stoljeća (prvenstveno od
IX do XII) postao jezik napredne misli tadašnjeg svijeta. Vrhunac arapske islamske
civilizacije bilo abasijsko doba (najviše IX i X stoljeće). Kada je pisana riječ u pitanju,
Arapi su do tada preveli sva značajnija djela sa grčkog, perzijskog i drugih jezika na
arapski, a zatim počeli i samostalno stvarati na svom jeziku. Bilo je u to u vrijeme kada
Europa, naročito zapadna, nije mnogo poznavala antička dostignuća. Kada su se halife
Harun er-Rašid, Me'mun i drugi bavili najvećim dostignućima filozofije i drugih nauka,
njihove zapadnoeuropske kolege (Karl Veliki i ostali) tek su učili da pišu.

Velika dostignuća arapske civilizacije ostavila su trag i u historiografiji, tako da se sa
pravom može reći da je postojala zasebna stvaralačka arapska historiografija. Sadržaj iz
predislamskog doba uglavnom je pisan na osnovu legendi i usmenih predanja, u čijem se
pisanju posebno istakao Al-Kalbia iz Kufe. U islamsko doba nastala su mnoga djela koja
tretiraju razna pitanja vjerske tradicije, naročito ona koja se tiču imena i djela poslanika
Muhameda a.s. Prvu poslanikovu biografiju napisao je Ibn-Ishak (?-767), a nešto kasnije
je veliku knjigu klasifikovanih biografija, koja sadrži razne podatke iz poslanikovog
života, napisao Ibn-Sa'da. Osim biografija napisan je i veći broj djela koja osvjetljavaju
rana arapska osvajanja, u čemu su se istakli Egipćanin Al-Hakam i Perzijanac Al-
Baladhuri. Njihovim djelima o osvajanjima završeno je doba dominacije biografskih djela
u historiografiji.

Zatim je došao period nastajanja kompletnih historijskih djela zasnovanih na
predanjima, legendama, biografijama i genealogijama. Arapski pisci su u tome koristili
perzijsku formu, oslanjajući se na judeo-kršćanske tradicije i dodajući im islamske
vrijednosti. U prve arapske historičare spadaju Ibn-Kutaybah (napisao priručnik
historije), Al-Dinawari (duge priče), Al-Dawle (opšta historija), a najznačajniji su Al-
Tabari i Al-Masudi.

http://history-center.xyz/

Prvo djelo je monumentalno djelo koje je koristilo kasnijim historičarima. Nastojao je da definiše zakonitosti nacionalnog razvoja. slično kao što je to kasnije radio Ibn- Haldun. također iz Kordobe. Perzijanaca i Berbera“. zbog čega se može smatrati osnivačem sociološke nauke. Među prvim piscima islamske Španije bio je Ibn-Omer (?- 977) iz Kordobe. Al-Athir je sažeo Tabarijevo djelo i produžio izlaganje do 1231. Napisao je enciklopedijsko historijsko-geografsko djelo „Zlatne livae i rudnici dragulja“. Al-Masudi je prvi u arapsku historiografiju uveo tematsku metodologiju. Prema Haldunu. rimskog i jevrejskog prostora. Nešto opsežnije djelo napisao je Ibn-Halaf (987-1076). u zapadnim dijelovima prostranog halifata veliki broj pisaca je djelovao. Ono obuhvata period od postanka svijeta do 915. historija http://history-center.xyz/ . Također. dok su najveći trag ostavili Al-Hatib i Ibn-Haldun. sastavljeno od 31 knjige. Tu je Haldun. Djelo se sastoji iz tri dijela. koji je opisao period od osvajanja Pirinejskog poluostrva do vladavine Abdurahmana III. Predmet zanimanja u ovom djelu su događaji sa indo-perzijskog.Arapska historiografija History-center Dva veoma značajna djela koje je Al-Tabari (838-923) napisao su „Historija poslanika i kraljeva“ i „Komentar Kur'ana“. Sirijac Al-Hatib (1313-1374) napisao je historiju Grande. od kojih mu je slavo donio prvi dio – „Uvodi“ ili Muqaddimah. ne samo u arapskom svijetu. pa je događaje vezao oko dinastija. Ibn-Halikan je sastavio rječnik nacionalnih biografija itd. izložio teoriju historijskog razvoja koja se zasniva na spoju prirodnih uslova i društvenih snaga naroda. Al-Faradi i Ibn-Bashkuwalu bili su najznačaniji biografi. Drugo djelo također je bilo veoma popularno i kasnije su ga koristili prevodioci Kur'ana. godine. godine. te marokanski historičar Al-Marrakushi. a događaji su poredani hronološki prema hidžretskom kalendaru. Iz vremena nakon zlatnog doba islama treba izdvojiti nekoliko pisaca. po prvi put u ovoj nauci. Al-Jawzi je napisao opštu historiju stvaranja svijeta do 1256. Ukupno je napisao preko 60 djela. Al-Masudija (?-956) mnogi nazivaju arapskim Herodotom. kraljeva i naroda. što se poklapa sa periodom opadanja arapske civilizacije. godine. Tragao je za odgovorima na pitanje kako i po kojim zakonitostima nastaju i propadaju države. Napisao je opsežno djelo „Knjiga istaknutih primjera i popis subjekata i predikata koji obrađuju historiju Arapa. ali je sačuvana samo jedna trećina njegovog djela. Tunižanin Ibn-Haldun (1332- 1406) bio je jedan od najvećih srednjovjekovnih historičara. Nakon njih dvojice arapska historiografija opada.

http://history-center. Dostignuća arapske civilizacije naslijedili su Turci Seldžuci. U drugom dijelu svog djela obrađuje Arape i ostale narode. a usponom onoga što će od XIV stoljeća biti poznato pod imenom Osmanske države.xyz/ . To se poklopilo sa opštim opadanjem arapske civilizacije. Haldunova učenja predstavljaju preteču teorije cikličnog razvoja. učeći od Arapa onako kako su Rimljani učili od Grka. a neki mu pripisuju zasluge za nastanak teorije ekonomskog rasta i teorije ponude i potražnje. a u trećem donosi historiju Berbera i muslimanskih dinastija u sjevernoj Africi.Arapska historiografija History-center treba da istražuje sve oblasti društvenog života.