You are on page 1of 5

Hoofdredactie: Joost Devriesere

Zaterdag 28 juli 2018

Ochtendzeer WOORD VAN DE LETTERZETTER
Dat briesje tijdens de ochtendvergadering
was welkom: de tweede dag van de zomer-
Zes uur. Ik voel de diepe nerven van het houten fotokader. Een gesloten venster op vroeger. Elke
redactie van de Letterzetter kwam daardoor
ochtend moet ik mij ervan weerhouden om het glas niet op mijn hoofd stuk te slaan, er niet met
iets minder loom op gang. Het thema van
mijn vuisten op te beuken tot mijn knokkels bloeden. Alsjeblieft, laat me binnen. Laat me bij vandaag, façades, bracht een gezonde woor-
jullie zijn. Daar op dat strand, daar waar lachen nog iets was dat ik kon en mocht. Waar mijn denwisseling met zich mee, en dat enthou-
huid nog warm aanvoelde en mijn thuis zich niet enkel tussen vier muren bevond. Maar elke siasme wakkerde aan toen het gedrukte
ochtend is dezelfde. Ik sla het glas niet stuk. resultaat van gisteren aankwam. Ziet er goed
Mijn knokkels bloeden nooit. Het glas is uit.
kogelvrij en smeekbestendig. Elke ochtend
Het lijkt hier steeds meer op een kranten-
begeef ik mij naar de wasbak. Het koude
redactie: gefronste wenkbrauwen, niet vol-
water spoelt mijn rimpels weg. De scheer- gens de regels gebogen ruggen, geagiteerd
machine trimt mijn zorgen tot een accep- overleg, af en toe een gevatte opmerking
tabele lengte en de bruine boterham vult het over de hoofden heen, en koffie. Sloten
gat in mijn hart. Zes uur en vijftien minuten. koffie.
Na mijn ontbijt hijs ik mij in mijn kostuum,
mijn uitwendige skelet. De gesteven stof Wie dit keer over de redactie waakt? Joost
Devriesere, auteur van het behoorlijk dysto-
helpt me vorm te houden. Dat is nodig, want
pische Pest, tevens eindredacteur bij Knack
vanbinnen ben ik vloeibaar. Mentholschuim
Focus. De geknipte persoon om het op dag
verdringt de smaak van eenzaamheid van twee wat duisterder te gaan zoeken. Wie hem
achter mijn kiezen. Zes uur en twintig vorig jaar op Memento Woordfestival bezig
minuten. Ik poets mijn schoenen tot de zag, weet waarom. - Jonas Bruyneel
neuzen blinken en steek mijn bleke voeten
in het donkere leer. De schoenpoets ruikt
naar fatsoen. Mijn aktetas wacht op mij in de NOOIT WETEN
nauwe gang van de eenmansflat. Zes uur en
Vergeet Joyce, Solzjenitsyn of Burroughs.
dertig minuten. Ik heb de klink van de voordeur vast, aarzel. Ik kijk achterom en zie de donkere Niets laat zich moeilijker lezen dan een ge-
contouren van de meubels. Langzaam stap ik naar het grote venster en open het gordijn. Het zicht dat niets prijsgeeft, geen enkele emotie
licht stroomt binnen. De zon komt op. verraadt. Vaak lacht iemand je toe zonder
- Alice Boudry een spier in zijn gezicht te vertrekken. Of net
omgekeerd. Dan schuilt achter die kille, on-
doordringbare gevel misprijzen of tomeloze
Van jou tot mij haat. Wat werkelijk wordt bedoeld, dat weet
je niet. Nooit zul je het weten, tenzij je ernaar
vraagt.
Als wij de omgekeerde weg nemen Valt jouw buitenkant dan
Ook gebouwen doen er het zwijgen toe. Ze
van jou tot mij onherroepelijk weg
verklappen weinig, soms helemaal niets.
of kunnen we wissen wat we willen Misschien wordt achter die strakke of
en er dan geen snaar gaat trillen snaren zoeken afbrokkelende gevels de liefde bedreven, of
ergens tussen de rommel van het verdriet die het aandurven niet te sneuvelen cynisch met gevoelens gedold. Misschien
en de voorzichtige weelde aan haar plafond van jou tot mij is maar een derde arm lang wordt er gekoesterd en gestreeld, of vallen
er harde woorden, zelfs klappen. Wat zich
- Siel Verhanneman achter hun muren afspeelt, dat weet je niet. Je
zult het nooit weten, tenzij je er binnengaat.

En alleen de dapperen bellen aan bij een huis
waaruit geschreeuw weerklinkt.

- Joost Devriesere
Zaterdag 28 juli 2018 Façades 2
prikkeling voor alle zintuigen. De bril
NON-INCLUSIVE krijgt hij er gratis bij. Schijnfeest
Ostentatief legt hij zijn fototoestel op het Het is een klein dorp en dus een kleine school. Je
Belgerinkel galmt door de marmeren lobby. marmeren blad. Ik voel de blouse aan mijn
Ik kijk vluchtig in de spiegel en verlaat het kunt zien dat ze onlangs uitbreidden, want op de te
rug kleven. De directeur is er vandaag niet, krappe speelplaats die ook dienstdoet als parking
keukentje. Een licht kalende man met een hij zou weten wat te doen in deze situatie.
breed montuur staat achter de balie. De staan enkele containers. Zo van die logge metalen
Op de computer zoek ik in het protocol dozen waarin je smelt in de zomer en bevriest in
meeste gasten liggen nog in bed. Denken naar standaardantwoorden voor nieuws-
aan het ontbijtbuffet. Cocktails. Hun plaats de winter, waar geen midden is, maar wel altijd een
gierige klanten. De taxi’s staken deze week uiterste.
op het strand verzekeren
met badhanddoeken. Hij
is anders. Ik kan niet De school ziet er altijd hetzelfde uit. Verlaten en
zeggen waarom, maar hij verouderd. Op een dag hing er een plank aan de
is anders. gevel. De volgende dag nog een. En nog een. Toen
Ik vraag wat ik voor hem een bocht. Nog een plank. Een kleur. Tot de school
kan betekenen. De man volledig bedekt was. De gevel is omgebouwd tot
lacht schuchter, haalt een een kunstige compositie. Een verborgen statement,
reisgids uit zijn rugzak. waarschijnlijk. Naast verlaten en verouderd, is de
Even krab ik aan mijn school nu ook vermomd. Eerlijk gezegd, het ziet er
neus. Reisgidsen zijn hier fraai uit. Heel fraai.
niet welkom. Het hotel
heeft alles te bieden. Een Vandaag wordt een
bibliotheek. Het casino. schoolfeest gege-
Er is zelfs een dancing ven op de te kleine
voor wie graag een stapje speelplaats – die
in de wereld zet. Meneer meer dan ooit fun-
voor betere loonvoorwaarden. Het centrum geert als parking,
wil graag de stad zien. is afgesloten wegens een top van de Ver-
Ik haal een programma van de bioscoop bo- waardoor mensen
enigde Naties. Te allen tijde moet verme- laveren tussen au-
ven. Om twee uur wordt de documentaire den worden dat de gasten ontdekken dat de
vertoond. Zo kun je de stad ontdekken met to’s en kinderen
stad een leeg omhulsel is. hun bal in toom
een biertje in de hand. Hij ziet er niet uit Zonder een woord te zeggen neemt de man
als een man die cocktails drinkt. Hij fronst. moeten houden.
zijn fototoestel en rugzak en stapt richting De directeur stelt
Er zijn geen beelden die de mengelmoes draaideur. Ik zie de postman voor mij met
van geuren kunnen vervangen. Hij wil naar de containers open
een aangetekende brief. Nogmaals lach ik als bar en sanitair.
buiten gaan. Nochtans ziet hij er niet uit als naar de man terwijl ik de veiligheidsverant-
het sportieve type. Geen probleem. Ik stel Terwijl je al smel-
woordelijke opbel. Code rood. tend staat te wachten aan de bar, bestel je meteen
hem de virtuele stadswandeling voor, een
een rondje extra. Om te hydrateren drink je het
- Thomas Jacques eerste ad fundum uit. De extra traktaties zorgen er
op hun beurt voor dat je vaker naar het toilet moet,
waarvoor de school telkens een halve euro vraagt
en je dus zo meewerkt aan het afbetalingsplan van
de houten constructie.

Het schoolgebouw zelf houden ze dicht. Enkel het
kunstwerk aan de gevel kun je bewonderen. Er lijkt
niet meteen een verklaring waarom het gebouw
niet toegankelijk is. Niemand stelt zich er ook
vragen bij. Het is een mooie zomerse dag en geen
enkele bezoeker heeft zin om te puffen in een klas-
lokaal. Enkele nieuwsgierige zielen proberen door
het raam te gluren, maar leerkrachten die speciaal
daarvoor zijn aangesteld, fluiten hen terug. Potten-
kijkers buitenhouden.

Enkel de kinderen die op maandag vermoeid en
verveeld het gebouw binnenwandelen mogen de
vloeren horen kraken, de ramen zien barsten en de
wind voelen waaien door de spleten. In de zomer
zijn ze oververhit, in de winter hebben ze allemaal
steevast een loopneus.

Maar de school heeft een nieuwe gevel.

- Judith De Wandel

- Judith De Wandel
Zaterdag 28 juli 2018 Façades 3

Opgeblazen
Je verwaandheid verbiedt je toch om je Jij moet weg. Verdwijnen. Je wil dat ik
scherpzinnigheid te doen herleven? wegga, dat ik verdwijn. Toch?
Je voorgevel zal afbrokkelen.
Je façade zal het begeven. Lieverd, stop met belazeren en ontkrachten
Je stroman heeft zich al in zijn eigen graf dat jij diegene bent die opgeblazen is.
laten zakken. Opgeblazen? Ja, arrogant. Verwaand. Hoog-
moedig.
Je erkent toch zelf dat je mismaakt bent Die woorden horen bij je.
vanbinnen? Ze worden in je woordenboek gebruikt, als
Ja, ook vanbuiten. sleutelwoorden om jou te omschrijven.
Ik weet één ding zeker: jou zal ik nooit aan Niet verrassend dus.
bezinning zien beginnen,
en zelfreflectie is voor jou een woord zon- Een oordeel vellen over iemand, doe ik
der inhoud. zelden.
Je weet toch dat die zelfreflectie jouw im- Té dicht bij mij.
Nu even niet. Heel even.
mense verbeelding niet kan overwinnen? Té jaloers op mij.
Ik spuug mijn frustraties omdat je te dicht-
Ik zie je altijd weer voor me. Té verheugd om elke week eens goed op
bij kwam.
mijn zenuwen te werken.
Té dwaas om mijn gedachten te interprete-
ren, laat staan mijn verscholen hints op te
merken.
Té boos op mij als ik mediteer en je help in
je jou-zijn.
Té geïrriteerd als je me op mijn hoogtepunt
ziet.
Té euforisch als je mij ziet lijden.

Zoveel vragen die ik je stelde, maar ik kreeg
inhoudsloze antwoorden terug.
Met woorden ben je inderdaad niet te
beschrijven.
Verpest iemand anders zelfbeeld maar,
nu moet je voor altijd afblijven van wie ik
ben.

- Imane Ghislaine

De eerste pot verf zuigt zich meteen vol
lucht wanneer hij hem opent. In de twintig
De hemel is zijn huis
jaar dat hij hier woont, heeft hij het nooit glinstert een kwart van de gevel door de gevel. De woning was zijn veilige plek
gedaan, de gevel herschilderen. Na de vroe- helblauwe verf. geworden. Hij had elke kamer zelf inge-
ge dood van zijn vrouw kocht hij het huisje Hij opent een tweede blik en zakt opnieuw richt en zijn dochters kwamen op bezoek.
met hun spaargeld. De laatste jaren raakte op zijn knieën. Zo had hij uiteindelijk voor Hij had hun niets over de schilderwerken
het wat vervallen, maar hij woont er graag. haar gezeten. Gespannen maar tegelijk verteld. Dit moest hij zelf doen.
Hij dompelt de verfroller onder en zet een gerust. De geboorte van drie dochters had Langzaam omhult het blauw de voor-
streep op de muur. Het lichte blauw con- zijn dertiger jaren gekleurd. De geur van de deur, enkel een smalle strook muur aan de
trasteert met de vergrijsde wand. De keuze verf brengt hem terug naar pas geschilderde rechterzijde van het huis is nog grauw. Zijn
was snel gemaakt. De kleur van de hemel. kamers en geschminkte kindergezichtjes. armen doen pijn en de verf is bijna op. De
Terwijl hij op zijn knieën aan de eerste Langzaam werkt hij naar de dakgoot toe. laatste jaren waren moeilijker geweest. Zijn
hoek begint, tuimelen zijn gedachten naar Nu de helft van het huis een wordt met de benen waren stram geworden, herinnerin-
de zomers twee dorpen verderop. Hoe hij lucht, bekijkt hij zijn werk van een afstand. gen liepen in elkaar over. Een maand gele-
knikkerde op straat, met zijn vriendjes en Hij kende het huisje voor hij er kwam wo- den had een van zijn dochters gepolst of het
met Marianne. Hoe ze na hun eerste fuif nen. Samen met Marianne was hij er enkele geen tijd werd dat hij naar een woonzorg-
samen naar huis fietsten. De weg was keren voorbijgefietst. Ze hadden gelachen centrum ging. ‘Ik denk erover na’, had hij
korter als zij meereed. en gefantaseerd over een oud koppel dat er geantwoord, maar bij zichzelf wist hij dat
Voorzichtig staat hij recht om aan een hun laatste dagen doorbracht. Uiteindelijk daar geen sprake van was. Bij die gedach-
hoger gelegen stuk te beginnen. Hij was was alleen hij verhuisd, het prentje van te overschildert hij de laatste centimeters
achtergebleven terwijl zij ging studeren. Marianne op de schouw. grijze muur. Voldaan stapt hij achteruit en
Vier jaar lang hadden ze elkaar amper Het derde blik kraakt wanneer hij het bekijkt de blauwe gevel.
gezien. opent. De verf lijkt donkerder, misschien De hemel is zijn huis.
Met hardere uithalen duwt hij de roller is het zijn verbeelding. Vastberaden maar
tot aan de dakgoot. In een mum van tijd zonder haast zet hij de roller tegen de
- Sien Demuynck
Zaterdag 28 juli 2018 Façades 4
OPINIESTUK
Bartje is de rundskop in dit verhaal. En er zijn er
Vorige week werd mijn neef doodgeschoten. ongetwijfeld nog met vermorzelde ballen of een
Slechte vrienden. Zijn leven speelde zich af vermorzelde jeugd. Er zijn zoveel façades als dat
achter slechte gevels, tweederangs huizen met er verhalen zijn. Kijk, als iemand dagelijks brood
tweederangs inwoners. Een stilleven waar bakt dan wordt hij een bakker. Als iemand elke
schoonheid uit de toon valt. Bart was bij dag vriendelijk goeiendag zegt dan wordt ze een
voorbaat afgeschreven. Zijn vader pleegde zelf- aimabel persoon. Als iemand een ander de kop
moord toen hij tien was. Van zijn moeder geen inslaat dan wordt hij een moordenaar. De dingen
spoor. Hij moet zijn intimiteit steeds verder die we doen blijven kleven aan onze huid. ‘L’exi-
gaan zoeken, in ruimere cirkels, steeds verder stence precede l’essence’ zoals Sartre het zo mooi
weg van het gezin. Vriendschap is een ruim verwoordt. Letterlijk vertaald zegt hij dat ons
begrip waar eenzaten als Bart in verdwalen. We bestaan voorafgaat aan onze essentie. De belang-
zitten ergens in het Antwerp-
PAK ME UIT
se. Een buurt met een huis-
A. Gevels tonen de mooiste dingen. stijl van beton, met betonnen
ventjes, betonnen handen en
B. Zijn zo de mensen met hoge gevels betonnen tanden. Nooit ver-
lichter? vellen de kerels hier tot iets
moois. Nooit eens knellen ze
A. Net niet. Achter de façade valt de zwaar- elkaar diep in hun armen tot
te van het lijken op hen. hun maskers afvallen. Nooit
zijn ze blij met iets kleins
B. Die beheerst toch iedereen? Allemaal als de kop van een kind met
lijken we. De hele tijd. de kop van zijn vriend. Ze
zoeken geluk in grote maar
A. En als we sterven, worden we het zelfs. nietsbetekenende dingen: een
zwarte BMW, daar een foto
B. glimlacht en fronst een wenkbrauw, van nemen en posten op het
waarna korte stilte. net. Geweren als decoratie
voor het huis.
A. Het slaapgebrek omringt de mens met
wallen. Bartje was een harde kerel.
Muurvast zitten ze in zichzelf. Muurvast. Nu is hij dood, maar de din-
gen duren voort. Dat weten
B. En ze houden er nog van ook. we en dat stelt ons gerust.
Is Bartje dan echt zo hard
A. Zo hebben ook wij elkaar in een doosje. als hij eruitziet, even scherp
Als je wil, mag je me uitpakken. als de messen die hij houdt,
even dom als de woorden die
B. Daartussen kiezen is zoals al dan niet hij gebruikt om de lucht te
beginnen aan een praline. vullen. Zijn we allemaal meer
het omhulsel dan de binnen-
A. En vergelijkingen zoals deze horen bij kant die we omsluiten? Ligt er
m’n oma op de schouw. Kom, pak me uit. iets achter onze façade of zijn
we leeg vanbinnen? Wat moeten we doen om rijkste les die we hieruit moeten trekken is dat
B. Dan schiet er van mij niets meer over. binnen te geraken, en wat daarna? het leven niet zo vanzelfsprekend is als we
denken en dat we steeds bij machte zijn om de
In de film Rundskop zien we hoe een man een dingen te veranderen, voor onszelf, voor de
koe wordt, bijna letterlijk. Van mens tot beest, ander, al is het maar iets kleins. Hij schrijft
- Lise Dheedene nadat een zot hem als kind de ballen met een hoe robuust onze façades zijn, en tegelijk hoe
steen heeft vermorzeld. En wat zijn we blij als makkelijk we ze kunnen ombuigen.
we momenten later zien hoe deze man, die
net nog in een ander lijf zat, nu gewoon Doe allemaal eens heel even en af en toe uw
Matthias Schoenaerts is. Wat we niet zien is maskers af en maak iemand blij. Breek de façades
de plas zweet waarin hij staat. De moeite die waarachter de gevangenen zitten. Bouw nieuwe
hij heeft gedaan om de dingen van zich af te op. Val uit de toon. Vind het leven opnieuw uit
krijgen, het rund dat op zijn lijf kleeft en niet in een gebaar, een woord, of zelfs een opiniestuk.
loslaat. De rol die blijft leven. Bedank de lezers (of doe dit niet). (Nee) bedankt.

- Jan Ferwerda
Zaterdag 28 juli 2018 Façades 5

Kamer 66 Het lijkt alsof ze samen met de alcohol ook
iedere emotie uit zijn lijf hebben gepompt.
Veronica kijkt naar de man die voor haar
zit. Nog vijf minuten, maar als ze doet alsof
De hemel is ochtendgrijs wanneer Veronica Veronica geeft haar vader, onder het oog ze belt en wat haastiger loopt, kan ze hier
haar fiets in een lege stalling achterlaat. Ze van de verzorgster, een kus op zijn gladge- nu al weg. Dan zou de vrouw aan de recep-
trekt haar donkerblauwe sjaal wat strakker schoren wang, waarna ze tegenover hem tie denken dat ze een druk leven heeft en
zodat haar gezicht in de stof verdwijnt. gaat zitten. Ze vraagt zich af of het idee om dat ze desondanks toch nog tijd maakt voor
De lucht ziet er weinig hoopvol uit en zijn baard af te scheren van hem of van de haar vader. Ze neemt haar telefoon, belt
misschien komt dat door de plaats waar ze verzorgster kwam. haar eigen nummer en loopt naar buiten.
zich bevindt. Het rusthuis is geen plaats Haar fietszadel is ijskoud, net als de sfeer
waar mensen graag komen, maar zij ziet het Er wordt weinig gepraat. Haar vader vraagt in kamer 66. ‘Klootzak’, denkt ze terwijl ze
als een spelletje om te doen alsof ze ner- hoe haar balletlessen gaan. Eerst corrigeert op de trappers stampt en de façade van het
gens liever zou zijn op een zondagmiddag Veronica hem dat ze al jaren niet meer rusthuis achter zich laat.
in november. danst, erna beantwoordt ze zijn vraag met
- Vere Verheecke
een zuinige glimlach; binnen de vijf mi-
De voorgevel van het gebouw is dezelfde nuten komt de vraag opnieuw. Haar ogen
als 75 jaar geleden, de binnenkant daaren- gaan naar de wandklok, ze moet hier nog
tegen is volledig aangepast aan de nieuwste minstens een kwartier blijven, anders zal de
zorgtechnologie. De klassieke pui en het receptioniste denken dat ze te kort is geble-
moderne binnenwerk behoren tot de vele ven. Naast de klok hangen de foto’s waar-
compromissen die hier gemaakt worden. naar ze liever niet kijkt. Het zijn van die
De grote wenteltrap in de hal is de belache- momentopnames waarvan je op het eerste
lijkste investering die de aandeelhouders gezicht zou denken dat het mooie zijn. Dan
hebben bedacht. De meeste bewoners en zie je dat op de trouwfoto van haar tante
hun bezoekers verkiezen de lift. Terwijl ze niemand lacht en dat op het familieportret
de sjaal van rond haar gezicht haalt, het is van kerstavond 2003 de goudvis dood in
altijd tropisch warm hier, kiest Veronica zijn bokaal drijft. Je ziet dan pas dat op
voor de trap. Ze wordt claustrofobisch in iedere beeltenis die hier van Veronica hangt
liften. ze nooit ouder is dan acht. Gelukkig kijkt
niemand twee keer naar beelden waar ze
Wanneer ze op de eerste verdieping komt, zelf niet opstaan. Zodat er niemand vragen
brengt een verzorgster haar naar kamer 66. stelt. Daardoor wordt er nooit gesproken
Die is aangekleed zoals de meeste kamers over de verhuiswagen met haar vader aan
hier: een orthopedische matras in een het stuur en de brede glimlach van de buur-
houten bed met aan de muur foto’s uit de vrouw toen ze samen wegreden nadat ze
tijd dat haar vader nog geen luier droeg. iets daarvoor hun romance hadden opge-
‘Veronica.’ Hij zegt haar naam als een vast- biecht. Zo wordt er dus niet gesproken over
stelling, zoals hij ‘mooi weer’ zou zeggen. de lege fles wodka, de ambulance en het
ziekenhuis.

Bijdragen
Siel Verhanneman
Thomas Jacques
Sien Demuynck
Alice Boudry
Lise Dheedene
Jan Ferwerda
Imane Ghislaine
Judith De Wandel
Vere Verheecke

Illustraties
Larissa Viaene

Vormgeving
Billie Vanderhaeghen

Met steun van

Related Interests