Hoofdredactie

:

Zondag 29 juli 2018

WOORD VAN DE LETTERZETTER
Het kruipt in je kleren, zo in guerrillastijl een
krant maken. Vandaag ging het opstaan net
dat beetje trager. Gelukkig is de koffie van
Boekenhuis Theoria sterk, en zijn de schrij-
vers van het Lettertype Collectief ontembaar
genoeg om tekenen van zwakte van deze
vermoeide Letterzetter met de grond gelijk te
maken. Tijdens de ochtendvergadering kon
ik maar één ding denken: dit is de mooiste
job ter wereld!
Gelukkig is daar onze hoofdredacteur van
de dag om er wel haar hoofd bij te houden.
Met Yasmien Naciri maakte ik in de wagen
al kennis; die autorit van Gent naar Kortrijk
maakte haar trip vanuit Mol net dat beetje
korter. Meteen was duidelijk dat ze meer dan
voldoende energie en enthousiasme mee-
bracht om de derde dag van de zomerredactie
tot een goed einde te brengen.
Yasmien, die zou je moeten kennen van haar
columns in De Morgen, en haar debuut Wij
nemen het heft in handen dat dit voorjaar uit-
kwam bij Polis. Moest dit niet het geval zijn,
dan is deze krant de uitgelezen aanleiding
om haar eens op te zoeken.
En ja, we hebben een thema. Ruis, in alle
vormen, maten en gewichten. De een loopt
Tijdens één van mijn eerste colleges over communicatietechnieken werd het klas- hier te ijsberen op zoek naar inspiratie, een
sieke communicatiemodel besproken. Het was de eerste keer dat ik van dit model ander waagt zich aan een kleine rekoefening
hoorde, maar niet de laatste. Elk studiejaar, jarenlang. Er is geen enkel model dat voor de rug. Verderop staart iemand diep in
zo vaak aan bod komt in communicatie-opleidingen. Hopend dat de boodschap zou haar halfvolle kop troost. Want als er een
blijven hangen. constante is tijdens deze drie dagen, dan is
het dat. Koffie. Sloten koffie.
De professor wist ons te vertellen dat ruis ervoor zorgt dat de boodschap van de zen-
der anders wordt geïnterpreteerd. Een communicatiespecialist zal dus proberen om
ruis zo veel mogelijk te voorkomen. Toch ligt de verantwoordelijkheid niet volledig
bij de zender. Succesvolle communicatie is namelijk tweerichtingsverkeer. Toch?

Hij bleef de nadruk leggen op de zender én de boodschap. Op ons. Als toekomstige
communicatieverantwoordelijken. ‘We moeten ook naar elkaar willen luisteren. We
moeten naar de zender willen luisteren’, zei ik tegen de professor.

Hij knikte, maar weigerde er verder op in te gaan. Hij vertelde dat het in dit college
over ons gaat. De zenders. Zij die de boodschap verzorgen. Zij die miscommunicatie
Vergruis mij met jouw handen van verhard
moeten voorkomen.
verdriet. Schraap de verhalen van mijn
corpus tot ik niet meer ben wat je aan
Maar ik nam geen genoegen met zijn antwoord.
destijds doet denken. Schuil onder mijn
fragmenten voor de mieren die vechten in
Op dat moment was ruis al hetgeen ik hoorde, omdat ik niet luisteren wil.
uw hoofd. Vergruis mij tot het geruis in jouw
hart rustig wordt.

Ruis is vooral wat de ontvanger hoort wanneer hij niet luisteren wil.
Zondag 29 juli 2018 Ruis 2
Ruis is...
Ruis is weinig zeggen met veel woorden
Ruis is hoe je stilte vertelt

Ruis is de lelijke dochter van gelul en geluid
Ruis is een plek als dagen op het strand
Ruis is roest zonder de tijd er omheen
Ruis is de roes van de poes in het huis
Ruis is een oorlog op de grond van verstand

Ruis is uren sneeuw op dingen die blijven duren
Ruis is zwart-wit in de tweeëntwintigste eeuw
Ruis is de echo in mijn allerbinnenste zalen
Ruis is mijn buren

‘Ik vind het tijd om op te staan.’ omdat ik mezelf stiekem toch een beetje wreed kleed ruisen, suizen door mijn mistbank heen.
Ik ben niet egoïstisch en de wereld hoeft niet vind. Wel omdat de spieren in mijn hoofd en De trillingen van hun vleugels zorgen voor net
rond mij te draaien, maar vind het een more- lijf nog slapen. Niet zoals ik. (Je leest het goed, genoeg luchtbeweging.
le verplichting om dit bericht te versturen. Ik ik ben jaloers op mijn spieren.)
leg mijn GSM terug op tafel. Amper een uur Ik weeg af of ik wel dan niet een foto van de
wakker, en dat na slechts vijf uur slaap. Voor Er zit muziek in mijn oren, een verkoelend donkere kringen onder mijn ogen zou sturen.
sommigen is dit dagelijkse realiteit, voor mijn briesje waait door het gebouw en de ochtend- Ik pas, bang dat mijn GSM spontaan in shut
vriend bijvoorbeeld. Voor. Mij. Niet. zon verlicht mijn niet gekamde haren. Ik ril. down gaat.
Tegenstrijdigheden maken het leven interes- Ik heb altijd snel koud als ik moe ben. Volgens
sant. Misschien is het daarom dat ik, lang- een veelgebruikte site voor al dan niet geloof- Mist is mooier dan donkere kringen.
slaper, al aan het schrijven ben terwijl mijn waardige spreekbeurten zal dit nog een tijdje
vriend, kortslaper, nog de alcohol uit z’n bloed duren. Dat moe zijn. En dat koud hebben.
slaapt? Door het feest zit er mist in mijn hoofd. ‘Mistbanken lossen in eerste instantie op door
En die wil ik weg. Of delen. luchtbeweging en de warmte van verkeer.’

‘’t Is al zover’, verschijnt er op mijn scherm. Geen kippenvelhaar op mijn lijf dat er aan
De tafel trilt op het ritme van het bericht. De denkt om te bewegen door de lucht. Laat staan
glimlach geraakt niet tot aan mijn lippen. de baan op te gaan. Voor de warmte van het
Niet omdat ik niet wil dat iemand hem ziet of verkeer. De vlinders van het iets te drukke tafel-
Zondag 29 juli 2018 Ruis 3
Symbiose
Het eerste streepje zonlicht piept tussen de ‘Roomservice mevrouw. Hier uw ontbijt met
bloemige gordijnen. Subtiel kriebelt het aan de complimenten van je manager Louis.’ Ik
de onderkant van mijn linkervoet. Loom zap rol het krakende karretje met English Break-
ik van het ene kanaal naar het ander. Blinde fast binnen. De vettige geur is welkom in het
bruidegoms, geschminkte huisvrouwen die anders maar muf ruikende hotelkamertje. De
ruziën over wie gastvrouw mag zijn op het muren breken erdoor open en geven me meer
eerstvolgende evenement voor een goed doel, adem. Doen me beseffen dat er iets méér is
een schlagerlied vol met opgespoten Ken-look- achter deze vier muren.
alikes. Fake is in. Ik blijf de cijfers op het
TV-scherm de hoogte in sturen tot ik bots op Met Marie creëerde ik, ontwikkelde ik, expe-
het scherm vol wemelende witte puntjes. Het rimenteerde ik. Louis contacteerde mij en wou
lijken miljoenen mieren die zich een weg ba- me kansen geven. Het leven veranderde, mijn
nen naar een gezamenlijk punt maar niet weten leven veranderde. Het hare hield stand. Een
waar dit punt zich eigenlijk bevindt. onwrikbare rots lag tussen ons in. Ik begreep
De mieren doen me denken aan Marie en ik. niet wat. Ik begreep niet waarom. In één van
Aan hoe we door het leven gingen als twee onze laatste gesprekken durfde ik er haar naar
handen op één buik. En hoe we nu even ver vragen. ‘Wat is er nu anders? Ik ben dezelfde
van elkaar staan als we toen een symbiose gebleven.’ ‘Het leven. Dat is veranderd.’ De
vormden. De neuzen elk in een andere rich- hardvochtigheid shockeerde mij. Ik heb het
ting. dan maar gelaten voor wat het was.
Misschien is het eens tijd om die Marie los te
Een gedempt geklop schudt het laatste beetje laten. En een symbiose met mezelf te vormen.
slaap van mij af. Ik open de verouderde houten
deur en daar staat een donkerharige jongeman
met lichtblauw uniform en felrode knopen.

‘Ik wou gewoon’, begint hij.
Ik kijk de kamer rond en de rest van zijn
zin vergaat.

Hij praat verder. Zijn woorden stuiteren in
mijn hoofd terwijl ik mij concentreer op
de boeken in de kast. Wanneer ik er een
uit haal en op het tafeltje voor hem gooi,
pauzeert hij.
Klare Taal. De letters op de cover vullen
de kamer.

Soms ben ik het pluisje, Dozen die zich opstapelen als een ware toren Hij staart van het boek naar mij en terug.
duizel uitbundig in de buik van de stofzuiger. van Babel. Dan staat hij op, neemt mijn bovenarmen
Man, wat dramt die door. Labels in verschillende talen die lukraak ver- en duwt me in kleermakerszit naar de
Een oorlogszone in mijn oren. gaarde leerstof een naam geven. grond. Zijn vastberadenheid verrast me.
Een opvoering van het concerto keukenkuisen Namen die dan worden vergeten, behalve door Het tapijt geeft mee onder zijn voeten. Hij
op Miele 503 onder begeleiding van de poets- het stof dat het bedekt. ademt diep uit en enkele lokken strijken
vrouw. langs mijn wang.
Duizelen doen de pluisjes in mijn hoofd.
Als de stilte het geluid overstemt Ik heb een hoofdzuiger nodig. ‘En nu gaan we praten’, fluistert hij.
merk ik dat de poetsvrouw aan het neuriën is. Nu ben ik slechts een kruimeldief van mijn Rug tegen rug.
Melodieën die vastgeklemd zaten als een mui- eigen gedachten.
zenstaart tussen kattenkaken De ruis van zijn stem zindert door
dartelen nu over de propere vloer. mijn lichaam.

Ik zoek een lege doos in mijn hoofd om het
geneurie in op te slaan.
Ik haal grendels uit haken en verbaas me
over wat ik onder die deksels bewaar.
Zondag 29 juli 2018 Ruis 4

I. Geruis in mijn gemoed.
Het geruis komt pas als er geen letter meer
zichtbaar is.
Een massieve hoeveelheid die op mijn zenu-
wen werkt.
Maar het kost weinig
om het om te zetten
in ongezonde stress.
Dan begint het.

Stress; ik heb je nodig.
Ik heb je nodig om het geruis weg te krijgen,
maar mijn eenzame gesprekken heb je ver-
stoord door gewoon te bestaan. Bezemwagen
‘Zie uw leven als een fietstocht. Je begint met ‘Ik weet dat de wind zal vallen’, gaat hij verder.
Geen zorgen, Imane. steunwieltjes. Die helpen je door het begin, het ‘Alles zal duidelijk zijn en ik kan weer verder.
Je grijze massa weet hoe te zwemmen, gemakkelijke. Daarna breek je ermee, wil je De vraag is hoeveel windvlagen ik nog kan
als je hart door mij in geruis is verdronken alleen kunnen. Later spijt je dat. Er zijn steile verdragen. Hoelang het nog duurt voor ik stop
hellingen, diepe dalen, eindeloze vlakke stuk- met pedaleren.’ Hij kijkt mij aan met een hul-
II. Thuis met geruis. ken. Je passeert water, maïsvelden die kilome- peloze blik. Als een hond in een put die eruit
Jarenlange onwetendheid teistert hem. ters doorgaan en soms eens een koe. Vaak fiets wil.
Zonder raadsels in zijn blik, je in groep, maar minstens even vaak alleen.
maar met duidelijke uitspraken. Opeens is er wind. Die overvalt je. Beukt op je ‘Ik wil uw bezemwagen zijn. Ik volg u en be-
Waarachtige feiten. in als een hamer. Je fietst stilstaand, iedere duw voorraad u op uw tocht. Als het te zwaar wordt
Juiste waardheden. voorwaarts wordt lastiger. Je trapt door, want babbel ik met u en trek ik u voort aan mijn
als je stopt weet je niet waar je belandt.’ Hij voiture. En als echt niet meer lukt, dan hang ik
Hoeveel pleonasmen moet ik nog gebruiken staart voor zich uit. een vangnet. Zodat je niet te ver vliegt.’
om zijn redenering in woorden om te zetten?
Hij heeft toch verdomd veel waarschuwingen Ik ontmoette hem twee jaar geleden op een Dat had ik willen zeggen. Dat had ik moeten
gekregen? terrasje. Geestige kerel, een beetje stil. Hij las zeggen. Maar ik zwijg en staar. Ik denk dat hij
Heeft Hij hem niet laten weten dat hij moet Narnia ‘voor de derde keer.’ We raakten aan het begrijpt.
opletten met negatieve gedachten? de praat en onze babbel is nooit gestopt. Soms
hoor ik hem een maand niet, dan spreken we
Momenteel is hij blind. in 2 weken 10 keer af. Ik vroeg me nooit iets af
Hij is verdwaald in het geruis dat op zijn daden bij zijn afwezigheid. Tot nu.
volgt.
Hij denkt nog steeds dat hij zichzelf niets heeft
aangedaan.
Ik weet zeker dat als hij langs een kerkhof
passeert,
hij daar stiekem wenst te liggen.

III. Ruis thuis
Storingen in menselijke communicatie.
Een geluid dat er niet bij hoort:
ruis met geruis,
thuis.

Stress fluistert mij toe:
Ik zal voor onrust zorgen.
Want een leven dat gevuld is met leed, twijfel en
pijn is zoet,
voor diegene van wie de neuronen de juiste weg
opgaan.
Na jaren lijken ervaringen rond hun hoofden
genaaid.
Hij die vrede neemt met ruis die afkomstig is Wat is ruis specifiek? Is het storing of onwe-
Storingen in menselijke communicatie uit een spanning tussen ziel en gedachtegang, tendheid? Kan die ervoor zorgen dat we op
met een stresserend geluid dat er niet bij hoort. is heerser over eigen leven. Als realisme intern nieuwe ideeën komen of maakt het bestaande
Thuis, een plaats die het niet verdiende. vervaagt, kan dat de externe realiteit verande- gedachten kapot? Leven zonder ruis is een ide-
ren in een surrealistisch schilderij van onnodi- aal, maar vrede nemen met ruis is een kracht
ge emoties? Zij die ruis in hun gedachtegang die weinigen bezitten. Wat is ruis voor jou en
kunnen aanvaarden, hebben vrede genomen waar komt die ruis vandaan? Word je geleid
met die onomkeerbare verandering. Sommigen door ruis of lijd je eronder?
worden geboren met ruis. Anderen krijgen het
door een traumatische gebeurtenis die zich in
het verleden afspeelt, maar toch de toekomst
bepaalt.
Zondag 29 juli 2018 Ruis 5

Vanavond
speelt Kanker HAAR
HUISKAMERCONCERT
in
de In. De. Mijne.
mijne
De compositie?
3 man
een paardenkop

Een Tumor met
een strik
DE AKOESTIEK?
K
Z

E
I

VIOLEN DIE TRILLEN EN VINGERS DOEN RILLEN
een cynische drum

BOMBARDONSSS
:
S S S SSS
Ver antwoorden naar zin geschikt
der naast de kwestie gemikt
MONOLOGEN MET
ELKAAR.
Geen compassie.
De rij schuift
NOG STEEDS
N
E
T
T
E
P
M
O
R
T

Aan vrouwen hangen
steevast tetten
Wij dansen TOCH
duetten Maar Ì
K

ZET MIJN koffie Spel
OP HET

Verd o r i e
EEN UITVAL VAN
signaal is ook een tele
VISIEshow
Heb ik net verzonnen
Met roze, geel en
BLAUW
- HET BLAUW ONDER MIJN OGEN
IS HAAR LIEVELINGSKLEUR
Zondag 29 juli 2018 Ruis 6

400 woorden
De hittegolf neemt een rustdag. Voor even lij- over YOUnited 9000. Stel dat hij zou roepen
ken mijn hersenen opnieuw te werken. Ik moet ‘repressie en disciplinering van de samenle-
een verhaal van maximaal vier-honderd woor- ving’.
den schrijven over façades. Larissa, illustratrice Vandaag denken we weinig na over de zinvol-
van dienst, vraagt ernaar. Ik wil schrijven over heid van wat we zeggen. We spelen pingpong
een resort waar niemand het domein mag ver- met elkaar op Twitter. We zien debatten op
laten. Niemand mag de stad in gaan. De illusie televisie waarin ze in holle slogans tegen elkaar
moet blijven. Een nieuw idee start met een zin: praten. Politici verwijten elkaar dat er te veel
ik kan niet door de stad wandelen, ik heb maar op de man wordt gespeeld. Misschien kunnen
vierhonderd woorden. ze ook, doordat inhoud ontbreekt, niet anders.
Larissa en ik stellen onszelf de vraag: wat zou je Wat zouden politici al dan niet zeggen als ze
zeggen als je maar vierhonderd woorden krijgt maar vierhonderd woorden hadden? Zou de
in je leven? Zouden lidwoorden uit de taal ver- beperking bijdragen aan de kwaliteit van het
dwijnen? Zouden woorden gewogen worden? debat?
Zou alleen de essentie overblijven? Stel dat ik als schrijver maar vierhonderd
‘We bouwen de asielopvang verder af ’, schreef woorden heb? Welk verhaal zou ik vertellen?
Theo Francken op Twitter. Stel dat Franckens Zou ik blijven schrijven en ongepubliceerd blij-
Het regent niet saldo op 397 stond net voordat hij de tweet ven? Of komt er toch een moment dat ik zeker
verstuurde. Dat hij nog maar drie woorden ben van mijn verhaal. Taal is mijn enige instru-
Er is dat huis, weet je. Aan de overkant van had om zijn boodschap over te brengen. ‘We ment. Er is niets anders. Ieder woord wordt in
de private parking. Aan het huis hangen acht bouwen asielopvang’ of ‘asielopvang verder af ’. de weegschaal gelegd. Uiteindelijk gaat het niet
ventilatoren waarvan er slechts drie voortdu- De betekenis verandert meteen. Evengoed kan over wat er gezegd of geschreven wordt. Alles
rend draaien. Ze zijn afgewassen grijs en aan een links discours veranderd worden door een wordt gezegd in die ene witregel.
de rechterzijde hangt een blauwe sticker met aantal woorden te schrappen. ‘Er is vandaag
de merknaam van de firma. Ze zijn met elkaar een heel grote repressie en disciplinering van
verbonden door een grijze metalen sleuf. Af en de kwetsbaarsten in onze samenleving’, zei
toe schakelt er een vierde aan. Stopt dan weer. Dominque Willaert in een korte documentaire
Dan weer ruisen de eerste en de zevende. Dan
weer houden ze samen stil. Ik verbeeld me dat
ze ooit allemaal tegelijk blazen maar het kan
haast niet. Ik zucht. De zon breekt door en
terwijl ik mij in gedachten tussen de ventilato-
ren wentel, kijk ik uit op enkele jonge schrij-
vers. Met hun tong uit de mond werpen ze
hun verhalen op een vel papier. Hier zijn geen Bijdragen
ventilatoren. Als ze verkoeling willen, zijn
ze aangewezen op de wind. Binnen staat een
meisje die van buienradar doet. Dan roept ze
luid: “DE REGEN ZIT AL IN RIJSEL”, is het
alle hens aan dek, rollen ze samen stroomka-
bels op en ratelt het servies zo weer naar bin-
nen. Het regent niet. Iemand verwijst grijnzend
naar het valse nieuwsbericht over het faillisse-
ment van de buienradar door de aanhoudende
hittegolf en zo even lijkt het toch waar. Alleen,
in dit huis zijn het de schrijvers die beslissen
wanneer het regent. Dan denken ze ‘dat het
verhaal het echt nodig heeft’ en vallen dikke
regendruppels op de straatstenen. Dan wijden
ze poëtisch uit over de geur die ontstaat als de
druppels de stenen raken. Mijn ogen volgen
Thomas Jacques, de beste niet-gepubliceerde
schrijver van Vlaanderen volgens Christophe
Vekeman. Hij zit op een klein, houten afgebla-
derd bankje. Iemand haakt zich aan hem vast Illustraties
en lost dan weer. Zo gaat het keer op keer. Dan
grommen ze samen letters, zweten ze samen Vormgeving
woorden en geven zo hun idee vorm tot ze dat
weer schaamteloos verwerpen. Ik glimlach.
Kijk naar de ventilatoren. Nu draaien ze haast
alle acht. Ware het niet dat de vijfde koppig stil Met steun van
houdt.