You are on page 1of 5

‫ﻫﺪف از اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ‪:‬‬

‫اﻟﻒ( ﺗﻌﻴﻴﻦ و ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﺟﺰاي ﻳﻚ ﻣﺨﻠﻮط رﻧﮕﻲ ﺗﻮﺳﻂ روش ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ‪.‬‬


‫ب( ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﻟﻴﺎف ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻌﺮف‪.‬‬

‫ﺗﺌﻮري‪:‬‬
‫ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ‪:‬‬

‫ﺟﺪﻳﺪﺗﺮﻳﻦ و ﭘﻴﭽﻴﺪهﺗﺮﻳﻦ روﺷﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺟﻬﺖ ﺟﺪاﺳﺎزي ﻣﺨﻠﻮﻃﻬﺎ در دﺳﺘﺮس ﺷﻴﻤﻴﺪاﻧﻬﺎي آﻟﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ‬
‫ﻧﺤﻮي ﻣﺘﻜﻲ ﺑﺮ ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻳﺎ ﻓﺎم ﻧﮕﺎري ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﺟﺪاﺳﺎزي ﻣﺨﻠﻮﻃﻲ از دو‬
‫ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﺟﺰء ﻣﺨﺘﻠﻒ )ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮارد‪ ،‬ﻳﻮﻧﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ( ﺑﻴﻦ دو ﻓﺎز‪ ،‬ﻛﻪ ﻳﻜﻲ از ﻓﺎزﻫﺎ ﺳﺎﻛﻦ و دﻳﮕﺮي ﻣﺘﺤﺮك‬
‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﺎﻫﻴﺖ دو ﻓﺎز ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ اﻧﻮاع ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﻲ دارد‪ .‬ﻣﺘﺪاوﻟﺘﺮﻳﻦ آﻧﻬﺎ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ‬
‫از ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ ﺟﺎﻣﺪ‪ -‬ﻣﺎﻳﻊ )ﺳﺘﻮﻧﻲ‪ ،‬ﻧﺎزك ﻻﻳﻪ‪ ،‬ﻛﺎﻏﺬي( ﻣﺎﻳﻊ‪ -‬ﻣﺎﻳﻊ )‪ HPLC‬ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻣﺎﻳﻊ ﺑﺎ ﻓﺸﺎر‬
‫ﺑﺎﻻ( و ﮔﺎز‪ -‬ﻣﺎﻳﻊ )‪ .(GLC‬ﻛﻪ ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ ﮔﺎزي )‪ (GC‬ﻳﺎ ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻓﺎز ﺑﺨﺎر )‪ (UPC‬ﻧﻴﺰ ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻲ‪-‬‬
‫ﺷﻮد‪.‬‬
‫ﻣﻮاد ﺟﺎذب ﺳﻄﺤﻲ‬

‫ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻻﻳﻪ ﻧﺎزك ﺑﺮاﺳﺎس ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺟﺬب ﺳﻄﺤﻲ و ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺤﻼل اﺳﺘﻮار ﺑﻮده‪ ،‬ﻳﻚ روش ﺗﻮزﻳﻊ ﺑﻴﻦ ﻓﺎز‬
‫ﺟﺎﻣﺪ‪ -‬ﻣﺎﻳﻊ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺟﺎﻣﺪ ﻣﻮردﻧﻈﺮ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻫﺮ ﻣﺎدهاي ﻛﻪ در ﻓﺎز ﻣﻮرد ﻋﻤﻞ‪ ،‬ﺣﻞ ﻧﺸﻮد ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻓﺎزﻫﺎي ﺟﺎﻣﺪ‬
‫ﻣﺘﺪاول ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪاز ژل ﺳﻴﻠﻴﺲ )ﺳﻴﻠﻴﻜﺎژل ﻛﻪ ﺳﻴﻠﺴﻴﻚ اﺳﻴﺪ ﻧﻴﺰ ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲﺷﻮد( ‪ Sio2.XH2O‬و آﻟﻮﻣﻴﻨﺎ‬
‫‪ .Al2o3 .XH2O‬ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي ﺳﻴﻠﻮﻛﺴﺎن )~‪ (~si-o-si‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آب و ﺣﻼﻟﻬﺎي دﻳﮕﺮ در ‪ pH‬ﺑﻴﻦ ‪ 2‬ﺗﺎ ‪9‬‬
‫ﭘﺎﻳﺪارﻧﺪ‪ .‬ذرات ﺳﻴﻠﻴﻜﺎر ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻮﭼﻜﻨﺪ )ﻗﻄﺮ ‪ =4×10-3 cm‬ﻗﻄﺮ ‪ (40‬و از ﻧﻈﺮ اﻧﺪازه ﺑﺴﻴﺎر ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ‬
‫ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﭼﻨﻴﻦ ذرات ﻛﻢ ﻗﻄﺮي‪ ،‬ﺳﻄﺢ ﺑﺰرﮔﻲ را در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺎﻳﻊ ﺷﻮﻳﻨﺪه ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﻨﺪ و ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻗﺎﺑﻞ‬
‫ﻣﻼﺣﻈﻪاي در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺟﺮﻳﺎن ﻣﺎﻳﻊ ﺷﻮﻳﻨﺪه ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻻﻳﻪ ﻧﺎزك‪:‬‬

‫در اﻳﻦ روش ﻣﻴﻜﺮو ﺗﺠﺰﻳﻪاي از ﺳﻴﻠﻴﻜﺎژل و آﻟﻮﻣﻴﻨﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺟﺬب ﻛﻨﻨﺪه ﺳﻄﺤﻲ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﻻﻳﻪ ﻧﺎزﻛﻲ روي‬
‫ﻳﻚ ﺻﻔﺤﻪ ﺷﻴﺸﻪاي ﻻم ‪ 1×3in‬ﻣﻴﻜﺮوﺳﻜﻮپ‪،‬ﻳﺎ ﻳﻚ ورق ﻧﺎزك ﭘﻼﺳﺘﻴﻜﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺑﺎ ﻣﺤﻠﻮل ‪1%‬‬
‫از ﻣﺎدهاي ﻛﻪ ﻗﺮار اﺳﺖ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد‪ .‬ﻟﻜﻪاي ﺑﺮروي ﺻﻔﺤﻪ در ﻓﺎﺻﻠﺔ ‪ 1cm‬از ﭘﺎﻳﻴﻦ آن ﮔﺬاﺷﺘﻪ‬
‫ﻣﻲﺷﻮد و از ﺻﻔﺤﻪ درون ﻇﺮف ﺑﺎ دﻫﺎﻧﻪ ﮔﺸﺎد ﺑﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ ‪ 4‬اوﻧﺲ ﻛﻪ ﺣﺎوي ‪ 4mL‬ﺣﻼل آﻟﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻗﺮار ﻣﻲ‪-‬‬
‫ﮔﻴﺮد‪ .‬درب ﻇﺮف ﭘﻮﺷﻴﺪه ﻣﻲﺷﻮد و در زﻣﺎن ﻳﺎدداﺷﺖ ﻣﻲﮔﺮدد‪ .‬ﺣﻼل ﺑﺮ اﺛﺮ ﺧﺎﺻﻴﺖ ﻣﻮﻳﻴﻨﮕﻲ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ از‬

‫‪١‬‬
‫ﻻﻳﻪ ﻧﺎزك ﺑﺎﻻ ﻣﻲرود و اﮔﺮ ﻣﺎده ﻳﻚ ﺗﺮﻛﻴﺐ رﻧﮕﻲ ﺧﺎﻟﺺ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ زودي ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﻛﻠﻪاي ﻳﺎ ﺑﻪ‬
‫ﻫﻤﺮاه ﺟﺒﻪ ﺣﻼل و ﻳﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮﻟﺘﺮ‪ ،‬ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ و ﺛﺒﺖ ﺟﺒﻪ ﺣﻼل ﺣﺮﻛﺖ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻲﺗﻮان ﻻم را ﺑﺮداﺷﺖ‪،‬‬
‫ﺟﺒﻪ را ﭘﻴﺶ از ﺑﺨﺎر ﺷﺪن ﺣﻼل ﻋﻼﻣﺘﮕﺬاري ﻛﺮد و ﻣﻘﺪرا ‪ Rf‬را ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻛﺮد‪ .‬در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪاي از ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻌﻴﻦ‬
‫)ﻣﺎده ﺟﺎذب‪ ،‬ﺣﻼل‪ ،‬ﺿﺨﺎﻣﺖ و ﻫﻤﮕﻨﻲ ﻻﻳﻪ( ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺣﻼل ‪،Rf‬‬
‫ﺧﺎﺻﻴﺖ ﻣﺸﺨﺼﻲ از ﺗﺮﻛﻴﺐ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮاي ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻳﻦ ﻣﻘﺪار ﻣﺴﺎﻓﺘﻲ ﻛﻪ ﺟﺴﻢ از ﺧﻂ ﺷﺮوع ﺗﺎ ﻗﺴﻤﺖ وﺳﻂ ﻟﻜﻪ‬
‫ﻃﻲ ﻛﺮده اﻧﺪازه ﻣﻲﮔﻴﺮﻧﺪ و آن را ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻓﺘﻲ ﻛﻪ ﺣﻼل ﭘﻴﻤﻮده ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ اﻳﻦ ﻣﺴﺎﻓﺖ را ﺑﺎ ﺧﻂ ﺷﺮوع‬
‫ﻳﻜﺴﺎﻧﻲ ﻣﻲﺳﻨﺠﻨﺪ‪.‬‬
‫اﮔﺮ در ﺣﻞ ﺷﻮﻧﺪه رﻧﮕﻲ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺣﻼل ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮد‪ ،‬دو ﻟﻜﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ اﻳﻦ روش ﺑﻪ ﻣﻮاد رﻧﮕﻴﻦ ﻣﺤﺪود ﻧﻤﻲﺷﻮد‪ .‬ﻫﺮ ﻣﺎده آﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺘﻮان آن را از آﻟﻮﻣﻴﻨﺎ ﺷﺴﺘﺸﻮ داد‪،‬‬
‫ﻳﻚ ﻟﻜﻪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲدﻫﺪ‪ .‬وﻗﺘﻲ ﺣﻼل ﺗﺒﺨﻴﺮ ﺷﺪ‪ ،‬ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻛﻠﻪ اﺟﺴﺎم رﻧﮕﻴﻦ در روي ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮام آﺳﺎن‬
‫اﺳﺖ و ﺑﺮاي ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ ﻟﻜﻪ اﺟﺴﺎم ﺑﻴﺮﻧﮓ ﻫﻢ روﺷﻬﺎي ﻣﺘﻌﺪدي وﺟﻮد دارد ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﻲﺗﻮان ﺻﻔﺤﻪ‬
‫را درون ﻇﺮف دﻫﺎن ﮔﺸﺎد دربدار ﺣﺎوي ﺑﻠﻮرﻫﺎي ﻳﺪ ﻗﺮار داد‪ .‬ﻟﻜﻪ ﺑﻪ زودي ﻗﺎﺑﻞ روﻳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺨﺎر ﻳﺪ‬
‫ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎده آﻟﻲ ﺟﺬب ﺳﻄﺤﻲ ﻣﻲﺷﻮد و ﻳﻚ ﻟﻜﻪ ﻗﻬﻮهاي ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲﮔﺮدد‪ .‬اﻳﻦ ﻟﻜﻪ را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺎ ﻣﻮاد‬
‫ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮد‪ ،‬زﻳﺮا ﺑﺎ ﺗﺼﻌﻴﺪ ﺷﺪن ﻳﺪ ﺑﺰودي ﻧﺎﭘﺪﻳﺪ ﻣﻲﮔﺮدد‪ .‬ﺑﺎزﮔﺮداﻧﺪن ﻻم ﺑﻪ ﻣﺤﻔﻆ ﻳﺪ‪ ،‬دوﺑﺎره ﻟﻜﻪ را اﻳﺠﺎد‬
‫ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻲﺗﻮان ﺑﺎ ﺗﺎﺑﺶ ﻧﻮر ﻣﺎوراي ﺑﻨﻔﺶ ﺑﻪ ﺻﻔﺤﻪ ﻣﺤﻞ ﻟﻜﻪ‪ ،‬ﺗﺮﻛﻴﺒﻬﺎﻳﻲ را ﻛﻪ ﺧﺎﺻﻴﺖ‬
‫ﻓﻠﻮﺋﻮرﺳﺎﻧﺲ دارﻧﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮد‪ .‬ﺑﻪ روش دﻳﮕﺮ ﻣﻲﺗﻮان ﺟﺴﻢ ﺟﺎذب را ﺑﺎ ﻣﺎدة ﻓﻠﻮرﺳﺎﻧﺲدار ﺑﻲاﺛﺮ دﻳﮕﺮي‬
‫ﻣﺨﻠﻮط ﻛﺮد‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﻜﻪ ﻧﻮر ﻣﺎوراء ﺑﻨﻔﺶ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺻﻔﺤﻪ ﺑﺘﺎﺑﺪ ﻟﻜﻪ اﺟﺴﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﻧﻮر ﻣﺎوراي ﺑﻨﻔﺶ را ﺟﺬب ﻣﻲ‪-‬‬
‫ﻛﻨﻨﺪ وﻟﻲ ﺧﺎﺻﻴﺖ ﻓﻠﻮﺋﻮرﺳﺎﻧﺲ ﻧﺪارﻧﺪ در زﻣﻴﻨﺔ ﻓﻠﻮﺋﻮرﺳﺎﻧﺲدار ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻪ رﻧﮓ ﺗﻴﺮه ﻇﺎره ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪ .‬در ﻣﻮارد‬
‫ﺑﺴﻴﺎر از ﻣﻌﺮﻓﻬﺎي آﺷﻜﺎر ﺳﺎز دﻳﮕﺮي اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻣﻮﻧﻬﺎ را ﻣﻲﺗﻮان در روي ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮام ﭘﺎﺷﻴﺪ و‬
‫ﻟﻜﻪﻫﺎ را ﻛﺎﻣﻼً ﻇﺎﻫﺮ ﻛﺮد‪ .‬ﺳﻮﻟﻔﻮرﻳﻚ اﺳﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎري از از ﺗﺮﻛﻴﺒﻬﺎي آﻟﻲ را ﺑﻪ ذﻏﺎل ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ و‬
‫ﻣﺤﻠﻮل ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ ﭘﺮﻣﻨﮕﻨﺎت ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎﻳﻲ از ﻣﻌﺮﻓﻬﺎي آﺷﻜﺎرﺳﺎزي ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ روش ﻣﻌﺮف ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫‪٢‬‬
‫ﺷﺮح آزﻣﺎﻳﺶ ‪) 1‬ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ(‬
‫اﻟﻒ( ﺗﻌﻴﻴﻦ اﺟﺰاء ﻳﻚ ﻣﺨﻠﻮط رﻧﻴﮓ ﺷﺎﻣﻞ رﻧﮓﻫﺎي اﺳﻴﺪي‪ ،‬ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و دﻳﺴﭙﺮس ﺑﺎ روش ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ‪.‬‬
‫ﺗﻌﻴﻴﻦ رﻧﮓ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ‪ :‬روي ﻳﻚ ﻛﺎﻏﺬ ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ‪ ،‬ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠﺔ ‪ 2‬ﺳﺎﻧﺘﻲﻣﺘﺮ از ﭘﺎﻳﻴﻦ آن ﺑﺎ ﻣﺪاد ﻋﻼﻣﺖ ﻣﻴﺰﻧﻴﻢ‪.‬‬

‫ﺳﭙﺲ ﻳﻚ ﻗﻄﺮه از ﻣﺨﻠﻮط رﻧﮕﻲ را روي ﺧﻂ ﻧﺸﺎن ﻟﻜﻪﮔﺬﻟﺮي ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪ .‬ﻛﺎﻏﺬ ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ را درون ﺑﺸﺮي‬
‫ﻛﻪ ‪ 1cm‬آن آب اﺳﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت آوﻳﺰان ﻗﺮار داده و درب ﺑﺸﺮ را ﺑﺎ ﻳﻚ ﻓﻮم آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻮﻣﻲ ﻣﻲﺑﻨﺪﻳﻢ ﺗﺎ ﻛﺎﻏﺬ‬
‫ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ ﺑﺎ ﺑﺨﺎر ﺣﻼل )آب( اﺷﺒﺎع ﺷﻮد‪ .‬ﻣﺪت زﻣﺎن اﻳﻦ ﻛﺎر ‪ 30‬دﻗﻴﻘﻪ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ از ‪ 30‬دﻗﻴﻘﻪ ﻛﺎﻏﺬ‬
‫ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ را ﺑﻪ آراﻣﻲ در داﺧﻞ ﺣﻼل ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﻴﻢ ﺑﻪ ﻃﻮرﻳﻜﻪ داﺧﻞ ﺣﻼل ﻗﺮار ﻧﮕﻴﺮد‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﺟﻨﺲ ﻛﺎﻏﺬ از ﺳﻠﻮﻟﺰ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ و رﻧﮓ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺗﻤﺎﻳﻞ را ﺑﻪ ﺳﻠﻮﻟﺰ دارد ﭘﺲ‬
‫رﻧﮕﻲ ﻛﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦﺗﺮ ﻗﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮد )ﻧﺰدﻳﻜﺘﺮ ﺑﻪ ﺧﻂ ﺷﺮوع( رﻧﮓ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺗﻌﻴﻴﻦ رﻧﮓ اﺳﻴﺪي‪:‬‬

‫ﭼﻮن ﺧﺎﺻﻴﺖ ﻣﻮﻳﻴﻨﮕﻲ در ﭘﺸﻢ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﻠﻮﻟﺰ ﻛﻤﺘﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ از روش ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻧﺰوﻟﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‬
‫ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﺑﺘﺪا ﻧﻮار ﭘﺸﻤﻲ را ﺧﻴﺲ ﻛﺮده و ﺳﭙﺲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻗﺒﻞ ﻋﻼﻣﺖﮔﺬاري را در‬
‫ﻓﺎﺻﻠﺔ ‪ 2‬ﺳﺎﻧﺘﻲﻣﺘﺮي از ﻟﺒﺔ ﻧﻮار اﻧﺠﺎم داده و ﻟﻜﻪﮔﺬاري را روي ﻋﻼﻣﺖ اﻧﺠﺎم ﻣﻲدﻫﻴﻢ ﻧﻮار ﭘﺸﻤﻲ را از ﻃﺮﻓﻲ‬
‫ﻛﻪ ﻟﻜﻪﮔﺬاري ﺷﺪه درون ﻳﻚ ﺑﺸﺮ ﭘﺮ از آب ﻛﻪ در ارﺗﻔﺎﻋﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺳﻄﺢ ﻣﻴﺰ ﻗﺮار دارد ﻣﻲﮔﺬارد ﺑﻄﻮرﻳﻜﻪ‬
‫ﻟﻜﻪ وارد آب ﻧﺸﻮد و ﻟﺒﺔ دﻳﮕﺮ ﻧﻮار ﭘﺸﻤﻲ از ﺑﺸﺮ آوﻳﺰان داﺧﻞ ﻳﻚ ﺑﺸﺮ دﻳﮕﺮي ﻛﻪ در ارﺗﻔﺎع ﭘﺎﻳﻴﻦﺗﺮ از ﺑﺸﺮ‬
‫اول ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻗﺮار ﮔﻴﺮد ﺗﺎ رﻧﮕﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﭘﺲ از ﺟﺪاﺷﺪن از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ از ﻧﻮار ﭘﺸﻤﻲ ﺧﺎرج ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ درون ﺑﺸﺮ‬
‫ﺑﺮﻳﺰد‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ رﻧﮓ اﺳﻴﺪي ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺗﻤﺎﻳﻞ را ﺑﻪ ﭘﺸﻢ دارد ﭘﺲ رﻧﮕﻲ ﻛﻪ دﻳﺮﺗﺮ از ﻫﻤﻪ وارد ﺑﺸﺮ دوم ﻣﻲ‪-‬‬
‫ﺷﻮد رﻧﮓ اﺳﻴﺪي ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪن رﻧﮕﻬﺎي اﺳﻴﺪي و ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ‪ ،‬رﻧﮓ ﺳﻮم دﻳﺴﭙﺮس ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻧﻜﺘﻪ‪ :‬اﮔﺮ ﻧﻮار ﭘﺸﻤﻲ ﺧﺸﻚ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺪت زﻣﺎن ﺟﺪاﺳﺎزي ﺑﺴﻴﺎر ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬

‫ﺷﺮح آزﻣﺎﻳﺶ ‪) 2‬ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﻟﻴﺎف ﺑﺎ ﻣﻌﺮف(‬


‫ﺑﺮاي ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﻟﻴﺎف‪ ،‬ﻧﻤﻮﻧﻪاي از ﻫﺮ ﻧﻮع ﻟﻴﻒ را ﺑﻪ دور ﮔﻴﺮهاي ﻣﻲﺑﻨﺪﻳﻢ و ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻧﻤﻮﻧﺔ ﻣﺠﻬﻮل ‪ ،7‬داﺧﻞ‬
‫در ﺣﺎل ﺟﻮش ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﻣﺪت ﻳﻚ دﻗﻴﻘﻪ ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﻴﻢ و ﺑﻌﺪ‬ ‫ﻳﻚ ﺑﺸﺮ ﻛﻪ ﺣﺎوي ﻣﻌﺮف‬
‫ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ را ﺷﺴﺘﺸﻮي ﻛﺎﻣﻞ ﻣﻲدﻫﻴﻢ‪.‬‬
‫در اﻳﻦ آزﻣﺎﻳﺶ ﺑﺎﻳﺪ زﻣﺎن و دﻣﺎ ﺑﺮاي ﻫﻤﺔ اﻟﻴﺎف ﻳﻜﺴﺎن ﺑﺎﺷﺪ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮاي ﻋﻤﻞ ﺷﺪن ﻫﻤﺔ ﻗﺴﻤﺖﻫﺎي‬
‫ﻧﻤﻮﻧﻪ‪ ،‬از ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﭘﻴﭽﻴﺪن ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ ﺑﻪ دور ﮔﻴﺮه ﺧﻮدداري ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬

‫‪٣‬‬
‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ رﻧﮓ اﻟﻴﺎف ﻣﺨﺘﻠﻒ‪ ،‬ﻛﺎﺗﺎﻟﻮﮔﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﺮده و از روي رﻧﮓ آﻧﻬﺎ‪ ،‬ﻧﻮع اﻟﻴﺎف ﻣﻮﺟﻮد در ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﺠﻬﻮل‬
‫ﺷﺪه را ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬

‫ﺑﺤﺚ و ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮي‪:‬‬
‫ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ‪ :‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ از ﻣﻴﺎن رﻧﮕﻬﺎي اﺳﻴﺪي‪ ،‬ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و دﻳﺴﭙﺮس‪ ،‬رﻧﮓ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ‬

‫اﻓﻴﻨﻴﺘﻪ را ﺑﻪ ﺳﻠﻮﻟﺰ )ﻛﺎﻏﺬ ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ( دارد ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺳﺮﻋﺖ ﺣﺮﻛﺖ اﻳﻦ رﻧﮓ روي ﻛﺎﻏﺬ ﻛﻤﺘﺮ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ‬
‫ﻣﻘﺪار ‪ Rf‬ﺑﺮاي رﻧﮓ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ از دو رﻧﮓ دﻳﮕﺮ ﻛﻤﺘﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ‪ Rf‬ﺑﺮاي رﻧﮓ آﺑﻲ از‬
‫ﻫﻤﻪ ﻛﻤﺘﺮ اﺳﺖ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ رﻧﮓ آﺑﻲ رﻧﮓ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ اﺳﺖ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ رﻧﮓ اﺳﻴﺪي ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ اﻓﻴﻨﻴﺘﻪ را ﺑﻪ‬
‫ﻧﻮار ﭘﺸﻤﻲ )ﻧﻮار ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ( دارد ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ در ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ ﻧﺰوﻟﻲ‪ ،‬آﺧﺮﻳﻦ رﻧﮕﻲ ﻛﻪ از ﻧﻮار ﺧﺎرج ﺷﺪه و در‬
‫ﺑﺸﺮ ﺧﺎﻟﻲ ﻣﻲﭼﻜﺪ‪ ،‬رﻧﮓ اﺳﻴﺪي ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪات‪ ،‬آﺧﺮﻳﻦ رﻧﮓ‪ ،‬رﻧﮓ زرد ﺑﻮده و اوﻟﻴﻦ رﻧﮓ‬
‫ﺧﺎرج ﺷﺪه رﻧﮓ ﻗﺮﻣﺰ ﺑﻮد‪.‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ رﻧﮓ آﺑﻲ‪،‬رﻧﮓ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ اﺳﺖ‪،‬رﻧﮓ زرد رﻧﮓ اﺳﻴﺪي و رﻧﮓ ﻗﺮﻣﺰ‪،‬دﻳﺴﭙﺮس‬
‫اﺳﺖ‪.‬‬

‫رﻧﮓ‬ ‫ﻗﺮﻣﺰ‬ ‫زرد‬ ‫آﺑﻲ‬


‫ﭘﻴﺸﺮوي رﻧﮓ‬ ‫‪ .‬‬ ‫
‪ .‬‬ ‫‪.‬‬
‫= ‪Rf‬‬ ‫‪=0.65‬‬ ‫‪=0.82‬‬ ‫‪=0.04‬‬
‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬
‫ﭘﻴﺸﺮوي ﺣﻼل‬

‫ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﻟﻴﺎف ﺑﺎ ﻣﻌﺮف‬

‫اﻟﻴﺎف ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ داﺷﺘﻦ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﺘﻔﺎوت ﻳﻌﻨﻲ ﺗﻔﺎوت در ﻣﻴﺰان ﺗﺒﻠﻮر ﺳﺎﺧﺘﺎر آﻧﻬﺎ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﻔﺎوت در‬
‫ﭘﻠﻴﻤﺮ ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪة آﻧﻬﺎ ﻛﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﮔﺮوهﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﭘﻠﻴﻤﺮ ﺗﺸﻜﻴﻞ دﻫﻨﺪه ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬داراي ﻣﻴﻞ ﻣﺘﻔﺎوت‬
‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ رﻧﮕﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﻧﻮع رﻧﮓ ﻧﻴﺰ در ﺗﻤﺎﻳﻞ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ رﻧﮓ ﻧﻴﺰ ﻣﺆﺛﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎ‬
‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻔﺎوت در ﻟﻜﻪﮔﺬاري رﻧﮕﻬﺎ روي اﻟﻴﺎف‪ ،‬ﻣﻲﺗﻮان اﻟﻴﺎف ﻣﺘﺨﻠﻒ را از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻛﺮد‪ .‬ﻣﻌﺮف ﺑﻜﺎر‬
‫رﻓﺘﻪ ﺑﺮاي ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﻟﻴﺎف ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﻛﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺑﻠﻮري دارﻧﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازة اﺟﺰاء رﻧﮓ دﻳﺴﭙﺮس‪ ،‬ﻟﻜﻪﮔﺬاري‬
‫ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ روي اﻳﻦ اﻟﻴﺎف دارد و ﻣﻮﺟﺐ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ اﻟﻴﺎف ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫و رﻧﮓ ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻟﻴﺎف آزﻣﺎﻳﺶ ﺷﺪه‪ ،‬ﻧﻤﻮﻧﺔ ﻣﺠﻬﻮل‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻛﺎﺗﺎﻟﻮگ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه ﺑﺮاي ﻣﻌﺮف‬
‫ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﺎوي اﻟﻴﺎف‬

‫‪٤‬‬
‫ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ‬

‫‪٥‬‬