/

Hiiik
PATRUM
NOVA BIBLIOTHECA.
1. Thcodorns tp. Mops. ex C4)d. Cohxvvn.vai.ltS.
4=
a, Fefriis laodicenns ejc cod. vat.14/^
.
<s'
<^f!Lj,x®'iJ'
ysy®
=r®
7>.Thtodoriis Stadiia, €X cod.parisimsi 260.
4,.Sviscripfw codicis vai.jggj.
m
fy:--d^=tdLr^'~^^
«
S. Jdem. Th. Siudiia eec cod.vat.zoglt
<^
d'. Oria^Tves ex cod.vai.i3o2, . 7. Didvinus ooc .eodem cod. vai. 1S02
.
@=
^U^^^f
O
^^0
(^^^^^^i^^^M
(9. Fiia. Costaniini M.ecc eod. vai,ff/4.'
\ <?=iT=='<^
c).jiTiasia<sius ardio^Tve-ivas ^ex cod-z^ai, o5p<
m, oi
@L°T
10. IoTuxnTW,s dia^orais ^x cod^vai:.
dgo
^*^
IV i
nm PiTRIi BlBLIIITHiMi
TOMUS SEPTIMUS
[CONTINENS IN^PARTE I.
rai®®®M M®iF§TOs™a
IN XII. PROPHEIAS COMMENTARIUM ET ALIA.
PRAEIT BASILII NEOPATRENSIS IN OMNES PROPHETAS SPECIMEN.
[l n\ P A R T E 11.
ORIGEMS, DlDllI, HIPPOIYTI, APOllIMRIS, POIYCHRONII
SCHOLIA IN PROVERBIA, ESAIAM , ET EZECHIELEM
CUM DIDYMI UBERIORIBUS IN PSALMOS.
VlN
PARTE m.
BONIZONIS EPISCOPI EXCERPTA CANONICA.
CONTRA INVASORES ET SIMONIACOS.
ROMAE
TYPIS SACRI
CONSILII PROPAGANDO CHRISTIANO NOMINI.
MDCCCLIV.
/
@OJai>(Dimi^ s>i^^i^m^a(D<
..D<'e sacrorum librorum obscuritate (quam in prophetis praecipue comperiri ne-
cesse est ) Polychronius apamensis episcopus breve oHm capitulum scripsit
,
quod nos
in antiquissimo codice vaticano observatum , et a Photio eliam inter amphilochianas
quaestiones quas edidiraus relatum , ante hos annos in Scriplorum veterum primo vo-
lumine collocavimus. Quam nunc rem commemorare non fuit inutile, ut maior hinc
laus ad Polychronii fratrem Theodorum nostrum mopsuestenum redundet , cuius tam
planam tamque perspicuam prophetarum minorum interpretationem efferimus
,
quo-
rum plerumque elocutio , si nuda spectetur
,
paene prae ceteris sacrosanctae scriptu-
rae auctoribus obscuritatis caligine premi videlur. Et nihilominus luminosus adeo vir
Theodorus Hbrum ipse quoque de obscura locutione (bibHorum ut puto) conscripse-
rat, ab Ebediesu in catalogo suo memoratum, quo scripto fratri suo Polychronio sup-
petias fortasse ferebal. Sed nonne vero, dicet aliquis
, aHae etiara extant ad hos sale-
brosos prophetas explanationes? Extant sane, ut pubHci Hbri docent, utque aHas no-
minalim recensui ;
mirumque est quod intra quinquaginta circiter annos , nempe ab
extrema saecuH quarti parte, ad medium fere saeculum quintum (quod hercle doctius
ecclesiae aevum fuit) floruerunt nobiHssimi prophetarum horum interpretes Theodoro
nostro contemporanei 1. S. Hieronymus. 2. Rufinus
, ut vulgo in codicibus Hbrisque
scribitur. 3. S. CyriHus alexandrinus. 4. Theodorelus. Horum inquam omnium vi-
demus typis irnpressos luculentos commenlarios
,
quos cum Mopsuesteno nostro con-
*ferre, perutile iucundumque lectori fore puto: quibus ego etsi nihil detrahere volo,
aio nihilominus nostrum hunc videri scribendi arte non inferiorem, limpiludine au-
lem el naluraH quadam faciHtale prope gratiorem. FeHcem rursus aetatem iHam
praedico, quae praeter hos quinque, tuHt et aHos nunc deperdilos eorumdem pro-
phelarum interpretes, sciHcet Didymum, teste Hieronymo de vir. iH. c. 109; Chry-
SQstomum, quem se legisse ail in praefatione sua Rufinus, pariterque Ephraeraius an-
tiochenus apud Photiura (cod. 129. ed.
p. 820.); Eudociam denique augustam
, ut
idem in codice 18i. tradit Photius. Quod si vera est parisiensis codicis 142. inscriptio,
latet ibi coaevi praedictis Epiphanii in Nahumum comraentatio. Nam cuiusnam saeculi
homo is fuerit , cuius nos oHm fragmenta tria recitavimus ( Script. vet. VII.
p. 68.
)
hoc titulo: 'EjSjwvos ex rri? nepl Trpo^flTwv e|y)y/ia£w?, Ebionis ex enarratione in prophe-
tas , non facile definietur: etenim in codice nobiH valicano, quem iterum inspeximus,
scribitur perspicue 'E|3icovos , ita ut cogitandum videatur de Ebione lohannis apostoH
conlemporaneo. Sane Ebionaei , auclore aulhentico Epiphanio (haer. XXX. 18.) ce-
teros
prophetas detestantes , unum Christum agnoscebanl prophetam , de quo uno
reapse tria iHa fragmenta loquuntur. At vero Labbeus (conspect. op. Damasc.
p. 50.)
legebat in
codice galHcano EujS/wvcs. Utra lectio sit verior , Deus scit ; sed certe et
Eubion antiquus
homo fuit
,
quandoquidem Anastasius presbyter , apud quem frag-
menta illa servata sunt, ad prisca saecula perlinet, nec fere Mopsuesteno recentior
iudicandus est. Anastasio
autem contemporaneus fuit Hesychius , cuius multae spar-
sim ad prophetas adnotationes in vaticanis codicibus latent.
II. Verumtamen ut ad Mopsuestenum nostrum redeamus, hominis quidem histo-
riam
,
tota antiquilate et
praesertim in oriente famigerati , in alia nos Scriptorum
collectione T. VI. adurabravimus
, deque librorum eius multitudine , meritis
,
ac
VI EDITORIS
reprehensionibus
, satis ul puto diximus , et nobis nunc plura dicendi olium fecimus.
Quia tamen pleraque nonnisi graece in lucem anlea extulimus, visum est tanto au-
ctore diutius homines graece ignaros non fraudare : itaque antiquae nostrae
promis-
sionis memores totum impigre latinum fecimus, tamque spisso opere magnam
hu-
ius voluminis partem implevimus. Et scopus quidem Mopsuesteni est , iudaicam
prae-
sertim historiam illustrare ; ila tamen ut propheticum spiritum , et relalionem
ad
Christum praecipuis in locis agnoscat ac fateatur : quamquam saepe xar' «'xjSaatv , id est
secundum pleniorem in Christo christianisque rebus vaticiniorum eventum : quod ge-
nus interpretandi
, etsi aliis quoque ss. bibliorum interpretibus non plane insolitum
,
in Theodoro tamen suspectum aliquando fuit ; et id sane nonnisi pie sinceraque cum
fide a christiano scriptore fieri debel. Quam ob rem noster visus est aliquibus icu-
^atocpp&jv; quamquam ipse Christo se firmiter credere, et eius deitatem
oeconomiaeque
mysterium religiose venerari , liquido demonstrat, puta
pp.
139. 150. 191 . Utrum vero
et hebraice sciverit , non satis constat ; sed syriacae saltem dialecti non fuit ignarus
,
quoniam syrum ex hebraico interpretem non semel exagitat ac refulat
pp.
241. 252.
263. At ipse certe LXX. interpretes unice sequitur, admiratur,
ac laudat
p. 252.
Praeterea variam et curiosam eruditionem sponte deditaque opera vitare se dicit
p.
136. 159. 227, et prophetarum tantummodo vocibus explanandis
incumbere.
III. Hoc nos opus in v^ticano, olim columnensi, mirae integritatis et antiquitatis
codice invenimus
,
et cum alio insuper valicano, nec antiquo tamen nec integro, in-
terdum contulimus. Testes quidem operis erant, synodus quinta oecumenica act.
4;
deinde Ebediesu in catalogo cap. 19.; quotquot denique operis codices nomen nostri
Theodori inscriptum habent. Et quidem Ebediesu ait Theodorum scripsisse hoc opus
ad quendam m«r Turim, ut scribit Echellensis Ebediesu editor; at vero Assemanus
in altera editione scribebat mar Tyrium , numquam immemor sui syriatici mar; ego
vero ausim contra Assemanum emendare Martyrium. Chrysostomi adeoque etiam
Theodori aequalem, et postea Antiochiae patriarcham
,
quae fuit Theodori patria;
ideoque pronum creditu est , missum ab eo opus ad civem ut versimile est suum
, il-
lustrem adeo virum
,
qui anliochenas demum infulas consecutus est. Quod si quis
quaerat cur passim Theodorus in codicibus antiochenus potius quam mopsuestenus
dicatur ; hanc causam esse puto
;
quod Mopsuestiae episcopi duo fuerunt Theodori
,
prior antiquior qui secundae antiochenae synodo subscripsit; poslerior hic celeberri-
mus noster
,
qui dislinctionis gratia vocitabatur ex patria sua antiochenus. Sic ego
in codicibus fieri video de lohanne Xiphilino palriarcha constantinopolitano eius no-
minis octavo, qui pariler distinctionis gratia dicitur chalcedonensis , a patria vel for-
tasse a priore episcopatu , ut coniecluraliter iudico. Certe duos Anthimos qui aetate
mea constantinopolitanam cathedram insederunt , haud numerali nota apud Graecos
distingui audio, sed priorem ephesium ubi fuit antea exarchus episcopus; allerum
thessalonicensem , a priore item episcopatu , nominari.
IV. Promisimus olim partem Theodori non modicam commenlarii in psalmos ,
ex codicibus valicanis sumendam, eflferre; verum ea res breviorem postea ambitum,
ob illas causas nacta est
,
quas apto in loco diximus
, ubi quicquid eius
operis in-
terim in manus venit, post prophetas exposuimus. Feliciores in Theodori
commen-
tario ad lohannem fuimus, cuius ingentem reapse tractum cum peculiari
animi vo-
luptate in lucem protraximus, Neque tamen nunc repetere placuil,
partes illas non
modicas in epistolam ad Romanos
,
quas graece quarto Spicilegii
romani volumini
PRAEFATIO. VII
olim
inseruimus: neque item complures illas, quae cum laline tanlum extarent vel
in synodi quintae actis, vel apud Leontium in basnagiana Canisii editione, nos primi
graece in sextum Scriptorum velerum tomum contulimus. Leclores ergo ulanlur feli-
dter novis his celeberrimi ss. bibliorum commentatoris divitiis, quas ponlificiae bi-
bliothecae codicibus acceptas debent: meminerintque, rerum quidem hisloriam ne in
prophetis quidem esse perimendam ,
ut Cyrillus ipse et Chrysostomus et Grcgo-
rius PP. , ahique patres monent: Christum tamen praecipue eiiisque ecclesiam, qul
€st sacrae scripturae scopus, nostraeque salulis negotium
,
prae oculis habeant.
Est autem ordo, quem codex vat. lenet, commentariorum Theodori apud nos hic:
In Oseam
p.
1. In Nahumum
p.
210.
In lohelem
p.
68. In Habacucum
p.
231.
In Amosum
p.
91. In Sophoniam
p.
249.
In Abdiam
p.
140. In Aggaeum
p.
269.
In lonam
p.
150. In Zachariam
p.
284.
In Michaeam
p.
170.
In Malachiam
p.
263.
Sequuntur fragmenla in psalmos
p.
390. Et in lohannis evangehum
p.
396-408.
De Basilii neopatrensis in XVI. prophetas commentario.
V. Sed iuvat aHum diversi a Theodoro generis prophetarum interpretem, hactenus
orbi htterario, quod sciam, incognitum , breviter saltem memorare; cuius nos nonnisi
prooemium in praecedente volumine edidimus. Is est Basilius, neopatrensis in Thessa-
lia episcopus
,
quem cum in quodam ms. catalogo patmensium codicum nominari ob-
servassem , in vaticana deinde bibhotheca comperi , Patmo insula huc fortasse deve-
ctum. Integer hic commentarius non minores tantum, sed et maiores prophetas exphi-
nat, et adversus ludaeos pertinacissimos Christi osores ac negatores perpetuo decer-
tat
,
prophelica dicta prope omnia ad christianam ecclesiam trahfns. lamque non ho-
minem tantummodo, verum etiam aetatcm eius cognoscimus , nempe decimi primor-
dia saecuH
,
quandoquidem in excerptis
,
quae mox subiungemus , bis de Simeonis
bulgari rebus tamquam recentibus, immo praesenlibus, loquitur, deque eius exitiali
calamitate. Is est autem Simeon Bulgarorum princeps, byzantini imperii hostis infe-
stissimus, ad quem muUas deprecativas Nicolaus I. patriarcha scripsit epistolas, in-
ter illas quas nos in Spicil. rom. T. IX. edidimus. Basilii prooemio, ut diximus
,
nuper edito , nunc addemus prologum a nescio quo codici vaticano praepositum :
deinde et pauca commentarii specimina subiungemus.
YncOeaig viTct TrpoXoycs "i"^? U7rc>'.£tf/£V/]c BxGilsLov frnrpoT.olirov vewv ITaTpwv T^pof.yi^ccreiocc.,
6» Yl xat eig (XTiorpoTfnv 'tovdocKtiV y.ai atpsrr/.wv £/. r:v t:x1ociov elc, jSijBaiw^tv rr,g Oeicci evocvdpb}-
TiyiaEMs Tcu
ixeyoclov S^ecv y.cci aonrripoi •flfjiwv 'Tntjcv Xpt^cu di ociviyy.ocrc/iv nolveiduig ex).ap|3ave(.
O vcsepcvaioc xat ocvevdern; ifoci ocxspooiroc, cvGioncioi y.oci ^-n^t-ccvpyoq xat y.yxJc/u&^v rr^c, re
vocviievni XTtaews, y.cci
rrn^e rra Oj3wpev/is ,
o xvpievu^v cvpavmv y.oci i-niyeiwv v.oci Y.ocrayBcvim
^
xo ocTtapocHa.Y.rcv
Tris ocvay.ocroclmrov Tiocrpv/^g ovciornrcq ivapyh o/Jic£Mpa
,
xoc\ Xa/jtTreiJwv 'lao-
owocixoi, Inaovq Xpiarog o ^eog r,ua)V
.,
o w ocu ap-/r[c y.oci wv zat avveao[xevcq tw iiaTpt, ecrt
to xocO
nif.ct.c, ocaeroc^olbig
eXnAu^o)?, y.at UTicTUTrwaas di ocvrcvpylocq xat 3t5a|afi evS-ew? a oa-n-
[fipai
Twv avS-pwTTWv T. (jfuffts a|3apw5 Jia-opS-cuaa rvyoi ring ^ocy.aplocq xoc\ «et^wcu koci ocdtocppev-
orov TpuqjY)?,
Sieacc(fTiae diocppnd-nv w3e tiws, epeuvaTe rocq ypoccfdg' ev auTa7c yocp dcyeire ^wnv
«twvtcv
eyeiv ravTiriv rnv ^ec^S-eyxTcv pmtv axnxcwc p-flTwp o TruptTtvcuc r.ocpeyyvoc Trpccexetv rri
Vni
EDilORIS
avayv&vjsf gv-j aurw ^l xa\ psr' a.lzov o\ ixxy.apiGTct nou
6eo(fopoi rarepes lyL::tdoZvTsq
}idevcv7t
Tipcaex^iv xcui Beicct^
ypx^fciiq
,
C05 z-ng Si ocvzov aczep zpt^^ng
,
ovze T:iariv cpBw
, cvu
r.palf^
£7ratverr,v y.otxop^Zacct (Suva/^eS^a, ev Tcaatv exovres apwyov rriV avw0ev Ji' eu/rg e'/ii7:paxTcu
xar-
epxo^mv voyiTYiv cpptxTwptav xai dvvoi(xtv. Totyapovv xaJ yi;:xe7s 0! a|:/apTMXct xat eXa;),^toTct
, 7rc0cv
e/cvTes cux o^uycv tcu /:/-a)(5£V twv 0ec7rv£vffTMV ypacpwv eXXemetv vipas, et xai t« paXiaTa 7rect ro
TTpazTtxcv apeAcupev, eo-Treuaapev Ta twv aytwv exxatcJexa 7Tpc(]p/iTwv e7r/i xaraTalat r-n^e Tvi |3t-
pXw, Ta ixev yla(fvpoidn v-ai dval-nnza., euxptv/i xat cjacpfl BautXetcu p.y]Tpc7rc^iTcu vewv IlaTpwv xa0(-
CTwvTcs, ra oe xa0' lazoptav v.at 7rpa|iv eyxe/pteva,
cos tc7s ttcXXc^s £uX«7rTa a^rcXuTW? xaXLypa-
tpcuvTes l^jlva ptyj^sv e).^t7res eiyi tw 7rpc(p-/]Ttxw ^cyw, y.oLt Xvv.in zcvc, avaytv^QY.cvzac; v.at auT«
oe aTrep Trpcppii^ets S^eo-Treatos Ba(7tXetcs (5t£Tp«vwaev , cux aurcxtvriTws ^ppiviveu^jev , cog (paot
,
«XX' avw0£v IpiTrveu^jOfit;, (7uXXcXc;rws tcv vcuv, xat aipcppyjv
etXnji^Gas ex twv (3t(3aaxaXtwv twv Qio-
puarwv TiazUMV tig a £v ^rapelnyyiaet -nptj-nvevaav. 'Onoaa di xai cuto? e| lya^cv Tipofnzov «ppvi-
V£ua"e xetjpaXata, etat TauTa, Tcu 'Q.<7ne xe^paXata TeaaapaxcVTa yat ev, Tcu 'IwyiX x£(paXaia dey.advc.
Tcu 'Apws xe^jpaXata te . Tcu AjSfJtcu xe^paXata zeaaapa, Tcu 'Iwva x£(jpaXata y'. Tcu Mtvaicu xe-
(^aXaia xe . Tou Naoupi xe(faXata ? . Tcu A^^a-Acv[x. xe^paXata X3 . Tou Ho^jjcvtcu xe^paXata
$'.
Tou
'Ayyaiov xe(paXata
y.
Tcu' Za;(aptou xe^paXaia X^ . Tou MaXa;^tcu y.e^^alaia x. Tou 'Ha^xfou xe-
(i,aXata qt:^' . Tcu 'Itpeutou Xi(focXata c3'l Tou 'le^extriX xecpaXata po
*
Tcu AavtyiX x£(pcJXata pt'.
IVlsTiz ^e Trv aup^rXvipwaiv evos exaaTcu 7rpocp-/)Ttxcu Xoycu, eupinaet? auTou tcu cjpccpyiTOu e'v e7riTo'pi(i>
dcnymst AwpoS^Ecu £7rtaxcTrcu Tupou r/iv t8 yzvvmiv avzov xat avaaTpocpriV xat znv xctpiyKjtv ou
/y.riV (3e akla xat eTepwv Trpcfp/iTwv, cov
oix
euptaxovTai |3tj3Xot. Avayxa7ov (3e -^ycupiat xat auTyiv
TW u7ro3eatv evza^at TwtJe T(w (Jt/iyyiptaTt , yiv eTrotnaaTO ptaxaptrris xat S^e^c? cutos «vyjp
7ipo^vniJ.cvevBs\q BaaiX^ios
,
epKpatvouaav Ttvo?
X'^P'-^i
^'^^ oBrev, int zriv zctavznv eppiyiveiav eXyj-
XuOev e;r£t dl r\ vno^eGtg i-ni Xe^ews TatJe.
Sequitur ibi in codice prooemium ipsius Basilii auctoris. Nunc praeclara quaedam
heic proferemus commentarii excerpta , si quis ea forte cum Mopsuesteno compa-
rare \oluerit ; et priraum historica.
Ad Oseam cap. IV. 3. IlevSyiact ^ yr\ xat aixtv.ptvBmizat.
Commentator de suis tem-
poribus loquens. Ai£v0upc/i9y]T£ tov eaptov twv xaTctxouvTwv Tas TroXetg vat zaq v-nacvq zo Trptv,
xat TriV vuv auTwv ep-zipitav, xat yvd^QiaQi ttw; iay.ivpw9-naav ci xazotv.cvvzeq znv yriV xat fxaQr,-
oeaBe ca^pwg IvTeuS^ev TriV twv cjpctpyiTtxwv Xcytwv aXyjwetav* zsoaat yap nvptadeq wXcvto acro
axuScu Tcu Zupiatwvcu ev Tvi ept-n
X^p?
"^"0 ^'^'/^'^ 'Elladt^ xav Ta7s ayxtzip^ictq inapxf.ot.iq ^
ry) te
Max£(3cvt<z vat ©paxri, ^t duapztaq TiX/iS^uaptov; vat tdov rroXets xat xwpiat vat <5XoxXyipct p^wpat
actx/iTct y.at epuTTtct, e| a'(5txy]ptaTwv xai aaeXyy]p.aTwv Xuypwv twv ev avzouq v.azciY.cvvz(>)v.
Cod. f. 33. Ad Michaeam cap. VI. 9. <I»wv^ xupiou Tyi 7ro'Xet e't3txX/i3^/ia£Tat. Comment.
Owvyi xupiou, ^ovoyevriq vloq va\ "koyoq zcv S"eou vai nazpoq zr^ iiolet xXy)5y]0£Tat' tco
XP'~
aztavtay.ui dt' dytov nvev]j.azoq vXr\^r\aezai \v tw aytw jSacjTiaptaTt
,
v.at G(>)aei cpc/3ou]«evous
to
ovoixa avzcv' eazt de 6ecu7roXts ri 'AvTto;(eta
,
ev •/] to npSizov
xp^^'^^<^^<^'
enev.T^nB^naav
x*'^?'"**
TTpo TouTCu yap yaAtT^ouci eleycvzo' eazt xat yj KwvaTaVTtvouTioXts to ^aatXeicv exo^aa'
eazt vai
XptaT<J7roXts xexXyjpwpievy) euae|3ws to eTrcovupicv e\q ent^o^ov, (Fuit autem
Christopohs
in Ma-
cedonia. Videsis indicem fabricianum episcopaluum B. Gr. T. XIII.)
1) Scholion. ToJto S' ij/^slf ou roioiJ/xsv Iv t«5s tm (3j^X/w, iJtoj ou xaXXiygatpoofxs!'
t« ^iova xa9' iVTogia»
XflCi ou ^£t' E^tjyijVsw; XEi^sva.
PRAEFATIO.
IX
Cod. f. 42. Ad Abdiam v. 4. Karacry.nvcuvra ev rot; crraT; tci^v 7r£T|0wv.
Coniment.
"OiTOV toiv eauTOV a7r2'/|iu(|^-{i;, cu Xa0yic, xav Ka^apocppwv ysy/i, xav
'Pms^fooiv, xav e; riaT^t-
xas ( infra
Ilat^ax.
)
rpaTivi;
,
exetSrev ae Xptoro; ky.^cylzD(jag o/.iau.
Cod. f. 58. Ad Sophoniam cap. III. 9. MeraaTpe^foj e-\ lacli yloi<j7av.
Comment,
'EttV Xacus TTcXXcus 'Icu(3a xai e5vwv (3e8wx£ xuptcs •/.oczc.pyji-j 7:avTwv «utwv yXwjuav rriV 'Pw-
ptaiwv, ixu^ev eautw exXelapievc; to jSaatXetcv* xat curw; eTrtxex/yiVTat TTavTeg tc cvjua xuptcu
XptCTTtavci Ityouvjci. ( Mopsuesteni explanatio
p.
266. satis dilFert.
)
Cod. f. 64. Ad Zachariam cap. VIII. 20. Comment. Mi'a xat (j.lsc r.chi lax\v r, r.x-
Xat 'Pwpin ,
xai -h vea KwvffTavTtvcu;rc).t;. (Aliler Mopsuestenus
p.
327. cum adn.)
Cod. f. 71. Ad Zachariam cap. XIV. 20. "EaTat tc eVt tcv '/jx.hvcv tcu ijt-cu. Com-
ment. Tcu; ttptcu? ^nXcu; ar,ixxi.vzi , cus -/i iio(.y.&.^ioc '£X-/iv/i KwvaTavrtvw tw 3-stw ]3a(7tAi7 tw
wtw aurris eupcuaa 3e(3wxe, Y.ot.i £7:ct/](7c crocli^acpicv tw tTTTKji aurcu, xa: di aurcu evtxa rcu; tjc-
/eptcus. ( Aliter omnino Mopsueslenus
p.
36 1 .
)
Cod. f. 82. Ad Esaiam cap, II. 2. "E^jrat ev i(jya.tocig
r.iAf^xi^ ip.(^ocvU to cpcc rcu xu-
ptou
,
y.ocl cr/.cg tcu ^ecZ,
Comment. Eptcpaves yzycve rc cpcq xuptcu
-n
vea 'l£pcuaaAr,u , 'n
vioc
*P&)f/yi , h
KwvaravTtvcu rcu f^eyaXcu r.cy.ii
,
£v ra7; eV^^aratg •hy.i^aiq., y.at, r.ocvzi ttcu r,e-
pt(3X£7irc§ ev oXw rw xoapiw* ^tort Xpt^rcs ev «ur/i ciy.elv re xat /SaCTtXeuetv inpETiaarc cxei' o
de cr/o^ rcu ^ecv vi st: axpwv rwv opewv, -h ^eyal-n ky./.lrtaioc eaziv e^r' axp&jv yap noiv cpew,
v.aczoc y.cpv(frii
Idpvzoct
,
pteya S^aupta xai apf.tpt/ircv Traaat; yev^aTs epycv vr^crjycvQa
,
y.tic xat
xaXeTrat rc rcu Xptarcu ovcpia l^cr^ca^ cXcvzi o t;u Qecv "/.cycq^ u-j^wSwETat
,
Ecpn c (Sa^ttwv
,
UTrepavw rwv
'
jScuvwv
, xa3ws cparat tjavTcS^ev 7:ept| w; opcq ^ecv uTrepavo) U7:e^t;>^;uaa' rwv
eTTTct |3ouvwv rwv Xocpc<)v. 'YTr^putl/wrai ^e xat ro ^Cicv cpoi cv/.cv v.vpicv
,
ev &> autc; pi^ra cw-
ptarc? xExaStxr;
,
uTrepavw rwv cupavtwv ayytliy.dsv (Juvaucwv, ri ©ecrcxc^ Eu.ajavearara. ( Vide»
teslimonium pro summa dignitate Deiparae, vel etiam pro eius in caclum assumplione.)
Cod. f. 165. Ad Hieremiam cap. IV. 15. ^wvr, avayyeXXcvrcs ex Aav rXti. Commcn!.
Eari ^e raura yri rcu Aav
,
y.ai (puX-/) y.ai lacg avxcv
,
r, aTro Xa^apwv y.ac ^-typi zcv Aavcu-
(3iou oparat* ort ic, apyrtg o Aav, o /.ai 'E5wm, ev rcurct; xarwxfiae, xat ro ixiapozazcv yivci
auTcu, acp' ov ye etat ra TroXuaTrcpa raura e9vyi, Xai:!,apcq, *Pw;, ^ucpcag., IlaT^axe;, Tcup-
Koi o\ y.a\ "Appal^es ,
Ouvvct ct xat Korpayes
(
Vidc Theophanem ed. paris.
p. 297. ) cl
de y.at. BcuXyapeg* xat curwg ct)VouLaaBr,aav y.ai r.czancc auTwv
,
xat TrcXet; ai a~,o zcv Aav
wxtapi£vat
,
Aavalq
,
Aavar.pig
,
Aavaarpts
,
Aaycuj^tcs.
Cod. f. 176. Ad Hieremiam cap. XXV. 12. 'E){5ixr,aw £7:1 rcv ^aaikloi BajSuXwvc; etc.
Comment. 'Ev m yap p.ezpo)
, auro; £tp-/ix£
,
pterpeT?
,
avTtpteTp'/i2-r;a£Tat aci* Ot ycZv ly.v^cci
TTtxpws
xaT£7ravaaTavre5 rcTg 'Pwptatctg r,pt7v, r,)^p».aXc>)reuaav y^pcvci; cvy. cliyct; avdpar.cai.(;zv-
T£?
,
xai
TrcXXa; TroXet; £*Xcvr£; ev t^eu^cpxta, ag y.ai avaiJ.cy\fLaavzi; l^aurvi: -hyaycv avzai
tri -^cyiAarw
yata
rris d-ivT.i Bct/yaptag ,
y.ai zci ^pvy.zcn opy.ciq cy.ctmcy.czec, y.ai aaa?aAwi; rcv
Aaov rcu ^eov
ewTrefJwaavre?
,
xaxe7ae 7:cXXa7s avayy.at; y.aX T.ahppciat; zo av^puiutvcv avsav
WASTO
»,bos OiY.ai.oi evQv/.oc, sazzcv emay.f^ap.zvcq , za; lOta; av;ji; exaarcoi Trarptdas aTre-
owxe
,
xat rr,v avB^UTrcarpc^jjyiv
t^rctviaarc, Bttvcv ro) zvpavvc^ ixcpov r&i ^uptaiwv^i) IntaT/iaaptevcj*
eira rr,v evotx;v awuvav t-ayayc^v^ zriv 2xvBiav ar.aaav yjpal TrcXepiiwv avyiXwa£ y.al -hjocvtai
xat
Trara^as aptapT-/iaavra; Axcvg Oioc yjcpoi aptaprwXwv, erea^zpa-m Xci7rcv
,
xat e^t'(^r.znat zs
cciux
auTwv xupt:;- opa cuv xat axcTret p rupavv;;, axijTci y.at (ppt;cy, xat rcu oetvcv a-J--
Gzsiy^t
,
Ivoc ptn 7:ct3-yis taa epywv wv
jre^-paxcci.
X EDITORIS
Cod. f. 190. Ad Daniehelem cap. H. 41. BacrtXeta di^ripmivn tGxat etc. Comment.
Tr.v ar.o zri; zixlxiaq 'Pwj^vi; ent xr,v viy.v 'Pwy/)v diaifieaiv chlrzetxi^ y,oc\ oxi vi XYig viag
y.pmxxioB-Ciaoi xw T:oclocizcczr,v npoiBvazipoci^ KETrcr^xev etc. Et yocp y.txl y.ia. Tvi iiiazei ciJ.ovccV'
civ cl vv'j vj T&> y__pt<^iavi<7[JM cvzig ^^occjileig^ r,zci o viocQ y.a\ o 'noclocioig^ alX cvy. Iv ^cvlri,
o); cvol cl oct:' uv:orj y^pio^.vja^ u tiQiv o IxvOr,;., y.oc\ eUivsq oclhr iil-nv -ri vioc *Pw/x/i 7r«v-
rocg v-ipilii.
(
Viden' religiosis statum
, fastumque simul byzantinum
?
)
Exin loca quaedam iheologica adnotabimus,
citata tantum
,
brevitatis gratia, codicis pagina.
Cod. f. 10. b. De SS. Eucharislia,
(^ayzzoci Iv aya^ y.ccvo^vioc zoc
tBvn ix-zx ayyi)Mv
BrscZ
,
y.xi tcov i:i7Zivaa.vzorJ e^ Icvda zri; ay^pavzcv yvoiaeu; avzcv zcZ XptoTcu
,
y.a\ zov zi-
Ijxcv iv fj.eBi^ei oow.azcc^ y.ai ociuazcq yevnQ-.vzai. llem f. 43. 2ovJ.a zcZ Xptcrcv , olq apzcv
y.ai zc Oic^jlvzcv avzcZ aup.a
,
r.cua. Postremo f. 57. ad Sophoniam cap. I. 7. 'H y.aza
vc[j:cv lepo^cvvn rivAcynzat Oia z-ng ev z-n y^apt-i /.azpeiaq
,
y.ai avat[j.ay.zcv
izpcvpyiaq zov 'Xci^cV
T.pc(fepe<7Zipa yap iaziv avzn Z'.v tsalat vcp.cv dtz Mi}-yj(7idiy.'., zcZ elg zvncv Xpti^cZ
zcZ Tipw-
zcv y.al [j.eyalcv apyjepioi:., ^u^iX-cT): tvkoynOCtua etc.
Ourw (3e y.at •hzcty.aat zriv Bvaiscv
avzcv'
cvzo) y.at rMV r.apidoy/.i Bvnv avzo: zr,v avaujay.zcv tipcvpytaV y.at cuTcog r,yiaae y.a\ ayiaiitt
zcv; y.lr.zcvg avzcZ' ozt ci p.ev yaza Aew, dia y.znvcBvzcv a'i[j.azcc,' c't dz zcv Xot^cZ
,
[lalXzv
5e y.ocL avzog
,
$t dvai[).ay.zcv Bvaiac' zcZzo yap h M.ilyiQi^iy. tw ^cvyY.ay.pazM
Tzinciny.iv , ozi
zcv 'A^paa[ji rvlcyr.oiV o ayiaa[j.oq cvv cvzci; OtoOiV yiu7v i[apiQyj.'B-n' avzoq yap ayiaC,it vi/j^ag,
y.at ^i Yiy.wv twv tepioiv avzcZ o avzcc Tiavzac»
De Trinitate conlra ludaeos loquitur f. 11. et 59. seq. De divina oeconomia f. 90.
et 151. Contra haereses f. 45. 51. 110. Primo loco permultas enumerat haereses
,
sed nihil novi. Secundus locus ita se habet , ad Habacuci verba cap. II. 15. 'O r.c-
Tt?«v Tcv TrXyjc-iCV avzcZ avazpcr.ri Oclepa. Comment. Hpog zcvg BiC[j.aycvg aipiztyxvg
avvn r,
apa iaztv
,
oTt cv p.ovcv iavzr,;
,
alj^a dn y.C(( r.cl^S^v Tiapaiztct aTioiliiag ytvcvzar
T:cziiicvat
yap zcv rXnatcv avazpcrnv Bolipav
,
zvjfjMatv
vcog
,
y.at yrxipta[xov aro Qicv' alpiatg cvv iazt
TucpXwat;
,
y.aO' nv o cpo)V cvy cpa etc. A:y.cZ[j.iv cvv iy.aazcg y.aza tyiv Idtav apiay.itav y.pivcv-
ng Tcov rpayp.aTcov zag (^vaztg
,
ccpeaxetv xay^a y.at tm 5c&j* yat dta zcZzo zov y.az a/.AnlodV
avapptiiil^iicvat r.oli[j.ov ev zn rpcg c^llnhvg dtac^oivta, v.at za^ig twv avT£xei|7.ev&)v vr.oln^ioiv y.ai
dc^odv izipoznatv akX eyvM y.vptog zovg 'ovzag avzov. Denique f. 110. Ttveg 'edc^av [xazatcr^o-
vnaavzig ttTzCtv
,
[t.iza znv avvziketav 'iaia^at dvaylnatv d[xapzc>il(^v ky. xolaaioig ev
xtXtcis eT6-
<7£, o)V e^tv 'Q.ptyivng o dOltcg., y.at ct a^.cp auTcv dWot [j.azato<^povig
,
cl zag dloycvg [J.tzt^-
^vycxiatig lcyty.dig t^ap[xoaavzig d^rtoznTr rtvtg dt avzoiv tzcl[j.nQav ttr.Civ v.at dai[jicvag duoy.a-
Btazaa^at i:o:hv ttg zo dpyatov d^io)[ja
,
CTTcp dvay.clcv.
Contra ludaeos plurimae sunt Basilii nostri invectiones. Unam proferam ad
Za-
chariam cap. XII. 11. cod. f. 70. T-^v 't/. roXeiuiwv iy.zopinv liyti
^
nv 'tcv^atci traBov
dta
zdg dr.ttpcvg xaxiag «uTwv , y.at zc^tg trza iy.diy.cv[j.iVotg wg o Kaiv TitptTXir.zoiy.aai'
zt 0£ tcc
e7:T« ex<5«y.cuy.evc< eaTtv e'v auTc7?, c7a^yiV£ac|^iev tio^e. a. "Ozi ciy. cpBi^g ditilcvzc ta
rw 6ew £ig
Bvatav 'cvza t^atptza^ dll' avzct r.avza 't^ctvil^cv 'icvdoucr
|3
. "Ot: y.at d[japzavovztg
avaccpYj-
lat r.pog er.tazpcc^nv xal p.tzd[j.t}.cv cvv. 't^tjcvlr^naav
y
. "Oti
(J)5cvm
7rpo(7TeTr;xoTe?
cpcvav viS-e-
Xcv, o')C kr\ Ttvt Bpaavvo[j.ivct [lavta r.apa zc ^ty.atcv 6\ "Ozi dolo) znv tig
«S^eov euffepetav
e^cvTc;, epyw tviv eauTwv y.ayiav d-ntBtta 'tdnloiaav. e, "Ot* kr:' avxcv xov
'cvxa
Acyov xov otcv
PRAEFATIO.
XI
xat
5£cv tr.v mair^cvUv 7r«pavc|;iw; elpyao-avTo. $•
. "Ort tl/eu^iTTferet; cvte;, «auT.u; 3{£;|/£ii<7av-
T3
, T;y
ancppayrivat tcu S^ecu 'n^o9v^c\j(j.t)i:t. ^. 'Ort ttjic; cv^ev tyiv a/:xuvav ^cxcvvte;
,
avS-*
wv
szolunaa^f iKjiT.^oLyPfiQstM ^
a.-/oi; eupcvTe; xat chBpcv elc. Brevius ad Amosum
cap. VlJf.
4. Cod. f. 25. COntraeOSdem ludaeOS. Tc (ftXcxerJe; lcvdaiuv effTiriXtTeuaev a)(3e, cTt ^e xat
di auTo £Aauvcu(7tv eauTcu^ w; apajStxcv; ?.uy.as
(
alibi eosdem ludaeos dicit
>.uy..yvwucu:)
01 (ptXo^XcuTCt ap7:a$cvT65
,
<Z(5txcuvTe5 elC.
Ad crisim biblicam quod altinet , duo saltem insigniora loca exhibebimus
,
contra inlerpretem Aquilam.
Cod. f. 18. Ad Oseam cap. VII. 1. Klkxn;
etc. Comment.
KXe-T/;s eaTt'v o 'A/u-
ia;, oq ev T-H o3oi Tvi; l^ixi; TrXavriffew; xat txrwXeta; auTcu iltdvaev w; X-Aijrr); tcu; 'E/Bpatcu?
irot(7/is S-ecyvwuta;
,
p(cTa(7Tpe(|/a; tiqv ypa(pYjv [xe^o^M tyJ; «TraTriXyi; atpeaew; aurcu , xat Tzapa-
^cu; TcT; Ojuotots* ouvai^cufft yap «utw tcT; evtJtao-Tpoopct; p-flpiaotv auTcu* cutc; yocp o AxuXa; e'|
*EXXvivwv (uv, Twv e^w yvw(7tv
ex"*''
*
"^V
"^^^ (3taj3cXcu ptaffTpaTrcr/jTt
,
pteTa zo |3a7:Ttff5/ivat xat
p^tffTiavov yeveffSat
,
TreptrpiyiQet; xat tou^atffas pteTeff-pet^ev
,
w; (XVWTepw etpyjTat
,
Ta; Seta;
ypoc(fOL; ,
xa/.^T); 5t(3a^as Tcu; 'E/Spatcu; t^ [JL:vaf>y^ioc eTrepet^JsffSat.
Cod. f. 68. Ad Zachariam cap. XI. 12. de paschali caena quam Dominus anticipavit
ita scribit Commentalor. Et(Jws o Travra et(5ws tyiv exetvwv picy5y;p-av
,
xat rr.v ctxcvcptiav
ets ffuuTrepaffpia etvat
,
"tva piYi (3cxyi ws avTtSec; eivat
,
ptuffTtxwrepcv ttw; tc r.a.oyoi. irjcinatv
eytvwffxe yap oTt cux vjv auTw eu3"eTos n tcu aaj3j3aTOu exeivcu nixepa. To-e, erret r.v to r.oca^a
Twv tcu(3atwv* piaXXcv de (3;uXo/jtevo; to vopttxov xaTaTrauffai
,
xat to aurcu etffayaj/e7v
, cTrep
xai yzyovs, Tvi t-H; TreptrrTin; effTrepa ev tw tcu 'Iaxw|3;u ci/.m Xct:rcv to Tioicryx Tce7rct«x£v' cTrep
t^wv 'Icu3a;, e^wv tyiv e'Xe£tvyiv t:u dta^olcv yvwuviv, xai co; cpiXapyupc; riTTr.Sefc, a-o t;u ^ei;:-
vou e^Jpaptev ei; tcu; ocXtTyjpioug htivovi; ap^tepelg Avvav xat Kaiacpav
, en xaS^e^ci^jtiVwy avTwv
eirt Tcu ^eiTrvcu, xat to ptuffTYiptcv e't7rev auTc7;, oti, (j>r,ffiv, o 'Iriffcu; to Tiucjyoc. vZv l-nur.atv
di Tive; a'xcuffaVTes xat Tty
X^M^
^eaavTe;, e|auTyi; e^yjTcuv xpaT/iffat tcv 'lyiffouv. Mox de il-
lo celebri apud Matth. XXVII. 9. Hieremiae teslimonio, ila pergit comnientari. Is-ec»
cxt iv Tw /,£i{xivo) "'lepepttcu tcuto cvy^ eupcv dtx 3e to cpttpepeff^at ev tw aytw euayyeXiw zodt
'0
^rt[).ot.
,
Te^etxa t:uto* to 5e exXeXe7(j>5at to pyipta ev 'Ispe^ia
,
tff0r,0t ort TrcXXa r.ocf.iav-
Xy)ffav ci dr.o t^; SeCXTCVtaj tcu xetptevcu, xat ^ochazoi o eptjBpcvT/jTo; 'AxuXas* dto xai ffw^cpte-
vwv ert Twv TrpctpyiTtxwv, ct 3"e7« euayyeXiffTat Taura ev ei^riffet eycvre; eypa^ocv
ix-n
yao
v:ij.i-
ff^fis e'ivat apyvpia kv yjxpaypLaTi X
*
o yap tcu xepaptew; a'ypo5
,
ipaaxtc; aypcc, yiv xat a|tcTt-
pcs, cjiv -0
Tcu piaTatou rrXcuTou ciyaTr/iffti; efX|e tov Tcpc^OTyiv 5t' avxa zov didaaY,aXcv rpo^cuvat.
(Addatur
haec prophetici teslimonii explicatio tot illis veterum a Calmeto in com-
mentario ad
Matthaeum recitatis.
)
En
aulem totius commentarii oplima clausula cod. f. 207.
TauTa (3e xaTa to vipiv etptxTcv, w yvyiffici, ex-e^etxauev , ei; ctxc^CjuriV xat c.')^eXeiav ttcX-
Xmv T^; Xpto-tou exxX/jffia;
ayla;' et 61 Tt TrapeXetTre
,
piyi^et; 5auuaff£f cvdl yap ev to7; fxt^'
c\j y^iia saxi Y.axa ^vyw tc7; evTeu^cptevct;
, xat cu Trocvra IvatxtHau r.ocat xa iJ.vaxty.tozaxx
yivcoaY.cu.eva'
Ttapma^j.zv cvv exovTt
xa r.cllclg (xri oc^dxv-.vvxa' :v yxp rSai azcv^ri; alix r.xvxx'
£v di Tct;
oojetXoufft to ptaxaptjTov i^vaii anodticaunv
xipixa' lr\ t.uto xat xlv op^ry e^
«pX^»
cuffTavovTe;
,
et; XptjTov zov loyov
ir.idnUy-i^x
,
xai aywx xcv eff^-Xcv apcTi^wapfev tcu
XH EDITORIS PRAEFATIO.
6eT^ixi Y.ot.1 driXmixi
,
ori yjxs y.y.t evsx^e
,
y.<xi S^avcov ocveozYi
,
xat oivrikBtv ei; cutavoug
utxa
cocpy.ci ,
y.at au5t; Ti^si ancdcvvai exafftw xata ta epyoc aijxcv' xxi cri Sreoq la/upos
« XTtaryjs
re xac "ncinzn? twv aTtavrwv o XptCTTos e^^t, Trpcaiwvtcs , cuvat^tcs tw Trarpt xat tw 7rveuu«T(
>cat vecs zm T:poa(^y.xcq dia. tyiv (rap/a" e\g o avzog vlog c ^ovcyev-hi e'x TraTpo?
, 7:00 aldsjtdv
pev ^t^a .uriTpos, eTi' e(7X«TMV ^e
^'ix'^
nazpog
,
arpeTTTws, acp^^Tw;
, aavyxiz(>ii
,
vno ayluv
ayyeXwv aviifjivou/-ieV(;5
,
y.xi. v-no Tiaarii xttaews ^cla^optevos,
'Tptels (5e, w ^eta Xptg-cu veoXata, ro euaejSes yai y^piczodvvacv 7rotp.vtov
, r\ ^ecnloxog
xa\
y^pvGcnaixTxciyAoi aetpa
,
cpuXa|a(75e tw xaXr,v autw iiapay.a^-tmv xihq Tr/o-Tewj acytvyi ya\ ccu.u-.
WTCV x«v <5ect 7:a3-e7v dia Xptoxov
,
UTTctawMev
,
ha cTe^pavw^wpiev xat XapiTrpuvJS-wpiev*
xav
5e'ct
<Jt' auTov ocTcoBave7v, ancS-avwptev
,
tva xat cu^yiawpiev
,
xat (juv^clacS-wptev
avxa tw 5i' ruac
TcaBovxt, 3avoVTt, Ta(jpevTt, xat ava<jTavTf TiavTa xa ev xTrWet (Jwptev
to7s e^eXouot,
piovriV 85
Tviv evae^ri Tnptwv (xyj ^rpo&ipeS-a TrtaTtv, 'ATro^wptev Ta Kaiaapog Kaiaapt
,
xat ra 6ecv tw 5e».
Tov 6iov cpo/Se^ffS-at pt-/] eXXet7:wp.ev
,
ayaTriOTct
,
yap ^o|3os avxov ^uXaxTviptcv eaTi pieya* £'x-
rXtvti yap Trag aTro xaxcu, yat Ticiet ayaOov ^cj3:upievos tov xuptov tcuto
ffxoTrviawuev
xat ev
(j);|3y;5-wptev , to p/i
Tcu S^ecu ^cjSe^a^at Tt 7r?.ecv. Xpiarcv cptXyiawp.ev
oas
0'
IleTpcs
, xat auTov
ucjep cjavTa nycS"yiawpiev
,
to povcv e'paapttov, to axpoTaTcv eiyeTov
,
xo ^wg tij
avuxTepcv.
To
nveupta ro ayicv aldeaBcoy.ev
,
xat auTo xiiKna(ii[t.ev
,
o;:ep ev ayico pteTea;(cpiev
tw
^a-Kxiatxaxi'
xovq Tyjs «f^u^^vj;
-flpiwv (ipva; e'v (xxaxta, T0U5 tou Vco? Te loyiaixovg ayaBcvq auTw
ets oapt^v £ucrj-
^tag Tw 5ew eveveyxwpiev , ev aya^alq epyaaiaig xouq TrpaxTtxaT? apeTatg
xaTaxaXAuvijptevcf
67r-
cy^wpiev auTw xaS' exaaT/iv piy] xeva7s Tals xra ^v/rig yepatv^ aXk exi yaT^ov ev Jtxatoauvyj
cw-
^poauvyj xat aln^eta pte0' Y,piwv eTrtcpepovTeg. ^ejSaaS^^Spev oXcf^vyug xnv eyyvnxpiav xmv J/uywv
^opiwv
,
Tyjv a(i)afAoa[>.ov eXiiida, tyiV twv aptapTwXwv ac/ixnpiav , tcov (3txatwv to ayaXXiap.a
,
tw»
ayyeJ.wv to Tiolvepaaxcv eyyalXc^ntaixa ,
Maptav ryiv ayjpavxov S-eoToxov
,
Tyiv aytav
TrapS-evoptrj-
xpo^ecv^ zriV peyaXrv Tipcaxaa'iav xov yevcvq twv av0pw7rwv. Ttpiriawpiev rcus 0eou aytcug
ayye-
Xcus
,
xat aejSaaS^upev Tcug tw S"povw tcu xuptcu 7raptaTapievcus
,
rous (jJuXaxas twv <|/uywv xai
Twv awptaTOriV yjpiwv, eTrt tcuto ^e 7rpos Secu TeTaypevcuc. Ttpiyiaoiptev tcu? <zyt;us piaSyjTfis xat
«TrcaroXcug Xpt^cu
, cos usep -«pwv 7roXXa xcTrtaaavTas, Maxaptawpiev tous Setcug x:spc<Drixag
,
c*
|3Xe7rovTes Trpoeaxtprwv xat avvey^atpcv ryj vipiwv cxvajStwaet, ot Xpiaxov aa^wg 7rp:(py/TeuovTes. Tt-
ftyiawpev tous ao^oug (3t3aaxaXous t^s
ctxouwevyjg czpj^tepe7s
,
tepeis, xat piovai^cvxag
, zcvg 5ew
euae|3ws euapeaTYiaavTas. SepaaSwptev tous uvrep t^s euae|3cus TttaTews piapTupas tzyicus y.ai $1-
xatcus Tcus oct:' atwvos, 0I xtveq dta Xpt^ov xo atpia e^eyeav, ETrt 7raat Tourots, eis 6eov xo at-
|3as xat Tyiv Ttpcyjv yat xnv r.pcay.vvnatv cx7ro(5wawpiev. 'AyaTrviawpiev (zXXyiXous, xat czXXyjXwv Ta
7txaia[j.axa avy/o^pnacd^ev , "iva xat npTtv oc^eBri xa -ncXka 7Tapa7rTwp.aTa' a'XXyiXous Ttpcviawpev
,
tva xaXws |3tcTeuawpiev.
*0
xatp^Js Tyis auvTeXetas eyytZ,ti 1)* vvKpetv Trpoayixef eTrt Bvpaig xo t«-
Xos, pir (XpieXwpiev (3o|av (5e xat evy(apiaxiav xat Trpoaxuv/iatv ot TrtaTot tzva7repn|/wpiev tw TiaTpt
xat Tw utw xat tw aytw TiveupiaTt
,
vuv "mt ocei xat e'ts Tous «twvas twv atwvwv. Aptr.v.
1) Existimarunt multi veteres post millesimum annum fore Christi seeundura adventum.
TABULA PALAEOGRAPHICA.
Numeri tantummodo tres ad hunc tomum pertinent; scilicet
1.
Theodorus mop-
fiuestenus 6. Origenes. 7. Didymus. Rehqui numeri subsequentibus
tomis usui erunt.
Cod. columii.
XLY. p. 1.
©EOAdPOY
ANTIOXEaZ
EPMHIVEIA QIEE TOY nPOa>HTOT.
}(^
t^g J(gL&cnt£>lw T g^w$,
afl^oJjttsSa t^
^
'Zi^^t^v^-nKajV au^plw^a^-, -SiS ehcfhvTQ^y
'zu^^pY^itSv T
;^
fjiaL}(^e!i-ii
^olM^ i(cf,^^ a, 'Ze^Siv i^p-^lu/ iiTmv (l), ci/ -^A^otg ojra-
<raj; -mg ^z^ r ^ov imjij^cLg ^i7ci^o?^g 'fhovwg 'Zif^cf^Acog
,
ot^
/j^
r a/ f/Ao-cp ;:^ovov
^^7?7;^v, a.Ti oiDiCiiVTTiig a,7rctvTa 'Ztr^et^nitQ&g c^etvn' iTretJ^
q
Ifh^vaj t
/f^J/gpy cnuuifin
;f5f3-'
ov rip^aJVTo y^itcug ivu,%e[v aj 6^;^$^ <pyAc£/, t claruei&^v oaito? TroA/opxyyiwv , rt;^'S
« TroMViKag ojUTug 'tp olKemv TVTmv o livva^pafx, a(piXcav dg dv^o^^ing
fA,irCf>iciai TOTrag-
TO 72 TTDppcod^v itif' /t,(^f(^eACf)
AfitwcT 'Ztf^ei^Yi^t^a n^ r Tzf ^a
avf^finaoju^cov ^M-
-jmVi T apylw o/tiu^v iA^TV- omp hv ^ '^
}(^
r 'E^g>cW i^^iTV
^f^if^v,
t^ 'l«c/k
(pyA»? (BaaiAdjovTzt auuu tvi BiviajuuVy '2&£pg/5ctAgTO t (SJ^y/^TJxv iyfurJiv ovmv v\ -aeta
'yaCig G^'^
'de^^pyiTctg j }(^
'ZD^ yi t T^mm t ^CLay\i fttwiovTo, to, (t^ auTiig ^od^v
*
'i.m. S.-.oSsy
iooju^a», )(^^u7nf>
-nva vzsvjuinatv TrviajiSfOv t <s^^ t^ [^am<^ Tmkojf t? il^Yiju^cav ^ p.
<*.
'^s^PTraAtf/, (wg av T Te lao/udpcov •^XiTmiv G^ la-e^YiXncug^^Tro^^viveiiv alTmg y^imgavTCJu;
/u^ Tvig «Ze^e
(^
•9^ov die^Tnictg tb
;f^
^ftxjga)^, 'afef «/^ tw etJh^
^
crjtr J)x.t/j(pvctg
ajnKretv \^VTCti; t cnmi^lw' Jyi?\9v t5 :7cii)Jfl"£^gv oti «jc £;c t»v©^ awuTV^a^ yyviTOUf 'QcvTa.'
THEODORl ANTIOCHENI
MOPSUESTIAE EPISCOPl GOMMENTARIUS INTEGER
IN OSEAM PROPHETAM.
V^ontra eos qui temere prophetlca verba tractanda suspiciunt, atque ut yiam po-
sterioribus muniam , adgrediar, Deo adiutore
,
ad res propheticas explanandas, ca-
pto initio ab Osea, qui et princeps inter reliquos prophetas aetate est. Nam ex quo
beatus David
,
sicut ego in superioribus dixi , cunctas quae populo eventurae erant
rerum publicarum conversiones manifeste in psahnis enarraverat, silentiura inter-
media tempora occupavit; qiiia scilicet nihil ab illo vaticinante praetermissum fuerat.
Sed
enim statim ac tempus adfult, quo coeperunt adversa pati decem tribus , As-
syrns
eas prementibus , donec funditus avitis eversas sedibus Sennacherimus in ex-
Iranea loca
transtulit; quum iam, inquam, factum esset initium calamitatum, quas
genli
impendere
multo ante David praedixerat; Ezeciae nimirum aetate, qui ludae
et rJeniamini
tribubus
imperitabat; divina gratia , rebus iam instantibus, prophetas
pubkce misit,
prlraumque
in hls Oseam, qui quidquid divinitus illis eventurum
erat nunciaret
:
quique
in memoriam veluti revocans praedlctas olim a Davide cala-
mitates, harum mox
futurarum
culpam Israhehtis imponeret, a Dei cultu ac no-
lione lam pridem aversis
, atque ad idola daemonesque perquam studiose conversis:
(1)
Videllcet in commentario suo ad psalmos, cuius ingentes reliquias aos volumine hoc vel alio
exhibebimus.
^ THEODORl MOPSCESTEXI
(t id
^
oAJT^g oy-nva "^ottov
^^oi^mv
oijicvof^eiv itcfbTi azi^dg, ilq ^z^^^x^azd.l^ '^
tS chazroTH Xp/5-S J^alicog t^
;^;
Trapi^aia^'
fe
^
J^p^v aTmaiv
^g^
Stj t ^%i
(g
V. I.
m
av il/jom c^T^v oti hJ^UMctiv /uv ^nXn^eiq o ^oq yl
am^ ?gt7rk OLTrajvrctc, ivrcti/cfict-
P.^. yetv o/^ia>q Tztvrri- ctfA^^yKrct^
3
t ?^i7mv
^ ^ iztvrLu aTrara idziv t (p^vWc/iz, dtp'
«5 :7?^
tiuiAXiv b JicmoTV]; avctMKVv^a^
Xetgoe, ^ ;wiv>7 rvi imviwv (paJvijuS^p^^ azD-
-mej-ct-
kJ)
tStok t ?v9:^k
y^
oj
^'
^zi^^^Tmdv
f^ltuucjig iTvyxoJCOv dvayfc^la^, chxZcrcif
071 TmXa^ vi <h<hyfAAva tzJ' a^oT,
n^ ^
1;^
Hg^KS^eAn
Aa,'Mcf^ i\v\fjuivau., vviZ
7\^itQ>cLvi
Tr^aj;^ '^ppynw; ciTroMTxt
olxavof^^vr©^ to,
/jzfei oivThig
iQ 3?S- o^p h (t H^if^t»-^
\l(nii TTcidv ^z^mvnq^ Trt ^s^z
(gj
?\g.ov V7np m r,c;ij2oaju
np ^'lajv iaijuS^cf^ (^hXLo
fj.lujvi
(rtt<pc^c,'
ap^rcti J\ Hizoq.
KEO. A'.
"
A.'oy(^ icvejm oq i^^iiBii ^s&epg
'ilcTTjg t tQ hiiie}-r> Ci/ y\/M^(uq '0^/«
(t 'lcoci^f^
y^ A^^ ;(ctj 'E(^i>ciou (3a.aiAia)v 'l8c/)z,
;^
c*/ '^ju^pcug 'liQ^^oafju tjoy "lco&q (SctaiAioog
atque ut idem palam faceret, liaud casu aliquo haec mala contingere
,
sed multo
ante edicente ac decernente Deo
,
cui et Isralielilaruin improbitas explorata erat
,
et simul comperla ratio
,
qua cum his agendum erat , ob viam parandam Christi
domini ostensioni atque adventui. Deus etenim ut omnes certiores faceret , se po-
puli curam gerere propter eum qui ex huius genere oriturus expectabatur , idcirco
tradidit decem tribus assyriacae captivitati , unicara vero retinuit in suis sedibus
ludae tribum , de qua dominus exilurus erat secundum carnem Christus. Ouam
item captivam deinceps abductam propter pares iniquitates a TSabuchodonosoro Ba-
byloniorum rege , redire mirabiliter voluit: quicum etiam de reliquis tribubus exi-
guus numerus postliminio reversus esl : interim dum una ludae tribus cum suo
populo omni in patriam se recepit: quo perspicuum fieret, volenti Deo possibile
fuisse rehquas universas haud secus quam istam revocare : verumtamen neglectis ce-
teris, ad hanc unam curas suas contulisse , ex qua dorainus proditurus erat Chri-
stus
,
quum denique pro communi salute conspiciendum se daret, His ita se haben-
tibus
,
prophetarum quoque vaticinia necessaria erant, quorum ope notum fleret
,
poenas ohm a Deo decretas atque a beato Davide praedictas, nunc demum
mfli-
ctum iri , arcana Dei providentia cunctas populi vices moderante. Atque ob liane
videlicet causam beatus quoque propheta Oseas manifeste significat quae
Deo«man-
dante eventura populo erant propter eius impietatem. Sic autem incipit.
CAP. I.
"
Verbum Domini quod factum est ad Oseam filium Beeri ,
in diebus Uziae
et loathami et Achazi et Ezeciae regum ludae, et in diebus
Hieroboami loaso nati
IN OSEAM CAP. I. 3
5 tAp ^
TO, ilpnju&^ct, fic^ T ;f9t^(£pi' K9^-d''
h i]^v\'M ^Dm- 7^y>v
q
xygi^ rlw cvi^ystiw
aTfciv^yy. My\'^ ^ictv t I<p6r<i) c^TTOTg yiyvojiS^luj- u>q tx)
<^'
72«) ^^p^j/ft) >tyez« o/ apcwo;
i9^flgft)d>?<rai'
*
,,
ivct ilTTVi 077 tyi cvipyiicL cpjuui<pi<rcLV rri 3^/a- 3^/ai/ "j
cnif^y^av i^aviwJ^
' p«. xxxii. c
Aa^v^v TB (^ fjulwuetv tol imju^ct <^twct/iMq vTnip^v' ilg chiAcocnv ch ctKej-l^i^i^ct!/ ^
yjj^
70
Tb: Tra^pog 'S&epgi^OTV "qvoj(j(s/^' mctyi^glmc,
q
A2>^
;f$£f @
K^^v
, bj cp m^ v^ r ^mt(Jt.-
Kv-^iv rlw iy^o/L^lw dum -S-ao^^v i\tlwvi rct iTOfjS^ct- Xi-yl th otj ^-S"' bv
;t9t/^v
p- *•
'O^/i/-^ Ti. il^cfTiXdji (t
'lcooLdujj, iCj "
k^^
v^ '^^iAou;' ctc^' oov cmoTiyicTe\iv civ 775 ilxhrc^
%n iiX
''^
A"^
'^*''^ «Pyt/j5vw avyfiy^ct(piv rv ^iQhiov ^Str^C^YirY^q > aAA Ci/ ^(^o^i^
yjJ\^ig TOS 'tt%i 'i^ iTOfMpCdV "^JTO^^ptAU^I/e/S 6/Vp^A<5^©^5
g^/dTO T gJOitfcgVWV T fj(,luivaiv'
XZi^iJHiuumcmo/t^oq
n <2%.', t «/;7^v TiDX^M^
Sf^
'^ ^^TWiictKv-^icoc, r^ dilcc^,
7U ^ <^ Ag-
yav ouurug ^zs^g t As^ov, g<$ Sv,Xcdcnv r^imjiAvcev' gv Tn^ J'/i ^ottov ^ 6 fJfcf-H^tf-og ActvlJ^
ilg T ouurle2> vz^diaiv (pcuviTObj Tikei^vg \[aAjW.8e i]^yi>co)g-, m 'ifc^^^v Vy rlw
iyfiy/oju^vlw
'^7n)f(^Xv"\'iv ri ouunS <t
v^juvy^cnv tyi rS ttv
Sj/u^sh.t'^ a/ipyiioL cnu)iM<l t^
K^
'^«^5 t
iriccov cJ^i(pcov<i "^^OLV' aurog rk fc^ rp duit^v ^^bmtigLXv^^etq <Pi^jL^j(^ 7n>A/\gL}Cig
k^.
Kiycov cixoKiidtog-i
oarxKig
3
r/J cwnSv "^^TC^iptAu^gwv w^/Std- i]^v\}tcvg Ji g^ t^ ^lnchticu;
^oLcnXictj; ^ OTrlwincf. "oir^g ro 'Ztr^fpyinvetv ctiyjyetpiv h ^'iol
ya.tf-g ^ ^£l(JYli-> ?\iy\
^
(^
cv rq^ 'itr^yiK-, rSr 'igj
(^
cv eh)(Sf.
(^vKoug (^oLcnXivovroL ron 'U^(Bool[jLj
(^
rS ^lcoacg
\iov-i
\y(ovov cfi jy ^lcooL^^-i og i^o? lyi-pvi rQ 'iwa, 05 ^ nfjLcooJioL rQ rk "k^^ct^ x.a/
7w.(jvig clurJ T^ oJx/iictg
«^
rQ ^zs^f^Yirh 'EA/Aja/a -^z^^/SfitAp/^t^©^, 6 '&E65 UTri^gTo a^/
T^TzxflTHs Sf^^cPo^g 'b^ T^ ^cta-ihiicug "icri^
G^ ol^ JxrrJ yyvojujivou;' oov Z'itQ^ /tjAV ItZ
regis Israhelis.
,,
Hic tilulus quidam est , libri argumentum habens, simulque decla-
rans et a quo propheta et quo lempore dicantur haec. Verbum autem Domini pro
-vi divina ubique dicit scriptura
,
quacumque in re se exserat. Velut illud:
'*
verbo
Domini caeH firmati sunt
,,
quasi dicat , vi divina eos fuisse compactos. Porro vim
tlivinani heic quoque dicit, a.qua futurorum revelatio prophetae fit, dicendique vir-
lus exhibetur, atque ante significandi quae ventura erant. lam ob sui pleniorem no-
titiam
,
patris quoque nomen adscribit: tum etiam necessario tempus adnotat, quo
secundum impertitam sibi divinitus revelationem res posteras praecinebat. Praefinit
igitur tempus quo regnaverunt Ozias et loathamus et Achazus et Ezecias. Unde
quivis cognoscere queat , haud una continuatim serie scriptum fuisse hunc a pro-
pheta
librum; sed prout variis temporibus futurorum notiones excipiebat, sic va-
ticmia
edidisse ; facta haud semel earumdem rerum raentione pro divinis ad se ora-
culis, quae in populo vulgabat, ut hunc futuri admoneret. Similiter beatum quoque
Uavidem
eodem
argumento complures cecinisse psalmos videmus
,
quorum singulos
pro caelesti mentis illustratione atque spiritaU admonitione compositos ad vulgi usum
pronunciabat: et ipse videlicet earumdem rerum revelationes saepe recipiens , et
consequenler evulgans,
quotiescumque his oraculis dignus habebatur. lam ubi dixit
Oseas quinam essent ludae reges
,
quo tempore ad prophetandum divina gratia ex-
citatus fuit; ait etiam illum qui Israheli, id est decem tribubus
,
tunc imperabat
Hieroboamum,
loasi filium,
nepotem loachasi , lehu abnepotem: quem postremum
ad Achaabi eiusque domus poenam Deus excitaverat per prophetam Elissaeum: ei- »
demque
promiserat fore ut posteri eius usque ad quartam generationem regno po*
4 THEOBORI MOPSUESTEJfl
b tS 'h^l^oct[^
1J05,
05
'^
g^
jSota-iXivtrcc^ -mq fjuy^cn n.r'^^'iv\wiv' yApctg ji/Jev i7r dunf
T^ iTmyfiA^ictg ?\ff,^iim^ T^ 'S^W, /M*Sf^c77?5
3
;\p/;70V
*^
tS ;)^ot^ r 'l«S 7^
^aba-iXiicLq
^ T 1iK7Cv\^-i « T^ (a^-nis i^Tra^^^vm avy^iictc' TrctpiXviXv^i /uikv h ik t t^ 'lcr^vA
^cta-iMiav b 'li^(BoaL[M,
'0<Ji8
/Sa(r;Aguov'5? -t^ 'li^naztXiifjy cf^ Ofciiva t ;|^ov8 t
;t9t;«^5
(Uf^^ew 'i?\ff,^ov rlw a.^yju) 01 <J^ cA';^ (puAc^v
^ ^^'5
^ TravriXc^q ajUTug ctl^ji^Aci)Thg
?\ff,Qim fMr(ij)M(Piv b Tp ciosueACOv (Bcta-iXiug' co^ oiv ilzoTteg
k^ iQtdv t
}(9^esv
'f}ri rlu>
'ZX^^^YiviiaA;
@
'nojjg TrcipiXiiXudivotij r/J' n 'Ze^^ppyioicov
"[JZiJOfAijuu/yiazovvx ihi
ji(^)(gt,e^'.^
Aaulcf^j v^ ^Yif^vdJovTOL iyfudiv iao/u^cL TO Ji) 7n>ppct)dzv ii^vi/uuivci <s%« cumSv (^ /a^
^UTOL (pviaiv.
y.
2. ct
'Ap;^
AP7« ;cye/8 'E«?iep5 'OLOHi'
„ AwAsiv oti o/rcsC^^v t^ 'S??^?? ^tz^v
"^K^Xv-
'\)/g6)$ vi^^ctTv b diog' WeXdJi vi cwTT^ ywucui(^ TWQ^vlw dytyi^j
}^
J^ kblj nKvcoau^ai
dJ^ ODTVig' <^ rluu ctmav '2«>i£?g7-9>;(r/*
"
chon c^cTnpvdCaau OH.TrDPvdJai h ^
"^
ottj^v
T» KuejLH'
55
To ^v 8V '5>^^£7>id6a^e<v Tjva TpfT
8^^
a^/uipJioov if) cfbiCiiVTaiv itig TwXXgig
CTjjtr 'z;^(prra^ Tioietv
(g)
-^eok
,
a)g
(g)
'HazLiav yu/AMOv a.vu7ioJ\i%v OfciXdCoiv cv ptkaco
p-
c-
TTctpiivcif 7m,viuv
-i
(^ OTfoazt Jii TOiauTo,:,
'Ze^es^^y
'^^
^^
alTictv' iTretJi)
^
o/ tioXXqI t
/^'3 Ae^^tfv xrt^s^^5 oLKHeiv ilcodu/u^
j c^Tcte^Tib/u^^
3
'Ze?€P5 Ti^ T^ yvo/u^cjov Tg (^
b^oo/iS^oov '.(cvvoTViTaL'
j^
fJigLKic^OL or av oLTrc^cDx. tQ ^OTrs t TTOiQvr^^ VTmphfi
, ilitoTJxg b
diog S^ Tv TyJ l'eiJ)zict)v Jhazretdig '^z^^^oiK^ct^i TToXXgLKig (j^ 'Z!Tep^y\roLg TviauTzt tivo,
Sj!gL(tses^T\i^ , ;V' OK r^ T ytvo/LS^jcav {(c/LjvbTVirQ^ ''Qna^if^b/l^oi vmg ol t ?\ff.H fiajifBavcoai
'rk rlw oiTioLv
y^
TntfJkucovroLf td Jiov c/KiXdjoi tvivwu TtJ' 'Zt>e^(pviryi ttdpvLu
ctyx^yi^oLf
yujucu)(st' f(c/ujvov "^ leZ iv r 'Zerep(pvirLu lAgoS^ ywuau)(cf. TOicturlw ilg ycifx,ii KajSei^v itoivco-
yicti>, 07no 8v cu/ra Troi^aztf '2&£pcr6^|gv 6 dzbg' i^zretJ^ canzS t^ Ttj^ 'Z«^(pMr^ i\g woivooviav
lirentur: quorum quidem tertius erat Hieroboamus , loasi filius , loachasi nepos;
quartus autem fuit Zacharias Hieroboami filius
,
qui post sex regni menseS obiit
,
in quo exitum habuit divinum vaticinium; translata deinceps regia dignitate a lehu
genere ad Sellemum
,
qui haud eiusdem cognationis erat. Quum itaque capessi-
visset Israhelis regnum Hieroboamus, et Ozias Hierosoljmis imperaret, cladibus coe-
perunt adfici decem tribus , donec eas prorsus servitio addictas migrare coegit rex
Assyriorum. Quare commodo tempore vaticinatum venit Oseas
,
praesagiorum beati
Davidis memoriam refricans , atque ea iam proxima nuntians
,
quae multo ante de
ipsis praedicta fuerant. Pergit autem dicere.
"
Initium verbi Domini ad Oseam.
,,
Patet, hinc Dei coepisse fieri ad illum
revelationes ; qui mandat ei ut coniugem meretricem ducat, ex eaque liberos pro-
creet: cuius rei causam quoque addit
"
quia
,
inquit, fornicans fornicabitur terra
a Domino.
,,
Sane Deus quaedam a prophetis facienda curat
,
quae multis
praeter
decorum esse videntur: veluti cum Esaiam coram omnibus iussit nudum et
excal-
ceatum incedere. Sed hoc et alia eiusmodi evidenti consilio peracta fuerunt.
iSam
quia plerique audire sermones oscitanter solemus; gestorum vero atque
visorum
novitate terremur
,
praesertim si haec absona a facientis more sint;
merilo Deus
propter Hebraeorum incredulitatem dat saepe operam ut talia
prophetae
faciant
;
nempe ut perculsum novitate operum vulgus , causam rerum discat
atque officium
doceatur. Mandavit ergo prophetae ut meretricem uxorem
duceret. 1
orro novum
erat feminam eiusmodi a propheta adsumi in matrimonii
convictum:
id quod eum
IN OSEAM CAP. I.
•vttt«
ywucu)(^ ?^lBeTv T(p vofxov
cJ^Lu' rlu/ ts Tiv^vla/
^ix^ficLvcdv atixp^vm 'iTreidiv uq
iiy^iq'
oivoLyK/yi
^^
ItS ^ivi^i^ /u^ aTroAfTctg , 077 ctvM^ iS 'ZD^crtDcovT^^ 7n)\x!w ^pg-
^.eictv *il(Ct>v ,
}{gLTOLKi7Wov Tuq cv cn/umoTtmi TTUx; if) cfbKOua-ctg
,
ilg yciju(pv Koivcavicuf iiXiio
TTopvlw ^(Betv ri
3
7» ytyyo/u^n jf^voTti; a^^po^fA^luj lcOt^cT^ n^ ^Zt^^pyfTVi tu 'Zir^c7Y\KCVTct
Kiy^v -Se^^s
ouuTiiq' ^s^g To (^ TtoKXri tyi ^n^^^^ai
/u^il^ovct (pa/vgo9^ tv t d^ov oupei^
87W5 ciyvco/ujivcoy dvJpdv ih
i^/u^AaoLv ioLVTvv ^(sLTiivoui' ei yi ^ r 'Z!j^(pi\Tluj
duv/n^svv p. 7.
l(Z iTet?^Y}[jt,/iAvii T 'Ztf^cnizovT©-' ilg TTD^vyjg 0/uuX'iciv ^^^v iTreiJii %\vwu (pncriv 'fki/tu-
aQulolj r lcr^nXmSv TPnpviiiov '^ottdv Tvav%Ti. '^^cke^ety/Ldvcov 'Zcfet i/A
, ^
KSf-"^^ iKs^^^lw
iijLUi^v oL^j^i tQ cTdC^gp TztvTli/j '^TeivovTWV tIcju yi/a>[jilcu ,
j(^
-s^^^t trivtou; olv^^tjoi^
wjT^g ih
oiKeto-m^ ii}^f/,luj r IfjLlcu' fjun « twKv
q
'iMy^v t^ 'ZE%i l^
yvcofj^Yig oLx^idg
TrOLpi^OVTOLj tIu' iTHiy)/UUiVLu CUDTolg VTST i/L(S>V Tlf^COejtCtf "oT^ TVi OLty^/U^gi.KCjdckct 'ZD^^tcftc/^-
/S^ot 7raui>T\(£g ^utm? oLTraXKS^iowuTctJf
7^
yvig' cj/ riTrtp olxauvTCtg Ifh^Ketctg 7? 7^
iftrig
aL^ia/uuiViig
'6^
TyS vo[jLa>v /Ldvetv o««Ad6(TO r l/u^' ovTnp J^ %cmov v^ r ywucu^lv i-^©^
iig KOivcavicue ?\ff,[x(Sctpo/u^voug, ^ TjJ ytfjuitc^v /ujsvetv vofjLOOV l<p' aLiracn
q
TdTOtg, a tIuu
^zs^ahiLHa-cuf
7'^'
yvo/u^vcov oLi^ncnv iyjicnv ^ k-S'' m irotovcnv
-i
8-S"' cov TniaiVTOLj cfli)(gLicog'
(piDi J^ av 'Ztr^^pyivx rJj tS yvo/udva
ngjfvoTvm 'iKiy^v 7^ Trop' owmv (ZiT^^^o/u^ng 7ro\-
naztf
diVTnccg.
UeidiToui J% TiiToig zo^(py\Ty\g
-i
jtj ayiTdUf 'Z&^g yi/uiov TPspvltu, Yig i^ ih ovo/Ltgt
n^
v. 3
T TiaTi^
^^yi-)
<^S /^^
Tikcta-fACf. A^tT^v 7/ cfhjcoiyi tv Kiy^/uSpov-) IgneAOL
q
oLM^g (S^y-
/UCtTUV ytViTOLf
3
COJm f(gj tjOS OJC TaUTJIS, QV C/KiKdjcnV
'li^eS^yiK OVO/L(ff,^IwaJf' «tw J\ v. 4.
TC ^eiov iKiyiTO C^/ <» 7? ^OL^H^OL/f tIuu
^T^^VOfJ^V \:ZSO fJlAfJUiVVIIlUi aa^CtyljJ' (^ fJLluJ
y(gjf
p. ».
'li(!^<i/BiK }(gtTia(poLyi1
i
jiKOL^ T^ iTT OJJT^ 'nVHOU (Q^OtV
fJUCLg' OJJtIuU T8 <t aLTTCU/ TD ^'o5
reapse Deus facere iusserat. Et prophetae quidem licebat legitimi coniugii societa-
tem optare: verumtamen is scortum etiam sibi copulatum, pudicitiam, ut par erat,
edocuit. NecesSe porro erat mirari omnes
,
quod vir officii valde studiosus , omissis
quae pudicitiae laude florebant, nuptias meretricis adpetivisset. lamvero rei huius
novitas occasionem prophetae praebebat
,
quae opus erat ludaeis dicendi; praeterea-
que .gravi exemplo monstrandi
,
quale quantum esset consihura Dei
,
qui tam in-
gratorum hominum curam ultro suscepisset: siquidem et prophetam mirum erat
,
qui frugi vitam elegerat, ad scorti nuptias proruere. VideHcet et ego , inquit Deus,
Israhelitis studeo, qui merelricio prorsus more mecum agunt, singulisque hactenus
diebus hanc mentem retinent
;
quos tamen ego prae ceteris hominibus in meam
familiaritatem receperam. Sed enim hi paulo post de animo erga me suo coarguen-
tur a
poena quam eis imponam , cum traditi captivitati , funditus hac regione ever-
tentur
,
quam huc usque beneficio meo incolentes
,
iussi fuerant meis praeceptis
obtemperare:
haud secus quam feminas in coniugium adsumptas
,
nuptialibus legi-
nus msistere
mos est. Praeter haec omnia , hi haud iustum gestarum rerum sensum
habent, neque
cum animis suis reputant quid vel faciant vel merito passuri sint.
(^uare age tu
,
propheta
, facinoris novitate susceptam ab his absurditatem coargue.
Morem lusso
gerit propheta , scorto nubit , cuius etiam nomen patremque no-
tat; ne forte quod dictum est, putum figmentum, sed ut vera historia habeatur.
Nascitur ei quoque fihus ex hac coniuge
,
quem lezrahelem vocari iubet. Ita vero
dicebatur fundus, ubi Nabuthes iniqua nece periit: et quidem etiam lezabel ibidem
caesa fuit
,
ut patrati illic sceleris poenas penderet: quia videlicel ipsam cum uni-
THEODORI MOPSUESTENI
V. G.
n. 9.
y^D, (p«a7V, (^ d^rhmaw 7i>^ cu/^
'^
'is^e^wA ^ ^ or^wj' 'iwS, ^ ^^STraJoa /3aOTAgW
0/;c« 'la-^y\K'

£«v8' dtfv
-^^,
(p^ioiv, g;$ ^ctQiKiiajv vtt \^h
'zxt^x^^^^^ o 'I^^Sj ^t^J' "T^
o'/;c« 'A;^a/S a77&A«crgv to
;>^(^,
U77?'p ts ^ a.(n^im (^
7-^
'5)^vojm./V l^ Y^ tQ Na-
/38-^^a)
^ 7« '3>e?pp>1'^>'T©^ TiTVKfA^YjWi TVTTH- UTZt OU OWCp^VlSlk ^ TOTO/5,
8«/^'
a,^'
&)K /%i;a^^ /^-S-' Itb^v 'Z&^vgvO;U,«;M7Ze)v
l(puA9tJaT0 t '5)^vo/A/ai'- aLTroAfnq
q
o/
g(pgj«5;
7»'
^'lo-^wA l^ctaiK(^(rct^>Jiq tLu tS 'A^a,(3
IjuufJi.Y^crajiiTr)
yvcafjulw' jujir « TmKu J^, TTUCTztv
nuvcm tQ 'la-^hK tIw ^auxKiiav iTrei
fxri
q
oTov t^ Iw olwiiov l-^^v ^acnKia
g^ njaj^
t!w aAXf^K(t>(naA> TVy^^AvovTO^ tQ Kqitth. "
^wuZi-lco
\
k9^
to tvPov tS 'lcrpariK o/ r»)
TtoiMdi T \i(^^Y\K'
^^
C4C T f/Ao^t^ Tmrrav cwTtdv >(^Ki(raj; r ^pajf iva ^Tryi oti TmcraM
dxm^v t!w (^ixia^v a(ST^y.%v
i^yimfxa^ cv Tolq oJjdioig Tvvioiq vzsd^exa^ Tvlg TwKi/uuoig
l^^ozx^yM^©-',
Kiyl
Q
7t)75 cie\suej.oig.
EiTtt
Kiyi 07/ yi^viv cwi^
}(^
dvyiTv\p 6^ 7^
ciuTyi; ywuatxhg, hZ ovk v\KiY\fj^lut/
iCKY\^lwa^ wiK^i^
\:mfAxy\f^ 7/ Trapi^f^lw
SJ^
7115 o/Wa^ <<sy^(jv\y)ejiou; t^ [Jir\Avoq
iKia T^^i&a^
c^ /o-e^MA/ra/r 5 ^ TS-a^fTiKei Jl ^u^^Jh^cn^oji alx/u^^KcAcnci
^ ov Tn
J^tU)a.fA,<l r TmKifMcav
^
civ^' axrn^ yi ojUToig TivKifjLHVTQ^ t ^5 'Z^JiiKca.g' 7^70
;^
J^iKgl
70
"
avTiTacxjo/j^jog
avTna^^OfA.auf oJUTolg.
,,
Elg fJtAit^ovcjl
q
'^kroJ^et^iv t
yvcafjt,y\ <py\crtv
ifxti
^vto, yvi(^ ^Zt^i oJUTiig-, Trapi^ofto} to, v^ r 'isJ^av^ »5 iKivcTW te tJzto TpftT aoTueift)-»/ t-
OKiivng cL]xfJL9^Kct)TdjcmVTtf)v TiL ofj(s>ict icivcl^uju/jovTa^ Tmd^av
K^
(t^ar^im Ty\
<Jijuuafju{
TYi ifjJvi -,
ov To^cd
/^
^i(^i 7bj THiKiftcp, aKK^ iiA 77V/ av^eopTnvYi
cjvfjuf^^ct ^oy\^'<ifjS^iig
}(gL^7m^
,
fJ(OVYi
Q
tJj Iptjj cf^UJUCtfli
(^
TOCTHTOV KivJ^UJUOV ^l^dj^^pVTOj^' 07np J% f(^ yi-
^vgv,
a)/fgApu <5)^
7Vf5 yuJC7C5
d-S-eJov I;c$t70v byJhyiKOVTO, mvTi ^KiaJ^ctq '^ ctosuejtcay
versa Achaabi familia propter illam impietatera divino inandato lehu leto dedit.
Brevi, inquit, poenas sanguinis apud lezrahelem fusi reposcam a lehu domo, finem-
que imponam regno Israhelis: quia , ait , lehu ad regni honorem a me provectus,
cunctam quidem Achaabi stirpem delevit, propter scelus atque maleficium
,
quod
praedicto in loco contra Nabuthem fuerat patratum : veruratamen ipse non satis-
hinc emendatus, ne ab iis quidem se continuit criminibus, quae in ceteris reis vin-
dicaverat: cunctique qui postea fuerunt Israhelis reges, mores Achaabi imitati sunt.
Ergo ociter universum Israhelis regnum extinguam. Nam fieri non poterat ut ii re-
gem haberent, qui deinceps in captivitate vitam erant acturi.
"
Couteram quoque
arcura Israhelis in valle lezrahehs.
,,
A parte universara ipsorum regionem appellans:
nempe ait , se cunctas illorura vires irritas redditurum in patrio solo , hostibus eos
subiicientem
,
nempe Assyriis.
Deinde ait propheta natam sibi ex eadem femina filiam, quam
"
absque mi-
sericordia
,,
vocari iubet; quae satis admoneret per suam ipsius appellationem , fore
ut nullam Israhelitae consequerentur misericordiam , sed generali servitio irretiren-
tur
,
haud equidem hostium viribus , verum ipsius Dei manifeste pugnantis.
Hoc
enim significant verba
"
adversans adversabor illis.
,,
Atque ut magis , inquit ,
de-
monstrem
,
voluntate mea haec illis accidere
,
addam ludae mentionem , cuius con-
tra mlserebor , cum in idera discrimen ab Assyriis vocabitur
,
qui Israelem
faciunt
caplivum: servaboque illum virtute mea, non arcu vel ense aut bello ,
neque ullo
prorsus horainura auxilio fretum , sed mea solius vi tanto periculo
ereptum.
Id quod
revera contigit, angelo noctu centum octoginta milia Assjriorum
acervatim occi-
IN OSEAM CAP. I.
^iCoLicdaiv
-i
ov ^ov tt/tXdji ii?KV\^!w(jui' <t
tIw ctmav Myi'
"
otj t»//^?? ou ^o<; jU.8,
;^
v. 9.
iyu HK, ii/uu v/u^'
,,
v/uiiq Ti
^
ATmX/^g^^oteodijcnc&i 7^ l/w.5i$ x^c/^/^vi«^ ?si7roVj Kayco
Q
6^5 av cAv(o'^/85 ovraf Tvlg 'fhicei/udvoiq c/Kditoaw n^Kcic,' ilvx, ijniyl'
"
077 loj
oL^^/uioq
v. 10.
T^ vj^y 'lcr^wA wjra
afA,f/.(^
t^ 3aA5tAj>i$ , ^ «>6 c/K/AA^in^aiTc^
,
8 /fe c^ciejt-^[>Liid7i- ? i'*.
crgro/-
,,
fJLei^ov '^ IZ 70 ^v/u^
)(^
arK^vi t^ -SB/a^ op>*}5
@
gA«^;^v Trctpi^/^ov
> ii
TO(r«7BtC OVTO^ d-dePOV OLl^(JL(^^Ct)CnCl TTCtpiJiJ^ii-, fA,Y\Jiv
C^ itCTrJV 7TJ(r87WV O^TWV
6d'.f!?jei'c9^
Oing T£ OVTO^.
EJ-S-' CTJip g-S-©^ 7r)7$ '3^(p«Tcw5,
^
/fc^gv
y^
tzs/
/^fc^e}-^
/lctviJ^ tv cv /A^icrcc T^
Kvuv.e^v
y^
m viJict fjLlwvetv, tLju tb ^ to xperfiov /aa^^oXIw 'f^ '\v^'y£yia, r c^
7b75
xci^S^
ytvo/Avcov
"
;{^
2$w/ (pwcr/v c^/ TZef TC^TCt) 8 gpp>i37i ouTolq
^
ov ?[gLog
fXH vf^eig-,
aiiTo] KhY\bi](jOVT(3Uf tjo/ ^oZ ^VvT©--
,,
bTSe)
;f^
6 /J(Sf-K&'Q^'^
Actv^tJ TCL Y^ Gm' dosv-
ejLHq ilTTCeV, i7TU.yi'
^
Tiq J^Loi C/X. 2i&)V TtJ GWTAeXOV tQ ^Cre^YiX-^ CV TZ^ '^7^l-\c^ KV-
' Ps- XlII. 7.
exov r OA^^/Ji^Kcidcntv} tQ ^h cLunl, oLyctXkiaLCTiTciuf ^Iclz(x(3, rJj iv(^^etvd7iaiTcti 'Io-^o^mA'
* ^ Ps. cxxv. i.
J^etKVvq 077 i^
KSM€^^
>
'^'^^^'KS^
"^^^ ctf^/JistKcaaietv hvcj^ Travmq auuTOiq o diog' to yctp
aiiTv J^ Kciv^^vdit (pwaiv, oti 'ivdtt J^ c^^Xr.dTKra^ ov A^toj, tSt igi a.7iippi(py\(rctv t^ ^Ze^-
voictg T^
Ifj^Sig,
c-v^^vBu Ji\ H?\.r\d7\(rovTOLj tjoi d^ov (^ouvt©-^' 'Ivcl iiTTYi T(^j^ovTciuf iKiXtv T>i;
olKetciXTicog TY^g ifjLv\g' ){gLK(^g itTitov to cjv tw" TCTr^), acp' 8?np hjTiig a(piKcov ilg
(^
olutvv
iTTcLVOLylv
y\fjL^\iv TraKtv iimy<\ ynv ilg /^tl^ovoL tS Xiy>/j^H crzt(plweicti/'
"
y^
autioL-^r^-
v. n.
aovToLf 01 i|o; laJh,
;^
ot v^oi Itr^iiA 'fm lo olutd-, }Cj ^^aovTCUf ictvToHg
a.p^^Jw
/AdctVj
y^
p. u.
a.va,^y\aovTcti c/>c «t^
yHg' ,,
Kiy^
q
otj /f^ tIlu i.g '&ct(3uKc^vct cLty^/j(g:,X(jdaictv r^ ^ 'isJh.
dente; ita ut reliqui se in fugam conieceriat , incolae autem Hierosolymorum libe-
ram salutem consecuti sint. Paritur rursum alter filius
,
quem dictorum causa con-
firmandoruin iubet vocari
"
non populus meus;
,,
causamque nominls addit: quippe
vos Iiaud iam populus meus critis , neque ego vester ero
(
Deus ) : vos enim a cura
mea deinceps alieni eritis
,
quos ego tamquam extraneos impendentibus tradam ad-
versitatibus. Deinde adiungit , numerum filiorum Israhelis fuisse veluti immensu-
rabilem maris harenam et innumerabilem. Maius quippe miraculum erat, et mani-
festum divinae irae argumentum exhibens
,
si tanti numeri populum in captivita-
tem confertim dederet , nemine in tanta multitudine ad ferendam opem idoneo.
Deinde
,
uti mos est prophetls , et quidem etiam beato Davidi , cura molestis
<lulcia
nunciandi, conversionemque ad laetiora, propter malis laborantium solamen;
et erit, inquit, in loco ubi dictum ilHs fuerat, vos non populus meus , iidem vo-
cabuntur
filii Dei viventis.
,,
Sic eliam beatus David de assjriacis rebus locutus,
aa
exlremum
addit
"
quis dabit ex Sion saiutare Israhel? Cum averterit Dominus
captivitatem
populi sui, exultabit lacob, et laetabitur Israhel.
,,
Docens adfore tem-
pus
,
quo captivitatem
eorum Deus cxpediat. jNunc idem dicitur, futurum scilicet ut
ubi Israhelitae
vocati
fuerant non populus , id est a Dei providentia abiecti; ibidem
appelleiitur ilhi Dei viventis , id est eius amicitiam recuperent. Et praeclare dicitur
m loco isto
,,
ex quo postquam illos Deus transtulerat , in eundem rursus erat
reducturus.
Subiicit igitur ad maiorem sui dicti declarationem
"
et congregabuntur
in unum filii ludae atque Israhelis , facientque sibi principatum unum, et ascen-
dent de regione.
,,
Nempe ait fore, ut depulso a ludae tribu babylonici servitii iugo,
THEODORI MOPSCESTENI
^lwj SK^TT
V. 1.
V. 2,
(puAyig, fMct 775 aTrarav
'^yiffiTcLi lAd63ieia- oti J% -czsh /uuolv "icroyTeLf r a,
^^
Jiyj^^ri/^oi
,
K^^mp 'TS^Ti^v
^
•uzjjo
fMO^
q
Ivnq tIw cl^^^V- <i^ Tmvmv ju^ tiyil,^
T 'l»c^ (pvXlw:, cv (^ctaiXeicL
q }(^
ap;^^ ;(^d^guvcij GGir d^ OKeivr^q ivy^vovTCLg ^ (pu-
Ams- g/TO limyl «
071 yM^;^AM
»1//.«^ r 'ig^^^iA-
„ g;r«J^
^
ilmv otj ^^np 7^7» «/i»-
(r«OT c/>W
,
tStt) /SfcfAg^ g/VeTv
, 077 t^twv d^ t u^r^p 7^
•s&eP'^^' £^^7/^ ders/SetW :t«770k-
^TWK ^;e<i;5,
<po/3ge^ 775 g?z«/
;f5^
^c/b|©>-
w «^i^ o««v«,
^f^t-a'
^
'Z^'^ Tmauy
a,vBesr>7nvlw iAmJh, 7^ l77avocr«
rd!>lov^ ^ 7a okaa-
h^
Tiq v\ ^J^ei^iq-^
KE<P. B'.
" E/Wt? TZef aJ^A^poT t;^, ;\5t65 jM.8-
(t Ty\ ac/VAcp») u^t^,
«A?>f/<5iu«- „'giW7? aVT?
7« g^g/Tis, /vct iiijirrt OTJ cvctXP^g^ynaiTOLi aju%lig tk ovo^TTfc- oLQjuf^cji yLo ojUTolg (pncn to
Ast05 Xpi^a^
n^
gAgn/^M,
m ^iceico/L^oiq t^
;^
7^
(p/Astv-S^e^o^^Jo^ *^A5tu807 totb tJi?
g^w?' g/TZ»
"^
T^ -zsiep^te/^ivwe gi^^^v©--, T Ao^a t/m)
oi^popfA^lu;
Mj^y
"
ne^^^T^ <P«ot,
•3^5 T^ fAYiTi^ v^ icej.^-n- 0-n oju-m « ^ttti^i jm-k, aaLyo hk dviip oju-mg- „ ^ ytc«v
r^. 12.
^
7? «aTiep^cej^te^v^jg g/W©^, gucAiAev 077
fjunike^
/udv t!w tio^vIw ;^A€?, T^x.va
q
7« c^
oe^TW? «; gi;t05 '^vn^VTit' cvizivdu
q
i^i.n-n^ fAv Xiyi -r aujua^^cdylaj '^ hJkim, lu/
avcadiv acTttvei ^n<r<^anji^og n (^ cntiua-^cu; ictviij^ tvi KV)J\/uiov'icLg '6z^/3oA^ cJ^nyobyi
n. T^ klyjTna^
}{gj[
kxdj^ojicu; a^icora^ iJg r 'ipn/itpv r\ya,^ ^ ''Qh tz/ r ^oorg/3e»ttv c/k-
imj{Jdj(jtim iig jUJii^ovcL %ia%v ayobyTiv kavrS- ;^3a (^ 6
/m^}(^eAog J^^avlJ (^nai-
* "
yttf«-
Ps. Lxxiii. 2. £0->}jj T^ atajap^ti)^? a-n ng CJKTnaw aTr ap^g, l\v^a>atid pajSJhv Khnepvo/uuctg cm' „
TB>tvct
Q
TztVTVfg r K^ ^Jbylu} cJ^ awmg avgJvm. ?\9l6v' wg
^
o^ Tmjipig ol tzjts xi^VTOjf <i^
una omiiium libertas sit: atque omnes sub uno sint principatu, haud iam ut antea
divisi , sed unius imperii ditioni obnoxii , cui praesif. ludae tribus; et qui de hoc
genere sunt , in regia dignitate constituantur. Deinde addit
"
quia magna dies
lezrahelis.
,,
Nam cuin dixit poenas ab eis datum iri , hoc intellexit, fore nimirum
ut postquam suorum scelerum causa male mulcati fuerint, tum demum terribilis
veluti atque ilhistris evadat dies illa, qua praeter omnem humanam spem reditum
in patriam consequentur. Quaenam vero est eius rei demonstratio?
CAP. II.
''
Dicite fratri vestro, populus meus ; et sorori vestrae, misericordiam conse-
cuta.
,,
Dicite
,
pro dicetis : sciUcet ait fore ut iUis immutentur nomina: nominibus
autem facta significat. Congruet enim ipsis , ait , vocari populo , et clementiam con-
secuto; tamquam familiaribus et clementia mea tunc fruentibus, Deinde a proposita
imagine ansam dicendi capiens ,
"
ferte , inquit, ferte sententiam contra matrem
vestram; quia ipsa haud uxor mea , nec ego vir eius.
,,
lam secundum dictam ima-
ginem perspicuum est, matrem ab eo vocari meretricem illam, fihos autem
sine
du-
bio eos qui de eadem nati erant. Sed tamen heic matrem dicit Iudaeoru«i
syna-
gogara, quam superiore tempore tamquam sibi desponsam atque copulatam
eximia
providentia eduxerat ex Aegjpto , ac libertate dignatus in desertum
usque
transtu-
lerat; ut ibi eam doceret pielatem erga se maiore cultu ac specie
expromere.
oicuti
etiam beatus ait David
"
memor esto congregationis tuae
,
quam
possedisti ab mitio.
Redemisti virgam hereditatis tuae.
,,
Synagogae vero liberos ait
,
generatum ex ea
populum. Reapse illius teraporis homines dicuntur parentes
recentiorum:
" nam
pa-
IN OSEAM CAP. 11. 9
jui^
^vvx'
01
^
Tmiipig v/^ (p>iai 70 /L^avvct i(poLy>v a/ r^
ij^rfA-cp ^ oi-m-^cuiov
*,
«tto tcj
* loh. vi. si.
uM-nfp w 'S^VTV\g
awjctyoyi] )(gL?\9l'^ oiv chn^ioix,^ aL(^^ rg Tn^ 70
^
^&VTti av<pi/uigs. *yty)vz t
inehtiodV bvetef)i<^cov HV ojuThg t /i/^c;^>ip/W t '^oV«, n^xdq (^Y\(hv oti a.vci)dzv i<Pi /t<p;^M^i,
^ r>i iJUY]Te).
(raiij^c^c, ioiKCTig r^ oiWa^ ii y^iv liq to -^ T^vi aeJivoi -^ vx vuju^ ttdAAuv
axrmv ihm(ji
ati^^^dq tIuj (jvy^eiav OKCivcov
/^j /^
to ixxriirmv
y^
mnXiK/jviuv VJ-^^eiv
dytdaJv, ivXfjunatlvmv /jJ%ov tz n^^cnidjcL(jTJu\ ^ ilTraVj htvi ol d^oi cm 'l<r^wA oi^ d^ii-
yiytv cr% dx y^g
klyu^nfH' v/I^
3
:^d-' o/^i6iv\toc c^avcov ^c^^X^oittotwv yjiv r yvacnv
rltu ifJulujj T TOCPXVtIuu V/^ TTUVTVTi 7n7TDH]/liVii )tV\<h/^ViCliV •, 'Qh
Q
T T iMhm
^^^- p.
1.1.
TnioLV re^Tdvmv cot aiv aofj^^Hcoc, v/jigiq
7rapeti(gL(QrliZoLf rJj tfo^vw l^^et
f/^nvi v/uv ov-m
^KCi/JUvoiq AD/Jiojlov 70 i/^vg 671 }(^Xci^aJi' iyoo T^ a.7n\K7^'^iO0/AAV^ V/M^ QJ^ cwitSv
chiKVVfJLOJi T^
cG^y/Ji^TUV' Tviytepiw T»
; '^
"
Kctf
c^apd tIw ^ropveicm ojUTrig c/h. <w^cra>7rii
f/^a
^ ;(^
r /jj^f^etoLV ouvmg ojc /Aa-ti
/ji^gwv oJUTng'
,,
ytf^txej^v
yd ouuihg I/^vt^ i[c^<p^aw
Sf^
'^ a,]y^/A^K(joaia^
^ K^ Sfef-
'^g
Twhhoo ^p
TOTmv a.Tmyoyiig' ^g [jL}ikaij dicooeiv ojutIw vroip \/^pi t 7n)^ve\oLV 6}CTiAQauv r
olftiiav jU-MTe />t^v rliju /jjti^^eioLV luj /JH^ TroKhHig Ipyti^iTOLf t^ avjj^sgLaicu;
^ a.iraazLv ioLvrlu)
rzij^-d^eiact rolg ilcD:aK9ig' tSto yO Kiyi,
tti c^ /uaa /j(SL7U)V oujTY\g-, ojg aiv TyJ Tropvdv cT;'
\£Sp^o}Jju> oi)ccKff.aia4 G^ /t(ptr«5 G^ lefiag roig l^^c^g Trapiyy.axHjv v^ y^b' i^tig tol
ditoAiidu Kiyoov
"
"oTitdg ctv ix,J\jazi) ajUTriv )(ctda)g cn i\/Mpoug t^ ^VYcnoog ouuTyig.
,,
UoLVTzt
v. 3
(^
Koa/JiQV (ptiaiv a,(piKcoVt ov
S^fg^
t^
if^yig
ojjtyi ^s^idTi^ yjYich/jovloj;-, cv c/)a\voo
iiy^-
<piaw TZiT %W/t(5tT7 , ci/ U)7iip Iw S^ T^ hlyuwii TO 'Sf^^gv av<^(ju
, OT^ cv dv(lyi(^g Iw
<t
7Tovoig
j^
cTaAeta TnK^a' '^viaiv
^
ouuiv\g t
i(giJies>v
OKeivov y^X^' iTretJii ^t^ lnehtiajYig p. u.
awjoLyooyiig oip^ 7^ av<^aiCiog
i(0^eSi
^ (^etvog'
"
^ ^aoi) outLuj oog ^pt\/J^v
^ y^
tu^co
tres vestri , inquit , manducaveruiit manna in deserto, et mortui sunt.
,,
Sic etiam
matris nomine congregatio haec iure appellabitur , ex qua postera gens ludaeorum
propagata est. Exprobrans itaque illis morum improbitatem recte ait: fuistis ab an-
tiquo pravi, vestraeque matri apprime similes. .lam si quis vetera cum praesentibus
conferet, multam inde eliciet ac perspicuam similitudinem: nempe quod illi tot tan-
tisque beneficiis adfecti, conflato audaciter vitulo, dixerint:
*'
hi sunt dii tui, Isra-
hel
,
qui te ex iVegypto eduxerunt.
,,
Vos vero, Deus inquit, illorum exemphs usi,
abiecta notitia mei
,
qui tantam vestri soUicitudinem gessi , ad idolorum cultum con-
versi estis: quo fit ut apte vobis accommodetur meretricis imago. lamvero vos hac
animorural pravitate imbutos haud par est diutius meos vocari: et quidem ego a
vobis abahenatus sum. Quid ergo?
"
Auferam fornicationem eius a conspectu meo , et adulterium eius e medio
iiberum
eius.
,,
Scihcet procul me gentem hanc abigam, proiectara in captivitatem
atque ad longinqua loca translatam : ne diutius apud me videam scortationes eius
et adulteria
cupidissime admissa , dum se idolis totara addicit. Id enim significat
e medio uberum
eius
,,
tamquam si scorta per nimiam lasciviam cum amatoribus
suis ita versentur.
Atque his consentanea prosequitur:
"
ut eam vestibus spoliem,
laciamque ut in diebus
nativitatis eius.
,,
Omni ornatu , inquit, detracto
,
quem ei
propter meum studium
circumdederam , in speciem illam restituam
,
qua utebatur
cum pnmura in Aegypto crevit , in angustiis nimirum atque laboribus atque ^cerbo
servitio degens. IS^ativitatem
enim eius appellat tempus illud
,
quoniam iudaicae na-
tionis tunc initia fuerunt.
"
Et ponam eam quasi solitudinem, et statuara eara quasi
2
V. 5,
p. 15.
V. 7.
10 THEODORI MOPSUESTENI
euurlw 0);
ylu/ ctw<^0V'

Oliwq Trou/Toq \<ri^v]/iAlj!w dyb^bi:, axmio
« \ov\fjLoq
y)
'(Lvv<h(^
yH
i{g,^7wi)y a/^o/^S
^
iraT^c^^i'
"
Ka) ^i>7rov.Tiyc^ olutIw cv c//4</-
,, fmvTwv
\<Pimf^jluj
« ^ii lAgJicrct), 071 7?>cyct vfv^veta^ ^v oti c^gTrtpvdGoig-/
^ fji,Y\iv\o djurtSv^
}(^rf)^wuiv
w
7^-
xSort rt/;7a-

«ii'
3
TDcrHTVig c^iTtt^oy^vMV Jcgtzolg \Xiov «
TroincvfjLOLf' cmo h
'6^
^ Ai-
y-'7i?'« 707^ 7nitotr\}(gi'
,
iTraJ^ swi Tg dva?\gyt ryj
fjLvl^] m(ppQvrj;(gicn rJ; olioiict' (^ Ji itt^7>ip
3
cumSv oivco^v Toicturlw ^fhc^ei^ctfAvn ^Ztfei g^ t yvcoftlw:, aA%wtJYi (^ T^i
^^^^g^^Ta c^
^TJi? 'a%/,/3g/3An;6gv, arg fAAfcncra^/iS^ct rluj
f/.y(^o)oui> i(gLKioiV'
"
07J gT:^? 7iop<^aDu.aui OTTiato
T
ge$«SWV /^.8, T chcfbVTWV
f^Ol G^ ObpTVt^
p8 ,
'^ 70 Uc/)i)^ |M,8 ,
JiJ
7^
\
mJf.TlcL fJUH vjj^ TOO
odzvict
ftHj
Tv iXctiOV pa, K^ TTavTa oact //^i ;(^d7i}c<j'
„ 6}cJ)icf}i)}(^cn yb aTTctVTig ioLVT^g
rvi T Jcufj^vmv d^^mict^ Trap^ cwiav gpj^v aTra^izt ilTrcvTig ottzctu Tno ouuTolg ^zs^cn^^v
liyida-, a 'Zif^JiiXcag g;\^«ca Trap^
\fXH
r TjvirjTS T^jcj ojmiVTtdV'
\^<^q
3
awmq Gsir <^ou-
fiova^ ilmv-i
^i
oLV K^ r oyJtvcav c^.<^i]vmv cwHe^lw^ Iw ^n^
7^
oi7Ta)Aeiccc gvaca t?^ dv-
d^cftTmv
, jOj T5-7WV rLu ftcLviiclw «Zt^e 6%etvot4 yvcoftlw'
;^-3-'
Iw d)g d^Lg tz
y^
iraVTWV
ouuToig cLmag rp aytdc&v ^s^tiTretv iToXfj^oov.
" AicL tSto IJ^ii iyu (ppc/LOScd t oJhv oujtv\; cv cmoT^g-^t:,
y^ oivoi)tocfb[j.yi(m) Tctg oJlig
awmg-, tCj t '^//3ov ouuTVig «
fj.7]
i\j^v\.
,,
ToiyoLpO'jjJ oLchi^c^oJt^jToig ouuriig
t^/S^ctXc^ }(gL}tolg
Thra yi, %viwiv, V coaui^ ilng 'ivcfhv a,7r£iAyiftf>^Q^
7%i ts bcf^v
ctvct))coJhfty\f^c*)v
:,
}(^
hytoT^Q^^i TToKTmg c^teiKy\fj,fj8pcdv yjjj
'^KiTioig-y aJwuctisv i^i rlw 'i^ocfbv ovTCt) ry\ (Botpv-
71177 rp 7n)Xiftcdv TVi Ti aL\')(^fJ(gi.Xcdcnci
^
r OKe\^v
}(ff^%i^vTig OLVcty^cug
fty\
q
fjAcuf
iVejLffKOliV cf]li'^Ocfbv T^ )(^}CCdV .
^^
Y^OUj efjCO^irOLf G?ir g^jzig OUUTvig^ l(gLj OV
fJA\ <a^^^?\ff,(i^.
auuTHg'
}(^
l^y\Tyiai
oujTtig-,
y^
ii
fty\
iu^ri auTag,
,, Tot£ >(ciLKia-Qvcn fjtkv iig (BoyT^ciaif oug
terram aqua carentem.
,,
Sic nimirum ab omni re bona derelictam, vehiti desertam
terram atque inaquosam, omnisque fructus expertem.
"
Sitique eam perimam
,,
om-
nibus orbatam bonis , eorumque oppido cupidam , nullius tamen potientem. Libero-
rum eius non miserebor
,
quia germina scortationum sunt: scortata est enim mater
eorum, turpiter egit quae peperit eos.
,,
His vero exercitos maKs nulla prosequar mi-
sericordia; secus ac olim in Aegjpto me gessi: quoniam isti parem matri suae men-
tem induerunt. Mater enim dum eiusmodi olim contra me aniinum gerit, ignomi-
nia pejfudit partus suos
,
qui maternam malitiam imitati sunt.
"
Quia dixit: ibo
post amatores meos
,
qui dant mibi panes meos, et aquam meam , et vestiinenta
mea , et linum meuin , et oleum meum, et omnia quae mihi usui sunt.
,,
Cuncti
enim daemoniorum famulatui se addixerunt , atque his bona sua accepta referunt,
quae mea tampn evidenter beneficia sunt
,
qui res omnes creavi. lam araatores eo-
rum daemonas dicit, ut daemonum declaret hbidinem perdendi liomines; atque ho-
rum furiosum erga daemonas studium
,
quos deorum instar alque ut oinnium bo-
norum auctores impudenter colebant.
"
Propter hoc ecce ego sepiam viam eius vaUo
,
et obstruam exitus eius ,
ita
ut semitam non inveniat.
,,
Quamobrem inevitabilibus irretiam eos mahs.
Vehiti
si quis intro conclusus , viis undique obstructis , mukaqu^ sude circumvallatis
et aspe-
ris, impossibilem haberet exituin; sic bellorum pondere et captivitate
et
angustiis ex
ea consequentibus nuUuin invenient maloriim effugium.
"
Et
sectabitur
amatores
suos, neque tamen apprehendet eos; quaeret eos , neque inveniet. ,,
Tunc invoca-
bunt daeraonum
,
quos coluerunt , auxihum
;
quin tamen opis
quicquam
nanciscan-
IX OSEAM CAP. II. 1 i
Y^
^5pH^
'2»€i'5 (^
aVcfpCt |M.8 -T 'ZeT^TiQ^V-, 071 )(Cf,ACt<; ^Oi lut IXiVi V\ VJUU'
,,
701? J^)
r TiKctvluj 'fhyvco^ynvTom r oiyMctv > ^ <a; ctKtmvov LZ cujvxig 7* li/.v\<; dvik^^ di^Tnta^-,
ri 'zzfei T T Jcujuicvoov
ATTarLti gJAeTi&a/.
"
Kcu awm ^k iyvco 677 i^yco JiJh^^gt, ojut^
(^
v. s.
CHTJV
y^
T cuvov ^ TV \Kcuov
y^
dfjyupiov }Cj ^J^ov iTjXr.-^itvct oJUTyi' cwm
q
a.^yop^
^
v-

ynxTtl iiTj^ym. t\] BAaA.
"
MaS^/auvrci/ tt^ odc, TroKXbju Tivct tuo ayvoictv cnoar^v
, o-Kcivoig
y\Qyt^oijd^ljoi "1^ 'zv^cmyTixv ayxdtov a/jToig t ctmav aynp hv ojjTcig cra/bcijg tto^ l^aS t^
TizmTii T &-niivTuv
8]a^ita>g l^oyiy^^TO, ou KctpTTiig '^api^v^g o^vov-, c^ct
(t a^iyuejLov
<c
^vcnoy , 2;c T5 -T^ Ky T tKiyuirfov oJ^oJn:, v^ ftm y^
yT; ttdKKcvv l<Ti^v a(poo^^! £T5£«v
a(p' odv ii-A cdzvHV £;A'A^ fist^cnK^ici^ovTig lavToig, CTi/A^lw Tivct
^
tIuu -t* uAm; 7J>.iovi-
^ictv tIw ^^TTtiav dumv r.y^i^.
"
A/a T^To 'fkKT^i-^co (t KojuuQfj^oui
T 07TCV [J-^ii f(^^f mav cbjvl.
,,
Toiya^iiv 7ni?^K!a/
v. 9.
cv ojJToig ipytToij.aj t a,}cap7nav cv o) J)i fj^ccXigzt "y^pcti r 'za^crJoKiav ounzJv i' ^^bTTO-
?sgLJGicdg "i^acTJV-i totb Jh nra.vTaj; aurc^v a%^ov a^taxp^diS-iJ^ Gor y.a^7rlig-> r>j 7roiyA'A!ict
^p
iicobtTwv Avy.cuvic^aj Toig TOiiiTOig, Ipvcrif^ri otov ilTi-etv
y^
ya.?sgZv\ y^oj Toig td<8td<$,
CTICCJTt Cti9"£p6V OV!J^(^aVTZt 7T0X^Kig 7^/j (^CUVOJUUiVCOy KOpTTDn' TTCLVTiKri aTizxiK^iav ci^yt^'
cd<;t 'Iv iiK "iyifcacrtcv outiov ouuTolg t dyt^V:, tvi iTra^/J^^pr} Ti)tcczj.a^ k^ tji t Jo^^vTtnv
^(pcUQia^
-,
yvo^vcti crct(pcvg.
"
Ka^ d(piKQ^c^ Tzt l/jjtTict
fjJd-,
(^ Tu odivid jj-a-, t
imy;
yj.Kv- v-
1
'nfew T
d%y\
fj^rulhjj ojJTYi;' ,, UavTct 07izcrct Sfa,(poDCdg cuuvjlg Trap
if/.5
^pyiys/j^fja
c>y.o-
cr^i Ti (t iV-Sffi^n^^ig iJef^vu Tp t^ ^^i^T^gJjG^oag ^Si^TCov dv^^ymv •> '^'JTct d^iKcov-,
dii/Ji^Ti^v; ipytmtj,ai TravTWv.
"
lictf vjuu "^TTO^^piKv-^ce) -T df(^3ctpcnav djJTiig ovodii^ov t
v. 1
i^s^v ojjta;'
)(df
ksJiig «
fji,n
d^iKyiTOUj ouutLu c/k
^£P5 fta. ,, '^ilsi
SJ^
-^
7i[J,coeJLctg r^
tur.
"
Dicetque: revertar ad priorem virum meum
,
quicum beatius quam prae-
senti tempore vixi.
,,
Errorem suum tum denique agnoscent, secumque melius actum
fore
,
si cultui meo adliaesissent
,
quam si ad daemonum superstitiones semet demi-
'
sissent.
"
Quippe liaud noverat ipsa se frumentum a me acceptum tullsse, vinoque
et oleo, argento et auro a me fuisse repletam. Interim ipsa argenteas aureasque
oblationes Baali dicavit.
,,
Discent denique magna se inscitia laboravisse, dum idolis
Lonorum suorum causam imputarent, quae tamen a me , rerum omnium auctore
,
'abunde ipsis suppeditabantur : neque enim fruges tantummodo iis suffeci, verum
etiam argentum alque aurum, tum exeuntibus ex Aegjplo
,
tum aliis postea per-
raultis eventibus. At vero ipsi conflatis ex iiac materia idolis, non dubitarunt vani
cultus observationem , ob metalli praestantiam
,
plurimi facere.
"
Propterea revertar , et tollam triticum meum in tempore suo.
,,
Grandem
scilicet
ipsis creabo sterilitatem : nam quo potissimum tempore frui bonis sperant,
tunc omni
repente erepto eis fructu , consuetorum varietate damnorum obruam, ru-
bigme (puta),
graudine et buiusmodi aliis
,
quae subito ingruentia, saepe frugibus
lam
sese
ostendentibus
supremum exitium inferunt: ut quem bonorum suorum au-
ctorem
non agnoverant
, ex impacta saitem poena , et rei datae ablatione manifeste
cognoscant. "
Lt auferam
vestimenta mea , et linteamina mea , ne operiant igno-
mmiam ems.
,,
Ouaecumque a me multifariam collata ornabant eos
,
et lautiores
ceteris faciebant qui baec poesident hominibus, baec inquam auferens, despectis-
simos
omnium praestabo. "
Et nunc revelabo immunditiam ipsius in conspectu ama-
torum
eius, et nemo eruet eam de manu mea.
,,
Atque ita ultio mea manifestio-
\, II
i^ THfiODORI MOPSUESTExXI
i'fA>vg
cui^igi^v aTmm twjzfy '^i^ ¥ 'Si^^vo/uuotv Iw iipyi.^ovTO
^ a(pigz»Tic uiy \uXi
-T>j T dkt,t(pva)V
Q
'3>i£ptfayg;^vT?.5 di^^toc' m i7r o-^ioi /SapuTaTCcg
eh^ovretf Tretp' iiA,S
Tztg 7if^a>eict^j iieh
fMoig vtst' ewrtJv /SoyidiicLg ci^iov^ct} oToi Ti ovi^q' i-wet
Tm icpei^cdv
Tmang t^ iTm^/Avm aD%lq Trttp'
if^Q
TtfAco^tojg ti J^tAJUctjutg.
"
Ka) '^gpi-^co Tmcrag Tctg
iv(p^7Wja^ ajjiyi;^ v^ Tma-oj; jug io^iug OJj-mg^ (^ Tctg
viifj.!u/ia^ ojj-m;^
j^
to azt/SCaTct
ajJTvig^ }tj Tma-a^ Tctg Tmvnyu^etg.

OuJi
y
h imvnyu^icog
^ ioPTii; « 77^05 iu(p^TUjuyig
€|«aiv €71 7{ctf(^v ,
aTi T»j
alxHS^^axria, ^ixs^Jic^ju^oi
->
n^
r <i^ K^ii^vmv a,va,yf(^g
V. 12. THi^o/^ot TrotAKodg. "
K«/ a(pavtc^ afA.my^v ajJirsg->
j^
Tug
avK^g cuniig, oazt ii7n /uu-
p.
is. ^ca/^vx,
fj,ii ^
"^UTct a, "iJ)x}(jLV /^i 0/
i^Sf-^ fj,ou. „ UavTO^ J^ G^ KOpTTHg avmv
d^piKgufAO^ ,
m vug Jcttfjscnv iT^y^ovro t Jhcnv.
"
Kce)
dTimfA^af ajuia, iig /JjbTvexov.

'"''ngis T a(paApi(7iv dmzSv /A^ytTl^ if) /^TveJtav t^ ^zd^^vo/aao^ clvtcJv ^
'Z&e^^y,
;^-3-'
^ tdT^ cJ)zi/iQ(nv i^gyit^ovTO c/)ce\va^ av (^ ^ Jicncjdg
7^
^ d^poApioicag Kvej-og nfAlw iyca-
"
Ka) Kc&(pctyiraf ojjtci tu btieJia jS a^S,
}(^
tu mretva, tS iie^vou^ f(^ tu ipmTo,
'^ yiig.

E7$ XufAliv avToc 'Ze^^aw ttuojvj fe ftticfiv l^ cumJv "^vac&^ 7i:Thtg-
3>?eia
yd a;^S, (^ ^Te/va «^y«, ;tj ipmTotyyjg, td ttdXu^ottov itTreiv i/BnAndT} t AufAoivicQt
/aaKT^vtcvv auuTolg TroKi/AiCdv i^zaretJ^ tb yMiv ST^eio»', tJJ »//^7^77 ^>\&.7rfe\v %Tvt/Jtpv' Tct
Tnretva
q
,
TZtf 7rao7y iiptTJfa^
0!? av I3?A>; pocJicog' Ta i^Tnroc
q
,
tjj
l2cLpUTy\Ti -t^ KufAng.
V. 13.
cc
j^gj^ c^J)i)c/yj(m> iTT ouwmv Tag n/A^^a^ t BactKtft^ cv atg iTikdviv aiiToiq^
tu <z^.i-
Tt^ro Tct cvCdTia ainyigi ^ m }(^dvp/A4a ouuTiig^
j^
iTiopdjiio omaw t Ig^srw' ojUTyig, 1«,«
3
l:7%-?\5t35TD, Ag^ icuejtQ^. ,,
TauTa «/s TT^/irovTce/ J^iKctg Jtcfbvng VTiip &v vsig ilJ}i)?\9ig
-Se^crsT^y, oig J% Tzg dvaiac Ti 'z&esmy^v > v^ Travnyu^etg If^
ryi tLtc6v -d^pnoTCiia, (JwJi-
p. 19.
^y, woa-/Jisv Ti ^s^Ti-Ji/jS/Joi T^&igov , (^ TTctvnyu^etg aujui^vng ^ tJj t J^ai/^vcov di-
rem cunctis reddet culpam qua se irretlvernnt , dum me derelicto ad daemonum
cultum se contulerunt : cuius causa
,
gravissimas palam luent poenas , nulla daemo-
num ope potiri valentes: etenim inflicti illis a me supplicii longe validior vis est.
"
Et avertam cunctas laetitias eius, et neomenias ipsius ac sabbata, omnesque sol-
lemnitates.
,,
Neque soUemnitatis igitur neque ullius festi, neque cuiuslibet gaudii
tempus deinceps eis erit , iam videlicet captivitati traditis , et dominorum violentia
varie pressis.
"
Et destruam vineam eius ac ficus, de quibus ipsa dixerat: hae sunt
mercedes meae, quas mihi amatores mei dederunt.
,,
Cunctos plane fructus eis eri-
piam, quos acceptos daemonibus referebant.
"
Atque ea ponam in testimonium.
,,
Nempe haec spoliatio maximum erit testimonium praeteritae iniquitatis
,
qua bona
^ illa a daemonibus se habere dicebant
,
quorum tamen dandorum et auferendorum
arbiter ego eram. j.' Et vorabunt ea ferae agri , et volatiha caeli, et reptilla terrae.
,>
Cuncta passim vastanda obiiciam, ita ut nihil utile superfuturum iis sit. Agri feris,
caeli avibus
,
terrae serpentlbus varielatem denotare yoluit hostium
,
qui illos pes-
sum erant daturi. Nam ferae quidera saevitia nocendo imminent: aves iis quae
\^-
lunt facile involant: serpentium denique gravissimum nocumentum est. /
"
Et ulciscar super eam dies Baalim, quibus nempe his idolis immola«at:
et v
inaures suas monillaque sua circumponebat : suosque amatores
sectabatur
,
raei
oblita, dicit Dorainus.
,,
Haec nimirum patientur, poenas luendo
,
propterea quod
idolis adhaeserint, quibus sacrificia quoque obtulerunt, et soUemnitates
illorum cui-
tui dediparunt, plurimum circumponentes ornatum, coetusque
celebres
ad daemo-
num superstitionem corivocantes , nuUam vero mei memoriam
retinentes.
Uicit au-
T. U.-
^
IN OSEAM CAP. II.
'
13
^m<ai iMpO
cfi jui/iifjiLu "i^v-ng ii<hi^'ietv' Kiyi -^ ivtg
^^
BoLttX^ifji, tQt "igi roiq iM-
;\9/5,
ox. fA^iA
Tu TravTO Myav ee^STX^ cfl awjridwg hvo^^i Gt^ (hLifAsvoA' iuiMT^v
-^ 07J c</ r?i
^y iMAcov di^Tnici cfki/uipvig V(rav oi ^^Trdjofyjoi 'ura^^ amdv.
"
A<a
tQio lylo Tikajvc^ ajurlcju^
j^
ru^ca outIw ag 'i^n/Jt^v. „
A/%^A&)c77a 'ZZ>^.cAyar», (pnOTV,
&>96 ojutIu/ Tmvmv 'ipyiji^ov ovtrajif 'T^
ayidtov likavaSra^
y^
lag oJhvg, oig 'Zi^Ti^v ovk
ilcfuia-, vuv avvm Tjzero -t^ avfju^^o^g
Yiva,y)(^^iTV' utzl }(c^^fMyvvcnv t^ "^^Tzjcpacnj t^ 77jw.a)-
eia^ (t
tLv 'Qh 70 x^oflov /uU^^oKfw:, f(^^ug "i-d©^ Tvlg ^zs^^pYtTOtg Ticiei^v, /LUfA^-sf^oig
^ kJ)
7^70
(^
jUL9^i(^exov
AawcT 05 Ci/ •v[ctA/i<p75
6p«
Tg TioX^Kig idg (W[^(po^g iMy^y
y^
T AvOTV U7n(r;^efTD* w; CTrtv <fm t "^/ct^wrS As^J) -vlaA/^pG'
* ''
lAgwrov /«« xue^Sj 07i * ps. xxx. io.
^xi^ofjcoji-
iTzt^^t](7ztv cv dv[xd 01 6<^duAfipi |W-«, r, '^v^
f^n
r^ y\ ya,<pip f/.ii'
oti d^i-
XiTnv ov bJ^ujiri m ^cari
p»,
(^ 7a g7>i
jw.8 c«/ ^yctyfifig' „ (^ ^f^cS-' i^rig tw o/<cia T^^TOiS'
glTa
fTs^^cavtjdv T AP7«
>^ /^eP*^^
(p«ajv
,,
ivT^yvmg Kv^tog otj iduvjLc^gwat tv ikiog
ojurl cv mxi
fc^o^g' ,, <t
^9'
6^>i5
Q
7a o^/a T^TOi^* iroK?^
q
TD/auTa ^ t ^[aA/^
sje^i
7i; av cfcTrep «V avayiigLicdg iH^riKoicmv o\ 'Ze>^(py]TOLf , TniKKlcu rolg aKOVna^ Trapi^-
j». 20.
juS^iJOi
tIuj ^eiav cog oiv
Sf3-
f^v
'T t^ csvftdJO^g pnji^TWv, (^o^oiiv
Sjs^
Q
'2^
t ayctdiiv
iTmyfiKict^ ,
iViXinJajg Troioiiv.
Ti o^jJj <P^ict;
"
Ka) Tsg.hkara "Qk tIuj KOipJiaLV OJUTvig'
,,
CD^^/^AscTr» (py\aiv ojutIu/ v. 15.
yt^ T^ro, a^ti^^aLfjuv^^^ig
7m/\sLiiiaztv Tolg }(gL7tolg.
*'
Kof
cAyor» oorJj tk KTV\jL(^Tct wwmg
c/}cetd^v. ,, ' kTTOi^gt^^aw TniKiv aurlcJu 'fm t t '2DepTg£5oy "oTio/^s^vaiv , t^ ou^ju($cKci>aictg
CAcancLa-ctj;.
"
Kct) t '/jotT^Jh. 'A;^^, ^vo^aif awjiaiv ojvnig. „ '''n?? ottdW ;^r'
0««"-
vov TnTwv^ztcn t 7^9TOV, ayuuviXiattf ?\Qt7Jov ajurolg ilg ^ihTicoaiv
^^
J)'op^aiv rp 'Ztr^et-
M^poTODV •nfaua-juisi.icdv ci\^v\aovTa\
^,
oag ilKog, ok t^ ^ td xp^rlov jus^(BoKyig, m
y^
tem Baalim, loco idolorum, in parte omnia complexus: tura et amatores more solito
dicit pro daemonibus ; constat enim , in idolorum obsequio reapse daemones cultos
fuisse.
"
Idcirco ego seducam illam, et instar deserti ponam.
,,
Captivitati eam tra-
dam, inquit, ita ut bonis omnibus spoliata vagetur in viis
,
quas antea nesciebat,
nunc autem calamitose decurrere cogitur. Mox tamen poenae decreto conversio-
nem quoque in melius commiscet
,
qui est propbetarum mos
,
sic etiam bealum
Davidem imitantes
,
qui saepe in psabnis calamitates pariter dicebat, et solutionem
pollicebatur. Veluti cum in trigesimo psalmo ait:
"
miserere mei, Domine, quoniam
tribulor. Turbati sunt in furore oculi mei , et anima mea ac venter meus. Quia
defecit in dolore vita mea , et anni mei in gemitibus.
,,
Tum et deinde alia his si-
milia.
Paulo post tamen, dicere pergens, ait:
"
benedictus Dominus, qui inirificavit
misericordiam
suam in civitate munita.
,,
Et mox item alia buiusmodi. Multa bis
paria in
psalmis comperire est, quae propbetae necessario studio faciebant, non
modicam
audientibus creantes utilitatem: nempe ut calamitatis praedictione terri-
tarent
,
bonorum
autem denunciatione in spem erigerent.
, ,
Qviid ergo ait?
"
Et loquar ad cor eius.
,,
Solabor
,
inquit , illam quae incon-
solabilibus
conflictatur
mabs.
"
Et dabo ei possessiones suas ibidem.
,,
Restituam
illam in pnorum bonorum usum , captivitate liberans.
"
Et vallem Acbor ad ape-
riendam
intelbgentiam
ipsius.
,,
Ita ut quaecumque illo in loco perpessi fuerunt, ea
deinceps ad reslitutionem in meliorem statum et priorum cladium sublevationem
vertantur.
Sentient enim, ut par est , ex hac in mehus conversione, quod et illa
tristia non incuria mea experti fuerint, sed quia cadendo oportuit illos peccatorum
k
14 THEODORI MOPSUESTENI
'T^
a./JpVi/^Twv >^^eiv t oiKeicov tv yi^ Jtoi^cfk 'A;^^, totizv \oiWi Kiy^v cv c^ ctt)
/^AigvL tIuj iSct^VTUTliV IJi^etVTV tS 7io\ifji.ii '^OTrliv' a)g ciitoXHdriaztf tLu tz aJy/^Xco-
aioLVt J^ m oxetd^v
}(^>(^
T^iTfov wq iJjchg, ox, /A^ic, v^ to 2/0)^5 Tmcrav
dmt^y }(gi.Xc^y
p.2i. t!w ^^v C4/
m
TikeigtL Ictcl
<q^^
t TioKi/Mcav '\}um/jji/j^wtOTiq
K^K3^:>
'Qn t (t]y/j(gL-
Xcacncty oLTih^^^ncKtv \:zsh t^j ttoKi/iucjdv.
"
Kct/ Tzt7retvct)!dyi(72Tctj ojcei
y^
Tuq n/upctg vYmo-
1Jl7-(^ ofiyis, H^ v^ TOic, Y\/Vi^(juc; civctlSitcnctig ouuiyig c/k
y^g
PCiyjiifd. „ 'EttciJ^
y6 vmD-
t](pctvictv
Myl
Tv '^TroT^ctf t\
}(^ oifA,iAyiartf tS ditovy TTXTrtivcoaiv Asp^ t!w
'^ycaaiv t^
<Z!>^a7)}fJ0VT^' <t To ODg chcmoTlw 75 }tj KejLTliv (^ Kvejiov T a^TmvTOtv
(^ol^et^auf Ji^icog-
TOlHTteV OUV CpJIOTy C</ TcJ' t(9^pcl T^U^eTtff 1^1$ Ot;^(pO£^5 , }(g-d' 0/{0l0TY\TZt T^ Y^ tLu Alyu-
Tifov yiypvOTOiv, ol t^.t Tikiv^v i^ytcnct aw^t^o/d^oi^ iTjiyvcoauv te od^v
^zs^ayijc/i t
ThTwv ivpiS^ouf Avajv H^ i^onottv oLimvTig
"ct^es^
d^ov cjd<pc auTvv Ifh-viuaztvTDt T T jSodov-
Ttdv ocmoiai
/{j}
ttiyoL?\9v tQ ^v/jislt^ 'ZD^ct%«y axiTrrig tIuu o\vAtav (^oYi-d-etoLv i(gL-^\
o/j(S)tOTY\Ta J\) cpnaiv OKHVcoy
iguf yj^
tol vuju' ovtco azixpep^tl^o/j^cov rg varo t^ avLcf^oesLg-,
(^ '^ytvcooTtovTav t olitiov t ayoLdzov Ttj alTvwuTcov
/^
t (ioY]^ctav 6>ceTdzv-,
/j^
tioX-
>3\g
Q
T^ iUJtoXictg Tvy^vovTTXV ouuTVig.
V. 16.
''
KoLj 'iqct[ cv TYi h/ik^ct ojceivii :> Myi icveJL©^-i }(^Xiai /i% avy\p
fjfd^, v^ 8 ^Ajct^
T. 17. /Ji^ iTi BaaXijjL' ii^ cJ^ae^ to. ovo/JigLTzt t BaaKtf/, cm. to gc/^ptrt^ cujTv\g'
r^ ov tjL,v\
/j(xy\-
p. 22. ^daiv ovmTt Tp ovo/Jig^Ttov cwnSv.
,3
Totb Ji\ (Pmotv 'fkiyvcojovTc^ wY]Ji/j^va otKeiov.)
y^
TravTzav ^$m<pavTig t^ KstTmv, tvj d^e^Tniot 'zs^ai^ovai tyi ift'^-, TraoKg Tng t^ iiJtoXcov
a(pi<^/Mpot dies^micti'
oug
fjtY\
J% /juav /ivy\f^ltu cwTiig g^v 6}ietvcov stj, fJt,-AJi Tiva ?^^v
ewTtJv 7iotei<Sft^ tQ A9/57-S' td
q
8 }(g,Mai /in it\ BaaXift.i iTretJ^ ^og !w o '^VTzt Myov
y
ii}{ATi (py\aj tIw ovo/j(c/cTtaLv t ifLluj 'Qn^aovcn Tvig BaaAi^* aTi
"wg /Sp a7m.TY\g n/i^e^-
suorum sensum percipere. Nam vallem Achor, locum dicere videtur, in quo prae-
sertim gravissimam acceperant belli cladem: ex qua consecuta fuerat captivitas cum
propria malorum sequela. Atque ex liac loci parte , totam videtur ipsorum desi-
gnare regionem; in qua postquam innumera ab hostibus mala perpessi fuerant, in
captivitatem denique, ab iisdem abducti fuerunt.
"
Et humiHabitur illic iuxta dies
infantiae suae , et iuxta dies ascensionis ipsius de terra Aegypti.
,,
Quoniam super-
biae nomine indigitat apostasiam neglectumque Dei , humiliationem vicissim dicit
officii proprii cognitionem, iustumque Dei, ut principis , iudicisque ac domini , ti-
morera., Hunc ergo , ait, calamilatis tempore fructum nanciscetur, prout olim in
Aegypto usuvenit , cum opere latericio faciendo attriti , agnoverunt undenam ma-
lorum solutionem petere deberent ; cunctique ad Deum clamaverunt; quo facto,
Deus annuens clamantium precibus , non sine grandi miraculo suum eis auxilium
suppeditavit. Praesentia , inquit
,
pari ac illa vetera conditione fient : his videlicei
calamitate emendatis, et eum qui causa bonorum est agnoscentibus , indidemque
oj)em poscentibus, pronaque impetrantibus facihtate.
"
Eritque die illa, dicit Dominus , vocabit me
,
vir meus , et non
vcx^abit me
diutius Baahm. Auferamque nomina Baalim ex ore eius , nec
recordalnintur
ulte-
rius nominum eorum.
,,
Tunc proprium , inquit, curatorem agnoscent,
cunctisque
aliis omissis , ad cultum meum accedent , ab omni idolorum obsequio
recedentes
;
in tantum ut nuUam illorum memoriam retineant
y
vel minimam
posthinc curam
gerant. Quod vero ait, non vocabunt me amplius Baalim,
quoniam
Deus erat
qui
IN OSEAM CAP. H. l5
V. I»,
al(^V(t' }tj iui'n<PiV3V[Xct] Iji^vTrtl' bv J)i'^07itjiyi
yj^
iv ice}.f^cn <t. a/ iMcp
;^
c</ oiV-7ip-
/<p7$. ,, 'Ev t>; o/xerOTJiTj a« tjziAiv ;^7a7a|<y r^ IjM-^- Trtfpsla c/V ot/ (pjiai rlu' oljc^icaaiv v-
23.
T ifxLv-,
'fh/u^?^/u^i(;
-72 tS c/);(^/8,
y^
yoO^^^m G^
r.ch-^yjnrcv; cr6 v^ ^
'^
ol^XI^'
KcAcncj;
^f^tf^v,
xeivwv ts ojTaui /ujiTO, tS cDjf^in' i(^ f^lu> fi^
tAica tv. k^ ai Jioifcav.
*'
Kctf /uvri^^uc^fJt^oLJ cn. ljiisf,vjr/ cv vn^, (t
'bhyvcdrri
(^
icveJLOV.
„ ^i^ofj^c^ r olKetcacnv \. 20.
v/u)^ ?\gi7jZ)V TrtTn^^^vyjo^mv ik' fjs>i
i^^^cog <zi>esdy\VA
<&?» , v^ cPicwcnw 'QnyvocmovTtdv o/xtfov.
"
K«4 ^^
'^
"^^ ^/t^pa o«tMJ7, Kiyi ycveJL^r, i7m'jcii!juix.etj id ii^(tv^->
y^
s^cwog v. 21.
€7rax.Kt7?rtf/ rii yyi.y
it, ri yi
i7m.}CHcn^ izS cnrcjd r^ tzj^ pivcd ^ tt/ lAe6()* (t ajJTa, iTTtntov*
<nroLf Ttd 'l<r^MA* <t coJie^ axtrluj if{_g^vn^ ^
^;^
jilS? ?f^ ihincrod rlw inc iXiYif^lw i^
^e^
Tc/ 0)
?\ff.^ fjca,
P\gLog fjua
^ aii' tlj oJUTvg g^a , KveJi^B^ diog
f/,H
ii cnj.
,,
Tot5 c/Vj
TToXXluj \^iin. (t T^ icapTmv t a^^v'tajv'
fS{j y6 dwp i^ yvcoy.lfv ifjt,lw Trapi^q r^ y'^
(^
viTvv «^vov
^
T ct2(£pt ^AeT* dyg ^ 7a ^re/va 7« «^vS o(^v MyVi 'Iva iiTryi tbc
TifjmovTa
(^
ai^' m
q
«5 iiicbg d^Jhfcivji G^ tcafprag a.(pdT^vcog Trapi^irajf g^ o/Wa?*
o*:
Q
ThTzav cc<^^vcv 'itr^^A r/ti' "^^TcAstt^CTV KT/]airaj Tyj 6%
'^ yvig ayoL^v <i>^^-
ita loquitur, haud ultra, inquit , noraen ineum Baalim imponent; quandoquidem
ab idolorum errore regressi , ad me in posterum didicerunt respicere verum Deum.
*'
Curaboque eis foedus die illa cum feris agri , et cum caeli volucribus, et cum
terrae i:eptilibus.
,,
llla, inquit, quae ipsis antea insidiabantur , et hostili animo
€rant, dabo operam ut eisdem amicitia iungantur,
"
iVrcumque et gladium ac bel-
lum tota regione conteram.
,,
Kempe illos omni belli molestia expediam,
"
Et ha-
bitare eos faciam cum spe,
,,
Dabo operam , ut ex iam impetratis bonis , meUora
etiam se postea consecuturos sperent.
"
Et sponsabo te mihi iu sempiternum: et
sponsabo mihi in iustitia, in iudiciis, et in misericordia , et in miscrationibus,
,,
Te, inquam, in amicitiam meam reponam; tibique familiaritatem menm restituam;
aequo iure agens , et eos qui tibi caplivitatis tempore iniurii fuerunt puniens , iu-
stumque
de omnibus iudicium ferens, res tuas denique benigne regens.
"
Et spon-
sabo te mihi in fide, et cognosces Dominum.
,,
Vos , inquam in necessariorum nu-
mero posthinc
habebo
,
qui et mihi credidistis prout Deo par est , meque vestrum
dominum
agnovistis.
Eritque die illa , dicit Dominus , exaudiam caelum , et caelum exaudiet ter-
ram, et terra exaudiet
triticiim et vioum et oleum, et haec exaudient Israhelem.
oeramque eam mihi in terra
,
et miserebor eius cuius uon eram misertus, Dicam-
que populo non meo,
populus raeus es tu: et ipse dicet, dominus Deus meus es tu.
,,
runc certe multam habebitis frugum ubertatem: etenim aer, rae volente
,
imbrcm
telluri
demittet
;
quippe caelum pro aere dicit , vehiti cum caeli volucres dicit
,
nempe illas quae aerem fmdunt. Terra autem rite irrigata fructus suos abundanter
praebebit:
quorura lauto Israhel u§u fruetur, id est terrae bonorura. Faciaraque
ut .
I
16
,
. THEODORI MOPSUESTENl
cz^clat/o TB TmMv aiJTii^ r ylul
qiuaiv t iJ^ictv, ricnTip ouo a^pyioidTjartv -is^^c^v, O); av
p. 24. ojUTvdj c^jpm? T^
if^Yig '^^^oivTO d^^Tnictg' tQto yb
Xzyi 70 mn^ outrlw ljui^,vTz^
^ 1115 >«5' c^ ^^(^oo^q
rp ajoret^vTWV
fiouXn-&eig ilyretv ctj Tij^ Tmavg ajuiiig c/jcnvd
7m\iv ^
5^e
7* oiHAia^-)
^
dcr(paXeiCi^ te oiicivrag cv ojurYi, ^ 7^ ijuj)}
'ZEt^cmKXJvmv
aVTi^f^aq >\9i7ivv' \qu{ Ji &tu, iTretJ^
fM^^^oXlw r ^ to x^aT^OK tk )(^-dr'
vjuipiq
^
T^ K^J\^(?via^ Ji^rojj ^ if^rig'
ooq iKiet^ /Jp rlui ^k YiMy^ju^lw
^ov
Q
e^)
@)
«
ijj^T6^y
?\ff.ov' OTn^ Sv ilaoTwg au^siq ^zif^ai^
,
iyreiJ^ tcaKevoi 7^
'Ze^^fz^v ^^Twpav-
rnq Tikavm 'tfhyvcajovrcLi tz to J^ov^ (^
/^
P\gt^<ZD^$ ipScn -t^ (p&JvJ??, 077 ounvg Ji) jms^v©-'
^y cwTtSv ovTwg Kvex(^ tb
7^9^/
d^og, o^ amavTtev j>Mp mm-mg ;tj JlanoTvig, ]Jiajv Jl
ouu^lg dvcodiv r!w oliaiav vei^ct; ivv\Jk/i{sviajv.
KEO. r'.
. I. "
Koti g/7T4 KvejLog ^Ztfi^pg
fu, in Tro^dj^n v^ ayavmoov ywucu^ ayairwcrcui; 7ravY\e^
^ /Lipi^Xiv J(^dwg ayjLTra ^og i|a$ 'itr^jtJiA,
/^ dlvW ^^mj^XiTTHaiv "Gh ^ovg c^o-
^i«53 (^ (P/ASot iPiiL/Ji^Ta
/^
^(fiic/)yy.
,, Et^<:AjA9v mjAAi^c/^ ilpyj;(^/j^ Kavr^^diV:^ 07»
p.^
C4/
cnjyfeS'-^^^ ^'^W >^
/^<=M' a^/itpv/fiM' avy(iy^a7Tfaji vx, 'pju
<3ix^(pYiTt^v' JiY^m/^odg J\
p. 25.
iipYiraf
kJ^ (^
'i^ "^A^Au^^wv wk iJi^avTO ti^^v l(p' af? ^ Tct 'zir^g t ^ov dvay-
j(giicag 'ZD^ayj^VTO Kiylv r ^iTio^igiXv-^iaiv i7ro/^oi rcug ^icug' ii^Yiitag '^ rlw
Aw-vJ/v Tvig
j(gLT OKeiva ilKOvQ^ iTT iAiy^v tQ ?\ff.ov pw^VTa, Jin^ioug iTipay ^^TrDf^g^Av^^tv Ci/^^vdu.
J^Yiyiiraf TraA/v, lu/ «z^^ d^ov J\^d/^©^ dxTidzraj dvay^^icdg' 70 ^ctp uvn Kvejt^B^
^Ze^g /JUe, T^TO J\\74i
>
-^S Xiy>v%g if) (pcovLu T yer§ipY\/B^luj "^TTOJcgLAv^^iv cii/nS -^etodiv'
^iTnv «K /n$iy
(pncjz, n^. yvuucun^f. i^v /ASi^^KiJa v^ TravToicav ipydnv i(^}tO)V' oag av /ju-
propriam regionem denuo incolant, qua antea privati fuerant; atque ita ibi degcn-
tes cultum mihi exhibebunt. Id enim significant illa verba , seram eam mihi in
terra : metaphora a seminatoribus sumpta dicere volens , se illos tota rursus regione
patria sparsurum , in qua secure habitabunt , debitisque erga me officiis fungentur.
Quae quidem ita evenient
;
quia res vestrae , me curante , meliore conditione esse
coeperunt; adeo ut misertum sit illius quae extra misericordiam fuerat; factusque
sit populus
,
qui antca non erat populus. Atque ita iure optimo his fiet
,
quia et
ipsi vetere errore relicto , debitum suum agnoscent , claraque voce dicent , solum
esse ipsorummet vere dominum ac Deum, eum qui omnium creator est, specia-
lemque eis curam suam caelitus tribuit.
CAP. m.
"
Dixitque mihi Dominus : adhuc vade , et dilige mulierem diligentem mala et
adulteram: haud secus quam Deus filios Israhehs diligit, dum ipsi ad deos aliecos
respiciunt, diliguntque cupedias et vinacea.
,,
Hinc quoque exploratum
fif,quod
multoties diximus, non ad scriptionis formam, unoque tenore, prophetarum
oracula
fuisse conscripta; sed ex intervallo dictata, secundum acceptarum tempora
revela-
tionum: quarum instinctu ad populum necessario verba faciebant,
divinis
illumma-
tionibus consectanei. Nam cum superius enarrasset oblatam sibi
illarum rerum ob
populi vituperationem imaginem , merito nunc revelationem
alteram
pariter expo-
nit
,
quam utpote a Deo sibi immissam , nequit reticere. Etenim
verba
,
dixit Do-
minus, hoc significant, nimirum Dei loquentis vocera veluti
esse, factam illam
sim
I
IN OSEAM CAP. H!.
IT
ej.a,
GV^CiUrcti;^ (t ort(^ln tLIi lcfjTzSv c^J^etx.vuju^Viig /j^i^ieW' o/ «5%i S^d^Q^u; lcSTatifh-
)(^en disg G^ '^y^ Tolq ''n^^viai voju^Sivra^ '^(fjJ&g, ^t^ TnXXQ TronijtjdfQi to t -srcep*
oLfJTOtg vivojuu<rjUiv!w d^o^TTeiav 'Zt^^arlyiv' Thzo
^
hiyi
rc TTt^f/^Ta [J^ qiKt^^oav 'iva,
iiTTYi apSt^ ^\ '7r:i-Ahci>g y^^^OTtdjci^ovTzg ^(^'icn Ti (t
rmg "^cty^fJi^Ti fMywj-ng^
)(ff.Toi tj
T -3%/ "^i^m l^'i7WV'
2-9"©^, ^s^cri<^i^v to;$ giJiaAp/g' td
^
(oiAhoi Trif.t.jLifiTix, ju^ ^.-
(^tJhv , avri t^ c/>' mc^vwj ^v ouuToIg ^uto, Tnneh o^ 77,w.>j 'fp iiJti^Acov' 'igi
q
ctifm' tu p. 26,
juS^j 'oD^Ti^ itmjuSpcL 'os^g "iXiy^v jutaK?\9v t Jiiioi (pvXcSv o'i JCj^^Sth^iTii-ng
(^
5?cv
TD/$ i'Ja>?\9ig 'Zi^Tet^v' Totun
3
-^iJ^S i^^iy^v r t^ pctaiAet-x '^o^^TrfMvmv 't* Ibdutar,'
o'i
-7-
vjtov 'i-^fiVT^g
TTdLp ictVTvlg^ (^ Jii i(gLi Tivct caJnJuuu Si^. ts TrcLVAyu^iCdv
::j
dvTic^v cn-
JsMCVviud^poi 'Zjfei
(^
cv7z»s ^ov-i fJi5iydjOf^ii\g
J'ikIuj rlw «a^t tu ^cfbXa^ diQptTreictv
cpjjjYtTifov ryt cvJet^i c^
fi^j. 70 ^eiov ajJHo%g.
EiTct Xiyl
"
^ ijuuc^oiTzcfJilcu ifi^/jrd tj^vtb Vj Jiy^ a^yj^-a^
;^ y^ys^ }cejL^)>.,
v. 2.
(^ V5,65A o/vK.
,, Tjj dKeJt^o/\9y(Z ^vtaujuSp©-' itg Ji]\ct)7iv tQ y.y>vor©^ ovTmc/ a.vcty-
y^iov
Q
<^ tS
i
iuuxrcdcnxi.iluj td vzboJety/uigt-y iTret '^ h ^og o^ jwt-^ttXaig Jhooicug ts
;^
,'ju&'oig G^(r hJaiag lcfjJief cruujii^^iv.
"
Ka/ giTTOv -^&^p; aiirlw , rw^^a^ 7roK7\&.g j{g:^<ry\
v. 3,
iTT kjuioU <t iyid S% coi, Vj ^
fJ/A
TiDovdja-vtg-) iiJ^
f^h
'^'yi
oivJpi.

'flg ctv
y^g^
tQ '%5
y.K Itt oK':*)pv c^' ''bvri fJ(^'K9C^ Ts/ ^ovcti '^if^ai'^v t? ctvmi (3^K'/idivrQ^
g^'"
inJhioig,
^ rZit' mJ>if<9victif caiToig \nxro%Of^H t ohtiictv' nTa tb oi/TJsf^ /SyA>?-3€VT©-' ju-w '«>^5 Ta
iiJh/\si. ydjew, if^ Ji TJ15 'Z2%i ouuihv fjjevetv ijvoia^. EiTct Xiyf
"
JiOTi hfJUiOCLg TTDXJ^g
^^ODvraui 01 xjCi ^l<r^h\ fa.% ovt©^ (BaaiKicog-, ^Ji ovr(^ a,p^vr(^, iiJi hong ^ckajg, p. 27.
^Jk 'ov^g dv(nct<pie^ii, iiJ\ iiesf-reia^j hJh J^^.cov.
,, 'ilg
y6 OKZivr.g ^» 67^ t aiAtidTizcav
divinitus revelationein. Mandavit ergo inihi mulierem habere adulteram , et cuiusvis
malorum generis operatricem : ut haec etiam repraesentatio quaedam sit mentis,
quain ego erga Israhelis filios retinere studui, quamquam omni improbitati dedi-
tos , suumque aperte adulterium ostentantes: qui dlis falso apud ethnicos reputatis
student; magnopere satagentes constitulas iUic religiones exsequi: id enim signifi-
cant verba cupediae cum vinaceis
;
quasi dicat panes variae laboratos, cum passis
iiimirum uvis, admixtis bellariis, quos more suo quodam idolis offerebant: nain cu-
pedias cum vinaceis appetere, dictum est pro voluptate quam honorandis idolis ca-
piunt. Porro superiora dicta fuere praeserlim ad decem tribuum reprehensionem
,
quarum populus derelicto Deo , se idoHs addixerat: haec autem ad reprehensionem
pariter iUorum pertinent, qui in ludaeae regno vivebant: namque et hi, quaraquam
templum apud se haberent, nec non aliquam observantiam sollemnitatum ac sacri-
ficiorum prae se ferrent in veri Dei honorem, nihilominus instar adulterae , idolo-
rum cultum,
cum demonstratione studii erga Deum copulabant.
"
Et mercede conduxi eam mihi quindecim argenteis , et coro hordei ac men-
sura vmi.
,,
Minuta hac locutione utitur ad verae rei gestae demonstrationem. Item
opus fuit mercedis exemplo, quia Deus quoque magnis donis atque mercedibus lu-
daeos sibi addixerat.
"
Dixique ei: dies multos expectabis me , et ego te; et non
fornicaberis
,
neque viro eris.
,,
Quasi Deus quoque non pauUsper sed diuturno
tempore ludaeos veHt sibi adhaerere
,
quibus vicissim curam suam promittit: ita
mandans quominus ad idola decUnent, sed erga se benivolentiam retineant. Postea
dicit:
*'
quia dies muUos sedebunt fiUi Israhelis sine rege, et sine principe, et sine
3
IS THEODOKI MOPSUESTENI
Tm^^jiict J^
n^
'jyJ iHJkicov 'Zt^i l^ TnTTDivixhTuv
j rif^coejictv ajurolg
ava.7\Qy>v i7mPci>,
g(p' tKctvd fMV Tt^
^^^^
<w^^J^sg cti^/jt^Aaxna.^ <S}^abcnt<^oLcra4
q
ivdvmv r^ kZ) tIu/
^^ct4/ rlw ouetcLff i^yjjnpi^ I?) TrcufTzAcSg- d)g (^ctaiXicog
fAv oJfi/iiii dfcTvg If)
^ cip^vrQ-',
ttTE v(p ivi^cp ^ctcnKei may/ukvovg-i com^ ctl^^AcoToig yiy>v6rcLg
J^ovA^^av
dvocym'
d^cupei(^ cfi cu/Ttfy (^ ra,g dvaictg
7^
rlw tQ dvaioc^pjeii^ ^etccv,
^)
iraauv t U^rtiduj
Xenypyictv
^. 7^ yty>vcnctg ctl^/L(^XcoTvt^ Tiippo) )(cf,d^gitvctJf 't^ tvtiwv cv of? li^rdjeiv
d^G^
MvofAAtTfMvov VTiTip/^v , ajuioi^etv Ji.
^
'mg ^ Tolg "^p^juivoig
^. ^ '^s^(pv7zJ'v
f. 8. JhXfjdoiodg' inno Sv 'Z&^vio^v iTvyxoMOv TWticiAcog.
"
KoLf
/j(p
(oLVTzt 'Qngpi-^ovaiv 01 tjoi
'la-^yjA, K4 ^nTnTnai Kuejtov r ^ov oumJv, tOj Act/BiJ t /^ocaiAiot oujtzSv.
,, Tltvtf(g[,VTzt,
ipndiv, ad^oju^ot r oiicetcav f(^}iav
,
ju^^^jSoLAhsvroi} r yfco^uLu, t t 35» ju^TtovT^g yvcoatv
Tg
^
^e^TT^aji/ cnrnJyi' t(^ J^ i^ /BoLaiXio, ^^^naiv 'i-^v t c« 7^ rS' Aotv)c!^ Sfg^cfb^g-
V-
28. "^UTa •)^ ^g jui^ rlw iTmvoJhv ioofM^a, Xiyf, ots u(p* ivi (^oLoiXet irJ' Zoj£p/3a^gA iTiiy-
X^MOV OLTraxTzg c/k tQ ActwcT
i{ffXgLy)ij3p(jo,
smrj ^v)7\Qwuveg rlw yifcojJLlw c/>cetvlw, j^-S-*
Iw ^iiTingaauji 7? ^aaiK^otQ t S^J)i)(Cov t
/<^^e/«
AavU, a/ J)if(gt (pvKouj ^aaiXiOjg ii-
Tqvto iTZtoptg-
"
Kce) OKg^aovrajj 'Qn Tvlg oLyct^lg dimf i^sr l^ctTtov
<r^ Yiiu^efv. „
Eir,
iKgttajv
Q
nc/L^i^aovrajj TiaVTig r'^ VTn^jBoX^ t duv/^%g, d.vaTQyt^^oju^oi bTToazov auTolq
dytdzov S^ T^ 'dt>^voict^ T^ diictg, cvi^^viTO TV^eiv cv
3
ThTvtg
^^
tvl 'Ze^g \Xiy^v t
T^ rlw ^iiJbtictv iiTtztiv, xotvov y^fmv 'Z&^g aTravra^ mitet^rof r Ts^v, THJTk
fdp
riiJsig,
Tion.
Q
oneivoijg, iroTk
q
aTrajvraj; iXiy^v xoiv^.
sacrificio , et sine altari , ac sine maniiestationibus.
,,
JNainque, ut si ilia muiier in
foedere suo non perrnansisset , sed meretricio animo ad alios declmasset; ila heic
dicit, si paria ludaei mihi fecerint^ poenam iis dignam imponam, longo quidem tem-
pore captivitati tradens
,
et omnium patriae regionis rerum faciens egentes : rege
scilicet vel principe proprio expulso , ipsisque alteri regi suppositis , cui captivos fa-
ctos servire necesse erit: simulque auferri sacrificiorum ritum, et altaris usum, et
sacerdotale omne ministerium: quia captivi procul iis locis consisterent, ubi Deo
sacra facere legitimura erat; et dubiorum quoque solutione
,
quae prophetarum ore
fiebat, carerent; quaque antea multifariam fruebantur.
"
Et post haec revertentur
filii Israhelis, et quaerent dominum Deum suum, et Davidem regem suum.
,,
Tunc,
inquit , malorum suorum sensu tacti , senlentiam commutabunt , et Dei scientiam
cultumque studiose adsciscent. Sed e,t regem habere optabunt ex Davidis succes-
sione. Haec enim ceu post reditum eventura dicit, cum sub uno rege Zorobabele
extiterunt omnes, ex Davide stirpem ducente; deposita iam sententia illa, qua olim
a beati Davidis regiis successoribus deficientes decem tribus , alios sibi delegerant
"
Et stupebunt super bonis eius in novissimis diebus.
,,
Exstasim quandam pati<?n-
tur omnes summa rerum admiratione , reputantes qualia illi quantaque bona
a Dei
providentia consecuti sint. His ad incolarum ludaeae reprehensionem dictis
,
eom-
munem deinde ad omnes orationem convertil , modo hos , raodo illos ,
modo c«#4~
clos simul obiurgans.
IN -OSEAM CAP. IV.
KEO. A'.
T. I,
V. i.
p. 3».
V. 4.
Aio (^ncriv'
"
cl;coy£7zz,Tg Ag^pv ^cyei»,
v]oi 'iff-^wA, otj ;c6«ot5 7z«f
Kue^(p 'Z&€95
G^
;{aT3/;c»VTa^ tZu) y!u/' eP^ioTi ^k igiv clAii-3"«a, ^</fe gAgo$, «cTfe fe9/3^&)a;5 ^-^
Ifh t^ 5^5*
fit^ ;t^
'^:^cfbg
y^
(povog v^ HAoTDf ju jui<}ixet'ct Ki^^vraj c^
-7*
3^5, ^
ctt^vx lcp' a//^07
jui<ryii(nv. ,, 'AA^
^
^'^
tkto/j; <p>jo7V a;c»«7«.7? ice/.vo/LS//-d tS
-3?« 'Z?^£p5
t^/^^s ;($t^ <:/^e;-
xvm>wt(^ o/o<5 tb (^ riAinotg duT^ r iWehfJiovtav Yif^et-^t^ ;^;jOi5* ^Q^VTi^i
^
^
dA>j-
g^yjTg (p^v7j'J)z- aTJzi-ni
Q ;^)
to -.tcotj? «Jia
f^^ia.^ctg, (£ov(^ tc
;^
Mo/T?/
/^ AC5i;>^f'*
Sfs^
Tuxcm; ^)^^^
oThr^ei^Tct} -t^ ^iic,- T^nauvTlw xj/l^ l^v^n^v '22%/. tzj (pov<^«v cAv^JiAst? t^
ajjH<^lwj
fe
de) 7o7$ -^&^paAncpooi t
;^-3"'
e|«5 /uuyvuZauf tw ctt/ui^Ta,,
"
A/a 7x70 ^^er-
•3.
377ax( ^ j^7,
(^ a-jut^iptAvd-^tnTOLj aitl Tinai Tvlg sf^Tvnchcriv outIuj.
,,
£»' 7nv\j<{ Tmcrzt '^y[-
(TtTajf Sia, TO /uuyi-^^ ^p '^hytvo/jB^jm ouuTolq i^^yJov outw r'p TTO.Ki/AAcav a,vcu^iWTcav
cojTiiq a(pa/cy5, 6i>^ i]g i^^jlco^riv ^%ji^!iZcti r oittovLVTOiv t a.e^^/J^v' tQto
^ Myi
to
(riU4K^'juud-/i(72Tctf M
yi
(PMj rolg i(^f^t}CH(ny cujtIuj.
"
'2auj TOtg dT^e^oig t^ a.^^,
^
to??
io7re%ig TJJ;
>^?5 ^
oxo/ toT^ 'm.TetvoJg tk oupavou.
,,
T^7n;d<a5 Agj/^ K^ 75 g/iy-ST;?, otj
i7UJUsC7n)?S'Jvrct} ^oi 01 cv ouuTolg cP'Ju>ctTo} TrTig ?^i7i{ig-, 01 dTiejtCt)v ts J^tKUtf iTnosct^ovTig
TDig dS^vi^eS^g' d' o^cuTip Tivoi '.Sflujct cl-9"goov, r t tt^vwtwk apTniycug (fhovTsg'
^ffjf ^y^
^tIov ipTT^TZirv ^/Sff.^^etv icmeicDxnong Tsg tAKcl;.
"
Ka/ i-^^vig 7^
3stA^^'t5 o«Aej'\J.aoTV.

"hTrouvTig (TzwTVf^cag eiTrav 01
Klf-^^
o/JioioTnTct t t^ 3a<;\5tT(«s i^ucov TTkn^QvTig t ^(^ a^-
cT^ "^kTvAQvTCLi. THTVtg iimyi'
«'
oTTrw? i,iy\e^etg [x.r^Ti chfcctl^tiTci^-, fA,yiTi {My^j {A.refitg.

Tgctwjtti J& (^n(7iv a^^etCTzt l^AfJUci
^^^h, ^g fJuriTi t c/*;(^^ov7:i e|} /\9»7«.!!', pyfTg t tk
CAP. IV.
Idcirco ait:
"
audite verbum Domini, o Isralielis filii
,
qula iudicium Domino
cum habitatoribus terrae: non est enim verilas, et non est misericordia, neque scien-
tia Dei in terra. Maiedictum, et mendacium, et homicidiuni, et furtum, et adul-
terium inundaverunt terram, et sanguis sanguini commixtus est.
,,
Age iam audite,
inquit, iudicio vobiscum disceptantem Deum, atque ostendentem quali quantaque
raalitia providentiam eius remunerati sitis. Nemo quippe vestrum veritatis curam
gerit, neque ullam caritatis erga homines rationem habet: siquidem ne de Dei qui-
dem scientia solliciti estis ; sed fraus et execrabilia prorsus opera, homicidium, fur-
tuni atque adulterium passim in terra exercentur;^ mutuisque caedibus tantopere
mdulgetis
, ut semper cum praecedentibus cruor subsequens misceatur.
"
Propter
hoc lugebit terra , et minuelur cum omnibus qui habitant eam.
,,
In luctu terra
omuis versabitur, propter ingruentium malorum magnitudinem; dum ii tam imma-
mter ab hostibus
trucidantur, ut nonnisi exiguus incolarum numerus supersit: id
ennn valent verba , minuetur terra cum habitantibus eam.
"
Cum feris agri, cum
reptilibus terrae
, et cum caeli volucribus.
,,
Tropice more suo dicit, fore ut cum
plebe princlpes quoque eiusdem pereant, qui ferarum instar infirmioribus nocebant:
et ceu aves quaedam diripiendis
pauperibus subito involabant; vel denique serpen-
tiura ritu proximos quosque vulnerare studebant.
"
Maris quoque pisces deficient.
,,
Cuncti, ut uno verbo dicam, qui, tamquam mare pisces, sic terram replebant,
funditus disperibunl. His addit:
"
ut nemo vel iudicetur, vel arguatur quisquam.

SO THHODORl MOPSUESTEM
a,^ia^-> it^
ovehvi 7\Qycd (pcuvo/MfiQ-> a^jQ-- cdauiri
a,v d 775 U^(£>q iJg dvTippiKJiv Tnawv-,
dd^^iiv Tg }ir/j 0.11f^^oiix)
^u>J^ Tmvmv.
"
Kctj dSiviiai riju^pctg. „ 'Eth T^et^gov C¥
T. 6- tt^d^ve/a •uzro r 'fkiv.^jid^m •^yia^rcti f^zay.
"
Kct/ a.O^avyfcnj
'3>£p(p«''in;
/^
«rS vujctvc;.
,,
Ko£/ 0/ r 'ce;^ppyicna7
3
td/$
4"^^^^ ''c<?£$'5 aLTmrlaj v/uf^ ^os^n^v KA^n/J^oi-, cv a.S%-
veta, Tikei^i
;^
uiJTm '^naovrauf' vzd TYig ^^n-^uYig vjuThig av^t^o^g-, Maznp vuKneAVf^
^
Wi (^^^ctKT^f^fjoi onoro), f(^ Tyi; dTrdivig a^ngov lctuToig r!w '6^TnJ^<£i(nv o^vng.
"
Nu^t) a)ys''^fx>(rct rujj ^vivi^ as. ,,
0'jTC6g bj a.')voict v^ TikcivYi i^^gzva-av oLei.
>• 6. "
' fl /jjiicad^ti ?\g.6g jm.« 6i>g «x, \-)(U)V 'Qhyjoacnv. „ 'E/JUfA.v't7a,Si J^ ravrluj ^ VfJieig^
^ef^vct
-7^
'6^yj6iC7ici)g T^
ifxng-
i^vng ?\9y>v.
"
"^Otj /^pt/ ov '^^yvcoaiv aTirxaw,
a.7n^ax)fxaui
V-
31.
cTi Kclya T&
fj.h
li^rdjeiv /J^r
,,
oicoui^
3
vfjuetg '^bTroj^iCkYis^gLri rlw y/ooaiv lctvTtSv rLo
ifj,lu)y Stw icd-ya t^ ^l^ I/a^ '%^7r^ctg v/igtg 6jc^oL.\cij /j[$l}c^v
^
-t^ auy^/igiKcdcncu;
Hovlia-aj; t Toimv -,
cv olg U^rdJetv v/j^gig 'txj^cryinjov luf i//j)i' tQto
Aiyf
tv aLvmiTOfj^c^ cn
T fAYi
ii^r<i!eiv /{9i' i7Tei<fi] 'yh ttoivov d7m.vTa>v y^^J^Q-' ti U^reian, ligL^g
fJig-Kff'^^^
Kiy^ nauA©-",
^
toto 6<petA<i cocojip liiko iauTO, «Tta? ^ r t ?\9lh 'Ztr^a-tj/ioeiv dyon-
Heiir. Yir. 12.
/^ff,TC*)v^ ihtOTtdg cfTTeiyrct^ ""^Trol^ctAXii^
<2^ liQGPruKiyig Asn^, 7mmv/B^-Ag OKeivvic,'
*
i^raJyi
oocmio y.vo/JUivvi ttcivov ii^ TV Tctpef^Q^, ouTa
v^Jf THXuoAVfiVM KQivlu) ^iTroriXet rlu) tJvi/uctJ^.
^^
Kfltf i7n?^-d^ii vofjLn 'SiS (TB* '^X-iiaofjrCtj TZicvm o'H icdyu).
,, YlaLpaLy^syaztfAJivov; m vo-
>
"•
/M/igc. TZi, i/Jigc, cv iiehv) TiDtYimftaui
?hy(f)-
"^
Kcltu to Tikiidtg omtzIv, bTwg yi/^/bTVV /<p/. ,,
Kotf ^
TroAAel Tivig (c dvaojL^ftviTOi
Sf^
-t^ mePt/ApviojQ '),\y>v'orig t^
Ifcyig^ Jiov 'Qnyvoi)-
Tanta inquit ornniuni rerum vastitas crit , ut neque deinceps iudex supersit , nec
'
qui aliorum crimina corrigat : cunctis una captivitatis- calamitate aeque obrutis.
"
Populus autem meus tamquam sacerdos, cui contradioitur.
,,
Dignitate omni de-
ciduus, nulloque iam habitus respectu dignus: veluti si quis sacerdos in contro-'
versiam incidat , et deponatur, atque apud oranes dehonestetur.
"
Et infirmus erit
interdiu.
,,
Diutissime in infirmitate versabitur incumbeiitium malorum.
"
Et in-
firmus erit propheta tecum noctu.
,?
Et qui falsis antea praedictionibus ad vos
decipiendos abutebantur, plerique omnes infirmabuntur ; ab obruente eos calami-
tate , nocturnis veluti tenebris occupati , fraudis suae inutile iam molimen cernen-
les.
"
Nocti assimilavi matrem luam.
,,
Adeo haec in inscitia atque errore semper
versatur ! .
"
Visus est populus meus tamquam noa habens scienliam.
,,
Vos quoque eius-
dem imitatores facti, nullam scientiae meae rationem habuistis.
"
Quia et tu re-
pulisti scientiam, repellam te ego quoque, quominus sacerdotio raihi fungaris.
,,
Sicuti vos scientiam meam raente vestra eiecistis
,
sic ego quoque vos a cultu meo
expellam, procul vos propter captivitatem ab iis locis submovens, in quibus
rem
raihi sacram a vobis fieri constitutum fuerat. Hoc significant verba :
repellam
te
quominus sacerdotio fungaris mihi. Nam quia commune lucrum est
sacerdotium
,
prout beatus Paulus ait, ac propterea debet sacerdos tum pro se tum
etiam pro
populi ignorantiis offerre ; merito cunctos de sacerdotio expeUi dicit,
siquando hoc
desinit: nam sicuti dum existit, communem praebet utilitatera; sic
desinens
,
cora-
mune detrimentum parit.
"
Et oblita es legis Dei tui; obliviscar
fihorum tuorum
et ego.
,,
Eos qui legitima raea transgredientur, nihili aestimabo.
" Secundum mul-
IN OSEAM CAP. lY.
"
21
CTiav
(^
7»i^TJl5 ouuivig cutjov ji^voizi T^ efho^iay ol J\ a.V(i7^y>v tz/
7^yi-^<l
tcsT c.W&)
T ik «A^
^^vofJ.iav imefii^cwTo y TioXXluf nva, (^ a/^^^JiTOv ouwmv l^yttjttiu^oi. T; «f;
*'
T^
cfb^oM ounzSv z\ aTi/uuctv ^<K)fJiajf. „
'A^^to t 'Z^^ts^^v ayt^v iig yji^vw TrCl'
tav avTiiq i(^L^<piaw.
"
' h/^iia^ /\a,ii

(pa^VTOj.
,,
Ivct g;:;7->; on roiaoTzt ef\ b ^og
p- 3--
6 i/Jj)(; r/^iy\fUtg
g'5
ijt/Je-, avaT^y-v m TTiTivhitA AH^^rct/ t ^p?rov roiLrav '^dTroPsgLua-ctg
xctpTTOv, oict 7X?p itwet^i' To yi ajLVpna/; /\gLH
fjua
(pa^vroj , avn t roiHTtay
bTroT^ua-amv
o\ tQ /\9ta
fA«
ola 77?p vM^m-
"
KcM Ci' r a/JfjbTiat^, am&v AKi^[flvrctf aAAP/ 'y'-'^' ajunJv.
,,
'Tm^
y6
oov yi/^p-
rojnov ih
i/fA-> <^i' iTi^v cf)i)T8(7i cfJiclw rp
i^ivajj /uA?^vTZe)v ojuigig 7ioKi/Mm.
"
Ka/
g^
;^5w5 P^o;, ocyTw;
^
6 /«^dC/$. ,,
'Ev ro<Tu.jry) mjy^ai n
^
(W[t<po^£
Sjs iJi;
^•9-
ctly/^Acoaict; '^sKJovroLf^ wg
f/.nJi
/jLoa) i\va\ li^rdJovroc, n y^
tQ iJzro rluj h^TwuLv
^^oo^v ari fjLyief^vog /dv rYJ ct/ h^retct di'ict ^Zt^aniUiVTWv yivo/J^n tots, TravTwv
q
rY\ r^ oAy^/jfSf-Kcjicncu; (WfJi(popa ^[^.K.et/^JCi>v o/j(^ict};.
"
Kclj (^,ccPimaw iTr caiT^g Trs? Ocf^iig
ctvTtSv,
}(cfji
TO 8fa^'(iXia dun^v a.\Ta,7n>J)x)a€d ojDToig.
,, Tif^copliTOfic^
yti auT^g avctT^yt
oT^ Ti i^ovXdjovTO i^riXeiv
y^
'Zd^vi^Ljuto .
"
Kce/ (^(Ay^vrajf }(^
ou
ftij ift7ikr]^cSaiY. ,,
>. 1«.
''Ainivgov 'i^acn t }(gi^tcvv rhJu Tretoa»,, aei Toig ^sr^isig '^i^gjdi/^ivoov ire^v' c^k /ji^Qc-
(po^g (JJJTO ii7nj)V T iTreid av (pay^vng
f^yi
Ttooicjc^aiv ^ idJiovTtov iiuAiv' iva etTrri on itt
nroi cv Tret^oL '^'/jmvrcti rjf^ }(a}tc£y'
}(^
TyJ fzs^iko^v yty>\OTZi>y ., imXtv nptj Jdjrio^' p- 33.
Tii^aj^ Jl rp yiyvo/jjevcov oun l^* td y^ (^ay^vroji ;(^v(ctudzt ii7nv o); cv rolg avodik^ig
at^T\aj; TsgjH ftn
(pa^vraj, avTJ rS Trei^dTicrovraj.
"
'ETrvpvtfjcraAf (cl 011
fjt^h
)(^r<£>-&tjuu-
3aJ(7?v 5, 'ETretJti
^
ctmsTra-flW /.Aa -^cwriAo^g, oveflv aurolg r.g Jiov oxf^y.cnrajf.
"
A/on
titudiaein eoruin, sic peccaverunt inihi.
,,
Quum mulli, imnio inaumerabiies , ob
providentiam meam facti essent , aequum profecto erat ut huius muneris auclorem
cognoscerent ; at iUi conlra
,
parem numero suo iniquitatem adversus me exprom-
pserunt , multam scilicet et inlinitam patranles. Quid ergo?
"
Gloriam eorum in
ignominiam commutabo.
,,
A prioribus bonis deiectos
,
peiora faciam experiri,
"
Peccata populi mei comedent.
,,
Quasi dicat , talia populus meus quum inme
peccaverit , congruum factis suis fruclum percipiet; tales nempe fructus capiens
,
quale semen iecit. Nam locutio, peccata populi mei comedent
,
permde est atque
,
talibus perfruetur populus meus
,
qualia peccavit.
"
Et in iniquitatibus eorum accipient alii animas ipsorum.
,,
Namque ob ea quae
in me peccarunt , ultionem ab aUis patientur hostibus
,
qui consurgcnt.
"
Et erit
sicut populus, sic sacerdos.
,,
In confusionem tantam calamitatemque devenient pro-
pter
captivitatem , ut nuUa sit sacerdotis ab eo qui sub sacerdolio est discrepantia;
quatenus nihil tunc ad sacerdotale ministerium pertinens fiet , cunctis servitutis
infortunio
indifferenter correptis.
"
Et ulciscar super cos vias eorum , et cogitatio-
nes eorum reddam ipsis.
,,
Puniam eos congrua his
,
quae cogilarunt facere ac vo-
luerunt
, vindicta.
"
Et comedent, et non replebuntur.
,,
Indesinenter mala expe-
rientur
,
aliis aUa
excipientibus, Utitur autem metaphora eorum qui comestione
non satiali, rursus comedunt; ut dicat, fore ut hi etiam mala experiantur; et per-
actis prioribus
, fore ut posteriora superveniant : nuUumque linem impositum iri.
Nam verburn
"
comedent
,,
heic item eo sensu dicit quo in superioribus
"
peccata
popuU mei comedent, id est experientur, Fornicali sunt, et non recte eis erit.
,,
Nara quia a me omnino recesserunt, nihil iis bene eveniet.
"
Quoniam
Domi-
V. 12.
22 THEODORI MOPSUESTEM
(^
KveAOV ly>(cf.viKi'mv •> rQ (^vKa.^aj 7F0^ve{av
^^
oivov toj juk^a-jut^ IJl^ctrCi zafct'iA
Im^iQvTO cwiiJ^g'
«^ ^dvovrct^ ciuuThg Tolg ;(^icolg^ fA^ri
3
cu<Srnaiv -t^ 'Zis^vojuuctj; T^Qivihv
i-^ew T^ \<^icu;.
"
'Ev (W[A,/3o?\sig i7ni^TXt)v,
j^
Ci/ pajScfhig djunf ATniyfiA^gv dmtS. ,, ^A
kJ
to sA-
xlwiKXiV i^og \7nnHV
Xiyl-, oii 0/ ^j' l:;7i^^7re)y
Gfftr cf^^jujivctCy UTi g^ t^Itwv /spso^,
t^ (WfA^lSoAcov fxav^veiv ^hKqju^oI:, ti
<j'^
uvTolg a,vay}(^im
^ of
kJ)
to gjVSz.-? a/-^To7$
pa^cfhig TKn KA^v\^JiVOi
fJ^
anvcumg
^
l^TAtnm tIw ^'St^kCjloiv iTiDiHVTO.
"
Uvdjji^Ti
TTOpvact^ iT^OMridiKrctv
,
'^ cJ^iTw^vt^crav ^^ctv t di^ cunzfv.
,, UopviKri ^tioTxjLS^oi yvcofjiri,
T. 13. 'Zef^g vikctvluj ilcfhv "^'^vng t5 .^sS TravTiXc^g.
"
'Ett? tzx^ ^^pucpa? t opg&)v g^vOTa-
;). 34. ^OK, (^
^'
7^5 /3«V8$ g.dwO»' tJzTO^TW <://buCe (^ Xdjmg <^ JiVcfpH GVayiia^OV%g^ OTJ i(gL?hv
oyATin.
5?
E/TO S^ TO o^Ji Tg (^ G^ (^nvovg dvi^i^v, ojujodi duaictg 'fhnT^QyuuTig Tolg
<^ai/Jis>cn' ^ cfivcfpm iti jiMycL7\g, ti v^ avcrKia, c^Ai^/jS/joi , ojUTvdi r a.7raT!cu iTTkrpnv r
oimcuf, /ulyL n Y^ (Tijuvov vofM^ovTig «?) td ytj^^-S-©- 7^
"^
t cPivJpm cmioig' cog^ -^,
<s^g r aoijSeicu/ '^TV\ehict>g i^^v avTct vojuu^eiv.
"
A<a t^to TroovdjcrHcnv (XJj dvysLTioig
y. 14.
vju^^ (^ oHj vufx^pctf vjul^
f/^iyjij
(Tiicn'
j^
ou
fxh l^cnti^cofxa^i 'Qh rag vvftcpa^ vjuu^ ot"
av TJZPvdjcTWcn', (t ^ TO5 vufxcpoLjg vji^S ot av /{gi^^^djcTtecnv' oii ^ ouutv]
^
t Troovciv
(TWJiCpi^VTVy (^
f^'r
TiT^iiTfMpm idvOV (t
P^giCg (^l) aUJUim aULiT^lHATt)
fJi^ TTO^V/ig.

'AvoL?\9y>ig Jii ToH^ 7ikv\fLfi%K)fif{cf,(n Tolg oiyjeioig J>i)C7m rug c^Kctg' iTretcf'^ av ^^^oi-
ng Vf^
ol TfoXi fjuoi
-i
ilg loig <s&^gcmKii(ra4 vfuv dvytj^^ctg Ti cJ^v^eAt^cacn (^ vvfjLCpag'
m ytvofj^'jm
oocfiva, 7n>iYi(J0fJt,(juf 7\Qy>v' l^^iTnp <h}(^icog xzsofj^eiTi ^Dtzjs, crvfJcC^vtiiVTig
iium dereliquerunt , ut fornicanclo inhaererent. Fornicationern , vinum et ebriela-
le^ cor populi mei excepit.
,,
Quippe Deo prorsus neglecto , inultain circa idoio-
rum diligentiam exprompserunt: adeo ut malis ebriati, ne sensum quidem iniqui-
tatis suae habeant.
"
In auspiciis interrogabant, et in virgis suis annuntiabant ei.
,,
More , in-
quit, etbnicorum agebant, qui daemones interrogabant , sive horum sacerdotes , ex
auspiciis discere volentes quae ipsis opus erant: quorum erat consuetudo ut virgis
quibusdam utentes , fraudulenter ad interrogata responderent.
*'
Spiritus fornica-
tionis decepit eos
,
et fornic^ti s*unt a Deo suo,
,,
Fornicariam habentes mentem,
ad errorem a Deo prorsus aversi declinaverunt.
"
Super vertices montium sacri-
ficabant
,
et super coUes accendebant thymiama : subtus quercum et populum et
umbrosam arborem
,
quia bonum erat umbraculum.
,,
Deinde ad montes coUesque
currebant, ibique daemonibus sacrificia faciebant , magnasque et uinbrosas arbores
deligebant , ubi suas perversitates peragerent; magnum quid et sanctum putantes
esse arborum ampHtudinem ac densitatem, et suae impietati commoduin existiman-
tes.
"
Ideo fornicabuntur filiae vestrae
,
et sponsae vestrae adulterae erunt. Et non
visitabo super fiUas vestras cum fuerint fornicatae , et super sponsas vestras
cum
adulteraverint : quoniam et ipsi cum meretricibus conversabantur , et cum
initiatis
immolabant. Et populus intelligens adhaerebat meretrici.
,,
Dignas
delictis
vestris
poenas dabitis, cum vobis potiti hostes, filiabus vestris ac uxoribus
slupra
mferent,
quorum ego factorum nullam geram solUcitudinem; quia merito haec
patiemini, qm
(1)
Cod. cro5 , fortasse pro f*oo. Vulgatus lat. legebat oo , non. Sed Theodorum
nostrum legisse ap-
paret
6^
prout habet etiam codex nobilissimus vat. 1209.
IN OSEAM CAP. IV.
23
T« T>j Tivpviicyi TiXavyit lij noivodnciv TPDiriJziiLSpoi 'zu^q (^y\>&k; 'f?n W ^(^'^Xi^n-eiv
lukv
ifJik^
'Zi^cn^eiv
Q
rolg iM?Sig' fc TgAa<^ ^JcV TiuKX^q cJ^ v^ T Ti^^ rolg gAA«cn p- s^.
v€vo/u*(rjii6vluj fjivyiaiv'
dvojitg cT' l^' Cfceivoig d)g vm^ /uiyt^v tivcSv o^nXetv d.ytdwv
a.TTcu; n awjrvfji.oog aVav, o ?\gLog h /u(_^t,Aigtt Tnivmv avuumct^ ro Jiov b(peiAcov (^ diov
^yivcomeiv
(^
icturS Tiomlu/ , r
/^
roi^^mv itMro aoivcaviav oi t /l^s^^^v^^v iwjrlw
<it a.WQ?\ff.^v
Q^irkXHV Tfcpvelav-, diQ juh "^Tivgziivreg , Jhii/uisicn "j 'Zi^^rctt/ip^vriz dz^THicty.
"
Su
Q
^ls-^hA jttyi ayvoi-, (^ 'l«Jk jW/W ilcjuo^djitSm ilg YctXyi^.,
j^
fjt,Y\ aLva^cu-
^. ir>,
Vm «k
T CAVJOV *nV , <^ JttM 0JU4/tiri ^C^VTO, KVeXOV.

'AX}\gC
y5 1«.« 87Bt) 7JC.m5
^i^Ag-
wlut voo-etri rlw oiyvoiav , oo^pe. civiivoui jiMp ilg XctKyt?^ Ifh S^^Tntci ihi cunvdj 'ijpv-
juS^n ilcPii)Aii-, ^zs^cmoiet^Qraj
3
7i/-taV
(^
dicDov
}^
ovnxig ovict ^ov Stov s/V^va/, u>g
awuiivctf ^Dto (^Y}/\9ig-, t aJ^wuoLTOiv ttoAAji rj S^(po^ oiiJia Ta din (^ ilcPtoXa t
^^25
tf^r' av-&£oo^/«»' ;^7ao7J<^a£&4vT(^
X^^^'
^ ^» "^
^
'^ aiJiov hjuio^Qy^-JuuvTi dwv
oLiJ^i^^LZouj 'ZD^ariicov m Travmv TnT^aLa-jt^jcog rlw ovofJigLaicvj iiniy>juuevlu} Taurlw o\'oy
Tno bgi To '^ilv eiJ)i}?\9V' ovTTt^ ilg
(^
olttov eiain t ki^ ct^juipJicu/ oujjrJ f^i^azLyivrig
^^mictv.
*•'
'^On Oug J^/u(st>^ig '^ctpoigpclau TrcJLpoispna^v ^la-^yiA.
,,
AizLu
^
(hc/Ji^-
v. 1«.
Kiodg Kivrai t^ (pvaumg '^^/Moug '^i^g a^^ia^ V(^jau.a7ig., el7n<Pfri ju^v 7^ ePaXeta^ c^ p. z».
itiyigj oi}to?\g.<r^ Jl yvoofA.yi
'Z&^g rlw rp i]<hi)KodV cvdjaxtn ^o^Tnicvj.
"
Nlo» vifjuriai
auT^g Kve^og d)g d,/A,vov cv ijpv^^u^pci).
,,
AifzoitopTnazo rviviw ajJTdg ryjcPe •A,a,>teiat fd^jLct-
yjiv ry\ t TroKi/MOOV i^^ocf^Ct), 00; y..nJiv cl/vjh ^KKgJ^etv qju /M^jig"»? ;^pa
SJB^i^^^vr^
ri (^ TiKcvuod/jjiVii. yC^ rlw olicetcLV £^(^ht5kt©^ ftnrio^' ro
^
oKO^Tnaiv Kiyfy
"^:^
't^(j
8j^vi/JS>VTt6v
(1)7?
ct:petcf^g (^ oj^.av.op7n^ovmv.
"
Mg'^^? iJcfhoKcov 'E(p^ip.
„ T/5x' 'zs^? ^- "•
ibrnicario errore vos irretivistis , coaiurautes slinul
,'
ut me dereiicto ad idola acce-
datis ; in tantum , ut multi ex vobis constitutas quoque apud ethnicos initiationes
susceperint, et sacrificia liis consueta tamquam pro grandi aliquo bono peragant.
Atque ut summatim dicamus
,
universus populus, qui maxime omnium cordatus
esse debuerat, et Deum ceu proprium creatorem agnoscere, illorum socielatem prae-
tulit, qui hanc improbam intemperantemque fornicationem patrabant, a Deo aversi,
et daemonibus cultum exhibentes.
"
Tu vero Israhel ne ignores, et luda ne pergatis in Galgala , neque in do-
-
*
mum On ascendatis , et ne iuretis viventem Dominum.
,,
Ne sic, inquam, omnes
pessimo laboretis inscitiae morbo , ut in Galgala ad adorandum veniatis constitu-
tum illic idolum ; et simuletis honorare tamquam aeternum illum qui verus Deus
non est. Cum scire oporteat, impossibile esse haec simul consistere: multa enim
est differentia aeterni Dei ab idolo, quod heri manus hominum fabricaverunt: con-
fitentique aeternum Deum prorsus esse abstinendum ab iis qui ficte hanc gerunt
obtrusam
appellationem : cuiusmodi est On idolum , cuius fanum aditis, haud con-
venientem ei cultum deferentes.
"
Ouoniam sicut vacca asllo percussa, insanivit
Israhel.
,,
Vaccae instar naturalis cupidinis motu ad incontinentiam tendentis , a
servitio raeo discessistis
, lascivaque mente ad idolorum cultum deflexistis.
"
Nunc
pascet eos Dominus quasi agnum in latitudine.
,,
Dispertiar itaque illos , hac et
illac circumagens in hostium incursione, adeo ut ab agno non differant qui in spa-
tiosa regione oberrat matrem suam requirens. Nam pascet
,
pro dispertietur , ait;
capta metaphora ab iis qui profuse dispertiuntur aliquid atque dlspergunt.
"
Par-
(1) Graece vi;j.i,j refertur ad 5(av£p.w. Sed latine noo ita se haberet /)ascf^ ad dispertietur.
V. r.
2i THEODORl MOPSUESTE^rf
'l<repfcMA ovojL(^i^<l j
c/K i^ J^ttvtnaTipag (pvXtig cv r <J'<c>(^ rlui
ovoy^cncw •n-3'^5' coc, td
,
vioi ^E(p^cufc o/retvovTig
/j^
^ttA?\§vTig To^oig.
"
Ediiiccw iAUTolg cmavJk?^.
,, Autd?
V. 18. iTnvoncrtv lcivmi' vxg 'fki to
X^^^
iK^oimg' img ^ liya. Zottdv;
"'HpgTjcrg ^vcufalHg.
,,
T(5x' dfietvcav 'Cy^Koorct^ diri/Beteiv.
"
nopvtiJjovTgg cf^i^dsropv^auv.
„ fcvrgu^^v '^avTiXdg
ivdjcrcu^ "Zir^g TO
^IQSV.
"
EyiTircnv ctTiyM^a^ o;c cp^Ui&^/^^Ss ofwi?.

rioAA^j r>7 *&zj-
jp.. 37. yo/a pi^Yicm^oi, figuj t^ 'Ca^o^ea
r>i ^fptr' l/^u, r^it' riti ilcft^Kcav €/A9vro dii.^7r'eicuv-, w
V. 19. 7ra(77J5 ojjToig abTxfJUiu; ^zs^^civog icpcjf.
"
SugpocpJi 7rvi'Jj(i$c%g auvdg cn/Q^ei cv r 'nfipv^iv
ojuiYig.

'^Q.g
yi liifcLf^ov td opjgov r '^iou^i Tcug olfi^icug tv cLi^ov
i?\ff.wuov TrvgU/tcpt,
/utATa^aiov cupiTcti r^ Tifnai-y ouiwg x^zso r^ op^fjg outvi KncpdivTig t^
ifMig coTctvei /u/iTica^i
'^y>voTig fJa^
iroXKXig ajni^ksziVTcLi t^ vlBpicog ilg alxM^Kcacsictv.
''
Krtf tf^rca^jjuu^i^dov-
roji 6k t^ dvcncti^eAOOv cwn^v.
" '^Q.g^
kuTiig roTi ctiSrvicnv /\5i/3efv otj /u^gcTCucu^
^^
'fki-
^Ksf.^i\
rlw (u^ id -^ucnctiptejLci r iiJh^Kcoy ii^v cmaJ^lu).
K£0. E'.
<'
^h'AiicJTtTi ^uTa o\ Uoeig., t^ 'Zif^ok^ri oticog 'l^gpjwA, jt' olx.og r ^ct(nXicog Ivca-
"Til^iSi. 5, A>iA9V OTJ TTuKiv cvQcodu cf^ "^oj^gcKu-^icag ive^ct^
«•P/C^
'^ TTopHmg (^Ag-
^icog TrDtei^TOLj, 'Ze^g Ti g^ kpictg ^
(^
^lcr^JinX-y
j^
G^ t^ ^ctaiXtm; olKKtg a.^srctCTCtg
Kiyjov.
"
A/o't7 'Z&^g v/uigig €S7
to }Lol\Juct.
„ 'T/tf^s ^
lAwAy^a tJzto t xp/cnv 7n>vi\ao /M^o~,
T \ylutj.i iLj efiiccLg vmp S)V 'moKixYi)(cf,'TZ Kyt^^ju^Q^ 'ura^ vfM^.
"
"^Orj 7ra><e I^^m^jjtb
r^ aytOTnS,., /fpty
(w; J^ktvov c/KTi^fjSpov 'Qh to iTttjSuexov , o ol ac^ivovng r OTlpaj/ ;($tTi-
Tm^OJU. „ AlCt(p6eSi4
(pyiCriv tJzto/S^^S Ky T 'Z&i£p(p«TZirV iTiKTma.tdi T l/t^, J^lKltt/ T TO.
ticeps idolorum Ephraira.
,,
Scilicet curn idolis comrnunicavit. Et saepe alibi et nunc
etiam Ephraiinum pro Tsrahele dicit, ex potentiore inter decem tribus nomen as-
sumens
,
sicut illud: filii Ephrainii intendentes ac iaculantes arcubus.
"
Scandala
sibi posuerunt.
,,
Ipse slbi conversionem ad deteriora excogitavit. Quamobrem, vel
quomodo?
"
Provocavit Chananaeos
,,
illorum impietatem aemulatus.
"
Fornican-
tes fornicati sunt.

Exin in peius omnino ruerunt.
"
Diiexerunt ignominiam ob
fastum eius.
,,
Multa utentes insania et adversus me superbia, idolorum religionem
amplexi sunt, quae omnimodaia ipsis ignominiam asperget.
"
Turbo spiritiis quasi
sibilus extollet eos in alis suis.
,,
Sicut volucer, aereum spiriturn alis suis impel-
lens, in sublime volando fertur; sic isti ab ira mea correpti , et quasi per aerera
raptati, multa cum violentia in captivitatem abripientur.
"
Et probro adficientur
ex altaribus suis.
,,
Tunc demum inteliigent, stulto se ac noxio circa idolorum ai-
taria studio defunctos.
CAP. V.
"
Audite hoc sacerdotes, et attendite domus Israhel, et domus regis
auscuUate.
,,
Manifestum est, hinc quoque rursus, ex aha revelatione initium sequentis
dictionis
facere, sacerdotes simul, et Israhelem, et regiae famihae cunctos
alloquens.
" Quia
vobis iudicium est.
,,
Ad vos enim veni ut iudicium meum exerceam,
et poenas
de ausibus vestris lata sententia sumam.
"
Quia laqueus faclis
estis in specula, et
quasi rete in Itabyrio extensum, quod venatores praedae causa
fixerunt.
,,
Varias,
inquit
,
prophetis moliti estis insidias , et yenatorum more
qni rete ad capiendam
IN OSEAM CVP. V. 25
^Kol^' (niOTnoLV
^5
T '^D^^pyiTTtfv
(g)
(t^^AAp^v Xiy^' a)g
'©^^
TZif 'E^s;ci«A tv, mtoTfov
J\J)xi(^ (7i rd oIkco 'l(rsa«A
*. "
'Ep^
q
Tmjfehvmt; v/^^ iijuu.
„ 'AAA' i7ret<H) e/h^iocu-
* Rzeci». iii. 17.
vovnq lcp' Oi$ if/^lwvov v/MV oxetvoi TO imju^ct TvictvTix, }(^r duTUv
ii^v^-^^jivS^ 5 a;y7C5
iTTu^Cd rltu 7J^«eia</, yntfchvcov v/^g i(p oU M|«.apT>i;^T5 , ^i/
^fptf
aKcvng '6mJi^iT-&i
ivLvmc,.
"
'E^ g^i^dyK T 'Ecp^ia/^j
;^
'Io-^mA 8x. a7TS57i' o-Tr 1^«.«. ,, Kcw
^ l^<^fj,ou
v. ar,
Ta ^vo/^ja TTrt^' cuWv d>ce//3fiJ$, ctTe TraVSTS ajjrolq 'Zirapoov.
"
Aiotj vuXi c^g77DtfV<s6crgv
"Etpocufj!., i/uucLY^ 'lo-^wA.
,,
O/c/k TrJiVLty otyTJ^g TeAsov "^xTOjztvro? SjttS, ;f^ c* t»j t 61-
J)Lxcov juucwdivrci^ ^Z^ct.
"
0(;x 'iJhtiKctv to ^^ovKict (unzSv tS ifhgpi^^cti ^2«^$
(^
v. i,
^ov oMTtfv , oTi TrvvjfACf. TWDveictg '^v cv cojvi^iq' T
Q
KVQjLOv iiK iTrtyvcdirctv.
,,
OyJ^
^
fJLi^^ctX?<9fj^oi yvcofXYiv ''i%ov T vivcTctf ^ct^^q S/tt«, iTTeiJ^ TTcwr^c^g 'ZB^c, To yji^v i^ca-
icetXetVj ovJivct A9^v IS^Aem^ I^S ^TweTcS^.
"
Kct/ 7a;T«yft>^o^Trt/ w u/3ez$ tS' 'lcr^rA
ilg '3t^(TOii7rov cwnf. „''AA^
^^
Tauins
q
t^ TctpomcLg
if^
7^ i^/3pgce)5 Zi^ iTrctpoivowu ^tto-
<psLvrig l/uiQV:-i '/^ '^t^rcti/i^VTig roig il<J)x7^ig , a^^clv J^^^rnaj cfiiclw
,
ajuro) d^arctf t^ 01-
;t«/a^ yiVOjtSfioi Ttt^^etvcocncog, ilg lu/ S^
"^ nucoQ/ctg }(_g^^!TDy'^ -t^ iitv\g.
"
Ka) It^yiK \. 5.
^f^t^
'E(ppaijM. a,<Bivr\criicnv cv rcuc, a.chyJicug iwmv' f(^ (i<)hvii(Ti (^ "lovcf^ctg ju^r ojJitSv.
,, v.
39.
^'ATra^TS? vjQwy] T^i^f^ju^KHVT^g-, jcoiv^ f(^ r TjyMQjictv 'cz^ju^ov(tiv -y vTii^ m rlw yi/c^(nv
riJiKii-/ r ifjulw. OvTtd (^ 6 /u(gt,}(^ti©^
^'^yi
UclvA^ td *, t rlw aKY]^ciou! ov aJi-Kict »1101«. i. i».
v^^t^^Vtwv \vct iiTrvi T T a.Ky\^etcu> rvi ^zs^g ro yj.^v achftoiujTUiv ok^ottvi.
"
Miia 'Ttj^^arKev
y^
Ju^Q%cav injpdjaxiVraJi lii c^^jit^ow/ t kvqjlov
t (k: ii \*M iJ^cnv
v. c.
aJJTvv' (yKWiHXiK/i
^
dvr ojjTtSv
,
07i
(^
KVQjLOV iy}(gi,'TiKi7wv.
,,
Kav dvcnctg J\ (zs^cnt- v. 7.
^(77, 7»roi5 oJ^iKiii^ajf vofJuCfiVTcg
tc .^^7ov, oyc^v c*tbu3?v s^aoi :^sov, c/KT^dftiiB^ii
praedam extendunt, diversis illos implicare malis studuislis. Nam speculam appellat
prophetarum coetum; veluti apud Ezechielem: speculatorem dedi te domui Israhelis,
"
Ego vero eruditor vester sum.
,,
Sed quia vos moleste ferentes quae ilii vohis even-
tura canebant, talia adversus eos machinati estis
,
equidem peccatis vestris poenam
imponam
,
quam inviti licet sine dubio patiemini.
"
Ego novi Ephraimum, et Isra-
liel a mc non abest.
,,
Opera enim illorum probe scio, utpote qui numquam ilHs
non adsum.
"
Ouia nunc fornicatus est Ephraimus
,
contaminatus est Israhel.
,,
\idi illos prorsus a me recessisse , et idolorum rehgione se polluisse.
"
Non ded^-
runt cogitationes suas ut revertantur ad me
,
quia spiritus fornicationis ipsis inest,
et Dominum non cognoverunt.
,,
Neque resipiscentibus mens fuit ad me rever-
tendi
,
quia in vitium toto homine incurreraht , nullum mei respectum habere vo-
lentes.
"
Et humiliabitur arrogantia Israhelis in faciem eius.
,,
Atqui vesaniae huius
atque arrogantiae
,
qua adversus me insanierunt apostasia sua a me , et accessu ad
idola , dignas luent poenas , cum suam depressionem spectabunt, in quam me ulci-
scente devenient.
"
Et Israhel atque Ephraimus infirmabuntur in iniquitatibus suis.
ludas pariter cum ipsis inlirmabitur.
,,
Cuncti, communiter peccantes , communiter
quoque poenam perferent, propterea quod adversus scientiam meam iniurii fuerunt.
Sic etiam beatus ait Paulus: eorum
,
qui veritatem in iniustitia detinent; nempe
eorum
,
qui veritati faciunt iniuriam sua ad vitium perversione.
"
Cum ovibus suis ac vitulis pergent ad quaerendum Dominum, et non in-
venient eum ; etenim ab ipsis declinavit
,
postquam Dominum dereliquerunt.
j,
Etiamsi hostias adduxerint , liis putantes, propitium sibi numen reddere , nihil inde
4
26
THEODORI MOPSUESTENI
Truvmng ouuThg tQ -Sba' VTTtp m a^^ivriq ainvv-, jretVT^dg Toiq g/c/iyA9/$ fS>^(Tet^v.
"
'^On
TiKVct d^o^iii l^vmw idvmq.
55
Kct)
^ ;^
imq \^vi(n ^s^^ th Sfg^T^ytB^Qv "Qn-
fAA^^nq^
cJ^ d\^o(puXm iTiKVCos-ctvTo 1^/U4^ia4' tSto yb ajUTolg
;^
o /^^6«©^ AduieP'
' Ps. cv. 35. eyf(^A&i Xiywv
* "
y^
iTn/uuy^a-euf cv Tolg 'i-^vicn-
55
t^^v^QuJdu Toivwu t -zjrcwr^jM 'Se^g
G^
ckioZiag Ifhjuu^ietv c^AS/, tt) T^jcva ouuTolg c^ cwWV ^gcD^ct/.
"
Nt«Xi ^cpt^cpaQ/^ro/
oJUThg « ipuai(3n (^ dmy ftAyipng ojjmv. ,,
'''ivct ei^>j 077 <PiKlw Ti. iovcn(^Y\g ouiThg Tg (^ 7a
V. 8. 'Zif^mvTzt ouuToig oi^zs-ctVTct '©^^c/^or» (pdr^p^.
^^
'^ctKTiianTi avbXmy^i ^^ G^ ^ouvovg'
h^azt^n ^ T tv^wAcJV, Knpu^otTZ cv tc^ oiyccd ''Clv. 55
'Ev oJTuai Ji (pyjTi Tolg ivTniig cv
/».40.
ois T aaiSetetv iJpyct^iSi tIw oljdtctv-i ett^iVT^g lug aitun-dag emnJkg, (BonauTi /t^X?\dv
,
V.».
TO 'Zt^i u/^^? L/^TSp rowTwv ia7)ju8pct ftLuuovTig
}(ct}(st'
Troict TttvTa;
"
'E^icTTn BivictjuuVy
^E(ppouft i]g (t(^cwi(r//Jiv l^^uiTO ov nftipoug iAiy^a. 5, 'A/Tzj ju^
y^ tQ Biviotjuuv r t^ 'ih-
cAjt/of
Myi
^cta-tXetoiv' c«
q
7» 'Ecppcw^ TO5 Jii(^ ittwvi <^v7\cf.g' ou tQto
q
Xiyi, ou b
ju^ d^'i<Pl ,
o^ g/$ ei(pctvi(r/^v i^^viTO' civ^' /Vct ;«3/v>) l-Str' oift(poT^pcov itTrr} iv auDOLfJt,(p'o-
Ti^v
^
071 c>K<r^Jovj (c g/5 oL(^abvia-^^sv iotvj'
^^
Kj ov njU^poug t iAiy^n
,,
Aiy^ '^ cv tu
i(^'oJcd Tp 7toMjuuct>v , Iw iircL^i TK^ ^QP^v fjiiaj; eurmv iMy^v 'Tir^JhXcog' 6x<r^aDVToij
^Vj (pncnv, iK73Xr,Tlojt^oi -t^ 'S%i atiT^g juci^^oKng to et-d-^^ov, v(p ng d(pctvi^n7ov^ ttolv-
TiXc^g' iftH
Tdg 7? 7ivM/M'-:g cuuTolg i7my>VT^
, ^
t 'fhiTiX^^/Mvlw TTctp oLUTolg IXiy-
^vt(B^ ti^^^vo/JUQLV' T) Ji To x4)ivov
}(^ Sfcf^i^i^riv Myjy , ij^t ctv Tig awji^g
^ <7^^
Lxxxvn
•-> "^ f^K^tt-f^
ActuiJ- m; o^v Xiyri'
*
'/i/u^ctg iKiK^-Pa, , j^
cu vuKTt cvctvTiov an' hk iv
n/A/ipct /Av (3o(X,v Xiyav , cv vukti
q
cvolvtiov (pd-iyfi<S^
tQ dii' clv^'
/va iiTry] on h/AJipcu;
(^ vuKTog (Z/KiK^^et ovetVTiov as'
j(^
^ipi(Tiv Toivwu iiTn T) itotvov 'isTUi j^c^v^^udu Ai^'
TO c^eST/ Bivia//^iv , 'Ecppeuft itg oi(^xvta-/4)V l^iTO' 'tva, iiTn^ oti r^ KOtvou (^i^picTctv Tg,
proficient, Deo prorsus illos aversante
;
quandoquidem eo dimisso , idolis totos se
dediderunt.
"
Quia filios alienos sibi genuerunt.
,,
Nam et cum gentibus praeler
praescriptum coniugia miscentes, ex alienigenarum copula liberos susceperunt. Frgo
binc etiam omnimodam illorum cum alienigenis commixtionem ostendit, quia ex his
etiam liberi ipsis nati sint. Hoc enim illis improperat etiam beatus David dicens:
"
et commixti sunt inter gentes.
,,
"
Nunc devorabit eos rubigo , nec non heredi-
tates ipsorum.
,,
Dicit nimirum se tamquam rubigini traditurum eos exitio cum pa-
trimonio universo.
"
Clangite bucina super coUes, sonate super excelsa, praedicale
in doino On.
,,
Cunctis inquit locis, ubi impietatem vestram patrastis, omissis con-
suetis ritibus, clamate potius, quo vobis eventura mala portendatis. Quaenam haec?
"
Obstupuit Beniamin
,
Ephraim in desolatione fuit, in diebus correptionis.
,,
Be-
niamini nomine , ludaeae regnum dicit; Ephraimo autem, decem denotat tribus,
Neque vero ait illum obstupuisse , hunc autem desolatum; sed de utroque commu-
niter utrumque dicit, nempe quod obstupescent et desolabuntur.
"
In diebus cor-
reptionis
,,
id est in hostium incursu, quos ipse adducet, ut populi sui perversita-
tem palam castiget. Obstupescent ergo , ait , mirantes subitam rerum suarum cata-
strophem, in qua funditus destrueutur; me hostes eis immittente , et peractam ab
ipsis transgressionem puniente. lam rem communem diaeresi dici, passim comperire
est etiam apud beatum Davidem , velut cum ait: die clamavi , et nocte coram te
;
non ait se interdiu clamare , et noctu coram Deo loqui; sed ait potius , interdiu
noctuque clamavi coram te. Ergo per figuram diaereseos rem communem dixit. Sic
etiam hoc loco ait: obstupuit Beniamin, Ephraim in desolatione fuit; ut communi
IN OSEAM CAP. V.
^
27
^
g;$ ci(pAVKrji(}iv ^y>vci(i-l\\
"
'Ek roLic, (puAcug 'lo-^^^wA ietct^ct 7n<px,.
,, TctuTa
3
iTw.- p. it.
yav aJJToJgj lAiy^co 'TyJ a.7retXdv T^ Iju^f tv elXyid^g
y^
/^iCcuov
,
cug
Sfy^^r^
^zs^^Yr
ttSv yvoiuSpcuq ri7n<psjju' cuS^navvrcLf Ji 6k 'mg TiHficLC oti TmvTzt luj th^ t2
)(^ a-xJ^^iG/^
"
'E^ovto ol Ip^VTig ^liicht co; /M^n^VTig oejLa,.
,,
'^ilazrgj
^
0/ tu oiifjiei^ct i^ r
"• "»'
^^y
^ipicna)g d^pcu^ujUTig Av1^,01 vovtclj ToTg 7^ ctiauoTetctg J^Kct^ioig., Hiz^g vfjufig (^ncn
TiVAArig kcnjg Sfg^ipicrict^g /ua&^v ifjui t5 f(^
Tfi
gJc/^yAwK, 73/ ^zi^^cjyjicciv fj/sv ijuiol t diov
Tifjclw T5 <t
6vo/j(^cnctv , c/Ketvoig
3
«cT oAcej;, tippcLyii cf'U(^2c TfoKT^lg tb ?t^ 7fr/x/Ap/$ J)iy\-
pr,/uvct ZoTFUig-y 10
^
scp' vyttiK chiXvavLVi-i rluf i/uiQi '^tT^a-ouTav ovo/UigLcritiv ts
^
tj^^
^c^oL-^oLVTig Ofceivoig.
"
'Ett' o^tes^^ c/K^iC^ wg vcPti)p to
0PfjLyi/>(^ fjLH. ,,
<^o(^ipa.
y
iiv tjv<
^v^cfvf^cti TVi j(gLT curmv opfjLri irrvXf/.-AJtOTzev ivioLVTTt
,
d^ulw vcDz^g '^yJ\.vo-ctc auThg TreT
::^W
^ TTOM/JUCdV.
"
Kce.T^<:/bva5-2^'(72''' "ECPpcUf^L T a.VTlch>tOV clmh, )(Cf.Ti.7TaTY\cn TX) Kpi/L(^.
,,
v. 11.
OJ/^vct Aojpy it^v T (^n^iii' %}(^<^Q^
Q
t^sf-dwg 'i^vev yicJ^iK^I t It^^v
,
7n7niTy\K0Tig to
e^iil^^ov ^
(^ fjLYicfivcL Thia Tnjin/^Oi 7hy>v' Cdg v^ KVtiog cv Tvlg ivcL-yfiAiOig'
* "
>(^t^i-
* luc. xi. -52,
TnT^ T aycLTrluj (^ t K^icnv
j^
t fAgov (l). .,.,^'lvct UTrri 071 ?^y>v iiJivct 1;^t? r^ cLytTmg p- «.
<t T cDf(gLiii icj T^ (piAayBg^^rJa^- k} av77c/);cov
3,
t oLcfiKH/jSpov Kvexog (pcuvi^ i{g.K(^v'
cag Tv
* ^^
'i^i ivvooov tzS dvTicfiKCi) cm Tct^' ,,
toT^ dcfliKZcn ^p^ivm imiryi JhvoLfjLi Cffir
*
MaUh. v. 25
acfiKn/Avag VTT ctvTzfv di^Tnvetv.
"
"^Otj np^ctTO Tiooi^i^ OTnazD t /JistTcucov.
,, TaZTct
Q
chifnT^lloVTO dl^'0T2 'Zt^, T T ilcf)xACdV 'ZD^crCtVi^etV ilT^VTO ^^TTiiCtV
., OLTZ fJLyjJivOL T
ro'^ft)K T i/^iS tu T •?«73oc7;j7;iOv'65 '^Ti Tiuiii/j^joi ApjPV
"
Ko/
g;)^ &); Tct^^ td^ "EcppalfjL., y. n.
(^ «tf? /div^^OK TTtl' oIkcp ^lkJht.
,,
'Ev 7n)h?\Yi Ttt^yri
§0
Tyj TroKi/juov ajjTk.g }c^'^.<P!azti,
ambobus (iictioiie tlicat, obstupuerunt et desolati sunt.
"
In tribubus Israhelis osten-
di fidelia.
,,
Haec nimirum illis impingens , minarum mearum veritatem firmitatem-
que comprobabo
,
quibus a propbetarum intentatis isti non crediderunt: sentient
autem experiraento edocti fidelia omnia ac veracia fuisse quae dicta fuerant.
"
Facti sunt principes ludae quasi terminos transferentes.
,,
Quemadmodum
illi, qui divisionum in campis signa auferunt, dominii iuri nOcent; sic vos, inquit,
quum tanta esset inter rae atque idola intercapedo, quatenus milii debetur bonor
et nomen di^inum
,
illis vero nequaquam; firma iura , multisque ac variis distincta
modis , vos quidem pro virili parte dissolvistis , nomen meum bonoremque idolis at-
tribuendo.
"
Super eos effundam quasi aquam impetura raeum.
,,
Terribili quodam
impetu ferar in eos
,
qui talia sunt ausi , aquae instar eos inundans multitudine
bostium.
"
Oppressit Epbraimus adversarium suum , conculcavit iudicium.
,,
Nullam
iustitiae rationem habuerunt: unusquisque pro viribus vim iniustam alteri intuUt
,
ius conculcantes ac pro nibilo babentes. Sicut Dominus in evangeliis:
"
dereliquistis
caritatem et iudicium ac misericordiam;
,,
pro eo ac dicat: nihil pensi babetis cari-
tatem, iustitiam, ac benignitatem. Nam et adversarium videtur dicere Dominus pro
eo qui laesus fuit; velut:
"
eslo benivolus adversario tuo celeriter:
,,
raonet scilicet
offensores ut omnino conentur abs se laesos placare.
"
Quia coepit abire post vana.
,,
Ita quippe se gerebant, ex quo idolorum superstitioni se addixerunt, omissa legum
raearum observantia, omnique officio.
"
Et ego quasi conturbatio Ephraimo , et
(1)
Animadverte praeclaram lectionem IXfov, cuius vestigia alibi non invenlebam, ne in vaticano gni-
dem praenobili 1209, nec in vuigato. Praeclaram dixi immo pretiosam lectionem, quia misericordia ar-
gumentum fructusque est caritatis, quae ibi praccedit.
28
TIIEODORI MOPSUEStENI
<wazr«p Ti)'/ l^apet jdv^ct) r OTceidiv oJ^tujcug Tjhrijlm ouuihg' ivcDj?^v yC) qti ii^ it fMv iz^
'E(pp0U{/', TD
3
TCsT lacTflt
Xiyf' )^
ttoivs
q
d|W-(poT^gpi5 t/m/ tb vx,^f^!w \7ki\q\v (^ TP
j^gv^^ov cpwOT
,
^Orag (^ ci/ to7s dvwTEg^is IJ^ii^ct/uBp,
V. 13. "
Krt]f glcAv 'Ecppa/jW. T yooDV cmW, (^ 'IbcTo^ t oc^wilw aui^- v^ iTToqdj^ 'E^ppalfju
'Ze^g dojfg/ag, (^ a:^rfiA2 'Zirfitr^etq '^si^g (BctcnXict ^lcLoeifJu'
j^
axnvg ovk ricl^u/jii^i hu-
am^ vpi^g. „ Tots c/^ t o\vAi(av aA^Yionvrc^ }(cf.)tci)V' tQto
^ Xiyi vomv <^ oJ^wulw or
av a,7ru}iiroLi /u^ ctXy^fJi^KuilQg ilg G^tr dosuQjLng o 'Ecppciip, "^ttij^AAwv
q
'^'icr^c^q ''Qh
p. 43.
^ T ct]yj7rf\cdv (^ctaiXict., ^v\
q
//JJoi' c«ef^v KO/uul^yirctj (^oii-d^eteiv.
"
Kay « ju.m ^Tm.V(n\
V. 14.
c^ u/-^ oJuuow choTt iyco il/M a)g TmvSrnq Tq^' "E^pqcdfju, ijaf «g Ag(»v Ci/ TZtf o'/;c<i) "inJh,'
(^
«^ aqTmfJLciJi T^ 7ivpd!icm[A,ctj t^ ^.ii-^fjioui , <i:
^k 'iqctf c^cjuqiiju^jQ^ .
55 'Ev aTiuvgoig
ju^etJi iigiJtolg, Irss-etJi) a>g ctv
^
jfavdvp n
}(^
?\.icov vjluv icrofjLcti, /ui^ ttdAAm^ v/m^g ing
Q^lnv\r©^ aLpim^oav n ^ anmyav
^
t^ 'Tp TToXi/MCdv 1(^0Jn' 'dJivog aTniX?\gf^e\v v/ji^q
V. 15. '^
'fhicet/J^oov }ic/i,itoov dia n ovr(Q^.
''
U.opivaof^ctj (t i^q)i"\,co ilg
(^
TOTrov
fjm-,
icog ov
d^pctfi^c^cjj. }, 'Ax^oxLdwg rri ilaovi rri ^zi^icet/uvyi ^ t5td iTniyx,'^' iTretJ^ Tp tdibtwv
^Tiejtcov 'iJjiov
^
/t^ o^UTVjr^ /uv d,^7ra(^etv T?
Ji^
d,(pcupeiv iv- ^Zer^azri-^fov , dTnivctj Jl
^i T /JigcvJpctv rluj .o^KAia^ -, iiToc ' iuurvdi f(gLT^iQrtetv t?
j^
JistretvaXtcmetv td Xr\(p^v' ^oi^g
av TO oog imv^q (t Kicov -, dTnJtota v^ t«td- dvji Th-, d^rima-cu;
v/Jig,g Sj3- 'r^ tioM/mcov.,
(^ cti-^/jiStXooihg i(ciiQ,<^(ya4', K^r i/Jtstvrov 'icjofjuciui, ^k 'fhgpi^^o/j^fjog ^zt^^g Tct yvo/j^ct,
iiJi Tivct vifjLcov v/Juv (^on^cictv , ct^i av '\jzeo T ;^T5^VTSe)v us-ctVTzKvi T dTHoXetajtf ^jzffO'
/juimvi.
'^
Kct) '^^i-^acn
n^
^nrn^r^m ih 'z&^owttov ^«. ,>
To't? yb Jyj ;(ff.Kelvot /uQl-
fiaX9/J^oi T^ (^oyidiia^ Jtnjovrauj t^ ifjc^rig.
quasi stimulus ludae.
,,
In grandi eos hostium causa perturbatlone constituam,
belli doloribus quasi gravi stimulo illos compungens. Porro satis constat, quod haud
aherum de Ephraimo dicat , aherum de luda , sed communem ambobus minatur
conturbationem ac stlmulum, ut iam in superioribus demonstravlmus.
"
Et vidlt Ephraimus knguorem suum, et ludas dolorem suum. Et abilt Ephrai-
mus ad Assyrlos, misitque legatos ad regera larim, et ipse non potult sanare vos.
,,
Tunc enimvero mala sua persentient : haec enim appellat languorem atque dolo-
rem; cum vldehcet captivus abducetur ad Assyrios Ephralmns: qui ad Aegyptio-
Tum quidem regem legatos miserat, sed nuUam inde opein impetraverat.
"
Et noii
desinet vester dolor; quoniam ego quasi panthera Ephraimo
,
et quasi leo domui
ludae : ego rapiam et vadam et toUam , nec qui eruat erlt.
,,
In contlnuls perse-
verabitis malls ; etenlm tamquam panthera leoque vobls ero , muita vos cum cele-
ritate raplens et abducens per hostlum incursionem; quin vos aliquis incumben-
libus malis possit subtrahere.
"
Ibo et revertar ad locum meum, donec dispereant.
,,
Consentaneum propositae simlhtudlnl hoc quoque dlcit : quandoquidem ferarum
huiusmodi hic mos est , ut cum velocitate rapiant , et quod occurrerit auferant;
mox ad speluncam suam abeant, ibique devorent praedam atque consumant. Ergo
ad pantheram et leonera haec quoque verba retulit; pro eo ut diceret: postquam
vos hostium manu praedatus fuero
,
et captivos fecero
,
mecum ipse habitabo , ne-
que ad gestam rem respiciam , nulloque modo vobis opltulabor , donec ab oppres-
soribus vestris supremum exitium patiamini.
"
Tunc demum convertentur , et fa-
ciem meam requirent.
,,
Tunc sane et illi resipiscentes opem meam implorabunt.
V. 2.
V. 3.
IN OSEAM CVP. VI,
29
KE(D.
5-'.
^4f^g r }Cvejtoy t diov h/u^ ^ oti ouuTvg iriTraxKiiv
y^
lclci^
w/^P^C, Tuntc^i v^ /w^Tua^ram'
vytdai
y\fJiff,g
/u^ Joo hjuipctg , ov tyi hjUi^S^ tyi ^nvi dvct^m/U^^^ (^ ^ntrojuji^ cvojvnov
iuml^
y^
yvcdaojuidic. ,, 'Tm» yb r^ '^KetjUivm oujTvig -^Ai^^icov jui^ TioXXrig bpfjuyKracnv
Itt \juk T^ o^uTHT©-" (^(poJpct
^
OappavTES OTJ Tnnd^cu; ainhg
}^ la,(70fjt,cLf
unvmg
, d^-
^Tnictv Ti iTrd^co Tvlg ovf^lBiCnitocnv avTolg }(g:TdKXri7\9v '^ctv/ujf.<Ti , ju^ TroK^Yig ivig o^u-
^r©^
y^ TYig iuji^eicbg ilg cfiop^^riv ay/ov TramA)) to /fptr' ojjT^g' ihTo ytp
Myi
tv
vytcccri iijciag lui^ Jiio Yiju^pcLg, cv t^ Yipui^ct r^ TQj.Tri a,vct<picn)/cadzf inag
^p
h/u^g (pncn
outnofMog laG^rnjf
,
cj)9B ov JLo
}(^
%mv iijuipcug td ftr,'fCigt)V
,
ilg tIw TniXcuav ri/^g "^tto-
^^lujoji uilKiv iutt^re^ytcfr nio
q
;f^ yiftidsoiUA^-i avh tS cv "^iTro^^VG^ rp ^coetTiovcov loo-
/Uidzt' «5 70 *,
iycooKmg /ujii CcTfcg ^coHg, avTi r it/ TZef ^yiv /ua ?^Tisvcrcc^.
"
Aico^O/L^ Ps. XV. ii,-
T yvcovctf T icuejLov. „ MiTcc axrnJ^g axn^ ^ yvcocncog o^ui\yiov/Uidzt. "'n$ op-S^g^v gTo/-
ytyy ivayioD/j^j avTov.
,,
Td6^0/t<^3a
;^
otro t^ /SoJi3^/a^ J^iiclw o^-3'p», (^; av c^ aKOTng
iig <^(ii>g iu{^(ia?<gvTCL Ta Yi/ujiTie^.
''
Kct/ ri^i
yi/julv cog viTog
^STe^lfJc^^ tyi yyj. „ "^A^p-Sc-
vov 7rcLp'i^<l T aytdwv t pg)p);^cM', Jiicluj ryj cx,
yHg
acvaJiJh//jivcov KCLp7r£vyX)T a,v
)^
TmvTo.
}(ajie^v
'fkiTY\<hm TVy^^ccvYi tS viTQ.
''
T/ cjoi uovYiaod 'E(ppctijtt; t; aoi nomcroo 'liiefk; tv
q
gA€0$ v/il^ cog vg(p«An fssespivYi
-i
^;
*^'
;f^ t»5 c/)boTOf op-S^gzvw TTopdjo/AkvYi. „ 'Aa;^ tj$ m£pt Kj avTYi J)^-A£^gfit)5, ^ -©^^5 T As^ov
o ^cr^^OnTing iTrDincrztTo^y cJ^ «5 iJi^aTO "imi^^Kv-^icog
^i
tIw d(^opfjJdj t ^97/« K^l^ow
ti
q
^"^y^^cTWfc^v u/iJv (p«a7 W(^' IjtcS ^^s^S^, outw 'Z&^^vOjttefv lazr8c/^Ki)CTv: l^ /tt«v
^
lAgefv
CAP; VT.
"
In trlbulatione sua raane vigilabunt ad me dicentes: revertamur ad dominum
Deum nostrum; quia ipse percussit, et sanabit nos; vulneravit , et medebitur no-
bis: sanos nos praestabit post biduum , tertia die resurgemus , vivemusque coram
illo
,
et sciemus.
,,
Propter incumbentes ipsis tribulationes multa cum celeritate ad
me current; magnopere confidentes, fore ut qui eos percusserim, pariter omnino
sanera , et acceptis convenieutem vulneribus medicinara faciam , cito admodum et
expedite res eorum prosperitati restituens. Hoc enim denotant verba: sanabit nos
post biduum, et tertia die resurgemus. Tam brevi, inquit, nos sanabit, ut ad sum-
mum biduo vel triduo in antiquam nos reponat valetudinem. Dictio vero
"
et scie-
mus
,,
ponilur pro , meliore conditione erimus. Veluti illud:
"
notas mihi fecisti
vias vitae
,,
id est in vita me constituisti.
"
Persequamur , ut cognoscamus Domi-
num.
,,
Studiose scientiam eius conquiramus.
"
Ouasi paratum diluculum invenie-
mus eum.
,,
iVdiutorium eius nanciscemur quasi diluculum, quasi nimirum e tene-
bris res nostrae in lucem transferantur.
"
Venietque ad nos quasi imber telluri ma-
tutinus aut serotinus.
,,
Uberem praebebit bonorum largitionem, veiuti de.terra
fructus proveniunt, quae omni tempore idoneum imbrem obtinnerit.
"
Quid faciam tibi , Epbraime? quid faciam tibi , luda ? Misericordia vestra
quasi nubes matutina , et quasi ros mane pertransiens.
,,
Hoc quoque alterum ad-
Jocutionis initium est
,
qnam ad populum fecit propheta , ex accepta revelatione oc-
casionem dicendi sumens. Quid oportuit, inquit, a me vobis fieri, qui tam stu-
p. 4C.
*
Ps. XLIII. 19,
Y. 6
ort
TIlEODOm
MOPSUESTENt
!^™r4.^«v«V-7,
1^75,
k
v^p
^ i/«"r
'^'^^~^'!l^r; n^lSo

;r^r
r/r
^^z
^\
^^^ -^^
«xS
t^.
a.se
peccasu..
E,a.ae.
.e..
'-;;x.:l^:^srlt:^:;:HrL:;z:i;
quae
necessariara
poenam
vobis
attrahunt
.
et.ams.
en.m
Lere
cogitem,
carere
hanc
effectu
voluntatera
raeam
oportet,
qu.a
facta vestra Iru
franeara
pror us
efficiunt.
Veluti
siquae
nehula aut ros
mane
hrev.
appareat, sta-
radi
solvitur.
"
Propterea
succidl
prophe.as
vestros
,
et occ.d.
eos verbo ons me.
Profecto
elo iuquit,
etiam
prophctis
raels,
quos
utilitatis
vestrae
causa
ra.ttebara,
!e
rain t°
torli
siquidera
ego
illos
admonere
vos de offico
yestro
mandabara;
e -m
quidem
vos
adhortabantur
; sed
vos
contra,
nuUam
s.ve
d.centmm
s.ve me.
mittntU
reverentiam
hahentes,
varlls
eos
mortibus
adfec.st.s
Itaque
vocabula suc-
"ret
occidi eos
verbo
oris rael,
ponuntur
pro,
causa ego h.s fu. re.
hu.us.nod
ciai ei occm
propna sic
interfecisse
^Ttarsinir^r
rndalt
^apu^os
officiL!
ipse
properaodura
Tce m J
e":.
Veiut
etiam
apud
heatura
Davidera:
" decUnasti seraUa^
To
tra a via tul: „
non
quod ipse
semitas
declinaverit;
sed
'^'^^^^^^^
illos devenire
malorum,
ideo sibi rei causam
quodammodo
attrJju.t.
Et
.ud.cmm
Im qu :i lux
egredietur. „
Atqui non
impunem
praevaricat.onera
anc
ves.ara
esse
sinara;
nam
poenas a
vohls
reposcara;
ita ut ex ..s quae
paUemu,.
raal.
lu
clarius
cunctis fiat, rae
vestrura
adversus
prophe.as
cr.men
^-'^'TZlT^:^
„alis
implicuisse.
Ceteroqui
ut
ostendat
se non
«l^^!!- -'-"
Jjj;:;^
^Z
msericor^iam
inquit volo et
non
sacrific.um,
et
sc.ent.am
De
plus
quam fn, o
Zsu,;
Etenim'ego
ceu si vellera
sacrlficiorum
quoque et
holocaustorura
v.hta-
r„ Cod. =«^,
quod visum est
corrigendam;
q«an„«a.«
plerumque
o«d«
est
en,enda,,ssi„r«s,
flr-
reaqcre €t optima
manu
scriptus.
m OSEAM CAP. VI.
31
ia TPAp ifjLou
yiy'o/S^ct-> cf^oiTZ ryJ ^tZ^^vofj^njLtarav ^'nduu <h)(gi!icLV' lAiou yia to i(^ p-
*7.
Cyjip
'^"
TnxXovTWV )(gL}u2g TifJUcaejLct fS^(3(tAXav Gsir a.J)ycQvTcu;.
"
Auro;
q
tl^nv a; av-
v. 7.
^^TrQ^ ^r^s^l^ulvcov Sj^-d>iKla> , OKCi icpm^p^vriazx.v
ita. ,, MijL(4vyn(giTi yd Ifhi irig ^ol-
<ncaq {i^ T^ o/Wcj^, t jud^ avco^v vjuuv ovjuTidivTz»v 'Ztt^q ijid ?^y>v iiJivct ynniijuSpoi-y
x.cLTt7n(p^vy]itOTig efi fJLH 'urcLVTiXcog' a)<^
^
cfffu' XTiPOjuujuivncniovTct^
vjm^q <3%i tjst» t
'Zt>^<^ynz^v dviAetv.
"
YctKyt?\g. TToMg Ip^^ztl^^o^t&lnn /j^touol.
,,
hmoL
q
ihiaiv lijuuv « FctAytP^, •artfp' v. s.
f
M t!w '6'h^?\g:.j2^ i(^ ju(^tcuov ^d^ 7w gi/aj/\$t ann^lw IbhehiKVvS^' b7z» yb v^ avcdTipa»
Aiyi, fth
i]cmopdjtS^ i^g ToLAyt/\gL tLL tioXiv
^
\pyi(^i^
M-yf
jL(^Tcua,.y tk cv uuTri
yyvoju^ct (niftcuvaiv'
"
Tapctc^siiCRt vJ}i)p.
,, Oi to cfietJig lUj ^(^^apov tt);- iucnlBeictg cv
T^ yvcocri ^'/^^(^ouvQju^ov tvi Iftri-, Tri '^o ilJ^^Xcdv '6hdz?siLung c^jui^ia,.
"
Kctj yi ^i%vg v. 9.
(TH o)g dvdpog Treicc/cTQ.
,, 'H TraVcy t e^iwajuuv t-w oJmicLy cv ty) r ditziTrjdju^cov oh-
Ji'iKVVTaui .(i/\gL^t)' ov Jh ZoTiuv y^
Tc]g 'sref^Tcug g-S-©^ Kgi ^:^ t hk^v icmHcfhx^vctj
^?^^!w
-i
f(^ t!w o/Wcw iJvLvajuuv
Sf^
t^ iviocpv ^Ji'iicvv^ctJi aTmXeiou;.
''
^Tkpkj-^clv
\ip^g oJhv \(J^'o\dj(rctv '^'mju(gL' on dvojuicu/ l7r:'i;](ntv.
,,
'£>c 'Zi^^dicncd; (^hMtoji t Ti-
Twv '^-hJei^PoLi y^Kiav oti ol ju^ TTUT^oig
^
(^'yicnv
^
0; vju%vi^i
(^Myi
q
G^ ^^g
'laK^/B,
Aiui T^ (^ ^t/LLiCOV^ 'IvafcA TIVOVlKilV iTlYioeiaV 'CSTDfteiVaOZLV 'lJh)(nV di/TzJv T dJ^(blijA, TCaXlV- p- 48.
tLu i%OV T dytvdKTY\rnV ^ Tt/ yiy^V^OTi-i &)96 ?\gL-9-palcog /uS^
^
/A^ Jb\iJ S/a.\i^luJOLI
Gen. XXXIV-
rolg ^iKi/JUTcug ^ZtT^anoia.u^oi (piAiav t^ttj yto
?^iyi
ro iKpw^v oJbv y^ooZ
q ?\stfic-
J^Oi,
TTZlVTCtg
}(ff.T
OJJTOV dv(^?\9V 'JTji^ T^ y^^VOT©^.
"
'Ev TZeT o1kCi) T^ 'ifT^sjt^A ilJbv v. 10.
tem vobis suadere , atque ad mei agnitionem adducere
,
propbetas miltebam. Nunc
quia sic illos tractantes
,
malam mihi retributionem obtulistis, iustam peccatorum
vindictam perferetis. Nam misericordiae officium quoque est, propter eos qui male
'
sunt passi , supplicium iniuriosis decernere.
"
Ipsi autem tamquam liomo pactum
transgrediens
,
iUic me contempserunt.
,,
Vos autem in transgressione vestra perse-
verastis , neglecto quod mecum pepigistis antiquo foedere
,
meque prorsus despe-
cto , adeo ut prophetas quoque id vobis commemorantes interfeceritis.
"
Galgala civitas quae operatur vana.
,,
Causa borum vobis Galgala, apud quam
noxium vanumque idolorum studium expromitis. Sic enim et in superioribus dixit,
ne abieritis in Galgala civitatem; neque vana operemini , ait; ut quae in ea pa-
trantur , significet.
"
Quae conturbat aquam.
,,
Illi qui limpitudinem et puritatem
piae religionis, in mei agnitione apparentem, idolorum admixtione inquinant.
"
Et
fortitudo tua, viri piratae.
,,
Quae vim suam videlicet in errantium damno deraon-
strat; quemadmodum mos est piratis, aliorum damnis incumbere
,
suasque vires in
ceterorum pernicie ostendere.
"
Celarunt sacerdoles viam , occidione Sicima per-
emerunt, quia iniquitalem patraverant.
,,
Exemplo vult illorum nequitiam expla-
nare; quia
,
patres vestri , inquit
(
dicit autem lacobi filios Levim ac Simonem
)
postquam fornicariam iniuriam sorori suae illatam viderunt , tanta rei indignatione
exarserunt , ut oblique quidem ac subdole Sicimitas sint adlocuti, amicitiam simu-
lantes: id enim innuunt verba
"
viam celarunt
,,
sed idoneo captato tempore, cun-
ctos uno impetu propter illud flagilium interemerunt.
"
In domo Israhelis vidi hor-
(1)
Ita cod. ^dastai, sed n^endose, ut arhitror, pro 7r«5«,?aV:ft)j.
(2)
Videtur deesse p/j,
vel scribeodum esse or »> stdov^
32 TUEODOhl MOPSUESTENI -
W 'lcr^nA (^QjDmi
iicfbv /lugzty :ropverav ajravmv sx, ov ow/uistTi av<px<jztv ^ cW' cj/ «^-
<^^p£ '^v^q (t ''i7n)<pka-<l -3^0!;.
''
'E/twav37j "la-^iiA-, (^ 'liiJ^ot^ oL^pviiVi di^ejicr/j^v axm!.
,,
YlcLvnq 'uj^c, /Liictv iicfbv 'u^^c/LvojUiciv rri r^ dJt^Acov jUddv^VTsg S^pncmeia,'
}(^
Tmvng
ATiXvi
^
(hit^ScipjLSplw rluj ictvvil^v 0L7n<^ei^ctv cm>TY\oj.ctv' a)g '^ ei Tig yi(ji>py>c, TiXeicO'
divTrev orrgp/^TWV, (t tS KcipTrQ t diQjKrjwJ^v liTrcuThVT©^ , viJ\} 'uy^g pcjLdv/Mctv }J)ijV,
''^TTDAicjiiv /u^ m ytoo^y^bkynt
-i
n&vov J^ Tmvnt
(^
'2«r^«A»(f»CTO mvov S^ 1115 olKeiu^
"^^(p^jvffgv pctdv/AActg' 87W5
Vfjueiq ^ (^«07, 7B0-87WV ^ 7JiA;>c«7Wv "^^^AgT^u^i^STSS a^^rwV,
cf^iXnXvdz^Tig Aiyw^ov
y
J^/Savrg? t ipn/zsv-y vo/nsv J^^olju^oi, t y^i? aTraAM^poTg^ tiJw'
iTxrny^iK/Splw
-y
(^
t^ -O^pjiiTTtfia •20/'g^v7rt yti^crct/^oi TOTtov otb crjir x^ap^srovg s^Zx-
;5. 49.
^ITWV 70 3?(5er '2*7^(5% OyM^^«V, 707^ TTZXVTa 7» y^^Tio V/ll^/S
^JPVOTa 'cfeiTla <J)^ C^ iCtVTl^V
OLTriJei^^CtTi :i^KiOC4' OL^piVVcq
/jSfJ
70 ')hrZ)cf)iJhvOLI Tt/ '&5Cer
G^ VTlkp T TOiTfaTTOV J^ THAi-
TCOVTUv ioipyi(nc^v KctpTrovg
, ^Zt^ Jl tIw tS -^^^v©^ c^c^o^osrluu ci^oXt\divTig o?^i cfi*
* Es. V. 4.
oXcov 0/^iov ^
ThiTca
}(^
70 'Z?)^^ 'mf^HcTctici'
*
if/.etvct 'Ivct 7iDiY](ryi gzL(pvA!w, iTToiyicrf
V. 11.
Q a^^v&o^.
''
''A^p^ou '^t;')/av crgfltL»7z«r cv tc^ '^gpi^^etv /m t!w ctiy^/JigLKoiiuicLv tS 7\ff.ov
ju.0f, cjv TZ^ la^cui fM
(^
'l(r^y]K.
^,'''!!?^
ehHv v/juv TiuXiv iiipcic dp^gj !w ch^ tjzs^-
/SaAAeucrav (piKstv-d^^Tncti/ lya 'srapi^co
,
c^ Tvig ctl^/^$tKcocrici4 v/^g <zi^^^ uucnxv oiv^
'
^^mvlw iTmva.yav iXTnehL' •wn Svi KQfTTov 'W^g tv ^cpeTTiov opav idi?\9iTi, oip^; v/juv
iTkqob; J\riai' 'ivct j(^v
y
ouv Tyj Ton Jtttpiciv cti^wudivng 70 />tiyi-&(^ -, /s^ tIw tQ
kd^tIov^B^ ioLVThg Ifh/AAetocv '^i-^Yin tQ Api^arou, TOTg
/j^
J^ tQto (pwOTv Troiiiv v/aay
cJ^i^' to
^p
oLpyov
:i
Kiyi
dvTi tQ ct^cjL^aj\ Jvuvr](ryfi (^^AYid^^g 'zs^g tq Jiov IJetv
viw di 71
;
ribilia; ibi fornicationem Ephraimi.
,,
Et res qiiidem illorum ita se babuit. Nunc
vero in universo Israbele plena borroris aspexi ; fornicationem universalem
,
non
corporis sed corruptae animae atque a Deo apostaticae.
"
Contaminatus est Israbel,
et ludas omisit messem suam.
,,
Cuncti ad praevaricationem spectabant, idolorum
cultu polluti: cuncti infirmum ac profligatum salutis suae negotium esse ostende-
bant. Nam veluti si quis agricola peractis seminationibus , et iam frugibus messem
postulantibus , mox ignaviae se dederet , agricolationem suam pessumdaret
,
prae-
teritum omnem laborem inertia sua futilem redderet ; sic vos , inquit , tot tantis-
que bonis potiti, egressi Aegypto, emenso deserto, lege accepta, promissam terram
adepti, et in conveniente religioni loco constituti; cum iam fructus oportebat ad
Deum ferre
,
tunc omnia vestri gratia acta
,
per maHtiam vestram cassa effecistisr
oniissa videHcet post tot taliaque beneficia fructuum redditione , factaque ad vitium
urtiversali atque omnimoda perversione. Paria bis apud Esaiam: expectavi ut face-
ret uvara, fecit autem spinas.
"
Incipe fruges colHgere , cum ego convertero capti-
vitatem popuU mei, et Israbelem sanavero.
,,
Quamobrem vobis novo initio opus
est
,
quod ego per suramam benignitatem vobis concedam , dum praeter spem om-
nem bumanam de captivitate vos reducam. Nam certe si volueritis ad meliorem vi-
tam intendere , novo vobis initio opus est; ut si denique acceptorum munerum ma-
gnitudine pudefacti, in virtutis studio deindeps versemini, id vobis factitare liceat.
Nam verbum, incipe, dicit pro, incipere poteris, cum volueris ad officium spectare.
I^jiBc yero quid ?
V. ».
IN OSEAM CAP. vir.
33
KEO. Z'.
•\}/d6/^. ,,
n^iAiA©^ cLTmaiv « 'Zi^^vo/uuct, lu) iloyil^^ia-^ a/ram; ,
;^ 07» "^OT^TXKTg^
^«,
'cs^? ro '\|/gD«/b$ ia^Ti,
^^
ivi; Tjfjcct^Qjiaf uh XTSOjud^eni J))(^'iu>q vynp a)v Trapivo- p so-
fjt^ei^Ti TOictuTo,- Tmq
'^ TJva. t ^'oTrov^
"
K«]f tthi^^nq
'z?^e?5
a/jTOK ii(n><(^j(jiTaJi , c/K<hJi)-
cT/icav Xvi^g cv tyi otS^d ouLmi , 07mg awjoLcfhxTiv oicfhvTig cv tyi KcipJ^ict cwtzSy.
,, 'ilq
^
aK gi' 775 nM^nfnq v\ Xvitp^q cv ocTaT ttots (u^tv^v oxcf^criiv Cffu- 'Zi>^<^^vTct4
, ^gj\
ilg
OiiCiCtV iW^^V TtL CvOVTZt
^f^Oi'
«7TO
,
(PHCTV , iTT^dxiVTig V/UUV Oi TTDAi/JUOi CLTmVW. TSt Tl
7{ff.T
oiKicw vk Ti 'i^ct) 'Zcr^cTovTa vfMV cLi DoZcnv > Tct /u8p a,(^cu^tiVTiq , lu
Q
a,(pa,vi^ovTig
vmvT^c^g' u)<^ a,7mvTctg vjuf^g •vJzjro
7^ cnifJt^rpo^g t^Ti^^f^jng-^ a(r/mff,'nL ^^jjuh iJtA<^
k^
lavTOv oief^eiv, oJ^vuucamS^ovg te
y(y
tcapcf^icLV 'f^ Tvlg yvo/j^oig-,
^
6?\9(pv^/J^ovg <fi*
6?\9(pvpTl}Coiv py}/4a.Tte>V If^ TC^ /Viyi.^i T (7VfJL(pO^V T*^ OVfJL^CUViiUWV V/JUV,
"
Nuv 6xV-
KXcocnv ajuThig to SfcLf^HAicL ajmSv
,
OLTnvcLvn tQ 'Zef^cTZDTrn
fjua
I^^^ovto.
,,
' KTraviaiv efh
T
/j^j)
TnjKkrig dxmtiv '6^riT^icr/Avct)V 7^
fcSf-Kictg /juiiv\fjt,!w ^^oov ,
t^^.^aKo^ /tAyi<piig oui-
Tiig KaKolg' avaT^y^v o\g ^ovKdjo/Mpoi /Jt^ TioKKrig dvcuJiictg i^zir^ l>\i<Ti Jhf^^^^iovTO r
ijjucug.
"
'Ev r KaKicug Yiu(p^vav ^acnKetg-, (t cv loig '\iv<h(nv cwmv ap^VTCug.
,, '^Ci<^ v.
ttoKkIw Tvig ct/ctvTiOig g'm (BacnKiJoiv iiii aoyjicriv Y\<hvlw iy^ii^ctj
^
o't ;^m;c£pniicr«OT p.
7? cWTt/v ^ alyjuigcKcoTou; Kn-^VTOJj -, vynp cov tb chi/ts^TiovTO ;(^)ca)V'
j^
07i Jii r ifjuluu
dipivng yvcoaiv-i t!w '\djJ^
}(^
a7mTY\K!w ryj Jcu/j^vcov fAjiTYHa-ctv •&pYiemetetv.
"
Uavng
/jiPi^t^ovTig d)g Mi/SflW^ i(^'o/j^<^ ilg Tn^^tv. ,, Xvfjupcovcog ytp aTrcuiTig t«$ ytfcooicog
')b7n)<pxv'ng 7* £ju,«$ /{pi^k!w tivcl yi/cofjuLju aviefk^ctvio
,
'Z&^g r t Jcu/ji$vcov ''^TrvKKivavTig
CAP. VII.
"
Et revelabitur iniquitas Ephraimi , et Samariae malitia, quia operati sunt
mendacium.
,,
Quam operamini omnes nequitiam, dum a me digressi ad mendacium
spectatis , ea manifesta cunctis fiet a poena
,
quam merito ob haec flagitia luetis.
Quam ob rem, aut quomodo?
"
Et fur ingredietur ad eum, latro spolians in via
,
ut concinant canentes in corde suo.
,,
Nam veluti si quis fur aut latro in via ali-
.
quando occurrens viatores spoliet, et aedes ingressus rem domesticam auferat; sic
,
inquit , supervenientes vobis hostes , omnia quae sive domi sive eitra possidetis ca-
pient
,
partim asportantes
,
partim funditus consumentes ; ita ut vos omnes calami-
tate pressi , cantilenas lamento plenas simul concinatis , cum geraitibus cordis ob
huiusmodi eventum, et cum vocis uluiatibus, propter infortuniorum gravitatem quae
vos corripuerunt.
"
Nunc circumdederunt eos cogitationes suae ; coram facie mea
factae sunt.
,,
lam vero omnium ab ipsis patratorum malitiam in memoriam revo-
cans, gravibus eos malis irretiam; merito quidem propter multam qua prae oculis
meis ita egerunt impudentiam.
"
Iniquitatibus suis laetificaverunt reges, mendaciis
suis principes.
,,
Contigit enim, ut liinc multam tum reges tum principes caperent
voluptatem; qui idcirco eos superabunt captivosque abducent, propter peccata ada-
mussim quae commiserunt ; et quia scientia mei omissa , falsum et fraudulentum
daemonum cultum adsciverunt.
"
Omnes adulterantes
,
quasi clibanus succensus ad
coquendum.
,,
Concorditer omnes a scientia mei recedentes, adulterinam veluti
sententiam susceperunt ad daemonum cultum declinandi ; cHbanique instar ad co-
3>. r.2.
V. 7
34
THEODORI MOPSUESTENI
f^er^q tIw aiKO?<^(nctv piTWVTig c^eivlw.
"
KaTst^^-uo^ aJJTbg "^^Wr) r^
(^?^y>g.
"
'AA^^ss -^b
cJ^ OLwmg 6^5 Tai)iv\g icse.-mvct^.cadyfmvTctf t^ yvcofj^ng.
"
'Atto (pf^crs^g 9Bofcr©«' go)? tS ^u-
^oi^liZctJi oLUTV oASv, ctj vi/Apcti r]^ (^ct(Ji\icav ujul^.
,, 'li$
^
« 96^ Am^P^bv Tg ;f^ g^-
/3Am3^v oLKdjptd l^u^l Ti (^ C(/a:7cr?5« 70 avfjLTmv ,
«tw^ c^org Tno t fG>^.^voim$v IZtVTlw
}(^Ti^auedi l^ctaiXei ctv
^
"^tto t 'h^^ooLiJi^ P^IBovTig t a,p^lu/^ ^^e^g t ojutIu/ yvcoLtLu t^
f(^Kictg ctTiavTig ci/iucraTi o/uipicog.
"
''Up^ctvTV ctp^VTig
^fjii^
cJ^ olva- „ Oi rg
^
ei^^vTig cwn^v yJi^cag
^c/jf olvo-
(pKuytcug 'Z^^cniyov , aLy.^TCd f(gLVx, TTctvnxav cog c/k Tvictuiyjg TrcLpomctg t^ ^v^jLf^ tc^^n-
/lAjivoi.
"
^E^iravcLV r
yfi^
cwrt^v /ui^ T^Qi/u^. ,, YlQ^g Tikiovi^ictv iOJ^Vj jcoivcovictv sAe-
c. /u^joi 'os^g cLTmvTctg g^ chit^^apyjivag t ^otiov.
"
A<07i a.vi}(giu^cra,v co; iO\.i^ctv(^ ctii
KOLpJ^icu ajJTt^v
,
cjv TzJ' KOLTbtppoLOseiv ovuTbg oMtv T vuKVz.
5,
"E^iicaiovTO yb J^iKfw hAi-
^ctva T Sf^voiav 6%
'^
.
/Ui^ig v\g cT/ oAm5 l7riTV\J(Lov '^
vuKivg.
"
'^TTrvn ^E(^pcufji, cvi-
TiKn^i].
55
'Clg c/H. /LiidTlg Toivwu vcnoLU-wg JiKluu Tp UTrvcjp (3oLpei KaTi^jtAvcov , sJiva, 7«
'Zef^cn})tOVTQ-> iTIVlHVTV /^^PJ'.
"
U^l' i^^Yi^
, }(^
OLViKCtU^ 0)g TW^g (()iy(@^' TTCLVTig
i^p/uiJtv^G-av u>g HXi^av©^ }(c/j{o/M{j©^.
,,
'H/^^a4
Q
(^?[£i,fMj2ewk<j7tg , t cumSv m/T^ovtd
TraAiV, avairfo/^joi 7? JiKlw TW^g
^ }(^
oocuTip mg }ihi^av(^ Sf3^^.pfjLajLvo/Mfjoi 7S,
y^
J)nyi^/j^Oi 'ZeT^g tIuL t aivTfWv ipytcjiav.
"
Ko) ^p }(;gLTi<^a,yi,
Gm^ KQjLTag dtmSy.
,,
KaTaAAMAev 7r)<vtM; '\}m/J^JHcn tIcu TijW.ctfgioi' , JiK^w ym^g Tmvmv '^ olo^^v cv atiivig
v^anxKnit/^cjdv tv\ i"p TroKifMCjov ta^a.cfiiJh/uvcdv^ cr^^ayvi.
''
YloivTig o\ (ictmK^g cunzSv
iTnavv.
,,
"ATmKeicx, (^ (r(payyi (ZE^^^Jh^nmv^ TmvTig. livog'ivi}c^v
;'
^^
Ovk Iw cv auTvig
'fh}(ciiK^/jL^(^_ 'Z&^g /Aji. „
"ETreiJ^
;^ (Wf4.(pcovov il^v r yvdofjilw^ IJiva ?^y>v Ifi^
TrvieiiQ^aji }(gL^7ni'^ idkKdvn:;.
"
'EcppoMjU, cv viig ?\&.oi-; axjTvg aut>avi/A.lyi/uTV.
,,
Ioutv Kj
quendum succensi , fervido quodam animi impetu ad illud flagitium decurrerunt.
*'
Exuret eos in flamma.
,,
Sed enim hoc ipteo-eonsilio suo consumentur." Fermento
arvinae, douec fermentetur totum, dies regum vestrorum,
,,
Veluti si quis sumptam
arvinam in farinam coniiciat, tota haec fermentatur
,
et universam massam perficit;
ita ex quo illegitimum hoc constituislis regnum, capto initio ahs Hieroboamo , in
unam eandemque sententiam cuncti pariter conspirastis.
"
Coeperunt principes furere a vino.
,,
Principes eorum crapulae et ebrietati
indulgebant, ira immodica adversus omnes tamquani crapulati utentes.
"
Extende-
runt manum suam cum pestilentibus.
,,
Avarae cupiditati mentem intenderimt
,
inita cum pessimis omnibus societate.
"
Ideo exarserunt ut cHbanus corda eorum
,
dum tota nocte agitantur.
,,
Mentem more ciibani inflammatam gerebant a cra-
pula, cui tota nocte vacarunt.
"
Somno repletus est Ephraimus.
,,
Ergo tamquam
ex crapula huiiismodi somno gravi correpti„nullius honesti officii curam gerebant.
"
Mane factuin est , et succensa est quasi ignis lux: calefacti sunt omnes quasi cli-
Lanus ardens.
,,
Die succedente , rursus in eodem opere erant
,
quasi igne inflam-
mati , et quasi clibanus calefacti, atque ad turpia facta incitati.
"
Et ignis devora-
vit iudices eorum.
,,
Meritam ergo poenam sustinent, dum igni veluti, quicumque
apud eos regnabant, hostili sunt traditi caedi.
"
Cuncti reges eorum ceciderunt.
,,
Exitio et caedi omnes Iradentur. Cur?
"
Nemo erat inter eos, qui invocaret me.
,,
Quia una mente erant, nuUumque prorsus habere mei respectum volebant.
"
Ephrai-
mus commixtus est populis.
,,
Hoc etiam ]>eatus iraproperat David, dicens: commixii
IN OSEAM CAP. VJI.
35
/uiyKi.tt-<i'i
ojJThq cLmu,J
Lctvie^ hiyjdV' (^ i^miiMyi^Tav cv 'nlq "i^yid'
*
?^
y6
li2> oLTret' i>
^^ .^
Ps. CV. ,15.
V. H.
7aK.n«7t)y io at.Tnp 'TiTSL'/.TciUj tottov.
"
Kctjn^cf^pv (^cZioi rlw l%iLi dirrJ.
,, 'Tyw/uuiyi
Toivtjuu auv(i7^y>v t.nfJi^coeJttV' 'Zt^^^vo^ctx;
;^
rolq (k{^c^ioig 'fh/Luyeiq^ utt' cixmSv
OKavm
af^oun^ncnrciuf Travvihceq.
"
h'jrhq
q
fe;;c iycji)' Kj TioXicL d^laj^icmv cuntJ\
;^
oujTig
oux,
\yv(a. ,, 'E-os-aJii
^
Sj!^/u^/(uvyiJtiv
^^
Tvig 7)1^ ^Zt^cnDiciviTtiv oiycic/jg , ovJi ir^
/^x^Qd
'tpovw 'ux^c, Tt» <SiOV iT^jiS^^ JcAav,
8j^
T^ro TnKrirctf roictZvx.
''
Kof
Twar^vctfdr/a^ra/ « i//S(£/? tQ \(T^r,K iig '^s^azoTrov cwrJ,
}(^
ovy^ iTnqa-^cw
^- "^-
'Ztf^g iCVej.OV T Qihv ajjmv
t <SL
«>C C^i^riTYiJ-CU/ OJUTVV iv TTUai T>irOiq.
5,
'TTsip ffliV TOlVtUJ
cJ^v(iej.(rav ih TD '3'«ov, «Tws a,vcuJ}ig
y^
au^vxdiTaig «Zt%« t t <^cafJisvcov i%Y{yujric, ^-
^TniOA/, y^
•r 't«%i d^-eiyag cnjacPlw 'Zsr^Tifj,yicrcu/rig -r» /5;%/ to ovtws ^7ov, 'i-^vrcuj rlcjj
TSi7n.'ivCk)(7iv r!w oikaiclv
.^
Iw v:^juiviim cP/Kcuct^g, nJi (yjc /u^^l^oXri; viyaw/ 'zsr^g r diov p. .m.
/^nXiidivrig.
"
KcLJ
Iw 'E(p^ai|a ^; «s%/96£^ avj^? 8;c iyovcrrt KcipJictv KlyjTffov iTny^-
?^viZro-i ^ clg a,ojueXiig impdj^,(rctv. ,,
Oict mp K^v ri 'jz%/9e^ jw.!i
q
'P^j olfi^icav '^-
vri/jjfmiv Trcisju^jn ?^^v' av acpo/^a/^Ji,
'^
"ir/J cLtWv ivTmv viovivetv iioodiv TmXiv
,
^efi /ULiCLV 'iyjiCFZl 'Zfy^fJUYl^eiCLV
-7^ ^(^CUDiCnCdq 'T)/J '^VCtJfMpm
,
CiVTU J\\
(c'
«TZJi
'^JPVACTV
,
cti&ncnv t^ a,mdK^cu; « ;\5tjM<,5avovrg$ t^ olKetci^-, clvj' avayoivovTg? /.f«v 'V doc t auyw^icdv
(BoYt-dacw-i Tvy^vovnq
q
fcr-S^vo?* aTis
/^
/M«^Am5 -t^ J^uuuaWictc t aorueiwv a^yjj^Kod-
ing awnig ctTra^vTMv ^^ tw olicetct.
"
Ka3w$ av TroQdjcovraJft '6hl2ctKce) liAr ojUThg to
^- i
dtJCTVOV [joh' f(gLdzt>g TK TT^rejva r «pofc^ oc^Ci) ajjT<ig.
,,
Aia^:;^e<v a/>75:fe O-ati t G«eiV(S)y
ct]yjj^Koi)(rtc^
.y Tr
a,<:^uuua.Ttt)V' iTrciJ^ coajrio uvi chKTjOj) rri '^STrv^cicri (^i^a>^cdv ouuTiig,
sunt inter genles, Tnterdictum quippe per legem eis omnino erat, qiiominus alieni-
genis commiscerentur
;
ideoque id merito heic etiam illls exprobrat.
"
Epliraimus
factus est subcinericius panis
,
qui non reversatur.
"
iVdeo inconversus in eadem
permansit malitia , sicut ille manere solet immobilis in quocumque ponitur loco.
"
Comederunt alieni robur eius.
,,
Suslinet ergo debitam punilionem: sceleste enim
alienigenis commixtus, ab ipsis funditus exterminabitur.
"
Ipse autem nescivit; cani
effloruerunt ei , et ipse ignoravit,
,,
Quia in officii sui ignorantia perseveravit, ne
a longaevitate quidem ad bonam frugem converti passus , idcirco haec perpetietur.
"
Et humiliabitur arrogantia Israhelis in facie eius , nec reversi sunt ad domi-
num Deuni suum, et non quaesierunt eum in omnibus his.
,,
Ouoniam itaque erga
Deum conturaeUosi fuerunt, dum sic impudenter ac pertinaciter daemonum super-
stitioni adhaeserunt, ilforuraque sequelam vero Deo antetulerunt, videbunt humilia-
tionem suam, quam merito sustinent, postquam ne in catastrophe quidem ad Deam
incUnare voluerunt.
"
Eratque Ephraimus quasi columba insipiens , non habens cor:
Aegyptum invocabant, et ad Assyrios abierunt.
,,
Qualis est columba
,
quae ne de
puUis quidem suis soUicita est; quibus sibi abiatis , iisdem locis nidificare rursus
solet, futurorum improvida quia aeque eripi poterunt; sic et isti se liabuerunt, nul-
lum sensum exitii sui capientes, sed expectantes Aegyptiorum auxiiia
,
quae non
impetrarunt; dum interea grandi cum potestate Assyrii eos abducebant captivos in
regionem suam.
"
Et cum profecti fuerint, expandam super eos rete meum: quasi
volucres caeli detraham eos.
,,
Fugere ab illorum , inquam, servitute prorsus non
m.
i:j.
36
TIIEODORI MOPSUESTENI
'
,
ef^Ulu/ mretvc^v %]q t aA-^fj^Kodoiciv dTm^co.
"
Ucu<hvaa> oujTkig cv tJj a.Hayi t^ 'dxi'\icd4
cumSv. 55
ToiaZTzt
3
ojUTolg iTm^o) ;(gL)(gt,, fc
^
t!u/ oiKcLu '^ iTTtKdjauiuiAvm hjToig
i(g.ita>v l^(ipvTa.Tlw ^cntY
,
apicdrv ilg TmjJ^eictv ouuTvtg.
Ketf 77 To T5^7wy ctiTjov TiuAiv Kiyav.
"
Oua/ ojj^mg oti oiTnTjyjJViauY ciTr IfjLOV' <Ni-
p. 05. Aflwo/ g/ojK 077 vicnlSiiauv ilg
if^^'
^Tn^ y) t^ g/$ Ijttg «tD^^vO/a/a^ TracwvTOLi TZJtuTa* l^
q
iMl^caattfJitw axjihq
,
;f^ ot/Tci )(gi,Ti?\gLAncmv ^g.T
ifjLH
'vj/cjGc/V.
,, Kct/
^
avcodiv l^ya uiv
ojuThg gu l:7c/«K , ot» To/ J^ T ayvcojnpTuiilev ^z^
ifjt,i
imJ^eikvujutv t oljtiiav' oLTn^X^^a,
IjCiv y)
a^yTfe:^
^?^
"Usr) odywnfiaq cf^nAetct^^ Ofcetvoi efl tiuv o 77 l3?\gL(r(pyijuj)V i^pdiyfovTO ilg
ifJUV TTD^ fJt-iV fAS%OV
i^yt(^0jL^0l ^ hiy^VTig' H^l ol dnoi (Tii 'ifl-^wA, of Q^^yfpV Oi
c/K
'^
hlyjTrfH' Trcn
q
iTret iTraTa^i TTtJ^cLv
-^ j^ if)put]auv uJkTzt^
j^
^iji^ppoi f^gLTifiAv-
V. li. ^YKmVj
fjt.y]
ap%v cftjuuyicriToui J^ovvoui , y\ iTOijui^aaJi %a7Pi,^av izS
?\ff.d ajunl'':^
"
Krt) ovk
i^maztv 'Ztr^g
fM
auj KdLpe^iouj ajjaov.
,,
Nguowy c/^ 'otr^g juui iiXiKQjLvei t^ S^voict,,
}(^
a,vafjt,ei'voui- r nAra^
iftQ
Jh)^iav
,
ih v^^v ovk i(Ba?\3VT0.
"
'AAAfit c^ApAy^oy cv r xciTcug
OUfltJv
;
'6^
CnT<£>
)(^
oivCiO J^C/LTiTi/mMOVTO.
5,
'XOUUUOLVTIOV
JuSp
OUtZ (t. iig T yllZ '^iTTUyfi-
X'iaj; iiaikn?^vb'<.Tig
-i j^
t^ TrcLp^ kftn cfb-d^etaJig oujToig avaTmuaicog TiTV^jtaTig-y JtotTlw yd
aumv tSw ^f^tAeT, fjunJiva ?hy>v IjttS Troiov/u^oi-i 'a%i t t J^cujmsvcav i]%o?^'j(juTo d^^-
'wetoLv
^
oApAu^ovTse tb <t. j^gL^^T^jiuto/j^oi v^ td 'wap oxavoig iibiajuS^ov' cuTnp sv l^Avi-
V. 15. Q^vuu
,
ouuToig ?\Qyit^oju^oi 'ryj ef^ecfhju^vcov auToig dytQwv 'jra^
Ifj^ov r '^pv\yav.
"
^ETntf-
p. 50. ef^^^djiauv cv ijuioi. ,5 ""Tm^ J^ thtcov oov ilg ifJtX ixroLplujojuis)UJu Ji^ovTouf 'srctjp ijuiov tIiv
'Ztf^atiKOuauv Tmjcfiiav ojJTUOJm. b^tJtiaKi J% ajurig d>g 'uroiplwojuiptjuu TOiauTu TroiOuvT^g.
'^
Krty lyu) j^T\%vau G^
^q^^ovol^ dumv
-i ^
g<5 ^/*s i?QyauvTO Trovn^.
,5
Ko^ 077 6
licebit; quia ego, reti veluti, decreto meo illos comprehensos , in captivitatem quasi
totidem avcs abducam.
"
Castigabo eos ipso suae tribulationis audltu.
,,
Tanta illls
inferam mala, ut vel ipsa permolesta eventurorum malorum auditio sufliciat ad cor-
reptionem.
Atque borum causam mox dicens
"
vae eis , inquit, quoniam resilierunt a me!
Infelices sunt
,
quia impie egerunt in me : utique propter suas erga me offensas,
baec patientur. Equidem eos redemeram , at ipsi locuti sunt contra me mendacia.
,,
Oiim ego eis bene feceram, at ipsi ingrati adversus me extiterunt. Subduxi eos ser-
vitio Aegyptiorum, at ipsi nulluni blaspbemiae genus adversus me non dixerunt;
nunc fabricato vitulo dicentesque: bi dii tui, Israbel, qui te Aegypto eduxerunt:
nuuc postquam ( Moyses
)
petram percusserat, et aquae effluxerant, et torrentium
instar inundaverant; adbuc tamen dicebant: num Dominus dare panem poterit, men-
samque apparare populo suo?
"
Neque ad me clamaverunt corda eorum.
,,
Ad me
vero sincera mente declinare, et donativum expectare , non cogitarunt.
"
Sed ulu-
labant in cubibbus suis: super tritico et vino secabantur.
,,
Contra vero, ne postea
quidem quam in promissam terram devenerant , data a me ipsis requie potiti , banc
enim cubile eorum nuncupat , nibil de me solliciti , daemonum superstitioni vaca-
bant , ululantes semetque secantes, pro more illic consueto: quae dum agerent, ac-
cepta ferebant daemonibus bona illa quae ego largitus fueram.
"
Eruditi fuerunt
a me.
,,
Ob baec autem quae contra me peccaverunt , congruam sufficientemque
me auctore castigationem nanciscentur. Porro eis demonstrat
,
quod ita se gerentes
peccaverint.
"
Ego roboraveram bracbia eorum, at ipsi in me cogitaverunt mali-
tiam.
,,
Ego enimvero robur orane iis adversus bostes indideram; at ipsi turpe quod-
V. I,
*
IN OSEAM CAP. VII.
37
ftW
tIw IXVLU
hmcnsLV ouwmq Tra^i^v v^ t^ ttoM/lucov rifjLlw iya- o/
3
tjoV tj aLiOTrov
fjLivovg y6
ojuThg
^
t^ 6p'^<; ^ -t^ Tif/^coejict^
7^
l/^JjS ^c^ei^ct 'ovTct^ tv
fjt^yjdjev.
"
'E^ovto
g/$ TTi^Oy Ob» TZTaiXiVOV. „
'^D.?^ [A,}lJlv OJUThig
Sf^\?\ff.'l{eiV 70^« 8;C a/TgTOjttjM.gy/tf gVJKT©^
iJDVToLf oLtST^K^i Jip T TrvAi/Utoov
yj^
aS^veig' ihTO owu
Myl
ih iTmiehv^aztv cv ijuioi^
4V0L iiTTYI 077 OV^ 0JU(^?^yQ.VT0L^ CdV i?\ff.^OV TTCi^ IfJLH T ^$7IX)?\giV(nV Tlji 'fh 1Z> ^et^V jU/i^-
^oKyij 70 Jiov aiiiiiq ivmji^djcm-, crat^pJi 7J1*; 'u>^^KO/Wia^ dmwv Tra^iyojL^^^ auuTolg tIw
"STivJ^et^iv.
"
WiaSv^ ol Ao^VTig ojjmv cv pof^oua-y ^ aTmf^^djcrictv yKcoosY\q cumSv.

OuTOi fJLiV iiV aL(r^VY\(rOVCnV' 01 TnjKi/UUOl Ji TGOZLVtIcU 'i^Hai i(CtT CWTtSv T \%VUUj «96 ytj p. 57.
T«5 AD^VTCL^ aintfv aui) Tolg KgiTivHg aviAeiv
,
VTnp m OLTntfJ^VTax; i^^yfovTo i(cf.T ifjt^.
KEO. H'.
"
OvT©^ 6 tpoLvKKTjnpg dumv c* yri A;^777« o^
(paovyfi dmtSv ag
y^ oLfict%q^ ag
(jxtX^my^-i oig diTvg iTxr' olzov kvqJlov. „
Iolvtix, J^ TniaovTcti /uifJLyKmjuS/joi 'F/j Tmvi^v
ajuTzSv T yvo)f/,!w ,
0/ k^
T/t,> A'/yj7z7ov cv^gcpctuA/^oK Ta^ e»'5 0^7^$
^^«
tc^o^ o»^^ 7^
^?0y Jh)piag- cil^OLTCd yt iTOVTOj -ZZ^^^^jAhOTO/
,
T^ ItfJI/ttifit 'ZZ)^^c/o^^V7^$ 9TC£^7?Aej'
, g/$ loj
^(^^(^aov^
-i
^ TwKi/uumg cra\7ny^@^ Itt ojuThg y})(^^a7ig fJLiyt^ <t. t t lioKifjucjiv 'i(^oJhv
fjLiKKna-ctv yvcoej-l^iiOTig ^
ri /u^ TnjKKyig ouuTolg i-mKdjcTi^ 7^
o^VTY\%g^ J^iiclw diTh oi-d'esov
\(pi<pjLf^ii Toig
^ieS>^/u^oig'
Stw "^ Jii (t ol TtoKifxm iinKdjaovTaif-y liiT^g 75 oi(^cun(!^oy-
7?? 5 f(^
(^
olitov 7W07to?^'juuvig T ^etov ThTV
Q
'^tre^gi-dretit^v ilg ^TToJex^riv tQ juiyidvtg
T^ opyyig^ on
f/^-fi q
t oikh (^eidiTaf th oikaih
^
OTcdidag ojutov ag aa^avio-fjov fjiy
t KgiTrztv
libet et impietate scatens cum offensa mea patraverunt.
*'
Conversi sunt in nihilum.

Conversos ilios , ob iram meam poenamque a me impositam , nihil esse ostendi.
"
f'acti sunt quasi arcus minime intentus.
,,
Ita ut nihil differant ab arcu inten-
tum nervum non habente
;
qui saneinutiles hellatori est
,
quamdiu hac conditioue
est. Sic erunt inertes adversus hostes atque imhecilli. Hoc itaque significant verba
:
eruditi sunt a me ; nempe eos non confitentes bonorum a me acceptam possessio-
nem , immo in peius conversos , debitum officium docui
,
perspicuam iniquitatis
suae faciens illis demonstrationem.
"
Cadent principes eorum gladio propter impe-
ritiam Hnguae suae.
,,
Hi ergo infirmabuntur : hostes autera tam validis erunt viri-
bus , ut etiain illorum principes cum reliquis sint interfecturi
;
propterea quod in-
scite adversus rae vefba effukiehant.
CAP. VIII.
^
"
Haec est Subsannatio eorura in terra Aegypti in gutlure eorum , ut terra in-
via , ut tuba , ut aquila super domum Domini.
,,
Haec sane patientur, dum pareu-
tuin suorum imitantur sententiam
,
qui in xAegypto teruntii aestimabant accepta a
Deo heneficia: nam locis inviis similes erunt, desertioni omnimodae traditi, in qua
constituentur dum tuba bellica clamose super eos clangit, et imminentem hostium
incursum nunciat, qui quidem quam citissime aderunt, more aquilae praedae suae
subito involantis. Sic utique et hostes advenlent, qui populum destruent, et Dei do-
mum inflaminabunt. Hoo autem addidit, ob irae ostendendam magnitudinem, quod
nempe ne propriae quidem domui parcet, sed excidio eam praeter reliqua hostibus
V. 2.
p. 69
V. 5
38
TIIliODORI MOPSUESTENI
^kIw [juh,
jLi
k^ tQ vof^a hcn^nrciv.

'E-zira
;^
aioTrvY tiyiif^Lu tLtc^v 'G\^/3aK7w>' t
S/^^ic!w rlw \yJjtl)
-i
v^ TTcuTiKcSq iig
(^
v6/t(cy vja^lByfzoTwv t I/^v, t5 o'/jc« (peicPit^ ov
VppuTJZiWU TB
jfptf
\.^Xwuov T^ '^/3<a(T<| T>i olftiioL.
"
ll^s])? gjU,g «,g;c^|oyTa/- 6 '&e6$5 Ij^/iw-
f.
58. ;(^jL^ cn.
5,
t6t? TJZero
'iT^
fS^yjL(^TWV
y^
-t^ Itto^/M^ms tf^-^Tc??
Tjpwexa^, a;40VTg$ T^e)
V. 3. t/tvct/UiV hjLipT^y^a-nai t lfA,lw. "'''Otj 'Io-^mA a:7?5pg\[ct7Z) cl^.^,1^^)/ f^^rieJ^ict^^cw.

Uiimvrcti JU&/J
701 roictvvx, cflif(gLiQ)g o/ «te%/. Ti«!' «/i&OTV r/i a^3wy
g^
Trap'
\fjLH yi^vong
dyyci)jns>vig' }ccti roi, yi cmori Trapei^v ouurolg r ifji^lw (ion^eictv
-y
jui^ TfoXKYq r^ iuju^eictiQ
K^rSvrig t \^^v 'fyJ oIk^cov.
V. «. ''
'EoLuroig i^cLCjxKdjcrcxv
^ j^
ou eh ifjuH yid^ouv
^ ;^
iiyc lyvcoQjicxttv /L{pi. „ Ovtu Ji
fjci
TmvnXc^g TrapiKsyKmvro , wg
}(^ (^
^cjp' ifjLou cfh^zvizi (^ctcnKict 'Zis^^ct-^ju^oi-,
ouuroi (^ctcnAactv i(^ri<^(rctvro IJ^ictv , ouJkvct r/J <!«%« ifjci 7n)i>](7ZLjuS^oi ?^y^v' Tdro yoL»
Aiyl
TD ouK iyvcoQjLcrttvro.
"
To d^yueAOV cwTtSv i(^ ro ^uaiov aimSy iTiviticrcLV icturolg
ilJ}i)/\gL, 07mg df^oP^s-d^p^Cduicnv.
,>
Krt]f rlw ju^ Trap ifjuou ^ctcnKeictv , rlw n ^ztfei
(^
v'oju(s>v 'Trcipi^ct-^vro ^^TnioLV
^
^oLatKeietv
3
JcT/av i(^Qt<^(jziju^oi'
Xiyl
q
r!w ^
f^"
Jl;ca (puKc^v yiy>v^ctv , OL^ct/u^lw "^:d» t« 'li^j^ooLft, og t(^ Tug cfkjL(^Aetg fLS^rQ>>
aurolg Kctncr/^<^ctcnv' ci)ihKiidzt r^ «t«%i rltu c/K?^y!w 7^ ^ctcnXeio.^ aromct
Sf^^ts^^o-
juSl/Joij iief}i)?[gL 7roX?\£(, n h^ 7roiKi?\gL TCL fjLiV OK ^vtS Kancnt<£/a(ntv
-, Trt
q
c^ dpyuDn'
a/p m ««/Iv %riQ^,v c^' »1
(^
<^(pavi<r/L{9V XApJctVHcn r olKetov f(^ iireiefii r 7^ ^ctcnXeictg
aJUTo]g mefJiai y^voup-^dctv-y od^v J^ k^ rp cfbtjuf^Mcov iroXftiidTi fST^%v , aKoXoudwg
iTiuyi.
"
"kTtoppi-^ov
(^
fA9%^y
(^ou 1ctju(^oetct' 'srapco^iujdTi dvjmpg pcou iTxr ouurig.
,,
'A7T057f37 Ji] T^ 'Zt%i Tas J)a,/u(gt,Xeig oLaifieiaA' hJI yt ag irv^v copyto-fjLaj o^ rrj r.yiy>-
VOTUV '^i^^^vo/uuet. ""^Edws tiv©^ ov
fJLY\
Jujucovrouj )(^dueji<^!a/OLi Ctt tzsJ* 'lcrgje^A; r^ ijuuto
tradet. Deinde cur haec eventura sint declarans:
'*
quia transgressi sunt, inquit,
foedus meum, et contra legem meam sceleste egerunt.
,,
Etenim absurdum existi-
mavi
,
postquam hi pactum meura violaverant , et omni impietate adversiis legem
meam praevaricali fuerant , templo parcere
,
quod isti gressu suo inquinaverant at-
que polluerant.
*'
Ad me clamabunt: Deus, cognovimus te.
,,
Tunc rebus ipsis, et
imposita a me his poena convicti, potentiam meam fatebuntur invill.
"
Quia Israhel
aversatus est bona, inimicum persecuti sunt.
,,
Merito hacc patientur, qui conlatis
a me beneficiis ingrati fuerunt. Atqui eo tempore, quo ego illis opem tuli, facile
admodum hostes suos superarunt.
"
Sibimet ipsis regnaverunt , non per me imperaverunt , et mihi minime noti-
ficaverunt.
,,
Tantopere insanierunt, ut datum a me regem exauctorantes, ipsi pro-
prium sibi regem constituerint, nihil iam de iure meo solliciti: id enim denotat
dictio: nequaquam notificaverunt.
"
Argentum suum , et aurum i^uum fecerunt sibi
idola , ut dispereant.
,,
Et institutum a me regnum , et legitimam religionem abo-
leverunt, ut regnum sibi proprium constituerent. Dicit vero illud decem tribuum
,
cuius initium Hieroboamus, qui et iuvencas primus ipsis fabricavit: haeque consen-
tanea regni novi absurditati idola rauha ac varia ex auro argentoque sibi efforraa-
runt; a quibus aUud nihil quam exterminium suum consequentur. Et quoniam illis
regni novi institutionem exprobravit , unde iuvencarum facinus ortum erat
, con-
sequenter addit:
"
Abiice vitulum Samaria; concitatus est furor meus adversus
J50S. ,,
Recede a iuvencarum impio cultu; neque enim mediocriter patrato sceleri
V. 7,
p- 60.
V. .8.
V. 9.
IN OSEAM CAP. VIII.
39
;nKTav iTmiiio^^ <t « diog ^v.
,,
,'AAA' «c/e 6 M^t-jc^g ^o>'05 oJ^i7rcu<^<L(Ji <Ti rw efiov;
^Ji cLTn-dii T^ TvcmvT;y\g oicnl^eta^ t pvTPSv; to^^nvctg
q
/sfei iiJ}i)^ d^ av^^Tnvm y.vo-
ju^ct
i^^e^oK,
a 77CT2 av iliCGTaig vojLuSikv ^o/ , toicivtIuj 'i^VTo, T^ uTrap^go)? Ti!6«) a/77(a.y;
<'
AiOTJ TS^ctvrlv Iw b
^^xQ^
cth ^d/^peict.
„ Ka) ou J^eJ^wunauj awjiJ^e^v
on v\ 'T^p Jh-
/L{gf.Xi(jdv ^^oTidCM 7^ctvY\<; aoi c^ "^J^ -^bS ^j^vsv aiTict , «giB (^
<^
tSto >e^tf/ /uucreiv:
CUJTOL J)}(gn(idq
;
'
"
''Otj aLVi/tAo<^^^
^, ^
M }($:Taq)0(^)i ctJUTzfv c^Ji^iTctf auTtt' Jpauy/j(st ouk *i^v
i%av T TTDntcrctf cLXdj^v ictv
3
k^ •n^iiKryi-, d^o^^ioi i^gLTUC^ay^VTauf ounv.
,, Aia,X/\gt,ri<i yb
iiJiv lyj 'f/j-A/jJtTwv OKetvcov-, a \jzsv >(^v(7Zt)vQ^ avifjuii ^r,^vdivTzt tb
^
J^-^p-Q-tfpgvTa,
a^MSU TravTgAfiis ^ 'c«>ep5
Sj!g^T^:p!a/ av^^iwiq' (^dv^
/^j
^p
of726
Sjg^Ji^Toi
;^
d73Xt)X<!ct' 'igi 'j dYO)(^yig dv^^TPSiq , ctKdj^v iJg Sj3-^o<pr;v o^T7]JeiOV « Jiivd/j^ov HDieiv'
ei J ct^ Tj
KJ
'^uoiTO') w; (pav?^v ih p^cnv ^zs^si^Tajf dT^yjbv t duTov
^
Jtj ZoTibv
7U M ^x^i ra iiJci)?\gL di^ynia l^^?\gi^rig
/j^ ^ (t ovncnv lAS-a^iyyicm, iiJ\ /xiav cd<^ ^
Tl
y^
'ZtfeiggJV V/MV iTi^d^V-, "^ TPaKi/KACjdV i^
^
tQtO H^pJ^
Sfg:
t!w CVOVCTZtV V/JUV
dcnCetav.
''
KaTZTrodv ^ltr^yiK' vwu l^j^iTO cv rolg i-^vicnv o); oy.ivog a^njov otj djUTOt
dvi(^Y\crav iJg doov^j.iic,.
,,
ViOVT^A yb d(^cLVicr/{9V iiTnp ThTtdV xkjD/^/veTTE , Am^S^svt^? -^jm)
dcxrvQjLCdV ci)cnTip 71 cncivS-' TravTiXdc, a^yigov cv Tvig '^Mp^ioit; 'icnSi, hiJivcg d^iov/j^oi
P^gya.
"
'AveSaAg }(gt,-^' lavTvv i/jji.
,,
'ETnJiyxcM' iig 73A)i-9"(^ J^
7^ g,a«5 K/y^Ji/jiovictg,
}(^
iiJtva TfziieiSfctJi ftn ?<g^v idK?\9VTig , Tocmrmv dytd^v ovt(B^ duToig ama, auduJiia.
TravTcx, JiifSf^rlovTX) k^ tv Jbycav iavTtig' t^td yap ^ tv /^-S"' iavivv.
"
'£(poa/jtfc c0»(2p6
yiyaLTmcriY. -„ Ka) fcjc/g 7z?7$ 7roipZ(nv d^H^a/j^oi 'Z&^g Tihiovi^iaif ico^v.
"
Aia t»td 'Zi>^^- v. 10,
irascor,
"
Quousque tandera emundari non poterunt in Israhele? Idolum hoc arti-
fex fecit, et non est Deus.
,,
Siccine, ne temporis quidem diuturnitas te docuit of-
ficium tuum? neque tantae impietatis maculam eluisti? sed idola manuum liumana-
rum opus admiraris
,
quae sane quandonam dii credi poterunt
,
quum talem habeant
existentiae suae causam?
"
Propterea fallax est vitulus tuus, o Samaria.
,,
Nondum
itaque potuisti cognoscere , iuvencarum fabricam tibi causam aberrandi a Deo ex-
titisse
,
quam ob rem iusto eas odio prosequi debeas?
"
Quia corrupit
(
semina
)
ventus, excipiet ea subversio. Culmus farinae effi-
ciendae vim non habens: quara si forte fecerit, vorabunt eara alieni.
,,
Haud dif-
fert { idololatria ) a gerrainibus iliis
,
quae aestuoso vento exsiccata et corrupta, nu-
triendis hominibus prorsus sunt inepta: etenim corruptio et exitium raanet haec:
sunt quippe inutilia
,
quia farinam alendo aptam ex se promere nequeunt; nam si
'
forte hinc aliquid efficiatur, id iumentis pabuli causa proiicitur. Pari namque ra-
tione , idolorum servilus noxia est , et nullam ccrte utiUtatem suppeditat. Quod si
quid aliunde vobis supersit, id quoque lucro hostibus cedet, propter haerentera vo-
bis impietatera.
"
Devoratus est Israhel; niinc factus est in nationibus quasi vas inu-
tiie
;
quia ipsi ascenderunt ad Assyrios.
,,
Supremum quippe exterininium hanc ob
causam paliemini, inancipia Assyriis facli: vasis instar ad omnia inutihs inter ahe-
nigenas versabimini, et flocci fiemini.
"
Germinavit apud se ipsum inihi.
,,
Cuin
in raultitudinera providentia mea excrevissent, neque idcirco rae pensi habere vel-
lent, qui tantorum ipsis bonorum causa extiti, cuncta audacter agebant hbito suo:
id enim denotat dictio , apud se ipsum.
"
Epliraimus munera dilexit.
,,
Ne his qui-
(dem quae sibi aderant contenti
,
plus habere salagebant.
"
Idcirco tradetur natio-
40
TIIEODORI MOPSrESTENI
Jb^cnroLj CAi toiq i-^vi(nv.
,,
EitiCTKg a^ \zso Toiig i^^li '^i^voTH cjtA^YiJovrcLj m n
p. 61. tKA^OVV ik i^-i S>V 11 Ylef^lKOWU.
"
NtUJ ilcTcfi^OfJl^Ctl ailliiq.
,, ^AvctJtd^cS
^
OJUThg Ctl TYI
T oLosvejcav ^pct' ik otcetvlw S/g^ t^ a,l^jLc$cAci>cnct4 'iKjtav ainhg, a><;i t^ ACJt^njLiaiav
^ oJxJiicav cti^rncnv ?\gL^e\v totb* ttux; tCj 'nvct
(^
'^ottok;
"
Ko/ zoTiucmcn juuk^v r ^ietv
^(tcnXict
j(^
a^^vretg.
,, UctvcTovrcti
^
r Tag 'Zi)^^vojLiptg tclvtcl^ /^ctcjiXet ctg te ^fptdiszt-
VCtf i(^^ OL^^^^g-y rl^ Ct\'^JUigt.\Ct>C7lCt "mtfJ^djOJU^Ol T5,
^f^t/ TJ15 ^Ja^^VOJUUCJL; Cti^Y\CnV
^fJLJ^OL-
vovT??
"^ oiWa^.
.V. H.
"
'^Oti iT^yi-d^vuuiv 'E^ppoijM. ^cncfPiejLct-y ik ob/SpTxou; i^fjjovro aumS.
,, KaJ ^
gijcc-
Tuq '^jxsoju^Hcnv TavTrx,-, vmp oiv t acnf^vt (BoLcnXeictv )(^Ti<pi(renfTO iKetvlw iTretJit Tztvrrw
iv^v ocfbv r TiDMtetJ^ t iiJtaXcav gupso&^ t ^^TnioLv
,
ttoA^ te ioLVTolg iyTipauj iCj tioi-
V. 12.
jc/ASt dvcnoLgvejiOL-i Cil oHq ef^
JL(^?<l(pX, 7^t1[A,/UiAl1(rstVVig ehiCOLlCiOq JixTHCTt JltCCU^.
"
KoLTZt-
^oL^^co JmtS 7zA«'S"05,
«}
Tzi vo/Ltiju(st aUmi.

TSto
^
c^ t ^varctsTfeiwv td t^^.jiQo^ k^ t
yofjLcov T j^cfyjVG^v oiV iVDoirTO /ZE%i t/<x' t ilJhoXcov •d^pnem^eui
^
cocaxip 'iy^^cpov tivol /^tjijp-
ei^ "STiodyimfA.aLi n^r
ajUTUv Ju^^tav" ^ td?? roTiiTOtg ^ss^^vofJLrjL^^cn r "^Jjro^pacrjv ;^r'
«^jWk c^a^y.
**
E/5 cl|^o^ia «APp^cS"»} dvcrtoL^e^oL tol viytTntju^oL.
„ Kajf
^
cTj^
^
tk
p. 62.
dv(jict<^cict a TioXKluf t d^Trnv g^nc^ocvfVTO ^ t aunJlwy tJzsto t t TToXijuucav
^'jKicrgJ)
V. 13. cJ^Hotajtf.
"
A/OTi lav dixmcn dvcnetv
j^
(poLycoai K^ioL, kvQjl^^ ov 'Ztfe^c^J^^irouj outvl.
,,
El "y^ J^
y^
Trae^vro dvcncug cJ^i^cmi^ to -^ffoy , "^^ro^dOo/^o/ t c^ t dvoicug KOiC^v
K^ To ilco^g^i sJi T^TWV g^
T75 ^9^©^ 'TO^ ^oT, 8^1^ Tjva V7np ti/twv ouuroig t 'zs^^t-
vojJLYtfJLOLTtov ^eA^roLf
KvcTiv .
"
Nu>y jutxvt^v^cri^ T aJiKiav ajtmSv
,
;f^ iKJima^ TcLg a,jtlfp-
Tiaj; ojmSv. ,,
lAijuuiiY\jt^(Q^
^
«v hcnfiovuu, 'lAicog ju&^ ajUTolg ovk
icnfjLaLf, oLVOL?^y>vg
q
«i^ '5>^^V0jttM/t(5fcTWV ojurolg Itiu^co tk^ TiftooejLcLg.

AtTOi ct^T^sps^^ ^'^ kHywnfov > ^fpt/
€/5 afljug/ot^ a,f(gL^a^Tct (payivrojf. ,,
Ev
q
THTQig rolg Jujuolg oLmrscn ju^ cJ^ hlyi-Mn
nibus.
,,
Digne profecto sub iugo hostium positi agnoscent quae in me impie ege-
rint, et quae inique patraverint.
"
Nunc excipiam eos.
,,
Expectabo scilicet eos in
regione Assyriorum , in quam captivos pertrahendos curabo , ut tum demum impie-
tatum suarum sensum capiant. Sed quamobrem, et quomodo?
"
Et aUquamdiu ces-
sabunt ab ungendo regem ac principes.
,,
Desinent haec impia regna principatus-
que constituere , captivitate eruditi , et nequitiae suae sensu concepto.
"
Quia multiplicavit Ephraimus altaria, facta sunt ei in peccatum.
,,
Merito
haec patiuntur, postquam impium illud regnum constituerunt , atque hanc viam ex-
cogitarunt raultiformem sibi adinveniendi idolorum culturam; nec non multa aedi-
ficandi sibi diversaque aharia , apud quae potissimum delinquentes iustas poenas
persolvent.
"
Scribam ei multitudinem , et legitima eius.
,,
Hanc enim aUarium
multitudinem legumque novarum,quas invenerunt circa idolorum culturam, iu-
stae adversus eos accusationis instar, scripto coinprehensam , habebo: quibus verbis
sententiam ob tanta crimina de ilhs fert.
"
Velut aliena computata sunt altaria di-
lecta.
,,
Namque et altaria, quae multo digna amore studioque videbantur, sub ho-
stium venient potestatem.
"
Quia si immolaverint hostiam , et comederint carnes
,
Dominus non suscipiet eas.
,,
Nam etsi forte hostiis conentur placare Deum, gu-
statis sacrificiorum ritu solito carnibus, nulli hoc Deo curae erit, neque uUam pec-
catorum gratificabitur remissionem.
"
Nunc recordabitur iniquitatis eorura, et ul-
ciscetur peccata eorum.
,,
Memor eorum quae impie egerunt, non
propitiabor iUis,
sed dignas peccatis ipsorum poenas imponam.
"
Ipsi ad Aegyptum se converterunt.
!N OSEAM CAP. VI!I.
41
Aosvtiovq-, )(^
'^ a; cv cLl^jLC^Xcoma, Tret^M/j^oi }ca,x.ict^.
''
Kctj i7n?^^T0 'Ja-^ti^ 76 v. i.
7niiii(mvT©^
kuTov
,
h^
^KjoSoyjt^cn, i^f^Yi'
^
'liieP^a^ g^.w-^UA»g TroXstg TiTei^trju^ctg- t^
c^^aTJC^^A^aT tiv^ iU 7»$ TToAeig cwnfy
^
Kct^^pd^^TcLf m ^jU.gA;a cumSv.
,, ToD //i^
y)
7n770<K)£or(^ auvT^g 7^y>v g^v ou;c \Q>'h7^vto
,
Ti/B^-A Ji ^ r?j r/i s.-cAyAa^' cajtoJojuipuju
^^TnioL- ilja o^ TiiTOig Tag Tjokaq ni^uiv b^povv kTret^vTO , a; kv Thrct^ iwk Aucrtv
i'J0y)(7OVm t'^
KdJtCtiV' OVVoi
Q
SUJTiii iiJl VX.V70L iiJiV iTreiJy TOlCtVTLW
^
Srra (pO^i^V p. G3.
aujTQli tIuj
Sf^
T TioM/uiiCiOV iTTa^od TifJucdejLctv .y oo^ TW^-; JIkIuj aTmVTCt^ '^Vi/JigfjSJjlui
^
fAsvov
H'A c/K ^ct^^v aTmcrotg auwv d<pix,vi<jztf Txg iro/.eic,.
KEO). e'.
''
Mm
y*"/p€ 'l<r^wA , }t^ (jLn ivfp^ivn x^3w$ 01 7\g.0i
,
OTi ino^vdja-cu; ^ctto kvqjl^ tS y- i-
diH <r«. ,,
Ou Toivvuv 'Zi^^7jXy\cna); rolg ?\9i7m<; av-d^f^ctmoig a^/^jlov vfMv iucp^ivi^
y^
'^aipetv iTretJii ol
/Sfj
ovJl fjuav
iJi^cMTv JiJttcmaXietv 'Zt^q ivcn^etav ojvTiiq
ayfv oW
7? 0VCX7Z.V vfjtag
q
/t^ TtoXXlu^ TnifJdjuw 'n
^
^j/j^wcmv tS '^gS, ^jj^^^^e/a ^^w^ms liiis
'^^(rQ^^tf^vija^
ti/«i<y yvctxncag "^Troguvng •, ^ t r ilJtaAcav i^aTm-n di^Tniav.
"
'H^-
vnnrctg Jt/j(c/LTa "Qn TmcKtv aXcova criiy.
,,
Kct/ />> ;($£) aisrcLP^^g cJ^ aTmvmv 'Ztj^cm^yiq
ttjV; Jitifjf^cxiv .,
auTolg /\9><^o/^(^ t Jo^ivmv t aiTiav.
"
Ka) aAoJV ;i^ Aii/o^ «>t gj^a v. 2.
at)7»$. ,,
AoKTgTE TOivity dixJjuj a^iav
-,
t KctpTrzDV t «.(po/pgcnv.
''
Oi/ ;j9tr«;cit(7av c^^ t>i
v. .3.
5,»? T xvgi». ,,
Ouc/fe
;;^
^ T^
>^5
"T^ c^'5«<(7>i5 ^Awv /x^e?TE- tb
;i^
ou tf^TCjdmTOV -> avn
T ou t(^T0if(4i<riicn, rri ivaXP^yri t
;J;^ov«
auti>?.Sj«$ ;^ji!7^//J((;©^
, ^j^tOa h^ '5>^^
W /<a-
;jp6pice) Aav}J iv 7ioA?\9iig h/juv JiJetx,^ wto. Kctr<i);^>jcr2v E^p^aip A^lyvnfov > -^^ cv aosu-
et apud Assyrlos poUuta comedunt.
,,
Inter has aerumnas petent quidem ab Aegypto
auxilium, at nullum inde emolumentum capient; sed captivi in Assyriam abacti,
servitutis experientur raala.
"
Et oblitus est Israhel factoris sui, et aedificavit de-
lubra. Et ludas multiplicavit urbes munitas: et mittam ignem in civitates eius, et
devorabit fundamenta illarum.
,,
Creatori suo nullum deferre obsequium voluerunt
,
sed delubra aedificaverunt ob idolorum culturam. Mox urbes insuper moenibus cora-
munire tentabant, quasi aliquod malis remedium ita inventuri. Sed neque haec eis
proderunt hilum : tantam enim taraque terribilem , hostium manu
,
illis poenam in-
fligam
,
quae ignis instar cunctos consumens , a fundamentis propemodura urbes
ipsorum cunctas delebit.
CAP. IX.
"
Noli laetari Israhel, noli exultare sicut populi, quia fornicatus es a doraiuo
Deo tuo.
,,
Nequaquam decet vos, aeque ac reliquos homines , laetari atque gestire:
etenim illi nuUam acceperunt doctrinam quae ad veram ipsos religionem ducere pos-
set
:
vos autem post disciplinara rauUara , Deique notitiam , mente laeva a scientia
vobis tradita recedentes, ad idolorum cultura deflexistis.
"
Dilexisti raunera super
omnem aream tritici.
,,
Utique etiam priraitias frugum omnium daemonibus obtu-
listi, quibus datorum tibi bonorura causara imputabas.
"
Et area ac torcular non
novit eos.
,,
Meritam referetis poenam , fructuura privationem.
"
Non habitaverunt
in terra Doraini.
,,
Ne in terra quidem vobis concessa manebitis. Namque habita-
verunt dicit pro babitabunt, consueta temporum enallage utens, sicut apud beatum
6
42
THEODORI MOPSDESTENI
ip
64.
e^o<5
oLi^^a^TtL (pct^VTctj.
5, <^vyi<hq
3
^ r MiywMov ^jpvorgc, otceidiv aLZOvni rJf
8^
yiJ^uuuctv dum.
3,
Kot/ /s^i /LBf) TOiq t ili/^^^Acov 'ZD^a-Oo^q Toc^uvrlw ImJluvwuTV r
CUTiie^lw f(^j T (^l?^TifJLlCtv\ &^
"^
TfUcmq ciAcOvQ^ aJJToiq aTTCtp-yCLq cPjcfhvcLf Tzf J\ bit^
Tzf TTUVTTXv ajJTolq ctmcd Tp ciyL^v •, kJ\, auovcDa.g oivn 'Zt^crtiylv i'i?\9VT0 vruTivn-, ovJi
71 Tfsiriartf r ocrzt v.Jeiv nJifvctVTO
(^
^ov Sj^ tIuj t uoiouuuTtdv 'Ze^dnaiv a)g yb o /i^-
* Pt. ciii. 34.
;^e/05 x'^yi
ActvlJ'
*, he^iw^m ewm^ « ^3^7^y\ /*«,
oLvn t YieNict diiTt^
j^
'zi^^a-lwriq
cpctvetyi' iirmq ct/TuvBzt xiyi-, ov-^ yicf'vuuctv c^tW', avn tS ovcfiv Tp cwrrS KAyoLexcr/U&/)COV
ii?\SVTO Trs^TOTS TToivKjnj' iiTct efetzvvq 071 oveiJi^cov ojUTolg tIw yfco^ltv Aiy<(, ov
f/^lw
t
"
A/ dvtncLi cwTtSv co; a,p%q vnv^Hq ojUTolg' TmvT^g oi i^iovT^g ainvv fjuctv^aov^.
,,
Toa-HTOv
'j a,<j/ig7\tt& tS cfei(Sit^ dvaiav-, >i TctUTCuq hejL^i&ojj t olwiictv TtfJ^lw, W9e fc^v d
'ZSf^oztyt^iiv dvcnct^, «
'^^clO
"^^'^^^ -^o;' 6m cocnnp av et Tig Tolg thv^hoi '^^cmyct-
*
jPi %o(p!w-i yaXiTrhjj yiyZv^ t cfhKnyTUV aimcnv vJicov t o^j/v, r^ t Tnv^ag
/uvyifiyi vvt-
p. c:y. Toju^oi
,
itj i<Jl 'Sj^gcki^ t 'Zt^net/ud^jfw avi^/uSpoi '^o(^!w'
j^
7[ug
q
ostg 8V cv Tikv^i
/UJiTct?\gLiJ^^a,vetv dvctyfcgcl^OjU^og "^o^png-i
cocwi^ Tjvct /Uicta/j^v n Avjj^lu/ yiyi^/u^iQ^ r "^o-
(ptw-, ou fze^^iiTOJi tclvtIw' o'uTto Tug 'm^o-tty>fLB^cu; avm ^cnctg^ « Jii tj TOiQio Tfoietv
i^?SiiV t oga ^og' r.Jscog /u^ ojUTscg
<3>^^
t ijyfCt)/jj>vcog 'Zs^cmyiVTtov Jip^c/u^vQ^ -,
^AiTrlcju
3
T^ -zsf^cmo/vitJ^g t (potvAcov
y^
t o-^^tv Jf) vo/uu(^cov , r^
/uLVYifJ^Yi t^ dcn^eic&Ci ti
cw(^c^vvig
,
zv i^pctivetct tiv) 'Ztr^cm.yiv JhKscn r buaia».
'<
A/cm ol apTo/ cbjrzSv
,
r '\'V')(CUi
canzSv
^
sic it(n\^j3ov'^ iig t oIkov kvqjlh.
,>
UacpsL toivvuu 'Z^cmo/uuJh !w ctv TroicSvTOUi
.,
quoque Davidem id saepe usuvenire nos demonstravimus.
"
Habitavit Ephraimus in
Aegypto , et apud Assjrios polluta comedunt.
,,
Postquam exules in Aegjpto fueri-
tis, illinc omnes ad assyriacam captivitatem transferemini,
"
Non libaverunt Domino
vinum , nec ei placuerunt.
,,
Et ferendarum utique ad idola oblationum studium
'
tantum ac libe.ralitatem prae se gerebant , ut ex omni area primitias illis darent:
verumtamen bonorum omnium datori Deo, ne vini quidem libamina offerre umquam
voluerunt, nec quicquam agere quod Deo iucundum esse potuisset, pro dantis certe
proposito. Nam sicut ait beatus David : iucundum sit ei eloquium meum ; id est
dulce et acceptabile videatur; ita hoc loco , non placuerunt ei , dicitur pro, nihil
ei gratum facere umquam voluerunt. Deinde ut demonstret, se illorum mentem
increpare , non autem Deum rebus huiusmodi delectari, ait:
"
Sacrificia eorum quasi panis luctus ipsis erunt ; omnes qui comedent eum
contaminabuntur.
,,
Tantum abest , ut Deus sacrificiis indigeat, vel his contineatur
honor eius , ut etiamsi aiiquis ei hostias offerat , non sit has recepturus Deus. Sed
quemadmodum si quis lugentibus alimenta afferat, lii nihilominus tristem existi-
mant horum aspectum, qui omnibus iucundus est
^
quia luctus sui raemoria com-
punguntur, neque attingere oblatos cibos volunt; rursusque quemadmodum quis-
quis in hictu versans
,
si cibum capere forte adigatur , iiabet hunc piaculi ac de-
itrimenti loco, neque ori admovere patitur; ita Deus oblata sibi sacrificia ( si quis
ita agere voluerit ) spectat sane Hbenter et recipit quae a benivohs dantur; sed
ifiolestum sibi iudicat oblationis
,
quae a malis fiunt, aspectum; atque ob impieta-
tis , in qua illi versantur , memoriam , ironice illi quodammodo videntur hostiam
offerre.
"
Quia panes eorum , animabus ipsorum: non intr^bunt in domum Do-
IN OSEAM CAP. IX-
43
ilg ojjTiig
*^7roqict(pi]cnTcii , ehicn} did ^fptx' ouJeva •)4V0/^ii ^otizv iQto yi Agj^ 70 oi^ic
tlcnXdjmvTOJi i:q
(^
olttov Kvexov dvn tH ouk e^ thxTo. ^a, ojcfi TrcLpovTix cujTa v^
yyjeJ-co
/\9><fn-cj/, 716'^^co^v "^TroTnfXTr^jLSpQ-' co; c^ dcnQHg i::^az;c^jL^uct
yvcoi^yig- a;
^
6 diog 'zs^? T Kctiv ^jcoig '^tr^cTKiKCfMyjovx
Myl'
*
'u^; cn w "^xTo^po^pM cot?/,
;^ d
* Ccn. iv. r.
fitp^as ctt/7^* dvTi T§ ,
OT< aTd^^rt-MoJi Ta 'Zs^cnto/LUcbiVJtt-i itj ojjto; cwtt^v "hto Kve/.(^-
lyji) cfiehyftctf
;^3z3t7ra^ hcDtv «tm5 c</^D^a Agj^* 01 a^TOi ojjitdv r '\v')(cuq imtSv -, avn
T^ TO 'Z5^a%OfJU0IL^Ct Trap OJJIUV > OUUTVlg i^-, 0V:<. 0V7U diOi ehKTU,- ttpTO^ Jl UVO-
/^cn Tocg -Zt^oj-^poiopis , ojc jLU^Ji ajmcrax Ae^^v rctq
'Zt>e9<r(^oesf'; , l-os-eiSin
yj^
ctpi^i p. ee.
-^s^tr^^ipetv ilcod^trctif' 00% vS^ avoovce^ (Pjjcif, }\yt7ni<Tcu> TnfJ^/^T^ /Ay gz(.(piJ}i)V
.
''
T/ TJOiiicmi cv v\fjcipct 7rav'AyjpiOi};,
y^
cv hfjcip^ct lo^Tng tS icuetou;
,,
Toioutoi J\
v. 5.
<ZE%/ ^iOK yi^voT^g, 'nvct "^STro^pvyluj ivpi.cnTi t ;^^v
;^
r^y
hf^ip^av oxavuv, cv ^Tnp
av r yravy^yueM te
^
Iopty} tj? ^T?A^T<:«f
TZiT 3i<» ^ rjj avo/pgo^ Tvi v/LOiTiqa, a>; aF
l-^^y (WT^ yjj{
TToM/JLiCdV i^^^a-^^a^^o/d^oov <Dy^'ici>q;
''
^ia t5to /cTo!; 7nip<^j<J0VTaJi c/k
v. 0.
•rrjtXauTfoceJ-ajg hlyj^^n,
j^
c^Jk^iTOui oujTdg Mift^iig, <^ ^ri^-^^i ojurhg Mayjj^ctg- td dpyu-
QjLOv cum^v oAg-S^p©^ xAnepvofjLT^ai ejUTo, axav-^oLf cv lolg cmLuco/^^c^v ctejmv.
„ 'Tftetg
/j^
y)
^
71oKKIu/ TaKaujTmeJ.ctv Iw '^jzso/j^cTti ilg tIuj hiywnfov o);
'6^'
Tiva ^ci^(^dj-
y>vng awmgzai', c/y..7[u^<ri<^ Tjziro t aosveJLCov ilg t Trap ojcetvoig ^xTvayj/jdpoi aHy^/igL-
>MC7iajv J^nKdjcniQ^
q
joig''^ Klyj^nfii 7ioKeig, TroiiciXcov v/Jigig ^^di^/j&pcov y.iv<huucoy\
7^70
^
^^yi
MgpKfis ^
May^/Jictg^ \va iiTryi oti efiiA^LcnSi tyi; AlyuT^ov Totg Tioketg,
awj^t(io/jSfjoi Ti
j^
'^bTwXKv/j^oi vzsv r/J dosvetcov '^J7ro?\.etTctf
q
^
to 'ZJ^^ctoVto v/uv
aTretvTot' Tctg n TToAetg v/I^
y^
Tttg ^pa^ TVcTUvm iigLTaXii-^iTCLi hpii/Ma, o)<pi dti^v^ou; p. 67.
djUTO^
(pjg^
ftyicPivh; oIkhvtQ-'.
'*
"Hx^OTf ct/ h/zkpoui -t^ ojcJtOiA.oicog as, riKiiGiv u ii/iipcLj v. 7.
mini.
,,
Quaelibet ergo oblatio quam fecerlnt, ad ipsos revertetur; nam Deo certe
nuUatenus acceptabilis erit: sic enim valent verba: non intrabunt in domum Do-
mini; id est Deo accepta non erunt, neque sibi praesentia reputabit, sed longe
repellet , ceu cum malo mentis babitu oblata. Nam sicut Caino Deus prave offe-
renti dixit: ad te conversio eius , et lu dorainaberis illius; id est ad te revertuntur
oblata, tu horum esto dominus; ego enim niliil prorsus admisi: ita hoc etiam loco
ait: panes eorum, animabus ipsorum ; id est quae ipsi atlulerint, sunto illis
,
quia
Deo non sunt acceptabilia. Panum autem nomine nuncupavit oblationes , ex parte
cunctas appellans oblationes ; nam et reapse panes offerri consuetum erat; sicut et
in superioribus dixit: offerebant placentas cum vinaceis.
"
Quid facietis in die sollemni , in die festivitatis Domini?
,,
Tales cum erga
Deum fueritis
,
quodnam effugium invenietis raalorum die illa
,
qua sollemnem ve-
luti conventum ac festum celebrabit Dominus ob vestrum peractum supplicium
, ,
qui tamquam eius adversarii et hostes iure meritoque pererapti fuistis?
"
Quapro-
pter ecce abibunt de miseria Aegypti , et excipiet eos Memphis , et sepeliet eos
Machmas. Argentum eorum possidebit interitus, spinae in tabernaculis ipsorum.
,,
Enim vero vos post miseriam quam pertulistis in vestro ad Aegjptum
,
quasi ad
salutis locum, perfugio, abstrahemini illinc ab Assyriis ad serviendam apud ipsos
servitutem. Pertransibitis Aegypti urbes , varia permutanles pericula: nominat au-
tem Memphim et Machmas, ut dicat transituros eos per Aegypti urbes , adflictos
et perditos ab Assjriis. Pcribunt autem simul vestra omnia; tantaque vestras urbes
atque regiones occupabit solitudo, ut illic nemine habitaute spinae succresccnt.
4-4 '
THEODORI MOPSUESTEJfl
^lwei^ a-a p^ri rlui oicji[3etcLv
^, (^ ^^cfh-dlwoLf mi HffiTTOVTOL m ^(Uf^^ojudp©^ reri^etg.
"
Kct/ f(g(,d7(nTctj Iff-^nA ajOFg^ o 'Zi^^prnyig o '(Srcipi^igvftag, etvd-^TxrQ-» o 'zarvdj/u^gLTX^-
Q^o^^.
55
Ev 700-8TO/5 JVi ;)^yw<r>) ToTe i{cf.^ic,
^
ug^ [x^ncfiv d,7noijdvcti ^dOc/b^z&^^pMT»
5 g/f
i3c<^mv TmKXlw c/-^, ^ r Trovnp'^ nrvdjim^T©^ ODipyiiajt; /fpt^sTxvr©-» , v^ «Jl t TrctpovTatv
cti^Yim \^VT©^' Hitdq i^co T?^ OTty7§ (ppgvisr)' G« tQ jUi^^idztq '^Yicrvi T^ y^KCeV' TlV^
hituv;
"
'A^ t 7zXk9«5 t aJiycic^v (m i-^v^diiv^ fjLOvict. „
'Ett^J^ twAA'^ jt^j a.MicL
(JWui^Tnq', TroKKn
q
rjt '^z^c to iiJ)i}^
f/.ctvict anctvTVv c^ehcDiaKetg TrciVTiXcSq.
T- 8- "
IrtoTFDq E(ppcti[M
fj^
b^ov'
'?i^(p'wm(; -rniy^i cmoKioL
'^
Tmcrci^ vxg octovg dimF,

E^lw /iSp yjip cn azoTwv iT) r ;^AS iri^iq-, (^ /u^ ^i chJ^cmew T«e A9<7r«e to JioVy
oLTi TTcif cUmf /ujt^diDaiTot tSto' y^vctg
Q
70 cticwTiov ocfhg a,7tu,cnv tQ "^ef^v^^' ci)<p&
fA>n<fiv ilTnoiwivctj '^Xiimg imyJ^©^ x,ivJ^tuJCi) ^i^^ctXT^vcnig (T^ iy.m^^ovTct;' ovTzeg
p. 68. 0L7m(n
v6ft(^
iyvn T^ GLcr^^eict^.
"
Mctvictv cv o'/x<>) -&£« cmW t^giTcTm^iv.
55 E/c/JdAP/VsJ'-
"S^eia^
^
Tiucrctv rlw y!u> r^ iTmyfiXictg i7Jkv]^(rcu;' oizov y> 3?S t yLu 7^
iTm^yfiAicLg
V. ».
;^A£?, W5 qikov/jS^Icv ^sm diov.
"
'Esp^apMflrav k^ tws W/M^^o^ ^oujus.
,,
Kct/ /«/67^57/7?
TravTBS c^ T xpeiTloros ^ 70 %^^v , J^(p3n.^v ct/votav vzsofjLi/j^juyjitoTig , iJh 0,7^01-
icx^ctv T 7707^ K^
Tiltt' goM/t(.5V ao^/SwcTevTWV , 0/ /«<P%ov
7ioiv\crctVTig iXiy^v 870/ 0/ 3bo/
0-«
• la-^nX of of^r^yiyyv cn oz yijg Alyu^ffs' ri/Apctg y6
tQ ^owud t ^^v oxeivov ;cptA«

'
OLitoKiibwg oiw OKeivoig c/)g(p3a^;i7? , olvti tQ t ojjtIuj c/Ketvotg iJk^ctS^ votdv.
"
Mvti^ri-
(TiTctj T oicflfKiCXv owmv, diccflimcri oL/0pTictg cwmv. -,-, AitoAiidwg tdivwu
//i/yjfjt,lw t aerg-
/Sa^yv v/Jl^ 7roiy\aTk/j^(^ , AmaJ/S^ Jvaou; Trcjup v/a^ oLVctT^yng o/$ >7,>c.^7^^t6 g/5 ot^TOV.
*cod.<rxo7roy.
^^5 <px<pvAbjj cv i^nfJL(t> iVQpv
(w)
IfT^wA, ;t^ 0)5 (7:;;dov c* ffz/jc^ m^i/j^v ndov im-
"
Veniunt dies ultionis , veniunt dies retributionis.
,,
Haec autem tunc perferes,
propinquante iam tempore
,
quo tuam oportet impietatem ulcisci , et iniqua opera
tua remunerari,
"
Et sedehit Israhel tamquam propheta insaniens , tamquam homa
spiritu agitatus,
,,
In tantum malorum devenies
,
ut nihil differas a falso propheta
in gravem extasim mali spiritus operalione coniecto , ac ne illa quidem sentiente
quae ante pedes sunt. Adeo deiectus mente eris, propter malorum gravitatem! Cur?
"
Multitudine inlquitatum tuarum multiplicata fuit insania.
,,
Quia nempe multa
cum iniquitate vixisti , teque omnino idolorum insaniae addixisti.
"
Scopus Ephraimus cum Deo : propheta laqueus tortuosus super omnes vias
eius.
,,
Oporteret sane te esse ceteris exemplar et quasi scopum honesti, Deoque
iuvante docere alios virtutem
,
quam tu ipse a Deo didiceras ; sed contra factus es
ad vitium via; ita ut nihil a tristi laqueo differas incurrentibus periculoso. Sic om-
nibus impietatis regula existis,
"
Insaniam in domo Dei sui defixit.
,,
Idololatria
universam terram promissionis implesti: nam Dei domum terram promissionis ap-
pellat, utpote a Deo habitatam,
"
Corrupti sunt sicut in diebus coUis,
,,
Cuncti
\ a virtute ad vitium conversi estis , mentis corruptionem experti haud dissimilem
\illis qui in deserto irreligiosi fuerunt
,
quique vitulo conflato dicebant: hi sunt
uii tui , o Israhel
,
qui te eduxerunt de terra A egjpti, TS^am dies collis tempus illud
i^ppejlat. Igitur haud secius illis corrupti estis , id est parem illis morbum contra-
x\^tis.
"
Recordabitur iniquitates eorum, ulciscetur peccata eorum.
,,
Consequenter
ite^ue , revoca-ta; iniquitatum vestrarum memoria , sumet de vobis poenas
,
peccatis
vestris congruas.
"
Quasi uvam in deserto inveni Israhelem, et quasi ficum m
IN OSEAM CAP. IX.
40
/LuS^ ooTig oiv Yt cv hvf^Ci)
gttc^vXluj 'IJhi rig 'us^^ Tmcrctv iv^v iAmcflx^
m cvitov <^ l^
Zicodrortv ih
aA%wi>luj-y i^ I^uovto ag ol ij^thXvyju&iJOi. „ O/
-^^^s
t t»' i\J)^XH 'SSJ^fl--
icvvtjaiv vdja-cwng
^
t c^o^^/^iJtxJV «/Apvto t ctTr IpS, «•S^k gT?^y m ai^Ltt;>7$ lctvr^g immg p. c<j.
^eticvMJViq oi^iag, ou "^^pto 3?« t5' TCtrBTWK ainvig dyiduv ctmn ^jpkot©-, c^ aJhT^v
juuiTiipKrajv
^
5 f/^nJlv
ilAri(pi<Tav ayt^xjv odiv
q
(^ ^ehkvicroi '^yjvctaiv
^
vzsv Toiq l/B^lg
ynTrfcoKOTig Tolg oia&ioig. TctvTu <i%i Ofcavm iiTitvv
^ iTmyf.
"
"Ecpocufjt, u>g opviov c^i7mu(Sry] .
,,
B8/\9/m5^-'©^ c^etvo ^crcti^ td i(p^pyia-ctv k^ Tttg
v. n,
yjM^pctc T /3o«jf
S'
d;wA«3w$ y) /j; , (f^ioiv , (^ feTZJ/ Tr)7$ 7ni%ctm Toig \a.vTcSv ju^ tvouvtLc/
mJ\/ui9\'iciv Y\g ^iTV^v TTctp^ l|U,S, opviou <^'ikIuj aLTnTrfy^G-ctv Ty\g yvci)y.y\g.
''
A/ J^^ajf aiuTt^v
c/K TOVATt^v (^ oi^'ivm t[^ av?\.Xyi'^icov.
,,
E/Ta TriatJTa dff?/?ott£;T^5, /^i(^Qjisovg lavT^g
vojul^naiv if) t^i T^ 'mXvnkyi^et' tQto
^
Agj/"/ td o*; TowiTzSv (t wcf^ivcov v^ avKxii^^im'
/
iTretJii c/H. avKXy^A^icog (t (hJ^liv©^
fc^
TtjviTQ ^Ze^^etai tv tiktv/j^jov.
"
AiOTJ
;^
lav cac- V i?.
S^i-^onat Tct TiKvct cuumfv > a^T^icxca^aovTajf c^ oLvSp^Tmv.
,,
Ov avX?\9yi^'o/j^oi oti s(^v
ilg ObiCpCW a(p'tilOiVTV TDL THCTV/^Ct TiketCdOlV-y ^efiv OJUTvHg OK THTii '^yiaiTCUj 77k'i0V' 'S%<-
ac^MTVVTai
y6 r tQ TwKifjLov a(pctyoug ilg arncviocv.
*'
AiOT» i(^ ovctj ojuTDigj chon a,^yii(^
ajurig. „ 'EiJiQ yb i^ icncfi/jj)victg ouuTiig ^e}.actVTQ^ TVig ifjcvi;-i
oAi-d-pQ^ a/jTh:g
/j^<l y^
aifOdKeta.
"
^*P^
]"<« oJ^ carmv.
,,
Kce/ TOi
^
Tvauvn] /Jisi ng Iw r %iaig ^is^'ajuT^.g rv p-
7o-
^«^T?^v, cog^ vo/A4^eiv oJ^ ojjtz^v if) /u' TvtocvTlw Ti 'Zt%/ auTiig i^^v r yvcou,luj, olctv
ilitog ''iy^v G^ 'iic nvm V7retXy\(p6TCtg if).
"
"E^ppcufjc ov '^'ottov iicfhv ih dti^v 7rap'i<^ ra.
v. 13.
Tixva, Jjji^'
y^ 'E(ppcuf/.
Th d^^aytytiv iig "^bTroit^vTV^aiv tvc thcvol d/mi.
,, 'AA/\5t Tvicti-
ficulnea praecocem patres vestros vldl.
,,
Equldem tantum exprompsl erga patres
vestros affectum, quantum quisque experltur sl forte in deserto uvam videat praeter
omnem spem oculis oblatam, vel ficuni in arbore ante consuetum terapus extantem.
"
Ipsl autem intraverunt ad Beelphegor, et abalienatl sunt In confuslonem, et facti
sunt abominabiles.
,,
Qul ad adorandum idolum declinaverunt , a me semet aballe-
narunt , nulla re alla quam confusione dignos se ostendentes
,
quonlam a Deo tan-
torum illis bonorum auctore ad Idolum transfugerunt , a quo nibll boni acceperant.
Ouare et abomlnabiles facti, sub hostium suorum lugum missi sunt. Postquam haec
de iUis dixlt, addit:
"
Ephraimus quasi avis avolavlt.
,,
Vult nlmirum ostendere illud: corrupti sunt
sicut in diebus colhs. Isti enim aeque ac patres eorum post tantam meam providen-
tiam, avls Instar a sententla propria avolarunt.
"
Gloriae Ipsorum a partubus, ab
uteris, et a conceptibus.
,,
Deinde cum tanta peccaverint, beatos se existlmant ob
popull muhltudinem: id enim denotatur per verba partubus , uteris
,
conceptlbus;
quandoquidem ex conceptu, uterl gestatione, partuque res nata existlt.
"
Propterea,
quantumvis fillos suos enutrierlnt, absque hberis fient inter liomlnes.
,,
Non consi-
derant
,
quod etlamsl ad perfectum statum natl filii pervenerint , nihil Inde lucra-
buntur: etenim belli caedibus ad orbltatem redlgentur.
"
Sed et vae els
,
quonian
eos derehqul!
,,
Me illos patroclnlo meo spollante, exltium ipsos manet atque perdltio.
"
Caro mea ex eis.
,,
Attamen ego ohm tanto eos affectu dlHgebam , ut me
qitasi
consanguineum ipsorum existimarem: taUque erga eos animo essem
,
quales eos
esse
oportet qui ab ahquo naturam suam acceperunt.
"
Ephraimus, quemadmodum
vldi,
46 THEODORI MOPSUESTENI
T!w\^vroq
f^d
(z^ cwTHc, 'cef^TZ^v tIw %2otk, iweiS^ •^Efgp; To
xei^v iZcLTmauv
7m'V'
T^Ai/s, TavctvTicL cLtnolg rp ^sr^<^v (W[A,jB)^<nTeti
^ ;^
wozrgp
3>f^ r t^j TFcXifjum ;^Pot
v. i-i. <?Zh^^.cA)3Tj:7Dvrct/* tcp ^^'
^d^vTJ^/^oi 75 dvcupidyicjvvTCLi
^
Ti^cocmo/jSffjoi TnivTig.
"
Ao$
auTxnq KiCM' 71 efbaig auTOig', cfbg ouiTolg [xyf^ctv eiTiy.v'^auv
(t y^ct^poug ^rtosg.
,, LiKcuctv
Q
^ OL^/jJi^^vaTLV tolvtI/m 'Czso/Mijiiai Tjfjiooexctv ^ 70 a,Ti}c]'ic& 7B ofrd^e
'Z^fiXn^lcucti , i^ Ttt
TiiCTOjLSpct OK^i^petv
fA^y\
J^ujuct^' 03; ctv TOtiiTyg ovtcl^ TnxvTiXiig ciTJZ^Aeict
?\ff,^oi.
V. 15. Ez-S" co; OLV Tct 'ZiP^ tS diH auToig i7JZL^Y\m/u^jct (hi{g!mg iiTrcav , imxyi ^iTJOv tgl
l^yig.
"
UoLcrcti o/ ;(^zioij cumJv cv TcL\yl?\9ig' otj cocei auThg ifXKTAcraL
^
Tctg n^yJicu; t
'QnTY\<hdjy^aTU)V. ,,
Au7d3j imv ilcf^(^ aail^acLg ju^njiazLv, VTno m
^'^
^ ifjutr^v TOiaxmt
esr^^d^ovTOjg <hi{^i(jdg.
"
'E» th oivM
fjLH
OK^aKcS oDThg.
,, T«5
5^5 (^«57
7^
iTizfyfiXico;
P.-71.
ojuT^g iK(iaXco' otJtov iavTQ }i^Km ylw Tmauv
^
u>g cv ojUTri Sjayfv i?\9ju^og.
"
OuxjiT;
fjcn
'zo^^Cd tS dytTniazti ojuThg' iravTig ol ap^vng clvtzSv aTrcidvujUTig.
,, Mivca Ji /3g-
/Scwov i^v tz%i ojuThig 70 /AAcr(^
^
iTretcfii TfuvTig
/j^
vivdjH^aiv i\g d7ni%e\av'
hjfiUJUTOf
V. 16.
3
/{ff,Kigtt, r 3(cf,}tC€V 01 ap^v cv ajuToig JbzowuT^g.
,, ^^Trovia^v ^E(ppcu[x,y ttj? p^l^ctc oW
df^n^givdTi' KOtpTiov intiTi ov
fJLY\ cviyKVi. „ 'Ek /JtA^<^o^g '^J
SivJfJCjdV iiTPiv 071 apJluj
*$7JoKQvTcti , i(gL^ o/ipiOTnTct c/iceivm a ^^ pi^ng Sj^g^^p-d^stpeiavg ^nocuvi^ Treti/T^cSg
^ KopTjhv
ovtciTi (pipeiv ola 7? ovtol.
"
A/o'tj lav
^
TiKVooawa^v , "^ttvktivc^ tcl '<^dufA,ii/J^TCL TY\g
V. TT.
jcoiXictg cu/mv.
,,
^A(pcujiCd -^ cfh ^ g^ c^ ountJv aTravTCLg
^
(pnaiv.
^^
'ATTryo^rct/ djUT^g
b 3«C5, 071 OVK iiariKOva-cLV dtmi
^ if^
Ioovtolj 7ikavv\Ta/i c* Tolg '^^viaiv. „ 'AATie^^/oy?
^
7m.VTCLg duTiig 7^ olwtictg Ip^yd^a^Tct^ )wi<h/{pvioLg
,
« /38Aw3ivra^ dKhatLj tb oW
^fpt/ 'c«>£^5
/>.fi(gL//Ji\e\ax lef^etv VTn^ m J%
A>j(P'&Bm$, ai-^/jigt^^caToi 'S&^^ td7$ (h^oZioig "ioov^ , TVieh
iC^Keiai ^t^dyiv t^ (t Ttkavd^ "Jzro t^ a}/-»*' cvJeicLg hayi(^(r/j^oi. .
in praedam obtulit filit)s suos. Ephraimus, inquam, eduxit ad interfectionem filios
suos.
,,
Nihilominus , etiamsi tam bene erga eos affectus antea fuerim; quia mox
ad nequitiam omnimodam declinaverunt, contraria prioribus experientur, ac veluti
praeda hostium manibus tradentur, a quibus omnes vulneribus confossi interibunt.
*'
Da eis , Domine. Quid eis dabis? Da eis yulvam sine liberis, et ubera arentia.
,,
lustam convenientemque perferent huiusmodi poenam, nempe ut sterilitate multen-
tur , nec Hberos enutrire queant; donec , tales cum sint , generali interitu pereant.
Dein postquam iuste a Deo infligenda ipsis mala edixit, subiungit reliqua.
"
Omnes nequitiae eorum in Galgahs
,
quia ibi exosos habui eos propter malitiam
adinventionum.
,,
Ibi omne genus impietatis sectati sunt , ideoque eos ita se geren-
tes raerito odi.
"
De domo mea eiiciam eos.
,,
De terra, inquit, promissionis eos
expellam; domum suam appellans universam regionem, quia ibi habitare decreverat.
Haud ultra addam ut dihgam eos: cuncti principes inobedientes.
,,
Iram adversus
eos retinebo
,
quia cuncti ad inobedientiam deflexerunt: duces vero ad mahtiam
\sunt, qui principatum inter eos tenere videntur.
"
Doluit Ephraimus, radices eius
jxsiccatae sunt.
,,
Sumpta ab arboribus metaphora, dicit funditus illos perituros,
(^emadmodum illae corrupta radice prorsus exarescunt , neque ulterius fructum fer-
re vaient.
"
Quod et si genuerint, interficiam desiderabiha uteri eorum.
,,
Cunctos,
incuit, ex eis natos perdam.
"
Abiiciet eos Deus, quia non audierunt eum, et erunt
vag\ in nationibus.
,,
Ahenos faciet omnes a cura sua, qui noluerunt ei auscultare,
et ad paenitentiam respicere. Quamobrem bello capti, apud extraneos captivi erunt,
et hac illac circumagi et errare propter extremam egestatera cogentur.
V. 2.
V. 3.
V. 4.
IN OSEAM CAP. X. 47
KEO. I'.
/jigLoi TAasvig t5 (^ ju^y^ig KOf^cocnig df>t,7nXii.
"
'O zctpT^vg iv^/,vciiv unTn;.
,, Ka/ Itts-
<f^t<Jh(rety ;yfS"' ly^g-luj v]/ukpctv ik TJ^Yi-dog, ttdAXc^v ovraiv r c^ cwt^v thctvjL^m
^
r
^zs^a-Qa-civ ojjroig iJfnr^ytoLv.
"
KctTCi to TjA^rS"©^
«ir^
jcctpynxv cltrii, iT^n^ttviv dvcnct-
<PieAct. „
O/
3
rlw 7n)Kv7^v]^civ
^
cv ^ynp
SJ^
t^ i'j?\B^ctg i(cf,bi(;uvro r ^S^S, yijur/il3ovro
aoi^eict^ '^rttai ^roXXvi' obVctT^y^v
^
r aez9^.» t ohais , ^ tj^»; t iiJ)!d?\cdv avigtev
^vcncL<pi6J-i^'
"
KaTw tx a^3^ tjij ^?
citrs/, cpJtocfi) fjiti(n <piXiu;.
,,
Kot/ TwXhcov "^x^-
ApiU0VT^5 T G5!£ T^
p.*?s
dyt^tiiv-y <piKcu; dvr OKetvcov '"Qh d^^Tma, rp ilckl^ACiOv dvi^v.
"
'E/^ie>«5Ta.v zapef^ictg etmtSv. ,,
Kct) rccraJr*! tj? Lt> axrmv w 'Zt%/ tk iiJh^^c/!,
fj(sf.v'ict.y
cogz ^ioet^cti rlw Sf^voictv uortlq cv ryj /zz^i tw iiJh/\st cmt:J^yj
,
-^r^ /ttz/j ^Dto 'iPftT Jfe
OKeTKct ^oc/LTT^eiV icnJHchLyjQrte)V .
"
Nm.O (x.(^cLVi^n(Jovrci>.
,, 'TTTOjuSfjoucn
3
cf);(^'ictv V7no
rhrtev rlu/ dTrzcXetav.
"
AJTt!5 y^^g^cmct^^i ra, dvcna,^ejict cowraJv. ,,'0^5 d/UiXiijU^og
Trap cuntSv '^0$, a«;Tr>5 dvct^OTrlu/ Ip-ydoirctJi imvrtev rirt-jv , a. /U^ dcn^eicng ?j^ rjj 'i^
gic/^Aojy dv/STOV -^5^77=/^.
"
Ta,?\cu7^priirHcn,v
ctf
<^?<ctj cu/mv.
,,
'A^&iV/ij-cfOT
q
f^giKavoj
f(g:,-^cupi-d'eicnx,f.
''
AiOTj vwXi gp8'OTy, oy>c «57 (SctcnASg v/iuv, ort yx \<po^y]^i/lAp
(^
-^ijov 6
q
/3:t(7J-
AdC/$ TJ 7n)irai Yj/U4v; ?\ff,Km pin/j^rtt 'ZDi^^^aicjig ^^icnTcif SJs^^kuju. ,,
Ni«£i
^
cti^r-
cKivrctif r^ idvrcSv d^aK^iajg^ /uff rg iiKsvro ^cncn^Kict «S)^^ ro efbzHV rcJ' djcS'
y^
otj V7np v-
73
S)v OJ (^o^8i]divng r d^cv, j2a,aiKeicw dviJ^ei^civ wivltv nvct (^ ^o^^vo/uov
^
d.7nv(JUirioug rri
r AoLvlcf^
^^yj)
H^r iiruyfiK^a.y jScicnK(£>iifrvi -^-aar, d:p'/ipyi^ /j^u ctirrJy « jBctaiKeta,^
CAP. X.
"
Vitls frondosa Israhel.
,,
Ob popqli sui multitudinem haud est dissimilis Isra-
hel viti palmitibus plurimis maximisque comanli.
"
Fructus eius abundans.
,,
Mul-
tido eorum quotidie augetur, multls inde nascentibus ob lautam fehcitatem.
"
luxta
ubertatem fruetuum suorum multiplicarunt altaria.
,,
Hi tamen exuberantiam po-
puli, quam Dei benedictione erant adepti, remunerati sunt grandi irapietatis incre-
mqnto : parem enim numero suo , in idolorum honorem altarium copiam exstruxe-
runt.
"
Ouot erant terrae suae bona , totidem statuit simulacra.
,,
Multis terrae
bonis fruentes
,
pro his simulacra honorandis idoUs erexerunt.
"
Corda sua divise-
runt. ,,Tantaque illorum erga idola extitit devotionis insania,ut mens ipsorum circa
idolorum studium varia fuerit; aliis haec , ahis illa idola colentibus.
"
Nunc inte-
ribunt.
,,
lustam perferent ob haec punltionem.
"
Ipse suffodiet altaria eorum.
,,
Etenim neglectus ab eis Deus omnia haec subvertenda curabit
,
quae impie ad ido-
lorum cultum erexerant.
"
Male eveniet tltulis eorum.
,,
Hi <|uoque corruent in
destructionem.
"
Propterea nunc dicent: non est rex nobis
,
quia non timuimus Deum. Rex
autem quid faciet nobis? Loquens verba quasi praetextus, foedus disponet.
,,
Nuic
enirn incousiderantiam suam agnoscent
,
qua regem sibi delegerunt praeter Dei
vo-
luntatein: et quod omisso timore Dei , vanum quoddam et illegitimum regnum
sibi
constituerunt , adversus Davidis successionem iuxta Dei promissum regnantem:ideo-
que et hoc ipsorum regnum deletum est , omnqsque caplivitati tradili; nullumque
p. 74.
v. 6,
48 THEODORI MOPSUESTENi
aAy^fJic/i.K(*>^cL J\ 'cS^^JiicfbvTetj TmvTzg- jdJpQ-'
q
auToii c/tc Td ^ob^nKiCd', ^ja^^^viv
iiJiv T^yavTiov
^
ouo oLimmT^l^; ;:^v\(jzl/uSp©^
Pm'/{^ot, Sj^bvinlw juip^n^v hva (jiat
amtSv iTnmanTO' cag^ "^Tro^^iwoJi jl^ tS ^S, fz&^(mwueiv J\ r utt' dunf }(^'^(mi£ia.SiU
aztfg cDzjn^Mcnv.
"
Avcn^Xei a>g a^axpg
tcQ^M^ ^
/(^^(^^
ay^oZ.
,, KetveT
^
o ^oc,
T 'Oy^^vofAsy
dumv ToXm^v
,
TOiavTlw liniyfyav auToiq a.vn ihTH t!u> TifjccoQjLav
,
cdq
oivdiiattf Ti,
n^
jtuyi^lw tivol
j^
<po^i^v (pavlwctf t!w }(gcT oumSv '^oju^lw
KeJ.<nv tQ
dH- ov^ «tIov m a^cogjg a^^ov (puelau TmKXluj cv ^^(rca Tiomcrajjio tIw ''Qn<hcnv t o\-
XAioLv.
"
TfiJ
ys%(^
T» o'/;cot; £lv Trapotwifa-aaiv ol fc^JviJtoiuJTzg 1.a/uiJiLaeiav.
,, U^cn-
Jpdjo-nat juikv
^
aTTOVTig r b^^TT^^ojudvcug v^oir cwTtSv J)a.]u(Cf,Xi(Ti r j^gLZoJv \7nXv\Xv^-
75*v, «A^c/) T Tivog Tvyeii (^onditccg ok^^v. "'''Ot» Imv^cnv o ^og dvnf Itt ojutdv.
,,
Ovyiaiv
3
cvTiddiv Ji^iTouj oveh/uuccv' Thvctviiov juuiv ouZ jLj aujag TnvBrKrnTi lug Ju/u(gL-
Xetg^ t!w JigL^ou^icnv dumv o^VTig (po/Bifi^v tivoc Tcug 'f^j TroXifJucav ytvojuuivlw ^pcnv.

KcLf ff^^wg
TroLpimK^cwcLV ajUTvv^ I^^^wutoli ^ tIw efS^av diml'.
,, UoXXri juikv
^
01 'm>Xi/uuoi ^v[(n)VTaJi
>^
rp iiJtoXcov tJ? oLtijuuol' TroXKvig
q
tjvo^ T^n^rKmvToLi -t^ refbvtig
o^VTig cwmv dtpri^Yijuikvlw tIw cf^^av, Iw to ^sif^Ti^v ii^v '^djJ^log -ZD^^t Toig iannJtt-
•^P». XXXVn.
y/i(jiy dvTDL dl^TTiVetV d)g
fJISf-Hg^QtOg Xiy^ I^aVlJ'
*
fJLY\ l^^p^t\(m,V
fJlSt o\
i^CP'^ fJLH'
dvn T jU-M yiSiiiv, tol JhKSVTtt dttToig c/Jcl^dvTOL d^acmfjSpot iig ifjJi' oc/tw? cj/^y-da
X^iyi
TO ifh^^uJUTOUi l^ t!w Jh^cuf duT^, dvji tS rS^rKJOVTOLf o^VTig duTu t^ cfi>^Y\g d(pviay\-
fjUiVOL T^ olKeta^. "'''Ot? fjuiTCdKt^ri^rcm d^r djuK. ,,
Udtrctv
y^ aintSv d(pripy\fyUiv!w oq^tiv
r!u/ Jt^etv luu 'Ztf^Siv ii^v « chi^gLtcdg.
"
Ktf/ duTov itg dosveiovg Ji](rajiiTig , dTS-luuviyi^^v ^ivta TtS ^acnXei
'lapetf^,. ,,
Ol
;^
Jil 'Zeteprie^V djUTCL d^QSI^Tn^etV JbKHVTig, 'fklKetfAkvng G^ doSUQjLHg O^pVTig, OLTi 6fC
pj^V(rQ i(^Ti<m<£/oL(rfUYcug idg Jk/^Aeig, autZi^^vvig Ti (^ (JUtiJiieTztVTig, oag av il ^vao¥
ipsls a rege suo emolumentum extitlt. Nihilominus hic { rex ) fraudulentis verbis
Titens, improbum foedus quoddam cum illis iniverat, nempe a Dep recedendi, et fa-
bricatas a se iuvencas adorandi.
*'
Orietur sicut gramen iudicium in inculto agro.
,,
ludicabit Deus facinus illorum iniquum, poenam tantam ob id eis imponens, ut ef-
florescat quodammodo
,
gravissimuraque et terribile visurum sit Dei contra hos iudi-
cium : haud aliter quam repente natum in deserto solo gramen , multum statim in-
crementum capit.
"
Apud vitulum domus On morabuntur, quihabitant Samariam.
,,
Adsidebunt utique omnes cultis a se iuvencis , ingruentibus malis , opis alicuius il-
linc impetrandae spe.
"
Quia luxit super eum populus eius.
,,
Sed nuUam inde
referet utilitatem: immo potius et ipsas iugebunt iuvencas, dum illarum destructio-
nem spectant, terribilem enimvero, hostium manibus perpetratara.
"
Et quemad-
modum illum irritaverant
,
gaudebunt super gloria eius.
,,
MuUam hostes idoHs fa-
cient ignominiam: multaque veluti redundabunt voluptate , dum ereptam his glo-
riam conspicient, quam antea, faUacem Hcet, habebant abs suorum adorantium stu-
^io. Sicut beatus ait David: ne supergaudeant mihi inimici mei; ac si dicat: ne
iicundentur, dum suos adversus me successus vident. Ita hoc loco, gaudebunt su-
p«r gloria eius
,
ponitur pro , iucundabuntur videntes idola proprio honore spoliata.
"
Quia migraverunt ab eo.
,,
Cunctam enim suam ablatam gloriara vident, quam
imnerito antea tenebant.
,
\** Atque ipsum aUlgantes tulerunt munera regi larim.
,,
Qui antpa colere idola
videbantur, nunc irruptionem Assyriorum videntes, fabricatas auro iuvencas conte-
Y. 7,
T. 9.
\ IN OSEAM CAP. X. 49
itGnhv ''^KCjuu^av /^«A/\5vt55 "^xTDi^raJiv axwi^ tj ^iviov TCd ^oLcnK^ txS aiAywnftm'
y
^on-
•^exav (^Ci^cu Tivu ^zi^trcfhKCttvng OKeidiv' toto yi auuTvig '7{oK?\g.yjk
<t>cuyir(tf ovef(^i^a>v
b '?Dep<pw'nj?5
071 tIo/ '5V^' 'ryj al^^vjT^icov /Sow-^acw avifJ^ov fj^raucaq. li ^j '^YiaiTO^y p.
3&.
*'
'Ev c/&/<p67J 'EcppcWjM' Ji^iTdL] oi^juufw.
„ 'Tm^
^^
'^ Jo^noog ^
'^
Td ^ivia 'z&^cnto-
/U4efi](;, aA%iJuu^,<j%Taui o
*E(ppoufj.-i
o); ovefiv d):piKricrcu
-y
'aK/\gc. fj(^Tluj rff carouJ^ri "^to.-
fS^fj^
TxvTVi.
"
'Ev Tvi /3»A^ djjrl ad^vuu^)(TiTcLf ^lcr^nX.
,,
'ATroTi^-^irouj t^ -s&^rcA)-
;c/W ^g g(';i65 t^ oiitiicu;.
"
'Ampp^^ 1.ctfj(ci.peia. ^ctu^Kict ictvni'; 6); (ppvyccvov ^ 'Zi^cr-
coTTH uc/kr©^.
5, T)ii$ /M^'
^
[tttyctvrii; oxdvi^^ d' t^ '^^pKicTgwj a.7ioi(^v^ K^^ePQ^ «/e'v
K.jOptTn377OTVTce/ al^^f^JiKcdToi TmvT^q , A«(pdi'yT©-' otTzJv
^
7» (iaaiKicag
,
o; <^in,luj
(ppy-
yivdyv Ci' uc/k77 Q^i^^fjS^JOdv '\jzsr> rr dcsueACOv M^p-^eig, ilg t civ^o'^:^»/ d7m^yi<n^ ^^a^\
dy>fjS^j^ nTPip av lolg Tsg.^ovax cfbK^i.
"
Ko!/ Q^ctp^fjDvroLf /^cof^i D-v , df^TAfJigi.ict t
'l(r£$4MA.
5,
riaucrg^ m ^2?%« Tct iiJh?^ ^^vnia-i J)' c^v ^/^p-^Tflwav gJ$ 5^ov o 'l(r,£5£MA.
''
" kKcur^aJI <t. ^ijSoKsi dvalByi(7VVTcf>i "f^ri Tzl dvaagriej^a ajumv.
,,
'Ev locjamy] '^KtYicnTaL^
\pY\fjLict, coq itnehvog ^fh^cuvovrQ^ -, a^v-S-o^
}(^
'^//3oA5t^ cc t:!/^ rp ^./cnagTfeiwv g/vay
TVTTOig.
"
Ktf]i «^i^ca 7n75 o^icn ^cptAu^liXTS 'hf^g,
^ 7r;75 /S»vo7$ s^i^o^te ei$ »/t{^s. ,,
'Eth-
^uY.a-HTiv nJzro 7^^70/5 yey^vong cpjJ.iofJi^v ^lzijvitetvc^ rluj dTr^Keiau'-, v\ <rp v^' fi>e^og dvi-
v-
'
"
'A<p' o5 0/ (Bowuol rififjbTvv \a-Q^Y\h.
,,
'EvTgudiv ounoig
^
m 'uJE« td df^idv^^v . 9
'yi^vi cmaJ^, 6k tS t d^ov d<^iVTctg (Z^ (f^
^ovuulig ^ t t ilehoKoov g^v ^o^Tmav.
*^'
'ExfT \<pi<raji/. ,, 'AAAes
^
TTavirooj cunzfv r 'zs^^vofjua Sj!d
tt^; nitcoQjiot;.
"
Ou ^w
;^^A5t/3>j ^T^g cv TZiT (^oujuo^.
,, 'A(p?5a
^
«tyTJ^? m cJLiy_fj(^Kodcp.a 7^
/zs%i G?tr* (^o^juu^g
enraJ^ig' ag ftyiZ^Ti
fj^j
cv rvi r^ ^ovuudv dj^cjmSH^ d^^Tnict^ Ip^oKri^t^
q
<5%e tw c«
T^; ar/^f^Kcocnct^ )(^y^.
"
noAgp©^ S^ t^^vo. dJlKiou; vK^v. „
TauTa '^ i^ l/Tn^
rent atque colligabnnt , ut tamquam profanum aurum deferant mumis regl Aegy-
ptiorum, aliquid inde opis sperantes. Id enim videtur eis saepe exprobrare prophela,
quod ab Aegjptiis auxilium frustra expectarent. Quid aulem fiel ?
"
In domo
Ephraimus capiet ignominiam.
,,
Propter oblationem munusque illud confundetur
Ephraimus , nullo emolumento potitus, sed eo officio temere functus.
"
In consiho
suo verecundabitur Israhel.
,,
Expectatione sua merito frustrabitur.
"
Abiecit Sa-
maria regem suum sicut sarmentum super faciem aquae.
,,
Machinationis illius ac
facinoris nullum referent lucrum: tenebuntur captivi omnes, rege quoque ipsorum
capto: qui tamquam sarmenta in aquis agitata, ab Assjriis comprehensus in alie-
nam asportabitur terram , hac illac circumductus prout victoribus libitum fuerit.
"
Et disperdentur arae On, peccatum Israhel.
,,
Cessabit idolorum cullura
,
quo-
rum causa peccavit Israhel contra Deum.
"
Spinae ac triboli asoendent super alta-
ria eorum.
,,
In tanta erunt haec solitudine , ut nemine iam accedente , spinae ac
Iribuli in aUarium locis futuri sint.
"
Et dicent montibus: operite nos; et collibus:
cadite super nos.
,,
Optabunt sub his sepulti compendiarium perpeti exitium, po-
tius quam particulatim puniri.
"
Ex quo colles sunt, peccavit Israhel.
,,
Hinc eis extitit peccandi voluntas,
quia nempe Deo relicto , in colhbus superstitionem idolorum exercebant.
"
Ibi ste-
terunt.
,,
Sed ecce scelus eorum desinit propter punitionem.
"
Non comprehendet
eos in coUe.
,,
Scilicet eos captivitas a frequentandis collibus prohibebit: atque
in
collium religionibus iara non invenientur, captivitatis aerumnis occupati.
"
Bellum
7
*
Ps. XXVII. I
50 TIIEODORI MOPSUESTENI
V. 10.
m yiJ^tKhsv
,
(^ yicnl^owu iTnvi^iVT^^ auDVHq T TToXif^n T aiOsve).cdy .
"
UouJ^djcjw ainig
K^ T 'fh^fMov ^a. 5, 'ETJZi^ct) Tvivwu ouuTtig
^;^
TmjJdJeiv aiiThg oipKOUjUTwg J^wua,-
ju^cf Ji m 7nLfJ^<£idivTic cL\^vimvTaj\ t^ \cLUTtSv i(cf.}(!ictg .

Kce) awjci^navvj) iTr cairtg
?[gLoi cv 7z>/ TTOjfJ^dji^ ojuThg bv r Jhcnv oiJi-Acug cwTtSv.

UoXv
;^
mMjuucav tsXyi^oj;
iTT ajuTiig cfc9^/(7r»5 TrojfJSjca awmg V7np m IjttS ts vjjuAXav, (^ 7r>7$ iiJ)i>?\9ig
'zst^a-a-^fiv.
V. ir.
"
"E^poalfA, Jk/JigLKig J^JiJstyjl^-a dyfurav vetscQ^.

AikIw J)z/u(aKi(jdg
"^crocmipTacnig
i(^ ;(gL^K^T€iV 'T^ Jh./j(^<^0V7WV id^Aovcnig-, «tw? a,(^iga,juSp©^ iQ -SioD
;^ o:;;c zlKCtiV
TZif cTu^vyc^ T^ J^Hheicu;.
"
'E^ </fe l7nA<£>ar3fiajf
'^
tv ;^'aA©^ to^ Zct^Xov ajUTvjg.
,,
p. 77. Uaia-ctv OJUTng dcpiKc^ tIw iu-zsrf^iTretoM , l(p' J7 /m4^ i(p^v<l.
"
'Eyn/Bi^c^ Tzif 'E(|)paiw..
,,
'flff-ia^eJ J)a./uiff.Xi(jii'^
iQ^f^mg 'fki^'v\ciOfLcu v^ rlvu J^vuuct/Juv r ifji.lw.
"
UctpctcncoTnjcyoLccti r
^liiJ^oLv.
5 5 WapctTrift-^ofA^cu "IhJ^clv cv JcgLJiolg <^i'^.^o/j^ov-, sJl /mov cumS viftcov (BorjQetcLv
otov ^ -©^^
7r/
/^KSf-ej^Ci)
AcLViJ^ To, |tH 'Q>^^OT(»;7;;V»7e dx' IjM.5*
*
avn t |M.m 'Zi)^gL-
7nfJt>'\Yi vx,
n^T
iUA^y iv '^Kimig ViiQZo/^ov (W^y/JtsiLcnv .
"
"Evi^ycj^ duTt^
^laitcolB.^,
"ETnJii^OfjLcu T
\xvju
T ifjLLv TTCLvn TtS 'lcT^JiK' «
^
ctJhKQv OTt (^ "lcticajjS
}^ 'lcr^riK
TV 'i-d'v©^ aTTCiv i(ctKeiTcu T "lnJizicov , c/>c tQ 'Z&^7rciTop(^ dumv clfA,^oiipcug
ovo/JigL^o-
/jdf)OV
r 'Zij^cm^peAcug' og Kiy>/j^©^ 'ur^Tie^v ^Iolko;^
^
/j[^
t OTrfacnav^y "Io-^yiK iTn-
• Ps. Lxxvii.
;fAM3>j- c^g (^ 'u)^^ 7z«r /JlSf-K^ej-Cd
LaviJ'
*5 cJ^iKi^ajo I\ctv)J t cTSAsv oW,
;^ dvg-
Kff.^'iV
aUlVV OH. Tp TTPt/MjicidV Tp -ZD^/SaTWV ,
cJ^OTnt&iiV rp K9^(£/0/J^COV
'Ztf^cnKsi-lBiTO
auuTvv , 7T0t/>i^ivetv "lcDcct)^ t J^sKsv mjt^,
y^
'Io-^mA t fiKnepvo/AACLv duTif'
dfjL<poTipcug r
'^&^OTJJPgicWS 70 iaJhlKOV 'i-d^vQ^ il^HXOTJ cTzt(p<xg.
V. 12.
"
1.7nij)cLTi iavTolg itg Jitr^oiuuulcju ^ (t. dif)icrcLTi ilg KOpTTov ^coyjg.
55 UpctriiTi Toivwu
V-
78. aiTTzicmg Jii^oLjorujuiig ^v ip')^' c/x- "^ t TOtnTWv aiTi^/^Twv ivi^ ^cidng d^QjLcmf KOip^nv.
"
<i>CdTt(Tu.Ti icLVTolg (pcog yvcjOdioog.
55
'^Ecog igi i^gpsj
"^ dKirdetcLg /uT^K^Ti t yvc^cnv
,
filiis iniquitatis supervenit.
,,
Haec illis evenient ob iniustitiam atque impietatem,
bellum inferentibus Assyriis.
"
luxta desiderium eorum, corripiam eos.
,,
Adducam
eis itaque mala
,
quae corripiendo sufficiant, a quibus eruditi propria peccata agno-
scent. ^\Mt congregabuntur super eos populi, cum corripientur propter duas iniqui-
tates suas.
,,
Grandem hostium multitudinem adversus eos congeram: corripiam eos
quia et me neglexerunt , et idolis adhaeserunt.
"
Ephraimus vitula docta diligere
contentionem.
,,
Instar vitulae resiHentis , et superare domitores volentis, sic iste a
Deo recessit, nec ipsi servitiitis socio cedens.
"
Ego autem veniam super pulcri-
tudinem colli eius.
,,
Omnem ei formositatem detraham
,
qua superbiebat.
"
Ascen-
dam super Ephraimum.
,,
Tamquam vitulae contentiosae insistam viribus meis.
"
Re-
ticebo ludam.
,,
ludam omittam , id est calaraitatibus exerceri sinam, nullo auxiiio
\ suppeditato. Sicut est apud beatum Davidem: ne taceas a me, id est ne me omittas,
dum asperis versor in rebus.
"
Roborabitur ei lacob.
,,
Ostendam vires meas uni-
Verso IsraheK: neque enim obscurum est , lacob atque Israhelis nominibus totam
.ludaeorum gentem nuncupari, ex sui progenitoris duplici appellatione ita nomina-
tara: qui antea dictus lacob; post visionem, Israhel est appellatus. Sicut etiam apud
lieatum Davidem: elegit Davidem servum suum, sustulitque eum de gregibus ovium;
post foetantes accepit eum; pascere lacob servum suum , et Israhelem heredita-
fekx suam: ambabus appellationibus iudaicam gentem sine dubio dicens.
"
Seminate vobis ad iustitiam, metite ad fructum vitae.
,,
Facite ergo omni-
ihodae iustitiae opera: ex his enim seminibus fructum vitae metere licet.
"
Accen-
IN OSEAM CAP. X.
TniDOLv.
''
h'A,^v\TY[caT<c T v.v^iov lcog T iX-^eiv xifMV '^VYi/m^ToL Jiy^OTuiyig.
5,
(^a^vncDx.
7mtj-cw TJVi^oTsum 7^0 Tr/ did JhzouvTrxv
^
ag ctv 'ZD^a-^^ooiTO
\)fMv Ka^Trcltjzt^wf tIw Ji-
y^OTuilw.
"
"ivct Ti TrctpicncoTniaztTi do^/Scta*', <^
(g)
y.ctpTrvv axi-mq i^vyr,(m.Ti ^ l(^cfyiTi v. 13.
Tca^Tihv 'xj.guJ^;
,,
Ylctvcra.^ Jii r toicivtix Tnnetv ctpsIcc Ji) to ^zs^Ti^v imneiTi^
-^^^-
Tnf^Tfo /uS^oi Ti }(cij yjot^yx.^ovTiq ^ acrg/3tiat ytyvo^tS^vyi TCCjztVTyi, Jiov a,ycLvctiCTeiv i^sr
ouLiTV^-i rg
(^
KOpTi-DV OKOjUiCJuS^ dTmTYig
yjjf
^?\siL&v\g f^gov.
"
O77 y]A7n<mc cv Tslg ao-
/tt^OT (i^ (Tii-, iv 7d\.'nM
(^vvct/uuicav (Tii' (^ i^a^ct<picn^ d7m?^act Iv t&T }\cf.c^ c-k, <t Tmvirx
Tot T^Tet^ir/uSfJct (TH liipctvi^YiCJiTcij.
,,
2'J
/^
y^
cdfi tIw (^'jLuctfMv dpKav (Kii T olx.eictv
iig
^
K^
7^/j Oiicwncov vroXijuipy'
-^«^J
TO'jjua.VTiov
q
TravTCt 6/K(^i^'/\wiv > ciTmXeict^ <ptT6-
;>^8<:;7j$ TmvTzt t jJ\5tcy , a>s ^ m^ TiTei^(rju5^jctg jf^-^cu^i-dliZcLi TroAeig.
"
K^t^w^ Yt(^ci44^v
v. 14.
6 ctp^v ^ct^.ftctvoL cv T&T o'/;cct) t ^Ap^iyiA cv Yi/ue^cug TroKifA^n' fA,Y\n^ ^ TiKVOig riJu- p- 79.
(^/ircM'- oZnxg Tromcroo v/uuv oIkQ-' ^l(r^Y)K-, iTro 'W^outth -t* ;(^'A.ia/;
vfA^. „ 'OttdIov "^ v. 15.
cT^ TCJTg VTiiftetvcu/ d.(^civi(riufsv 6?ceivQi, (iapvra.Tii
jt&fj
dtjTsg di<pctvi(rfA,^ 'yt^voTQ^
y^
tS
TroXifta, dvcuDidivmv
q
(rui Tvtg liKVOig t ^vjktovtwv, TOiSrov vz^fj^et^Ti ^ vxtJ vjtteTs
0/ T 'l(rpfit«A, aKifcAsiji^y -t^ ^xio^ i//t^ eh^/u8poi 7if/,coe^ctv' iOiHA Ji 71 Xiyiv
fj^
TroK-
XYig W/t^^TJir©^ TTCLp' oUrrtSv yiy>vQg liy t
y^e^"^
o^eTvov « yvcjoejLfx.^ Tvy^vovTQ^ cuwmg
cog ilxhg iTrcinaztTO ftvrjftlw otj olct Jii 7n7rDiYi}(^Ti Ton Ji 'Gs^^aAA^o-af y^Kictv , TOictJTa,
7niGi<Q\ vuZ vfmg Ji)(£f.ioi)g.
dite vobis scientiae lumen.
,,
Dum tempus liabetis , veritatis scientiam adquirite
:
aiite punitionis tempus, quantum fieri poterit, poenitentia redimite malorum perpes-
sionem.
"
Quaerite Dominum, donec vobis veniant fruges iustitiae,
,,
Omni cura
id satagite ,quod Deo placet, ut vobis iustitiam lucrari contingat.
"
Cur dissimula-
stis impietatem, et fructum eius vindemiastis, fallacem fructum comedistis?
,,
Desi-
nite facere qualia olim egistis , dissimulantes reticentesque in tanta quae fiebat im-
pietate , cum contra ei irascendum fuisset , ex qua friictum errore ac nocumento
plenum carpsistis.
"
Quia sperasti in curribus tuis , in exercituum tuorum multi-
tudine ; ecce orietur perditio populo tuo , et omnes munitiones tuae destruentur.
,,
Tu quidem existimabas sufficere tibi vires tuas ad hostile bellum ; sed omnia contra
evenerunt, quia populum universum corripuit pernicies ; in tantum ut cunctae et-
iam munitae civitates sint deletae.
"
Sicut vastatus fuit Salmana in domo Arbelis
belli terapore , matre super filios allisa. Sic faciam vobis
,
domus Israhelis , a con-
spectu malitiae vestrae.
,,
Quale tunc pertulerunt illi excidium
,
gravi facta ruina
ac bello , interfectis una cum liberis genitoribus ; tale nunc q^oque nunc experie-
mini , o filii Israhells , congruum malitiae vestrae luentes supplicium. Videtur au-
tem dicere insignem aliquam saevitiam per illud tempus ab illis.actam, de qua ipsis
cognita, ut credendum est, facit mentionem: nempe dicens
,
qualem tunc perpetra-
stis summam nequitiam, talem nunc ultipnem merito patiemini.
(1)
Animadvertamus praeclaram lectionem upfi.a.<Ti curribns, quam reapse requirit versiculi contextus
et mos biblicus geminandi sententiam in bemistichiis. Confirmatur haec lectio curribus ab arabico inter-
prete in polyglottis, uec non ab italica vetere, et a gn alex. et barber, apud SabateriUm. Attamen ipje
codex celeber vat. 1209, cum. eius romana editione, et coramuni graeco textu, habent a^apW^acT^ peccats.
Veteres autem versiones, atque ipse hebraicus textus, plus minus ad graecam communem lectionem aoce-
dunt. Sed et aliam varietatem non reticebimus. Retro enim
p. 44. v. ult. in textu bibhco erat o-xon^dy, p;out
vulgo in editionibus graecis; at Mopsuestenus in commentarit) demonstrabat se legisse crtJxov /cwm, quam
verissimara Mopsuesteni lectionera confirmant itala lat. vet.
ficum, vulgata lat. prima poma ficulneae,
et sic orientales variarum linguarum textus.
52 THEODORI MOPSUESTEXI
KEO. lA'.
etTnppKpn ^ct(nX<£i(; 'lcrgptJiA.

Ai;c^ op-S^py -Se^s oAiji)»' (pctviy%qy ilizt TizivaDjuSl/ni , o
p. «0. /BoLcnAivg cu/i^v ma-ei^TOLi.
"
Aio'71 vmstjos 'lcrpctJiA, (^
g^
«yi^cra ttWTOK* (^ cJ^ Alyu-^n
/MTiff^Mart auuThg , 8TW$ cf^vTO "^prt) 'Zd^ozottov
fMOV cuavA irTiq EctctAlfJt, ^i^ov
, ^
rolg
yXv^olg idv/AACdv.
,,
NriTnov
KS^Kei t 'l<r^yiA
"^
t
;^
rtw Kiyj-^ov
hsj^^-,
OTrluu^y^
'7wui<pxvct] 'Pt <^ '^
'^iJLiXeicu; n^^ctio ivy^veiv t^ ^eictg' lya ju^v
^
(p«oiv iodv
j^
v^
^Ztr^TCjg ct^Ti aujjtgu^ a^^ct/LdpridV TtoKKlili imiyianftlw t ^ZD^voittJi; -y eog^ cuuihg tu c/x,-
emacTztf
-??
AiyuTTfa' ol
3
a,vct?^y>v r^ 'ZZ^ ajuihg ayjL7rv\ t6 ^ ^/^gAeja t lauTZ^TF im-
cTti^aj/TO )(^x,ictv, iudvg "Svjv^VTig
ifjCH^ ^ ^ctTikvTig ^ 70
^aepv, ;^ /«
;fp^
toT^ g/cAy-
V
3.
A5i5 obTTaa-av r g/<pi ^zs^cmKna-a^ vmfJLa^Tig ajTaJ^ltv.
"
K«} Ij^a cruuui^miJ/crt t 'E^ppcuu,.

V. i.
'QnyvmoLf /uuf t rO(r87wv
az;7^e amiX^^cu/ia )(pLKO)V, «>c i^aXTn^a-cuv.
"
'Ey ^(pdvoa,
av\^Q^7m>v iiAKVCTU ojuThg, ov eha-/uifig ayi7n;(ncog
fjL'6. „
Oyc/^' 07J
kJ
t vo//j?v dv^^-
•mnv c^gtcp-S^ei pgc5^ /mXT^VTOj; Qj^icmacm iravTCLg atiTdg^ "^croppinug t^ a^^TTYi (wa-(!)'iy'^ajg
T^ iixYi.
"
Ka/ iJDfMctf a>g potTn^cav ctv^^TTOv
'^
t cncty>va. wur^.
,,
Outw (^apeta^ au-
TOig hioiaa lug 7iKv\ytg v^ lag TJ/x«e/a^ dv77 Tiig d(p^aujung TztoTHg, oocnrip «v /3(«pu k^
'Z^arcdTni Ji^^ (^i^ju^ojg 7^y\ytg.
"
'ETn^Ae-vlo^cw 'c«>^$ ojutvv, <^ JhvYiaofjLajt ewnS.

P-
8C.
Tpg4<^ ^
i/j(^VT0V qA5V gi5 TXfJUCdQJLOJP CWTif^ hct ThTO)
y
OuZ yvoiri t!w \%wi T IftUJU.
CAP. XL
*'
Mane abiecti sunt.
,,
Valde velociter cadent.
"
Ceu inatutinum tempus abie-
ctus fuit rex Israbelis.
,,
Velut mane brevi apparens, et mox desinens, ita rex eo-
rum cadet.
*'
Qwia puer Israbel, et ego dilexi eum. Ut ex Aegypto vocavi eos, sic
abierunt a facie mea: ipsi Baalim immolabant, et sculptilibus adolebant.
,,
Puerum
appellat Israbelem , a tempore quo fuit in Aegypto , cum in populum excrescere coe-
pit , et cura divina frui. Ego , inquit , statim et tunc primum incipientis conslstere
multam gessi providentiam , ita ut etiam Aegypto extraxerim : illi autem aequalem
amori meo ac patrocinio suam exprompserunt nequitiam , statim a me discedendo
,
et ad vitium declinando , totumque suum
,
quod mihi debebant , studium idoHs im-
pendendo.
"
Et ego coUigavi Epbraimum.
,,
Dispersos sub aerumnis per Aegyptum,
ego cura mea in unum congregavi.
"
Suscepique eum in brachium meum.
,,
Con-
grua meae potentiae tutela dignatus sum.
"
Et non cognoverunt quod sanarem
eos.
,,
At ipsi me
,
qui tantis eos liberavi malis , agnoscere noluerunt.
"
In corru-
yptela hominum traxi eos vinculis caritatis meae,
,,
Quum lege hominum perituri
fuissent, eripui ipsos omnes, arcano modo amori fneo copulans.
"
Eroque velut
exalapans hominem in maxilla eius.
,,
Tam graves illis imponam plagas et castiga-
ti^nes prbpter banc insaniam, quam molestum est recipere in faciem inflictas ver-
beVatioiies.
"
Respicjam ad eum, eique valebo.
,,
Totu^m me convertam ad castiga-
tionem eius, ut sic certe fortitudinem raeam cognoscat.
(0 Be«8t ia bibliis »? «IgSMf. Attamen et intCTptmctio codicii, ^ comincntarius , ad biblia referunt.
T. 8.
IN OSEAM CAP. Xt.
53
<PvytJ)ti 'Qh tIw Kiyj-^ov a,'mX(^aovrcU', oVoju^oi t^ darKg/iWV iVioJ^euveiY t €(poc/bv
hvi\(ni(n
q
«c/^v «Ver^/V;
kJ)
to «^ci JhxouJu i(gL^KQ^.Ti\riicn iniVTaq axrmv cxeivoi. Jctvvx,
Q
WfTOV^
<^
7j';
"
''Otj ovk YfdiXncrctv 'fhi^i-^cu.

'ETraJ^ a,v'ivJhroi /utAjuS^v\)(gicny cv
TVi \oLVTzSv }(gii(!ict^ fJi^QL^oKluj ^cfi fMCiv '^ThJ^a^cK^ctj (^ovAYidivTig.
"
Kou >i«d4y«<jgv cv
». «.
CiOfJU(pouaL ov T TroAioiv cumi^ (^ ^fptTiJTraucrgv ci/ r ^pcnv clviii.

To/ytpav bJ^v l^va-Hoi
fjl£f,yo
fj^oi 'W^^i Cffir TrDhifJunq, iiefi Tivct TTctpi^iicn r ictvTcSv TroMai azdmQjLouv' l^ziret/ri
TmvTct TDL "oTikoL.y (^ im.(nt 'z^^.cntdjY\ TroAifMKii a,rov(^
y^
'S%<t(m (paveiTaif , dvn^z^^T-
tovt(B^
fj^
ajurolq 6jU.S
«^
T/ic' oujtcIv i(^y!iav
,
iTm^vr©^ J\ ajurolg 'Qh Ti[jiCi)ej.ct c^
ACsvQiHg.
"
KcLf <p(x,^VTOL] OK T $^^iiX\oov OJUTUV.

T^h' oJ^^g/wv ^'6Xdjfj(ff.Tuy ^i^}\g.v-
<rii(7i, 7i[jLCi)QAa,v \:mif^0VTic, d^ioLv.
"
Kct/ 6 ;\pt05 duni 'fkiKoifJisL f^kv^^ c/sc -t^ ;^TO/;c/a^ "
'•
(xjupi.
5,
O;)
;^
/ttgV807K o^ T^ olmcTcOi)^ TY\q lef^ictg, iefi dT(poLXig TV )fc/LroiKMTy\tJi-(^v 'i^acn
70 ojUTodj' iTreiJi) Trdvrct^ ojJThg wazno CKKoifieiq ovroi^
., y^
ovJ\ fJUOLV i^vrct^ (Bdcnv
,
a-3-^oy cnjULiOLp7rd<rct^ dosueA©^ 2.'5 oLl^f^AcoaioLY dim^i.
"
Ka/ 6 -Sto; 'f^ tcl rhfjua^ v-
»•-«
(xjuni dvfjccodTicnroLj, (^ ov
fjLV\
v^j/WTJi auuTov.
5,
HoLV y) oh Trori tto^ djuitd lifjuov n ^pt/
aunethg a.^iov %t) cPbKet , tSto 6 diog d(poLvm ttJ' dvf.te^ tc^ olKA^iCf)' 03^ '^^g t i^drlu/
TstTnivcoTiv oL7rctvra4 dyiyetv.
"
T/ cn
^fgj^
*E(ppoufjL; \^rtajTid ra 'ifrgpewA;
,,
'AA/\5t
^
ti
fn
'zs^a-^iciv 'Qh
TOTii^iq
(t 7JiAix«7Di5 )(g.}tolg SJ!3^<zd^^ol!^ ^z^i cri; jSonBTicroLf cwi a)g a/ fW)4goig cJ^iTzt-
^OfJ^cd >(gL}tolg.
"
T/ oi «Jj/^dw ^E^^pcufjL; d)g kJttfJicii, ^ioy.aji ui
if^
u>g l.i(Boa'f,L.
,,
AAA OKetVH •y^ ii'A, ovtcl cn oL^iov TvyJiY
(^qjlokc»)' ToujvctVTiov
fjSp
o'jiZ c/K T Tr^.^isr^y-
tJ^CDY cflKCUaV iini^-ATOfAAvluJ CTOl TlfJUCdQjLOJV ^QJ.(mCdV , fJ T^JUJ l^g^qiO^plw "^JZSDfJLeiYeiOjg
lufTni) ^oJbfj^^ T3
yj^ Y'ofj^^ y^
^* kJ)af{cf. ^ 1il3oe]fx,
^ogc&^ tdts cruju'i(3i\.
,,
MgTsgpa^;»
"
Habitavit Ephraiinus in Aegyplo , Assyrius ipse rex eius fuit.
,,
Ipsi quiJem
profugi ad Aegyptum ibunt, putantes se Assyriorum incursionem vitare, sed hilum
noa proficient: etenim me volente , omnino iUis potlentur Assyrii, Cur vero palien-
tur haec?
"
Quoniam noluerunt converti.
,,
Quia firmiter in malitia sua perseve-
rarunt, nuUam prae se ferre mutationem volentes.
"
Et debihtatus est gladio in
civitatibus suis , et cessavit manibus suis.
,,
Itaque pugnando cum hostibus nihil
valebunt , neque ullam salutis partem civitatibus suis conferent: quia arma omnia
omnisque apparatus bellicus , invalidus supervacuusque videbitur, me resistente ob
eorum nequitiam, poenaeque causa adducente ipsis x\ssyrios.
"
Et comedent de co-
gilationibus suis.
,,
Consiliorum suorum fructum capient, digno adfecti suppHcio,
"
Et populus eius suspensus in incolalu suo,
,,
Non enim manebunt in proprio in-
colatu, neque tutum sibi habitaculum habebunt: quoniam eos omnes tamquam pen-
dulos nullamque basim habentes, subito corripiens Assyrius in captivitatem abiget.
"
Et Deus super pretiosa eius irascetur, et non exaltabit eum.
,,
Ouicquid apud euw
pretiosum est , et affectu dignum videtur
,
hoc Deus furore suo destruet , donec ai
extreraam miseriam cunctos redigat.
"
Quid tibi faciam, Ephraime? protegam te Israhel?
,^
Quid a me tibi feri
oportet ob taha tantaque mala? Ferre ne opem in maximis maHs constituto?
" (^uid
tibi faciam, Ephraime? Sicut Adamae tibi faciam, et sicut Seboimo.
,,
AuxiHo
;erte
te dignum non iudico; contra vero dignum tibi impositum iri suppHcium
cognosco,
*i catastrophen illam patieris
,
quae Sodomae
, Gomorrhae , et Adamae et
Seboimo
\
p. 84
54 TIIEODORI MOPSUESTENI
f/^ii' «
fM\
ly}(^^x'i7m T dl^ctAet(pBliJuoLf r "EcppcufA,. ,,
'AAP^
^
^ a-Q^o^a, TauTni l>/u(3-<*
ovrctg oL^tag Sj^an^m t^
nfjLCoe/a^ ?
/u%Ta(ii^hv\fjLcJui rlw ^\o\av i<p vjuuv
,
;(a]f aiw;rg7a-
^'}'/tt«K05 ^5 tJj
o-nJ.? 'T^ u^^^TSpo^
crjfjt,^o^g-y 'Zir^q /tMQ,jiViKeioLv
%?\.}cofxcLf, co<pi
fjui
'^kro-
p. 83. g-!wctj
fAv T -dupScS^ /\9i/TO»'5 jM-M (lvi^(St^
Q
^ig^KiTTetv vjui^q a(^ctvia-fxc^ 7raA)r\e\
^^^^J^-
(hfhfAAva^i»
"
AiOTJ 3bo? I^ i\fM <t. ^}c av-&^7r©^ cv ao\\
,,
0gO5 ytp g/ytu 6 TravTa Tg
77?:70i«;«^y$ , ;^
imvTonv a; oizetcav
m<^QfJ^^
ipyoov ngir kJiv vjmp^v '2z>^^77?i^a7(^
Tvtg
;cpf3"'
vji{aig tz
y^
cv vfMV qm^^of^voig.
"
'^AyiQ^ tCj ovk iiatXdjaofji,ciJi ilg tjvAiv.
,,
Eyca
^
0.717}
K?\ff.yfjt,auf
ri (^ V7npx,etfj(.cLj luxvmv t aK-S^g^o^rJKWv (Zs^yfJi$i.Twv inc cv Tih-
Aioi
Sfdy*>v ^
vof/jiv av-Sr^7TWv
j
iiJl Tuq ouuvidj
Sf^^tfioig fA^
Vfll^ ilbiafJlkv^B-' TfOiet-
^auf' o-^BV iiJ\ zotvcovcS t^ yvafjt^ng vfuv (^ ry\ i{g.%icL v\ av^y\v l(miiJ)x}(gun' toiwolvtiov yb
(^ cT/^f^tW VTii')^^ fMKT^vrig Tif^cdpioLv.i a7nxh?\gL^eiv cT/' \a^l9>oXLv iKing g^ im^ovrct^
'zs^ctyifjbauf TauTHj.
ir. 10.
cc
'oTncrc» xfez« Tropdjaovrojf. ,, 'n? ^ r^ '2«?€>i>6«/t^v»7 t5' 3?« (pfi()v?j t gTraj^y^itf/
'37^(P^T115 ^TTOiwJ)
TXVrlw , TVISTO 71 XiyCaV OTl %7nSrl^ /^ /^Pi^TOV ^Zt^aVK^I Tzf TVliirCi),
^ iravTst (W^T^eiv v^ ro JhKHV tzS ^a laieg nfiipco n ovti (^ OtKctv^^Trcd <?<%/
y/^?.
" '£1$
XiODV ip(^^iraufj
}(^
c^fpiaovrauf viKVOL vJ)a.Ttev.
,, E*
^
«/^ to/bt»5 (C*^^%otf^
^
>'
ictvTtg, J^ikLu AiovrQ^ Tivog (^o^ip^ Toig Krlunaiv
-i
cJ^oiai t oIwhclv tpcovlu/ 'fki Tnxvrotg
, c/Keivagj «$ J^ikIu/ vcfitTWV vfjuv i/t^ td 7ikv\^og tt) oiKeiov iTr^nAvdorctc-i ilg iKgoLoiv imv-
rcu; }(gLTa,<pjai tzj/ (pojSo) Ttf olx/i'iCf).
"
KoLf r\'^ovai cog opviov oJ^ hAyu^nfHi }tj u>g <z«%^96«£$«
c/K
^g
dcsuptcov
}(^
'^iTrotic^f^aw ouuriig iig dhtr oiKng aim^v ^ Xiyl kvQjl'^.

Y\ou>Ta.-
P^^Ev
•}ti uuriig iTTCLVoL^civ
^
TJis ;^T€p^«o>t5 d,7mA^^cLg oLi^f^Xcoaictg ,
}(^
rLg ri 'ZI^^^e.
contigit.
"
Conversiim est cor meum, pariter conturbata est poenitudo mea: non
agam secundum iram furoris mei, non sinam deleri Ephraimum.
,,
Sed enim quam-
quara vos apprime dignos poena huiusmodi esse comperio , meam de vohis senten-
tiam muto; et conturhatus quodammodo a calamitate vestra, ad poenitentiam trahor,
ut a furore deinceps desinam, neque vos sinam supremo exitio interire.
"
Quo-
niam Deus ego sum, et non homo in medio tui.
,,
Deus quippe sum omnium crea-
tor, et rerum omnium tamquam mearum tutor: neque uUatenus vestri simihs et
illorum qui inter vos versantur.
"
Sanctus , et non ingrediar civitatem.
,,
Ego alie-
nus sum huraanis cunctis rehus ac superior: non dego in urhihus humano more,
neque iUie incolatum vobiscum tenere soleo. Quamohrem neque voluntatum vestra-
rum sum particeps , neque malitiae in qua vivere salagitis. Nam contra potius
,
et^
iamsi dehitum suhituri eratis supplicium, per summam tamen misericordiam do
operam ut id nequaquam patiamini.
\
"
Post Dominum amhulahunt.
,,
Praedictae veluti Dei locutioni hoc suhtexit
tdditamentum propheta
,
ita ferme dicens : oportere in posterum Deum sectari
,
si^que omnino agere secundum Dei heneplacitum tam erga vos clementis atque he-
n\gni.
"
Quasi leo rugiet, et forraidahunt filii aquarum.
,,
Si lales nosmet
exhi-
hu^rimus, ipse more leonis hestiis terrihilis , vocem suam eraittet contra
illos om-
nes, qui ritu aquarum raultitudine sua ingruunt, eosque attonitos
omnes
terrore
suo Taciet.
"
Et venient quasi avis ex Aegypto , et quasi columha de terra Assyrio-
rum: et collocaho eos in domihus suis, dicit Dominus.
,,
Undique
enim se eos re-
dacturum, a captivitatis pressura Iiheros,tum qui apud Assyrios
eranl captivrj tum
,
IN OSEAM CAP. XI.
55
ciosueJoig (Liy^im^Xoo^ic, j TOjg ri Ci/ AlyuTrfct) t6 (puyiJ^ctg, J^IkLu oovim ''^{(^TztipKjiv
TmvTCi^ iJg Tzt olx,€ieu o 'Sbc? VTnfryvexTOJi.
"
'Ejcy;^cocrg /M« cv
'^djJ^i ^E^^pcufjt,^ (^ cv v. 12.
dcnj^etei olicog 'l(rg^«A i^ 'liicfk' vuv iyvoo oUDTaq diog' (^ ?^og aytog nM^cri^ 3^8.

U^Ti^v fJJiV yO iTretJ^h '^s^g to -^iuJQ^ f(^ tIu) ^r^ g/V^Awv "^i^^iA/vajrg? d^^Tnictv
cv dcnl^ace, Jin^pv OLTroLVTig, ovJivct r ^s^ IfM TnnajLSpoi ?^^v, oivstytcgiicag ouDTHg Toig
^x/Tig 'Z^j^'^Aii}(gL c/Keivoig' /u^^^T^Q/ukvng
q
jCj 'u^g td K^etTlov^ lefhvTct^ ^ o\icei(a7iiy,cim
a.7rcueTCtg' ihTO yip Xiyl to, 'iyvco auuTiig' (t oJ^ ojjtuv
ifjsi (pcivyiTDVTcti 'rp f^*f^yfjiff.itdv
ovTig, uTi toctLtxv
y^
^XiKn-mv dytduv <J^ tji$ ifjiiig a^iiju^oi ^or\^'iQj;' Toi juuiv J^
TTOLp' ifM^
TOtCtUTCt TTOfi^V
gTCijM.©-» i^^it)' 71 Ji
;
KE0. IB'.
"
'O
Q
^E^ppctifZ' Trovn^v 7rviu/LC$c. ,,'^lvct iiTrvi irpocuoiCTig juiQ^i^' Trviu/^ yt) tjvA- v. i.
^^«
^Aa T 'Zi^^cupi^Tiv' cdg td, TryiUjbigLTi Tfcpvetctg i7ikcLVfi^(Tctv'
*
^
Trviu/n^ iud^g
*
os. iv. 12.
ly)(gLivmv cv Tolg iy)(^%ng
ffd'
*
^ XaXlQ r 'li(pov], <^ 'lwo-S$ t Kcluvi, oti l^^ridv
?"p^s^*L 12
TTViu/n^ %Ti^v C4f ouuTtS
*. "
^EJico^i j(ctuatovci, oXltu T VijLUipcty.

^imi:tcog
^
i7iiViA<l
l?^.^-
^^^-
=^'-
TOioLUToi,, OL }(c/L'uazt)v(^ J^IkLu AuiJcuvojodvhi Tolg KctpTnTig^ iTTuylv utiTolg /y) ojjtupk/h tIw
<pdt^$LV.
"
KivoL (^ fJic/LTOUcL iTs^ti-^MJcti'.
„ KoLf ttAm^v^ rJtoKcov y^TigYirrcLvro dLvco<p^c^v
7rcut>T^oog (^ /S/\$t^>j5 fJJiyi<Pig a/Tioov.
"
Kct/ SJ^^kIw
fj^
dosuQjicov Ji'id^TO, t^ "iXauov
*
cod.sXcov.
i\g KiyuTrlov cviTivpdjiTO.
,,
EiTzt y^yuolg UTno thtoiv (U^^i^^^oo^ccng , TTCTk fJikv Ji d.osv-
"
£JLOOV , 7I0TZ
3
Ji ctlyuTrfloov yiATHt^iv d^"3"S Tivog T(£i^i(S^'
}^
'oD^g OKeu'ov
fjSp
(tHXlctc
muudTiKct; iCiiAiTO TTOieiixJt^,
^^ Q
THT^
avfjLfji^^ctv riT<l'
ca^p^ei^TO
q
cjP dTrnvrtov tstoov
hJiv.
"
Ka/ KQjicng tzS kuqjloo
'^Ji^g ^lncfctv r OKJ^K^iaztf r "loLftO)^.

'O
^
^.og ounhg
v. 2.
qui in Aegyptum profugerant: avium instar cunctos ad propria revocaturum pro-
mittit Deus.
*'
Circumdedit me mendacio Ephraimus, et impietate doraus Israhelis
ac ludae. Nunc novit eos Deus, et populus sanctus vocahitur Dei.
,,
Antea quidem,
(|uoniam ad falsitatem atque idolorum ohsequium impie omnes declinaverant , nul-
lum mei respectum hahentes, necessario eos malis illis irretivi: sed nunc resipi-
scentes , et meiioris frugis studiosos , familiares mihi omnes faciam. Id enim valet
locutio iila, novi eos. Et quidem in numero esse meorum, facta ipsa docehunt, quo-
niam tot tantaque hona me adiuvante adsequentur. Certe ad huiusmodi ipsis exhi-
henda heneficia paratus sum. Quid porro?
CAP. XII.
"
Ephraimus autem malus spiritus.
,,
Mala nimirum voluntas: nam spiritum
saepe appellat volunlatem; veluti: spiritus fornicationis decepit eos. Et spiritum
rectum innova in viscerihus meis. Et Chaleh lephoni fihus , et lesus Navi, quo-
niam spiritus alius fuit in illo.
"
Persecutus est aestum tota die.
,,
Semper eniLi
taiia agehat
,
quae more aestus frug.ihus noxii, adferre ipsis perniciem poterant.
"
Inania et vana muitiplicaverunt.
,,
Magnum numerum idolorum constituerurt
,
inutilium prorsus
,
imrao maximi detrimenti causam praehentium.
"
Et foedus aim
Assjriis inihat, et oleum in Aegypto mercahatur.
,,
Deinde in haec mala coniectus,
modo ah Assyriis modo ah Aegjpliis sperahat boni aliquid consequi: et cun
illis
quidem amicitiae foedus iungere volehat , ah his autem helli societatem
petehat:
sed niliil ab his omnihus est consecutus.
"
Et iudicium Domini cum luda,
ut ul-
T. 4
T. 5
S6 THEODORl MOPSUESTENl
«W «^
i^ fS^y/m^TUV )ceji^V(rr!/U^Q^ '2^$ auTliq^ <t c^^Jmciy vx fjcri JiovTa<; oDrolg
7n(S}t9^yjukvct' T 'leiza^
^
^v^u3a Aej^ -ro g-3-v©-' t 'iHcTa/ctfyj oTraa o'ju> (^ 'lctfui'^
^
'lirg^wA OfcctXeiro v^ rlw t5 «zsr^oTraroo©^ ouritSv ovo/i^aictv
^
o); cv roJg dvcoii^ig
iJ^et^dju^' c3?v
hmyl.
"
KaTw to? OcTas cwW, pi^ i^ to '^iv\<^dj /i^Ta cam[ cLvmmc-
J)i)ai ou/m.

"^'ivct. giVjj otj i«ya.Asi5iJV uv rffouovaiv aurolg Irfa^i Tifjucoejtctv iiTzt
^^
iK^
V. 3. 'ti^^^dicnv tS ^zsyopTra^o^B^ t rH-n»v i^.iy')^ ^kiclv.
"
'Ev rri eoiAiol t^^ffipvKn t dchA-
p. 8G. (pov (wnf.
„ 'O /u^v y6 (t ^uj^P
'^ '^vhcncog h/iJeiKVvro fd
%Aluig^7\
rhjj a.Tiurlw
^ jj^
r\<i yff/,^Mv
dvTiTTCiyi^cn^ r^ 'Lse9^%ro'^ici)v.
"
Kctf cv x.07rcig oJUTii 'i^vcn ^s^g ^ov.
,,
Kct/ TiDAXig vzsoju^nK^g TjQVng n (^ TikavcL;, 7* fZi^^g diov inc Iwi^iro iuvoici^ (yfc^Luctf,
''
Koif cv\%vcn /uj} oiyfiAH, y^
viJwun^V. 55
Kct/ efij i^ tS dc/^?j(p« rlct/ 'fh^nKlw v<poQ^-
/L^(^y o^^oLcnctc n^icd^ oiyfi^:^,
'Z«^5 ov Tmhcueiv cft)tci)Y axp^ JuvoLTvg' <^a, m
,-0^
o^ejKii' roioLVTzt' tk
3
t^twk TyJ 2>7rzj^j'Ce)j' t c^^v» 07ro;a;
"
''Ez?ioLvcrcLi> }u iJ^endiKntv
fjLH. ,, 'Ev cDz-^pvaiv aTroLvng ilcn
^
ehnoicjiv , aTraAA^i-
ytu/ od^uZng 7^ i(^)tciv a/ 0/5 VTn^ r^ do^/Saa^ oJ^iTa^ovrdUf 7^
olwiiaA' 7m\ct^ ToJvmg:,
''
'Ev 7Z<r OiVw *£lv gu^v fJUi.

rigp/
;^
t t^ iiJtdKcdv n%oK9iwro -S^^pe^T^W, c* ovo-
fjigt^cnct /lB{j 'Ti/^rig ifj^ri (Jfftr iiJlv cuurij '2s?^ot^;c«v o/«5 ts ovto^- «y? otiTOdi
3
Trapovm
"n/UJ^nq i/Jii T « TTOpOVTZt' TV av, iV TTe} OliCCi) LlY iupOV /UA^ CtVTl T 0)g iiCet
fjCi TTCLpOYVX,
dCe).cntovTig' ov Ti/Lisi^c^
Trap amzdv ag d^ov i^uZ, Stw TZiT iJJ)i)Ka> 'defepov^v rlw Tt
ovofJi^oiav
n^
T rifjulw tS ^S.
"
Ka) c^et i?\stKndTi 'ctf^pg aujhg.

Avivdj
3
rlw "STrv-
(poboiv VTik^ ODV n(n^'dY iJl^avro Jnfj!icu!.
"
"O
q
;cJe/05 -^05 Trac^S^t^Twp 1$w^ yOf»!-
p. 87.
fj^mjjjOY ojui^. „ 'AAAss
;^
^t^Tmretroj rotov^tg oip' &v 'fhycoa^rcxjf t ovtw? .^bov, yt^-
545-i<x/ n (tunf Bj^TTOvrog 1^«/ r/<x' /vinfjJjuj ^
%g Tivjninwt tb awrag, (^ ivn^yiTYiJCi iniv^n,
ciscatur lacob.
,,
Deus ipse venit, factis utique iudicium de illis peracturus, et quae
praeter officium egerunt vindicaturus. Nam lacob hoc quoque loco dicit universam
ludaeorum gentem, quae et lacob et Israhel appellabatur , de sui progenitoris no-
mine, ut iam in superioribus diximus. Unde addit: iuxta vias eius , et iuxta adin-
ventiones eius reddet ei.
,,
Pro eo ac dicat: se congruam peccatis eorum poenam
impositurura. Deinde et progenitoris exemplo, horum redarguit improbitatem.
"
In
utero supplantavit fratrem suum.
,,
Profecto ille ante etiam nativitatem portendit
eo corporis motu fraudem, qua affectaturus erat primogeniti iura.
"
Et in laboribu»
suis valuit erga Deum.
,,
Multos perpessus labores ac fraudes , non sustinuit a Dei
benivolentia recedere.
"
Et viribus valuit cum angelo (luctari), et potens fuit.
^y
Fratris insidias suspicans , visione angeli dignatus fuit , cum quo luctari visus
,
po-
tens apparuit. Ac res ilHus ita se habuerunt. Quid vero eius posteri?
"
Fleverunt, et me deprecati sunt.
,,
In luctu omnes versantur
,
precibusque
nituntur aerumnas avertere
,
quibus ob suam impietatem premuntur. Quaenam est
laec?
"
In domo On invenerunt me.
,,
Idolorum cultui vacabant, nomine meo co-
lentes illa quae huic appellationi ius nullum habebant. Illic , inquam
,
quasi prae-
seitem me colebant, qui aberam. Ergo dictio, in domo On me invenerunt, ponitur
prc: quasi ibi me praesentem invenissent, quem coli ab ipsis tamquam Deum opor-
tebat, interim idolo exhibebant appellationem simul et honorem Dei.
"
Et ibi facta
»unt\verba ad eos.
,,
Sententiam illic propter impie facta iustam
audierunt.
"
Et
dominus Deus omnipotens erit memoriale eius.
,,
Sed enim in talia incidet
,
unde
verum Deum cognoscere discet, eiusque maximam omni tempore
memonam retr-
V. 7.
V. 9.
IN OSEAM CAP. xir. 57
ray J«
yj^
vuv a.afl^n(ra,i'TCi.? TJztf^J^dja-ctg ^ tv Kf^avcv /tUi^l^ciXti k^ riw J^VLVcifMV t
oWai'.
"
Kflt) aii cn ^cS cm ^^g^i-^v \mov (t y^^/Hff-
(^'j?^osh-
j^ 1>{i^s 'u^g t d^ov
crov ^J^g^TTcLvivg. „
YvYiaicty TQivttv 'fkij^e^^^ojf rld) 'f)n ^ov jjaQil^oKIw
, ^^
'6^juutkou (pi-
Xouii^py>7hcu; <t. t J^y^ia' czzr^cAz^g
q
agi t^ -^ioT awjavoLi' <t t^
//$^j *zj%i Tbrov avrg^-
fj^©-
bi^7ri\cju;^ C7np c^peiXii^ tixotIcju avf^(3iCiiyji
cPiy^icar,' 7*
q
/5%/ t» ilihii^ cnTn-
Jiig a.7n^ju^j(B^ TrcLVTiKodq.
,,
XoLVctrxv-) cv ^gi
cw/7^ ^vpq ciJlix,icc^' }(^Ta,Jujuct^(^etv
iiytTUicn. „ Elg <^cpi:petctv aurli^ Ji CJKetvodV c/)i.Hcii.KicyzijiAijoc,
^
hvc%JV(^i niiKw avrolt; r
jCgLKictv cjvQlu^' dTTicDii^nTi
ytfi
(pnaiv i^Jiv IP^gL^xliijuS^oi t XcLvoLvcucovy «5 c/kQslKoov t^
/0>^cxj; dtog, Sj^. rlcu tu^^Zaztv oLUrolg ac^l^eicLV tb'(^ f(^Kiav , u/uicig avre^amyt'^' «7»
^zs^g aJiKictv r< /3A£77cri^e, ^t
f^
7ioXkY,g i^ l^ft^etctg Qsir dS^iiqn^ti; r?y t 'S&^rfa-
a-av vfiiv c«-S"A//3oKrg? Jvuua<piiav.
"
Ka) iiynv
'E^PfcufA,,
TjKm 7n7JXh.TY\)(c/:.-, iJ^r^ ava-^u^^^uuii i/^VTi^.
,, E;to
g|
ach- r. n.
Ktczj; avKKi^yav ;}^>f/t(^m, rch^ ^ tz/ 77?.8r«r, (^ </« x^ t o^ cmWV ^i7ro>^vcjiv rJ^etcw p-
ss.
>t^7rct/.
"
UctvTsg oi Tjivot cwnl' oo^ (^jpidTinovreii avrc^ Ji aJiKtct^ a; 'Y\jLvpnv.
,,
Asov
cLvaT^ycm^aj^ "ot% TnxvTOL c/V '^uTzt a
fj(p
'Zi^^^vofJLOov aujLyiytyi tiqvoov -, ^$7roketTaJi TruvTO.
UTnp/^ aJiKtct^ />w' Y\g auTii avujiiyt^u' iTretJ^ av diog t <A>J^vofjLrf^Ttt>v-, c* olg c^i-
TaL<Cofj^jot Jii-vikQwu.^ JUctg anrsg il<rfnp^T\i^aj /BLKyiroLf.
"
^Eyo
q
KuetQ^ o 3io; o-a
cLvriyfpv cn 6k r^ Aiyj^nfH. ,, ''EcTV Ji (n Tmaiiq d^n^i^ dJiKicu; t^ vS^ t^j Tnvr/mv.f
dva^Qyil^Of^ov ou cn cv JaXetct }(cf,^<^TOL TnKpd-, d^i(BaK9v i^ Alyj-^H.
"
Etj )(^70i-
KiCo cn a/ amluucuig Jc^diog cv rif^pcx, iopivig. „ Kalf Jii i(^ oimcnv ani 7rap'i%ov-, 'iva UTrri
•>
^g
T^ iTrwyfiKictg tIuu '^ij7n?\ff.ucnv -, iODTa^etv cm ^uP^^odv cjv rv\ T^ ^^xj^a-yiyjvoTuv
)^y\gLuai' To yd )(gLTDiKi0^j dvn Tii i(ctTU>Kiazt Xiyl-) rrj cvaKKayri tS y?ovou aufjii^g
nebit, qui et ipsos creavit , et beneficiis contlnuis prosecutus est, et nunc etiam
criminibus impiatos castigando nititur ad meliorem frugem convertere.
"
Et tu ad
Deum converlere , misericordiam et iudicium custodi
,
et appropinqua Deo tuo
i»emper.
,,
Genuinam itaque ostende ad Deum conversionem: caritas erga homines,
et iuslitia tibi curae sint: da operam ut semper cum Deo sis: cuius si cultum re-
tinueris, merito fructum inde capies; ita tamen ut ab idolorum obsequio prorsus
abstineas.
"
Chanaan , in manu eius statera iniquitatis; opprimere praepotenter di-
lexit.
,,
Postquam eos praedictis verbis ad conversionem invitaverat, rursus heic ma-
liliam exprobrat. Nihilo meliores, inquit , apparuistis Chananaeis, quibus Deus re-
gione ob ipsorum impietatem nequitiamque eiectis, vos illuc introduxit. Nihilomi-
nus vos ad iniustitiam incumbitis, multoque studio infirmiores opprimitis, quos ve-
slrae potentiae viribus male mulcatis.
"
Et dixit Epliraimus: verumtamen dives eftectus sum, inveni solamen mihi.
,,
jVtqui ex iniuslitia congesta pecunia
,
gaudet divitiis suis
,
quarum dulcem usum
existimat.
"
INuUus labor eius invenietur ipsi
,
propter iniquitates quas peccavit.
,,
Atqui reputare debuerat, omnia haec quae iniustis coacervavit laboribus
,
peritura
omnino fore
,
propter iniquitatem qua ea coUegerat : nempe cum Deus criminum
,
quorum illi sunt convicti, poenas sumere volet.
"
Et ego dominus Deus tuus eduxi
te ex Aegypto.
,,
Sane oportebat abstinere te ab opprimendis iniuste pauperibus,
reputantem quod in amara servitute cum degeres, Aegypto te abegi.
"
Adhuc ha-
bitare te faciam in tabernaculis , sicut in die sollemnitatis.
,,
Quin etiam habitacu-
lum tibi obtuli, id est promissae terrae iucundura usum, festalem tibi laetitiam
8
58 THEODORI MOPSUESTEM
Ps LIV. 17.
V. la
//^cm^(iejicic chyry^aofictjy ^ ci7ni'yfi^.d , f(^ ilarticLaiTajj t^ (po)vr\q jW.eC /cctjf roi
^
td g/OTi-
p. 89.
70,
;{^
6 ;ct;e/©>' iloTjiCiicn
fA^a^ Xiyl avn t ilcTTSbKhoiTctj'
j^
oAcog
y^
tioKv (t KA^fJ^ov
Ci/ Tolg '^Ajufsfig 6fc tS ichcu/^Tf^ <sCe/c7;rgra/ r i/B^lxH' odiv J)^
;^
Q^^Qt. Tolg 'Zi^-
* is. Liii. 7.
(pY\Tcug d>; iixhg tx> ouitv J^ ThTO iu^i 7J5 ctv a; OTav ^^iyri
*,
o); <u>^^ct%v ^ (r:pctylto
y^^n^ dvTj 7« giVcTv d^riCJiTcif.
\.
10. cc
^g^ l?^XYicm, ^ze^; G^ 'Z«?^(pJira^*
;{5^ g^
o^'-<j\g i7fkr\^va)tt^ iCj cv ^ocn 'Ziy^-
(pmzJ^v Cf)/j(;)ico^Lu. ,,
'Eyco Ji) tot? (t 'W^a^mau; aviJei^ct., v^ OTifctcnc^v yi^ict)cnx.
g^ tvtb
Tiket^v, 7n)X\j^'o7mg Ti. l^(pcuvoju^Q^ Tolg TVTi cO;fptio<$, Mcau^ret Ti x!iyoo
;(^ 'lno-S tz/
Nctvyj (^ Tolg ;^r' dxetvag' ctTrcu/vz
q
^UTa <3^£^Tfcif cdpH/j^Q^
'3>^^pw5, w^* eo^/ii)
V. II. /u^/uvyiji^/joug-, d.ptcet^Srctj Tolg Jb^lcn,
ftn
/iij^ a.J)Kict^ oi(pcupii/j^ovi; Tct l-n^v.
"
E/ ttA
Tct?\S^a,J ^v, a^ 4^^*=^^^ MfircM/ iv rctXytXgig.

TaJTz» J^ (^-/icrtv' et
/^
c/k TctX(ta.J^
v/MV V7ivp'^i
f^ TctXytXcav , 'ivct ii-^vi oh. rp iiJii)Xcov, ii^v ctv tivcl *^A9><W v/juv tzz
vvLu tny^-^o/jS^ct' et Ji fty\Ti 6x Tct?\gLctJ v/juv., ftiiTi c*: FctA^Acov, twtc^^v ei
fth
otc
r iJct)Ko)v v/CiV "de^fryi^vi, vrcog « ^oS^Jii^^sv "oti rcS -^djJi "Ztf^gnyiKSf-Ti ; vtw r ixXy\-
daav ct<^'iVTig-, ^$7TV(fuVTig /jS^ r ivi^yiThi, vdjo-etVTig
q
'2*^5 cjir ch<^^y\KOTa^ iiJiv ilToe.
p. 9(j. T^ro/5
/j(^
<7^ Trap v/AAV dp^VTrov Tw? dvaictg l^Ti?\9ittiTig' "^ctd
y^ Tct?\ff.ctJ
^
TctX-
ytXuDV Tct iiJh)?\gL Kiyi'
uo;
;^
olvoot^^ (P«ot ,
^w iicmo^<^iS\ ilg TctXytTsg:^ 'iva. iiyry}
fty\
<s%t Tzt iiJ^?\5t i^Ti. "^TTo tQ TVurov Tu cv aVTolg ^^7rdjo/Apa ?!iyt>v' oliTtog
^
praebens in bonorum luorum usufructu. Namque liabilare faciam, posuit pro, ha-
bitare feci , solita temporum enallage utens: quem morem esse quoque psalmorum,
satis iam demonstravimus. Veluti est iliud: ego autem ad Deum clamavi , et IDo-
minus exaudivit me. Quibus addit : vcspere et raane ac meridie narrabo et annun-
ciabo, et vocem meam exaudiet. Atqui prius, exaudivit, subsequenti, exaudlet, non
est consentaneum. Nam si factum est , cur fieri postulat? Sed enim prius illud
,
et Dominus exaudivit me
,
dicit potius pro exaudiet me. In summa, saepe passim-
que hic hebraicus idiotismus occurrit. Ouare et apud prophetas , ut par est, rem
eandem observare cuilibet Ucebit; veluti: ut ovis ad occisionem ductus est; pro
,
ducetur,
"
Et loculus sum ad prophetas , et ego visiones muUiplicavi, et in manibus
prophetarum assimilatus sum.
,,
Ego et prophetas tunc proluli, et visionibus plu-
rimis illius temporis liomines dignatus sum , et multifariam iustis iliis apparui
,
Moysi inquam, et lesu filio Navi, et contemporaneis, Quae cum omnia libenter fe-
cissem, oportebat sane horum memores, datis esse contentos, ncque per iniustitiam
aliena rapere.
"
Si Galaad non est , ulique falsi fuerant in Galgalis.
,,
Hoc dicit: si-
quidem ex Galaad et GaigaUs vobis superesset, id est ex idolis , Iiaberent fortasse
. defensionem aUquam vestra opera: sin vero neque ex Galaad neque ex Galgalis, id
est si nihil ab idolis vobis accessit, quid ni sit exploratum vos rei falsae adhaesisse?
Nunc veritatem deseruistis , a benefactore vestro recessistis
,
atque ad nihil profu-
turos (deos) accessistis, quibus sacrificia cum principibus vestris offertis. jNam Ga-
laad et Galgalorum noniiaibus idola dicit. Sicut et retro ait: ne abeatis in Galgala,
id est ne ad idola accedatis ; a loco , cultos illic deos dicens. Heic pariter Galaad
V. i:j.
iw osEAM CAP. xn.
'
59
h/^Z^ Yct>^gLk<^ lujifJLX\) lu ToL\yiAa>Vj cv oh ttcKXv tk; ii /zzrei tk gi'fiAyA5t ^^Tnict
lyiviio'
*^:70
ovk
"iTP
TOTnav rZtt' t iUi^Km G7]f^auvi di^Tn^ictv' tQto Kiyav
^
or, TOraTWK
v/uuv v^Trap^oivmy Trap s//-^, c«
q
t t^axfj^vm f(^ tt// i}J)i)^cov iJ^ivoii
^^ a.7m7>i; ct^
*'
Kajf 7» dvaia.<pie^^ avTzSv oo; ^iKcvvojj 'fri ^omv a^H.
,, Ef5«/
^
vjuuv Uiv o(p?j(9^
i>i; '2%* OKeiya (^rtai ajiovJ^g, eTra//; aTravTX "^Zto, Travv^Od; aH^cwicri «J)^ t TrfKijuucov
b ^oV iTretJii ^)^ ti ^Kmti cv ucfh-n iico^ c^jtzxcS^, cv ;>%'po"«
Q
Kn^pdiiazb Sj^^fpdiipi^
Tnivmg, t .^vaistpTeiwv' €/3«Ayid?i TZiT "{Imc^eiyjt^Ti rliv S/a(p^^v \:z^cfft^af.
Kof
irdMv zvi Tp ^zs^y^vm -ij^^^a^ cJ^eifcvvg auriiq dcnfioiwrcc; .
"
"Avi^priOiv
*• 12,
''la>cA-l3 i.<; TTtJ^iOV 2vplag-, <^ lcT^AdCcTgy 'la-^yiA c*' ^tiva/xi, <£ c* '^hvcuki \0<j?\gL^am.
,,
'EiXiro /uB{j
^
cxej')''©^ cT/ dpirLi
y^
rtw r/i 'ZS^%ro;am ij?^ytcu>.^ r olniicov (pvytg
yi^vcog <zz%i r!cv IvQ^iouv g/Aci<^, ;^ '[jT^fJceivaji /lS^j t 'tz>^^ TZiT Ka^av JaK^av'
fS^ v-
9r
TOLKaiimi^aj^
q
otAAj?; ;(a/ '2?^; ykfJicv iK^eiv yvuuaiKoq^ ivct ^w yaAioLvaiav dyty^raj
<2>^ot. TO TZif Tra'^/ c/bx.BV ;f^ itarturlcju v/JUifjceiviv mAo/^eiav, cpuAp^Tio/W^ot^ to "^5)^)^
TO v6juufj(st'
'17-' '^f^y>ycdv
,
^ td thKCJuj ro^ ^d ywtJOU)(c/L dydy^^' 07np owu TnTioinjcAv
b de!^^/'pO(; c/Keivn 'yavavcua4 dytyjfMpog -S)^^ 10 ^c^ n cPotcouZ
(t roig y>viZa%.
"
Ka)
o/ 'Ztr^:py]ryi dvriytyi Kvejt&^ t 'l(r^iiK c/y.
^5
ki^^hTrfH.^ (t cn 'Ztj^^pnrYi c!)iV'J/\gL^r,.

^ETretJii
Q
/M.«r' Ofcetva 7iJvTzt- ;^t^Mu3bv gl§ ritt' A'/^777"ov, roazturluj t o^ c^ieiva ;6«-
chfJioviav iTivircruro, oo<pt riri t 'Zi^<py\Tii McoCaicdg VTrapycL dvaytyeiv ri cLTnivrcL^ c/k t^
h]yu%fii-y
(t K/ ri/) gp)i/<pv a;t>TO$ <J)^
<7^
^^Aao^ (pv?\gJrajf
7* o/Wo^, ct;>^i t k^ g;$ t
^^
iiauytyriv t^ l7ra)/gA/a^.
"
'E-^VjU-wo^
fji%
'E(poa/|U.
;^
^rrt^^rfp^crgv.
,,
ToJO:/7WV
3
yiy)v6rig 'ZD^y>ya)V
^ y^
roaaTwv Ji' oxeivovg Trap'
ifjc^
nru^icorig dyt^v
^
ilg b^lw
memorat et Galgala , in qnibus idolorum cultus frequentabalur : a locis, inquam,
idolorum cultum denotat. Summa autem sermonis est, quod tantis a me acceptis
beneficiis, nullis vero a daemonibus atque idolis , sequitur ut fraude illecli et fal-
sitatis affectu
,
a me recesseritis, et illorum sacrificia frequentetis.
"
Et altaria eo-
rura quasi testudines in solo campestri.
,,
Nullum capietis vestri erga illa studii
emolumentum
,
quia haec omnia manu bostium destruet Deus. Nam quia testudo
sub aquis babitare solita , in sicco deprebensa prorsus perit; boc exemplo voluit al-
tarium excidium designare.
Sed ecce denuo ex maiorum comparatione demonstrans nepotes peccare
"
fu-
git^ inquit , lacob in campum Syriae , et servivit Israbel ob uxorem
,
et in uxore
fuit observans.
,,
Maluit ille propter virtutem et primogenili benedictionem , domo
profugus per Syriam vagari, et apud Labanum servitutem perferre : et cumgravi
aerumna ad nuptias pervenire uxoris, ne cbananaeam duceret praeler patris sui vo-
luntatem: tantamque aerumnam exanllavit , ut instituta maiorum servaret, et Dei
circa uxorem ducendam placitum: quod contra fecerat frater eius, cbananaeis uxo-
ribus ductis praeter Dei et parentum voluntatem.
"
Et per propbetam eduxit Do-
minus Israbelem de terra Aegypti: et per propbetam servatus est.
,,
Quoniam post
illa omnia descenderat Israbel in Aegyptum , tantam posterorum eius tulelam Deus
gessit , ut propbetae Moysis ministerio cunctos ex Aegypto reduxerit; quos ctiam
in deserto providentia sua conservavit, donec in promissam terram induceret.
"
Ad
iracundiam me provocavit Epbraimus et exacerbavit.
,,
Tales cum fuerint proge-
nitores, et illorum gratia tot bi a me bona sint consecuti, nibilominus iram mihi
V. 2
P» €V. 37.
V. 3.
60
THEODO»! MOPSUESTEKI
fAJi iig:.Ti<^(Ta.)/ 7^ei<rluj^ oiyvcajnpvig ju&p (t^ l/utk '^y:>voriq r rcaudTa ojuriig iu THTWirj-
xavx,' (C^
Q
rlw r iJJi^Acav '^cimvrii d^^Tnictv^ av iiJkv ii^.v!(pctai ^fkpJ^Q^.
"
Ka/ to
«W/tcpt cami iTT ouwwv
cx^^airctf. „
Toiyt^vuu Itt ojuivv ii vmp '^ <s^^vo[MnjL(^Tt^v
p- w.
ZoLTrncnraf TifA.u>e!t.(t.
"
Ka)
(^
ovetch(r/j(^y cwrl dv^S^v^J^icri aim^ KuejiQ^ k^
(^
^y)V
Ecp^cMjtt.
5, Tifg Sj^lBoXyjg ric S0
'^ olx^ict^ acn^eict; ^Zef^ai^i^^ctro iz^
^^&T,
eTixa^ ojui^v
iWfsre^^irnjf <hi(jSiLiajg y olvol7\9^v ofj i(pdiy'^oLro J(gt.r' avnf.
KEd). ir'.
• I- "
Aii(^ct)[xotTa
€A9t/Sg (^ 06^705 iv 7r<r *I(r^^A* (^ gOgTO owTa 7z<f BaaA (^ aTnQo-yg.

Ag|tt^«Y'©-> ytp rt;t;Tc$ o« tQ vofjLOu Mcaucricag vxg Sfg^Tu^eig m 'ZB^TlaF 'ZD^cttjxoj' /t^
MJTOV:,
ih
(^
BfitaA 'S%/g?>;crgv ojmtrotQy rtw iju(p} '2«?^(7>j;c«oTty
k^ voyttpK •S^g^m/atj' l-zsr*
OKeivot fM^yLyiiV' umo m J^ dztvoLm 'Zifep^ivQ-' yty>viv lotuTtel'.
"
Ka) y^o; 'ZDgpcrg-
<3?vro tS a./j^Tixvefv, (^ eTro/Jiirai' 6cturo7$ "^vdjiu. c/k ^utTtn
^
t a.pyuQjiii cLm^v i(gLr
iiKovoL i}J):^Act)v , ipyt TiKTvvcav autinr^icrjiJi^ot cunvlg.
,, ^^mjuijt^pmfig^ai
q
t^ oLcn^eicL,
Tzt
/^
6k ^ucri TK
3
(10 dp^p« iiJhi>P\sL ligQLcmi^ oL^rcLvng oLv^eS^^mvoug yiy^vOTcx, ^pchv
iiTdt rvaaurlw ^z^ ^uTa 'fkiJeiicvwuram rlcv auouJluj ^ cjo<^ ti;
"
Auivi Aiynai ducrztn
av^eS^TJOtg- y!o%Oi yd^ c^KiT^iTmcnv. ,,
"
0.^^^ /u(^ 7roK}\g!,g duoicLg oig
^
t^" <i7\&yc»v
'^!J^(jyTyty>v
j
ouK dpiCiiQivra^ ttjJ' Trkvi^i
<j)f)
^jngLTuv c/Keivcdv ^ 6ti
;^
iig aLV^eJ^Trot^
f^QLSTJcrctf T^ ^aictg r '^')(^eipv\cnv' «tw <t
6 /u(gL}(gLQjL©^
?\!iyl
^atuiJ'
*
v^ 'idua-ctK
g^
^Hg cwmv ^ TOLg duyoLTipctg cwrt^v Txng Jcujuipvioig.
"
A<a. tStv iaov^ (x>; vi<^iXy\ 'Ss^iVw,
p- 93.
^
cyj J^o(r(^ op-d^ej-Vii Twpdjoju^n
., lu ojg ctf^^M ^iTixjcpucrwiu^jY[ Xou>\ff.7n "^OT aAoJK©-,
(C &)? clr/M)^ "^;to d;cei'^>'. 5» ''CloaJip yb vi<piAii Tig y\ JpO(r©^ iCjD^vv] Sj^?^u-^aau Trctv-
TiXcii; aL<^a^'i^irajj
^ aLeg-^^vj li cv otAcavi j^g^digzeJazt tJzto avgpo(pyig aLVifJ^a-i (t
(tltu t^ OLrjuug
maximam commoverunt, ingratos mihi se praebentes tanto benefactori; atque ad
idola potius conversi , a quibus nihil lucri perceperant.
"
Et sanguis eius super
eum ef£undetur.
,,
Ouapropter in ipsum recidet delictorum poena.
"
Et opprobrium
eius restituet ei Dominus, iuxta Ephraimi sermonem.
,,
Calumniae, quam impietate
sua Deo aspersit , iustas luet poenas congruasque verbis quae contra eum iactayit.
CAP. xiir.
"
lustificationes accepit et ipse in Israhele; sed eas apposuit Baali, et mor-
tuus est.
,,
Nam cum ipse ex lege Moysis religionis colendae ritus accepisset , ad
Baalim cunctos transtulit, debitum mihi ex lege cultum in idola conferens: quo
facto, mortem sibi indixit.
"
Et nunc addiderunt ad peccandum , et fecerunt sibi
conflatilia ex auro argentoque suo in forma idolorum
,
quae sunt ab artificibus con-
fecta opera.
,,
Perseverarunt in impietate , idola aurea et argentea humanarum ma-
nuum artificio fabricantes, Mox huiusmodi erga idola studium quousque tandem in-
tenderunt?
"
Immolate
,
aiunt , homines
,
quia vituli defecerunt;
,,
Ita ut post tot
sacrificia quae ex brutis animalibus obtulerant , non contenti victimarum illarum
multitudine
,
homines quoque sacrificiorum materiam effecerint. Sic etiam beatus
ait David: et immolaverunt filios suos ac filias suas daemonibus.
"
Idcirco erunt
quasi nubes malutina, et sicut ros antelucanus praeteriens, et quasi aranei lela tur-
bine exsufflala de area, et sicut vapor a iocustis.
,,
Sicut enim nebula aliqua aut ros
matwtinus dissolutione prorsus disparent; et aranei tela quae forte in area sit, venti
IN OSEAM CAP. Xlir.
61
"
'E^ JIb jcueA^ ^oq <r«, ^^^eaTy ou^omv
>(^
K-n^cov y!w- ov olj
^^«0^5 "iKTKrav t. «.
clvy]yt^v oi c/K '^ hlyj^Mn' (C •^ioy ^^^t» i^S « j^wj-Ji- (^ aw^odv inc Ig? ttcldi^
iftZ.

MctAifct <A' ^/ T Tjjttft)^iW g^TO/jr»
*
T 'Z!>^9)cet/tJ^lw cft^/a);, ot; 'Z&£^5 Ta
«'/c/k^Ast vevdC- »cod. =«
>atC "^«Wogzt? IjttS, 05 Tivmih; tjj aTravTzav o»', t tis ^t' «pacoy f(^ 7p k^
y^ •>
07r!w'i}(^
<n cJ^nyt^v -^ Alyu-^n, tzJ' TJkn^i (t tcJ fjutyi^i t^ bzivjuijL^miv c/Keivm^ 7^ rg y^n-
^iioVi ai.-naK?^^oiv (^sXexaj;.^
^gj[
t X^^jutj iJchvct] J^tJhcntm <^'juu(tfjuv -> TrcL^iviy^movL cm-
<pc^g iTipcd /u^ jM-nJVvi jU-M T// v^ ylw
ftY]
T }{gf.r «^oyov (pcagtj^v
Vif/^v t!w ^S -a^gpcw-
^eia^c, lytte
Q
/<pKOV OytcoAs^e^i' te (t iiJivot^ diov , 05 ;{^
oro^^jv
;^
a7mA?\gLT\etv t
^-
x^etju^cov )(gt,fcav e^iWCLftcn /tl.cv©-', ctT? Tyi a.7rctVTU)V kvQji©^ vttclp^v (hg ctv
ftn ?^y^ig p. 94.
«])
)(^
^Y]fj(stTit vo/uu'(^i]g ch^ vojuiciq cffftr l^ig, o^
3
7^ oiAn-^eicc^
}(^
r/^ m^y/u^J.TUv
avyKa/u^unc; cPjf^^icog.
"
^Eyco iTtotf^cuYOV ai a/ t^ ipnftca, cv yvi aoimncd
y(p
ittq
vojnag
\. r>.
ewizSv. „
^E^ctytycuv Ji ai
'^
Al')^'^^, ^ K^ t iprf/uiov tyi Ijli^vtS KHcPijuiovia, cPiiiyty^v \. e.
c* oioixJiTCt) yri' )(^
cv
^]
Jii vof^cu dnSACov ts tiaztv
y^
ipTmtav , iiJ^ivog vTipii-d'ltZctj 'r]()
avoLyy^iOdv ictTOji;.
"
Kot Ciii7jX'/i^y]aztv ilg 7Jky}Tjn$ivlw , (t v-^codrioztv al fcapJ^laji currtifv'
'iVittiV THT<i l-Tri^Cf.^VTO fJI.H. „
E/TTX i]aiKy\\V^Tig
g'$
T ylw r^ iTTWyfiKici^ , <t T0(r8TWV
o^^ Traartv av^^^rlvlw iXmcht '^TrvKiKgLvxoTig aytdwv, jumytKQi Ti Tj^^ot Traui Tolg
Y^ t!w oliCHju^lw cf^ci^ivTig a,vd-^%vig,
Sf^,
'T%> 'zzfei cuuTHg cJ^ ifjuov yiy}\'QTU>v , oly^Ti
fMiYiftluu if^v ifJtH t5 J\J)i)'dCTog ojuTug 'T/J TocToTWv ayi^v tIuu a<!^btv'iav.
turbine abripitiir , itemque levis vapor brevi apparens abs locustarum volatu ; sic
vos repente omnes ab ira mea destruemini.
"
Ego autem dominus Deus tuus
,
qui firmavi caelum , et terram condidi, cu-
ius manus creaverunt omnem militiam caeli; quique hanc haud tibi ostendi ut am-
bulares post eam; ego inquam eduxi le Aegypto ; tu vero nullum Deum praeter
me habebis; neque qui te salvet , excepto me.
,,
Supradictam quidem potissimum
poenam tibi merito inferam, quia declinasti ad idola, deserto me; qui cum sim crea-
tor omnium caelique et terrae
,
quo tempore te Aegypto eduxi, tanta cum miracu-
lorum illorum multitudine ac magnitudine, servitutis pressura sublevans, et poten-
tiae meae notitiam te docens , tunc inquam palam mandavi tibi , ut nuUi rei terre-
stri nullique caelesti himinari appellationem Dei tribueres , meque solura confitere-
ris ac scires esse Deum, qui et salvare et eripere ex instantibus malis , utpote om-
nium dominus , solus queo. Ouamobrem cave ne veluti sermones quosdam ac verba
existimes esse leges meas , sed potius rerum veritate recte concretas.
"
Ego pavi te
in deserto, in terra inhabilabili , iuxta pascua eorum.
,,
Postquam te Aegypto edu-
xi, in deserto quoque providentia mea te sum comitatus, in terra habitatoribus cas-
sa; ubi quum nihil aliud esset praeter ferarum et serpentium pascua , niliil tibi ne-
cessarium deesse sivi.
"
Et saturati abunde sunt, et elevata sunt corda eorum, ideo-
que raei sunt obliti.
,,
Post haec promissam terram ingressi, tantisque praeter quara-
Hbet humanam spem, bonis fruentes , et magnum prae ceteris mundi incohs no-
raen adepti
,
propter mea circa ipsos opera , attamen mei memores non fuerunt
,
qui tantam iis bdnorum copiam contuleram.
62 THEODORI MOPSUESTENI
V. 7. "
Kcw
i^iA,0Lf
ojjiolq od; TTciv^p (^ ojj TTclochtXiq Y^ t!w Ocfov dojue/cov.
,, ToiycipQv
J^iaLu 'xdvdTipo; cuL/r^g (^ TrapJ^xMcaq
^
/u(j) TToKKyiq t^ h^uiv\%q cmZilScov te
y^i "^n^toAAu?,
V. ».
nJzjTO rZtt' r/J ctari;^/^)' cLi^jn^Xcaaicuf i?Je.cm> '^dvTCtg.
"
""ATrciifTyiTo^cii auTvlg o); ciptc©^
p.9b.
"^oa/iSp')}.
,,
KcLj JikIw ffy^Kn r^ ^^vwfJisl^^v ^^a^jcta; Tyj oIkaicov
^ y^
^ ttoAAmj t^
l-za"' c««vo;5 ''^ej^ct^ tc?; ci^us-aAi-mTt ^.vfA.cuvo^Jy]r,j Tikct^v ^oawv dmzlv
hyt-Toixctf
(^
(povov.
"
Kcu Sfg^hpy^^oo cvyfiKeta-^Qv y.cLpJ'tct; cu/rdv.
,,
Kal TrdvTa^
q
g^ ^'T^ynryJtic,
aiijmv ouq Trap lavTolg awui^VTig^ ju(^ ttoAAjTs Yiai/^ouju t^ S^^Acfo^, 'ZE^.Tiys ovra^ k^
/L(^Tcuiiq, (J^ T^ l7TO;ii>/^o')i5
afTD/g iXiy^co 7i{x,coej.a^.
"
Kctl (pct^v^ ojjTiiq ojcet cntvfjL.-
yoi Jpvfjin^ f(^ ^eJct d^^ Sj^-axraai ojurHg.
,,
Outto
"Jb
cuiTiig Tri iri; crnpayii; TroiKiXict
)(^Tcu>akcoriicnv o/ 'TJoXi/Aioi, co(ravet XiovTz; Tjvi; 6sc J))vpLOu, y\ nva It^^ ^iz^^TJkiiaict
V. 0. rihoig dnQ/a.i a-^^a Tolq oJScnv '^Tnaovnt ^ajja(j\iv acuravTO^'
"
T>i Sf3^(pd^ooi a-ov
'ifT^^A, Tj$ (3c>ti2niai aoi;
,, AAAst
^
"^^ ToahTuv ^(p-det^/J^jo; te ;t) ''^TroXAuju^/jog
il^yJcv-y Tiva 'jiv iu^i; /3oji-3"p/av;
V. 10. "
nS 6 ^aaiXdj; aa cffW',
^
^acoazjuTio oi cv laraaaji; r ^Agoj {TB*
^
x.6«vaTW
V. n. ai, ov ilTroj; Jo; /Jjii (^aaikia (C ap^vTX' i(^ iefho^fj:, aoi ^aaiXia cv ooyvi fjt^a. ,, OvJl
y6 c/K ^aaiXDtvi; 'fki/tJJiXeta^ Ji ^aTY^^^a^ '^^Troiai t/ kaoJ(^' h^
^
v^ clSr a%v^^ il;
^on^d^aav ^ avTi^s^^^riovT©^ ifin' kcu toi yi i/u(ol Jhito-jju y\yii/j^p'ov aa t Sa^ywA avJpot
Ji;(c/Lfov
, ^^
fl^
israaTi; dpiTvi; rlw n Uq^tujuIuj
y^
tIw hyi/u^vetcuf J/iTiovTot tx
As^ou,
;). 96. 'oS'ap>i'^ct'^iB^ iraM-nXdg.i 'n^^7iky\aico; toI; }\9i7m; i^vioi (pyiactifTi; Jch gp^v ^acnXia^
og dpKioi 'oo^; Cfftr UTikp u/u^ TroXi/mpi^ toI; dk?\9^iot;' dX^ yt)
y}K<l i(cfjje^;j cv co
'^
d^nAiaj; al(^i]crt(di t^ oljaictg' ov ydp u o(pgA(^ 'nrapi^aaiv u/juv ol (iaaiAdjetv Ci/ v/uuv
efh}tO'jjuT2;
:i
an Tmaav t cv
hfjuv twMcov tJzjo /tjuct!f aTiwhetav TnanjuS^cov 8 %ivux> «Je
"
Eroque illis ut panthera, et sicut pardus in via Assyriorum.
,,
Proplerea pan-
therae more pardique , velociter admodura eos conteram perdamque , cunctos vide-
licet in Assjriorum trahens captivitatem.
"
Occurram eis quasi ursa destituta ca-
tulis,
,,
Ursae more , cui sui sublati sint catuli, et ob grave illorum desiderium
quotquot occurrerint discerpentis , ego quoque magnam eorum occidionem faciam.
"
Et disrmnpam conclusionem cordis eorum.
,,
Et eorum omnes cogitationes
,
quas
intra se continentes, studiose admodum peccabant, supervacuas ac vanas per in-
flictam poenam coarguam.
"
Et devorabunt eos ibi catuli siivae , et bestiae agri di-
scerpent eos.
,,
Sic eos variis caedibus consuraent hostes; veluti leones de saltu,
aut ahae huiusraodi ferae , subito irruentes dentibus omnes lacerarent.
"
Corru-
ptioni tuae, Israhel
,
quis auxiliabitur?
,,
Tantis fractus perditusque raaUs
,
quod-
nara auxilium invenies?
"
Ubi hic rex tuus? Nunc salvet te in omnibus urbibus tuis. ludex esto tuus,
de quo dixisti: da mihi regem et principera: dedique tibi regera in ira inea.
,,
Ne-
que enira ex regio aut inilitari regimine quicquam lucraberis: erit quippe et hoc
invalidum ad defensionem, repugnante me. Nara cura raihi placuisset dare vobis prae-
sidera Samuhelera, virura iustura et orani virtute praeditum, qui sacerdotium siraul
et principatura populi administraret , vos eum omnino deposuistis; aeque ac reh-
quas gentes , oportere vos habere regem dicentes
,
qui vobis usui esset ad bella
contra alienigenas. Atqui tempus adest
,
quo inconsiderantiam vestrara agnoscetis
:
nihil enira vobis proderunt hi qui regnare apud vos videntur, siquidem vestrae ora-
nes urbes una eaderaque ruina corruent. Nemo igitur tibi iudex erit, quasi imine-
IN OSEAM CAP. XIH. 63
775 ojjnlv KejLvd OT<, o)g fJi^rcLicu)
^^
rp iniKiiAm \7rctva.gtt(r.v 'usrs/U^JovTi, ;ccw Tiva,
'jra^i^i (^ori-daav 'Qh T-J^gi;- WeiJ^i] tott) z^p<i ccxr olx^ing roiq ^ctcnMOm \^(^ miieiy
ilq tLv <j^ oichK^jud^cov (^Oil-^accc 7n>Xi/UiOi
q
o/ ywu 7iAo5oy otdv t/j /SaoiAtiOovTOV 0*
C/uuv ovnq <^wuctTUTi^i' 07r!w'i>(c/:.
3
Vireiri oog Itt' oiyt-d^o^ M-^o/Ldpoi iQ jBctaiXico; rhv
aoyjwj dvfA,bijtjSfiQ^ ^ r^ juic^ne^ot,
7^ yvc^un; 7^ v/tMri^cu;^ Ifjico; iTrt^i-^^a, /^gL^eiv
(^
(^ctaiAict , d>; ctv pw avr\fnT^'^Q\v v/uuv to >^XXi<px, uTn^ ictvizifv ^^ZiT^^^of^o\; Jh-
xjoilu).
"
Ka) cLvi%ov cv Tu^^ dv[,td fjt,ou. 55
Qu[JiOv/i^ij(Q^
Q ;j^
vui7
^'
i? Ci!c«v)i
;^ r
;(^di^yi; ^^vofjucu; v/u^-^ d,(p€i?\9v /u^j v/u^ t «//«iJx' cwfju/n^^ctv ilctart J\
vfjiff,;
cJ^
ewjzfv fjfsf-^eiv
t ens^yfj^^Ttov •> 7PJ<TCt>
q
oL[,(,cfvov vfiuv Iw vz^ rol; TTrtp' litQ 'Z*}^'^qjl^o-
jud^oi; VTikp T^ Vf,ti7ipa4 cm^mQjictg ciyi^ Trav^n, w (3ct,cnAi}cyi TiK^dJew cturH; e^uvct<^ict.
"
1v^o(pii ao^JKia^
'E(ppa.if^ cv JCiKpufA,fj^yi
afJ^rict dtn^' caJ^lvi; d); nKrhcn]; yirov-
J|-
^"^-
civ ajjnl.
5,
Kai iTretJ^
Sfg^
ttavtwv ief^a^y^n
(^7^0
yd t 'E^^ctip ilcad-oTw; 00; *^«to /tw- v. 13.
gpt^ Ae^ TTJ TTaiv^ tjoXXIw tjvol t cwgpo(plco
^j
r ^^ytteAcictv g^^^rgj t 7IDIk\,\ci}; dcnjSeiv
Tg ^ a/6^Tizvay ii; IfA^, iv ju^Kirri n rri -/^ Sj^aoiolv ^v vfjuv tt) oLf^v^vav (^i^ro
^
iy}tAK^j(jLfj^jluj df^Tictv
^.iyi,
TD TO -T^
'^'^/S^
(i'>i.XiufjfstTct aJ^i)?\ff, rol; iKiv; vttocp^^v^
vynp J% riiTMv (p«ji roicturou; <ffi%/:?n;5-«^ TiftcdQjLou; ^
co<^ <^'ikIuj yufjcw^h; d)Jiv^cni; cy
7&r Ti^CTav cnjuui^^.^ctj r rp i7nXy\Audvrcov vfjuv
Vyj.yuiv ht^ujuaj.;.
5,
Our^ \^6; <rov
^^vifx,(^; „
ToLUTa 'm; auLicnco; vfl^
lit ipyt, 0/ ojk iiJ^ujuyjdTm ^k^voj^ 7iumv
^
•TO S^(po!^v ifiji n. dpiOTiav-,
y^
'czsh r 'o^fJUiKetctv u) rlui
ifjuLju, m 'Zd^; to iiJho/\gL
YiJetVj (^ T^lva.v7j'r* to7$ ifJioi cfhKHcriy
'•
AiCTi vCv « jU.:i vTivg-ri cv crujj^i^Yi rzKvcov djjni.
,,
Toi^pSv '6'a.iJTa ^ouXt^cx^fjS^oi, cvzyKeiv ou ^uuuYicn^ t dTirjoXactv r olKAictv. EiTct t
i(^KCt)v vTncr^^ouf^o; ;^9ty,- g/ca^-e t Kjcjiv
, iTrdyi.
"
'Ex
p^^i
a^cf^n pjJOfxoLf atir^d;, ^
rltam ab inimicis adgressionem patiaris ; neqne ullum in lioc rerum sfatu auxillum
praeLebil: quamquam lioc potlsslme regum erga suos ofriclum est, ut Inlurlas eorum
ulciscantur: nunc vero hostes mlrum quantum regibus vestris potcntiores sunt. Sed
tamen cum petlstls , tamquam allquid bonl acceplurl , regls dlgnitatem , Indignans
cgo licet vcstrae voluntatis Improbltatl , nlbllomlnus ut regem baberetis indulsl, ne
forte viderer veslrae optimae debberatloni conlradicere : toleravl , Inquam
,
in ira
mea. Et nunc parlter iratus tum iili veteri tum posterlorlbus vestris Inlquitatlbus^
meum vobis auxlllum subduxl: slvlque vos ex ipsls discere rebus, quanto mellus
fuerat ab illls, quos ego pro vestra salute elegeram, semper gubernari, quam re-
giae vos commlttere potestati.
"
Vortex iniquitatis Epbralmus , cum occulto peccato suo: dolores quasl par-
turlentls venient ei.
,,
Et quia In omiiIl)us demonstrastis ( namque Epbralml no-
mine
, more suo , lamquam, ex parte totum dlcit ) vebementem quendam Impetum
ac sedulltatem
multifarlam impie agendi peccandlque /idversus me
,
mentisque ve-
strae cogltatio in dellcto tota deligltur ( lioc enim dlcit occultum peccatum , nem-
pe quia animl deUberaliones ignotae externls sunt
)
propterea, inquit, in tot tan-
tasque incidetis poenas , ut quasl mulier in partu dolens , futurl sltis propter in-
gruentium malorum cruciatus.
"
Hlccine fdlus tuus prudens?
,,
Haeccine sapientiae
vestrae opera
,
qul discernere nescivistis, quantum intersit inter gratiam meam ac
tutelam, et declinatlonem ad idola atque ad opera voluntati meae conlraria?
"
Quam-
obrem nunc non subsistet in contritione fdiorum suorum.
,,
Propterea cum talia
dellberaveritis , tolerare perditionem vestram non poteritls. Exln porro malorum
,
V. 14.
64 THEODORl M0PSUE5TESI
/). 98.
73/^ft)e/a, qJ^ cllt^ jMycpou r ^olvclih tiuvto^ t;/<a5 i^'i>^ct>fjuciuf
<3)^^
Traa-ctv av^^TJivlw
/ 'iKTTichL.
"
n5 M c/^i;^fj (T» ^VCtVi'^ '^H 70 KAV^OV CTS aJ^H
;
„''^119«
ffOi TOTg
A2J//v
cf^etVOLj
TtivTi Tcx pyijL^Tu-, c^VTi T T TWiKiP^Qv otcetvov •dctvct(gv \iTayiy>VTUv (701 T -ny^ooeJ-^y
My<l
'j
T^ eicKTueJcav.
"
Wct^xMrTKi x^KpvTrfoL; "^o h(^^X/Jf/^ (th. ,, T(^^>j
;;^
<5>^flt-
HXmcnooq
'6^
ivlg TOcriiTDig ^jtolg, m yttD jl^ ctch]7^g
^'
ozx T5«j, o-vj.'/
Q
ojjtIuj qJ^ cw-
TtSv TDTi r/J iZ!f^y/j(^7a>V.
V. 15.
'*
A/07J G^ ava jiAjov cicJ^^fpav <J^^Ae?.
,,
T/v«5 8753)5 Ci^o^^roi/ 077 t lcriociLnXnzSv
y^TY^yfyi /lS^ ziq ctl-^/uistXodcncLV tclc, Jfe;^ (^vP^gj G?tr
q
t^ ^lovJhlx^ d,(pyifCi' tQto
^
ou
Kp yvodfjLlui ylyjvi iz^ a.osv^a>
, 05 ^
y^^hKyi^ tIJj T5 'lioiicra.xhiJL
)(^
G^ -t^ 'iKc/kia?
Ta o/t?'2t ^-d^eivo^' c^a)?\.vdr
q
tJJ J^wuJ^fjii tvi ^eict <t. T,yi tQ dyfiAii Tikr.yri' a><^ ovx,
ojJTog cfjitgiiAiv, c^
yiJ^hXv]^ to //JyiS^^B^ 7^ '^Ticiv ilyrav 6 'ZD^(piiTVig -, hv olg cJ^iTzi-
^ndovToLj ijz^ t5 dcKrv^ii Ay](pd^vTsg, iig "^T^c^et^iv m ou/Qlg d^og TTcipi^i , Tif^oipei^
//AXKodv v<^^v c/xeivag' WetS^li TtivvLU cLi^/^Ao^l^ig ajUTiig >^^m aaju£Z05 (^iKmexpiv
ojuTovg rriJ^ j(giKeiGi cvoiKKrctg S^^(p'o^ig T07n)ig, d)g clv ^jlvi Ji d,KKv\7^ig 'srap'i'^v Tiva,
p. 99. ^viiaivTo crvfJL/^^cty,
fjL^
^'^
6?c avfjLCpoovictg 'S^i -t^ otc^^v d,7mX^y^g ^aKdjotVTO iTi'
*Ps. cxLYi. 2. ouTa
Q
Kiyi
'^ /t(p£;^6«(^ t:^civi^'
*
Ta$
^anoo^g r 'la-^hK IfhimjuoLy' 'Iva, iiTrvi
•Ps. CAi. ^. 077 chicarcLp/j^Hg cuLirlig ryjePi, '^yteicn-, iTrcLVct^ 'CD^^^ 'ur£<roLV iKihfht' (^ Vk^^ cfi'
*
ii7raTZ6(rav </}) ol KiKv^^oo/^oi "^jzso x,ve}ov, oD; iKv^^t^crttTo c% pk^£^$ '^^9^^:)
K^
^ "^
^£^v awjyiyf^ auriig "^^td olvoltoKcjSv (^ Jhcr/JI^ iCj (^oppoi t^ da/\ff,osiig. ,,
AmAoTv oTmg
vcrcLv TioKKcf^ov cfiiOiraLp/jSpoi' t57Z) J^
Kiyl
;^v^u3a ot» dMfr 6 Kct^cav v//igi.g cti-^/Jist-
KcoQtg,
^
iig %^o^ictv ^^v diTaycLyodV , ilg TroKKovg TiODciKstg ef/icmetpi TOTiovg' a)g av
ut solet, promittens solutionem, pergit dicere:
"
de manu inferni liberabo eos, de
morte redimam eos.
,,
lam vero post haec omnia
,
poena iam eruditos , ex ipsa pro-
pemodum morte vos omnes eruam
,
praeter omnem bumanam spem.
"
Ubi ultio
tua , mors? ubi stimulus tuus, inferne?
,,
Tunc a te dici haec verba licebit, cum
muhiformem illum interitum cernes hominum
,
qui tibi poenam intulerunt, nempe
Assyriorum.
"
Consolatio abscondita est ab oculis suis.
,,
Habebis cerle malorum
tantorum solamen
,
quod nunc tibi adhuc ignotum est , sed ex ipsis demum rebus
gestis innotescet.
"
Quia hic inter fratres dividet.
,,
Nonnulli existimarunt , Assyrium abduxisse
in captivitatem decem tribus , sed ludaeae incolas dimisisse. Atqui de hoc non co-
gitavit Assyrius
,
qui immo voluit Hierosolymis et ludae incohs paria facere , sed
divina potentia impeditus fuit et angeli clade. Non ergo ille divisit; sed propheta
nihil aliud dicere vult quam malorum gravitatem
,
quibus exercebuntur capti ab As-
sjrio ; vultque demonstrare cuiusmodi Deus dabit supplicia
,
quum suo tempore fa-
ciet illorum castigationem. Etenim reapse Assyrius captivos Israhelitas hac illac di-
spersit diversis locis
,
quominus uUum praestarent mutuum auxilium, neque collatis
consiliis de reditu illinc cogitarent. Sic etiam beatus David ait: dispersiones Isra-
helis congregabit; nempe ut dicat: dispersos eos hac et illac, praeter omnem spem
adunabit. Et alibi: dicant qui redempti sunt.a Domino, quos redemit de manu ini-
mici, et de regionibus congregavit eos , a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari;
ita significans fuisse illos multis locis dispersos. Ergo heic quoque dicit: hic qui vos
captivavit^ et in alienam regioneiti deportavit, multis variisque vos sparsit locis; ne
IN OSEAM CAP. XIII. 65
fji,r
^ lauTiiv rt-^^icr/u^oi 'us^x^inaiv i^v tivol Jhicoim^' 'fhreivoiTo J\ ju(oiX7^v v/uuv.
«ttWk- 6 oiosveA^^) iimyi.
"
^E7m^<l Kvejt.og avg^8 f^vazi>voi, ox, t^ lp)i/>t.« l;r' ot/Tov, ;f^
avflfc^M^va 7^5 <pAil3>ctg dunl-y
kSH
cv^^pw/^^yW
"^? 77>i^5 aw«, (^ 7ra.V7a ot»!?/' to cntcs^n
TO '6^dvfA,y]Tix.. 5,
^ETTa^i
^
aim^ 7n>>^i/uuov
^ Aiyi
''^
(^
W
(^ct^vXmicov (SctaiAioL 05
«(TTnp gx 7»r(^ Tivppcodiv )cetjtJ^i]g
^P^
^
Ji:clcu oivif/^i^ }(cf,vazt>v^ ol^^ov iTn^^dtov-,
o?\9v ouuTVV ci(poLViei JtoXn' rluj ti i\j(U^yia.v duni,
y^
r 7^) 'Zi^(7DVTa)V dyt^v oi(pdt~
vioLV, ih iWfJLiOLV /(^'Qt^PKrctC'
^^
Tiu.VTaL J^ To, '^DepcovTzt ctum, }Cj 7iDXXy\g y\^i(aju8pix 7^
auaJ^q oi(poLViei )(^^ct7m^' 'Ze^g^?
^
7r>, ttov *i Jhc» (m dzcvoLJi-, ttS 70 ttiv^^ov a-« a,Jh,
iTnjiCTaLj' JiOTj G§M- dvaL /uAaov oiJi^(pc^v Sj^-^k^'
h^
Tzt i^g' ax^
if) ^.
^<rov, 70
^Sh^ditMcnq JOiKpv^oui ^)C70 o(p3z*A/e^ cov, J)i?^'MJrQ^ on •^r^criTOLi tQto vwu ajuTOtg
oiJh?\gv ^
TTicoq. eTtk t ^ tv Kpei^vlov axmSv fJMgi^oXluu ilpnfcaig, Xiy^ ttolAiv t yuuu
KgLdk^acTztv ajjrag nfJLCdojLaLV
.
KEd). lA'.
"
^ A(poLVi^i]crtTOUi la/uigLpeiaL, 077 oLVTi^
'Se^epe
rlw ^ov ouurmg' cv pOfA^pcuoL mantuj-
rouf, ^ 7a '[sm-nrdia, cuurrSv iJ)x.(pi^v\(Jov^ ,
j^
ou iv ytqn ouumv g%«ffa/ $^ppctyi]aov^.

ToVg juSifj «V (PmotV iKeivoL Tra^i^i 'S>^^ TraicTuv IhTnJh Toiq yi^vocnv ai-^fJt^Kcdroig'
^z&eg
Jl yi iK^vcov ^(gL^^Xyi^^i^ vvv ouuriig aTmAetoL jSapuvxTyf, vyno S>v hoLVTioL ii?\9vro iz^ ^fif-
TmXifJLH yt Cil mi^Ct. tfCIL^^gritTDV^ TnKePTZLia
,
ci)g pM^^ T gTJ yt?\gLKTO^O(pHfJ^COV TTOLfJicOV
'iMov if) 7niKifJuo\g, yMn ^luj r ywucwccov t lyKVCov (t i7reiJ^7np ojuriig rvi fjuvyifjuvi rp
in eadem statione adunati solamen aliquod liabere videremiiu; sed augeri vobis po-
tius aerumnam voluit in diversitate locorum constitutis.
lam vero liis dictis ob vim saevitiamque ostendendam
,
qua usi fuerunt adver-
sus eos Assyrii, prosequitur.
"
Adducet Dominus urentem ventum ex deserto su-
per ipsum
,
et siccabit venas eius , et fontes eius desolabit , atque omnia vasa eius
desiderabilia.
,,
Adducet ei hostem, dicit autein Babyloniorum regem, qui tamquam
ex aliqua longinqua regione
,
in venti urentis similitudinem repente superveniens,
universum Israbelem omnino delebit; eiusque prosperitatem , bonorumque affluen-
tiam , in vastitatem convertet ; eiusdemque omnes facultates
,
et quicquid maiori
pretio Labebatur , funditus destruet. Nam verbis , ubi ultio tua , mors ? ubi stimu-
lus tuus, inferne? subiungitur: propterea hic inter fratres dividet, et reliqua; ita
tamen ut intermedia sint verba illa: consolatio abscondita est ab oculis tuis; signi-
ficante propbeta , eventurum illud quod eatenus latebat. Sed enim postquam ipso-
rum in meliorem statum dixit conversionem , loquitur rursus de mox correptura
eosdem poenali calamitate.
CAP. XIV.
"
Destruetur Samaria, quoniam in Deum suum rebeilavit. Gladio cadent; lum
illorura lactentes solo allidentur; et foetae ipsorum scindentur.
,,
Tunc ergo , in-
quit, praedicta beneficia insperato conferet Dominus captivis. Sed ante illud tem-
pus corripiel eos exitium gravissimum, propterea quod copitraria Deo fecerint: nam-
que acerbissimum experientur bellum, in tantum ut ne lactentium quidem pnrvu-
"Y. -2.
p. JIW
G6 TIIEODORI 3I0PSUESTEXI
^(^'^^.'/^''lcjLS/jm' ajurag ;(^yu£y la-cs(^^vicnv oLUTct^stctiq :, ditoKH^iv r^ \7iuyy%ci lu^ ov roig
dvcoTi^ig iTTomtTzx^ro
:,
T i^jTi/dplw cLUToiq kvoiv IT^ XxjTiYp^v fA,luJvcav , Wctyl.
"
'ETn^pa-
<p)i3j
"la-^inX 'Z&^g ycv^iov
(§)
^ov cra, cOot? h<^VY\(rcLg ca> r oLchKiouq (tov. ,, 'AAA^
;^
vuXi </^7 ysi^ODK
«^eyi^ps
@
^ov , ti^
m ctt/Tri^ cfhttouZ-m a.vct?\g-)4a-<x.juS^(^^
^ vjnp oi>v roi-
^etq^ ik 'oa-lw }(^Tlwi^n^, aSriveta^- <t ?\g.^m ttc^)' IkTiicfk
<f^ ^zo^cmiTrfcjd^TCdy iigLftav
V. 3. tLo Xvaiv, '^/UiAeliQ^ct] aqitkiV cmsJk^i iQ 'Zt^cnizovT©^.
"
'Aj^o-P^st/Sm /u$' ictvTziv
/^yag, ^ 'fhgfictd^vm «^e^^g ave^ov t 3bo»' v/M^- iiTmi^ cwnS, J^ujuciaTq yraa-a^ oi(pcupeiv
a/.^p-naif 07mg
fM\
/\sll3yivi
achKta^j (^ 'tvct ?\9!,^y\T£ dytdu.

Toii^TVig Si] Ticn 'zs^t; dA-
A)iA9t^ ^Y\aTX(B^ Tvig 7^y>tc,-, cfi\m vdJcm^
/j^ oAPi c/)' oXcov ^ct;^; 3ioV* ava,a(p//3oA9v
3
gjgrg T
^'gjj'
, tS 'Txrdcrcig dcpcupeiv v/^^ Totg d/ifpTtctg oujjtc^zctiq 'i^^v
(^
^ov , iiTnp
«V y/<$tc /MQ./A/e?Q/^iic; 'Qh rrHc,
avftf^cuvHaiv 'lcfbi tfciMolc,' «5 civ iJinitATt '^&^q a,aij2etaif
vdJovn^ir, a(^^vov i^iTi T^p (iyctdwv <3x^9t dnou r
pi^pnj^W*
(^ "^cr^Zi^^STi Trctvng aA-
AyiAst? chlujiiutq cLunS dhir 0/^014
k^
Jug su^e/gjit^ vyst^p 'r^^ vixrap^avmv v/juv ^^tto- .
cfbuZoii n^K^v.
V. 4 "
'AaT8p 00 jU.w aw(rj7
y\/{ff.g-i
l^ 'iimoav ousc a.va,l3i\ao/ii^Uj ovkati ov
^y\
ii7ro/j5p,
^ol h/i^ Tvlg ^ip^ig
'TY^^ "^^e^v
M/^.

Oun
;;^
7^ tS dosuejtov ?\gi7rov chnaci/Aji^ ^on-
i).
100. a. -deictg., dvwTzep^ ;^3?gwTg$ clurJ
Sf^
rlw diictv tviiJ^/j^pviav htz 'i-Tnsrotg ^nazt/jS^poi viu-
co/Bp 'Zi^g (puyliv- Trapigi yd b j3onBtov dzog' Tioppco^iv
q
iau/ndzt ^
7^ 7fk(tvy\g Ofceivng
?\9i7KiVy u)<^ Tu 'ura^ y/a^ ytvb/Mfjoc -^oy^ ovo/Jict^ew.
"
''Ort cv ao) iKinai hp(pcLvbv.

^lc.Tnf^iXeitSni Jl
/^
tti^' zlg ^ov iuyvci)/j(pnijur\gj
yjjf
tjis s'e G^ <ho/j^ovg avfj.ini^itot;.
V. 5. "
^ctao^ctii TTis }(ciJ'Qi:-i'icu; cttrcJv , ayci7iyiaw auT^g b/ns?!syji>g, otj d7nq>i'^iv y\
6py/\
^a
ocTT aumv.

E/
;^
«/^ Totavvx Q^ncn Trcietg, aKsa-yi t 3?» ^UTa g7ra}/[gAA9/4^'8 t^ /5%«
lorum miserturi sint liostes, neque mulierum gravidarum. Age vero postquam eos
eventurorum malorum commemoratione satis ad modestiam composuit , nunc pro-
missioni insistens quam in superioribus fecit , futuramque illis molestiarum solutio-
nem portendens , ait.
"
Convertere, IsraViel, ad dominum Deum tuum, quoniam
infirmatus es in iniquitatibus tuis.
,,
Age iam
,
respice modo ad Deum; et volun-
tatem eius considerans, in quantam veneris ob delicta tua infirmitatem cognosce:
et cum insperato incumbentium malorum solutionem sis nactus, da operam ut de-
bitis officiis in posterum defungaris.
"
Tollite vobiscum verba, et convertimini ad
dominum Deum vestrum. Dicite ei: potes omne auferre peccalum: ut ita non assu-
matis iniquitatem , sed capiatis bona.
,,
IIos quodammodo sermones inter vos mu-
tuo serite, quibus omnes per omnia ad Deum tendatis: certaque fide credatis posse
Deum vestra omnia peccata delere
,
si certe vos paenitentes in conlingentibus vl-
derit calamitatibus: atque iam omni impietate omissa, uberem impelrabitis bonorum
a Deo largitionera, Simulque invicem exliortemini, ad perpetuos iili bjmnos et gra-
tiarum actiones ob ea quae possidetis bona, attollendos.
"
Assur non salvabit nos: super equos non ascendemus: baud ultra dicemus
opificiis nostris , dii nostri estis.
,,
ISion enim Assyrii deinceps indigebimus auxi-
lio , facti iam ei superiores ob divinum patrocinium.,Neque equis utentes ad fugam
spectabimus: adest enim auxiliator Deus, Tum et ab illo errore procul postea eri-
mus , eos quos ipsi feclmus , deos appellandi.
"
Quia in te miserebitur pupilli.
,,
Date operam ut una cum benivolo sinceroque erga Deum affectu
,
egentium quo-
que raisereamini.
"
Sanabo babitationes eorum: dibgam eos manifeste
,
quia aver-
V. 7
p. 101
IN OSEAM CAP. XIV.
67
crS
y^
TiztowuT^' v^ ou "^ttoc/^io^ jl^j aci tIuj Trahouctv o)wy}aiv ^^ irig ajUTy,g oJ^iicncLg'
'itrLu efl
ri^
h/uio'ictv ^tt^z TmvTct; Phc^et^tTOui r abyiTrluu ^ oLTi 'TrcLa-cw hqytw oit^iAm a<p'
v/L^^.
"
^Eax>^ciu\ ct)>; JpOT^^ tzS Icr^wA.

Ojto? ouutov c/KZi<pcav
tyi 'zsrcip l^ou x/ne^i-
yt/jjv/a, cocaJi^ « Spotr©^ 6ic^i(^m iicad^ d^ iccLpTTHC.
"
'AvStjo^ 6); Kejivov. „ 'EtijJo^oi;
gfw/
'cZ)^5fc Traai.
"
Kou (^ctAai Tttc, pti^ctg cuml' wq h A//3a»'©^.
,, E.'$ 'mK\j'^y\^auv ^-
cAacrl,
<^'ix,!w c/Keivov r WcJpOi<; <^vo^pH/L^ov.
"
nop^aDVTai ol ttPicccfhi cwnf.
„ 'Ektx-
djjcjovTOif ^ T^^agDV «u^anj^j^a^ oi cf^ duni.
"
Kcu
g^ «$ gAstia fc^ToticapTsrQ^
, ^^
i\
hr^^^ct cltm[ ch; hi^ctvov.

Autd? ts
«^
tii? iftv\q
K/nePijutpvicig a,et duAAcov 'iquj td/?
KOpTimq, <t
Xi(iajva>TS J^ikIw v\cPb<; TrTiq djciiovcn vx, <tz%i dtrrJ oiytdu.
"
"ETiK^i-^ovcji jCj
'• »-
i^^-d^lOWUTOUj TJZeTO t/o/' CTTtiTrlcU CLVT^, (^ ^y\7DVT0Lj
j V^ (^QjL^lxJDVTOUf ^ CnTOd.
„ 'E^^CW^J^&CVT^?
"^Trv^lxTHCTi T oiKeicov ,
)(^
^/uSfjovcn ajp-Snvov 'ir^ Kctpvriov i^VTig r^ g|U.?j HMcfi/mpvict t
v)fl»j5^cM/.
"
Kot)' oJ^ctvdyiai m; ait7n?\3g tv /uivn/mprujuQv cwrkf' d)g olvQ^ AijScLvn'

Outw;
hefbg m (t
"ZD^^crtwYig ivig h^cnv , oo; cLftynA^ -n clv-S^facra, (^ oJvQ-' 6 k^ to oo©-" t
A</3av8
^5^g^
iJcoBag.
'^^
TftT 'EcppcwjLt, T7 tfWii gTi ^ iiJhT^ig', lya iTztTmvcocra. ox/tcv,
;^
lya j^c/LTi^vcm
v. 9.
OyTOV. „ OuJiJiTl ef^ CJOl KOlVCOvioAf OU
Q
/UUOLV ^Zlf^cmX/eV ii) 'Z&^g TCt ilefhi)?^, i^TXreiJ^
ftV\
<J\ efit\d^(rri Ti c/KeivoDv iya
^
vmp Tvig ^z^ c^KetvoL cmnef^g cn Tzfos-avchcri fs^/BoLAcov
,
Mji^/u^M^VTa 'f)n T^ -nu.Kaxcig ctvietei^a, iurw^yia^.
"
'Clg cl^K(L<j(^ 'mjyjf.^ovuzt cJ^
iftH h 'KtiLpTiog (Ts ivpy\c7iT0Li.

ETTefefh aetdztXig
^ td JivJpov tQto,
Kiyi ctj o); OKetvo
Sj^ TTUVlOg T OK T (pvAA&)V «^ KOftlw, bTWg iTnVTOUj (S:
8TU< efilWia//] T CtytdtOV i^VTig
T ei^^v'icuf , m cujTvlg Sj^
7^ IjttJi; xjn<h/jicv'ia.i; '$7ro?[gLvcng 'Zt^^^cn^' 'AzoXiidtog
q
Trdai p-
»«2
TfSTVig iTTiiyf^^u 'Zi^^^-iWAg.
"
T/$ OT^fiog,
;($£/ avj.-Aai TuuTct; >i 5iu.gTt!;,
/^
p^cJcrgTa/
v. 10.
sus est furor meus ab eis.
,,
Si ita , inquit, te gesseris, audies Deum haec promit-
lentem alque facientem, teque in antiquum habitaculum restituentem cum potestate
eadem: aequalem denique similemque priori erga omnes ostendet amorem
,
quo-
niam omnem iram suam a vobis avertit.
"
Ero quasi ros Israheh.
,,
Sic illum mea
cura nutriam, ceu ros fruges alere solet.
"
Florescet sicut hhum.
,,
In lionore apud
omnes erit.
"
Mittet radices suas quasi Libanus.
,,
Excrescet in muUitudinem,
haud secus quam ille cedris densatur.
"
Ibunt rami eius.
,,
Dilatabitur prosperitas
nepotum eius.
"
Et erit quasi olea fructifera
,
et odor eius quasi turis.
,,
Ipse ob
curam meam semper fructibus pulhilabit, et turis instar suavis erit audientibus pro-
speritates eius.
"
Revertentur atque sedebunt sub umbra eius: vivent et roborabun-
tur tritico.
,,
Post reditum fruentur rebus suis , ac perseverabunt uberem habentes
a mea providentia frugum largitionem.
"
Et efflorescet quasi vitis memoriale eius,
et quasi vinum Libani.
,,
Ita suavis erit et iucundus spectantibus , ceu vitis flo-
rens
,
et ut vinum quod in Libano monte gigni solet.
"
Ephraimo
,
quid ei ulterius et idolis? Ego humiliavi eum
,
et ego roborabo
eura.
,,
TSullam iam tibi esse communionem cum idolis decet, quia nec illis prorsus
indigebis. Ego vero
,
qui ob illorum studium le liumihaveram
,
postea paenitentem
veteri prosperitati restitui.
"
Sicut iuniperus condensa, ita fructus tuus ex me in-
venietur.
,,
Quia haec arbor seraper virescit, ait: sicut illa seraper fohorum coma
frondescit, sic et istos fore in perpetua bonorum ubertate
,
quorum usus eis a mea
providentia continget. Consentanee vero his omnibus , addit propheta.
"
Quis sa-
piens , et intelliget ista? quis inteUigens
,
et cognoscct Iiaec? quia rectae viae Do-
68 THEODORI MOPSUESTENI
wjTzt; 071 iu^eta^ aj ocfbi r KvejLHj (^ <^'ii(^oi 7n>^djar)vrauj hv ojjtouc.
,, 'AA/\i
^
ovto^
av 7J$ "^57ro(pcw voiTO OT^pcK (£'
oz-MygTov if)
(^
T iJpyjju^cov "i^VTa T 5^araij'5 ;f^ «a%i TaOTa
lcmnefkia^tTX,:, a(p m oJ^iquj K/i^ejL^rjL^a^; ts axtTiiq t^ ^;cS ^ ajTacP'^ jUijiovTCLg tv f(^-
?hv, cv ajmKAgryYi
^
t '^^vm-, o/ "^Tro/^c/Luai
q
f^^gavojj t^ Kpei^ovcov iTretJ^Tnp
aTs-etvTU Tct 'Z?>^^ tQ ^oO <STi£$fcTlo'/^a , 6p'&CT>ir©-' ^jM,^ msAXrig,
fA^
Y\q f(^ '^ouovcnv
iTiuyl Tii^cdeji.cuif' Ttj ^'Q./ui7\9jL^iiq^ 'Z^aw(^etv o^gztTctj' eh^gLisc, n. "STirxpcuvoiw av Tig
Gm' o/ THTVig ovTCig,
^
cJ^ l;^TEfl8 r«TTOV a^iXei^ctj o^^jL^ag'
j^ azenpepvi^^eS^
J^
cv r TtfxcdejLcuq yivof^vnqr» ik '^t^eJ^'^'^^
Q
a^iTV\g }\gLfjLl3avovTCLg -^ c« t^ ju/i^&iu/iKeioLg
'ZiTe9^7*vo/A{JCOv ayidtov r "^/\gLvaJV' dai/Bilig cT' aiv '^^^rivonv
j^
Travvx.
/j^
ttcw^Icov
d^iag f(c/L}icuv c/Ketvovg^ o/ i^ncfly i^vovaiv Ttna>v, t^ ^zs^g tv ^i^^v -sj^sibtii^cotbs pOTrvi
y
f(cf^ awuiivof SJ3L
tQto ryi ^hovTtxv iiJiv o\oi tz ovng. 'EofjLluj^a,
"0.01)1
tQ 'Szr^^pJiT».
EPMHNETA LQHA TOY 11P04>HT0Y.
p. 103. X M.e^KeiTOLi jiSp
hfuv tQ
/yt^KS^e/a
'lde)»A tQ 'Zt^/^riTii TVig artn^lujeictQ djmp^a^ajf vwu'
'iTi
3
vzffodiaig (luni 'j^ T^yjnv^ Ttotvoog il^Tretv-y m
/jptf
iravTcev
^ 'dtf^(pnTwv , Tct fu^
(^
?\Stov ioujL^ja f^lwuetv icnTachtJiOTCxv
^ y(^
tIw ly^ojtd^lw djuToig <a%« t^td t dym 7rv<£j-
fJig^T^ '^e^v 3>v d^^
f^
')ky)Vi, ^ctbd
^^
'u^Tiepv "i<^luj
-i
/t(^;^6«©^ Aaf/cT
TraKojf f(^ 's^TnxKaJi f(^ twXv <si^ 7^
<T)p fsresf^yfj(^TC6v Ofc^datcog dTrcwjct toc 'S^
(^
?[SIL0V ioof^a, n^ $J^(^ogHg
f(g^plig iipnftCDg' to dwvo <t. <2^d r^ T^itiujv lytViTO <3^(p>7Tz/v
TU TTOip C^etVci
'Z&eP
TIOAACOV pH-JlVTOl Tp ^CyWV
V<ne9^ Kiy>VTU)V^ <C 'ZlreS^ OUITri
^
TY}
'rp fS^yfj(^Ttdv C4c^da\ ytw;cpS* cog dv o^S t»
^ 'u>e$ctpY\fj^oi>v ^jmfAAfjuvviaftoiiv aTrauf-
mini, et iusti ambulabiint in eis.
,,
Reapse exploratum est, illos esse sapientes atque
intelligentes
,
qui praedictarum rerum scientiam habent, et earumdem studio tenen-
tur
;
quarum praesidio seiuncti a vitio , et virtutis participes
,
deteriora vitabunt, et
fruentur melioribus. ISam cuncti Dei actus rectitudine multa redundant
,
qua diri-
gente peccatoribus quoque poenam infert; et postea paenitentcs , salvare scit. lam
vero iustos illos esse compertum est, qui hoc vilae genere sunt, et utrimque iuvari
sciunt: qui modestiores a castigationibus facti , hortamentum sibi ad virtutem iudi-
cant, bonorum post paenitentiam impetratorum usufructum. Impios autem esse con-
stat omnino , et quibuslibet malis dignos illos
,
qui nihil horum cognoscere valent
,
*
ob constantem suam ad vitium inclinationem; et propterea quicquam honestum ac
debitum intelligendi haud compotes. Commentarius in Oseam prophetam (explicit,
)
COMMENTARIUS IN lOHELExM PROPHETAM.
Jr
ropositum nobis est beati lohelis explanationem nunc exordiri. Est vero sermo-
num eius argumentum , ut generaliter dicam , idem quod omnium. prophetarum
,
eventura populo praedicerc satagentium
,
pro collata ipsis hac in re sancti Spiritus
gratia : quorum prophetarum primus
,
quemadraodum retro aiebam , beatus David
olim , immo valde antiquitus , et multo ante rerum exitum , cuncta populo diversis
temporibus eventura edixit: quod idem a reliquis etiam prophetis factum est, qui
antiquiore adraodum tempore ab illo dicta
,
posterius adfirmarunt
,
paulo nimirum
ante ipsarum rerum eventum: ut simul et de praedictis admonefacerent omnes ,
et
IN lOIIELEM CAP. I. 69
"Ssi K^
«^ ^«OTOv lahjudpoL Ai^vng-, r 'ZD^etpnju^cov fxLuuom r dAw-^-^o*'' «^cpog^v*
cf^ ovTMV,
^ y^
Sj^^po^ag avulBoLvmv fc^pisg 6}cetvct)v, a TtS
/n^fcsf-e^o) 'Zi^Siv
^Q^ctfj^
ilori(Q-oLi AaficT, a,vcty}(gLicag Tp '^!>^(py]7Zel'v
'ifcsf-TQ^
kJ)
>"%) to jtAoVov c/Kmct (pctmTcLi
Kiyav-i cav iy^vdiv i7r etimSv y\ iK^cicni i<h\HTX) (ZS^yMoi-i^V' aumTifov
q
\k tjvos aLHJO- p-
'"*•
A83/af ^ 7»T0 '^tf^ct^jL^Oiy }cgLi Jivct t
/j^
ThTo ia:)jLSp'ci>v , ilpttju^jct S^T^voti
)(^
m
OJUTOL TC^
/AS-K^^J^^
^ctvi^' 6
y
HV
lu(^Hff.Q/.0(;
^£icmi Ttt «s^^' Ti. T ^Ko<Tve!tcav K^ Bct(BV'
KcjiViouv v^s^v '<2%i
(^
?\ghv iahjuS^oL
Aiyi-, aztxpes^t^eiv aju%vq rri jutvv\fjLYi Ts-ae^juSl^jQ^
CJKeivcov
Q
'l<i)MA jUAijuvyiTOLj ju^ '^ ouwrvq <j^ dtrrcSv ^ oLTi f(^ x^
(^
ouutov
ngJie9V
Taf
^CLam yi^pvwq^ <t '•z^d
'f/;
oumSv iiTretv
j^
ritt' "^x^ro^^Af-vl/v t Trvdj/uiSLTiyJjuj '^^T^OLy.-
ju^©^' 's^^dTiai Jl
fi^
TOL jui^ tIu/ ''Stiv Bct(3vXm©^ ijmvocfhv ivdug aju^lg yi^voTa'
07r!uji}(gL aavdifcov ju8p g-<9"v(^ oiuJqIc, i7nKv\Kv^v , «TT^p «v o/ 'ZZ^i t Fo)^ cJ^rip^v
, ao-
J^ia/ a/Ts-oLVTa^; '^STroKiaztf (^ov?hjud^ov' ca^p^a-aA/ Ji oi incf^zioi r^ d^ia, avftjui^^ct Kpiii^oi^
OXiivCOV ii^yiTOL}
Q
}(Cfj /Z2%i TO7WV W /^^6^«
AoLVleP' C4/
•^Kjmfiq.
KEO. A'.
"
Ao^©^ ;ct;e/8 5 05 l5^«3>? •^<>£9$ 'la^iA t t Ba-S^awA.
,,
FI^^ai^M 77? ^
(£'
auiw v. 1.
<3>^^73A>io7a)$ TZif 'iloTjg, chiAovazt OTJ cJ^ ''SvTvt^^Kv^^icog Tivog iyfiy^v-ijag ajujzJ'-, -d^etodiv
Kiviiju^og
Kiyi TVL i^yjg-, iig dx^iKeiciv awuTiivovtct t ?\gLH.
"
'A;c8aaTg ^uTa 0/ 'Ziffia-^v-
v. 2.
T^^oi, (^ gvft)Tja7!tcd^ TravTig ol t^gLirjiKHVTig t ^wv, et y^y>vi TviavTzt Iv r hjLVipcug vjuf^.
,,
'D,; av ^ctdv,vj)T^e9^ S^fgLKetju^ag 'tj^i Tzi Xiy>iu^ct^ J)iye,ip£tv 7z«f (p6,56) t iJLlwvojuBfJCOV i>-
i^'-'-
TretegLTOLf
^
cog^
^
'Zt^otjuuov cujtu rjo ?QycjOV if) t a.ixreiXUju' ^zirepg aTxrctvrcti; di]-, (pnai-,
G§u- r^6' -j/^ okSv^g 7)15 g7ra}/fgA/W ttoi^ixolj
(^
Kg^v
y^
'zz^
^
'^''
olXKoov ^ct^g
ea iam in pioximo esse adsereiilcs, valiciiiiorum demoiisLrarenl verilalem. Quum-
que varia essent , variisque contingentia temporibus
,
quae a Leato diximus praedi-
cta Davide; necessario unumquemque prophetam plerumqiie ea dicere apparet, quo-
rum sibi propinquior demonstrabatur exitus. Connectebant autem, consentanea qua-
dam rei serie ad id deducti, nonnulla etiam posthinc futura , sed baec ipsa a beato
Davide dicta. Beatus itaque Oseas quae ab x\ssjriis ac Babyloniis eventura poste-
rius populo erant, dicit; emendare hunc connitens rerum iliarum mentione. lobel
vero easdem ipse quoque res commemorat; quippe per idem tempus vivens quo
Oseas, atque in eodem argumento versari spiritali revelatione permotus. Addit etiam
quae post reditum Babylone statim ludaeis contigerunt , cum gcns scythica eis su-
pervenit, cuius dux Gog erat, omnesque funditus extinguere volebat. Ceteroquin
ludaei, Deo suppetias ferente , victores extiterunt: qua de re beatus quoque David
in psalmis verba fecit.
CAP. I.
••
Verbum Doraini, quod factuni est ad lohelem Bathuhelis fdium.
,,
Hic pa-
riter titulus quidam est , aeque ac apud Oseara , demonstrans prophetam ex reve-
latione ipsi oblata divinitus commotum
,
quae sequuntur dicere ad populi utilita-
tem directa.
"
Audite boc senes , eL auribus percipite omnes habitatores terrae: si
facta sunt taha in diebus vestris.
,,
Quasi ad dicta audienda segniores , excitare
praedictionis terrore conatur; quare el initium verborura suorum capit a minis. Ad
omnes certe, inquit, terrae incolas praedicationis sermonem inslituo, in primis vero
TIIEODORI MOPSUESTENI
p. 105.
G^ cv v/MV '^ir/Bwn^y.g , Kctf n
j^
/tAsov ilefivetj
Sf^
(^
MgcK^v h(pei>^VTCLt; ^ovov ^ et
Ji 77 ^IOVTV yi^VO;-, « K^
@
VjU^&n^V )(CfJl^V y M
kJ
T T XJfAATi^V TIUTl^V '6^<^Sly
'
OTwict <h} vwu
vfMv hr^\(T\ b^oq^ 'Qh fj(gL'/.od
fj^
ufi^ eivct^Qfj^^ tssT ^ovcp-, aLviyo-
/^p©^
Q
fA,yiK%7ij Ittci
iA,YiJ\v Vfjigiq c/k lii; AVi^ii(g.KicLg dxpiXnju^ng opa, ^wuct^f-nov
fj&fj
oiiZ
^
'Ts^ytOTrfoyTO^ ^ ro ^l^v.
"
Uie). dujtfv %lig TEx.yo/5
vf^
<f^y\yyi(juSi j (t 7a
'n-jcvct vfA^ %lg liicvoiq aumv ^ (^. to nkicvcL camSv ilg '^iotv i-ripcLi'.
,,
T01S70
^
J{j
7^
vifM im^^djJDfj^cov vfMv TO fuyiSQ^ ;(gi.}ia)V , co^ <Nlv vfj^gLg
^
t Sj^^Ji^v t oIk^cov
ilg Gsiy fA.^Tc^TxrenoL ^as^Tiif^^^^.cLf t yvaxnv-y '/v' m Tp^ ts^yf^gi.TWV y^^vcmg rri acitOYi cm>-
(p^vi^etv Jhvcujo ;(g,K^ivotg.
''
T^';^Ta/\P<7ra 7115 ;(g.fA,7JVg
;^T4<pct^ w a>te/5'
^
tk f^gLTu^^siTm 'wg
aLKQj.<^(^
i(cf.'rc(pcL'^ (3p^^©-"
ngji
tcl li^TtiTQma tQ
fipi^x^
f(Sf'Ti(pcL'^ w IpyaijSw.
,,
T^Tnjtaig
jSisAiTOLj TCL iTr^Kv^TOL auKolg iiTrav i(g.Kcl'
^^
ong oiei^lig
fji^
'^vtzl to 'Zef^Ti^ hn-
TiiviTO' iKYiXvd^
fj^
ylo (^YicFi @iy?[SL(poL(7up OT
^
hosuQjicov (^oLaiXivg
y 05 J^kIw
)(g,fJL7mg
HK oK\yt fApvi
"^ 'Zi^aTDCOVTWv vfXAV iJ^i^axnv' /uiT Ofcetvov 1cLX[jLcwoLaTx.p coauio dx.g/5
7ig Tikiov ''fkiviWA^tg icl vfd,Ti^' hsr Ofcnvotg ^ivvoL^pei f>L
/3p8^«
JiKtw 'koivqv a,(poLvt-
(Tfnsv
hiTxyav r <Jki(g. (pvXoug ^la-^nX' i^zir^i^Avdiv a>cnrip jig ipuai^v] 'uf^g 'Igig ^iTTolg b
(2olCvXcovi(B^^ og (^ G^ tH; \iichLia4 ^^m
t
Hjotvov ojuivTCov t^ oAy^figLXoochajg TnTnjtvswc
70 i(g.wov' iiTZL in (BiXiToLf ThTzov y\ {/.lujucng;
''
'E;cv)f\[A7? 0/ fA$uovTig cJ^ oiva avnSv :, 'd^
nhaLvcnx.ii inivng ot mvovTtg olvov itg fAA^luu' oti dl^ri^ToLf c/k <dfj(gLT©-> vf^
iu(p^miiyi
}(^
r^^. 53
^A7Jo^<d^ e^i] tIw fj(k^lw.i u(p' y]g i(gLTc^fj^oi vwu Sj^ tLv 'Zi^g 70 yjt^v
^ottIw:, ovJ\ (jwjopoiv id^Xm 70 Jeov i(g^ itUTa.<piTi iig cfhKovoL
i(gjf
^pmQug^ ii Trwg t^
fjL&Qf.fJi%KetcL T TmKajLcLv ^"S^mxTfA^-A^iTi fA^uv' iTraJh "^ ouiViTt ^'tpciv
vfjigig ^
iixppcu-
ad senlores
,
qui plura scir6 ob suam longaevitatem debent: rogo , inquam , ati par
aliquiJ vel aetate veslra vel patrum vestrorum contigisse sciatis
,
quale nunc vobis
Deus facturus est
,
qui longo quidem tempore vos sustinuit, sed iam diutius non
tolerabit; quia niliilo vos meliores ob patientiam suam effectos videt, immo contra
in deterius etlam rueiites.
"
Super boc fillis vestris narrate, et fiiii vestri filiis suis,
et filii eorum generationi alteri.
,,
Tanta enim est eventurorum nunc vobis maio-
rum magnitudo , ut vos oporteat per successores vestros ad posteros notitlam trans-
mittere
,
quo rerum gestarum novitas illos quoque modestiores possit efficere.
"
Residua erucae comedit locusta, et residua locustae comedlt brucbus , et re-
sldua brucbi comedit rubigo.
,,
Flgurate vult superventura ipsls dicere mala, et
quod semper priora posterioribus augebuntur. Venit enim, inquit, Tbeglapbasar As-
syrlorum rex
,
qui erucae instar non paucas rerum vestrarum partes pessumdedlt.
Post illum Salmanasar, ceu quaedam locusta magis adbuc vestras opes depopula-
^us est. Deinde Sennacberlmusquasi brucbus generale exltium decem tribubus in-
tuUt. Postremus omniuin tamquam rublgo supervenit babylonius (Nabucbodonosor
)
qui ludaeae quoque incolls captis, communem fecit captivitatis aerumnam. Porro
quid slbl vult barum rerum denunclatlo?
"
Expergiscimlni ebrli ex vino vestro
,
et
plorate omnes qul blbitls vinum ad ebrietatem: quia ablatum est ex ore vestro gau-
dium et laetitia.
,,
Pellite ebrietatem
,
qua nunc occupatij propter vestram ad vitla
proclivltatem, quod factu opus est baud vultis conspicere: et ad lacrymas ploratum-
que convertimlni , sl forte paenitentia antiquam abstergere poteritls ebrietatem. ISam
quia gaudere vos ulterius atque laetari non slnunt casus , mebus est paenltentes
IN lOHELEM CAP. !. 71
Vi^ttj TO (TJiJu^ncrojt^ct
ga, ai^etvov ilg /ui^ju^Aeiav TrtT ti •3-p>iv&) ^v\ott^aJi (t
ivlg cDx-
KpuaiVf coq aiy cvnudiv KOv(pi(rjmfiq 715 v/iuv '^uonv t/j tigjtoov' iivx, fxlwvcov vvAp otou
-pxvTU-i
(^mcnv,
" "^077
\^v(^ avil2r\ 'fhi rtw yleZ
fjLOV \%v^v
^
avcteJ-^^f^n^v' o\ oJ)ivTiq clunf-, v. e,
AiovrQ^'
^^
ct^ ituKaui djunf, caq (mufji^vH dvnf.
,,
"ETr^nXudacn yb rjj ;>&pa rvi \iA,Vi tto-
)<ifjuo\ TToXy^i Ti f(^ J^wuctTvi^ 0) Movmv ouJiv acpeg^Afptoi , roiq ocTSoi t^ r y.u?,cug r
oix.eicuq ;c5t^cr(paTlov7WV tb
y^
^(cf.rcmciXiaitovmv r x/mvc^v TCt ifJUTnTrfovitt-i biwg ci(^ctA/'i- p-
«""•
^ovTig Ti. yjj\
^etpHjL^oi rvHq 'oTJkoig.
"
E^td rlu/ ctfXTnXov jM,«
ih d^pctvnrjLisv ,
yjj\ Ta.q
av)(^g ftou ilg cfvyH?^ct(rjL'J>v.
,,
Uclvtx,
(^
'l<r£^«A, ov ajM.7nA« Jialw ^c^eivizv , <t
SJB'
TT15 '^[A,iA^ctg \yi(y.KKoii7h^cdv tti5 Ipw^? v\(^ctvicji Ti. f(^ oiTiZtjXicrc TrcjLvriXc^c, mjjj r o/
jJAiTta (nJKcug, a.g cjwJi^i-^iV aLTvkcroLg' oimilitQ^cti
q
^HKiram <7^ cv ouvmg VTn^i^vrctg
T^iirCO Ti }(^ JwVCtfJLi-i C>K tQ TO. TDlCtUTX JivJpCt UTTipC^ipetV 7]^ (^VTCttv TYig d.fA.7nX0U
JoKetv.
"
'EtfdCvfiJ^v cv^Mp^vncrgv ouurlui-,
y^
gppi^vj/gv iKdji(^(Pi Tct yArjuictTtt auuTf\g. >>
X\ai(rajv auurlw OKfC^^^v «tw? dvicayacriv t5 (t ih
al^^ji^Kcocnccv dTmyt'^ , ca;
fj.Y\J\v
dTTioiitAvauf THivrctg )tKr\jL(^Twv Ad6;^v^v7&)v Ti
}(^
^npav^VTttiv TravTeKcSg
^
ro rluj
afjiTnKgv CJKcmaSrlwaui.
"
Qplufhcri '^fftP^
f^
UTno vufJLC^ltu ^c^.i^cda-jLdpuju artKKOV 'fki \. ».
(^
avcfpa ojwmg t 7raLpdiviyJ)v. ,,
Tot^ tm; ^s^^^vo/Mct^ al^YKJuvrctJj t^ olKCtct^,
;^ /j^
ju^ytKcov v<^a-ii(n 'ds^g u% ryj "S^plwcov dvazKaua-ju^oi toc cjVftfiilinyJiTa
durvig i(gL>(gt'
H^ JiT^ov y\ yvuur\ vicoii cnjjja/^^etcRx. 'Z&i^p? ytjuigv-, ilTct d-d^^ov "STivlBaKZcnt
(g)
avJpa,
^
iSapuTi^v T> 7m-&(B^ 7J15 dt^cu^icncag ipyd(^irocj r o^UTy\;.
"
"E^^rauf ^cna (t azrovJ^
^*
^^
c^ o1kou kuqJlou. ,, "EvQtvdtt 'Zt^JiiKcog tu. ^jzsv 'tp /BctCuKcovicov 'Zi^iavjeju^a auuTvHg
fj,Luj<l
f(^}(^' 7CT5 yb iimvactrv t\ cv tl^ vad t 3^S CMr%^iL^Y\ KetTnpylay o-wuvti^cf. tvv
Ti olitov cjA-s^fy^cnv o (^ajBuKcoviog, (^ CT^ ^ ^ 7iiKioog al^ju(^KcoTiig iKgLJiiV dTravrotg,
ploratu lacrymisque uti , ut liinc vobis levatio aliqua malorum contingat. Deinde
significans quamobrem haec
,
pergit dicere.
"
Gens enim ascendit super terram meam fortis et innumerabilis : dentes eius
,
leonis; et molares eius, ut catuli leonis.
,,
Supervenerunt regioni meae hostes multi
ac vaUdi , a leonibus nihil differentes
,
qui dentibus suis molaribusque conterunt
atque consumunt quaecumque obviam fiunt animaha. Sic nimirum hostes armis suis
invadunt atque devastant.
"
Posuit vineam meara in dissipationem
,
et ficulneas in
confractionem.
,,
Universum Israhelem, quem quasi vitem colebam , meaque cura
ornabam , destruxit funditusque perdidit, cum interpositis ficulneis, quas omnes
confregit,. Vult autem innuere eminentiores inter Tsrahelitas divitiis atque potentia,
quoniam hae arbores extolli supra vitis plantas videntur.
"
Scrutando scrutatus est
illam
,
albos fecit pahnites eius.
,,
Totam iilam invadens sic evulsit et in servitu-
tem abduxit, ut captivi homines nequaquam differrent a pahnitibus albescentibus
planeque exsiccatis postquam vitis subversa fuit.
"
Planget ad me plus quam sponsa
sacco accincta super virum virginalem suum.
,,
Tunc iniquitatis suae sensum per-
cipient , et cum magnis ad me respicient gemitibus
,
quae ipsis evenerunt mala de-
plorantes ; haud secus quam muher nuper nuptiis copulata , mox repente privata vi-
ro , cui graviorem facit dolorem privationis celeritas.
"
Ablatum est sacrificium et
libatio de domo Domini.
,,
Heic manifeste eventura a Babyloniis mala significat:
lunc enim desiit sohta fieri in Dei templo liturgia, cum et aediticium combussit
Babylonius , et cives omnes captivavit.
72 THEODORI MOPSUESTENI
t. 10.
T. II.
V. 12.
^Y^ o/V©^, cuXiya^ iXauov
-, i(cii,rYi%iJuu^(rcLv yicop^r ^^lweiT^
KTYi/it^Ta, vmp "pwdh
y^ Kex^g-, o-n *^Aft)A? '^u^ivg cJ^ d^S* « cLfjuTnk©^ c^«^k3>/,
(^ ovkoji oXiyd^-
(Tom' poict
^
(potvi'^ (t [A,yi?\9v
n^
imvTa, Ttt ^v?^ tQ a^S Q^Y]^v^(Tctv. ,, ' hp/wjiim
JL^
OuZ 70/5 U^T(^iiCn TZif dvi7lSL<piejt(f> ^plul©^
, OT» TJrCM/TEAM?
0,(^0^}^ K^Tl^ TDLg
mcDictJ^a^, oi<p m lag Tt aL^n-cJLp^q ^ vxz chf(gLTioLg HjOJUuI^oju^oi, t^ OLVcLyngLim gJ^K
tIw a(!^^v'iaA/' oL^^^^^m
q «;;^
wflov &p!u/(^
}(^
r^ ^J; Tmj^TWK d(p»jfl>j/^>j t KctpTmv
d)g (^ To75 ^(W^T/Scn t
T//"/,
olI^vLu' a/i^Zdzv t^ytyvi^Q^ctj , otj cfij 7n7Tovyi)(giai /uijLTlut'
)(^
Tmcn efl rolg 'f^ tiis ^^p^t? Kivjjn^cnv ojnstiong, oTt jjlyi ts i^ "'^Tro
y^g
yyvoju^m
y
r-
los».
fjiYiTz ryj ov eJivcf^aai nKrojL^m iicmojLu^o/u^ov ti
y(p
tv zicddvq c^wuctihv iJ^av.
"
'''Oti
j(g:,ryi^wuctv
^e$''^
ol ijo/ ryJ dvd^e^Tmv. ,,
'^lvct iiTrvi otj fjLY\ehv) 'Zer^a?s7v a^popfjuvi tS
^i^etv:, ct]%vuuoji^oig a
fj^ii
Tnv^nv 'fm Toa-ii^ig f(^ lyiAiKi/^ig f(gt.Jtolg'
Sjs^
Trdvmv eAj
7?^Twy oLKtitpmci, (Boipuiaryi j(ciLreiXy\(^^aui cfetKVUcn 'p^ ](r^Y\\nzSv rlw ^pctv, cog if) ch-
'nkoiuJ Tv i(cf.wov' TioXijLum t? auwmg Sfg^Ti^vmv tol
')(Jte/-^-> KS^
i>J5 yili 7ra.(reuf aovti-
cmju^Yig ryJ KopTrwv rlu/ (po^'y 77 owu
'6^
TyTOig;
r. 13. "
U.iej('t^cidcnoL<Bi
j(^
KOTmSi 0/ /gpefss
-S^^^fm 01 XetTnp^wuTig dvcfioLgtieJ.q)' ilcjix-
dm, VTTVcacroLTz cv (TttKitoig AetTnpyHVJig dictl' oti aL7ji%Y]KAV cJ^ o'ikou diou ujt/j^ ^cnau
)(^
cmovJ)/].
,,
Ecp' oLTmcn
q
/uiJf.KtgcL 'Zt^iyivv v/uuv ivlg iig 'r li^ntilw 'ZEr^/3g/3A>j//5^'oj$
'ZZ^'3lBc8"fit/ /uS^ (TUKitOV-i iiK U^pCUepWUTCtC OLUTVV , 8T? 6» >(gL^(^ cfblTi , «Tg fJLiW €i t!w A«-
T^pytav 6}CTi?^iY\T^ T ^etcuf' ^oYwcd
3
'Zi^(rou;i'^v (t KOTnTijS-y vynp m aTmcra TnTmvroLf
"^- "•
w i(gLdTiiU)VTaig '^iTrvvijuioju^Y] TtS ^c^ ^^Txreta.
"
' A^^ctaaTi VYi<^ictv.
,, "E-zxretcPii aytov
\iyircu V) cJ^ou^i^v ^ T 'mihKcav i(A^e/-<^/^OY -y aytzcraT^ vY]<;^\av As^, avr. t ^zo^g
p,
no.
Tuvrtw iauThg c«Ta^aT?,
;($£/
TmvTwv a(p>iju^oi t? ^ ^e/f&gVT^s 7rcmTi?^a)g , acpogiaaTS
**
Lngete , sacerdotes qui altari minlstratis
,
quoniam miserum est triticum , ex-
siccatum vinum , imminutum oleum , confusi agricolae. Lugete praetjia propter tri-
ticum et hordeum, quia periit messis agri, vitis exaruit, ficulneae sunt imminutae,
arbor malogranata et palma et malus et omnia ligna agri exaruerunt,
,,
Congruus
sacerdotibus et altaris ministris luctus, quia generalis sterilitas campos tenet, unde
primitias ac decimas percipientes, rei necessariae copiam habebant. Congruus haud
minus luctus terrae quoque frugibus carenti, unde agricolis creatur confusio, quia
frustra laboraverunt: pariterque cunctis lerrae praediis
,
quia nuUum terrae proven-
tum, nullum arborum partum more solito collectum videre est.
"
Quoniam gau-
dium confuderunt filii hominum.
,,
Pro eo ut dicat; nemini adest laetandi occasio
,
pudenti scilicet liisi in talibus tantisque malis luctum agat. Per haec omnia demon-
strat gravissimam sterilitatem Israhelitarum regioni contigisse
,
duplicemque aerum-
nam fuisse ; hostibus scilicet eam pessime devastantibus , et ipsa terra frugum fer-
tilitatem negante. Ouid ergo post haec?
*'
Accingite vos et plangite sacerdotes, lamentamini qui ministratis altari: in-
gredimini, dormite in saccis dum in Dei ministerio versamini: quia recessit a domo
Dei vestri sacrificium et libatio.
,,
Prae omnibus decet vos potissimum,
sacerdotio
fungi sortitos
,
sacco vestiri, neque id umquam deponere , sive cubetis , sive etiam
rem sacram peragatis; sed gemitibus luctuique indulgere; propterea quod qui rite
Deo exhibebatur cultus omnino desiverit.
**
Sanctificate ieiunium.
,,
Quoniam san-
ctum dicitur
,
quidquid e^t selectum et a multiludine separatuin
,
ideo sanctificate

IX lOHELEM CAP. I.
7?
TTUcnv-i OTTwq av T avd^^Tretcov d^^i^^oi ^zir^y jutp^TtDV j r^ r •0'e»8 'zz^^o-cwgp^/gv di^-
Tnia.
"
2L/va^^t^Tg -zs^offr/SuT^pBg, TTUVTct^ t«; ^j^t^^ix-SvTa^ t 5//«/
iU oIkcv d^s v/ul^, (^
yjiK^^oLTi 'Z&^g nv^iov iiCTivag, o/yt(p<, o)jnpi-, o'i/^oi iig yj^^pctv, ot»
iyfvg
yjjuj^ Kvoia.
,,
Ktf^' TmvTctg J^ 'f)ri t^ t//^«T?'^a^
^^°^
hyet^aui 'jj^ /\9i7mv d>g ihtog, Jioivyi jlS^j iicnK^etv
g/5 T o/;wv €x«;^)iTg T ^«5 c* 0(r6)
77«^
t;/U<v ggiv ctd^etct t ncnivcti' ju(p 'mXXcav
j
olvol-
(BoiiaUTi T f«Vflt^/^' 7»TD
^
Ag^, O^JUSI, oijLipi-y olJU(S>1' iV^JU^Ot fJLY] ilq TTet^OLV iX^eiV
Tiig yijLupct^ OKetvngy Iw ov Trcppct) crufJL^il^YWJiv Ijj k^ tIw a.7retKlw tIw -^^cw.
"
Ka/ ag
TztXcuTnxe^oL coc TaXcuTnjOQjLctg
V^i. ,,
'n$ av
f^r
hmXKYiT^Qig vjuuv ^r^Tncretv iy^yiroui
Tug )(gL)io"ig.
"
'^Oti {(giTivctvn r b(pduXju^ vju^ ^^jm^jcx, c^)i^v3>;, }tj oJ^ otKH <9bS
VJt^
iV(p^TUUL)Y\
H^ ^65^- 55 '^lVCL fJLY\ OJUTO^MclUI '^YI^ T^ i(CJL)tci)V OTCetVCOV
t
071 TTCXXh
fj^j
715 «^w/ ^ ju^yi^
Vp
'KO^irSjv v\ acpoe/oL- 'Zs^gg^^ffiTaJi
q
to y^ete^^v aimvTt^v t
7m(Tcuv d<pyipYi^oui tS oIkh t -9?» t f^gLdTiKhscrztv ts )(c^^ o(pet?^iu^!w ttj^ ^c^ dieS^Tr^ctv,
yj Tjhelgiig ocTvg iixp^P^^^^^ ^
KSM /^€^5
Tikyjflptjuj YiJ^uujaTO gsv' '^«^5 to Jiov qq^vtclc.
"
'E(7JtipTy\ircLV cPttjuc^Aetg If^ r (paTVcug currtfv.
^, AvTOUf ju8p yb tJzto t^ ;^tie^8o>;5
CAK^eiou; (mjL,i?\9LVU>oju^ouj 'zs^g to cmipTav Ti viva-acn (t Tag^TlgcS^, 'Jztra
^j
t^ (^vcptcag
tIw '^o<pluj '^^wT^ffa/, \2«ro
q
t ju,k! iTopavouj tv '^i^pov-, "ut^g aTuxflgv KtvHju^oui cmip-
TJ1OTV.
''
Eu£^77ac7? cnQJh-^ei^a "STrh r/J ^t^T/uigLTUv cwmv.
,,
'ETretJij g-S"©^ ^z^^ii^oLi
TO OTTJ^ Ta5 '^TivdiiKct^ el(r(paX^ctg %vi)t/iv
^
iiK cvovtwv (pnoi
'^''
ifJL^aK?9ju^a>v , iv^^Ta,
h 'fki^iojudpog
g|^ ^7195? 2>t t fjLYiJiv "STjvTid^^^ ^fpt^aTm^.
"
^H^pa^itQ^yitrctv ^cmvooi.
,,
riaS 7r)7r(^ OVTJVa J^TfOTi iWcfi^^OUI KOL^TTjV iJcodwg , 'Zt%ZTio$ gfC«/ , 8;c 0V7WV
'1^''
ifA,-
ieiunium dicit, id est ad hoc vos comparate , omissisque omnibus et prorsus seiun-
cti, dedite vos ac disponite ad ieiunii observantiam.
"
Praedicate cultus officiura.
,,
Indicite omnibus, ut humanis negotiis omissis , Dei cultui celebrando intersint.
".
Congregate senes , omnesque terrae incolas ad domum Dei vestri , et clamate ad
Dominum vehementer: heu mihi! heu mihi! heu mihi in die ! quia prope dies Do-
mini.
,,
Et omnes, qui in regione vestra praecedere aliis ob aetatem debent, coadu-
nantes
,
quos et rehquos sequi par est
,
gregatim Dei domum ingredi impelUte
,
quamdiu vobis adhuc ingrediendi copia est. Cum mullis autem clamate gemitibus;
id enim praedicta locutio heu mihi, heu mihi, heu mihi, significat; orantes ne diem
illam experiri cogamini
,
quap haud procul abest , iuxta divinam comminationem.
"
Et quasi miseria de miseria veniet.
,,
Ne sine intercapedine malis corripiamini.
"
Quia ante oculos vestros alimenta exaruerunt , item de domo Dei vestri gaudium
atque laetitia.
,,
Ne spectatores malorum illorum sitis
,
quia multa erit immo ma-
xima frugum sterilitas. Pessimus omnium accedet cumulus
,
cessatio omnimoda in
Dei templo congrui debitique Deo cultus
,
qui gaudip plurimo atque laetitia re-
plere poterat honesti studiosos.
"
Subsultaverunt iuvencae in praesepi]3us suis. ., Hae qUippe premente fame
coactae , subsultare ac perturbari incipient , naturaliter alimoniam quaerentes
;
qua
negata, ad inconditas subsuhationes moventur.
"
Computruerunt horrea ab unctio-
nibus suis.
,,
Quia mos erat ungendi apothecas tritici , causa conservationis, si der
ficiet quicquid illuc ingerendum erat, putrescet ilhtum lutum
,
quum nihil omnino
sit intus repositum.
^'
Destructi sunt thesauri.
,,
Quilibet locus recipere fruges so-
litus , supervacaneus erit, cum non sint quae reponi debeant.
"
Suffossa sunt torr
JO
V. 15.
i>.
ni.
T. 17.
f.
112.
V. J9.
7 i THEODORI MOPSUESTENI
^(tKXi^aJi o^pay^gv-mv.
"
KaTgc;7t(i(pJi<ra{' Aia/oi.
,, Uiex^of ;^ ayra/ (pajvouAJraui ^ HePivog
i}cmo/LA4<^oji^ii.
"
'"''Oti cJ^n^v^ OTT©^, 77 ^^^aD/^ idv^giq; „ 'A^ /a«p«5 t otto
G^ TfdvTa^ iiweiv m/3«Am3>? KOpTriig' iig
y6 (BifScucoatv 7^1 '^i^etptijtuvcov ihTo (^ovXirajf
Ag>^v, OTJ -y KOpTWov 'zs-cmriXc^q aL^^n^njukvcov, 'ZZ%/'Tic$
7j£e g$3^ tb-zst©^ J'&^^cti c^
KOpTTiig ilcodtog, ouk cvtzdv rp "^Ti-S^cS-ct/ jluA^^vtwv.
"
"^EKAai/cT? fiazoAict (Bom, ot»
«ji^
t;77>if^;^ vo[^ri cLumv (^ to Tioif/xict t -e&i^p/SctTWV v\(S^aA)\^v\(TaJi> . ,, 'A(pmnra^ t ktviv^v
M awLndTig Y^
^^^
'^ocpw.
"
n^05 cr« ;ct>6«g
^onjoi^ajj oti Tivp avviAcocn to co^la,
7>i$
I
gpJijU-«,
;f9t/ (pApJ
dvji^s Tra-VTO m ^uAst tS' a;^«.
,, Koivij
q
Travre^ ^ td/^ K^ii-^^ovcn
K^nolc,
-©^^
(Tou 'ir^ Ty\kiKiiTte>v ){gi.Kc^v oLiTV^aojuSfj rluu Aucnv, ot? J^'ik!w TW^g amicyzt v\
^^
CPMJ Toig cviicn efivJ)>oig r\(pavi<piscf M^la, yb
jyig l^nttH Xiyi CGir cv Tvig ooicn to-
TTctg 'ce^g anip/uic/Lrcdv h^^^okIuj 'QjvmJeiovg ovrctg, ovg ilcoducrt KOivqS ?hyct> 0Q$7ri8j^
y^Keiv' 'iva, oiw iiTryi' ott img •wTTog ^ 7mv ^vKsy yi(poiVi^ ^
odc, tJzto Trv^g -nvog )(c/L^7n-
y. 50.
(pKiy/u^ct.
''
Ktf) 7M Krwn r TnJin avi^Xi^^i Ttffog cn, otj f^n^vdfKrcti/ ad^icj^g vchtTUv.
,,
'ATivXciroui (py]cn tzJ' cTi-^^l tu Krluuy], r 'rniycav c/k ^ a.yav dvoitjBelctg vJ)x)p ov Jvuuctjuut-
vcav c/K7nft7»reiv' iljct rvi TJkoLrvTvnj J\]Kcd<Tctq <t^ )(ge.fick)V to ttAw-S"©-', i7m.y{ tcl "ojuiota.
Tolg 'ZD^Keijt/jivoig.
KE0. B'.
V. I. "
^aK7ncruT2 actX-myfi cv ^im
> xjyipo^an ct/
opi ayco
fjca,
^
cnjuua^yiTaxroui/ (i)
*ii3*
'^'^'^^5
01 }(ciL%iitO'JUurig r yliZ' choTi impigiv « yijuk^ KvejLH' oti
iyfvg
vi y^juui^ anojgig
(c
yvo^pny h/ti^ vi^iKy];
}(^)
o/M^Kag.
,, Tri toivvui cmfJi^cnct t^ cruKTn-yfQ^ k^ tx> vofju/uisy
cularia.
,,
Haec quoque videbuntur superflua, cum nemo quicquam adferat.
"
Quum
arefactum sit triticum
,
quid nobis reponemus?
,,
A parte
,
id est a tritico, cun-
ctos vult denotare fructus. Namque ad antea dictorum confirmationem boc dicere
vult , hempe quod frugibus cunctis ablatis , supervacuus erit omnis locus iis exci-
piendis consueto more paratus
,
quum quod reponatur desit.
"
Fleverunt armenta
boum, quia non erant eis pascua: et greges ovium disperierunt.
,,
lumentorum con-
sueta per agros alimenta defecerunt.
"
Ad te, Domine clamabo, quia ignis consum-
psit speciosa deserti, et flamma cuncta ligna agri succendit.
,,
Cuncti simul in tantis
constituli malis , a te poscimus illorum solutionem
,
quia veiut igne universa regio
cum suis arboribus vastata est. Nam deserti speciosa dicit locos in montibus se-
minationi idoneos, qui vulgari loquela dici solent planitiae montanae. Vult ergo di-
cere, omnem iocum omneque ligni genus tamquam igne fuisse inflammatum.
"
Sed
et bestiae agri ad te suspexerunt
,
quoniam arefactae sunt aquarum scaturigines.
,,
Pereunt, inquit, siti iumenta , fontibus iam , ob pluviae defectum , aquam emittere,
non valentibus. Postquam igitur lato sermone exposuit malorum multitudinem , si-
milia praedictis subtexit.
*
CAP. IT.
"
Clangite tuba in Sione
,
praedicate in monte sanclo meo , congregentur ora-
nes habitatores terrae
,
quia adest dies Domini
,
quia prope est dies tenebrarum et
caliginis
,
dies nebulae et turbinis.
,,
Tubae itaque signo dato , iuxta ritum legiti-
(1) Videmus pulcram lectionem (T-j-iay%r,T'^axv confirmatam a subsequeate comraentario, nee uon ia
Se^t. var. graec. apud polyglott.
,
pro communi n^j^^yry^irvaat
.
IN lOHELEM CAP. I!.
75
cfd^Sretf *i-9-©->' ouuTvdi «r «Agov aiiQvTig t •S"efov, iTretJ^ « sroppft) ot/jU.jfig/SwgJ' €?) t WTrer-
M/u/ivluj v/uuv v\/uui^av ^zi^^ t» '^«, ?' crKO^t^ afTrtp^MI?
;^/
^0(|>« TrdvTctg 7ikr\^^pviiu , w;
c* vg^pgA^ TiVi <t OyU<;^A>j TrcLVTOL ;^vE?w7a o^av
«;^
o/oJs rg ovrflt^- y^Kc^c,
q
^ Sz&jv
OflO$ >x.7rauiiTCu; ^tptAeT, c</ cS^rsp
>^
tp fj.ci)azti >iQV
g-3"(^
d^^TrdJ^ctf 'djaK.w lo ^ciov ca;
ctv (^ GYtr "i?^^ Jij(^ d^vKc^v "^TzvM/^SiTTOTCLg /ukv r atnvdi tS -d^eta d^^Tretett', r Jk/^-
A«OT
Q
^x^ T^ 7« 'Igi2p/3aa^a '2j>^ircM/gp^vra^ avftf^iiXlui:, af^i^^yi- vwu ^vuuv tJjs fjicu^'ioL;
'"^^^uvTctg c^eivfig-, ^oer^g to Sjwv o^©>^ /cTerv,
^ (^
tS' -sirafTD? xt^g/ov uuvj^ di^-
7r<^i£rcti TiTctyfAvov
-i
/v' 8t<» ir^ 'Zs^irJhjico/uuivcov cuutdI; >(ct}tci>v ^,Sonv r Kvmv tQtv
y)
etyj f(ci^ ^ZD^a-yiyjvog l^ tS 'Eivvoc^^etft 'E^gxi« (ictaiKdjovT^^ t^ ^nJhcict/; rSlg /z«^
(^
7o:7DV D^efvov 0/X8OTV, gj^i 715 «-v 'ZEfigpJ^Aa);.
"
'n$ op-^p©^ ^BncTiTctf 'f)h rct oprt
?^og TTcKvg i(^ l%y^<i' 'o/moi^ aim^ « ytyiviv ^dTro t§ oAm^' ^ ^r' aurov s -zj^^e-
^criTOJi^ %U)q iJtSv ilg '^vio.g '^ic^v. ,,
bJiydui ')ct^ o^-9'^^
kJ)
(^
olKCiov vjj^^y anmcra^; p. in.
TiKn^crajVT©-' r yluu , dvap^iS-ftynog ng iynKivcnTcti KgLOg rp TroKi/uucav ctTravTct 7rkr\^v
Ta oon-, 00 ftrt -n yty>vi <zi^^7rK!r\mog 'cS^Ti^v, c^' 8«/^ g$w/ pcicf^icog.
,,
Tct iffSs^iBiv r. 3.
cttmf Twp avctKicTJtov-,
y^
tu OTriaw cu/Hi av
a7r%f^rt i^As^. ,, " kTrctVTzt kvx,Ks^^v S/a
7^
olicetct^ l^l3a<ncag a(petvtet , <J'ik!w Ttv^g.
"
'£lg 'O^^^J^cta-^ Tov^^rg ri
^
ifju^z^Snv
ojtmi-y
y^
Toc OTriaxjo duni 7n<J'iov a(pctvt<TftH. ,,
Oug /ud^
y)
nTrw TOTivtg iTrtKnKv^v, 'iJhi
Tig av <7^!^J\'ia-ii ftrtJlv aTnoDtOTctg , td^ n ^rKri^Si ryj olttoujujav
., (t tz^ rp oljtoJhfjcn-
fu(gt.TUV )(gcKK<l' (S^ayiy^vOT^^
q,
aS^ov aTraa-etv OKetvluj ad^OLVt^of^luj ^v ]<Jetv r
ivTt^iTretav.
"
Kct} avaaw^ofj^j©^ bx \?iv Itt ojut^.
,,
XaKiTioy
y
ovlu rm Sf^(pvye\v r
opftlcu rluj ojcetva.
«'
'£lg G^aig 'iynircev-, n OQ^cng ewmv t(^ oog 'iim^^, ^tu >(e;t^Jia)^ovTcti' cog ^covh '• *•
mum , cunctos ad Sionem montem congre^ate
,
ubi mihi cultum exhiberi mos est
;
illic meam implorantes misericordiam
,
quia haud procul est quam Deus commina-
tus est dies
,
quae cunctos tenebris atque caligine opplere potis est; adeo ut videre
nihii possint, utpote rebus omnibus nebula ac turbine obvolutis. Recte autem ad
Sionem montem omnes advocat , in quo lex mosaica coli Deum debere constituit.
Quare et decem tribus derelicto loci eius divino cultu , iuvencis secundum Hie-
roboami consilium
,
eundem detulerunt. Nunc itaque hortatur , ut ab insania illa
recedentes, ad Sionem montem respiciant, et ad universalem dominum ibi coU ius-
suin
,
ut sic ab imminentibus sibi raalis liberari impetrent. Revera hoc contigisse
sub Sennacherimo
,
Ezecia regnante in ludaea, illius loci incolis comperire est,
"
Ouasi mane expandelur super montes populus multus et fortis : similis ei non
fuit a saeculo , et post eum non adiicielur usque ad annos in generationes gene-
rationum.
,,
Ceu mane, quod suo tempore universam occupat terram , innumera-
bilis quidam hostium populus superveniet , omnes occupans montes , cui neque si-
miiis fuit antea , neque facile erit postea.
'^
Ante faciem eius ignis vorans , et post
eum exurens flamma.
,,
Cuncta in circuitu ascensu suo destruet, velut ignis,
"
Quasi
hortus voluptatis terra coram eo, et post eum campus desolatus.
,,
Quos locos non-
dum invasit , ii videntur haud horto dissimiles , tum incolarum multiludine ,
tum
elegantia aedificiorum: verumtamen post illius adventum , totam illam statim amoe-
nitatem deletam videre est.
"
Neque est qui sit incolumis ab eo.
,,
Difficilc ergo
est quemquaip illius impetura effugere.
7G THEODORI MOPSCESTENI
V. 5. a^^pcTwv bin Tug iio^v(pa.q ryj opmv Qj^ctT^wuTajj'
/^
caq (^covy\
<^?^^g
tw^q; ^^^Ti^i^cm^;
if^?^>j.lw'
;^
^y? ^oq TroKvg
tf^ Ix^esi «s^^S^O/mV©^ ik TroM/u^v.
„ To u>q ov
kJ)
>
Ps, Lxxn. I. o/^icoaiv
^^iyi^
aX^ yt^ aL(pY\y\(nv' olov ^ to, oo; {i^ dytdig td^ "la-^v^K 6 ^og
*,
clvTJ r a^-Sc^v T^TD
^
c/V /fplv^^u^a Agj^* 077 TroKXliv
i^Bp
l^v ]c^m aimS 'ZL^(TH(Tav
p. 115. T 'iimov' (po/Be^} Ji nvig ol ^ 'irK^ 'iTnffcov iAgi.yvovng k^ t ouovticov aCijLigt.Ta. t? cmW
/TXeT^zz. a;^/ -^ u^i^'^''^!'
T^sJ^f^^
^ i(p6clhig' d7noiJ(gt,Cji tz iij\v TW^g ^vg/<p/^a
f(c/LKsLfA,la; , HTCog aTravTou; l^ovT&g sg ^liKQVTaj tow.ix,' i\(Ti yd tfdKKqI Tivig
;^
ayctv av-
V. 8. J):)eiOij TravTvg /ui^K7\9v iig 'noKi/u(^v ijrcLpicmdja^TfJ^Oi.
"
"Atjo 'Z5^(T7^'wh cumf irujJ^if^ii-
iFOVTttf P\gLor imv 'Z&^araiTOV oog 'Zt^anav
/^sf- ')^<^' 35
riAe/got? -y ovuu cog iiitog
^. •rns
olKeictg opjM-Ms d(pctviovcnv' co<pi Jhioeiv clttoudtcu;
(^(S^ '^smTn^^coKaTcu; cwttj^ ioinkvaji yj^ct
^lzsh TW^g i^g^gMAiig^jjlB^v^' i(^ 'fhjuivcov id chnyeiS^aui m f(^T awvov^ cog olv ^e\'Cpva.
V. 7. Tiig aKOuovcnv cv-deiy]
(^
<^o(iov.
"
'CLg /ut^^Touf Jpa/AgwoTa^.,
y^^
oog oivJpig vioKi/ju^
ava^T/](T0VTajj Ifh m tci^.
,5
Msto TioKKvig /mv o'^vty\t(^ 'fki Txg
/^^^04
ooftcSai'
/j^
ttoKKh
q
t ^p^Tovg
^
td7; Tei^anv \7nKdjaovTctJi <vp TToKicov.^ hJ\ tIuj (yKelihnv v(po^-
V. 8. /^oi (BKciI^Ico.
"
^^E)(g!,<r(B^ a/ r?j co/n/ oJ^o^ Tro^iViTOui^ }(^
ov ^xy] c/KyJ\.'ivco(Ti lOLg "^i/Bng
(Umi^
^
2^5"(^ "^^TTO T« OLehK(pOV CUTil' iiiC a,(pi^iTCtf. ,, 2lM;T5TO')//MivO/ iVt^^^luiTaJf T^
TToKifMCp^i iiJ^vog Ji^ict iJi doj.fyi^ OKnAiVQVT©^ TruTiOTi' c^^
(yKcJL^a /jXv t coQjitr/JUivlw
T% i(^ TiTOUy/AJiVUjJ OLVVOVT^^ oJhv TUXVTtdV J\\ /Ji^ 7fOKKY\g TYig CW[A,(pC0v'lctg ^ T m)Ki/Ji$V
p. iiG. tIcu o^ijulw TTOiii/Avcov.
"
Ka^^l^cLpwuo/j^oi cv ToHg oTikoig cwmfv twp^^oovtoui^ i^c/jj cv Tolg
l^iKioiv ourizSv TncroujUTOLj ^ i(^ ov fJUY, owjTiKi^coaiv.
,,
Miyi<^v
t(cti T^%v 'uf^g ^'bTnJet^iV
tQ "zs^g TToKi/j^v 7ra^iait(^ct^ajjj 70
ftyi
J\ 7m>7roT& r^ "oTikoov \^oo ytvi^Q^ouf 'Pj/j oiKeicov
T^TT)
^ Kiyi TT5, liTe. oJhlTrop^VTig '^^ind^VTOLj TO. OTlkct .^ Y]JtOV duTcSv OLVi^/J^Ol T /3a-
"
Quasi aspectus equorum, aspcctus eorum: et quasl equitatus, sic persequen-
tur. Sicut sonitus curruum super vertices montium exsilient, et sicut sonitus fiam-
mae ignis devorantis stipulam , et velut populus multus ac fortis iu acie instructus.
,,
Particula, sicut, non similitudinis causa ponitur , sed narrative. Quale est illud:
sicut
(
quam
)
bonus Israheli Deus, pro , bonus. Id enim etiam hoc loco dicit, mul-
tum nempe conspici comitantem ei equitatum. Sunt autem ii terribiles qui equis
insidentes irruunt in hostes. Currus item ei plurimi , usque ad sublimia decurren-
tes. Nihil porro differunt ab igne stipulam depascenle: adeo cunctos quos volunt
pervadunt locos. Plurimi sunt et strenui, alque apprime ad beilum instructi.
"
A
• ' - facie ipsius conterentur populi: omnis vuUus quasi adustio ollae.
,,
Plurimos ita-
que , ut par est, impetu suo destruent; adeo ut cuncti sub eo cadentes visuri sint
ollae ab igne tostae similes. Tum pergens adhuc de eo loqui, ut maiorem audien-
tibus incutiat metum
"
ut bellatores
,
inquit, current; quasi viri pugnaces moenia
conscendent,
,,
Multa cum celeritate in proelia ruent; muha item cum audacia ur-
bium muris insilient , spreto illinc damni periculo.
"
In sua quisque via graditur,
neque a propria deflectit semita, nec a fratre suo discedit.
,,
Ordinata utuntur acie,
nemo dextrorsum aut sinistrorsum usquam declinat : sed singuli definitam impera-
tamque terunt viam: omnes vero summa concordia ad proelium ruunt.
"
Armis
suis gravati incedent , et in iacuhs suis cadent, et non linientur.
,,
Hoc quoque
plurimum interest ob demonstrandam ad bellum promptitudinem, si quis numquam
extra proprla arma sit. Dicit enim : ne in itinere quidem armn deponunt, Hben-
(1) Pace tua, Tlieodore, aro videri mihi lioc loco «Jj particulam admiraadi.
V. t.
IN lOIIELEM CAP. II. 77
l>7^cdv ytyvovToui tP/T omawv* to
^
TnmujuTctiy dvTi iS oivctmcroujuTaji
}(^
dvctiOKi^mvTauf
hiyi' /3«;\5/mV^
giVeTv OTJ
/C(J?
'i^'' o;5A«y
;(^
TW^djovTO^
}(^
oivci}ii\ivovTctj' cPih }(g:,Xc^q
OTikoig Ti iicn f(ci^ TivM^j^ig.
"
Tiig TJvXicag J^Aw-vfoir^
, ^
^ r^" TCf;^&)V cwWk J):>ct,vj)UJUTcti , 'Gh Twg oi;cia^
dvoL/Bt^avvTcti , f(cf^
^
dveJic^v iloiAdj mVTOLi u>g yikiTrfc^.
,,
Mstw 7wXXY>q /ukv i^ ^wjcl-
fjuiCjdq '^^woTOUi lag TToAetg, «J^ avot^i-^v otcvSvTig
/^
r^ otjXoov ^ Ta rgi;;^- gic7?A«-
At;3cTg$
3
aL7ni(rcu> ^fhvijuipVTOUi r 7jiAiV:> o)^
^•3"'
iKS^^ltc/ oIkiov '^ Sj^ ^^v
;^
(^
^ejiJhv ilaiiveti j ''Qri TZif 7ra.y7a dcpiXav ttx, cvovtw t5
;^
«5 nAiTifoui -,
tStts Agj^* cevT7
t5 ^ tt/ TravTa d(p2A£fy
^f^t/
^fAg^^'
"
^^
'Zi^cTWTrov JmtU cmy^^cnTctJi h
yy\j )(^
v. 10.
oret^ncnTaui «paco?, wAi(^ ;£^ w (nKlujv\ avcmoTctcriicn
-i
v^ tw acr^a J^jcmcn to !^iy^(^
v-
uv.
i:j
mmSv.
5,
''Eoifti /uuiv -s&^cpjiTJis xs^^^oKiftcog Tct 7wX?\gj
^'^yiv,
ilg [^etl^ovoL acT^n^iv t
dxaovTwv iTreiJ^ OTivla, 7p:t ctv
^
tvl Xiy>/Spct-y XetTnTctj t ipycov cTJi^A©^ JV ^ ;^y-
^C3a, « Ta s^i^^etot, Kiyjbv cjvy^eitQ^oui
}(^
/uU^-il^^OLf ., <^ lijreiJ^ Tolg ci/ j(gi.}tolg cJ^i^
Tct^o/u^oig 'lcfiov ^
TK? ^jmAr-^eig 'zs^g t }(gLTi^oua-cLif ju8igzi(SroLi 7roK^'Aig oLVctyiclw
T^io owu
Myl-,
071 (pjy^a-icag ju^ t^h^ujutoli ,
I^ovtQ^ cwnl' Tct j(^^ ylw' Jhycet
q
Tolg
CV TYI yVI TOtOLVTCL TTa^HCn TTCl^ (Urrl
:, (t
hi^CtVOg CJZtXdji^oUI -, '/^ «Ai©^,
}^
W (7gA^)1,
}(gjl
Tct oLa-GaL fjcytfViii (pcuvavy lYi; t j(gL}iO}V (6aLpvTY\T^ a^^ou^a/uL^vng rp vniXovTwv r (^co^
T05 tIw cti^Yicnv.
"
Ka) ftuQjL©^ J)x(ji (^oovLu cturU 'Zt^ 'Zi^^azjoijrov Jwucctcecog cwvi' ou
v. h.
'
TroKXi] ^
a-(^'oJpoL r\ TroLpiftCoXh duni' oti \%v^aL 'i^yct ?Syci)V dtmf' cDoti fJLiycihY\ y\ Y\/uipoL
T xt;e/«, /uL%yjLKy\ iOj '6h(^avY\g a-(p6JpaL' ^ Tig ^v mouvog oLurn',
,,
"ETrKp^iy^iTOLj
q
lolg
ytvo/uuivotg ^ 6 ^05, ^Tnp owu yvcof^tri '^vtoc
Sfg^
t o\Keiav 7ret(7iS^ }(g.x!ictv' co<^ totis /tdv
tius eorum pondus gerentes, quam se inermes spectantibus exbibentes : nam neque
si forte pausam aliquam capiant, sine armis suis sunt. Etenim, cadent, posuit pro,
proci-dent aut recumbent: dicere volens, quod armati et incedunt et recumbunt:
ideoque pulcre addidit , et non finientur , id est nullnm fmem bellandi agnoscunt
,
in armis semper proeliisque versantur.
"
Urbem capient , et super moenia eius discurrent: domos conscendent, et
per fenestras intrabunt quasi fures.
,,
Magnis viribus urbes domant, neque non au-
dent currere ad moenia cum armis
,
et per ianuas fenestrasque ingredi , ut quic-
quid est intus auferant.
"
A facie eius confundetur terra , commovebitur caelum,
sol et luna obtenebrabuntur, et stellae recondent splendorem suum.
,,
Videtur pro-
pheta hyperbolice multa dicere
,
ut maiore audientes pulset terrore. Nam. cuicui-
modi sint haec verba
,
minora rebus sunt, Apparet autem hoc etiam loco prophe-
tam haud ita loqui quasi elementa confundantur et transferantur , sed quia mos est
eorum qui malis exercentur, mentis ideas ad suas praesentes saepe angustias trans-
l"erre. Dicit igitur fore ut homines confusione repleantur , Domino in terram ad-
ventante. Videtur ergo ilKs
,
qui talia a Deo in terra patiuntur, et caelum concuti,
ct sol ac luna et sidera iam non relucere , malorum scihcet gravitate patiehtibus
eripiente lucis sensum.
"
Et Dominus dabit vocem suam ante faciem exercitus sui:
quia multa sunt nimis castra eius
,
quia fortia opera verborum eius : magnus enim
dies Domini, magna et illustris valde , et quis sustinebit eam?
,,
Loquetur praeter
facta liaec ipse Dominus , cuius voluntate , haec propter vestram nequitiam
patie-
78 THEODOEI MOPSUESTENI
'
\j/mg!,(;
yvm&Ji una-ajj aimi t fS)^^Ta^iv TctVTlev h^tolv-, sTnp ouZ nAKivmoui yvcdfjuYi' yvdvauf
Q
^
l(n/\ ^ <rp 7\9y»>v cuml h <%u?, tiuAoui ju^v ilpy^HaT©^ ots Tno ynm^nlvi lolq My>-
p. II». /u^voig' Z^opv cfi ajJTO, cJ^cI^ovtQ^ iig \ay>Vt
}{^
thi^ctVT^^ otj 7mg
?\gy(^
carrJ' Ip^v
^V ]'%V^V' 071 Tg «TW
IJ.iytAn i(^ ^CpOfW? W T l^OVTWV
VfMV ^^HMV VljuJ^' 7CT? g$r«/
K^ r yvwi^lw tLI -d-etaif^ &>; ^^yi
q
g?) Tjvcf t^wuaTvv ryJ toti yvouivm ii^ytUiV '\}zffD(pipeiv
TO /i/J'}^-^^^' Jir\ynaziji^^
q
r^ TroXifjum r (BapvTy]vx c^ T^^ig^ iTmyf.
y. 12.
cc
Kg(J|
yj^ ;^_g^ xJez©^ 6 dzog vju^, ^fh(r^ct(py\Ti ^Sf^q juui cJ^ oAng tH; KO^Jia^
V. 13.
v/uf^y cv vv\<^\ct ^ cv yJ^av^i^c^ tf^
cm ytOTPiTcS'
n^ Sfyfpri^ctTZ
Tug }capch'ctg v/Jl^^ f(ctj
IJ,y}
Ttt l/^Tict v/I^'
}(^
<^(r^ct(pyiTi 'c«^5 Kvexov
(^
diov v/u^' OTt iXiyifjLCov (t o/;ctjV
fjum ^,
/(gi-ic^dvf^©^ yLj TToAviMog (^ /^'^voc^v ^ r ^c^txicw?. „ 'AAAfit
^^
^ T»TWf
8TW5 s^^KTWv,
(pgpg
cf^h TmvTig /uQcl^ctXco/^du T ASTifr^-tcpK 6k t ^et^vog ^^ to >cp«r-
'Sv, ^f^tf
ViV(JW/Sp aTrctvng oXoiihnpcd t^ Sf^^voict 'Z&^q ^ov -3 vrfWiaig Ti
}(^ HActv&fji(^
(^ XCTmzJ' fC/i^y\/UVOr ^C/j
f4.y\
Ttt \/{ff.TlCt TO, iCtVTtSv $j3f^Y\yViU)Tig :, JiOTnp
g-9"®^
VfJUV
ov'A c/H. $j^^(Tioog 7FoK?\ff,}Cig Tioietv Tctg }cctpJ)tctg J\ lctvTiSv ^J^^voiyjVTig ti
}(^
yj/viag
'^e^cra,y>VTig TZiT did' u); ctv tIw TmXcuobv '^STTobk/jdpoi ^>c/W, cT^iAPi ^«<£>t TY\g «g%/
auTov dvTi^/^oi yv(afA,y\g' 8
^
aweiitog^ ayouj ovtu (piAdv-d-^Tiuv
}(^
ttdXXvi rJ? dvi^i-
p. 119.
}(ciiK\cL «tt%i C^tr a,ftapTa,vovTctg }ti^y\/t4vov
^
/viQtyvcdvoJi f)n ToHg }(ct}tolg, olg iTmytyeiv
V. u.
u/wJv i^nKivcttTv.
,,
Ti^ 0/c/^v « '^(T^i-^i ^ /liQiVohai ^ "^jzffoXei-^iTaui {i\ OTriaw ajjrl
ivT^yau» ^cnctv
y^
anovS^luD
}cveACf>
t&T d^iG^ ^/^'j •>> E/ 'yb
}u ftyi
imaiv v/juv J^?\9v if)
t5to avfJi,(^'i^Y\}(AV "^jz^ TY\g awjeiJyiatcog 7iky\T\o/j^oig Tng oliceiajg^ a,X?\gL a-(l^'oJpct
y^
IJiva^
" 'Zs^aYinAV v\/^g-, a>g et
fM^^%7^'\
//t^^ n
}(^
vivazti ^ovAn-^ay\/j^j 'Zi^g cujtov
:,
lU^-
mini: quamobrem tunc vos noveritis tolam hanc eius esse aciem, cuius voluntate
movetur. Scietis etiam quanta sit verborum eius vis, olim loquentis, cum vos verbis
non credebatis, quae postea in rem contulit; ostenditque, quemlibet sermonem eius
perinde esse ac forte opus: quandoquidem adeo magna et illustris est supervenien-
tium vobis malorum dies. Tunc res pro divina voluntate fiet, nec quisquam ma-
lorum illorum ferre poterit molem. Quibus verbis postquam bostium graves vires
exposuit , subiungit.
"
Et nunc dicit dominus Deus vester: convertimini ad me toto corde vestro
,
in ieiunio et in fletu et in planctu
,
et scindite corda vestra , et non vestimenta
vestra: et convertimini ad dominum Deum vestrum, quia benignus et misericors
est, et longanimis ac multae misericordiae
,
et flexibilis super iniquitatibus.
,,
Sed
enim quainquam res ita se babeant , agesis cuncti studla nostra a vitio ad virtu-
tem convertamus , cuncti inquam tota mente ad Deum inclinemur, ieiuniis fletu
et planctu occupati: neque vestes nostras scindamus, qui mos vester saepe est sine
animi affectu ; sed corda vestra pandite , Deoque nuda exbibete ; ut vetere malitia
deposita , vestram circa Deum mentem demonstretis. Neque enim est incredibile,
quum sit valde benignus, et multa erga peccantes patientia uti solitus , fore ut mala
retrabat quae vobis imponere cogitabat.
"
Quis novit , num convertatur, et paeni-
teat , et relinquat post se benedictionem , sacrificium, et oblationem domino Deo
vestro?
,,
Quamquam haud vobis omnibus id exploratum esse contingit
,
qui con-
scientia vestra vuhieramini, attamen apprime nobis constare oporteret, quod si con-
vertamur atque ad eum declinare voluerimus , ipsum quoque paenitebit malorum
(1)
Cod. 1. mrnu CiroXri-lsrai , at ?. x,TrQ\il-\,sxai ^uae est ccmmuEis Jectio.
V. Ifi,
IN lOIIELEM CAP. II.
"
70
"^uTa ^ovcd tYJ olKeicov aytdwv rluu ^^nycu/- toto
^
ivP^gytctv (pjiOTv ^v ^tr^^^v yi/uty
g^
yvcoejto'/^ 70 juLiQi?^^etv TVig cJ^acna^ rQ dvaia^ ii
)(^
cmovJ)x.q cunzf v^ 70 ilcodzq
'Z&^ori^v ivJ\\7\9v "^h on iuT^yav Ai^roj b diog-y tdS Toiq oJKaaig iUipyirm <^piaxg'
©•^y
y^
iuT^yiav t iniaurlw iikKhr\wi Jhoiav ilia, iTmyi.
"
SatATncTTtTe crrtATn^ c</ 2/0)^, a7<aaaTB vn^^iav , m^v^ai^ die^Treia^'-, awuayjL-
•yiTi AstOK, aytacmT^ c/KzXnartav -,
OKXi^aSi 'Sjfio-^uTi^Hg-, ouiuaytyiTi vviTna 3>?-?^^ovto
/t^9-Ǥ* c^^jOiirw vv[A,(^iog 6k t ttoiTzSv^ ajujy-, (^ vv[x(^yt ok t Tra^si' octti?. ,, ToictUT*!
^P
(p«ai (^ «7W (piAav-&^7rci) yfcofA^vi tS -S^S ;6g^;i//^«, t^ti) mmviov njuiv' tv Travra^
/u8p 'Qh t6 2.ici)v op©^ T T^ cmATn-yfcov
(TWDaytydv ffv/i^cncug' d<poe}-(TCLf
q
^ XAjpv^of p. m
TM^eiflM' ^^ di^S^waoL tQ ^ein' aiwaytyeiv Ji aTravTa t Ae^ov, «? av clt9'gp/<^VTa^ iig
c/KxXncnav OKTa^eictif iavTdg ''Qn rv) /jU^/ujiKe\ a, Tiig yvcofjnng' TrcLpovTwv
/Aij
t TiaXcuo-
TiQ^v
;^-3"'
nKiKioj^ y TrapovTwv
3 ;^ 'TK^
vnvncov a^i r^ dii?\gn^ovTte>v' ^ jt^Zx' t vswgi
-^^|U.«^07WV d(p<5TX/te4v6)K 1115
yt/JUwHg iJ^^ePTuJjyig
Sja r Tng /A^(giVOiou; 'fki/jAKeiav' «9«
awjTOfjiCdg iiTreiv a7ni(rav yiKiKtav
n^
Travm ovriva av c</ OTCe) /yjTroTZ :(gcd^guTa Trap^voJi
rvi /JtAQn/JUiKeici', t^ Kqitidov d^^i/juivou; dmivTWV,
"
'Ava /Aaov 7^ ;cpji:;7Jcr©^ (^ 7» 3v-
v. it.
(na^piex^ KKavaovroui 01 a^eig 01 KetT^pyJUUTzg KvejiCt)' e g^boj, (petarti KveM t 7l5t8 tr»,
^ fMi <^(^g T zKnes^o/Juoui^ <r« gig ovefcTii^, 76 jm-m ;^7ap^ct/ ctiWv 'g-^vw o^Tzy? jw-vi e'/77Ze)-
cnv cv Tvtg 'i-&viai, ttov ^v 6 ^og oUmSvy
,,
HavTig Jl
'cses
tQ ^aia<^eJ-ov (pxvvtg 01
'Stesi
"^ '^
hes^awuyig 'ip^v ^Hfep/^i^Xyi/jAvoij (^ ilg r KeiTi^pyictv c/KTi^y/Avoi t ^etoLVt
/S^ KKav^/A^ a\re\Ttd<raLV 'ZD^^ tS -^bS rhli i{y/g,KKff.yhj!j' cog av f^aaztf 7o'ts tS KslS -t
olKetHj
n^ fj,Yi
TrojifTiKcSg oJUT^g o«cA)i« ryi t l-Srvctiv dl^aaiKx,, ^LtM
3
^f^t^^Ai^TTi '<3>^5t 707?
i-^viotv ovetJi^o/iUivoug., otj J^ /4^rluj
'6^
r^
'^xjeS'^
^^^ tn/^vvo/A^du olKeicaai' TbTVtg
quae nobls se illaturum ostenJerat; nobisque potlus futuro tempore beneficia lar- •
giturum: hanc enim dicit beneclictionem: quorum beneficiorum primum erit no-
titia
,
quod copia nobis sit sacrificia ac libationes ei ritu solito offerendi. Perspi-
cuum est enim Deum dici benedicere
,
quum suis donis bene alicui facit. Dein-
de addit.
"
Clangite tuba in Sioiie , sanctificate ieiunium, praedicate cultum, congre-
gate populum , sanctlficate ecclesiam , ebgite senes , congregate parvulos ubera su-
gentes: egredlatur sponsus de cubiii suo , et sponsa de tbalamo suo.
,,
Ouoniam
Deus tam clemente sententia est , boc nobls faciendum sup^rest: tubarum nimirum
signis cunctos ad Sionem montem convocare: decernere ac predicare ieiunium in
honorem Dei: universum populum congregare , ut in ecclesia adunati ad paeniten-
tiam mentis se comparent: adstantibus aetate grandioribus , adstantibus item par-
vulis
, usque ad ubera sugentes: nec non novis nuptis a conlugali gaudio ad pae-
nilentiae studium conversls: uno verbo, omni aetatis gradu , et cuiusvis loci incola,
accedente ad paenltentiam , reliquo omni praetermlsso negotio.
"
Inter vestibulum
et altare plorabunt sacerdotes ministri Domini, et dicent: parce Domlne populo tuo,
et ne des hereditatem tuam in opprobrium , ne dominentur eis nationes ; ne inter
gentes dicatur: ublnam est Deus eorum?
,,
Cuncti ante altare consistentes
,
qui
sacerdotii funguntur munere , et divinae Hturgiae sunt addicti , cum fletu poslulent
a Deo propitiationem , ut tunc parcat populo suo , neque eum potestati nationum
tradat, neque his irridendum pennittat, quasi inaniter Dei familiaritate
gloriemur.
80 THEODORI MOPSUESTENI
^
V. 18.
iTiuyi.
"
Ka/ i^nKcoai tcuexQ^ r ylw cwnf-, f(^ ItpetcmTo tQ ^S oW.
,,
Ou^ d)g v\J^
y^^vog fA,!wum ^
cJo^a tb Im/u^ov Kiyav ^v^Xcaai yO
)(^
(pacnrou iiji^^-i (pnOTK, « /uU^-
^?\9M^vsg Ti 'icfbi-,
y^
tol 'Ztj^Ket ju^ol TioiHVTCL;' \vy\\?^ktcu
q
6 ^ov(^ k^ to
1/2^1fcov
Jcficojn^-y avTi tS (peicnTcu to iCpeicjuTO g/^rovr©^' 'oTn^ oiw (^ "^tto 'i^'' '^K/i^S cv iTi^ig
iefet^d/^' 'Zif^J)/]?\9v yoLp oti ou yi^voTst
Myi-y
oJ^ av /uip tIw
fj^lwvcnv '^vtIw ainrfig
iTHAriAudi Ta
;^;^.
V. 19. "
Kojf amKeJidTi KuexQ^ 't itTnv t^ >\g.c^ ojtml' lefii iyu> i^ctTiDgixXco vjuuv t ottck
V, 20.
v^
(^
olvov ^ TV iKcuov v^ i\x.7ikv\^'v\cn^ dimj^v-,
ffcfjf
8 c/)ycn&) vji(ag sjtiTj ilg ovetJ^ia-jui^v
Ci/ Toig i^vicn' f(^ t
"^^
/3oppa d^chco^co a(p' vjul^' ^ OKchco^co ojutvv ilg ylw avuJpov
H^
d,(pttvicu Tv 'Zs^cmTPHv oufn^ ug t duKs^asctt' r 'Zi^ePTlw loj vx, omou djunf ilg r 3a-
?\g,osaLV tIw i^a.Tlu>' <^ dvct^ricnTcti y\ oztTSrfict dvnl',
j^
elva,l3y\cnTa>i o
(BeSf^Q^
ajun^.
,,
To OLTmceji^ Kvez-Q^ J^ iiTnv-i dvTi tS ^^iTroKejL^^^raJi (t l^eT, cvriXKgLyju^ii i^gLV^^u^
tQ ^ova' ^kXiTOJf
^
iiTreiv ou rlw Ti ^^ KcipTwi^v aL(p^v'ictv vfJuv /ijUi^^jUiiM^^eraiv "^bt)-

cPi^ai TiuvTwg , Gffir TPsXifMng tb ^OTmcnTOJi G^ v/tunes'^ > omp Sv f(^ Tivmmwe /u^ t
p. 122.
iTnivocfhv 6 ^og- Jicf.^
n^
6 fJiciL^g^ejL'^ t^OLVit^ t iTriivothv tS ?\gM 'Z&eskiyoov , <we^rr^v
^A^Ko^'
^"
>^^ iiTnv
*
aoi
'Sjfi7r<l v/uw<^ o diog cjv 2<toK, (t ao) ''^Trvcfbdvo^Tcti iu^ cn 'lipaaztXrfi'
)(ctj oLytQ^ vaog a-a-i duu/t^ghg cv (Sln(^oauiYi a-n'- efetKvvg on t? iTruvi^^djaovTetj iig vx,
oiKetctj
7^
077 t!w aujby\^ ^g^Trejav o/ tbsT vctoi TraAiv "^iTroJ^x^a-iiai W -S^af* /ui^
q
t^to
kTTayl' iTnoKi-^co tIw ylw-i ^ i/L/Jidva-ctg ojjtIw^ iTrkn-^vuuctj; tS T^Tviavui ojutIw' <t tol
i^rig' t!w dcp-^Bviav Kiycav t tot^ 'Ze^epoioo/uuivluj ojuTvig'
^
ojutvv cfy\ Te^Tivv ;^y^G3a
iJTTWV TVig iu^lwicLi T "^irocAjajy , Agj/"/ OTj 8;6 idoza v/j^g iJzro td7? \^via%v If) ovkati' to
^
ov cf^aw v/L(^g cv Toig i-dvicnv HJtiTi ilg ovetJ)iaiuis>v-i t»to A?^* ciMa -^ <t efiKCtg Ati-
His addit.
"
Et zelatus est Dominus terram suam , et pepercit populo suo.
,,
Haud

hoc tamquam factum adfirmat, sed futurum dicit. Zelabitur enim, inquit, et parcet
vobis , si paenitentes viderit , et supra dicta feceritis: est vero temporis enallage
,
cum idiotismo hebraico dicente propheta
,
pepercit
,
pro parcet; id quod imitatione
psahnorum fieri , alibi ostendimus. Constat enim non de re acta dici, quandoqui-
dem reapse mala iuxta praedictionem ipsis supervenerunt,
"
Et respondit Dominus , dixitque populo suo: ecce ego initto vobis frumen-
tum et vinum et oleum, et replebimini eis: et non dabo vos ultra ad opprobrium
in gentibus. Et eum qui ab aquilone est
,
procul faciam a vobis , et expellam eum
in terram aquis carentem. Et disperdam faciem eius in mare primum, et posteriora
eius in mare novissimum. Et ascendet putredo eius , et ascendet foetor eius.
,,
Verba respondit Dominus et dixit, ponunlur pro respondebit et dicet, permutato
heic quoque tempore. Dicere quippe vult, fore ut paenitentibus vobis abundantiam
frugum sine dubio concedat, vestrpsque hostes in fugam coniiciat; quod revera post
reditum Deus praestitit. Sicut eliam beatus David, populi reditum praedicens,
pri-
mo quidem ait: te decet hymnus , Deus
,
in Sion , et tibi reddetur votum in Hie-
rusalem; et sanctum templum tuum , mirabile in aequitate tua; demonstrans re-
dituros in propria , soUtumque Deo cultum in templo rursus reddituros. Et post
haec , addit: visitasti terram, et inebriasti eam, multiplicasti locupletare eam, et
^
reliqua; ubertatem dicens quae tunc illis obveniet. Eodem modo heic etiam, post-
quam annonae copiam daturum §e dixit, ait: non sinam vos gentibus diutius sub-
esse. N.am verba : non
dab.o yos ^ationibus uherius ad opprobrium , hoc significant,

IN lOllKLEM CAP. 11. 81
'lcuauj (p«OT
'3)^5t' T iTT^yiXvbzTWV vjuuv-y i^n/MoL Tg OJUThg (^ d^poLvicTf^cS TTavnXet- ^z^^-
ehJ^iiq- 'ZP^TOv ukv y^ Sj3^
^ct^jKcovim Tif^copnmfjictf Aaji;e/«5' /u^t otceTvo
q
Bct/iuAa)-
v'iQ'jq
$f3-
Usp^niv TravT^AoT? ''iTroXicfw Tvcmurla/ Jl oujtzJv i^yimfA,ctj rtu/ ciTizoAetctv
-i
cogi
J^ikIw i^
'^iTizi^vncrnovTWv Ti
n^
TmvnKalq vix,^'^juivci>v > rluf -n cm^^v ctirmv -/^ r jixm-
J^ictv fjiy\Jivct Sjsf-Act^tiv' t
^
cxtczirpictv
^^
(^
^^HQV^
Thro
Xiyi^, a; 'fhvi^vTnitoTzav
riJh
K^
Yix,^v xa/ukvcov ro cfi ctyoLJ^yiCiracj-, otj Tmcnv d^ctKOU^Q^
gfw/ (^y\<n' t^twv Jl
'TTctvTtev ctiTiov 7j;
"
OTi ifjLytAwidv tu 'ipyt caW. ,,
Aej'^</
^
r olKCtcov i^ycov td juk- p. 123.
^•3"(^ 3505 cv rri /Ztfei
ouut^^c; nfA.coe^ta.' ilTU ct)toA'd^g iTrcty^.
"
Qapcri yH-y ;^'P«
^ iuf^^ivn' oti l /u/iyaLKvuui KveiQ^ Tii Trcmaz^' &aLp(retTZ KrlwY\ v. 21.
Th mJ^iii-, OTi (ii^^<P\Wi TBL TTiJ^ict 7»!$ lpWjte.8- 071 ^V>^V YWiyKA
(^
KtiL^Tlhv OJJl^' OLftTn-
v. 22.
A©^
;f^
aijyjy\ "iJ)xK^v r \%iJUo cwjtSv. ,,
'Ev iuO^TuLouq jukv ouZ itptf y\ yi{ l^ rd fJt^-
yi^i ^
fS>^i^ Th '&eS yiy/ojujivcov-i aTretXiKp^joL rp 'KopTrcvv t oIk^cov rluj Oo^v iiJiv
v\t\ov
y^
tolt TnJ^in Kr!tc/r\ c/^z-vJ^Am Tvig vofJLyiq "i^vTa rlw '^cTroTsg.umv (£ 'zsiepg aTraoj y<i
OTi f(^ 6k T^ iuKcov KOLpTrl^ c/k-vJ^AMS
TroLpi^rcu Toig chojukvoig.
"
Kolj tdl t^kvol ^icov y-
23.
yi/pgTE, '^ iV(pcUViS% 'Qh TZ^ KVtHdO dlO^
VJl^'
OTJ 'iJh)t(AV V/A4V ^O^fJi^Ttt ik cfi^^O-
awjfjuj'
}{gj[
j2p'i^<l
vjuiv viTov 'S!^"iju(s>v <t o^^^iju^v f(^dzog ifjL^Zcr^Sriv f(^ 7iky\^Y\<Tovrc^
auf
v. at.
oLKcoviq oiTj^,
}(^
"^fZ^iK^^^^Tovrouj cti
ky]vo] oiva (^ iKouLn.
,,
'A
y)
cv To]q oivcoTi^ig n-
Tnv ci<pYipyi(Qraui ^ "^vtvl vuv ""STrvcl^iJh^ Kiy<(' jravTiq yoLo (pncnv 01 (U^ to licov
0£p$
avX-
Ki^pjudpoi TE, (t
rluj )(gL^Kii(raJV TTef dffJeT 7^V\^WUTeq ^^gLmicLVt J^lKCUOl iliV OLV ilXppoU^
vi^auf-i T aL(p^vicuv li T^ KaLpTiaiv "^sWnAe^/SovT?? , Iw JiKauox; oujTvlg ju^^jujiX^A^etcnv vynp p.
124
m YI/U^^^V 7rcip'i%Y\KAV ^OC,-^
ii^
077 Tp ViTzSv CUiTOlC, iUi^C/Jj^V (£'
OLVTUfjKil TraLpi^iraUf T
^etou/' co<n
y^
T^ ccc yy^q
(pv'ojtj^cL t/J auip/j^aTav , (^ G^ dx ^uKcov Kcip^sriiq^
jU^
710}
-
Kviq ouuTviq <3t>^<rytvi^oui T^ /zz^/^ffiof.
"
Kauf oLvisnmrjJ^d vfJuv a^vn t iTt^v cov y^rk^pct^
v. 25.
Immo eliam poenas de adgressoribus vestris sumam , eosque vastilati supremoque
exitio tradam. Nam primo per Babylonios puniam Assjrios: postea Babjlonios Per-
sarum manu prorsus extinguam : tantumque illorum excidium faciam , ut ritu mo-
rientium et occidione occisorum , sanies eorum ac foetor neminem lateat: nam pu-
tredo et foetor hoc dicunt , tamquam nuper mortuorum et cadaverum proiectorum.
Tum et verbum
,
ascendet
,
pro
,
audietur , dicit. Horum vero omniura quaenam
causa est?
"
quia magnificata sunt opera tua.
,,
Denionstrabit quippe Dominus ope-
rum suorum magnitudinem hostium punitione. Dehinc consentanee ait.
"
Confide, terra; gaude et laetare
,
quoniam magnificavit Deus, ut faceret. Con-
fidite iumenta campi
,
quia germinarunt prata deserti: quia lignum edidit fructum
suura, vitis et ficulnea protulerunt vigorem suum.
,,
Gaudio gestiet terra ob Dei
operum magnitudinem , accepta ab eo frugum fecunditalc: neque secius iumenta
carapi copiosam pascui habentia fruitionem
;
praeterque haec omnia , ligni quoque
fructus copiosus praebebitur indigentibus eo.
"
Et filii Sionis gaudete atque laeta-
minl in domino Deo vestro
,
quia dedit vobis escas ad iustitiam
,
pluetque vobis im-
brem matutinum ac serotinum, sicut antea. Et implebuntur areae frumento , et re-
dundabunt torcularia vino et oleo.
,,
Quae antea dixit ereptum iri , ea nunc danda
adfirmat. Cuncti enim qui circa Sionem montem sunt congregati, et convenientem
Deo cukum exhibent, laetari raerentur, frugum abundantia potiti, quam iuste ipsis
deccatorum suorum paenilentibus Deus adtribuit; quibus etiam imbrium tempesti-
vam sufficientemque usuram exhibebit ; adeo ut germinantia tellure seraina , et ligno-
11
82 TflEOnORI MOPSUHSTENI
p. 125
V. 26.
93iAet ih i^M^i'
KS^
(payiSi lc8-/ov7?5,
yj^
IfjL-zikn^r^cnS^-» ^ ctmai-n td ovo/uig^ Kue^a tQ
diov v/^J, og iTwiiiai /aS
Vf^
^v/U(ji.c7icf
}(^
ou
fA,v\ i(giTcu^ujj^Yi 6
?\ff,oq fxov iJg
(^
V. 27. ct/aTva-
/fpt) '^ycdcnS^ oti h/ //Acrcd t 'WestriX lya il/ur ^ lyci)
KvexG-' b d^og v/jf^
^
<t
Hic i^v i-n 7^'jjj
if/Ai-
n^
ov fXYi :igircu<yjjjj^y\ 6 ?\g!og
f^ov
in iJg
(^
ctidvct.
,, ' Onhcnt
Ttivtw iTnAnAv^cT^g ol 7n)>\i/M0\ r 'Z&^cw^covt&iv j^gL^vczAceirctv
Sf^-(^'oe9^g
t^ (^ Tn^iKt/Kcog'
iuch\?\gv
y6
ctj a>ce«c/)x (^ /3pS;^K
;^
l^ucn/S^f iu K^fA^Trnv "^VTct ^Ao*
S^Ta v/juv '^tto-
}ts/7&.^cm^ od<Pe. v/jigig TikMcnaM 'i^vrctg "r^u chJh/j^cov r '^77v?\gLucnv :, ocpetT^Q/j^ag
"'StiziJ^i-
Jovctj Ta ^a cfffir v/^Hg, VTiip a)V <H\ /MycxXodv f^ajf Buv/^gi^v Tnimmwiv ilg v/^g- d)g
fA,v\K/iTl /M^
v/jigig ctl^vuii^cu^ g(p'
o\g A(BoyidTnoi 'Sircip^
ifjin /up^r\f(gt,Ti, Toa-ov^ig
^s^m-
Trfct^KOi^g fcgLKolg' aLnejL^n
q
^ajuctSfouf v/j^gig cJ^ ctirTtfv
7^ ^sre^y/^TWv ?\g^(2etv tIw ^-
yi/cocnv^ oti cw v/£iv i\/U' arz
^^
J\cmoTy\g v/a^
y^ XA\chfJi,CjOV /Jiov^ V7ra.p^^v.
V. 28. "
Ko/ g$fe«/
/A^ ^VTzt (ytc^cd '^^TTO tS '^viu/jtgtjvg
f^n
"Qn Tmcrctv cmpf(gt,'
yjjf -^es^^-
Tivjovcnv 01 xjoi-i
yj^
ctf -^uytT^pig v/^S.,
iigjf
ol -ZeJfia-lBuTieP^
v/^ o/vzs-vioig Ci/uTxrvict^Q-}^-
V. 29.
cwvTctf' }Cj 01 vicivicnioi v/^ opgtaig o-vfoj'^- y.au( yi ^ cfctr J^ii?9cg
fA^a (t ^fhi lag ^J^ii^^g
V. 30.
fA^hi C4/ T r\/A^^cug c/tcavcug cjk^cS
"^^70
t •zs-vdj/Jigi.Tog
fj.ii, (d' 'Ztreg^pr^rdjcriicn' toj J)Lcm t4-
V. 31. e^jrt ov Tz>/ ii^cJLva
^ ^ j^ yHg, cti/Ji^
n^
Tivp 7ij dr/juJk f(gL7rvbi' 6 rAiQ-> ^ti/i^^crZct-
<pr\cnrctf ilg cmor^-y <^ v\ cnXrwn iig ct\/j(gL^ -zi^iv IX-^cnv tIou r\/AJiocu> x.uei« tIuj /JL^ycLXUu
V. .32.
;^
^Qnd^cjtAm' (^
g^
im,g %g av 'b^f(gLAicniTctf to ovo/^ icvej.ov-> owdficnTcti' on ov id %o{
1.mv
ffctj cjj 'lipaaztAiifA. iqctf dvotawl^o/LS/j©^ , ;(gLdv7j ilvn Kveji.Q^' f(^ iucty^i}\\l!^o/j^oi
Hg y.vejtQ-> -^^(jTfg/iAnTct/.
,,
Uoipi^co J% imcn (pr\ch TAacncu; r fonJl/Jipvictv t ifA,lu'j' tQtv
2^ A'iy<i
To OK^c^
"^
tQ 'WViv/ngcTog jW-a*
'^^
Im
tjjs
TmAouaig Sj^^jvrig -TATVio/jigt //S^
rum fructus multa cum exuberantla illis obveniant.
"
Et reddam vobis annos quos
comedit locusta , bruchus , et rubigo, et enica: fortitudo mea magna quam misi ad
vos. Et comedetis vescentes, et saturabimini, et laudabitis nomen Dei vestri, qui
fecit mlrabilla vobiscuin: et non confundetur populus meus In sempiternum. Et co-
gnoscetls quia in medio Israbelis ego sum : et ego dominus Deus vester, et non est
alius praeter me. Et non confundetur ultra populus meus in sempiternum.
,,
Quanta
igitur de necessarils supervenientes bostes varie ac multlfariam consumpserint
(
pa-
tet enlm locustae nomlnibus
,
ac brucbi , et rubiglnls
,
et erucae , bostes djenotari
)
totidem ego restltuam, ut sic vos lautum babentes datarum rerum usum, debitos
retribuatis Deo bjmnos
,
propter grandia ac mlrabilla quae vestri causa palravlt.
lamque vos diutius non erubescetis
,
quasl absque auxlllo a me destltutl, in elus-
modi aerumnas incurrerltis: plenamque poteritls ex rebus ipsis notitlam capere, me
inter vos versari
,
qul reapse dominus vester et tutor solus sum.
"
Et erlt post baec: effundam de Spiritu meo super omnem carnem: et pro-
phetabunt fdli vestri et fdiae vestrae : senes vestrl somnia somniabunt, et iuve»es
vestri vislones videbunt. Sed et super servos meos et ancillas meas in dlebus
ilbs
effundam de Spiritu meo. Et dabo prodigia in caelo et super terram , sangurnem
et
Ignem et vaporem fumi. Sol convertetur in tenebras et luna in sangulnem, ante
quam veniat dles Doinini magnus et illustris. Et erit: omnis qui invocaverit
nomen
Domini , salvabitur; qula in monte Sione et in Hierusalem salvus erit, slcut dixit
Dominus: et evangelizati quos Dominus vocaverit.
,,
Praestabo cunctis,
iiiquit
,
am-
plam tutelam meam: id eniin denotant verba , effundam de Splritu meo. Ceteroqui
IX lOIIELEM CAP. II. 83
oiyiQv juiova,ePi)U>v cv vznv^^ai x/i^e^o'/^^'^ Tp
Ap/ttoi', ^S n cv
y^
c^ ^S sk ^jzst-
/iSpcdV (l)' 'TTViVfj^gL oiytov
}(^
Trdv on J)i tiutz to/87U, t '^exv ourjh
y^
r itrehjuiQvioLv tc^
rldi Sf^^^mv
li^X^^VTUv' o);
y^
'^''•^^v or kv 'fki <S?5 )\.iyy\
^
raq viO[/,lw'iccg ii/u^
)(^
tk p 120.
(ju^QdTo, v/uf^ fM(ret w 4^;w' f^H'
t S^dicnv yt)
Myi
;^-d' L^j
IfMoi 72x5 io^Tug- tdiStok
^,
70 TTViu/nsi' <r« 70 cfc^dr:v bJ)i^ai /u/s t4/ yri iu-d^eta,- K/yiJh/^og yip jm,«,
(Pmot,
«^
TicX.^^yiv
dytdzTYntt Tra^i^iq "Qtvvx' roiaTVV ^,
td TrviJf^ct (m 70 oiytov
fA.Y\ a-v^^viAiig 0.71
ilAAi' hct il-^YI r 'tZ%i i/t/Je K/nJ\/L/J>victV /W-W d^Pi^^Yiq' }(^
OCTCL TViCtUTa. , 'iVA
f^Y{
fA,Y\ycjiica/u^
iiq iiJiv JioV t!w ^CL(pluJ' 70i870 Jil Tl
)(^V^vdzi ^«OTV, OTJ 0U7W TlXiiCnctV TOTi T KnJ^i-
/mpvioLV xjfuv
Tretpi^ct) tLu ifjulw^ o)^ a,7mvrcLg d^ta/LSfliig o^nfctcnm J^uuuct^auf n
vJj^
^zz^i
^j laofAvcjdV ftluali^v lcp' ajmcn
q
bj ii^vcS n
y^
^ yy\q i^ytyofta^ bwj
fj(gL<^
^ (f)6vov
iioKwu ^
cvotvncov-, tIuj n fcg^r oiuitSv tjftct^ej
ctv
, ^^
Jii i(^ ar/MJu f(^7ryov r ^eictv
vmft(palvii(7ztv hpylw' /JtiS^-j^Mdyiovvraj Ji
yjjf
>7A<(^ iq oTiorQ^
;^
ti (n.\lwn ilg aJ/Lcgc
j^
rlw T^ h^vTtev '\jZt;r)VOictv' Iw Sj^, td /uJiyt^©^ 'tyj i^yivofAvcov ainvlg '^jzsvftJeViicn
i(gM£6V' <t
'^VTO, J^ '^YKnrcu
'c&es
"^ y^MJi^cLg CJKeivYiq-, Iw lfh(poLvyi
Bj^-
'^^
^P
cjvctvncav
iayct(7iTcu TifJLOoeAOu;' cv olq oLTmcn rdj^ovrcu 7^ owTVig/a^ o\ t ovo/ustcnctv '6h)(^Xs/uS^ot
T ^etOLV of ^ ^ TO Qp(^
1lci)V Ttj ^ T 'lioaarthYlfJL dvoLjBYKJVVrCU CTiCRjdCT/UAVOt' iTTeiJil
'^vTzt iTmyf^^Tv
Ti ^6$, <t
ivcty(iKi(Ttt^ou JiJtt»iAV iKetvoig, OTWimg ilq rlw \7mv0Jhv
p. 127.
'Z!^(r/i}CXYIXJi TCtirlw Yl /UAY J^ 'ZS^^W^OS T^ ^.i^^iCOi; iVVOlO, OLVTH.
sub vetere testamento nesciebant homlnes Spirilura sanctum in persona propria di-
stinctum a ceteris
,
Dei Spiritum , et ex Deo : sed Spiritum Dei, et Spiritum san-
ctum , et aliam quamlibet huiusmodi appellationem
,
pro Dei gratia et providentia
atque affectu accipiebant: sicut animam quum ea de Deo dicitur; veluti, neome-
nias vestras et sabbata vestra odit anima mea; videlicet (animam) pro affectu dicit,
quo sollemnitates oderat. Tale est et illud : Spiritus tuus bonus deducet me in ter-
ram rectam; curam quippe mei gerens, inquit, cum bonitate multa mihi haec prae-
bebis. Item illud: Spiritum sanctum tuum ne auferas a me : id est, ne tuam a rae
providentiam submoveas: et quotquot sunt locutiones huiusmodi; ne scriptura nos-
trum absque ulla utilitate producamus. Sic etiam hoc loco ait: tam amplara vobis
exhibebo tutelam meam , ut omnes visionum facti compotes, significare aliquid de
rebus futuris queant. Praeter haec omnia vero , in caelo et super terram mirabilia
faciam , multara hostium occidionem ac punitionem: imrao et fumi vaporem
,
qui
divinam praefigurat iram. Vertentur autera sol in tenebras, et luna in sanguinem,
iuxta spectantiura phantasiara
,
quam ob malorum gravitatem experientur. Atque
haec evenient ante diem illura
,
quera hostiura punitione reddet illustrem. Inter quae
omnia , consequentur taraen salutem hi qui divinum nomen invocaverint : qui et
in montem Sionem ac Hierusalem ascendent incolumes: quandoquidem haec Deus
promisit , et nunciari concessit ilHs
,
quotquot ad hunc reditura vocavit, Atque hic
est obvius locutionis huius sensus.
(I) Audacius dicere lioc videtur Mopsuestenus de Spiritu saricto
,
quasi ignoto prorsus cunctis sub
lege Moysis hominibus; quamquain se aliquatenus niox corrigit, citata Pelri apostoli concione. Contro-
versiain hanc theologicam mira eruditione more suo pertractat suminus Petavius de Trinitate lib. II. 7.
prolatis in medium patrum plurimis testimoniis, quibus addendus videtur etiam losephus in hypomne-
stico lib. 11. cap. 66. et 67. Nos vero de hac re iterum dieturi
sunius ad Aggaeqm atque ad Zachariam,
ubi liberiorem lianc sententiam suam Mopsuestenus repetet.
'
84 THEODORI MOPSUESTENI
*
Act. II. 16.
aya 'zrviv^rog f^dtj^ct)^
M^^
ilitoiwg' iTff-etcf^ otiiolv /ui^v ajTavTuv t yS^vmy
gl%«v
o
\OfAs><o' mthfJ^viOA
3
6 ?\g}ig yi^istd
Sf^
r
'^"
(pctvnavju^vcov ^zir^a-ibydictv ct/ tyi tQ </g-
auoT>^ XezrS Trapaaia,'
(t liZ tol jimv iTr OTtelvcav /umcp^ TravTa
(t 0)g cv (mi£ yvo/Ji^ct'
&)9« <t \^^oKiKOig ii^^ux ^SiKT^v
% tw (nT^.yju^TTx il^v w
3
«l^ im/utkvctiv ab\y]-d^eicL
r!u> iK^ctcnv i<^cuviTO
'6^
rS chcmo^m
MiA.^ctvov(Kt Xg/rS, 07r!wi}(g>
TravTtt LZ /ujtyi?\g!,
Kc^ <po^'d /J4^, K^vct Vi ovmg 'ZD^^JbJa,
;f^
TiXagov ojov Ka^f^cuvovTa t» iv vou,co
yyvo^a^ct' wg ctJviy/^^g /J^ tm ^ t^ TmKcuctg
S^^mg tu^iv im^v
^, dA-^-^eiag
3
u) T i<^ r JiauoTh XeJ-^pS yvo//S/)cov tv /i^yidvg- HTzeg
/j(^}^ejLog
Myl
Actvtcf" ^^
T ?\gLHj otJ «X. iyiigi,viXei(^^ r\
4^^
"^ ^'? abJliv^ iJi yj cxzti^ ojjt^ iiJ\ Sj^(p^^v'
oyn^ H)c 'Qh Tp (n^y/^Tz^v voeCS-ctf JuvctTvv, (^"St^poejntag
3
n%t vzsv^oXty^g
Aiyf
,
OTi oJ^Yi^dTi ictvjiujov y\ ^'d^^pjtg' y\ J\ tQ
mes^y/Ji^%g ct\y\^ict
^ i\m/d^odV vzzh tS
p. 128. J^cmoTH JeiKVVTCu Xe/rS, OTe hti t
4%'^
'^^ }(ciL^Kei(^^lwc?jf yi^pvi ilg aJluu "^ttv-
i{ffXgL<^<rctv Td (jtd/ig^Ti
Sfg^
7^ dvctgncnoog' htc td 0TO/t(^
Sf^d^^p^v tivol vzsv^wi/AkvnHJiV'
cog
fty\
yJovov ^ tS olicciii ftetvciuf %y\
/JigL%g > cm & J^ riTiKvjTy\WiV y cWa
^ %^
ilg d^Bu-
vct%v
(t
oi(p-^ap%v /uui'Q.<pivcu (pucnv' cog
g|)
c/Ketvo /Bp ctivty/Jig.^ TH-n
3
ocKy\he^aji>' Jio-
TTi^ i^yioruTO TYi (^cavvi
}(^ /^}(g,eAog Ui^og, o); av rori
/j^
}(gTu Tivct oLfnctv
fJtA^-
(poeAfcoJg iipy\/^yiy vwu
3
dKy\dri rltu i^cjBocaiv ivr duro^v ?\g^i(m,
^ asfe^y/jigirmv' a)<^
}(^
TToKKc^ T^iov Je\v TOig vwS m^vetv-i m Ton Idztv/^^ov c^avo.
UoKKcov Ji TVio'JTWV qvtuv "Qn TW5 ^eta^ ^oL(pyig-, Trapo/ioiov 'Sire^JhKcog
^ }(^
tv
-TroLpov /nv yb Jian'oTy\-, d^og
y^
tIuu Tvn swjyi-d^etcLV ^laJcuiotg Sf^Ki-^p/jS^^o
$^
tQ
At enim beatus Petrus eam adhibuit ludaeos alloquens , de sancti Spiritus de-
scensu
,
iure admodum: namque umbra futurarum omnium rerum lex fuit: tum et
V
populus Dei providentia dignus habebatur, propter evenluum expeclationem in Chri-
sti domini adventu. Erantque res quidem illorum omnes exiguae
,
et tamquam in
umbra contingentes , adeo ut quod ad illos adtinet , hyperbolice potius dicta fue-
rint, quam re ipsa se haberent. Sed dictorum veritatem exitura suum habuisse com-
pertum est in Christo
,
quo tempore grandia omnia , et terrore plena , vereque
nova et inexpectata fuere , et mirum quantum superiora iis quae in lege facta sunt:
adeo ut res veteris testamenti , aenigmatis locum teneant ; veritatis autem , rerum
sub Christo actarum magnitudo. Sic-beatus David de populo dicit, quod derelicta
non fuerit anima eius in inferno , neque caro eiusdem viderit corruptionem: quod
in rerum natura cogitari non potest ; sed metaphorice sive hyperbolice dicit ere-
ptura fuisse periculo corruptionis. Altaraen dictarum rerum veritas in Christo do-
mino apparuit, cuius neque animae derelinqui contigit in inferno , revocatae nimi-
rum in corpus propter resurrectionera: neque corpus corruptionera uUam exper-
tum est: ita ut non solum propriam retinuerit figuram, in qua mortuura fuerat,
sed etiara in immortalem incorruptibilemque naturam translatum sit: ita ut
vetera
illa sint aenigma , Christus autera veritas. Quamobrem ea locutione usus est
etiara
beatus Petrus
,
quasi olim quidem quamdara ob causam metaphorice dicta
fuerit
,
nunc autem verum exitura in ipsis rebus nacta sit: ut multo raagis oi>orteat
prae-
sentibus credere
,
quara olim ea res admirationi erat.
Cum vero multa huiusmodi in divina scriptura ferantur , consimile hoc quoque
manifeste est. Nam dominus Deus secuudum veterem consuetudinem
ludaeos pro-
IN lOHELEM CAP. II. 85
OV mu!wiV)(^/uS^ ZOTIOV' C/K^'i^Y\HJi
3
OLTmVTa
fJ^ TTIS aLM^iicu;
'^
7« JicmoTii X6Z$"«*
07J (^ «Ai05 0VTM5 iOKOTl^llj (^ CnKltjiv\
Q
OWjt^ C/K^VCd- ytj fMyL?\g, f/kv Ci/ ii^vd-y TnK?^
Q
Ci' T*j yri yiy>Yi ik^Tct' oLl/uigL n oLVi(poLvy] tS ehcmoTis Xg/g-S td ara-jne/ov >e^ ^rop k^
T^ iJieuf tQ (pom^rctv^Igg 7rviujL(^^g t cvi^yiav fxJcuuov, Hm^ ouv
y^
oLT/uug 'Ze^nyetTO
9(^7rVS, ilg i^.iy^V T^ /^^Am-v^/M^MS G^
(^
^V^V TiTV\f^y]K0TCt4 Tlf^wejLCLq' TOTi Jil p.
1-2«.
f^ojj iuuiTi%ov ATravTig t^ t5 ar^a 7rviu/u(^%g
^^e/^Ss
^/x/Aojv t4 ^ TioXhm ^6/(r/^-
«ra^' d^tcodivng' Sv ol ju^ fZi^Y\y>gdjov to /Li/iX7\9V
-,
oi
q
Tfk&^qcL ocm )(^TetpytC^ovTS ilq
Tngwaiv t? t» jLUiyidzLg t yvo/U^vcav :,
yjjf
iU iMy^v t^ Jt^yig 7* <tt%/ t JicwoTlui
Xej.-
^v ag ThTv el% To TraAct^ «T^ t 'Zt^QnpyjT^ jLVi^SL^poejtfc^g w \iz^^oXi}ta)g iJpij/u^vov, fO^y-
/L^TUV T Jet^tv,
M^
'^
K^
i?\9LTi^^oLi T (me^y
/uigiTUiV
(^
APJPV m /M^v ot/£i aiTia, 6'm
TavTHs -T^ (pa)v«5, «m
}{^
t P^iTmv, ovizicrctg i<p iveespv
it^rj/^vacg -zj)^^ tp7$ -zsigp^pKrttf?
,
«i5 t/w)
j^ (^
JiouoTlw XeJt.<rov cJ^i^^ff-lBov olxcvojuiav ol /L(g)(gL,piOi "^soT^Qi, toiclvtv\ Ttg
OLV •>cmM<!^^e\Y[
*
Ji^icag- ag oly <t h 'TT
tot?
(syes^y
/j(J.Ttt>v /gog/ct (pcuvoiTO /ttw TnT^oL-
^cod. Xn<p9.
<r/M«VM, ^f^ 'i?^''
VMxI Tv /juiyi^g OH. 'Uy^^bkaioig c/>cetvody iAiy^nv /{^AA9v JetKvvoiTv t%
oLiceA^cSg
^
-navTuv
-i
oti \qz>ui /Av Tig c/y.etvcdv oJicetoTyig
'o&es^
igLUTUL' XetTriTajf J\ %fA,cog
TrxTHTOv Tp 'zsrapoiTuv tdl 'E&^petAncpoTO , ootv cntiOLv XetTn^ajj cjwfj^gLT^^ avoLyfC4iy f(g.v 6»
'^t^cmKetv ou/TtS 71 Jhitoiyf (l\ 'O Ji
y^
'2EM£p(pJiT>i5 i^ziretJi] t '"iTih l^ct^uKcov^ iTmvoJhv p. 130.
S^ T '^!^hpy]divTav
i
fjLWucnv ., TCi TE 'Z&eS<nao/j^oL kvJsig ^t' c/Ketvov t
}(^e^v
a,ytdu
TiDiKiAcog., djcoAndo^joLj i^g iTmy^.
phetae ore adloquens, suam abuiide praestiturum curam adfirmabat, et reliqua quo-
modo antea explanavimus : evenerunt autem vere omnia in Chrislo domino
,
quia
et sol obtenebratus fuit , et luna cum illo: et grandia in caelo , muhaque etiam in
terra extiterunt prodigia : et salutaris sanguis Christi domini visus est: et ignis
figura, advenientis Spiritus operationem significans, cui etiam praecessit fumi va-
por , ob illam portendendam poenam quae audaces crucifixores correptura erat.
Tunc sane participaverunt omnes sancti Spiritus gratiam, variis ac muhis charis-
matibus digni sunt habiti: quorum ahi praedicebant futura , alii plurima patrabant ,
prodigia ob rerum gestarum confirmandam magniludinem , et gloriam Christi do-
mini ostentandam. Quo fit ut hoc olim a propheta metaphorice aut hjperboUce di-
ctum, nunc manifestam habeat rerum ostensionem, ita tamen ut verba a rebus su-
perentur. Causa igitur , cur sive hanc locutionem , sive rehquas
,
quotquot de aliis
subiectis apud prophetas dictae sunt , de Christi domini incarnati mysterio beati
apostoh intellexerint , causa inquam haec merito existimari potest. Atque ita nec
veterum rerum historiam constat esse confictam ; et praesentium magnitudo com-
paratione iUarum magis arguitur: atque ex his omnibus accurate demonstratur
,
quamdam intercedere iUarum cum his necessitudinem ; sic tamen ut praeterita tan-
tum a praesentibus superentur
,
quantum umbra a corpore debet
,
quamquam iUa
huic aUquantum congruat. Age vero
,
propheta postquam a Babylone reditum prae-
dictis verbis portendit, nec non varia eventura per iUud tempus IsraheHtis bona
,
consentanee admodum ita pergit dicere.
(I) Dicit liaec cum didascalica dignitate Theodorus; quae tamen merito oranibus non placuenint,
nempe quod prophetiae multae nounisi secundum effectum, xar iV.|3«oT/, ad res christianas speclaverint.
86 TIIEODORI MOPSUESTENI
KE$. r'.
V. 2.
r. " Otj le^s lyo cv ,r ri^pcug Ofceivcug }(c^ cv tzJ' }(^po^ OTcavco, ag oiv '^spi-^co r
ctl^^Xcacnctv ^liiJk
n^
'li^iicm.AiifA., (ruuuct^co Travja tu, 'id^vti, <^ }(^Ta^co clutol iig rlw
Jtoi^Jh lcacrct(pcLT'
)(^ Sjsf^KeAdvovfxcti ^zi^g ojuirig 6k€1 vyn^ tS
Asi«
ju.« ^ t^ >thY\^vQ-
fJACt^

"la-^riX:, 0/ chiOJTclpmou^ i^ Tolg "i^vicn,
}(^
tLju yiuf
^8 icgc^cDni^QVTO' ^ ^
OLTTCdXetctv m VTn^ r 'ToK{/.v\{A.ct%q '\}mju8pH(n t^to* i;7retet'^ oiv ytp (pn(7iv iTrcivcLyLya vju(gi<;
if^ tLu 'li^ovaztXrifJt,, aiwiXiVcnTctj lud^ ttoK?^ ttdX^^^v \-^vr\ \(p v/u(gi,c,' }^iy\ \ oti
jTUjuoL^co TTUvnt TK i-&vy]
5 «p/
077 oujThig o/y^v
j
cJ^m' i7retJ% iicLU^ ouuTiiq tLu ^za^dicnv ilg
i^y>v OKl^ctXetv r oiiceictv' iTjf^coprcraTV
q
tfhjci-^pn^f^TCtg tyi y^
'T^ 'lcr^YiXntJ^v acvoJ^cp'
(t m7iznyif(gt(n
Ji^
ovJlv S>v i^i?\9vT0 ilg
g^ "lacDxiovg, (^o^i^v
q
iivaL
y^ «uj^IJ^^ok
p. 131.
'Czi!iOjUi/u^Y\)(ct(n TYi tS dis poTTVi T TifjuooQjLctv' S^ ThTo ojUTvg cTUJUoLyiyetv imwct TU "i-^vn
Myi'
tQtv j2s?\g/^og ilTreiv, oti ilotcra, cuuTiig r^ /j^p^vipa, ictvTtSv '^cjtt^(jj\ yvcoftyi,
^
opfji,ricraf n^ r^ '^lipscmKr\ft, «j otv ojuiodj eDiKctc ouuTiig iKrtZtf^^ct/u^©^ , r^ ts 'zzfei
(^
'coA.sxvroH.
?\ff}iv
>i/neh/uigvictg ^
-^
ifjLOLVTS
*
<JuuuctfJtA(ag ''^TroeDet^iv <sy^^cofjLOLi Tmaiv. Elmiy
y
«y
cnjuuoi^co uLvTct tcl i-^vn, iTmya,'^'
)(^
}(ctTa^co aoTa ilg r Koi?\ffJ)x. ^lcacra^^oLT' Thiigiv
c>xei auuTkig a^co iig tIuu " lipHcraKYifJi .^
-^ ojjto^ cocmip Tiva J^ivluu 'Zef^g ouuThg vtAp tS
;\5t« T ifta
(wyK^TYKrct^ TifJLcopYiaofJLciuf d/Kcucog, vynp cov i(gLT cturuv diieur^^ouuTO ^ aTroJv-
"^X^
'^
OA^Tfafs ^ajreipobi ^aXYidivng , ^ ehi?^i^ciJf /u^ r ylu/ cv ^mp jl^ yvcofJLLu a^Kny
CAP. III.
"
Quia ecce ego in diebus illis et ternpore illo , cum convertero captivitatem
ludae et Hierusalem , congregabo omnes gentes
f
et deducam eas in vallem losa-
phat: et disceptabo cum eis ibi super populo meo , et hereditate mea Israhele
,
qui
dispersi sunt in nationibus
,
quae regionem meam diviserunt : et super populum
meum miserunt sortes , et tradiderunt pueros meretricibus , et puellas vendebant
pro vino ut biberent.
,,
Significat quae IsraheUtis post reditum erant eventura
,
Gogique incursionem
,
quam cum ingenti multitudine adversus Hierusalem faciet
,
et cladem quam ob hanc audaciam erat experturus. Nam postquam , inquit ,
redu-
xero vos Hierusalem , multae undique conspirabunt contra vos gentes. Dicit autem
,
congregabo omnes gentes, non quod ipse sit eas adducturus , sed quod iis permis-
surus propositum proprium exsequi. Illt quidem illos puniit qui Israhelitarum re-
ditui infesti fuerunt : neque tamen iili voluntati suae obsequi valuerunt contra lu-
daeos
,
sed terribilem potius et insperatam a Dei viribus poenam retulerunt.
Pro-
pterea dicit se congregasse omnes gentes , nempe dicere volens , sivisse ut sua
per-
versa uterentur sententia , et contra Hierusalem impetum facerent , ut sumpto
iliic
de iis supplicio , et tutelae erga populum , et suae potentiae specimen
exhiberet,
lam postquam dixit, congregabo omnes gentes, addidit: et deducam
eas
in vallem
losaphat, id est eo loco
,
inquit , agam eos adversus Hierusalem ,
ibidemque
ultio-
nem quasi concinnans pro populo meo, pro dignitate puniam, ob
ipsorum
lacmora,
quod nempe illum quaqueversus spargere voluerint , regionemque
parlin m qua
IN lOIIELEM CAP. III. 87
rlw iulu/ ijnpl
fZD^arjKiia-etif' ehiXi^Hf
q
xAnpea
^
aifmg OKetvovg' TETOAjM.w;cpt07 >j 'Zi^g
aTmcn
k^
G^ c^ ou^nfv ilii "^cuetct^ iit^
^
ito^oL; "^jTDcT/c/^c&af* w; ctv cf^ii OKeivav ilg
Tihpvcu; Ti tIlu oliceiav a.m?\gL(nav c^.Tikn^liv -,
y^
ttoXKIuu i^nv t* /Ui^<; tIuj a,(^^v'iajv'
^um t'^ 'tt%i
(^
Yary %vifciv i}pi]ZO)g, iTnxyi.
"
Kct) 77 i/tco/ ;^
li/uuv 1vp(^
*£'
1iJ}i)V
y^
Tmcu VaXiXcua, clv^o^p Ja<»v
;
^/i avfetW-
v. t.
cA)/<5t Uju.ei'; avS^<:/^'cA)T^' H^i-> w iLMv\(ni(giKe\Ti
vf/.eiq
iTr ijnpi; o^icog
^
7a;^(W5 avS-
TJvJk^crw TV av^Wc/byt(pt U/t^ g/$ mi^cL?\gLc,
vf^'
dv-O"* <wv to dp;)v6/ov i?\gL^iTi ,
j^
tu
v. 5.
l?nA*;c7a
;f^
m ;^A5t
ilcrlwiyf^giTi iic d^
vct«$ u/<^- ^ G?u- vliig 'iscfh k^ g^
ijfer? "
«:,^
'l€PH(TaAyijM. a.7T^c/bt&? 7c7$ vjoT^
^^"
lAA^'ft)V, o:;tw$ c^cocniTi ainhg c/k ly) oeACdv cumSv'
/J^« iyoo d^iyi^ auiniig c/k tS tvtth, ov a,7ncfhSi auTiig OKei'
}(^
av^.7foM>cim to
"^^- v. :.
c/b/^pt Wyt^ g/$ 'mg yui<^a?^g v/u^-
yjjf
^^J)i)aofjLaJi d^
x^ohg v^
y^
jug ^ynk^cu;
v/u^ ik
X^P^
"^^^ 'l«c/k* (^ '^^cPtccJovTctJf ojuihg iig a/p/ytf^AwoicM', ilg i^vog /Jig.K^v v. ».
airiyov-y m Kve^Q^ i?^Ayicnv. ,, 'E^uretJii -^ cstr ^2:^,
(^
rwy ^cvro^ g&)£^;wTg5 t
liObcTuKY]fjt, •, 'Xvexoi Ti
}(^
'Sidmioi TTuvTig Ti 01 fu^oiitoi T c^v^ocpfA^wv , ;^£pv gp^v <»»;-
^croji) T» ';rtti'rW$ "^TTDMaztf g^ 'itTig^nA/ra^
,
/AJvy\cn)(gLitoiJUUTiq cuAolg vynp m TivmKi-
{jt,r>(gLcn Ti 7ioX?\gLy.ig •, y^ x^)ceS^iY\>(g.cnv ojjitdv
^
ty\; -^€104 pOTnigj tQtv Agp/</, VfA.ei'^
3
7?v(^ 'iViHJiV /A,Vr\Cnf(gLKOUJUTig-, (^ f(gJl^V iVeSVTig tQ TCL JhvAiVTZt ^^(^!e^'^Ct^aJI ) TVlCtVTVt
^v
"^ ^/*^' ^^treocjTittovTteiv TiTvAfty\)(gtTi; '/giB yb OTJ 6|£&)$ u/iiv iTra^ft) T VTTip T^ yvcof^r\g
^«^7115 77jM'a)6<«'^' 3 av-S"' «V aTravTa 7a 'Stf^auvTct ThTVi^ ^gtj^ovTig-, iig G^ vctlig iicmviy-
->(gLTi (fstr VfJATies^' '^TJ
^
'^^
"H^'
cuWv SJ^^7rtJdKv\c7rxvTig^ iXiii^Si tQ vravTCtg cuuThg
•j^/j hejLOiv c/nl^ctKeiv tjj oiycetcov cov yrip owu v/u(^g iicr^tir^^OftoLi J^iicctg' acim,X>\g,^cd yb p-
iss-
ThToi; ^ ^Tgp^feC77j$ oJUThg avcLyK/r\g' ywu
q ;^
KpeiT^ag ipyciaoitctj 7p noKifMCxJV &)9E ^
meo iuri obnoxia liabitabat, et ipsos simul incolas sortito dividere: per summum
(lenique scelns illorum quoque pueros atque puellas in proslibulis ponere , ut suam
explerent libidinem , multamque baberent pergraecandi copiam. His circa Gogum
Jicti^
,
pergit porro.
>
"
Verum quid mihi et tibi ac toti alienigenarum Gablaeae? Numquid ultionem
vos retribuetis mibi? aut iram in corde retinetis adversus me? Cito velociterque
reddam vicissitudinem vobis super capita vestra; pro eo quod argentum meum au-
rumque cepislis , et selecta quaeque ac pulcra in delubra vestra intubstis , et ludae
llHos fdiosque Hierusalem vendidistis filiis Graecorum , ut eiiceretis eos de finibus
suis. Ecce ego suscitabo eos de loco , in quo vendidistis eos: et convertam retri-
butionem vestram in capita vestra : et vendam filios vestras ac filias vestras in ma-
uus filiorum ludae: vendentque eos in captivitatem genti longinquae; quoniam Do-
minus locutus cst.
,,
Ouandoquidem Gogi exercituum adversus Hierusalem visa in-
cursione, Tyrii Sidoniique et omnes finitimi'alienigenae, idoneum tempus oblatum
sibi existimaverant perdendi funditus Israbelitas, quibus clam irascebantur
,
propter
bella secum gesta , et illorum Deo adiuvante victorias; idcirco ait: vos autem cur
irae tenaces
,
et occasionem nacti voluntatem vestram explendi, cur inquam contra
mei iuris popuUim audaciam sumitis? Certe velim sciatis, me cito vestrum hoc con-
siHum puniturum
;
propterea quod illorum opes cunctas capientes , in templa ve-
stra contulistis: insuper et ipsorum filios vendidistis, non sine spe populum uni-
versum finibus suis expellendi: cuius facinoris mihi poenas dabitis: namque illos ex
angustiarum suarum pressura expediam , immo et hostiuin nunc viclores efficiam
:
\
88
THEODORl MOPStJESTENI
V. 10
r
'A^oj;
ct\xf^>^(^%^'
K^
<^ ^ ')b7n)Jh^aj( JuuThig jt^ic^v 'zxrou, o^v ovJl JvtJucL-niv v/uuv
ojJThq avcKmxmSra^ 277* "^vtu 'Z&^q g^ TveAOi; n (t. ^iJhviov; f(^ c§ir ^t^oiKouujTizg
ct7m,VTct4 Trapiv^^igj d); ctv
ng^T c/Keivov t }{^^v 'fkiWt^^^vjjTcu;
avfjufa^^^tu TvHq au(l)i
(^
Tcay l^
TV Ky 7^J 'lnchticav ATmXeici^ 'i^Tcu 7^
oiKeictg oLKoXii^ctg, }dj (p«t77.
Y. 9.
'c
Yi.y\^v^ctTi '^UTzt cv ivlg l-dvicnv a,yia,cnxTi tjvMju^v' cJ^iy^^Ti
g^ M^^Tag-
'ZSf^attyjbyiTi
;^
dva^l^cjuviTi TrdvTig a,vJ)iig TivAi/Ui^' ovyKO-^Ti tcc a^cu vfl^ iig
pOft(paua^, (^ To, JpiTmva vju^ ilg av^/uij/t,<^g' aLJvui>a,Tog Xiyiiw on 4%J&) iyca- cnui-
n.
cf&^i(^i(Bi f(^ ilcnropiUiSi TmvTzt tu, 'i-9^vn ;cuxAo3?v, (^ aujja^yjTi OKet'
TSfa^B^ \<^
TJoXifM^g.
,,
'n.$
^
il^mv oLvooTi^ 011 aujucc^co ojuT^g
Sfs
flta -z&^pm^eiaztv ctmctv
t
87za i(^v^u^ oog ctv cuiivg ouvTvig iy}c^£/'ot^og' a,7mvTig J^ (pwcny omaoi TttVTluu 'i^^ATi
tIuu yvcofj.luj Y^ 'jyj
ifio)
'Z^f^aiixcvTttiv
:,
f^
7roX\Y\g
fj^
aujua^t^Ti t^ auHJ^g' avyK^-
p. 134.
TYiaztTi
Q
'u^g ouuTng TnjKifiov
x^
Jy\ ^ Ttt Ti\g yiod^yictg op^^ttva, iig 'oT^cav f^TudiTi
^yicnVi u>g ctv apTtovuuTU
f,Sp
i^m ttx 'oTJkct tcS TikY^^i
^ 'QnovTtov
S^ TJkeiovoay iu-
Jtoy\9v vfuv iiv\-> f^gidti, '?ef'^Y\py\(di , TTCLVTtdV i^yctoTt^cu
^ "la-^r^AiTZttv tIuu a,7PJ0\eictv.
y- 12-
EiTO t5 ^y^^cu 'u^g
(^
TroMfJtpv aiiT^g r ouTictv Mycov.
"
''^'^iyetoi^co
<t ctvu^cu-
ViTW TTavTct Tu i%VY\ i\g T itOi^Jhi \oi)act(^a.T -y 073 c^ei )(gL^c^ tS Sjsf-jceJivcu TravTu, Ttt
\^VY\ x,vftAo^v.

Uoicn -^^ vfuv k^ tcjlvtov outiK^etv (^aT^fJUivoig k^ t^ r 'lipaaukrfju
OiXHVTUV
-i
'^^ki^iTTCo tSiv TJViet^v «5 ctv ojUTodi JiKctg
Vftag iia-fSr^^aufJLluj t rg td
AftYifta,-
*55 <^ 'T^ '^"^^^Yicnco; TztVTH;-, uTmvTCtg Tmv^Sc^^v 7J0iKi7\9ig uviXcov duvuTOig. T< ouZ;
"
'E^oLTjcg^i^Ti JpiTmvoL-, OTi 'Z3roLpiaTY\JCiv Zvy^ivg' iiojjoaiuicr^i^ TmTeiTt, J/on
1^r\pY\g M kouuog, •Cz^^aTOLf tu vzsmALuioL' oti i73kY\-d'UJudii tu
^;^
atmSv.
„ To(rovT©^
ut sic vos remunerer pro vestris adversus eos facinoribus; filiique vestri ac filiae
in servitutem rapiantur , ac procul divendantur , unde eos recuperare sit vobis im-
possibile. His veluti vaticicinio suo interpositis circa Tyrios ac Sidonios
,
cunctos-
que finitimos
,
qui per illud tempus Gogo ad ludaeorum perniciem faverant , sei^-
monis sni seriem prosequitur sic.
"
Praedicate haec in gentibus , sanctificate bellum , suscitate pugnatores, ac-
cedite et ascendite omnes bellatores: concidite aratra vestra in gladios , et falces
vestras in lanceas: infirmus dicat, fortis ego sum: congregemini et venite omnes
gentes de circuitu , et illuc coacervemini : qui mansuetus erat , fiat bellator.
,,
Si-
cut antea dixerat , se illos ob praedic,tam causam collecturum , ita nunc more im-
perantis idem eisdem dicit. Cuncti, inquit, qui bac mente estis adversus meos
,
multa cum festinatione congregemini , bellum contra hos conflate , et ipsa agricul-
turae instrumenta ad armorum usum accommodate, ut sufficientem multitudini mi-
litum armorum copiam habeatis. Sic aucto numero
,
facile vobis erit
,
prout vultis,
Israhelitarum omnium excidium perpetrare. Deinde causam exponens
,
ob quam
il-
los ad bellum suscitaverit
"
consurgant , inquit , et ascendant omnes gentes
in val-
lem losaphat
,
quia ibi sedebo ut iudicem omnes gentes in circuitu.
,,
Omnes vos
,
qui simul vultis adversus Hierusalem incolas proeliari, id ego ut agatis sinam; quia
illic poenas de audacia et facinore isto sumam, omnes quaqueversus
variis mortibus
absumens. Quid ergo?
"
Mittite falces, quoniam adest vindemia : introite , calcate
,
quia plenum est
torcular, redundant supposita solia.
,,
Tanta erit illorum oecidio ,
tantaque strages
IN lOHELKM CAP. III.
$9
yb gfw/ (por©^ cwrrSv
x^
Ttativ^m TffcSaiq Tmvmv aimiSv H^IgLXKY\Xm QT^i^oiiB^m^ cogt
rotg rluu ^lnchtiav olKHcnv v/uuv
fjuy\
7ioXi}Jt,H J^etv dv^a, yb
oU^cli %vy^TXiv Tiva, rsrapetfai
,
C¥ a>7np J^nmvm ^eict
3
^ t^
miJcwuTWv rlc/j hluuov-, ci>g av 6x.-^Ai(36jl&^(^ olvQ^
cxpiri' TviouTO y6 J^i^ 71 }(c^ vuZ ytyviTOLj' iTretJti
y) 6 TroMfjt,^ tyi <^utjay4
)(^1^p^ovroLi
Ip^, (i
TTUVTig "iKKetv^ T (Tf^ayaug^ vjuiag ^in Trafovrctq o^av '^vyfnh! /u^ ef^Ulw a>cm'ia
•nvcju; (Bo^vctg Ti/Mio/u^Hq Tij (^ iTT d^y\?^ig miifovraj; Ta7$ cra^ajyalg' ){g.^^
ojuioiOTY^Tct
q
/,lwhi 7ra7iiju^Y\g \i^^o/u^ov ih t ava,ip^jL^a)v ai/L(^' «twj cujTtSv rx )(^f(^ 7^v\^wtj-
^airoLi, ^ T0cr2r©^ ctVTzSv b (p6v©^ ^/lasraf, h^ v/uI^ TioXi/uiCJUtJTtsy^ cAv^' c^H.eivodv iig
oUyiAas •TO5 olKeictg '^iTJVvmv eh^ictg^ K^ ih JbKHv i/AS>^. E/ia <t ict i^rig aTtoKi^g
^'^yi-
•"
"^Hp^Oi Q^Yi^a-civ cv rri KOi^Ji tt)? J^iftnq, otj
l-yfvg
t\jUi^
KveJ^ cv tyi HjOiXaJi
iJi? cT/^MJ^. „ (^O^i^) yOL^ t\^t TlVig C/K tQ 7lkT\dzt4 rp aVCUpSjLSffCOV
'6^
7W5 KOl?\&.<^'^
'jpjLiYiTovraui Tavinqj c*/
^
3
7k$ J^ikcl; ouuihq ila-tsr^^OftoLj 7h i(y.-d^ v/u^ TvXfxn/LC^r^B^'
xot^Jh
^
cTj^wig rlw 7» 'loiau^par OKaAicnv, "S;^ 7^
TifjLcoejLctg iji? auufvdj fjLikT^vang
\mLyi.S^aJ\ c^/Mvoig td^^* 7» ^ov.
"
'O wA/©^
;^
y\ atXluuy^ ovcntOTna-naj
, ^
ol a<^pig
J^jaaai to (piyfog
currtSv.
,,
^AKoAhidwg UTnv-y otj Toig avaxpovjuikvoig ovk
"iquf Q^dg' OTmg
cAi ^UTK '^riaircLi cfiiKavy ivrayi.
"
'O
q
Kvejtog avajcgpt^gTce/ ck licov avaKe^^irajt
)(^
c/K 'lioii(m.XY\fJL J^ai <pci>vliv cwnl', (^ aet^hoircu s^cwog
}(^
vi ^*
q
KVQjLog (piiai-
rcu 7« AstS
duii^' t(c^ cvt^vai Kve^©^ chy "C^ovg 'lo-gpexiA*
^
yvcoa^i^ on lya KVQjLog
^og v/u^-i }(s^a}tlu>cSv cv licov a/ opi
aytca
fjuov. ,,
hviog ya^ (pviaiv diog cv 'S.icov
'zsy^auyi&cu t vojLUjnpv dio^Tretav vx^ctg iavrzkf, jLuyaLAlcv f^ctr dtntSv a,(pi\ai r (^covlw'
a.(p Y\g Jyi fJUK^ (^ iipcu/og Jo^i avoseti^cu-, t^^^j y*j cx tS <zi^^^Jb^a rp yyvojuLivcov,
^
n^ TcoauTJj; a^^a^^mg «rsi» ^zi^^Jb^Cdg c^nXnjLtiVtig, !w Tiomairau ^0$, Ty) olKetcov ^etJii-
hostium in mutuam caedem arma vertentium, ut vobis ludaeae incolis pugnare non
sit necessarium: vindemiam quandam instare puletis
,
cui recidendae falcibus opus
cst: item opus erit calcantibus torculare, ut expressum vinum effluat:nam et nunc
simile quid fieri contingit. Quia enim belium potentia mea feliciter geritur,et om-
nes caedibus contraduntur , vos quidem spectaculo adesse decet, spectanles tam-
quam in vindemia racemorum instar veluti caesos , et mutuis stragibus humi pro-
stratos , et quasi de torculari calcato effluentem occisorum sanguinem. Sic eorum
mala curaulabuntur ; tantaque fiet ipsorum occidio , haud pugnantibus vobis , sed
illis contra se mutuo dextras vertentibus. Deinde et rehqua consentaneo tenore
prosequitur.
"
Sonitus exauditi sunt in valle iudicii
,
quia prope est dies Domini in valle
iudicii.
,,
Nam sonitus quidam terrlbiles ex occisoium in hac valle multitudine
fient , in qua poenas ab eis reposcam sui contra vos ausus. Etenira iudicii vallem
dicit losaphati vallem, a poena quae illic a Deo hostibus imponenda crat.
"
Sol et
luna simul obscurabuntur , et stellae retrahent splendorem suum.
,,
ISon incongrue
dicit, occisis lumen defuturum. Quomodo autem haec fient declarans, ait:
"
Domi-
nus autera de Sione clamabit: clamabit et ex Hierusalem dabit vocem suam: et cae-
lum ac terra concutientur. Dominus autem parcet populo suo, et roborabit Domi-
nus filios Israhelis. Et scielis quia ego dominus Deus vester , habitans in Sione in
monte sancto meo.
,,
Ipse , inquit
,
Pominus
,
qui slbi in Sione legitimum cultum
exhiberi conslituit, magnam adversus hostes vocem emittet , a qua caelum ac terra
quassari propemodum videbuntur , ob eventuum mirabihtatem , tantamque stragem
f».
v^.
T. H.
T. 17.
p. 186.
^O THEODORI xMOPSUESTEXI
f^O%-i
<Z /%l>p»$ hjT^q H^ T CVCU^TICOV "^cTf/XVuV CO; olv UTmOl '^OiTO J^/\gv , ItI OVTOIi
G^ J^ ^og '^I aum.vmv , (^ x,vexog o cv tzj^
o^i id lim di^Tnui^cu iladwg.
V. 18
<<
Ktfjf
g^
'l2^fecra.A«^ a.yict' (^ (^^o^^etg ou <hiXi\j(K>VTcu i^i ajjing huaii'
h^
\qtci
cv rri yi/M^oL OKeivyi ^b^mgu^^i tdc opn yKui^^trfAS)V ,
;^ o\ ^ovluq) pviiaovTcu yi/\gL' }(c^
TToicmf (^ oi(^icrlg lacDx, pviKJOVTcu vcfbtTzx,' (^ 7ni}ii cf^ o1k^ KvejLH cJ^iMvoiTOi, v^ vroTiei
"^
^M^ppovuj TyJ %o'iv(idv.
55
'H lutAV
^
'l«p«(TaAM|U, OLyia, c^ djurdv (pcwy}cnrcu r ^s^y-
f4Sf-iuy,
ii<hvog 'Qn^ajLvew ouuryi dv^o^^in tvXjuIJSt(^ It)- a,7raai
3
'iHcfkioig ^ ^ yiig ol-
Ksari
^ iimyfiAict^ 7roK\Y\ rtg «.(p^r/st r/J ctytdav
'i<pxfj
ug
)(^
jcl opYt
f^
g^
^owuiiq
iCafTriig <^n 710Wag Tiva,g (^ 7miKi7\9ig Trapi^^v ojuToig- tos 7mytibg n aioiMdwg
7^'
olKeim
p. 137.
vtfbtTav TTctpi-^v T ttAStov,
«y
i-co-^\jcu c/K r vctH T ^ein ^pviyu^ cfh)picij-, ^ 7iyiyct^iv
cK^^vov T a,yct^v t t^^^tov rolg oLUTodi n i^cnOcn, ^ to f(^dri)tovTix, TZef did
T^yi^P^
icarncPtciiocn' Tctvrfw
y^
Aiy^ ^mylcv d^ oIkh KveAOv cJ^iXdjcritSrt^' rcauviv] rig
gf^«/
«96
*• '9-
ct^t
y^
T TToppcodiv T (^iKgn/Mcuj ozreiviv. VJtx i\7rm 07i <^
"
Kiyv^og ad^ctvi&YiCTirca.,
(t M ^I<^iifA,ala,
3
cwuo c^civr}, vtj^^ m Tn^me^yoLdi te ^g.^" v/uf^,
)(^
770AA85 v/u^ oiJ^i-
%. 20.
}ia)g d.v^?\9V'
55 iTTctyl.
'-^
'H
q
laj^cua, cv (BiCouco t^ oiKeioLg ivtwe^ytag
g^ oIkh/Avvi
T. 21. cj/ r>? 'li^affuAyifx, xzso Tp oIk^ojv.
„ 0^5 '2j^S73>jc7i.
"
Kot} OK^ynhozo to cujL{ct clutzSv-,
(^ oi;

d,dzocoatO' v^ -/vejLog {(gLSccntlivuxji cv ^Eicov.
,, ''iva, iiTrYi, liig n 'ifh-^epuZretg
71 )(gtr aUrmv m Ti[A,coej.cug iz^fiaLXoS r i^droug' S^/u^c^ n cv cuirolig J^etKVvg i/L(^v-
rvv T /\5<7rS
Sfg^
711$ "^WcppjiTO >i^cP&/i{pvicc4 , Iw '^oKXJm/ twcl •^api^v djurolg iig t ^TreiTOL
Sf^-TiKicrco p^ovor.
tam inopinale editam , Dei opera
,
interim suis parcentis , fortesque in conspectu
hostiuiQ ostendentis : ut omnibus manifestum fiat, ipsum vere Deum esse univer-
salem , et dominum illum in Sione monte coli solitum.
"
Et erit Hierusalem sancta , et alienigenae non transibunt per eam amplius.
Et erit die illa, stillabunt montes dulcedinera, et colles fluent lacte, et omnes emis-
slones Tudae fluent aquis: et fons de domo Domini egredietur, et irrigabit torren-
tem funiculorum.
,,
Sanctam esse Hierusalem ex rebus ipsis gestis constabit, ne-
mine abhinc alienigena ad illam ascendere audente. Cunctis autem ludaeis pro-
missam terram incolentibus bonorum ubertas erit, quia et montes et colles mul-
tos ipsis ac varios fructus praebebunt : fontes item consuetam aquarum suarum
copiam suppeditabunt; solita dicens ex Dei templo dona erogari , et indidem ef-
fluentes uberes bonorum divitias accedentibus illuc
,
et debita Deo officia com-
plere satagentibus. Hi^c est enim qui a propheta dicitur de domo Domini fons egres-
surus. Hic inquam tantus. erit, ut usque ad longinquos copiam suam extensurus sit.
Mox postquam dixit:
"
et x^egyptus desolabitur, et Idumaea similiter ob sua con-
tra V08 facinora , et propter muUos ex vobis c<>atra fas interfectos
,,
addit:
"
et
ludaea in sua firma felicitate habitabitur a propriis incolis in Hierusalem.
,,
Quibus
superaddit:
"
et requiram sanguinem eorum, quem inultum esse non sinara. F.t
Dwninus habitabit in Sione.
,,
Quasi dicat: quotquot adversus Israhelitas ahquid
adgressi fuerint, supremis adficiam suppliciis. Et permanebo cum istis
,
praesen-
tiaaa meam arcaua providentia demonstrans, quam copiosam in omne aevunt abhinc
eisdjem praestaba.
m iMosuM. 9t
EPMHNEIA AMai TOY 1IP04>HT0Y.
L l^efhMv ju)ev oiw 071
)(^ /^^9^0/.^
'
AfjLU)^,
'Zsr^(^tn7\g ^ ov i^fjL,lwcCetv diou ^^«te/Ti
'Ztf^x.etTOLi vuju Yi/uuv-, ^s:^ ryj Tzf ?^d avfx^^jisD/^um
^
7man% /uux.ps iti; 'Zi^(^nT^ccg p. ns,
Xiyi, a. TE -u)^^ T^ oiaTve}-cav TeiyDVTOLf 'Z&^t^^v auj Ji)(gL (DvXcLf fj,lwva)v,
yjj^
a
<a%i
tIu) 'hpaauXrif^ ^ t 'l«c/k (puA^*, ut ouZ G^
?^i7rliq Gffir t^ ^dcnXeici^ OKetvng., •uzro
'^ ^a,Q,vXm'\(ji)V yyvi^obj w^AAgv toto
q
Ap^v^ ^^ toTs -z&iep^pwTflu; ot;;:^ dvikc^g-, cji«'
iTretJ^ Tracroi' tZx' /22%/
(^
^ov ^/t^^Aaai' UTn^ t^ t5 J^cojoth XeATOv eTei^iceg diog
iTroietTV,
'6^
xatvri tvi yrttvmv oivQeS^Tmv owine/a k^ t oiKetov •^ncrOjL^iiq )(^^v' t^t»
;^
6^6»«^' it/TO5 <t. a(p&)£/a? T l'9'V'afK, (^ '2Z%/T0/^»j cAixe/vg, x^ o]}ceittv
g^y 7roLficn1Xoe.cn
^com, (t a.(pci)eJ.(rjLS/)Ct); cv T&f W W 2<wk
^-
t^ vojutft^g Sj^^Tzi^ia)^ ^ tLu tz^ otvTvv
'Zt^epaiTa^i TWtei^ouf ^oc/LTretcL^., W ok Tti^rmv r^ Tug
^zDep(pyt7i>tgi.i f^Luucrlg,
^
t avca-
div ^ T^TOj? <t^
(^
/\gLOv ')A'^yijtJ^lw S^vx^iv-, (^aveiq cficuJOTVig Xe/^t»?, cf^?\sv
aimcjtv ipytcniTaji tc7$ dv&£^77CJ5, 077
«;)^ L'9?eP'' iKSf^voTVftncnv d^og tIw arss-ctymv ay-
^e^Tmv crwTYieJictv .^ c^* pivcadiv
y^
'Zi^ yt(ptx,g^v ryj ^ovcov tSto 'Z^ceQjLcrjijS^ov
70
t
lu(Sf'}(gi,e/.ov Y\av?\9v
*
*i^v 'zsra^ iavTCif, o^iXi^aTO /uSp t ' h^oabafjL-, aujbi^pjcn
q
td o^
' R»»- 1- 2-
c^efK»
^05,
'6^/udKeiom
q
coW
/cp''^'
^v i]^v\i(c/i,/u^ TnTrolYiTcLi ^ottov W d^ dunSv vg^-
e^v
JiauoTY]; Xe/95$ to x^ crup)(gL ^ tJj •zirctVTWV av-^e^Trav (pcweig (TWTneia, «/^A©-»
p- 139.
•j;rA^p^>j
kJ (^
avcodiv oeJL<r/npv 'Qh t oiKOVO/UiOLV 7rapi\yi\vd^g.
'Tynp J^ ThTUY i(^ /uLiQnci^liZaji t T^ov t^
7*
at^^^^fu^gLXoicnajg Tra^iarn^ja^v oA5k,
;i^
i7roLVY,yi'^ c0 cwTSfi' «5 i^nMTO, odv ynp ouZ riyetTO « 'l«c/ix (fvAw /tcpvA), « Troaa t
IN AMOSUM PROPHETAM COMMENTARIUS.
P rspicuum est , beatum quoque Amosum prophetam, ad quem interpretandum
Deo favente nunc adgredimur, de futuris populi
(
hebraei ) casibus per universam
fere prophetiam loqui : ea scilicet innuere
,
quae primo ab Assyriis passurae eranl
decem tribus mala ; tum etiam illa quae Hierosoljmis , ludaeque tribui , ceterisque
regni eius partibus a Babyloniis eventura erant. De his autem rebus non sine causa
prophetae verba faciebant , sed quia Deus curam eximiam popuU gerebat
,
propterea
quod Christus dominus ad communem omnium hominum peragendam salutem suo
tempore adventurus erat. Idcirco Hebraeos Deus ab ethnicis separavit, et circum-
cisione distinxit , et propriam habere voluit regionem , seorsumque in Sion monte
ex legitlma forma rehgiosum sibi ab eis cultum exhiberi mandavit. Sic enim fu-
turum erat , ut secundum propheticas promissiones atque olim ordinatam conguen-
ter his vaticiniis populi administrationem, Christus dominus in orbem veniens cun-
ctos mortales certiores faceret, haud nuper demum de salute hominum procuranda
Deum cogitavisse ; sed quum antiquitus longisque ante temporibus id apud se , te-
ste beato Paulo , habuisset decretum , segregavisse sibi Abrahamum , ex eoque gen-
lem conflasse; curamque huius sicuti iam dictum est
,
gessisse; ut ex hoc postea
genere Christus dominus secundum carnem pro communi apparens salute , mani-
feste videretur secundum vetera decreta ad redemptionis opus venisse.
Propterea quoque popuium universum in captivitatem abducendum curavil
Deus , ex eaque revocandam partem populi quam ipse voluit , cuius deind« prin-
^2 THEODORl MOPSUESTENI
^'^avocfbv eh^ctjiS/jyj
, iTretAimp cJ^ aiiinq rnu/iXMv iivet(pcuvi(Q^itf tv li^ (7tip)(gi, o chcmo^m^
Xe/5^5'
Vh
AP/miy yL^ roi (^vXcSv a(p' \i(gi,<piq iTwjtj^oi TauTyi, awbcmK^v oAi^r 'tvct
^
^
7*
'}^'^nji^y\g cLl'^/u[gt.\cd(n
ag ;f$t/ 7J1; momoJ^a tStov "S^TiXi^etcwg
(^
'^'onov •,
cTmAP; ^ojirtf/ T^ 'E^
(^
7\^ov 'QnfMXeicu; cmOTJvg tS 3?S, v^p r d^aLvncaofj^ti yi c^
curmv
^ r^ -ZtrarTzyK dv-^pouTmv oryTiieia.j 'Ztrai''ra TnnvuiT©^' cd<^ J%
fx,h ih ^tTwyvcocnv
TTeLVTiXvi }(gi^^vTCi4 'fjn/LuyltZoJi Tolg 'i^vicn T aAy^iu(cf,K(jd(nav \:mfMiu^Y\woTcu; c/Kelvlw
,
^pav
Q
l^miTi
fA.y\
Ti t!w iTravocfhv ''i^v,

rg
(^
"^
-iP^ AP/':7Wj' l-S-voTv ;^6/(r/<pv,
uvcodiv ^ja.
T 'Z??^(pn7Zir>' ;f^ r oA-^ingLXcdcnax imjtMvlw ifjt.lwvi
y^
r gVctvo=/b>' l;^-' c^eiV»)'
iVflt r iXmcn ic^ThjuSpoi TauTcug, (^
/-^
r/lx' (W[^j2£(rctv ocl^jt^Acotnctv t i7ra.vo<hv a,va,-
fAAVOtxnv riTnp ouZ
}(^
yiy>vi f(pL-S' ov i(pafuv Ti '^ottok, f(^ vmp tig
iJpy^;(^fj^
ocmctg.
p.
ue.
Aia, tQto TraXcij jujiv f(^ -zs^wxXcu ttJ' juig^KSf.ej-Cd /^a.v^cP' ilprtTO ^Oto S^ tioXXc^v t^
•vfctA/^' iyfil^ovTOg
3
r
}(^p5
r TD^yjLtgTWV:, (jm' 'a>i£9(pwrac aviJ^et^iv r\ -^act
^e^gy
VUV fAJiV i(^igtoTtt 7)10 OUCX^VZJLCdV fX.U/JU0VTCi4 TOL }(Cf.i(9^-, oZ^g
^^ iTT iiceiviig TO «uxp^ /3^-
.^vXcOVlCdV
iOOfd^Ct A\X9'JtJUTCtg- i(p 0i7m.cn Ti Kiy>VTCtg T iTToivOcfbv , "iTi^, Ti OTfOCTTU, T^
^ @)
K^^v
Ofcavov yiy>voTt^v fjilwui^ou ^a^^cniftov Iw' iTrei
Q
^ t 'Zij^Ti^v 'iK^acng
ctJwA^Swj r 'W^ppncn^n yyvofViVT/] , ^S75 ^ ^
f^
^VTct 'Z!>^eioy\fifivcdV te
, j^
r ce^gpp-
pr\cnv oog ilnog ioofjiivcov.
"EvTivdiv a.7nivT&g Tct tz
'©^^
'ijJ (Bol^vAcovicov yiy)V0Tzi (^atcnv iTretJ^h f(giv « cDyj-
^y^ftivctg TO5 i(p6cfhtg "^VTCtg yi^^py^^ca (njjji^n-i 'Zir^Ti^v
fCiv dosuejLcov imXyiAvdvTUv-,
(3a,CvXa)vicov
q
S^?^;/, t^ t& (Gs^y
fJiai,Tuv i(cf^^g lig yiy>viv cv fiia-co, c^a fjuob.ye IZ
v\ TTOLVT^Ag ct\y^fj(gi.Kci)(na, tip^aLfj^y\
fj^
*^o r aorue/wv 'tt%i Ta^ Ji}(g,
(puXff,g, mpoucO'
-^eicm cfi <ze%£ mj vzsPoKsiTwtg ., olj t^ ^loucfix. (SoLcnKactg iTvy^vov, ^ 7J15 l^oL^uKcovicov
cipatum sola teiiuit Tudae tribus
,
quae, universa reditu digna fuit, quoniam ex ipsa
orturus erat cum carne Christus dominus: nam de reliquis tribubus pauci e sin-
gulis redierunt. Sic enim tum e captivitate tum e reditu hac ratione curato pate-
faciendus erat divinae qirca populum providentiae scopus , haec omnia satagentis
propter inde venturum universaHs salutis auctorem Christum. J^rgo ne ludaei ca-
ptivitatem illam perpessi , spe omni deposita , confuuderentur gentibus; sibique pa-
triam , aut reditum ad illam, haud iam superesse crederent; neve suae ab ethnicis
secretionls obHviscerentur ; oh'm ore prophetarum tum futuram captivitatem signi-
ficavit Deus, tum ex eadem postliminium : ut hac spe retenti, ubi accidisset capti-
vitas , reditum expectarent
,
qui reapse eo quem diximus modo ac suprascriptam
ob causam contigit. Quamobrem oHm et iamdiu haec a beato Davide compluribus
in psalmis dicta fuerant: propinquante autem gerendarum rerum tempore prophe-
tas misit divinus favor , nunc quidem impendentia ab Assyriis praecinentes mala
,
mox autem bc^bjlonicam superventuram ludaeis calamitatem significautes: post haec
omnia tamen spondentes reditum ; nihilque eorum
,
quae per id tempus scire com-
modum erat, reticentes, Porro rerum superiorura exitus prognosticis consentaneus
,
fidem faciebat fore ut postea quoque praedicta , sine dubio ad vaticinii normam
evaderent.
Hinc fit ut prophetae cuncti et res assyriacas et subsecutas mox babylonicas
loquantur : nam etsi hae -diversae fuerunt incursiones , Assyriis primo ,
deinde Ba-
C »1
: byloniis expeditionem faeientibus; hisque eventibus aHquantum temporis spatium
interpositum fuit, nihilominus una fuit universalis captivitas, orsa ab Assyriis con-
IN AMOSUM. 93
ff^v T ^97«
%oKIuj' Tiklu/ Lort ^^^ct « ttoAu
^
totwv a,7rcaira,(rjL/^oe, 'Z&^o^Ti^Bo-af p. ui.
TOi? M^/J^uoig' TnTJvUKi Ji n Tt)i87r3 ^j^tjf
Trapw ^Zt^^^mi^g, tIu/ /u^ 'Zo^(py\Teiaj\/ oLTni-
ca» cv Tvig tt^ Ti
(^
'ir^yiA
;^
t 'IhcToj/ ioo^joig 'Sv^ rg aayufi/o)»' (^ ^aQvXco-
ricav mTfoin^vQ-' '^tr^chiAcog' ct/
fi^^oi
q
k^ to ^Zt^oi/Uiov l^juvnSiig J^ t o<to rzE%i
C^ ^r^oiKOt; 'mXhluj ToHg la-^nXiTeug r iTnipaaA', i/(^
(^
cudiov n/ueXAiv yiyvi^oji )(^-
^v a>; a,v J^^sv Troii^aiiv, otj ovk a.(petJ^ia. nvi
^
ajitiAeta, (^ jui^fioXri yvoo^y\c, r Ti
r^ aiayvQjLCdV
}(^
r rp ^c/MvXcovicov OKclicfh^wi ovfA,(popa2g
(^
?\silov , iTrcwop^cm^cti Jt
-aurafv laq a.a2j2^cig /38A9/W^©^* og yi }(ctj t^J (t^.oi>tc6V G?tr «/t^TH^tora^ iig ouuTiig k^
T cuuTvv i-nfji^cophartio ^ovov sk ccv TPSTi Jiaou; vmp thtwv ilcrfsr^^oLju^j©^ Ofc^vag-i «
^M Tiketgov itva. thiwv iTroieiio
(^
AgjPV
cAm' c</ fjciv tyi t yiJ)ifiJHfC0Twv TJfjccoQ/.a, r n:^
Tii%u; iJeiKVV KtiJ^juioviccv ra
q
'Zt%i ry^^t^ tf/^r»?
/^/f^t
Jy^Xog ^y>viv iTmyov -Ik dcpr:-
J^la, Ti f(^ ijiZ^o^lia <t /uuoi,
ci^' 'fhjU^Xeict Ti v^ azsJ^p^via-fjLC^
}(c^ J)io^^t;cri (^ Trj "f^n
V} Koei^^ov iTrava-^coy^' m y,iv oiuu ijziPod^cn; ccZti] tQ /3<€a/«.
OuTW jxgv aTrccvia rtt <t^. r ^ov ilpviKOT©-' r '3s>^(Pmto,
cv oXiy>ig
q
fjclujoovTog v-
'«2.
*
^ (^
'f5^£PJ' ^ /tc^A/ga -CEN^ 'i^" BocjSuAcovicav ^z^ G^
a,<^yaTovctg rijUiAM ytyvi-
^aui-i vynp m i\g cujTHg 7n7fkv\\JiyfJUeXY\KAa-aLv , Ji !w i<^la> oATiciV' TJOieiTOL}
3
^f^t/ t '^^^(pn-
TetoLV «X. cv 'lipiicra.}\.y\fjc clv^' cj/ Tr?7e -5?^ I-^-k^v 7^':7T3/5 7iXy\aiov t^ 'Ict^hA c*- Bcu^A t6
TZiT /gpaT, gyda i/); rolg g.'c/^A9iS g:7?T^A9M-w oi t5 'itrg^twA tk? dvcnag' cv
f^iv y^ tyi 'li-
pncTztktifj, fSf^(py]Tdja)v, sk ctv lyiViTO cT^A©^, «rg TZif \<r^y\K «rg ttj?? T^iTmg i^vicnv,
i(p olg Y\^iKXi Aiyiv '5%i cunzJv iTrei
fjiA\
q
^,/ScMveij' 7^ "lipncrttXnft LZci^to Tig iKei-
tra decem tribus; absoluta vero conlra reliquas, quae regnum ludae constituebant,
a Babyloniis urbis expugnatoribus. Idcirco ceteri etiam prophetae baec portendunt,
atque in his omnis eorum sermo versatur; si paucas aliquot res excipias , neque
a praedictis valde discrepantes
,
quas obiter appinxerunt. Sic facit etiam hic
,
quem
in manibus habemus
,
propheta
,
qui suum omne vaticinium ad mala ab Assyriis
Babyloniisque IsraheU ludaeaque inferenda manifeste convertit : ita tamen ut bre-
viter circa prohoemium quaedam etiam damna commemoret, quae a finitimis po-
pulis sub idem tempus passuri erant Israhelilae. Sic autem Deus demonslrabat, haud
se crudelitate aliqua vel incuria vel consilii volubihtate populum assjriaca ac bab)-
lonica calamitate implicuisse ; sed quia hunc a sceleribus revocare studebat: quan-
doquidem eliam finitimos
,
qui huic populo iniurii fuerant, eodem tempore poenae
subiecit: in quos haudquaquam animadvertisset , nisi populum suum plurimi faceret.
Quare Deus in peccantium supplicio declarat suam erga electos curam, quibus pla-
gas imponit haud saevilia vel contemptu vel odio exstimulatus, sed providentiae
causa et erudiendi emendandique studio
,
atque ut ad frugem meUorem revocet.
Hoc est igitur libri argumentum.
Atque ita omnia quae ad populum spectant dixit propheta
,
et breviter eliam
significavit
,
quidnam adversi pruximis urbi popuUs Babylonii apprime imposituri ea-
dem occasione essent
,
propter iUorum erga electos iniurias ; cuius rei iam causam
diximus. Edit autem vaticiniura haud Hierosolymis sed in ethnicorum locis , circa
fines IsraheUs prope BaetheUs fanum , ubi hostias idoUs IsraheUtae litabant. Nara
si Hierosolymis vaticinatus esset , res neque Israheli innotuisset , neque popuUs re-
Uquis , de quibus erat verba facturus
;
quorum nemo Hierosolyma ventitare
solebaf
:
94 TIIEODORI IWOPSUESTENI
vm'
C4I
3
T^Ki 'Z!>^ppii-d'eicn roTiviq r ^zif^d^wreictv 'm^iijuBfj^ -, dvctyKcucog t^ ti^ 'Io-^xiA
i(^f^(pavY\<;
luf
}(^
Tvlg i-dviotv oi yt 7ikn<Tiov v\(rav' i(^ TioX^iciq c^c tJj? TnQj. to il<hi>?\g:
^^'^etctg i7n/A4yvujUT0 d^ii?\9ig' cag ctv a.Trcwriq, Tne/- S>v riig ?^y^tg iTJVietrOy iiJ^etiV fi
7a TriQ). cajTuv Xi^jiSfjct:, (^ 'Zd^ t '^s^yjnctTatv <h^cl/u^ot r '^<>^(piiracty, iyfud^v n
IJovng T iKlBoLCTjy, fta^ovct r •m^v i^ny t^ cviqyHovg ov rolg '^^(pijrcug '^^roc, Betctg,
To [jiiv Toi yi 'Os^ Tivcay Xi^/^jov oti 'O^tciv
(^
jSctcnXioL ouk. yiAiy^ccv ol -20^-
(pjjrtff roli T^ /g£a>JitJw5 ifi^tg ^^gpuXim, (^
«^
'Qcvriw t "ctmcui \7mv^(roui> aTmvrn
p. m. tQ '3J^(pnr(56'ejv , (r^oJ)ia ju^pt fjLV^ehq u) (pcuviroLj jL(aKX9V' m n yi> tQ 'OcTTig /3/^A(^
b7W5 'i"^' A57©^ }CVe}0V 05 I^Jl3>J 'Ze^5 'OoTtg
(^
7» BgJie} Cv VlfJLipcUg Ot^lH , f(^ TO,
i^iig' 'Os^ 'HcruioL n tj^ 'Zi^^piirYi ouTag (piKTJV o^cng Iw ileDeV 'Uouictg vVog "hfJLOoq,
lio il<h
kJ
t^ ^liiJhiag f(^ k^ 'li^-citTaXyif^ cv ^acnXeici '0^i«, (t vx. i^rig'
y^
«jj^^^t v^''
va^ovTX
Q
'Zt^(py\ryi Stw tpntnv ?\9y>i 'A^a); o/ 1^'oyro cv Kaejtaduej-iJL 6k Oatoui^ ovg
iithv 'f)n 'lipy<7aXr\ft cv yifMi^eug O^ts (ia(j%XiCdg 'lac^* vrwg Sv oJoV n LZ bj r hfJLiocug
'O^/oy 7T?7ra0c8"tf/ Tn; ^sD-ep^^nretct^ J(^r c/Ketvcov XQ^^py., OTjon
>(^
^Clcmi
/fpt/
'Ueroucig i(p}\
'AfjLCog cv r i^^a!^cug ryj oiKetcov /Si^Xcov J)/)?^vuurcu cv rfjLipoug "O^iou vnTioinfjLivot r
'?i>es(pnreictv; -Zt^g rd }(^K^yo JnXQv If) oti arg k^ r 'ssry<^jn^TtKla/ "^J^ro^^tAu-vl^v IXiy-
^cu WtkdJoiL^oi
(^
^O^iay, avi^a\?^vro av Tron ol 'Zi^^pnrcu, r ^etoug ""iimj^c/LKv-^icn
Tretdvju^oi jL(^?i?9y, r
(^
7JX}if^ui?9'MJTst alJ^ouju^oi ^acnXia'
fjLYt mv^KXJcn n 'Z&epg
tSto ''^TTOJ^gtXv^^icog , oveJ^eig av fjLifjL^^curo ehiccucog, ovk 'fhwi^^^onicocn
furest^yf^v fJLtt c^
'^7roi(gf,?\.V'^iCt)g ^etaug aurolg J^et^iVTj-, oi yi Sj^. TravTUV iico^etcmv r 7ry(^fj(gLT\K.aig "^tto-
i^^Av-^icny iTPJ/uSpoi, i(gLT OKeivctg
fAv
i(^ Kiy^v "n i^ ftn
?\.iy^y' 'os-cip OKetvctg
q
fjLVi n
praedictis contra in locis vaticinans , necessario tum Israheli tum finilimis ethnicis
innotescebat
,
qui saepe ob idolorum cultum invicem frequentabant. Sic cuncti
,
quorum causa sermones serebat , et ea quae de se dicebantur resciebant; cogni-
toque ante res gerendas vaticinio , moxque viso exitu , firmiorem fidem inspiranti
prophetas divinae gratiae adhibituri erant.
Age vero quod aiunt nonnulli, Oziam regem a prophetis reprehensum non fuisse
cum sacerdotii munera obire ausus est ; atque ob eam cau»am propheticum spiri-
tum cunctis esse subtractum; vahle id raihi fabulosum videtur. Nam et Oseae liber
sic habet: verbum Domini quod factum est ad Oseam Beeri filium in diebus Oziae,
et rehqua. Tum apud Isaiam prophetam sic dicitur: visio oblata Isaiae Amosi filio,
quam contra ludam urbemque Hierosolymorum vidit , sub Ozia rege , et rehqua.
Et praesenti in Ubro de^ique sic : sermones Amosi
,
qui facti, sunt in Cariatharim
de Thecue, quos vidit super Hierosolymis in diebus Oziae ludae regis. Qui igitur
fieri potest , ut in Oziae diebus divinandi vis prophetis erepta fuerit
,
quemadmo-
dum istorum interpretura opinio fert ; siquidem et Oseas et Isaias et Amosus in
suorum librorum tituhs
,
se in diebus Oziae prophetavisse declarant? Tum vero
exploratum est , si divina forte revelatione prophetae iussi fuissent Oziam castigare
,
nequaquam id fuisse recusaturos , divino potius luraini obteinperantes
,
quam pec-
catorem regem reverentes: sin autem de obiurgando rege haud divinitus fuerunt
admoniti , nemo eos raerito vituperet, qui rem non attigerint, quam eis divina re-
velatio non demonslraverit. Est enim prophetarum perpetuus mos spiritalibus reve-
iationibus obsequendi, sive ex earum instinctu loquendum sit sive tacendum: ita ut
praeter illas neque^ dicant quicquam neque reticeant , atque ab ii« ne latum qui-
IN AMOSUM. 95
Xiyiv
f^»
T€ aiya,v ouk av TTo-n tj, oj n fA,Yf n iiisretv i>^/uSpoi
'sraf c/k&vu/^' tQto fJLtv
ouZ 'u^^ 7ro\y\9i<i
{y\
OVH. oiJ^* 07mq (pi^jt^ov,
)(^
(r(p6J)>oL jufsii Jh^aif ct/ccvncoq
gp^y
r
T^
(^'iCXcov ^ct(pcu<;, (TicoTrh 'Zt^^^Jpctfjueiv ou )(gLX(^q g^v r.yi^crtLfjLlw tQ Jl (^iC?\.iou T>t5
^Ztj^^Tnreict; imvToq Tnej. i^
(^
"la-^nX (^ t 'ihiJ^av v\%oXY\/ud^ii^ }t^ vx Th^ig tz >(^Ka-
voii avfjijBctvTtt, foif^Ti^v ju^ tJzst) t aeKyveACOv, Tjzsro ^ctCuXcovicov v^^v, cv oXiyng
q
Yy 70 'ZtT^oifJuov juvyi[A,lu/ "i^VT^^ «iP/J ilg Cffir <tE%/.o;xot^ (rufjLJByimjij^cov ;^;^v, 'P^ ju^
Tne)-
(^
^\9^'^v ctmctv if) (pctjuuv-y Iw
^
'Zd^n^v gi^«;fptyU^, VTn^
h
3
Trda-av
\viifj^
oumS tIuj olKeiav K/v]iJijuiQv'iav ^05,
^ (^
c^ cttWv dvaJ^etKVU^ctf /WC'A7i5)/to to k^
oap^Cpt J\(m'oTlw XejL^v-, ^^ T>j 7mvitt)V (^avajuSpov CTwmQjL^t' 'Zd^P'^^^^^ ^
^tyrav
TO ^ei cJtr <zz%/oi;tot^ icm/uSija, ilg 'iMy^v 7« jm.«
3
tw
;^ (^
?\gLCv d(peiJ^ia t •^eoi'
:7«97D/«e9^' OTTH
y^
(^ L/^^P T^ ik OULiTaq 'Sl^^VOJUiCt^ e^iKCt^ g/V/Z3T£^'T( STCt^ iT^^tg' d^Kl^OV
Q
7« /3l^A/« A91770V g^VT(^ «TCe»?.
KEO. A'.
V. .
"
Ai-jp/ ^AfJLCog, of i^^ppovTO ov KaejLadztejLfjL 6x. (diKO-Ji, oug nJkv o^ 'igpfeonAji/x,
a/ iiju^pcug ^O^iov tS ^aaikicog 'loyc/k, '/^ ov y\jut^.ocug 'li^/^oaf^ tQ lcoag (iacnXicog
'l«r^MA, (derep Ji>o iTzSv Thi (ricTftou. ,,
ToOro ju^ ovub
>(^^ )(^v Tolg T^iTioig ilpyjf(gijuS^ p. u
'Zt^^iiTOUg ^Zt^^a^pyig 77V05 tk^/v ivn^, JhXacmg n TTOTi fiiiXiTOLf w /3/^A©^, •^rstp' ot«
TB ^ 7ne}
Tivcov iipyiTOLi y^
:70TB* ^'jjm^gov
Q
kJVv,
«'
APJP/
ilTTiv ng ilJkv Ifh 'lipacpa-
XY\fJL' }(gii TOi yi /u(aKKcov nJiK^va >!iy\v ottdW TnejL t Ij-^wA, t^t' igi 'ntg J\}(g^ yi-
y>vi (puy\$Lg-i
;^
^tj^ (^ me} (f^ ^^Arvoug h-^ mtIov
clv^' oog av Kveji(&rov
/udf) dimv-
dem unguem discedere soleant. Hanc igitur opinionem, quae nescio cur multorum
mentes pervasit
,
quaeque mihi sacris litteris magnopere adversari videtur , silentio
praeterire haud aequum existimavi. lam universi huius vaticinii liber circa Israhe-
lem et ludam vertitur , nempe circa utriusque adversitates
,
quae primo ab Assyriis
deinde a Babyloniis contigerunt. Breviter etiam mentionem initio complectitur ma-
lorum quae finitimos correptura erant. Et quidem cur hebraeo populo haec evene-
rint, causam diximus in praecedentibus , Deo curam suam illi impendente
,
pro-
pter eum
,
qui inde exorturus erat secundum carnem , Chrislum dominum, com-
munis sahitis parentem. Praeponuntur autem reliquis res finilimis populis eventu-
rae , ut palam fiat nihil Deum contra suum populum fecisse saevitia commotum;
quandoquidem de iis
,
qui hunc adflixerant
,
poenas repoposcit. Sed iam initium fa-
ciendum libri est
,
qui ita se habet.
CAP. I.
'*
Sermones xAmosi
,
qui facti sunt in Cariatharim de Thecue
,
quos vidit su-
per Hierosolymis , in diebus Oziae ludae regis , et in diebus Hieroboami loaso ge-
niti , regis Israhelis, ante terrae motum biennio.
,,
Verba haec, sicuti in celeris
prophetis diximus , tituli cuiusdam vice funguntur
,
qui libri scopum et continen-
tiam et auctorem aetatemque declarat. Neque est mirandum quod dixerit, sermo-
nes quos vidit super Hierosolymis , etsi cxisus quoque narraturus erat Israheli, id
(I) Hanc, quam reprehendit Theodorus opinionem, prae se ferunt Chrysostomus ad Isaiae eap. VI,
Hieronj-mus epist. XVIII. I ,
et Procopius item in commentario ad praedictum Isaiae locum. Sane cbiur-
gatum a sacerdotibus Oziani dicit sacer te.xtus, non a propbetis.
96 THEODORI MOPSUESTEJfl
Tuv v\yiijL^^ If) Ta
kJ)
T 'lgp«craAw/* , iiT owu
(^
me)-
ouutvv ^ov !w
^
G?^ k tS:
^liiJhL (pyAw, i(^^q cv Tolc, 'Zif^S^v i}pii)(^ju^' r^ ?Qi7mv
q
iJ^ oLitoXou^et^ M^p/u^cav
71 (t yyvo^oDv
</;'
cneivov' iiiwg "^tiv tS KueAcoTz&Th t^ ^zs^^^YiTeici^ IJ^iAcocn r ctmojif'
V. 3.
aQ^-^fAfJ©^ fAAV TOl TY\g 'ZZ^CpMTeia^ 87W (PWOTK.
''
Kue/©- ck SiOJV i(pdiy'^ctTO
, n^
qJ^
'li^HotLKYifA, iJhojte (^cdvLju djuT^' (^ l7rtv^<rctv auj
vofA.a^ Tyj Twifjt^ivcov
^
cJ^n^v^ t1 iCO-
^v<^n iQ Kcip[X}]Xii.
,5 Qctu/L(^aico^Ta. cvTiudiv rio'^oLTO lii
/\sy^'
i*7retSi\ -^ iiK cv t^ 'ig-
p8(7?5tA)ijM. 3 dAA' cy 6}c^voig i^pdiyfiTO Tolg itT^ig, of 7^ Ti i-^v(:^v
Jiffjf
7115
^ctaiKeiCLg tS
lcre^y\A iTuyyoMov ovng, ilKCiwg 'Ze^oTE-3'ej«^ 70, Ik 2/&)i/ i(pdiy^a,TO-i (^ l^ 'lipaauXytfJi^
iJhoJOi (pcdvlcju duK' wq oiv
fMi
Tolg TTtejL
(^
'Tomv c/K^vov %mon<LofAvoic, (hLi/uisxnv
^-
p.
I4G.
^a,(petv fA,iX7^iiv 01 dKSOVTig ryj Kiy>fjLivoisv r ctmctv ilJ^efiv
q
oLTrcwTig 077 yvcldfjLYi 3?ou
'Qlutu (p-&i'yfiTctj , og 7^1 ojTmvitov 7Wiiijy\g Ti (^ KuejiQ-> covj Ci/ TZif ^im op<i
tIcu ;^3ii-
KiKTZtV dum d^pyiOTietCtV tC^ tIcjU VOJUUkIuJ S^TCt^lV TJAnpSc&O/ 'oi>^cnTU^i' TH^ Ti 'Zt^^^pyiTVf
YVLU iiTretv ^UTzx c/icTy?,
^f^t/ li^
K^e^v
'^ ftLuuofji^ivcov t 'iKj3ctcnv ilg gp^v o^cpgg^v tx>
Jl l^Tikv^crxv
aui voftctj r/i Tioiftivcov
, n^
o^«^V3'? w Jtopui^n tQ KoipftyiAii, hoL iiTs-Yi 07»
0« 7115 "^^^cpao^ft)? 7)15 c/Ketva imvTig 75 0/ TnpJoiJiOi auL Tolg hynftivoig jm^griauvTou ilg
Triv-d^Q^' (^ ftluu j(cti
tQ
\cre^y\\
cnw c/Ketvoig, oug JCopv(p!w cbvojL(^cnv tS KoipftriXou, atg.
TnejL c/Keivov oJjcouiuTctg t tottov,
j^
ilg iiJiv Jiov ty\ Xii^oyri wi^ftiviig' iiTOL jLue}^car
(^
A9y>v dva. jttgp©^, TnejL ij(^(rii
7^ TnejLOiJtasv >^iy\.
T. 3.
"
Ka/ iiirtv KvejQ^-,
'^
r '^icnv oLcn^etoug Lctinc/LcnLii
y^
'Qh r TiosctpcTiv Cl^ hk
')b!7rD<^oL(pYi<yofjLou ouutIw, avS' m i^sjfi^ov cv ^ioai cnJ^iefig vxg cv yta-^i iyhKrctg t yct-
?\g.aJiTtSv
; ^
^^jm^xd •viup ilg
(^
oiJtov ^A^oLtiX,
j(^
j(cfi^(^ctyi.TaL{ ^juuiKict ijou 'AJip' y. i
est decem tribubus , nec non finitirnis populis, eventuros: sic enim egit, quia po-
tissimas omnium res urbis Hierosoljmorura existiraabat , nempe eius populi
,
qui ex
ludae tribu constabat, sicuti iara in superioribus diximus: quum interim cetero-
rum ratio in praedicti gratiam haberetur. Sic ergo a principali re , vatieinii sui cau-
sam ostendit, quod ita exorditur.
"
Dominus de Sion locutus est, ex Hierosolymis.
vocem suam emisit. Luxerunt pascua pastorum; exaruit Carmeli cacumen.
,,
Mire
admodum his verbis loqui coepit: nam quia non Hierosoljmis , sed in iUis loque-
batur locis
,
quos ethnici regnumque Israhelis occupabant, slatim prudenter addi-
dit, de Sion locutus est, ex Hierosoljmis vocera suara emisit: ne forte auditores
rerura a se dicendarura cultis per ea loca daemonibus causam imputarent: immo
potiiis universi agnoscerent, se Dei voluntate verba illa facere
;
qui quum omnium
factor dominusque sit , congruam sibi religionem in Sione monte exhiberi legitimis
ritibus iusserat: idemque prophetam ad haec dicenda nunc excitaverat, suoque tera-
pore vaticinia in rem conlaturus erat. lam verba luxerunt pascua pastorum, eia-
ruit CarmeU cacumen
,
significant fore ut cum praedictis finitimi omnes non sine
suis ducibus ad hictum vcrtantur: et quidem etiam Israhel cum iUis, quos Car-
raeli cacumen appeUavit
,
quia circa locura illum incolebant, ac praeter omne of-
ficiqm superbia exultabant. Deinde subdiviso particulatim sermone, de singulis fini-
timis pergit dicere.
"
Dixitque Dominus: super tribus sceleribus Damasci et super quatuor non aver-
sabor eam? quia seri;is ferreis praegnantes galaaditidas dissecuerunt. Ignem immit-
(1) Obseurus videbatur Hieronymo hic prophetae loeus epist. LIII. 8. Sed en Mopsuesteaus more
Suo perspicue atque indubitaDter «xplanabit.
Itr AMOSUM CAP. I. 97 )
xi)4<w (pv\LJu c^ obrJpc^v Xappav ^ odxH^^onTdj^cr^TaJi ?\sit.og 1.\j^ctA 'S-^aifin^q-, Xiy^
KVQjL^. 35
To ^ r "^/cn ;fptjf
Tiosoipai
Myl
dvTi Th r ctycLV TiDXAouq- l^zs-etJ^ ^)^ o ju^ p- i«.
T hoL <t
Jio
a,eA-^MS>i
TTXn-d-iuiTHtog )(gLXmTaui ^l), '^/oi /uSp
Xiyl r iroXKciuc,^ Tiosa^ai
3
T 'Qn^cnv 7» TTAM-Sct^* (^i<AiTOii
3
g/V«F 07? TivXAff-i dcTijSetctg i^ b.cLfJigLany. TroLpei^ehv'
Ifh/uSi/jovTa^
Q
<^
'^
TiXa^Dy c/KTeivovTCt; r oicnfietcw, f^ii
"^yzrocr^i^pi^roLi (t /uuo-etv, kocA-n
JwuoLTov tiTci ii^QiXiTroov TXi ?\9t7mg cLurav ^ss^^vo/tAAO^, Tld iU G^ Itr^nknabQ •iS-ap
(WTtSv 'yi^^mf^luJ Xiy^' a)g clv Jlei^etiv om )(gLV 7iDX/\gL yic7t(3yi)(^criv -,
oiAA^ VTTep TtTwv
/tj(^Xigzt ojuT^g TtfJLCopv\cPiTaui ^
S>v uoKkJjuu 7ioiei^a\ iaaiovJoLVA tIuj xJnJi/npvicLV' ih ouZ
7/1
yL?\g.ct(hTtjSv
-i
c/K /L(JiQ$t4 ^'liKiTaui t ](r^v\KiTzSv iWetv iTretih tS Ictq^yiK ju^^Q^ Iw y\
YcL>\gLCLj' iTretcfii Toivvv, <py]cn, tocxolvtIw cJ^iTetvcttf ^r' cLmeSv r ^ss^vo/uuctv, a; <^ m?
iyKvag ounzfv cnJh^lg -^sfiooi ^f^^Ti/mietv' 'ioitoi
q
tSto Kiy(v ik "^STwJet^iy 7^ &)/<pT)ir©^
aUrrtSvy Jl lui >iJ\ t lyKvcav i(^etJbvio^ ynvi 'Zefftocnv oVTwg ativzg n ^K^icnv dvoLTi/uvavTig
TToMfjLH vofjLCd' OTTip owu iiTTiv Cj/ -zjj/^iOOT (7idi)^ig, ng f>Let(^ovoL iftcpcLoiy T yiVO/Lui^ii' vmp
cAi ThTWV (pwoiv ouu^lg iim^cd G^ oL(petvi^0VTCtg y
d>g i(^ 7a jSacnKetoL ourmv ^-^cu^idr- p. m,
yauj' tQto yb
Kiyl
dtjiAKioL i]« ^AJip' Tiucretv Tg 7^
fJLrf^OTioKicog oLurtJv t!w l%tjui> a,OaupY\'
•dluJoLi' OTnp
J\\/\9i 7t» cxu^^^i^vJ/W /uipx^ovg
AoL/L($Lcmov'
y^ Jit yjjj
TmvTCtc G^ c^ curmv
d^powiO^, co<yi (t. ch^ c/K-
'^ XcLppoLV TroLpoiKHVTCtg oJUTolg d^pcLvicjTtf , 7n>?^Kluj OJUTolg C/tC T^
oiyc^ctg JujuoL/Liicog ^^m^^djo/LS^ng Trapi-^v /Bo^-d^etctv' f(cfj ayuuTVfjLCog iiTreiv aTTctvTcu;
c^
T^ jBoLOiK^ctg c/Ketv/\g, o\g I^haLu ovo/ut^ ^vCLa, oLlx/i^Xcocncx, 7rctVTi?^ei ^tiP^Jtijcm.
tam in Azahelis ddmum, qui fundameDta filii Aderi consumet. Damasci vectes con-
fringam , disperdam incolas agri
,
quorum etiam tribum succidam de viris Charran
:
captivus ahducetur populus Syriae nuncupatus
,
ait Dominus,
,,
Dicit autem super
tribus et quatuor , nempe pro multls. Nam quia numerus post unum et duo plu-
rahs dicitur, verho tribus multos denotat, verho autem quatuor muUitudinem exag-
gerat. Significat autem se multa Damasci scelera neglexisse : verumtamen cum eius
cives in impietate perstarent eamque cumularent , iam fieri non posse quin eos a
se repelleret atque odio prosequeretur. Exin ceteris eorum sceleribus omissis , illud
commemorat quod adversus Israhelitas commiserant: nempe ut ostendat, etiamsi ho-
stes multa peccaverint, tamen eos potissime se puniturum populi sui causa, de quo
raagnopere sollicitus erat. Igltur galaaditidas feminas dicens
,
partem pro toto ap-
pellat: pars enim Israhelis Galaad. Causa puniendi fuit
,
quod tantum adversus Is-
rahelem scelus expromserant , ut ipsas populi huius praegnantes serris ferreis disse-
cuerint. Videtur aulem hoc dicere ut hostium crudelitatem demonstret, qui ne gra-
vidis quidem feminis pepercissent, sive eas reapse serris, sive gladiis more helli con-
ciderint: ita ut locutio serris ferreis ad praegravandam facinoris emphasim adhibea-
tur. Quamobrem , inquit, immittam eis hostes, a quibus cuncti ceu igne absumen-
tur; et quidem regia quoque ipsorum sedes delebitur; hoc enim innuit dictio fun-
damenta Ader: atque omne metropoleos eorum robur subtraham; id quod significat
dictio vectes Damasci confringam. Ita demum eos omnes funditus destruam, \\\. fini-
timos quoque Charran incolas simul deleam
,
quorum sciiicet vires Damasco vide-
bantur validum praesidium exhibere. Ut breviter dicam
, cunctos regni eius incQ-
las
,
qui Syriae vocabulo indigitantur , servitio addicendos curabo.
(f) Notissimurn est Graecos praeter singularem ac plurariTum, duali quoque uti uuraero.
V. 7
98 THEODORI MOPSUESTENI
(T^cKpyj^fxctf oLurbtg, hifdv iS (tly^im^Kamvcram ojj-nic, auy^/uigt.Xcacncui^ 1.0^9ju^^, iQ avy-
nAciaztf iig rlu> 'it^nf^aua^-^
,,
To oujto
Xiyl /^vS^-Sa, on 7rvK?\gt,g oicn^eict;
ipyncrafA^i-
vcf)v
)(^
'oTTJ^ovTixv TYi ^^'^v\e!icf' 7115 yvcof^ng, {•ix- abvV^OfjLOUj \ti' /u(Jf.\igzL
Q
cujTiig
nfLOd-
^«OD^Of^, VTrk^ oiv tS 2o7v5/^t(^ cti-^jt^Xcajvtg
?igf,^ovT©^ gSxt -t^ 'lcf^nfjLouct^ , )(^ 'Jsro
rUl/ ryj ]iTe^Y\Knztfv TnTrowtOTQ^ ^hoicu/^ cog
^
Tikeisov auuriig
'^
7b7«
^fjueivoui tH
%;Af^T^-t iTnKYiXu^Tiq 8TD< CfcCpfTPlSK TB rllll OtAy^im^KCiXnOLV OKeivlw 7rcXifA,0V VOfJLCd,
y^
crw.!wciy}(gt.(rcu;
^ t 'lcf^nfxotlcut amK^eiv imKiv ^
;^
^c^vSt^^a 7ikv\fJ.fJLi\etat,v cu/Tt^v
Ki-yl la) tz^
G^ ^ltreptyiAirctg i}pyi<rctt/rv ii ouZ;
"
Kolj cJ^UTPsg^AoS' two "Qh rd rii^
' - Taji?,
(t )(c/^^.<^ctyiTat^ rot b^fMKict ajL)rv\g^ :Cj cJ^oK9-^p<^ cm )(gt,%iKCUJUTCtg d^ 'A^cant,
^ cf^oip^cxiTOij (pvKrt o^ "AcmoLKcov©^:, Kj iTrd^co rluu yji^^
f^La
'6^
^Ayo^gce^Vj itj "^Wo-
KQuuTOij 01 ^(gtru.KSiTrvi 7^1 (^o^pvKoov-,
Kiyi Kve^og. ,,
tIw cujtIw iTm^oo (^ r^rvig r\fJLOO-
Ef-ctv (pnoT Twp
y)
)(^v^vdzt r T^Kijuipv Kiyi
oo; a,v Zrmg ouiriig 'fhvi/uJi/uS^jov' og •Q^/.g-
AeT
/Mf)
T^ Tct^ng rct reip^vi, c^
^cL^^eS^v
q
oLTiZLcrctv otvcicnjaLu^ t iroKiv ^y a.(^ctitieii n
cs^
y^%i)aj>jutJTCi.^ cujtIu) /Jt^ rp rlw n '' A^oo%v (t r ^AaactKoovoL olftouirwv «x
u(p'i^ofJLajf "H
«c/g 'tp C4/ " AiC}(cteSig' /AVY\/jjivdjiTajj yoi^ ry\g Tct^v\g cog cJ^ap^liarng 'r^ cv roig BMo(pvK9ig
craL^a.7r£icov'
K^ ftoivH Kiyf t nfJLooejLOV aLimcnv iTnKdjcn^ajf roig ckocpuAPiS' "o^v hmy^'
}(c/ii '^iTroKdUJUTOuf ol )($LruK9i7roi t^ a.KK9(pvKoov-y
Kiyi kvqx^^'
,,
'Ivol iiTrvi oti awjrvtccog
oLTroLvrotjg a(pctvic^ cffftr (^o^pvKagj cocmip cv rolg dvcoriepig oLl^/n^KcoT(Ldr,(7i(^ 'i(^v\ imv-
rct
(^
A5tOK T iTJiKKwrvv Ivejictc.
V. 9. "
ToLeh
Kiyi lciiejlQ^, i7l\ T "^IOIV 0.0^(^610^: TvpH ^ i7n T TiOSOipaiV iiiC '"iTTVrZoL-
(^nso^Ojf cuutIcju, olv^^ U)v tJWjiKKeitrcuf ai-^^^/^Kcocnctv rS 2o/\9/^ iig rlw
"lc^nfjLcUcu;, yu
"
Haec ait Dominus : super tribus Gazae sceleribus et super quatuor, non
aversabor eos
,
proplerea quoJ ipsi mancipaverint captivitatem Salomonis , ut eam
concluderent in Idumaeam?
,,
Id ipsum lieic quoque dicit; nempe quod illos sce-
leribus cumulandis deditos , atque in animi pravitate obfirmatos
,
iam diutius non
feret: immo potissimum puniet, quia quum Salomon in captivitatem Idumaeos rede-
gisset , atque Israbelis ditioni adiecisset , ita ut Idumaei diu in hac condilione per-
manserint; illi supervenientes, caplivitatem illam iure belli dissolverint, liosque ite-
rum in Idumaeam secedere iusserint. Nimirum hinc etiam propheta arguit hostium
scelus adversus Israhelitas. Ouid ergo?
"
Immittam in moenia Gazae flammam,
quae illam a fundamentis consumet : delebo Azoti cives : Ascalonis populum de-
struam: Accaroni manus inferam: reliquiae alienigenarum peribunt, dicit Dominus.
,,
Easdem his quoque poenas
,
inquit , imponam. Kam et hoc loco ignem pro bello
dicit, quod scilicet hostes ceu flamma vorabit , Gazae moenibus exitium inferet,
cunctamque urbem a fundamentis subruet, eiusque incolas perdet, cum Azoti Asca-
lonisque civibus. Neque ipsi Accaroni , inquit
,
parcam. Memorata scilicet Gaza
,
quae satrapiarum exterarum princeps erat, generahter praedicit eventuram cunctis
ahenigenis cladem. Quamobrem subdit:
"
alienigenarum reliquiae peribunt, ait
Dorainus:
,,
quo dicto breviter significat fore ut omnes exteri pereant; sicuti in
superioribus populum universum , Syriae nomine nuncupatum, in servitutem reda-
ctum iri praedixit etc.
"
Haec ait Dominus: super tribus Tyri sceleribus et super quatuor, non aver-
sabor eam, propterea quod concluserunt captivitatem Salomonis in Idumaeam, et
IN AMOSUM CAP. I. 99
^K ijujfrKQ-hrav hjs-^mc, a.<h\<^c^vy <t
c^ct7n)<^KoS ttCo im vx, rei^ Tup«,
y^ jf^^^^payi-
v. lo.
c^ravovTwv t^ aak^exajv hk dv6^0fji,ai
r oljcetav-i
y^
jL(a.XigTX, yi Tnivmv oti rlw Ta 1o-
^/u^rQ^ a,l^jL(^Xcoaiav iU
rlw 'iJ^sf^cuav
Tra^icniSjarav^ KiKOivav/iyJm; irig 'ZJ>^^vc-
/uto^ laiiY^; rol<i ciMO(P'jA9i5* «5 ^^^^
/<«tA/^ "^TrvX^^Oj tstj TO/STCi ^em^za.S!t^^ iU
/uui/Y\!xluu iXiiAvdvrctg
^^"
avuL>^>tO)V •, a,; o ts 1oA9ju)^ ^ o ^ttWv (^a,ai\<^(; vvn^ (piXiag
i7roi'^auvro 'Zi^; cLwApt^, av ovJiva iJOiYiazli/uSsfjoi Apji^v, TojayTa ^'zs^^cn vt«>* u:^^
«V cA) K^ ytfWfjutw ifjt^luu iTnX^v 6 TroAg/tu©^, to relptj t? coWv 'sfeegAei, ;cpti T^ff^jav
d^pavieT rttf ttcAiv.
"
TceJ^ Ag></ KVtJtQ^-> iTH ToCiq Zioiv d(7S/3ei'a/$ t^ ^lJ^nfjialaj; )(cf.] Im r T^aTtffCTiv v. ii.
ovK ^$7ro(rZa,<pY\aofjt,au ojutIuj ., "ivitiAv tS xficS^cu ojjtov cai pOfA,(paloL
(^
dJ^A^pov duTii'
>^
i\vfJiiiivaro fA^riZctv im rluu yluu- jCj ^imaiv ik /u^Tveiov (^eAicluu iavrQ' (t V3
opf/,11^
djjvl i^v?\gL^iV ik v1kQ-> (i); „
riAg/o-Ta lczu hcn^nitorag cviyfcoiv , Im Tikiia-rov dai-
(^oujuTav 8JC dv'i^0fjt,cu' (^ /L^^Aigtt yi iirrt^ m 7r6\i/u>sv j^
t ia-^YiAnvfv OKmaztv-» sek
rluu avyfivetctv ctl^wudivri; r 'zu^g auihq, )(cfA otj c^ d<hX(pcdv r.auv duroi rt
y^
fcro/,
0» /uSi^v 6/K tQ 'HoaD, o\
3

1?^^ 'laKO)^ fi^^&y^fj^or
i^rv
^
itTn
(^
d<AA(pov cumi'
Tv
Q
iXvfjLYivaro ftYiZav ivn r y!af, Xiyf, dvn tS ^ria-^pa^av OLTravra^ <t ilg
y^ Kff-r-
Luiy}(^v' OTnp Iw iig rlw TiKhauv ojJThg fjLYi^ctv 7iky)fJ,jLii?\9UJUTWv i7retJ)i yt^ dJiX(povq p.
lii.
d)v6jL(^(7iv a>; c§ dJ^pc^v nTiy/u^Hq-, Avftluu ftyi^a^
cavo/L(stai r r d<hK(pdv dvcupioiv-,
a>g aiv ilg r KOivluu ftnvi^
thtu) Kvfxyjvct/ud^cdv ttJ '^ottco' 7^710ir,>(gLaj n (pnaiy iJg djJTng
(pe,jl>ong /u^<^, 'ivoL fjuii^ova r /L^VJeJictv tyi; iavizSv eh/jJvirQ^ 'Zis^Xcovrcu Toig oe^ai'
non sunt recordati foederis fratrum? Et immittam ignem in moenia Tyri , et de-
vorabit fundamenta eius.
,,
Quum liaec diu , inquit, patienter tulerim , iam diutius
prolongantes impietatem suam non feram
;
praesertim quia Salomonis captivos in
Idumaeam transferendos curarunt, commune lioc scelus habentes cum alienigenis.
Atqui captivis haec minime facere debuerunt , foederis memores
,
quod Salomon et
illorum rex amicabiliter inter se contraxerant; cuius prorsus immemores, nunc ita
se gesserunt: propter quod me volente bostis adveniens, moenia eorum subvertet,
totamque urbem destruel.
"
Haec dicit Dominus : super tribus Idumaeae sceleribus et super quatuor,
non aversabor eam, propterea quod ipsi persecuti sint gladio fratrem suum? Et vul-
•vam bumi labefactavit , et rapuit in testimonium horrorem suum, et impetura ser-
vavit usque ad victoriam.
,,
Quum plurima peccantes tulerim , iam ulteriu^ delin-
quentes non feram: praesertim quia bellum adversus Tsrahelitas commoverunt , ne-
que cognationem cum illis reveriti sunt , et quod e.\ fratribus utrique progeniti es-
sent, ex Esau videlicet atque lacob. Id enim denotat diclio fratrem suum. lam
verba: vulvam humi labefactavit , dicit pro: intereraerunt oranes et humi prostra-
Terunt: quod perinde erat atque in maternam vulvam peccare. Nam quia fratres
nuncupavit, utpote ex fratribus natos , vulvae excidium appellavit fratrum occisio-
nem, quasi isthoc modo in communein matrem peccassent. Patrarunt autem ad-
versus ilios horribilia
,
quo maius testimonium crudelitatis suae spectantibus perhi-
berent. Sed et impetu multo ac vehementi in eos irruerunt, odium suum ad finem
(I) Nobis placeret magis lectio coniplutensis sT,' y£?xoj ad contenlhnem.
V. 14.
p. 152.
V. 15.
lt)0 THEODORI MOPSUESTENI
H^
J^ (t o^i^Yi
TFoXK^ Tiv)
^
(r(^oJpai }(^t clmSv i^yiauvTO, ap^i rikiiq tIuu ojutIw tS
s. 12. T«7WV 77;
" Kojf Q^CtTFCg-^^cS TW^ ilq QoUjL(^V, ^ ^f^tS^P^^TOt ^/>tgA/a Ta^cov ajUTYig.
5,
($iauL/uigLV r lJ^iifj.cucov Iw h '(2%i/SAg77?'©^ TihXiq' iTrci^co tvUwu ojUTVig (pyicn r TwMjiipv-i
og T fAJty^rluJ ewTzSv
<t jSctaiKixo^TUTLu t^Kiv imvtiXoSg a.(Lictvi{i^ c/h, 0aL^pcov ojutIw juP)
tP
Tet^v ctvctczuctcrctg.
V. 13.
"
ToicDe
Myl
}cv^i(^- ^ Tcti^ "^icnv dcn/Betcug ^^o^v
'Afjuji^
^
^ ToCig Tiosapaiv
OVK
"^gpa^pyjcTOf^cti ajUTOvg, d,vd' &v dLVi%it^ov Tttg ot/ ytgpi 'f^^pva-ct^
i^ Tci?\gLctJ)tTzSv
-i
OTTwg ctv TikaTiJuucocn tu. 'oQjLct djjmv.^
n^
dvd^co two ''Qh HTt t&^ 'Vct^QoL'
^ K^^-
(pcf^TOj Tu diju^Kict djwmg /C^ tc^v^g cv h/uk^ct TroAifjLHy (^ <7^c&«<T2Ta/ cv hjukoct owd-
nXeictg duivig,
^
:ro^<$(;crgrct/ MiK^ft cv ctiy^iut^Xcdcnct
-i
ol Upeig dinv}
)(^
ol ctq^vng
ajJiuv Itii td duTX)-^
Xiyf Kvexog. ,,
Ta o/^oia, J^
^ ^zs^i Wtwk il-Tiaiv -, V7np T^m jl(^-
XigvL dyavoLiCTetv
Xiyi
;(^t curizdv ) otj 'ryj 'lcr^ijXnr/v idg iyxvag avg^/^ov, tIiv efk?
fi^axluJCtiv bf.t(jOTy]7u jLUftii/^or iKmJi tS '^TivKKveiv ju3p druyau& td g-S^v©^
^> lYig iig
Tztg lyKvag fSp^vofAAag' x^tu^olj Jl r c/Ketvcov ^pctVj cog oiv fjt^ei^ovoL r oim(nv Ipyd-
a-ajtvrv r oiKetcLV \7rtKdjcnTajj J\i (pnaiv V7np rhrwv m^KijuuQ^j Tmvizt ju^ d(pzKcov t^
'Paj3Cd Tet^-i Yi fJLy]^07n)Kig duTtdv VTrdp'^' 0)c (id^^v
q
dvoLcmoSv r 7roKiv-y (^ ioo-htov
if^dwfcov >(gLT djmSv
(^
TiZiKijui^v •> cog d^po^incig Itji roig yivoju^oig rdg
7^ iniXovTZ^v
oKQKvydg '^iTTOTiKet^auf' du7Y\ ju^ owu dTmKetav VZeroju^et TrcuJTiKn' td
3
iiJtaKdv ouJTzfv
MiK^fA, ojTzo ^^s^oru^opdjo/Mfjov dim^yKTiTou aiyfj(d.Kcjorov j^^Kei^vo auju oLTraai Tolg Ti
ii^T<^jiicn (^ Tolg cto-^HOi tQ Kgi'^.
usque contra eos demonstrantes: nam servavit tisque ad victoriam, hunc sensum
habet. Propter haec autem quid?
^*'
Et iramittam ignem in Thaeman , et vorabit
fundamenta moenium eius.
,,
Thaeman Idumaeorum erat urbs' spectabilior. Addu-
cam itaque illis bellum, quod maximam illorum et imperiosissimam urbem prorsus
consumet, atque a fundamentis cum moenibus suis conveliet.
"
Haec dicit Dominus: super tribus sceleribus filiorum Ammonis et super qua-
tuor non aversabor eos, propterea quod dissecuerint praegnantes Galaaditarum
, ut
dilatarent terminos suos? Et succendam ignem super moenia Rabbae , et devorabit
fundamenta eius cum ululatu in die belii » et conquassabitur in die consummatio-
nis eius. Et ibit Melchom in captivitatem , sacerdotes eius principesque simul, dicit
Dominus.
,,
Paria de his quoque dicens , irasci tamen potissimum iUis dicit
,
quia
Israhelitarum praegnantes dissecuerant , Damascenorum saevitiem imitali; speran-
tes scilicet totara gentem perdere per hoc adversus foetas scelus: illorum insuper
regionem possidere , ut latiorem incolatum haberent. Sed superveniet , inquit, ob
haec hostis, qui Rabbae moenia destruetj quae erat illorum metropolis. Porro urbe
a fundamentis pereunte
,
tantoque ardente bello
,
intolerabiles ob eam rem extol-
lentur patientium uiulatus. Urbs itaque supremum exitium experietur: ipsorum au-
tem idolum , Melchom appellatum , abducetur pariter captivum cum sacerdotibus
cunctis ac principibus populi. .
IN AMOSUM CAP. II. 10
1
K£0. B'.
<'
TcfccA Xiyl Kvej-(^' Itti r %my doijSeicug* McoctfB i(^ i7n t Tiosctpcnv ouk
"^-
\. i.
<r^ct(prtcn)fjiOLi
ouutvv, aK-S"' m f(^ii}(^vcrcty o$zt ^ctaiXiCoq ie^ovf^cuctg
g'5
}toncu/\
,, '^Oti
/lS^ 0'jZ Sjof' imvTUv <i^ ?^i7mv ^s^^vojutctg Xiyl
r h-^vdv-, oig
7(^
Th "la-^.riX IjW-^^-
vwVofTD, J^?\9V ou
f^lw
iiefi ci/^^vdu V^ 'Z!y^x,£tjLS/)Ct>v C4/a,X/\gL^ci^ axcXa^ictif
j Itt' ok- p-
ijs.
cfiKioL tS (BctcnXicog '\<^HfA,alci4 iTTctylv ^Gto (pna^v 'og 'y^ i(^ "iJ^ovf^aloig to ojuioiot, cv
Tvig avcori^ig riTreiAyjx^g cdirfcu' olK^K iTxraJ^i o jlS^Jj rp "lcf^^^if^cucov (^ctcnKivg i\^HKi\^
TTOTi "uf^g iiqiwlw
7(^
(^iXiaA/ vivcTcif 'Tp \<r^Y\?\.iiz^v j
oiyc&vociCTyia-cwTig
q
im TTiTOig ol
Mcootfiircu
imqioLT<£i<rci4/ t5 k^ t^ "iJ^afAalcL; aLTn^^^eict 'T^ 'l^r^nAi-n^lv , i(^ vivifoyixaTig
acnnp Tivct dixrictv iTnviKiov rolg i}J)i)?\9ig rolg oiKeioig iQ ^ctcnXicog t^ ^c^nf^cucu; -zi^g-'
iiyt^v rliv cri^otylw, m (^ o?\9f(^v7ri)(rcti/Tig ojutvv Itjj ryi dvaioc- ihiv ouuu Xiyl to }(giT-
i)(gLV(raJV o^ /BacnAicog ^lJ^HfjLolctg ilg itovictv., rltu 'ZD^aztycoyloD Aiycov (z t cnpctylw lcp'
^Tiip oocoji^ o?^)(gLVTVuZrig OJUTVV ilg itoyiocv ojtmi tu oga, /LfjQi,(iiQK-ni(^cnv hpy^i^ou /uSp
cuZ y(^ 'Tp Mcooc^iTcSv
Xiylf vmp t^ ctmctg c/"/ lcv ctTn^cicz ryi ^zif^g crJtr ^lcr^y.Airctg
TVffuvTLW iTTichi^ocvro >(gLTOL tS /SoccnAicog
'mg
'lcfouftctictg rlcJu hgyuju' vvnp
q
thtzov tj
;
"
"E^oLTro^Ko^ Tiup ivn McoocjS-, <t y^^^i;>a/yiTcu dijukAict tjj TroXicov cuml'
y^
cnoLTrc-
v. a.
^ztviii^ cv oLJhvct/uuct Mcool(2 jU^ (pcavYig t^
/-^
K^vyijg attKmy^og- (^ oJ^o^sQ^pSj cm kdi-
TOLg qJ^ aJtJT^:, (t
'7ra.v'Qtg a.p^vrctg dtrj^ ^^TruKnvcS jumr ojuj^
, Aiyf
KVQjLog.
„ ^ETriXdj-
v. j.
(T^rcu yip (pna^v o 7ro?!i/uu(^.> TroLcrctg dunSv di^aLvil^cov Tocg TroKeig' cog iig i^ctrlw )(g.Tiv- v-
•"*•
i^ivrctg dSivetoLVj (^ jU-w
q
ctpiccjLorccg ^cd^g tv juuiyt^©^ t iTm^ju^cov djurolg >(gLH^Vy
ju^ /ujey<pig Tivog (pcovHg rz (^ K^vyig r TioXifMitcov axthyny^cov ^vcltov '\}mjuLfivau' crwLi-
CAP. II.
"
Haec dicit Dominus: super tribus sceleribus Moab et super quatuor no^
aversabor eum, eo quod combusserit ossa regis Idumaeae usque ad cinerem?
,,
Quod in reliquis cunctis dicat nationum iniqultates, quas contra Israbelem raoli-
tae sunt , exploratum est. Et quidem boc item loco baud mutato sermonis tenore,
ob \indicandum Idumae^e regem baec se adiungere ait; quuin tamen in superio-
ribus paria interminatus Idumaeis videatur. Sed quia rex Idumaeae abquando vo-
luit pacem amicitiamque cum Israbelitis componere , indignati ob id Moabitae bello
appetiverunt Idumaeam odio Israbelitarum: et cum victores extitissent, ceu victo-
riale quoddam sacrificium idolis suis regis Iduraaeae obtuierunt mactationem, immo
ipsum et bolocaustum in ara fecerunt. Id enim valent verba: combusserunt ossa re-
gis Iduraeae usque ad cinerera , oblationem dicens et caedem, in qua ipsum bor
locausti ritu cremanles, ossa eius in cinerem redegerunt. Ait ergo Deus, indignari
se Moabitis
,
quia odio Israbebtarum , tantam adversus Idumaeae regem iram exse-
ruerunt. Quid inde porro?
"
Immitlam ignem in Moab , et devorabit fundamenta
•iirbium eius. Et raorietur in virium infirmitate Moab cum clainore et clangore tu-
bae. Et disperdam iudices ab eo , eiusdemque principes omnes interficiam cum
ipso , dicit Dominus.
,,
Adventabit enim, inquit, bostis cunctas eorum civitates
vastaturus; adeo ut ad extremam redacti miseriam, neque ferendae inagnitudini in-
flictorum malorum pares , cum clamore maximo inter bellicarum tubarum clango-
rem mortem oppetituri sint. Atque ut summatirn dicam, tantum erit iilorum exi-
i02 TIIEODORI MOPSUESTENr
TVfMcag n ilTriiv
,
roa-s^g oAg-S-p©-» cumJ^v "i^ •, ag
fA,v\ aeArlw ojm^v
fji^y\ q
old^vtdl ^z^-
^et(p-^uZcu jM.jic/sva, tto^vtmv cwmfv "^^AwA^twv f(^Bu7rci^.
ii^iuoc, 6 ^^^^Ymg-, "^iixrirou T^itjziv Im tu tc^
^^ avfju^nTo/u^ci., e^etzvvg oti okuvoi
75 VTTi^ T^ ih THTCt^ oicf)>aa4 YI^XP^QV TlfJLCO^iiSs^CU^ COq oiv ilg diOV Ct)7rip 'EJ>^a^)Cf1V CLUthg
'
aULi^CUVi tQtV
7^y\fi.fAA7\Q'JJtJTiC, TD^ '^OTTUi' ^TVl Ti » ^.^(^I^OVXOUL T
TJ
f^LOit^OLV AyVCO/J^Vig
't&fei dzOV yiy>VOTiq' f/.'ijmiHrcU JU^l 70/ 'ZS^Ti^V T^ 7« l^cOr (^vXY\q d)g av JL(JtXl<pX, TlfJLO)-
eACLt; oi^ic^v-) vm^ u>v fZ^
(^
votov Tvy^vovT^g tv diiov :, iid^vog «tIov v\cPi^oiw' Xiy^
q
V. 4. iiTuq.
"
TrtcTg Xiy^ KVtX©^' ^ r '^mv dcnl3aicus yjcSv "loveht t^ 'Qh r Tiosoj^cnv ovk
"^qioL^^naDf^a^ ojJTng;
,,
'Uc7i^r\KhTCLg
(t ThTvv; TivXAgLKig /uu(reiv XiyofV, i^Txretcf^mp 2Qi-
f^jL^fj»)(ciLat ryi icLVTtSv oLcrt^etct' iliu
)(^
r olIticlv Xiycav c^ 77jU.ft)£ia?
"
\vi70iv tS dTm-
p. 155. (m^a^ ouuT^g
(^
vo/a_qv Kvej.ii-, (t tol
^z^^^y
fjf^Tct ajuT^ sk i'^v?\ff.^cuiiTO'
ji^
i7rXavY]cnv
iOLVTiig Tct /u(gt.ruuLcL cuntov cL i7wtt\(retv , oig l^nttoXHd^^rav 01 inxTipig cwTtSv 07ncra> cwrzSv»

Ktf) yt)
^ 5toi ryj
/^
vof^cav (t t ^zd^gcLy/jigiTwv
^ I/j^ 8^va Aejpv Tiotei^oj^ y\^ov-
y^vrO) r^
Q
T ilJhiXcov 'Ze^(rcti'ei^v ^i^-ss-aa, oLyjoKa^ rolg iOLVTcSv ioya^o/j^oi im-
V. 5. '^CtOT. Ti OU^i; " "^^OLTIC^Xa TW^ ^ 'loUcTcM', (^ ;^^(pcfc^TCt/ ^/JUiKtOL '\ipiiCFCLKY\fJL.
,,
" k(pctvicd
-i
(pYicn^ Sj!g^ r TiuKi/ucov t»$ ts
-7^
(BoLoiXetctc oLTrctvrojg (ynetVY^g-i (t r 'liDacrzLhyifL
cruju ouuToig. Eu<r/^Apy «/fe otj ^zz^i "J^j (BoL^vXcavlcav tclvtcl (^Yicnv' ciceivoi y^ rlw Ti 'lipn-
cmXrif/, }(g.TV\yaLy>v
-i ^ g^ t^ 'lacOat (pvkY\g i^^ov ctl^/^Xa>TOtg' ;^i tb/
^
ci/ Tolg /ji^
'
'^VTCL TCL ilg
(^
'l(r£$fc;7A, g/V OW;^ Tzig Jit^gL (^v^g^ fj^twicov >(gLt(gL-, r/T oiojvejicov cog
iiXjQg ^f)n/(ji/jixY\rcHj OiTnp otuu oujThig f(^ cLi^/^Xc^TOtg P^g^ovT^g cx,7niX^v cog J^7\gv tf)
071 /UaUV TtVOL OLi-^/JlCfLXcdCnOUtf Yiytirctf r ^S^
(^
?\ff,OV ^JZSD Ti OLOSVejLCdV yi^J^Yi/J^lw t(Cf^
tium , ut neque iudex eorum aliquis neque princeps superfuturus sit , cunctis eo-
dem tempore occidione deletis.
Sic autem narratis quae finitimls eventura erant ob ipsorum adversus Isralie-
litas iniquitatem , convertit se mox proplieta ad res populo quoque suo eventuras
;
demonstrans quod sicut illi puniendi erant ob suam contra populum pecuiiariter Deo
addictum iniquitatem; ita etiam populus poenam non effugiet ingrati sui erga Deum
animi. Meminit vero in primis tribus ludae
,
quam praeciptie poena dignam cen-
set, propterea quod circa Dei teraplum habitans, nihilo tamen minus irreligiosa erat.
Sic autem fatur.
"
Haec dicit Dominus: super tribus sceleribus filiorum ludae et
^
super quatuor non aversabor eos?
,,
Peccantes hos saepenumero odisse se dicit
,
quia in impietate sua perseverarunt. Mox etiam poenae causam dicit:
"
propterea
quod abiecerint legem Domini, et mandata eius non custodiverint. Et deceperunt
eos vana ( idola ) sua quae fecerant, post quae abierant patres eorum.
,,
ISamque
^
et hi nuUam mandatorum meorum rationem habere voluerunt, et idolorum cultui
se addixerunt , consentanea patribus suis facientes. Quid ergo?
"
Immittam ignem
in ludam, et Hierusalem fundamenta vorabit.
,,
Perdam , inquit, hostium manu
cunctos regni illius cives , et Hierusalem cum ipsis.
,,
Exploratum est prophetam
haec de Babyloniis dicere
,
qui Hierusalem demoliti sunt , et ludae tribum capti-
vam transtulerunt. Ceterum in sequentibus, de Israhelis id est decem tribuum ma-
lis loquens, Assyrios ut par est nominat, qui tribus illas abduxerunt captivas. Quam-
obrem apparet unam veluti existimari a propheta populi captivitatem ab Assyriis
ac Babyloniis peractam : quamquam reapse alii fuere qui decem tribus ceperunt
,
IM AMOSUM CAP. II. 103
iBdCvAcovtoi J\ ol G^ Trie 'lovcfht ^^j^ovng (puA»?5*
;c$t/ tjs
)(^
^ov©^ cv /tAa-ca ^^^v^*
iwetJyi rS TffovTvq A9^S t cu-^^^jufSf-Xcdaictv tQtvv <7Wbi(^y] TjXnp^^vajj r/T '^otiov aip^AjL^lu/
/u^ "^TTO TT^ cfi}(^, mgcucjd^ildctM Jl dg Cffir ^ 'lyc/^ (pyAw^* cf^OTTip
;f^
o/ 'Z«>^(|)«rct/ Tri
'Zt^
(^
^ov icn/u^ct oJ^cLy^iKT^vn^ i Trcvi ju8{j OKavcav, TTvri
q
jtjje/umlwTdu{ tl^twv, wg p. i5c.
d,fx(poT^^v iU T ^ov (mjjn?\9'Jii^v
-, '3?£P5
y^uac te jjvct t koivov t cd-^/ngLKciixndv a.vcL-
cpi^juS^fjcov , >(Jiv d J)iyipy]jL^oi!; ymg yiy^vi
TxTiq y^^lg.
"
Tctc/g Agj^ xuc«(^' ^i r '^iffjv ac7S/3aa^5 'Jj-^kA ;(^
'<fh r T^osctpcnv a^c "^^td-
v. g.
gpx(priaDfj(,{Li oujtvv, „
EiTo, ilmtag oti VTiip m 'ohTeTctju^odt; Yicn(3iiv "^xTra^pgcpg^ cfi}(gdcog,
Kiyl f(^^^Y\q l(C^ Ttt ThTtt)V
TlkWflJUAKY/i{gLTa 7lkCl<pt
^
OVT^.
"
Av-S"' S)V ClTncfbVTO ef^l'
j(cfjOv oipyu^ii.

Ai^ov ov
(^
j(gLT dpiTlw
^kyi
vuv, ckia.
(^
a)7np o^ ^ KivajL^ng
a,fA,(pi(rliy\TV\CTlcdq J^H(^ct ^eZf^crluu- 'ivct iiTni otj ^n/^Twv 'zs^icficfbcrctv GGV^ Tvlg ch)(c/LiOig
Cd^^/jdpaq- (^ 6^T5/V&)V TD Xiy>/J^OV
"
y^
Tliv.lTZX, \vin/iV TJZjroc/^/^TMV r/J TmTZiUJUTUV
^^
(@ PtP^
'T^
y^ii' 55
"'''^^'
^
TV(TiiT^ (^-/m T Ctlo^cyjiPcf^'lCtV cJ^iTCIVCtV T IjtUTZirV, a>9E
«ry^ ^^VWTWV ^Zlf^pcfic/hvOUI TV (^'if^gUjOV VTrip iUViXi^TWV XvifJU/JigLTtiiV' ThTO
^
d%?\g'i TO VZffV-
cfh/^Ttav
7p TTaTvjLVTtev ijh T ')^'Juv n^
y^i'
'ovno lu)
\XiyyJ^
cm(pyig tQ ftyiJiva, ?hy>v
TlOlii^aUl tQ cf)i(g.lH-, €i y^ ^
iTT iVTiKiCn CUJTCt XYifJ^
/J(giCn i^lifun^^OVTO iJVjOKCjiC,.
"
Kflc]f
V- 7-
C9covcfbKil^ov ilg }t%(pct?\scg Trfco^Zv.

T^efv cwWv Kiyl, oti ou /ipvov >ix, iTd^ijyjuuov ojjtxTk;
ef^n^cf^a, ouItQctiv, aK^^ff,
^
^zix^crcTiK.nTiov a,<^icdq' o3^v iirayi.
"
^^
'^^^^
TtiTreivc^v c^i-
kKivav.
,5 Ktf) 'jyj m^w^y/JiJivcdv aiJToic, (pyiaiv opdwg i^vTtov, fA/iVi^iTrov ilg thvcjuvtiov t v-
i'>"-
iu^cnv , obfAJiT^iujT^q cuTt^v S^ tIw Ta7reiv'oTy\Ttt.
"
Kct/ vjo?
)(^
7raTY]o cwnl iicnTPopiVOVTO
v. s.
.
'2«ri£P$ T(2^ aJJTuuj Trouc^icmluj , oviwg ^i^YiKci^ozixn to ovo/jjt tQ di^ ou/rtfv
;^
Ta i/^Tict
x\ssyril scilicet: Babjlonii autem, qui ludae tribuin abstulerunt: et quidem tempus
aliquod intercessit: sic tamen universi populi contigit compleri captlvitatem , coe-
ptam a decem tribubus , et in ludae tribu absolutam. Quare et prophetae eventu-
ras populo res denunciantes
,
raodo illos modo bos memorant, quia arabo populum
unum constituunt, atque ad unam coramuniter captivitatem traducti fuerunt; et-
iamsi baec distinctis teraporibus contigit.
"
Haec dicit Dominus: super tribus sceleribus Israbebs, et super quatuor non
aversabor eum? Postquam dixit, se illos propter continuata peccata iusle aversari,
narrat in scquentibus illorum iniquitates plurimas:
"
propterea quod vendiderint
argento iustum.
,,
lustum nunc non dicit hominem virtute ornatum , sed illum cui
in litium , controversia ius aequum reddendum erat. Ait igitur propter pecuniam
proditos fuisse horaines, quil)us aequitas iuris favebat, Intendensque adhuc verba ait:
"
et pauperera propter calcearaenta quae terrae pulverem calcant.
,,
Usque adeo
,
inquit, turpe lucrum suum ampliaverunt, ut pauperura ius propter vilissiraa raunera
venderent. Id enira valeant verba: propter calcearaenta, quae terrae pulverem cal-
cant, quod sane indicium manifestum erat,.nullam aequi haberi rationem, si tam
facile ob vilia raunuscula ita se gerebant.
"
Et pugno verberabant capita paupe-
rum.
,,
Loquitur de iisdem, aitque non solura defensos non fuisse ius petentes pau-
peres, sed licenter etiam verberatos. Unde addit:
"
et viam humiliura declinabant.
,,
Quumque illorum acta recte se haberent, contrariam sententiam tulerunt, despicatui
habentes ipsorum hurailitatera.
"
Et fdius ac pater eius ingrediebantur ad eandem
puellam, ut contaminarent nomen Dei sui. Et vestiraenta sua funiculis alligantes.
m TIIEODORI MOPSUESTEM
T. 9.
V. II.
ournJv Jla-fA.djovnq %omoiq Ti^^Trivxa-/uigt,Tct rminv lyo/u^tt r dv(7ici^Qji,H-
^
olvov c/k
avii4)(pcLVTiav ivnvov cv Td o'lKCt> tQ 3?S otmtJv.
5,
Ai' XiZ^/SoXlto oLOiXyiia^ HJiva, T^-^v
««A TP
T^ CpuO^CtJg TTOlii/uSpOl VOftCOV , TTZnyiP Tl i(^ l|05 OLchceq aWbl/MyVWUTV Tttiq OJUTCUg'
TtauvTVig (i?\gLa-(py\/MOLg 'Zjj^^tiTjoi yivoju^oi Td ^oT, %v i^f(^A€i^aj iJ^KOvuu' <t Jh otiyi'
vag qJ^ l/Li^cnm )(^^ayLdjct^ovTzq 7iky\cnQV tQ dvaioLgtfeJiii ^ (^ hJI tIw
i-yfviywx, oi/Zi7ro-
ju^oi Tyj ayicov
-i
tIw ts aLyto?^aiai,v cJ^iTjhli^wu tzivtIw
(t ok r^ 'Jj) Tnvynuv \7n1pe1ctg
ag TioAv^OTmg v\e^iitovuu
-^
Io^tIw tivol /a^ juui^g iv tzS t?? ^S outijwv oi-Aoa.
"
'E^
q
cJ^vi^
(^
Ajuipppcuov 6k 'ZEr^awTrn cwr^v ov IZ f(^da>g i;^©^ k^J^h tv
u-v]/©^ aWj (^ "iXv^g
Iw cog Jpvg'
}^ <^^^
t
KOfTTov cwnl iTmvood^v,
;^
Tzig pi^ctg
. 10. ttwj/ iJzsTJ^^TW-S^K* i(^ \yo oivnyi^v vjut^g 6/k
y\g
klyuwfn'
^
f!:^r\yty>v v/u(^g ov ryf
l^Y\ftcd TiostJL^-itovTa iTV} , T i(giQLHXv\^voftv\arLj T yLv ^A/ipppouoov (^
'i?\ff,l2ov C4C T ijary
p. 158. v/^ ilg -Zt^^pnTCLg
y
<^ 6ic r/^ vioLviancov v/^ iig oLyioLa/fJv.
,,
Krt/ ^uTa J)ifSf^TliS^
,
TP
iVioykOlcSv OV /LVi/AMY^/ViVOl T
2/^,
«-O-' OTI
(^
'A/i^ppCUOV 87W5 /JlkytV Ti OVTU i(^
J^vuuctTov TraVTiXcJg i\(poLViatt, hJI X^-^vov cumf tj i^gc^^AfTrcov im t^ 5^5* acT' oti J^ov-
xSovTOjg v/j(^g cJ^i/\yty)v cJ^ Alyu-^TH'
«•3''
077 k^ tIw 'i^r\/Jipv noj-afoLicovTu v/ji^g Itm
ehi^pi-ldi TIOiKlACOg' a>^ T T ^ A/J(S>ppOUCiOV yltZ T H^V V/JUV 'ZD^CmKiiatLV iig K-maiV '23^^-
%eiv' i(jj' oig oLTraai ^Ztf^^^Y^Tiitvig ts ^qjlt^ cvioig v/a^ lixr' co(pi?\.eia, 7» xoivs /^"^Ji-
Jhoi(gL' ^ J^ lu Tivag 'rp cv v/Juv iTr^i^aftLu , cog av '^^fJtJiXi^pco t^ i^ KpeiT^ovi 'Ztf^a-
avi^iiv (2'iCi), itoa-/jj)V avmat (pi^VT^g Toig ?^i7mg. Ka) iTretJi] l^vvx fZt^-h?^ Tiuaiv Iw
y
o/ipicog iiTmv
''
fJLv\ ouk g?7 ^vtol ijo/ 'l(r£^wAj
?^iyi
kvqjiQ^;
,,
ov yLp J^woaTov v/luv
(pY\aiv a^vei^ ^vto, iiTwg i^VTZt. *AiLoXiida>g Tolg dvcoviQpig iTmryl.
''
Ka/ iViOTi^iTi THg
hyiaa'/MViig o]v(iV' i^ Toig ^zi^^pvTcug ct/iT^AAiS^ Xiy>VTig, ov
fti\
'Ze^(pY\rdja}iTi. „ A/g-
faciebant velamina iuxta altare: et vinum de calumniis bibebant in domo Dei sui.
,,
Propter immanem libidinem, naturae leges pensi non habebant, paterque ac filius
proterve iisdem feminis miscebantur: tantae se blaspbemiae apud Deum reos facien-
tes
,
quem invocare videbantur. Quin etiam papiliones ex suis vestibus sibi apud
altare tendebant , ne loci sancti quidem propinquitatem reverentes , ibique hanc li-
bidinem explebant. Tum de pauperum damno
,
quos multiplici iniustitia vexabant,
sollemnitatem sibi quodammodo non slne crapula intra Dei domum constituebant.
"
Et tamen ego sum qui exterminavi Amorrhaeum a facie eorum , cuius alti-
tudo sicut cedri proceritas erat, et robur ut quercus : abstuHque fructum eius de-
super, et radices eius subter. Ego sum qui vos de regione Aegypti eduxi, et quadra-
ginta annis in deserto circumduxi , ut Amorrhaeorum regionem possideretis. As-
sumpsique de lihis vestris in prophetas, et de iuvenibus vestris in sanctificationem.
,,
Vos inquam talia patraslis beneficiorum meorum immemores: nec quod ego Amor-
rhaeum talem tantumque ac potentem prorsus destruxerim , nullis eius relictis iii
terra vestigiis : nec quod vos servituti mancipatos de Aegypto eduxerim: nec annis
quadraginta mullifariam vos in deserto aluerim; donec Amorrhaeorum regionem
nuUo humano iure ad vos pertinentem potestati vestrae tradidi. Praeter haec om-
nia, nonnullos vestrum, publicae utilitatis causa, propheticae quoque gratiae feci
participes : denique et ex vobis aliquos delegi
,
qui accuratiori meliorique vitae ge^
neri addicti , ornamento ceteris essent. Et quia haec omnibus perspicua erant
,
pa-
riter addit:
"
numquid non ita est, filii Israhelis , dicit Dominus?
,,
Profecto haec
verissiraa
,
negari a vobis nequeunt. Tum superioribus consentanee addit.
"
At vojj
y. 13,
p. 1.V).
V. li.
V. 15.
m AMOSUM CAP. 11.
105
/AviTi yip '^t^JhXcog ilg rlw '^QXV o^vfieA^ovriq rlw iiA>Li, Tt^g n ^si^g aLiCQjL(i'i<^^y
a.(pct)eA(rju.iVi^g (Biov dvctyj^gil^oviig oIyh fM-vir^v
n^
Tp T^qittzvv otidowv
^
t iTTwyfi^^icw
dm^^cLi
\cmdj<hv t o/^t^/W, ^ G^ ^zx^^mctA ^Ts^^^Koiic, tccDXvovng iv "ip^v c/Kr^^v
70 oJxefov \J7np J^n rnTwv n;
"
Aia. ThTv ]<^H iyjd x,v\'icd '^jzsoi^ci.TW vjuf^j ov '^'oTTOV KvXUrcti M oijn^^a, M yif^HCrCL
;fpiA9tjU-M5* (t
''STTvActrcXJi (^vyy^ c^ Jpo/UACix;- tCj o ic^rcuoq ov [jch K^nia-yi t^ /%u(^ toW*
^ 6 M$c^Ti)i
ov
fiv\
craxryi
(^ 4^X.^
^tW* k^ o ro^oiv\q ov [myi Tjsrog-^* jj^t/ 6 o^u^ TOis
Tiocnv djuT^ 00 pw Sj3^c7Zt>-^vi- t(^ o iimivq ov
fjur]
cmcryj r ^v^lcv cLtmi' jtj b n^rcucg ov
fzh
ivori r!w KOpJ^lctv ctunl' cv <^wuct<pi\ouq.

To/auro^ v^v iTTu^cd Taq Ti[j.coe/.ccg
-, «9« v. ig.
(^inlw a,ji(a^r\g oLycu; 7n,(^oon(rjujivr\q
y^
ttoKxIw c/k t5 /3a'(£pt^ t 'fhneif^odv cv TZif 1A-
Wi^ctJi T ^icrjusv "^TiXii^nic, mi^oiu^Hc, Vfjiac,
Tt/ ^api <$ iig.Ko>v ^
oT^Xvycuq Ti.
^^
^vayfjjH^; ju^ TroXXnq wc^SroJi 'mq
^^ittcncaq' d);
fjcli n TZtf 'zs^s Jpojuipv Y\icovY\/LSfjcd
(^vuvarlw If) rlw
"^
'r^ i(^>to^v (^vyla)
j
jw-ji t?
3 '/t^^p*?^
"^5 <^^Hcnig if) rn J^uuuclfA^odr,
o(peA©^, jww 7? 73«r
«jz^
M9^X^
^ TioXif^v TrapicntiLcKrfApcp (^vuuctrov u) ci/nud^v iv-
piSraui -nvaL crtd-mtteiv avvTiv^^^Igv Jt e^ tv fisr^^-yf^
K^
'^ 'S^* rluij To^eict^f ifA,7reipa>'
fjuh
J\wa,<Qraji
q
j«,m J^ oJuthtj ttscP&v iUe^v\fj8^ov iupi^cti Tiva cmv/iej-ov' d\^a,
fjcvi
q
i(p'
/TJZJTWV i^uvefy iicPbTtt' Th'g te
'^
/%J/*
/«^«^ (pes^owurctg:, ftv\
q
iuejLcntiv oTmg civ rri
fjd^j^HcrYi ^YicrcuvTO ^vuuaifjci' "^Ztol ilg "^^cl^ei^iv tQ fi^yidcig r/J ^fta>v il^y\}ia)g,
iTmyi.
"
""O yufyU/cg
(p^^iroLj cv OKeivvi rvi y\f^ipcij Xiyi '^veji©^. •yj^lvat iiTrvi oti 6 Tnvi^rQ^
p leo
<t
<^'
\i3^l3oAlcu "iiTioef-ou; Ti v^ ivr^eictg, Hcfl cv ?\Qycd Toig P^imTig VTmp^v
^, G»^ /Ji^vog
iupiTO OLV 7BT8 OWTYieJ-CU^ •> oifUXivTMV CWtJ -T^ crjAXr,"\.iCt)g
, ^
T iUTiKeiCU) , T TroKifJLiCOV
ilTzt 'o^TUJLictTrfi Toig i]^Y\f^Oig.
sanctificatis viris vinum propinastis: et proplietis mantlastis dicentes: ne prophe-
tetis.
,,
Vos quidera in gratiam meara constanter iniurii fuistis , duin et homines
vitae puriori deditos
,
participare vinura coegistis , nec non reliqua orania , a quibus
secundura propositum suum abstinere volebant: denique eliam prophetas, quomi-
nus opere suo fungerentur, prohibuistis. Quid inde porro?
"
Ouapropter ecce ego volvo siibter vos, quemadmodum volvitur plaustrum sti-
pula plenum. Et peribit fuga a cursore: et fortis non possldebit vires suas : et pu-
gnator non salvabit animam suam: et sagittarius non sustinebit: et velox pedibus
suis non salvabitur: et eques non salvabit animam suam: et vahdus non inveniet
cor suum in potentatibus,
,,
Tales ego vobis poenas adducam
,
ut plaustri instar
valde onusti, et propter grave onus impositum , dum trahitur , stridorem edentis,
pressos vos malorum pondere , ululatibus ac gemitibus , multa cum vocis conten-
tione
,
indulgere opus sit. TuAi neque expedito ad cursum fugere mala licebit , ne-
que forti suae vires proderunt , neque ad pugnara bellumque paratus salutem con-
sequi potis erit: sed et saglttandi peritus imposslbile negotium habebit: neque si
quis pedum pernicitale valet, salutem consequetur: neque item equos agitare do-
ctus: postremo ne il quidem qui suis viribus valde confldunt, rationem invenient
qua haerentem sibi virtutera exserant. His ob malorum magnltudinem demonstran-
dam dictls, perglt porro.
"
Ille qui nudus est die illa effugiet, dicit Domlnus.
,,
Pro eo ac dicat: pauperHmus qulsque
,
et ob egestatem villtatemque suam nullo in
pretio apud alios habitus, hic solus salute potletur, negligentibus eum comprehen-»
dere vilitatis causa hoslibus. Mox ante dlctis sequentla connectit.
44
V. 2.
106 THEODORI MOPSUESTEM
KE$. r'.
7nia7]g (puAw; «$ aLVY]yiy>v c/k ^ h.yjTrfa Kiyov t^JjJu v/u(ag "iyvm 6k fvaouv (puXJv t^
^;' c^ tSto c/KJiK//\aw l(p' vjui^q Tma-a^ Tag ^/Jfp-nag v/Jf^.
,, Uh Ji 'sroLpioyt
(pnai
TJZfiiaicBi ^VTK, J^ Ta /5^ v/^f ^'^7n^(ta-/RpcL o^^ to
•3?5'
WetJ^i o Tmvreig v/{^g
rnq Ci/ Klyj^nfcd J^sXetcig aLTmXT^g^^cu; ^ cJ^cu^iTvv ts tdt^ 'Ji^^^t Trarrct^ c4j"&cde)77ct^
/3%i
t^/^j^S r^ ;m?c/^/<PvW ^i^itei^^ci/^G^ , gEt cA^
(^ vio; "^(pa^v^rce/
S^m ^%i tJ/^J c/>-
>ccwai/ d^^n-eiACfiv r 7i^&)e/cM/,
tfTr^p «^'
bTwe a^^/ft^/^pvg?
<2%i (^' TOirSTiJF yiy>vctri ivioy-
Y.
3. r^.
"
E< Tjvpdjaovre^ Jto ^ td ofTi^ i(cf.^'o?^v, laiv
fjtM ycaeJtawaiv lctvTHq.
„ E/$ jSg-
^ouwcnv '7^ il^n/^cavj <t "^cTaJiv t5 ^m «; iTf^i^v g^^WfQ-o/ Ta ilpn/^ct, iTTctyi '^vri
TGIHTO 71 XiyjdV C1 iy;}<e)^ei
,
(p«Cni
,
JOO J^ St^TDV /JlSf-X.o^V dvUOVTCLg 6c/(5v
tJ)^ CT-aCTD? CtA-
AwA5t« >tpi;-\|.a/ t^ CcTS r ctiTjctj',
;(p^
f^y\
zoivcoazt^d^cLj ictUTsq ^s^l TztU7y]g,
<t J^i) Ka KCivyj
p.
Kii. ^a)jy.J7 T oc/biTJceicti' aLVuanj-, o/Ji^ircti f(^ Gm^ TfoXi/Mng
fjch }(p
yca[A.lco tS di^ iA-d-m
Y. i. £<:p'
v/..(_Qcg.
"
E/ ^^^^''^grtf/ Xicov c/k, tS JpUfJUii cwn^-, ^pctv ovk 'i^v ej
J^ai ax'v/jm©->
i^Cdvlw clirni ^dvXn, ictv jU.}') apTrctTV] 7i. ,,
Ei cvJi^^TOj (p;icrj XioVTzt vi 6k r^ /j^givSpau;
^onarn 4>
olmioug^i
fA,r,
^ipctg 'i^vjct 'Zix^a-Jbicia^' ei
y^
ico^KCTzt t?
,
pii apTmazu'
}(^
^
f(^ a%VfAMOv imKiv
(^
A/ovtcj Agj/^* «; or' av g/V^' Ji ^v av-3"£307r(^ , « ijo? atv-
»
P«. VIIl. r.. •3-^Vy *,
a TOiVLtf '^UTK (PHOTV olov T5 ';p/ji&
OUl
) CvJi^TO^
^
(^
TWXi/UOV T U^gTggpV
V. 5. r^j g(p' U/t{^$ 6p|U.»j ;:^nWcS-c£f, jU,)i Trctvrci?
«^'/tC^S
«wczzrg^ TJVct (T!;AA5t|U/3aVovTa dTjpctv.
"
El
yncrfncu ooviov ^^ t ^/a) ctvdO l^(£iih' a ya^-JaiTcu imyq
'6^
t^
5^5,
avd6 t^ cn;A-
?^^cTv 77. ,,
"115
;;^6
TTt 72 opViCt Cpjjaiv \^ l^duTCUg ?\^lJL^a.Vi^OU ilCodleV a^ T5 TTCtjicA^
CAP. III.
"
Audite verLum hoc
,
quod locutus est Dominus super vos , o domus Isra-
lielis, et adversus omnem tribum quam Aegypto eduxi , dicens: verumtamen vos co-
gnovi de cunctis tribubus terrae: idcirco ulciscar super vos omnia peccata vestra.
,,
Neque perfunctorie haec aeslimetis a Deo de vobis pronunciata: nam qui vos om-
nes de Aegypti servitute liberavit , singularem prae cunctis hominibus solHcitudi-
nem veslri ostendens, idem nunc quoque ad vos loquitur iustam minitans poenam
,
eo quod ingrati benefactori tanlo extiteritis,
"
Si oranino ambulabunt duo pariter,
quin inter se mutuo revelent?
,,
Ad dictorum confirmationem , demonstrandum-
que haud temere haec dicta fuisse
,
subnectit sequentia huiusmodi: si fieri potest,
inquit, ut duo longam pariter emetientes viam
,
invicem celent profectionis cau-
sam , neque hanc inter se communicent , ut coniuncta sententia iter absolvant; si
hoc inquara fiet, tum etiam hostes absque Dei voluntate vos adgredientur,
"
Si ni-
giet in silva leo, nisi habuerit praedam; si dabit catulus eius vocem suam omnino,
nisi aliquid rapuerit.
,,
Si fieri potest ut leo de spelunca sua claraet, nisi ferae ca-
qiiendae immineat ; vel si aUquid videat , non rapiat. Nam etiam vocabulo catulus
leouera denuo dicit : vehiti ubi dicitiir: quid est homo , aut fihus hoininis? Si ergo
,
inquit, haec fieri possint, tunc continget etiam , ut hostis vester adversus vos ira-
petura faciat, quin siraul omnes vos tamquam praedam venaticam capiat.
"
Si cadet
avis in terram absque aucupe; si demittetur laqueus in terra
,
quin ahquid com-
prehendat.
,,
Sicut enim
,
ipquit , aves ab auciJpibus capi solent; et laquei tunc
p. 132.
T. 10.
IN AMOSUiM CAP. III.
107
fjAivau T^ i(cf.yJlv avcLym-, t THiKifXicav Y^ yvvd^lju d^iccv d^ovtuv t? f(^^ mXP\ci.>xl^oivo-
^i;c£iVt
KSM
'^
K^
^'' ctiyjuisf-Xod^ncLV a.Tm,y>vit6v vjuji^;.
«•'
E< (pcavv^ai auKTny^ cv ttoA^,
y^
?\^og « yifon^cnrcn.

E/ cvJi^rcti a,-d^ov cmK7ny(©^ cv Tiohi ^OY\cm.cmc,,
fji,y\
Troiai
Trfmaiv ky^ivi^cn Im r^ t yivOfLivcov d</KAia, cvePi^iroLi <$: v/u(^g et^p'jj3ci)g
y^
ci^?\gL-
/SaTg T^ 7n)Xi/A4)m; diciaztf cTuAmyfog.
"
E< g^
f^gmlct Ci/ TroAi ,
luj Kvejtog
«;^
iTP^/Ucnv.
,,
'il$ «/« ^i^TO oicl^vujafQv
fj(,h
^-9"'
ov g(p>i
^gc&cti '^o^v, farrwg a,^ixijcvvov
yjj^ to ?ree/ t
TTOAiK T VHUTi^V
<PJ
fJufillZCtl
^^,
jLtW -5?« iTJWyi^VT^ VJUUV.
"
AiOT» ^M 7rciii(rY] Kvpiog b dib; ^ts^yjt^S'' •>
^av jm.w '^J;ot;c^Av'n|.>i 7rajf<h'icm diml ^SB^g
d^
(^iiAag curj^ GStr '^s^C^yirc^.
,,
Ou TCij^L/v iiJi vifjLaq /l(qitIuj (pdiyCo/Uidzt^ ci^' OTiccrat
^oq efiiDi)Z6v h/Juy il-^av o; <zs^ Tp (m^y/uigLTUv ^'dKirc^ t^i y\/J^ ftlwji^cij tu iTo-
/L^ct^ (C a,7Hp ih TTztfcf^i^/cnv iTmyiv /ujiXXi t 1/'^t^^cw «j av iiJ^imTs
rfi
iTmyjju^cjav
v/uuv y[g,)uiv t ctJjictv, Trap oth t^ (£ VTno m iTmy^&ctj /ueKKi.
"
Aicov ioiu^ircti , '^
715 ov (pol3r}d7i<nroiii
kuoiQ^ o diog i/\gLAYi(n , (^ lig oi "Z&^^pnr^oi'-, „ Ovr «v Ag'ovr(9^
03i)/byu5^« /udyt-i J^uuoa.TOV y.y\
(po^co ?\sf.fJu^0LVi^aui tx icrtwn' dis n '^ttv^cuvo/u^h, bx
g57V ^/t(5fc$ p»! /U^ J^^g vTmpiVitSfajj TvTig ojjm Jh-A^cnv.
"
^ kmxy^e^P^-n
^fcug
cv ^hosv-
^Oig-i (t ^ TO5
;^W^
^
7^
hiywnfii'
y^
g/TniT?, aujuoL^iiTi ^ to opw Xa,/L^eictg
,
j(^
'/«At? 3z3ty/tt^5"a /TcAAgt c> /^'sVw otcivie, /f^tjf /f^t^^c/^wx^ctgTB/W cv ^tJj- ijpt/ 8;c gj^o) a
g^
CiOCTJOV tf-t^iiis, Ag^ KVQ/.^.
„ ^n?
^
7ngzi)7nitj^Q-> ih i(^ yvc^jttLv dnn ftltL/jetv
oLUTcTig TO im/uS^oL-i imvjig cfh (pn(nv olosjQjloi vi
^
oLi^^AJ^nftoi y\Km K^ t ^cL/jjLpetctv
b^jj/uSpot y\X'iKVi K^ T a.^yi<^^v y^^lwrauf t>? <^iuja<fiict' iix, a,voL?\gyt^Oju^Qi ola, 7n\- p. igs,
(jDyTOLf vTTfp TCTwr, hpytt^o/ud^ii
j^sf^r
dmtdv tQ di^' yvcocnSi yt on JjKcuctv oujicTig v7no
excidere cum aliquld compreliensuri sunt; ita et vos tantum malorum perpeli ne-
cesse erit , hostibus divina voluntate irruentibus et comprehendentibus , immo et in
captivitatem vos abducentibus,
"
Si clanget tuba in civitate , et popuhis non ex-
pavescet.
,,
Si fieri potest ut tuba in civitate clangente , consternatio non accidat
iis qui rei causam ignorant; tunc vos quoque poteritis intrepidi atque indemnes
belHcam audire tubam.
"
Si erit aerumna in civitate
,
quam Dominus non effece-
rit,
,,
Sicut ista impossibile est non ante dicto modo fieri , ita impossibiie est et
civitati vestrae quamlibet aerumnam accidere , nisi eam Deus vobis adduxerit.
"
Quamobrem non faciet Deus quicquam, nisi revelaverit disciplinam suam
servis suis prophetis.
,,
Itaque ne nos quidem temere apud vos loquimur, sed quae
Deus nobis commisit dicenda; qui ante rerum eventum , vuU per nos significare
futura, et quoe ad correptionem vestram acturus est; ut noscatis inflictorum ma-
lorum causam, et quo auctore et quam ob rem eventura sint.
"
Leo rugiet , et
quis non timebit? Dominus locutus est , et quis non prophetabit? Nec leone igitur
magnam vocem edente , fieri potest ut bestiae non expavescant: neque Deo reve-
lante
,
fieri potest quominus nos cum timore obsequamur voluntati eius,
"
Annun-
tiate regionibus apud Assyrios , et provinciis in terra Aegjpti , et dicite : congre-
gamini super montes Samariae , et videte mirabilia muUa in medio iUius , et op-
pressionem in ea: et ignorat quae imminent coram ipsa , ait Dominus.
,,
Quasi
iam fidem impetrasset, se voluntate Dei populo significare futura; omnes, inquit
,
iVssjrii atque Aegyptii venite Samariam, et videte
,
quanta ibi sit infirmiorum op-
pressio; dum non reputat fore ut iustam sibi propter sua facinora Deus poenam
108 THEODORI MOPSUESIENI
oov S^^s^^oVTOJi icicLvrlw
iTTuyl T TifjLCdpia^- TnwsXiopHMitO'^^;
^
ajUTiiq oiosvpioi^
c^
)(c/^7n(p<^y>Taj; cJ^ cwitJv ^ r A^yuTri^ov, c^eiKicvcmv n c^ei^^v,
}(^
l^oir' ajuiY\g Itj-
Os. IX. 8. ^a^rKravTO t^ klyuTrfn' &15 ^ 'Zzn^ tzS "Clarii (p«aiv *,
oti Tro^^mvTOJi 6k Ta\ajt7mQxajg
klyj^nfov-i
^
c/KJi^iTOJi ojUTiig MifjL(pig-, ii^
^a^^ aJUTiiq
yiay^fji^c,'
^
thto ouv ^ZD^q
c/Ketvaq (pwOTv, odg oLv jm^-^eiv o(^et?\gvTa^ ^ TifA.odej.a/; dmtSv
(^
a.majv.
"
O/ ^arztve^-
^ovng aL(hy!iav
;^
jtLXaxTmQjiav cv r ^^oug amtfv.
,,
HoAA^
^
tjk/
;(9tf afji.iZiiTCt) m-
^lwTOj rri k^ 'iPJtr TnvriTWv dcDtcia-i Sfg^^^po^wg
ojuriig 'Ze%//SaAA9vT?$ r iTmo^ajtg.
y. 11. "
Aia T§TO Tac/V Asj^ ;cJ£z©^ -S^o?. Tu^©^ (^ xu^^Ao-S^v r\
^
(m iprificodTicnTaji,
- «^
KSf-TTSL^i
CAC (TH T /%'-/>y 0-8,
}(^
S^^7m.yy\cjuvTai ct^ ^^a^ (m.
,, 'TTiko J^ t«twk (pnOTy
iTmyi
(^
aosuejiov vfMV
3io$, 0$ Tu^v ts /f^t/ imcrav (m r fSe^%e\f^luj ylw., 'Iva,
iiTxryi uzLvra^ d^ ^z^outCJLura^ , i^^ftot^
i^ytairo^' ong
fj,v\
Jl
fjuoiv ikTncht
fji,Y\ Ji cm
p. m.
cm>TV\ej.cLg vzsDA^a^p-d^Ojj \:zso TCxmTii Tfokio^ycafd^jCd itoKifliH' d^pctvia-ccg yb auTrajvTct tol t
^i^jLOiitaiv
-i
aJTmtrav
ii^
(Th (h a^rmy^g Tjvmcnraj t ^^ctv' wg
fxy\Jlv ^z^Xet^p-d^Luct]
7^
V. 12.
A97« 7mg ct^icov If) cfhzowuTtDV cv cjoi. 'EiTtt i(^ 7^ oLTnjdKeictg cwnSv Y\g
'^lzffo^pjcwvTOLi tIuu
(BoLpvTViTtt cmftajLvcov
'•'•
TOLeh Aiyi Kvejog-, ov '^o^TOV OT av d^auaa-ri b 7ioifji.lcv 6jc f^fJi^-
T©-* AsovT©-» J{jo cntiXvi w Ap/3ov «tiou, outw? c^cma^iKToyroLi 01 ijoi 'l(re^y\X 0/ ;($tTOi-
KOWUTig bti "loLf^eict }(c/i,VeVOLVTi (^vXvig b>.cifji^cjniiii.
,,
Tocra,t>Tii
^ VfA^ d^vKn '^uncnraJi yi
dTmAetoLj cog^ oLya^ oxiycov ^z^awdivTwv
,
fx,y\Jiv oL^riOivJtva^ tv
(U^yf{c/t. ^zs^g^ctT^ A«-
(p-^VT©^ TB '\jzso KiovT©^ (t }(strcLvaAcodiv%g ^ TDo-feTcv, «9« fioytg (^p^^.a tivol f/Jipti
c^ cwrJ' Jvuun^lwoJi t 7ioifjd^')aL c/K7rt7ifu^^tol t
<^f^r©^
tS Asovt©^ ?^^etv' (^ '^vtol
yi-, u)V \£Z^opa. m; a,(mpzct)v tc
li^
"^s^g '^o(^Uju ovk '^TYiJiicov' t&td '^olo
^.iyf
to Jio
cntiKy^ Yi 7\Q^ov coTm' «tw5 oAi^i Tiv\g (^ iVTiKe\g cv tz^ ^ioKiftco 'Zi^K^j^^dTiaDvroLi riirco
,
6k T^S T 'Eafjc^petav oJKOtjunaiY it^TivcLVTi Tp LafJigLcrAlujc^v'
«s Ofjisiicog icLVToig ^^KKV'
talein imponat. Nam cum Assyrii eam obsederunt , illos etiam qui illinc ad Aegy-
'
plios profugerant, indidem retraxerunt, et apud ipsam Aegyptum puniverunt: sicut
etiam apud Oseam dicitur
,
quod ex i^egypti calamitale procedent, et excipiet eos
Mempliis, et eos Macbmas sepeliet. Propterea igitur ad eos loquitur , ut poenae
suae causam cognoscant.
"
Oui tliesaurizant iniquitatem et miseriam in regionibus
suis.
,,
Multam enim et immodicam adversus pauperes iniquitatem exercuerunt,
multimodis eos adficientes iniuriis.
*'
Propterea haec dicit Dominus: Tyrus
,
et in circuitu terra tua desolabitur,
et detrabetur ex te forlitudo tua
,
et diripientur regiones tuae.
,,
Ea propter , in-
quit, adducet vobis Assyrium Deus
,
qui Tyrum
,
et universain tuam in circuitu
terram , id est proximos omnes
,
in solitudinem rediget: in tantum, ut nulla spes
tibi reliqua sabitis sit, taU tantoque boste obsidente
;
qui post omnia finitimorum
absumpta, tuam quoque regionem praedando depopulabitur , ut nibil tibi aestima-
bile superfuturum sit. Deinde gravitatem quoque exitii quod patientur significat.
"
Haec dicit Dominus: quemadmodum si extrahat pastor de ore leonis duo crura
aut extremum aurioulae
,
sic eruentur filii Israhehs, qui babitant Samariae, ex ad-
verso tribiis Damasci.
,,
Tanta , inquit, veslra fiet ruina , ut paucis admodum salva-
tis , res nibil differre videatur, ac si ove a leone comprebensa et adeo consumpta
,
"vix exiguae eius partes a pastore possint ore leonis excidentes colligi: quas quidem
is contemnit, utpote excarnificatas et alimoniae non idoneas. Hoc enim denotatur
per duo crura et extremum auriculae. Sic nimirum pauci oppido et bumiles ex hoc
V. 13.
Y. U.
IN AMOSUM CAP. III.
109
T?^ oLOSveJ-oov
i^lt^cd Sf^^^^vyeiv' ^
^
gi;^y omW* ^^v to M^ji^ov ajrcLvmv cxeivm p. i«5.
cv f^&i^oi
fjuoiq chJ^iAooiio-n r aTO)Aeicty.
"
'Igp£i5 ax.8craTE
^f^ty
Ifh/e^iv^S^ it^ oiacd *lct)ca(B-, Xiyl kvqjl^ 6 ^1505 6 Trav-
TVK^TWo' choTi cv TYi r^jujioet OT cLV c^KchKco dcnlBeta^ tQ Io-^yiK kTsr auuTov'
}(^
oxcD-
mcjta ^ To, dv(not,<pfeAoC' Ba/3^A' f(^ }(g^a%ct(pin(nTauj tk yJesf-Ta tQ dv^jictgveJa i(^ vn-
(retraui '^tti t yliZ' >(c^ :njuf^i-^a) ^ TRiTu^ct)
(^
oiJtov r Tnej.^TrfieS^ Ivn
(^
oIkov t di-
>• »5-
ejLVOV ^ "^otA«V^ ol OlKOl oi iAi(^CtVTJVOl, V^ OL(^CtVi^Y\(JUV^ €TE£pi TTOKT^QI
^ hiyi KVpiOq.

TauTO c/^ (p«cny ctxougTftjaav /ui^Xi^ imvrm oi r etcnlBri Tolg i}cfh)y\9ig TtknesvuuTiq
liest-
riictv' a)g a.v cvriudiv rJh /Jiji^iiv oti otwt ctv J^ikclc il(rf!3^J\y\Tcti
<?*
oicn/2eictg t ?\gLOV
diog-,
y^
To. dvaioLgyle/.ct TravTzt }(^^(ntct(^v\(nTaui iiJ^Xcdv-i ioppv tS TToAifta ytvo/uSpoL'
TX) "^ Bcu^\ "Scro
ju^eS^
«/S^A^^T^ kx, iiJh/\9L iiTreiv' td
q
}(g^a7taL<^y\(nTau\ tol
}Uiesf-Tct t
^aioL^^ej-fi:,
}(^
Tn^reirauf Itij t y!w' 'Ivct on ivdv t6 fAAyi^©^ dun^Vt
y^
Kaazt r\ /zz^/-

(poLvetoL Iw il^v 6k
'^
ry^ AO^^ag -^py^aTavovrcov ojwnug ^^?j£i'a^5 a(pav;(^x;a?Tce/ Travri-
AfiJs*
^
yC) J%
}(^ G^
o1}toi4 oLtrmv }(cf,^Xo)-i cp«a7Kj c/k (Sxt-d^e^v (Z^yrfiepv ju^ ycip
Kiyi
T p^'/fc6«e/vov , wq f^^^i^KijiS^ov Tiav^^^dTiV S/g^ T tS Kpvng 'ZS^a-l^oXlw' (BiiXirouf
p-
"c
Q
ii^^etv m Tmvrctg Tmv^^^div oicpoLvic^
(f^
ol^tovg' dg {jLn ^ez-^^m f^vi '^u/ieJLV(^v f/Aaog
cv auuToig (S^Ke\(^^lujaui' -^ G^
'fkiJi^ag
q
cv auuioig t oi}ta)v 7m.VTiK.Ctig a,(poLvicS, t»to
^p
Kiyi G^ iXi^poLvnvovg-i o/
/^
TioKKcdv mg^v 7n(Jowuraui .^ an fA4a.g "S^^pd.a^cag k^
jmvrm Oic^iesf^^^^i
^-^^ra tQ -3^2.
hello supererunt, de illls nempe qul Samariam incolunl ex adverso Damascenorum;
quos perinde ac se
,
ab hoslibus mactari videbunt. Namque et Tyri antea et nunc
Damasci meminit, ut magniludinem malorum ostendat; et quod nemo ne de lini-
timis quldem in Assyriorum incursione evadet. Tunc enim evenit quod in prohbe-
mio patefecerat , nempe omnium illorum exilmm.
*'
Sacerdotes
,
audite et contestamini in domo lacob , dicit dominus Deus om-
nipotens: qula in die qua ulciscar inlquitates Israhelis super eum, ulciscar et su-
per altaria Baethehs, et suffodientur cornua aharis , et hurai decident: et conte-
ram atque percutiam domum pinnatam super domum aestivam: et peribunt doinus
eburneae , aliaeque multae disslpabuntur , dlcit Domlnus.
,,
Haec, inquit, ii prae-
cipue audiant qui impio idolorum sacerdotio funguntur: ut hlnc iam discant, quod
cum Deus a populo poenas Impletatis exiget, tunc omnia etiam idolorum altaria
suffodlentur , belli ludibrium effecla. Nam verbo Baethel Idola dicere voluit, a parte
totum. Dicit autem suffossum iri cornua altaris et humi casura
,
quia tota illorum
magnitudo
,
et tota pompa
,
quam a sacrllegorum adorantium cura habebant, fun-
ditus deslruetur. Nam et illorum
,
inqult, domos a fundamentls convellam. Porro
pinnatam dicit pro hiemalem
,
qula de domo loqultur undique circumsepla pro-
pter frlgorls externara vim. Vuk autem dlcere, ubique se demolilurum doraos
,
ita ut neque aestivae partes illarum remaneant neque hiemales. Immo eliam no-
bihores apud eos aedes prorsus destruam ; id enlm innult vocabulum eburneae;
quae item mullis cum e^iis corruent , eo quod unum adversus cunctas decretum
Dei latum sit.
V. 2
. 3
, 110 TUEODORI MOPSUESTENI
KEO. A',
V. I.
"
'Ax.fe<7arg
(^
A95PV rQrov (htfji^KGic, ^ BctortvmJ^Q-'
^ ouj iTn izu op^ ^ct/J^^ctg,
aj{ n^Q.<^tjjJcL<^\Jiiawi T^odyHc,^ ^t i^^^^TmThaztf Tnvnrctg,
j^
XiyHcmf rolg KvejLOiq ictvTzfv,
iTnJbri r\^v OTmq Tnonju^,
,,
'Emu-S^y roi^Txri 'Z&^g Ta,g yvuucuKctg
(^
/\9^v, ctj ^zi^g
ctfSf^Krov
^ \<z^y\<l^aLVOV nvaztcrotJi (^iov, rag n Tnvnrctg «cT/^chk lic 7^ <z^iicmq J^ovct^rtiotg'
THrcd cmywi^nyJivaf-, (^ /i^ 'lU >(gi,Tup-~)(^Hcmf r avJpdv r oiwcicov , ilg CTOvoytctv dtejpiTr^jv
i^avro (m^yi^ctrcdv olov 77 <^ -zz)^^ 7^ ^\i(^cl^i\ i(pcuviro yi^vog, on b jiuv 'A^ajB
T eivTJppniJiv vcf^^n T Nct(2ov-^ctj <h}(^'ictv ^ffztv M
Q
/Luctpd (^ GLvcuJei
y^
<povi)cd
Zo7rcf>
^cOjt^n-» iiJ% obv^eiv coKvncri r Na/Sa-S^ot/, d>; clv d(pi?sno <urrl r oLfLTrtXcovct-, ov iiKh-n
?hy(f>
JiJbvctf HK Iwci^ro' ;^A«
3
cturctq thtjuioLKiq juS^ 7^
Bcttrcu/mJ^^ , oac, auv a.y^mv
p. 167. /U(Jl,\iga ^ OLVnjUJi^V iiCJWV Tyj CV OJCaVCd TVd TVTTCd ^it^OfMjjCOV JufJf^KiOiiV ilpnfu^g
Q
T
ih G^ TnvnrcLC cujTtSv oiJiKictt', iTmytyi td,
of
Kiyaarti rvig icvQjLoiq ioLVJt^v , iTnJhTi
v\/uuv 07mg mco/udp' 'ivct iiTrvi otj ovJi td7$ ictvTcSv OLvJpctaiVr^ 8$ i^^ «5 nyii/u^aq ctl-
J&^ouf S^ rLJu T^ (pocrtcog TU^iV, OKV^artf (zs^g r a.aiXyfcti' rlw ictvTzJv '^^TroK/e^^&aJi'
fjsvov Ji iiic '^^Tavaattf ajuivlg olttcu/tu TiDim OTfoazi Tnp ctv ^zs^g rluj cwrcov oLakXy^our
auLipyvi' Ti owu;
"
'0jujvv<i Kvti^ >t^
Vj^
oLytcov cwnfj Jion hjujipouf 'i^^vrajf i(p vfjLcigy
(t XiT^vretf VfjLoig ov ^oTAoig'
^
G^ /M v/uf^ iig Xi/Snrctg vzzvi^cfjjOfJ^viig ifJL^oLKiiai' i^
cJ^iVi^nai<Q^ yj/uuvo), ywun
K^
b dvnp itTnvavTi aXKnXcov
n^
"STitppK^roiSi iig td oo(^
'ApfjLcu^a-, Xiyl
icvQjL^.
,,
^ ATni^moLro (^nchv b ^og a,
fj,h
^'^ juui^^oKluj Juuuoltov Ji^a-
^auj' tQtv
'J^
tv o/juviii JtjKgli' oti Tra^iquj
/f^t/^s
c* & risniuv J^cPiT^ Jiiccug' iTr^djauvrajf
^
v/uuv TFoKi/uuoi-i 0/ ^^'ovT^g vfjLoig al^/n^KcoToig , oLvnnA^ig if>c(3aX5at ;(^icoig-, cogt r^
"^VTov TmvTwv r/J (t^bvTwv vwu oLyoL^v yu/umcodivrct^-y hfjuii Tztg t6 roiOLVTot ipyoil^oju/i-
CAP. IV.
"
Audite verbum hoc, vaccae Basanitidis
,
quae estis in monte Samariae, quae
oppriraitis pauperes , et conculcatis egenos
,
quae dicilis dominis vestris: date nobis
ut bibamus.
,,
Abbinc ad mulieres convertit sermonera, quae inerti ac superbo yi-
tae generi intentae, pauperibus iniurias faciebant praepotentia sua. Tali more uten-
tes , et viris suis etiam dominantes , his abutebantur ad indigna patranda auxilia-
ribus: quod factum a lezabele apparuit , cum Acbaabus contradictioncm reverilus
est, utpote iustam, Nabutbis; iila autem scelesto et impudente cruentoque modo
; utens, ne occidere quidem dubitavit Nabuthem, ut eius vineam usurparet, quam ille
aequa de causa concedere recusaverat. Vocat autem ipsas vaccas Basanitidis
,
quia
'
feroces admodum saevaeque nutriebantur illo in loco vaccae. lam postquam dixit
de iniquitate erga pauperes , addit : quae dicunt dominis suis , date nobis ut biba-
mus, Nempe ut significet, illas ne viris quidem suis, quos ut rectores revereri na-
lurae lege oportebat , verecundari ad luxuriam suam abuti: illis pvopemodum
im-
perantes omnia facere quae ipsarum libidini favebant.
"
lurat Dominus per san-
ctos suos
,
quoniam dies veniunt super vos , et tollent vos in armis , et eos qui vo-
biscum sunt in ollas succensas iniicient: et eiiciemini nudi , mulier atque vir, co-
ram invicem: et proiiciemini in montem Armanam, dicit Dominus.
,,
Decrevit Do-
minus rem quae mutari non potest: hoc enim denotat verbum lurat; tempus adfore
quo de his poeiias dabitis : supervenient enim vobis hostes
,
qui vos captivatos in-
IN AMOSUM CAP. IV. 111
vfltc ywucuKctg,
yjjf
G^
vTrypnTiijU^viig ouuTcug "u^q to roiadTo, ctvcfpa^t ctl^^/i^^arrot^
o^ rfw 7^ dosueAoov oltiw^^Iwciui ^^v ' hp/uisnva,
yb tv 'Ap/L^icav cpl^
;^Aef, om^ p- lus.
njzjjo T dosu^cov ov iTjyyavi Ton ^cKnXactv.
"
E/a>;A-9?T5 ilq Bcu^A-, (^ lijuOfA.r,<7ziTi' Kj ih TaAyx,?\s/Lj
^
iTiXijdvvcLTi tQ aicn-
•* *
firiauf' (t IwiyKgLi^ fiS^\ dvcrioj; v/uf^^
;^
iU
rlw '^mfMej.ctv tu 'fhJi}(xf.TOL v/u^'
}^
dviyvcoauv i^co vojnpVj ^ajf
i7n}(^M(m.vro o/u(^?Syictv. ,,
EvTOuSa
^ TneA ict iisDi)^
v. s..
djUTolg azraJ^uju ovc\<^i^i' Thro yC^
Aiyi tv iiq BcudyiX (^ ih TctXyci?\gL i^avXd^n' Ik T^m
ilcadxircog r
me^
^a ilJh}?\gL ^ei/^Tnictv
JV?AfiJ\" v^ /a^ TwXKrq /mv v\cnl^eiT& t^ 'EJ^^-
/uuci^' 'Z&e^o^^*'^
azrBcT^j i(^ TTxg dvcjict^' to
3
ik
tIw '^in/ue^ci^j w cS^ '^/oTv
ri/u^e^v
ilTrm (BovAirctfj ilq JiiXaxnv tS auLi^q r 'zses^y^yf^ T)^
^(iim Tioiei^^Q^ctf' « '^otjzv
-nvcL
;tpf3"'
ov Tctc, dvtAag iTmiKdwu tvh Tvlg ilJh)y\9ig' ainvdj
3
€ tk? Jiv^rou; fztfesoi-
(pgtfgTE, <t. v'o/j(S)V Tiva, dvctyivaxTKiTi t V/A4V cPoioitJUjct' Tag awj^Kctg Itt' cujry 'ZtfeP9 tu,
iiJh^gL TTDiii/^oi' (t avunvfjccag ilTrav ccTrctvTct Jii d 'ZcrepoTiKOV Llv v/jjig
y(^
(^
v'o/j{$y t
^eiov ^^ T^ ""lipycpxXinfJt, "^7rD7ikr\e9'^ "^ ^w^ QZtcl cv ivig 'Z!>esppyi-&ei'aj rvTrcig
£j
/Ztfee
Tst iicf}i}?\si. r^ /jufjcr\aiv 7^ l/Jioi Sj^-Ti^y^tSjjcov Trvi^vng' oTg ;^A<i)$ iTmyj.
"
'ATmyfei-
ySsiLi^ OTJ ^uw ryiTma-aji/ 01 ijoi 'l(r^/'.\, A«p/</ nupiog d^cg.
,,
rgv'S:8"a) c^l^i Tjaca <pt^-
<pac/)5 cwWk w -ttfei TO 7TJ/jtu7a ozr^c/^, «; tfK(^ y^r^p oto chJhccai J^iKct^j '^p/joiro Ji)7\9v'
p-
'«»•
ri ytp;
"
Ka/ kylo J)^aw v/juv y>fjc(picta'/.'}v bcfhvTZeV cjj Tmartjg r TfuAioiv Uyt^,
^
gr-
^- '>•
«r«cM/ AOTWV cv 7mai Tolg romjig v/H^r, (^ 8;c iTngpi-^ii^ 'cn^g fM., Asj^ KuejL^.
,,
Koe]f
^
;yt) awj^i^hjj v/u^ io^^avfjictij 7ikei<^luj., v^ r'^ Tp dcvctyi(gLi(jiV CJuSiia ^i^^fictXa' f(ctf
iiJl If^ T^rct) azt>(ppovicdivTig vdjcrtri 'Ze^g /jia' yjff^^ict^r/f^v
^
odhvTwv' t ctytv avuJ^i-
(iluj Kiyi' d); (^
'®^^
TZiT
/^fcgLeJi^
AauicT to
*
, 6 .^505 g^ oc/ovto^ cuWv awJ^i^<j * Ps. lmi. 7.
tolerandis irretient inalis : quia nempe cunctis simul spoliati bonis , cum pravi mo-
ris mulieribus , et cum subservientibus ad peccandum viris
,
caplivi ad Assjriorum
regionem ducemini. Armanam vero dicit montem Armeniorum, qui tunc in di-
tione Assjriorum erat.
"
Introistis in Baethel , et impie egistis. In Galgala , et mulliplicaslis praevari-
cationem. x\dtulistis mane victimas vestras, in triduum decimas vestras. Et legerunt
deforis legem, et invocaverunt confessionem.
,,
Hoc loco sedulitatem erga idola illis
exprobrat: id enim valent verba , in Baethel atque Galgala introislis; ita idolorum
cultum de more significans: et quidem alacriter admodum praevaricantes, sacrificia
sedulo adtulistis. lam in triduum dicit, vel tres dies intelligens ob ostendendam
frequentiam qua sacrificia offerebant: vel peculiarem aliquem modum
,
quo sacri-
ficia apud idola peragebant. Illuc autem decimas quoque intiihstis, et legem quan-
dam pro libito vestro legistis *, et foedera super hac apud idola fecistis : atque ut
summatim dicam, omnia illa quae vos decebat secundum divinam legem Hieroso-
lymis praestare Deo , haec in praedictis locis erga idola , ex institutionum mearum
norma fecistis. Quibus praeclare subiungit.
"
Annunciate, quoniam haec dilexe-
runt filii Israhelis
,
dicit Dominus.
,,
Omnibus exploratum sit istorum erga idola
studium , ut simul constet quamobrem poenas luerint. Quid vero?
"
Et ego dabo
vobis stuporem dentium in cunctis urbibus vestris , et mdigentiam panum in om-
nibus locis vestris; et non revertemini ad me
,
dicit Dominus.
^,
Equidem multam
faciara vestri contritionem , et plurima necessariarum rerum egestate premam ; ne-
que tamen idcirco emendati ad me declinabitis. Nam dentium stuporem dicit
,
pro
V. 7.
V. 9.
112 TriEODORI MOPSCESTEl^l
^dXXHattv iiTrav awJ^i(Ble/j, a)g a^i t?^ hSvrcov Iodju^Iw ^ t ^y,<^icov.
"
Kctf
lyo aLVi%ov cJ^ v^
(^
^iTOV 'u^ "^idv y.ltjuc^v t bitlLiT^'^' <t. P>(i^cd "Qh
TFoXiv fMCLV., 'Qn cf\ 7/oA/v fAActv ov
/3pg|&)' fue)-i fjuct l3^;^cnT<ij- t(^ ju^e^i e^' lu> ov
*coA <TVjJ'
?- ^P^J^'
^Y\e^v^cnTct\' -^
TWjoL^eSi^^^VTOUi
*
e/to f(^ '^ag 7ToX<lg iJg TFD.Kiv fJuctv T 7ne\v
a%i<j&ry.i. vJh^, f(^ OV
ftY] i^TJXn^O^ai'
}(^
OVK lm<T^Ct(pyiTi 'Ze^g [ti , Xiyl KVeiQ^' >•> 'AcpeTPlSK
Q
vf^
(^
(^
tjgTDK, fa AKcLpmoL ^z^maetv
j(W)4<ryi' 70 "^ 'uj^ 'Zidv fJitwC^V T r%ejt'
cr^S, tSto Xiyi'
iTretJ^ ii sx. '5^2
a;j^< reApt^ ><V0/t^gv« d(Bes^ct, ttuvt^yi /utkv
^
xctp-
T^UV ipytt^iTOj
(^
d(pCtVKr/^V
y
HTi OK^i^Pi^Ctj , HTi TflCUVi^aJl o'lCOV Ti OVTCOV' KCoKvi efi
V-
170.
^
T 'fh-m^hictv Tolg Klwiat vofJt^fw dvciJ^icfbS^aj 6k t^
yHg'
Ta
q
i^vig "^cto to g;a)3r;r©^
Ag></* i7reiJ% cv r ^^v
dl^eS^^^
avfA,^ouvi tivol TroKXgLKig ytvi^auj avaZo^plw /uuKe^v
T agp(^* ;^/ Tivct tjgTDV go/rgAw ^to tivqj; cPiyipii/L^viig yiyvi^au\ TVTroig' m «Jgv axpiXgg
'Zir^g r avgctaiv
^
Tp KOLpTmv ov cfhdvoiroLj tvivuju v/Juv oLVTxpmig
'Z&es^
^
??J^'^^
"^
x^iTj^Sv v\ ^pnyicLj 6^oL
(^est^
Ti K^ fti^(^ "^iiaiTOLi' cog t fAv JhKeTv
(Bi€pi^cLi, rlw
q
;^^7JZi^ Tf)
^nes^v
Tvig KOLpTnfig
q
o(^^og ok t^ ^eS-y^^cuc; ifci^yjoylng ^ZD^a-ytvi^ fJir\Jkv
fjudXigrt
q
iJ^et^i r ol(B^^olv tcS ilTret^Vj on ^ TtvAetg ^ to tftiTD c/b'o rg j^c/jj Zfng m>A-
?\cf,Kig '^o/MfjoLf a.7rtK<ijaovTaif i\g TOTrov cv aynp fjt,oLdtoai ivejiaKi^ouj img vcf^^p^ ov rlw
'
/^^^^
OLTmartv «cT' «ro) tto/M^o/jSpoi-y
f^eS^-X^'^
'"*'°5 '^v^yinyiot^ "^TTO^^ptyovrsg o««-
^y c^' iiJ\ c/K ThTcov icnSi ictvTtSv <pv\cri ^iKimg.
''
'ETTzi^^ct Vftoig cv mjpcoai t(^ cr
iKTzpcp, (^ i7^v\^wuoLTi tS (tai(Briattf .
,,
No'ot;$ t^^ag f!^i(^oLKgv TroiKfKcug., Vftag
q
1:7^-
r«vgrg r/6t' oia4(2eicLV.
"
Ou$ i7ikv\^wuoLTi wnTnn^ v/^}(^ aftTriKc^votj; v/j^ <t avKOiVou;
v/HjS
}(^
iKicSva^ v/j^ ^gjvia^cf^ v\
i(^ft7n\'
^
ovj^ ovrcog iTrigpi^^n
-«s^^ps .*««, Kiy<[
gravi contrilione; sicul etiam apuJ beatuin DaviJem: Deus conteret Jentes eorum
in ore ipsorum : nioias leonum confregit Dominus. Vult scilicet summam contri-
tionem Jicere
,
et quasi aJ Jentium stuporem Jeventuram.
"
Et ego proliibui a vobis imbrera , cum aJbuc tres menses superessent ad
messem. Et pluam super unam civitatem
,
et super alteram civitatem non pluam.
Et convenient Juae civitates in civitatem unam ut bibant aquam, et non satiabun-
tur. Et vos aJ me non eslis reversi, Jicit Dominus.
,,
Subtraxi autem vobis imbrem,
quamobrem in maximam steriHtatem inciJistis: nam locutio , tribus ante messem
mensibus , hoc significat: etenim eo toto intervallo continuata siccitas , universalera
frugum facit perniciem
,
quae neque ali neque pinguescere qneunt: probibet Jeni-
que
,
quominus iJonea armentis pascua suppetant. Reliqua autem pro more contin-T-
gente Jicit: quia in nimiis siccitatibus , aeris quoque saepe contingit aliquem fieri
turbinem , et exiguam pluviam sparsis JeciJere locis
,
cuius tamen nulla est erga
frugum incrementum utilitas. Non Jabitur ergo vobis usui sufficiens pluviarum co?
pia ,
seJ vix tenuis particula erit , ut alius quiJem locus humectari viJeatur , alius
omnino sit ariJus; nihil fruges iuvante hac exigua ministratione. EviJenter vero Je-
fectum imbrium Jepinxit , Jum ait civitates simul Juas vel tres turmatim abituras
in locum , ubi aquam inveniri JiJicerint: neque quantum sibi usui foret iilinc re-
portaturas, breve iilic solamen expertas. Neque vos iJcirco meiiores fiemini.
"
Per-r
cussi vos arJore et aurugine, et impietatem vestram muitiplicastis.
,,
Variis vos mor^
tibus impiicui,vos vero impietatem auxistis.
"
Quos multiplicastis hortos vestros
,
et vineas vestras, et ficeta vestra , et qliveta vestra , devo.raYit eruca; et ne sic
IN AMOSUM CAP. IV.
113
ycve^oq. ,,
naVra^ v/u^ yj^pctvtart tyi
KSf-l^'^^
^^? xtf^TraV
fAAfj^Y^n^ri
q
o/ oyTOi (ii «r&)?.
"
'E^a^TsWAst
2i§ UjU,cfc5 duvctTQv cv o<^a PCiyjirfii-y ^ a:^x.re<vat cv pofA^tpcuct G§ir vgctj//-
v, uv
C77i«5
6/^ ^
ctl^jLi$tXcaaice4 'iimcov crs- (t a,vi/\yi^v cv TwejL itLc, 7FaL^i^^o7\g.c, vjt^^ cv p. 171.
Tri opyri jm<«, (^ «cT' «t6)5 iTnq^i-^Ti ^cs^^g jiu,
Aiyl Kvejt-Q^.
5, Kojf ligL^^Tri^p^/^rcLg
q
tl^ag ^ T PCiyuTrfov \h7iiJ)t croDTV\(Jictg ^ cUnv^ ^[^(^ctKce dztvctTOig 7?
;^
(r(^5t^cir$*
'gTj
<^ G^ 'tt%/A^jt*7ravo/M^«e c? t'//5ftl
/o^ TTcLvTm <^ Tp 'Zi^csiiVTm auuTolq tJg ctl-^/t^Aco-
aicLV aL7ra,yov' aLimv rg v/u^' td ;7?i>i-S"(^ cocmi^ Tivl TniQjL f(^Q.va,AicmQ)v t^ S/g^ 'p^ 7m-
Xi/UUm VfMV iTmy^jU^VVj ill^COejOC' jU^^VOViCnTi
Q
iiJ^ TVTi.
"
KaWcipg^la Vf^ioig ;($tdwg fcgtTiq^i-^iv ^og ^6<fbjn^
jf^
Toyyppct'
^
i^j^itdi cog y. n-
c^A95 c^iciuct(rju^v(^ c^ -^T^gpV
K^
ov<^^ sTCog iTriir^i-^Ti
^zires^
M^-i ^iyi Jc^ye^Q^.
5,
To TiKdjTOJLOV imvTiXyi t ipYi/AActv vjUAV iTHiytyiv 'ZO^^Tikvicncog 1.oJ^/Jioig ts
y^ Yo/^Jh-
poig' co<pc VfA,aig c^'ik!w cfhtAs }(gLQc7ri(pXiy/MVii 7n7We^^au( n
y^
^c^^ij^Kn^auf Tolg iTnz-
^ei^cn f(gczoig' cIm' «c/I c« r^rm cra^^j'/<r,/t<.oV Tiva. J^J^vvi^ J)i^a^cu' Tvemvjtt ihnitwg,
a>v iTm^ivrm ojUTvlg 8 yiyjvctcn /3?jt/«5j iTray^.
"
A/ct 7»ro HTCog Tnnncm cmi "la-e^viX'
^, 12.
7:^lu) Q7t HTCog TiviYicTZe) ovi , iTvifj,ct^ii tQ 'fkiiictXei^au T ^ov ca IfT^wA* cfiOTi Us lya v. 13.
^pic^v /BepyT^ ^ yAx^m TTViv/Jist:, v^ aL7my(iXXm ilg av^e^Twu; t p^isov (wm- 7nncSy
opO^y (^ Q/jLi-^xluj
:> ;(^
Ifh/Bcuvm
'^
m U'\j/H 7^ yiig' tcvqjl©^ ^og., 6 Trcu^TVKpoiTwp
v.
m.
"ovo/jfsf. cumS. ,, 'AAA' e<
;f$£y
tvihtvi yiy^voLTi ^z^ ijU'?, aAA' l^
^
//^
t ^r^fpcM'
'^''
}(gL>cav c/Kiivm
r>
'fm tv x.petT^ov /M^^cittf ^i^HAdjftOif m ^pt-S"' v/jigLg^ ii Tnp ouZ tvt€
C7w(pepvi<^e9i OK
tP
Tva-iiTte!V ')^y>vOTig }(ciL>tav VivercLf 'Zi^g
ifjn
/SaXyidiiyiTi' "^ tv di-
Cjlov TTViu/A^ /^/\st}cov TZ ov
}^
Sj^-AiAv/^ov ^vvov TS (^ a.pcuov TTUAjTiKcxg o^ too-Stok
ova-^^i^peiv cfujuct/^Q^, &)9e
^ (^
c^^-^sv ^^TroTiXii/^ov itTVTiuv i^ (B^VTiig dvvTivi^v
quidem reversi estis ad me
,
dicit Dominus.
,,
Fructus ego omnes vestros eruca ab-
sumpsit: vos tamen iidem qui antea mansistis.
"
Tmmisi vobis mortem in via Ae-
gypti , occidique gladio iuvenes vestros
,
cum equorura vestrorum caplivitate : et tra-
duxi ignem per castra vestra in ira mea; et ne sic quidem reversi estis ad me,dicit
Dominus.
,,
Profugos vos ad Aegyptum spe salutis, ilhc mortibus caedibusque im-
plicabo: insuperque reliquos omnes ex vobis cum omni re sua familiari in capti-
vitatem abducendos curabo: vestram omnem multitudinem igne veluti consumens,
per hostilem perseculionem. Et ne tunc quidem resipiscetis.
"
Subverti vos , sicut subvertit Deus Sodoma et Gomorrha , et facti estis sicut
torris erutus de igne ; et ne sic quidem conversi estis ad me, dicit Dominus.
,,
Postremo generalem vobis vastitatem intuli aeque ac Sodomis et Gomorrhis; feci-
que vos, torris instar ardentis, molestis implicari et exuri calamitatibus; sed neque
ab his emendationem aliquam potuistis accipere. His dictis
,
quod nempe ob eos
casus , non sint facti raeliores, addit.
"
Quapropter sic faciam tibi, Israhel: post-
quam sic fecero tibi
,
praepara te ut invoces Deum tuum , Israhel. Quia ecce ego
firraans tonitruum , et creans spiritum , et annuntians hominibus christum eorum:
faciens mane et nebulam , et gradiens super eccelsa terrae
,
dominus Deus , no-
men ei omnipotens.
,,
Sed quamquam tales erga me fuistis, ego tamen postquam
illa mala experti fueritis , res vestras in meliorem statum convertere cogito. Si ergo
modestiores ab his mahs effecti , respicere ad me volueritis ; sicut aerius spiritus
quum sit raoUis et resolutus , levis rarusque omnino
, nihilominus adeo in turbi-
nem convolvi potest, ut editus illinc tonitrui fragor terrae incolis fiat intolerabih^;
U
114 THEODORI MOPSCESTENI
g?)
vfig r^ jMj-i 6 hjioc,
\ nffj^
Tp
^cpt-Q"'
^fA^%
juji^^oxlut i^^^TOfxaui 7^ei<r!w^ c^
'pjf^
aLViXm^pJOV vjluv awTV\ej.av ojcC^cuvm juuiyi<rlu9- fA^lwucd ik avi Kv^v r rispcTtiJv (ictaihka,-,
oq Trap If/Jii '7Sf^'^Qx^v\(rtTaj S^ tSto, dx; clv TJkei^v oazt>v x^TJiira^, Avaiiv te vjuiy
TU f(giTi^VTZ&
K^KSf--,
JU iTTO^iA-dav H^djoiiV
g.'$
TO oJlceicf 6
^
T Op-&^V Ip^^O^f^©-»
6fc cmoioiq^ f(^ OfJuyXlusf mjjj\<;a^au^ 'rk \cSv
-, }^
\s^ Tncig OLVcLToXauq
Sf^Kucov. iS ^Aiou,
cv t'4'/
'^
^
vm^avo) 7mv%vi rvy^vcay iri;
p^s,
o ayTDS Sj^^Kvazi) ju^ vjuuv wcarip li
oTtorQ^ rag ovf/,(po^g'
\ic(^avcd
q
hjtMq^oug t^iiclm tIlu If^ rolg oLyi^lg r.cfbvlur ttuo-cw ti
oivTi<m^j\iia-a^' vfMV /StfpuiHTa acpgAwv,
b^^JV/Jw
«5)^ 7)15 ^sfec t!/yt(^j?5 yui/\J\fj($v'iot^ cRt^c^g
jp. 173.
lye^uTDK V7r«^;^gi/M^oj' r^ aTrayrwv ojve. tcvejL©^ tb
;f^
tto/htiis t ajmvrciov VTmp^v JV
oXn
Q
o*: 'iT^^
i(cjL^\ii Tta^ ojjTH yiyvo/LdfjoDv '^gtoauTXi tol TrdipovToc. Ov ^vjmgL^^v
q
ei
;^/5^v ;tl;«Aw?c^ t yJj^v •> ov g^ ivi^ia-/^iig /^vov , TmvTccg
q
cryir cJ^etMyju^ng oTm^
TTOTi TXVTyj if^Km iloidttig TVI (PCOVYI' «5 TD, jU-M aTlfiiQ^ T ;^/STOV |U,«,
^ c* Tu75 «ssf^cpM-
Ps. civ. 5. TCW5 jW-« jttji 7TOV)ip^g«&%'
"*"
^^T»? y^
c^^DSa « Wc^ia-ju^ng i(gihei t«5 <zz%i t 'A^^oLfty
«5
Q
c^ejAg-j^/M^y»? /<PK0V.
KEO. E',
V. I.
V. 2.

'AxbtrrtT^ T Ap^v t^tdv, ov I^ ^fjcjBoLva) lcp' iz/tc^e •^fl/dJov* oi>co5 'lcr^wA g^-
crgv «xiTJ juJi -^&iepiS"»! T avcL<r!waui' Trap^v^B^ t 'Io-^mA lircpctAgv ^ 7^
5^5
a/;T>i$* «x.
'"igiv oLViTCdV ojjtIuj.
5,
yJwua-au;
8j^
Tp <Zt>^K€ijLt^vcav r Auoiv t i(gLica)Vt OLTreikei trlMv
i(gLdtog iicodz t Tiftcoe/a^' S0 txvth; jlS^ (^o^cSv t6
;^
ozo(p^v\^cov , cT/ c^etvn
q
«^«^5
fjUcTOLvoicu) c/Kiig.xif^og' ^pLua Jiu (pncnv, «^/ot tk ^^-S"' t;/{^$" 7n'^coi(gi.Ti
^
J^ tk?
oliceiajs fSp^vofAcu; 'nfc^/Jtsf' f^ypiv-i
a.t^" ou
fm q
Auoiv svgSJV IXTnaztf i^gLvx, yt td /ti€-
ita etiam ego maxiinam in vobis conversionem rerum faciam , ex insperato maxi-
mam vobis salutem ostentans. Denuntio itaque tibi Cyrum Persarum regem, qui a
me idcirco eligetur, ut maximo imperio potitus , finem malis vestris imponat, et re-
ditum in propria imperet. Nam qui mane facio de tenebris
,
et nebulam conflari
sino
,
quam ortu solis dissipo
,
sublimisque omnino supra terram resideo , idem ego
vestras aerumnas quasi tenebras quasdam dissolvam, et quasi diem, prosperitatis vo-
luptatem faciam illucescere: et quamlibet vobis molestam gravitatem dispellens , bau
mea providentia palam me cunctis ^superiorem ostendam: sum etenim dominus fa-
ctorque omnium. Sic igitur per universalia illa a se facta
,
praesentium fecit fidem.
Non est autem mirandum, quod cbristum appellaverit Cjrum; quandoquidem non
unctos tantummodo , sed electos quoslibet hoc indigitare vocabulo scriptura solet.
Velut illud: nobte tangere cbristos meos, et in propbelis meis nolite malignari.
Cbristos enim boc loco non unctos dicit, sed ipsum Abrabamum
,
qui electus tan-
tummodo fuerat,
CAP. V,
"
Audite verbum istud, quem ego sciHcet assumo super vos, planctum: domus
Israbelis cecidit, non adiiciet amplius ut resurgat: virgo Israbelis proiecta est in
terram suam , non est qui erigat eam.

Significata in praecedentibus malorum so-
liitione , minatur iterum more suo jSunitionem ; bac quidem terrens et ad mode-
stiam componens, illa autem ad paenitentiam invitans. Fletu, inquit, dignae res ve-
strae sunt: lapsu gravissimo propter vestras praevaricationes corruistis, unde suble-
IN AMOSUM CAP. V.
1 f 5
^'*-3'©^ T avfJi.^avmv.
"
Ai077 'm<h ?Ciyi xJe*(^, c« TroMcag c^ tig c/^iTrcoddovTO
yj-
v. .?.
A]0/, TJzroAa(p.^^OTVTa/ i^^gL-nv
}(^
cJ^ iig cJ^i7icp<L'ovTO i}(g:,Tvv^ •vJzjraA^^d^TSKrct/ c^ ttyr»;
</«;^ Tuf o'/;c<i) 'lcr^gLyiX.
,,
Toaa.t;7Vi
^
t;/^ ^MC76rtf/ Tjzji) r/' TTDMjuuav h o-cpa^j, &;96
/<ciA<$ ju^ i)(gTVV "^^Tt) ;yA/6i)v //jsAi?
Q
Jfe;^ c^ i)(cf.TOV )(gL^^ i^i^f^lu)
iveJ.c7}ci&aJi ttoAiv. p. m
"
AiQTi 7Wc/« Ag>^ xue/©-» "^z^eps
@
0/xov ^i(r^Y\\' c^^TniY^^Tztii /JA-,
^ ^yjoiSi-
y^
pw V. i.
ox/Mrem Ba/37;A,
;f^
«;$ TocAyt^
^y\
iicmopdji^,
y^
'^i to (pogctp t» Ofl;c«
fM\
a,vaL-
v. .-,.
/Saiyg-n* 077 ToLAytAgL cLl^jtj(^Xct)T<£)0/^i} cti^jL(gt,Xci)T<LdTi(TiTcLj
) ^ Bcu^tiA g^w/ o);
«;;^
U7rao^8cra.
,,
2t;jU./3«Ad6'dtf TU/Vujf t^/t/uv /cTefv /W^ '2«?i£9$ gjW-g? *^7TV<rl(ZcLi
q
Bo/dT^A t^
^
rctAytA(i)y ;{9t/ iQ (poictT^^ r ookh
,
cv oicarip cnjuu^i^n vuZ, iicPto^^st rg
}(^
<J)ziju(fiycL^
dl^TrdJoVTtq CV TVi; TVTIVig OKeiVOiq-, iV ilJ^Tig d>g i^Y\/UUCt
}(^
'QcUTZt AYl^^iTCtf TrdvTtt juB^
v/u^.
"
'E;cfw'WiCTW.r«
(^
}cuej.ov ,
yj]
t^Yicn^' 07mg pw oivctAoLft^yi a>; two oT;c©^ 7» '• »-
'la)(7>)(p, (^
}(s(^(^a,yyi
ouuTVVy
}(^
«;c g$3«/ 6 (r/S2ar»K t o/«ov \cr^r\K.
,, 'AcpgyM^^o/
q
t^-
7»y , ^(5J '2j)£p(rcM'g;y5rg, w^
fth
tIw TiftCdQjLctv r
<3)^^
7» ^ieoCI ^'iyJw ttv^; aixrctAfTCij;
(jju(gi<; ;(pt^(pAg|ct/' oy
^
o]'ov Ti 'QcvTzt v/aav tfhTnftTrovTQ^ tS ^ia, ijpi-d-LcZaj
(^
dpt;-
10/ t^VLUOL/^OV.
"
'O TTO/cirv g/5 54®" ^ti-HP"> K^
J^d^^ocjwjIw ik yled iBntcAv.

OuJlfe "^ cLTngilv
v. 7.
t;/<a5 'E«?£po>5x« TJK/ T aTreiAn/j^cov y\ vTn^r^s/j^cov v/uv
^nyJ^ t 3?«* i7re\SY\ ^ik ^v
6 KPj./j(^ (t
ch}(^07uiluj ih t>\}/(^ rg Tivtclv
}(^
ilg yltv Ti^eiq' 'ivcL iiTryi otj 8td$ K^iv 6
aJ^iiCH/jSpoi; v/AAV 'czro t TrsXi/Mcav KeJvctj ePova/Sfj(^' (t TJ[J,copyicnx,Sr(_^ /jBjj dm' TccroLVTtt
v/juv i7niy>VTCLg ;^;(pt, ePii^oLi
q
t J^y^OTuLlaj (t tLu KeJcnv, Iw vvnp v/jlI^ r^ 'f^ yiig p-
ns
0V7WV TTDiei^TOLj .,
UAycLXluU Ti HCTCUJ t
V^^Y^XluJ V^ TTCtVTV; yifJLii(TClV bztu/j(gLTO;. Kct) i\; ih-
5W07V T dtm^Vy ijniyl TmAiv.
"
'O tjvic^v luxvnt (^ fuQLCTA^^oL^cdv.

Kct)
^
^^^i) Ticmv
V. 8.
vatum iri nulla spes
,
quum tanta sit tristium casuum magnitudo.
"
Propterea liaec
dicit Dominus: ex qua urbe egrediebantur mille
,
rellnquentur in ea centura: et ex
qua egrediebantur cenlum, relinquentur in ea decem domui Israhelis.
,,
Tanta
enim vestri ab hostibus strages fiet , ut vix centum de mille, vix decem de centum
in unaquaque urbe comperiendi sint.
"
Propterea baec dicit Dominus domui Isra-
helis: quaerite me
,
et vivetis: et nolite quaerere Bethel , et in Galgala nolite in-
trare , et ad puteum iuramenti ne ascendatis: quia Galgala captivata caplivabuntur
:
et Bethel erit quasi non existens.
,,
Consulo igitur vobis ut ad me spectetis , absti-
neatis a Bethel et GalgaUs et a puteo iuramenti , ad quae nunc concurritis , idola
et daemones illis locis adoraturi: scitote enim, haec omnia vobiscum in solitudinem
redactum iri.
"
Quaerite Dominum , et vivetis: ne losephi domus succendatur ut
ignis, qui devoret eam; et non erit qui extinguat domum
(
ardentem
)
Israliehs.
,,
Omissis illis, Deo adhaerete , ne punitio a Deo, quasi ignis, vos omnes comburat:
neque
,
si Deus mala liaec vobis immiserit, invenire defensorem vobis licebit.
"
Qui facit in excelso iudicium , et iustitiam in terra posuit.
,,
Haud decet
vos quibuslibet Dei ad vos minis vel promissionibus fidem negare: ipse enim est qui
iudicium atque iustitiam tum in excelso exercet , tum etiam in terra coUocavit.
Nimirum dicit: hic est, qui vobis patientibus iniuriam ab iiostibus ius reddere po-
test: et illos quidem punire qui tanta inferunt mala; demonstrare autem iustitiam
atque iudicium, quod pro vobis regionis huius incohs exseret , magnum atque ex-
celsum et omni mirabilitate plenum. Confirmansque dicta , ait:
"
qui facit omnia,
ct transformat.
,,
Revera enim et oinnia facere ex nihilo, et facta transmutare ,
ul
116 THKODORI MOPSUliSTENI
aTrciVTX «>c oKTct,
)(^
yiy)V0Ta iuSij3ot.\Aetv ilg o 77 ^ouXiTOj, J^vujctTauj paJ^/cog.
"
Ktfjr
Ofc^iTmv ih To (os^l' miictv buvoimj (^ Yj/Aoctv iJg vvnTct c7Vcmovx,(^ct)v.
,,
Our©-' ycivJi)-
vag ^va.Tov iimyiVTctq ilg iu(^^7iwlw
?\ff.^(ur^v nvct (^ hJ^eicu; /uU^^ctXX^^v otJj'm.px//ig'
G^
Ci/ ?\gLfA,^cs^TV\Ti Vc. if) dbito'JU)Tctg , cmOTCf)
Sj^. 'r^v my.d^o^v (^^^ci.AX{v JiwcLTaj\
pocJicag' QaAiTOLj
^
;(^y(^udzi c/k. t^j i{g^^K\i cwgricjTXf, qtj oujTuoiuig
K^
Tci }(^t ojUThg
d)g ^ouAiTctj ^^^acXetv
y^
TJVji
fMv c/k cnjf^(po^v ilg
ijnfjnej-o^ /u^Taylv' TFOTi
q
qJ^
iuv],iuej'.cx4 ik <JV[j^q)o^g f(g!,djg-a.v .
"
'O ^s>^9cntctA^/j>fi(B^ tc jJhp 7^
3a^aj«$,
)(^
6k-
^cdv avTV 'f}ri ^zs^cm^n-d ^
yA^i-) 'tc^ueJL©^ d^og^ b TrcfjTOKp^Tcap 'ovojut^ ou/TZtf.
,,
OuTvg
yj^
t6 '^
^?ff,T\v\g vJh^ ctie^v Ti Sj^ r^ vi^^iAcSv (^ k^ irdcmg ok^cov ^ yijg, ojUTotp-
n^g f(^ vitv T T^^ doj-uelcov q^ctTioLVj dsL?[gcTly]g /.Jiyi-d-©->
fjnfj.H
/utkvluj ^^ scp' v/ui^g
^
-t^
V. 9. opy^g ix-^aui
7^ olKAiag, og t aTmviwv KUpiog m ODTttpmg to, cfhK^VTct TTCieTv.
"
'O
Sfg^i-
^v cnjuf^ifj,//Jjv Itt Ixvtju, Ct TaKcuTitcej-civ 'Qh oyjj^/jigL iiray^v.
,,
Out©- vf^ •3'A/4<k
V.
176.
T c^^ioyK-acrcJUi/ d^fg^Kvcdv :, iX^pag
ocTn^yt^iTttj
;^
cjTtr ok i^yj }(^KCt)V y\<mvy\'>tOTCtg' tuKcu-
TmejLctg Ti G^ ctyctv JbvjOWUTa^ /AAy&KgL Jvuoct^ctif d-d-epov TiKnefr og j2iiKn-&ag
;^)
tu
}(gc-d'' v/^g /UT^l3ot,Ki t^ 6k tQ ycpajlovQ^ ''fm to
^lep^'
K^
imKiv C4c t p^^^i'©^ iirt
TD Kpii^^ov j2'sKy\-%U /t^^pctKeH pocJicog.
V. 10.
"
E/Ma7\(rcm zv TwKcug iKiy^vvx.-) 'ttj ?\g^v ocnov i^J^Kv^oUh^.
,, Ap^.Tctf KgiT^v
CDTiudiv Ttxg 'u^^vo/Mccg cttnzdv i^Yiyei'^' THg /nv sv 'u)^<pi\Tctg Iv JiopdwcTi Tug o^^-
MO/Juctg cumSv iKiy^v fZif^^v^iifjfkvag Ifjucromj' l/BJiKuTlovTV >^ (^ OTivcm Tnp 'iKi^v ujj-
Tmg-i cwf^lBHKiuovtig ycdej-^i^cvf /m tI'J y^Ko^v
:,
ctipeic^cij
q
tvc KpetTlco' tv Jl bj TruKuug
0U73e) t^ncJiiv 'i-d-Q^ luf To TmKoucv f(^ Ttxg Tp OLV ciyK^OTtycTCov fures^y/j(^Tti)v
^ou?\ff.g c^
TL^ TTciKiv cv r TWKcug WjmBcJUf
yajf
Tolg
i^^^efig 'osfiT^djo/JAVoig ^s^ tjfoj, 'Ztj^g ajuT^g
p. 177. Cij OKeivoig '$7ro}ce}vi:Q'ctj Tolg TOTiOig' }(c^ Ji) Mj Tttg y.e\'Q<ig Tp KCicncov cuuT^di Ttom^auf^y
'
voluerit , expeJite potest.
"
Qui convertit in mane tenebras mortis , et diem nocte
obtenebrat.
,,
Ipse potest mortalia pericula in splendidum iucundumque gaudium
converlere ; et eos qui in splendore versari videntur , aerumnarum tenebris facile
obruere. \ult eniin hoc loco ex generalibus concludere , -posse Deum res quoque
illorum pro suo libito commutare ; et modo ex aerumnis in prosperitatem , modo
contra ex prosperitate in aerumnam transferre,
"
Qui vocat aquam maris, et effun-
dit super faciein terrae
,
dominus Deus, nomen ei omnipotens.
,,
Ipse
,
qui maris
aquam nubibus attollit, et per universam terram effundit , valet nunc etiam Assy-
riorum exercitum , amplitudinem maris imitantem
,
contra vos ira sua effundere,
cum sit dominus universalis, et quicquid sibi libuerit peragere valens.
"
Qui divi-
dit contritionem super forlitudlnem, et miseriam super munitionem adducit.
,,
Ipse
pressuram molestam sublevans, validos reddit etiam illos
,
qui calamitatibus sunt de-
bilitati : vlcissimque subita miseria compiet qui magnis viribus poUere videntur. Is
cum voluit, res vestras a meliore statu transtulit ad -deteriorem: rursusque slquando
voluerit , in meliorem facile revocablt.
"
Odio habuerunt in portis arguentem, et sermonem sanctum abominati sunt.
,,
Abhinc rursus incipit iniquitates iilorum exponere. Prophetas quidem, peccata ipso-
rum coarguere atque emendare a Deo iussos
,
oderant: et abominabantur quaecum-
que hi apud eos concionabantur , hortando ad vitiorum fugam , et virtutis amorem.
Dictio autem in portis, slc intelligenda. Mos priscus fuit, gravissimae cuiusque rei
consultationes a civibus in portis uibis fieri: et hoslium etiam de re ahqua legatio-
IN AMOSUM CAP. V.
117
wg oiv aLTnim Tolg
>^
t tiuXiv iiaiHai t^ <t
cJ^iHm Ji ajuiyig )(gc&(^ctJi/yi yiyvoiro ru, (S^r-
ro/jS^oL' Sj^ TO70 6
fu(Sf.>tSf-e^^ ^^yi
^ctv^J^, ov JC^TcuXvuj^aovTcLj OT a.v T^AoJot Ttig
i^^lg cumSv ov TwKcug'
*
iTraJh ajUTvdj lag "^TroKpKyig vxg 'Zf^^g
csir 'i^cod^v iTiDiivrct'
»
Ps. cxxvi.
-,.
(^ yiJhKi^HV )(cf.T
g/^S o/ >csf,dTijL^oi cv ttuKyi'
'^
ug aoTodj lug 7iXci<^ctg ilcd^^Tuv cum^v ^Ps.iavih. i.i.
TiDia^^oLf
awjoJhvg'
(<^
ojJToy S\\ ^ottov Ci/^vdzt Cfftr cv TniXcw; iKi^y^vTcu;
Kiyi' a>g a,y
r^fi
'Z!>^!^r\TtSv ojJTvdi Ta k^ yvci)fA.lw dv'iav Kjytpvrieiv OLuroig icarHJuKOTWv "ivdzt eTii
;^
Trdaiv lyiviTO }(gL^(^ctt/t\ tol Kiy>judpcL:> ov rolig olwnoig /^ovovj cl^a
;^
Tro7$ 'i^cad^v, OTrojg
TiDTi ilg T TToAiv a(^iKVii/tjS^oig' ilrzi <i-. }(^^i^g TO? lA^J^vofMcu; Mycov o^e/Va^, oig i(^
^TAf^^V i\pmi.
"
A/a THTO dv-S"' m )(gt,TlKOVe/hKi^iTZ Trfod^^V
^
f(^ Stis^ iKKiKTX gjg- V. n.
^aeBi Tra^ ajJi^-) oittoig ^£$-«5 cf}cccfhiJt,r,aztTZy
}(^
ou
^yj o^m^r^Ti a/ auuToig- aLfjLTPthdvcbg
'iyhdvy.,iiTdg i^pvrdjcmvij f(^ ov
fjLV] mYWi t olvov amuv,
,, EttciJ^i i7ri%'i(iiTi /uS^j Tolg
vrfcd^ig TO )(cf.)(g^r>
t^ /^AA/gu
q
rp Trap' cuuroig dV a^7ra^5 Tiviii/jS^oi., o^iftovg n ij-
^iTTiig c/K T^ dcT/JC» )(^/gL<rA.djcLaxtTi avX7^y\g^ (^ Ji) '/^ dy^tig
/j^
'miK\v\g cJ^etpyaazteBi
T^ o^n/uaAcicLg^ iv '/^s oog '^tc, '^hTroTsg.^Jo^Ti t bTWs c^ achicictg <^t%/^5,ovoTw>' v/jIav' an
^
O^ T 0/W'V /jBpCiTi OrJiVCdV HTi ^oS^) (fsir
W
TOIHTWV cf^dv xnszJi^^i^ KCipTriig.
''
'"''Otj 'iyvcov 7toK?\g.g aa^^cictg u/^J,
;^
'%'^P^
«)
oL/,0pTiajj
v/d\fJj )(gL^'/mT0'jujTeg v. i-j.
TD J^i)(ajj0V:> /\cf.fjLj3a,vovTig ch.cty/,(^TCi,
)(^
Tnviirctg a/ TivAoug o^othUovTic.
,,
OuJl yto
UA AsAm^^V TO TJAJi-^"©^ ^ TD /t^^-S-v^
^
Ti OLa^^CiC^V 't(^ rp a/.^TiCt)V T V/l^Ti^V'
h-3-' C7? TD J^i)(^ov a,VTV]X/\gLTiiS^ pi^y\/{J.TCt)V' a, ^ns^a, rp aJiitouujTixv )io/M^o/jS{jQi^ Ttkg p.
ns.
T TnvviTxv Koj.aig ilg to^jujclvtiov i~Ci7n.Ti T^ oLK.r\^ioug' ^(^v^^ddzt
q
to Ci/ TivXcug ^zD^a-
idTinev, v^ Tv 'Ze^Siv iipy]/,^ov v\/Mv.
"
A/£t ThtTO avjjim cv tz^
vSJi':^^
<^'^'^^'^ aicoTr/,- v. (.3.
a^TOJj' 071
y^^g
7rovvi^g ^. „
'E7ra;^eja>75 TOivvuu Tng a.'weihov/S^Yig TiULooQjLctg v/jav-,
nibus
,
ilsdem in locis respondere. Immo etiam maiora iudicia ibidem exercelSant,
iit cunctis urbem ingredientibus vel egredienlibus tractata negotia. innotescerent,
Propterea beatus dicit David : non confundentur , cum loquentur inimicis suis in
portis:quia ibi responsiones exteris dabant. Item: et garriebant adversus me qui se-
debant in porta ; utpote qui plerumque illlc coetus suos babere solebant. Pari nunc
modo arguentes in portis dicit: quasi ibi curarent propbetae vobjntates Dei prae-
dicare, ubi cunctis quae dicebantur manifesta fiebant, neque civibus tantum verum
etiam exteris si quando ad urbem venirent, Deinde in sequentibus de iniquitatibus
illis loquitur, quas et antea dixerat.
"
Idcirco
,
proeo quod pugno pauperem per-
cutiebatis , et dona electa accepistls ab eo
,
domos laevigato lapide aedificastis
,
in
eis non babitabitis: vineas desiderabiles plantastis , et vinum earum non bibetis,
,,
Quoniam mala pauperibus inflixistis , et eorum quaeque optima diripuistis
,
aedes-
que speciosas ex iniusta compilatione aedificastis , nec nou agros multa sedulitate
excoluistis
;
probe scitote vos bis cum iniustitia adquisitis non fruituros : nam nec
in iUis domibus permanebitis , neque ex huiusmodi agris fruges percipietis.
"
Quia cognovi multa scelera vestra , et gravia peccata vestra : iustitiam vos
€onculcantes ,
accipientes pacta pretia
,
pauperes in portis deprimentes.
,,
Ilaud me
latet multitudo ac magnitudo scelerum et peccatorum vestrorum , neque quod rau-
nera cum iustitia commutastis, quibus acceptis
,
pauperum iudicia contra verita-
tem praevaricati estis. Atque hic etiam portarum mentionem intuht , iuxta quod
<intea diximus.
"
Ideo qui inteUigit, tempore illo tacebit, quia tempus malum est.
,,
Ergo cum poena minaciter vobis praedicta advenerit , ii qui intelhgere prout par
118
TIIEODORI MOPSUESTEjVI
cLTi-avric, ol Tv J\ov awjnva\ oloi n ovng, wauip lycvri^^ikny/u^oi ^ Tt^ ^yt-^^l <^ ;^-
}ta)yj
d^tovoiv Yicw^av TrApetvajft
(^
K^^v
V7retXyi(poTig ^^-S"' ov 'iai&ctf "^ppcodiv
/^f^ri-
V. 14.
vuTcLj '^•JTst.
"
'E}C(^my]araTi 70 }(^/\gv f(^
f/^yi
tv Tivvn^Vy 07mg 'C,Y\a7]Ti' <t \<^ fA&^
v/l^
V. 15.
«7W5 X,vej.(^ diOg TrCtVTOK^ltelOj OV "^OTTZIV ilTJUTi fAHJUUohli^lU^ TOL 7IDVY\^'
-i
Ttj Yiyt-
Ti^K^f-^
Tw
K^?\ff.-> ii^
''^f(g^'^<pi(mTi iv TilXajLq
iceji-MSf'-} 07mg iMiia-yi kvqjl^ ^oq 6>
TTCLV^Kes''"^^ crju- )(cilQ.7\917idi(; to 'lct)(ni^.
,,
"AX/^gL yb cv ^otrcd lirH
H^^S^i-)
(^[^$<i^ivciy
iracnv ''STivg-leZcu
^
t ;^/^v©^3 iXi^
q
70 K^ci^ov 87w
;^
v/uuv «zs^^ffi^ 'j^ ayt-
^a.y « ')b7rD?\ff,ucng^ r di^ t oiKAiav Trctpi^vr©^
im<hin$v'iav-i VTrip m i?\9p^oi 7a ^(^t/^gt,
a7n^a(pv\Ti to. ^i^S^' ^
2'''
T^
'^ TmAcuctv dv^a^ctvrig yi/ca^fw^ iv r Tivhcug k^ 70 iico^g
Toig KQjLaig i^Mri 7iZ)tei(^ ch)(g:!uvgy r<C^iS^ 7^ diictg (piAav-d^e^^Tnctg (U^.cm>^iia7]q v/l^
p. 179.
G§ir TJkei^ig' 'IwcttkP
q
cv^v^ Ta,g cfif(^
Xiyl <^v}\sLgj
*^
7^
w^«//5^«$ O/ ajurolg-, 7J15.
7?^ E<^pcufA^
XiyOy 0; buu \:t^og r I(wa»(p.
V. ic.

Airt. tQto jacDi
\iyi
KVQjLog ^og Trctvrox^Twp' ov lucjxqg Tikareicug xcTmvg,
^ a/ vmoTtfg r 0(Mg pn^airai -S-p^©^, aiaj, 8«/. ,,
"ETreiJii
q
ov Tira>v v[mv
?9y(B->,
'
-dplwctiv }(cfjj woTnrc^v
\(p(Ji
/uuiqct Ttt n i(^ 710K1V (^
j(^ ;^p«^j
"^
t^ TTXw-Sct? 7^
^vo/fi-
V- n. I
y^5 -^Jzj;^ 'i^ TroXiijJicov (T^pctyfig.
"
KAM^'(7gTcw yici)py>g ilg 7nv-d(B^
}(^
iig Ko^rtrov
j^
i\g
ilcfbrct^ ^plcZov
}(^
cv TJUcnsLig Ocfblg }t07m6g' ehon KhiXdJaofJicu
Sf^.
/udcrH cr^, Ae^ jcu-
e/©^. 55
Ko/ yico^y)}
q
t ^tj 7^
a,(piju^oi i^yov-, '5%t ;wm7iy$
>£^ ^r^y^
/^9^
-^plwci^v
a^oXv\^(JvvrajL ^ivnciXiaVj rbJu n (r^ctyUv rp wsMja^cov ^ t^
j/iis r dicapTnajv yCy '^vrov
•drplcuouvTig' '^vra
q
^riKJOvrcu -5?« <J^- ^;^ :7oAg^<«v i\g /cjiooig ouuiiig i\atovr<B^, (^ to7$
V. 18.
TOcraro/5 (^ iviXiKiiTOtg 'ZZ%^/SaAA9VT©^ ^(^ftolg.
"
Ouce/ 0/ ^3v/<puXiTg5 t n/uuipcuv KvpiH'
(^ iVct 77 LijU^Ty cti/Tii Y\ v\/L4Jie^ t5 KvejLH',
}(^
auTH ^ CTfOT(^
/f^
ou (pc^g.
„ 'ETTetJ^
y6
^toAAs/ 'Z<?^5 to ^lesv
TTctVT^c^g OKTiZoLpc/u^oi, oiastvei '\(£)cfh/u^cdv l(p' otg ifJuluiVOV 'T^
est sciunt, malorum veluti magnitudine attoniti , malent silentium tueri , tempus
hoc esse putantes quo illa longe ante praedicta eventura erant.
"
Quaerlte bonum
et non raalum , ut vivatis : et sic erit vobiscum dominus Deus omnipotens. Sicut
dixistis, odite malum et diligite bonum, et restituite in portls iudicium: ut mise-
reatur dominus Deus omnipotens reliquiarum losephi.
,,
Verumtamen quamdiu tem-
pus superest, consulo vobis omnibus ut a vitio recedatis, et virlntem amplectamini.
Sic enim vobis continget prosperitate frui,Deo suam praestante tntelam
,
propterea
quod lionesto studentes
,
a deteriore via resilistis. Et si velere mutata sententia m
portis more solito iusta volu^ritis exercere iudicia , consequemini divinam clemen-
tiam
,
quae plurimos vestrum salvabit. losepbum autem beic dicit decem tribus
,
a praecipua inter illas , Ephraimi dico
,
qui filius losepbi fuit.
"
Propterea dicit dominus Deus omnipotens: in omnibus plateis planctus, et in
omnibus viis dicetur lamentatio , vae ! vae!
,,
Sed quia praedictas monitiones pensi
non habuistis , lamentationum ac plauctuum plena erit urbs et regio
,
propter edi-
tae ab hostibus stragis magniludinem.
"
Vocabitur agricola ad luctum et planctum,
et ad illos qui lamentari sciunt: et in cunctis viis planctus; quia transibo per me-
dium tui, dicit Doininus.
,,
Agricolae etiam omisso agresti opere
,
planctibus va-
riis et luctibus et lamentationibus occupabuntur, editam simul lugentes ab hostibus
stragem , et terrae infructuositatein. Haec autem patientur
,
Deo per medios ilios
cuin exercitu hostili transeunte
,
et talibus tantisque malis obruenle.
"
Vae deside^
rautibus viam Domini! Cur vobis haec dies Domini? Ipsa quidem haud lux est
l>
I8lt.
IN AMOSUM CAP. V.
119
ozif^ipymJ^v •) iTvkjJLcav Ag^^K-, ot» IXdiTca J)i la,
^cpw^
a (^ct-n (^ f/,LuuiTi, et ctij 77$ dAii-
-3-^ct 'Zt^ai^ Toig ?^y>iq v/ufjS' iQto
^iyi-,
iMeivoTaTOi <p>iaJv I96 t «^^cm/ 6%eiv!w Ifh-
l^r\TOVLVTiq, Iw 0\) Tn^VOVTii iK(^CnSrcU, O-^it^ xfj TPil^Ct, l^O(^i^V
VfMV TcS 7lki\^i T^
Hffxaiv
iTraryaa-civ ayLO%(,' iija
)(^
x^csoJ^iiy/LigLH 10 iim^f^ov 'mgoiijLS^o:;.
"
*Ox %'o7Fov iAV c^vyri oLv&^7r(^ C/k 'Zi^^cjWTni tQ Movt©^,
}(^ ifjuTna-ri ajunS v. lo.
w fltpx©^" (^ ilazrr]J^a-yi iU t oixav , i{^ aiTnpeia-Yi izig ^lpci^ climi 'f)h r toI^v, v^ Jttn^
auTov o<p/5*
«;^
cmOT©^ v\ hjuk^ r Kvpia, k^ (pc^g; ^ yvocpoq inc i^v
(^iyfog ojUTYig;
,,
v. »'.
A/' \^cA/^/t(pjro5
^
w/3«A«37j T^ Ji/^iflo^ t ^AgTTCTnm S^c/V/^£W
«? ^
g'/
775, (P^iot,
^fpt-S-'
oc/^jV yM^^ oLKiiaa^ XiovTOg ^i(poJhv , iih T WAik ){gLQtJpcL/uioi' iiA.7ri<Jwv
Q
afl;c&) k^
T TioAiv G^ ifjLTTiTrfovTCtg Xv/utg^iv /L/jivvi , iTH tIw oIkiolv ilcmyiJ^acLg T olwiicLv, Avcnv iV-
pi^oLi moL TjJ >(^foxv iXTn^ri' iiTcx, 7mq iTTi Tivi ^e\cL it^ TOi')^^) 'zx^cpxyctyiiv T
;yj7^
T o\}Uiiajv, OL^^ov \2S0 'c^icdq Jii^ein , iiic avctyxA] tbsT TomTCp jui^ ToaztVTlw ttcT^v
ti^-
zaiv
n^
dvpvl2ov Toa-biTOV, a,(puKTCt> ^s^TTc-^coicoTi T^ Tikyiyri r oi^icogj otiotI^ if) t m-
^iq (^auvo/^hjj ri/JApa4'; hJI JiopoLV /d^vTOi Tp 7ra^ovTcov c/k lyj 6(p3aA/^ h^vn ^^
oiwiicov; «7w J^ f(^ vfJLeiq (^ncriv oLKiia-ai/ng
/^
Trcti/^^div i^ tioM/Acov t i(poJhv
'^
i>.
isi.
T TJOKiV iicnkdjcn^' COC
Q
Tii KC/.T CUJTlui dt^UJ^H Sj^-^^^iVTig , OV dvdyHJH 7^ TTOKi-
/JUCdV i(pigWTWV yVi^OJ^ Cv OJJTYI, iiq G^
oiytOl^ iiCreXdjCn<B^ GZJV OlWHOVg, 'Z2%/2$W/ J%
H^V iiJi C/K tJtH TlkiOV V/JUV , CJK T ftV^V
T^ OUiObg ^ T OA-^/UfCtXcOCIia^ oJ^iKitOVTt^V .
v/u(gig T 7io\i/Jucdv' Tmq J% Toig "QcuTzt 7iu%iiC7iv , ov cmo%g Ifj t f(g^^v OKmov dvayton;
-iiTCL ih T
-7^
/^o^np'ictg ajjjzSv ^^TrvJ^et^iv iTmyi.
"
Mi/Monfc^, dLTma-fjLOJf Tccg iopvxg v/u^, v. 21.
j^
ov
fth
bacppca/dw cv t TravYiyj^cjxv v/uJ^, „
A;a Ji t tQ ZoTra /Jtp^yiQjtctv v/l^,
i(jjf
sed tenebrae.
,,
Quoniam multi improbitati prorsus dediti
,
quasi falsa propbetae
vaticinarentur , dicere audebant: veniant sane quae vos dicitis ac portenditis mala,
si certe verbis vestris veritatis aliquid inest; ait nunc propbeta: miserabiles apprime
estis
,
qui diem illam expetitis
,
quam venturam non credentes , experimento vide-
bitis quantas vobis per malorum multitudinem adducet tenebras. Deinde similitu-
dine eliam dictum suum confirmans
;
"
Quemadmodum, inquit, si fugiat homo a facie leonis , et occurrat ei ursa:
•et festinet ingredi domum, et dum innititur manibus suis super parietem
,
mor-
<leat eum coluber; numquid non tenebrae dies Domini , et non lux? et caligo et
non splendor in ea?
,,
Hac similitudine voluit diei illius terribilitatem ostendere.
Veluti, inquit, si -quis in via audiens leonis incursum, urbem versus diffugiat: tum-
<|ue in ursam
,
quaf^ circa urbem occurrentes laniabat, incidens , in domum suam
spe mali vitandi properet ; moxque ibi necessitate aliqua parieti manura suam im-
pingens , repente a colubro mordeatur ; nonne buic
,
post tantam malorum expe-
rientiam tantumque periculum , inevitabili demum colubri morsu icto , diem illam
,
quae ceterls lux apparet, tenebras videri necesse est? ita ut nibil coram oblatura
propter malorum angustias cernat, mortem vero propemodum oculis suis praesen-
tera spectet? Sic omnino vos , inquit , audita bostium quaqueversus incursione , ad
urbem vosmet recipietis: ibi vero tumultu turbati
,
quem fieri imrainentibus hosti-
bus necesse est, doraos vestras introibitis , sed ne id quidera phis vobis proderit:
€X anguhs enira aediura extractos abducent vos hostes in captivitatera ; iam vero ta-
lia patientibus
,
quid ni tenebras diem illam videri necesse erit? Posthinc ob illo-
ruiu improbitatem demonstrandam , addit
"
Odi, repuli festivitates vestras, et non
V. 22.
120 THEODORI MOPSUESTENI
«'
A/077 iav C4iiy)ui/\v& /i{pi o7\Q)(cf.U'Twibisf'TOL
j^
dvoio^ v/uj^^ ou 'Zd^crJi^OfJLaui' ^ (ra>iv\QjLii
'fkK^aveia^ w/^ ovk
'^^(BAi-^fji.oLf. „
K<iv dvaiixc owu ri 0/\9}(^VTz^jL(^Ta 'Sz^rcpgfl^TB,
t
6k t^ '<fh^^a4/eict4 ^
Ifmq
cwTV^eJtctv lX7n{!^0VTiq
^
i^mv Pipt/SeTv, «t? cfi^O[A,e£f , cU(' hsM
V.23.
'2;>epcrg|&) TJ?? ><vO/t4Joi5 oAw^' ri owu;
"
Mivi.<piaDV cltt
\fjiM vi-^v acf^v (Th^ ^ «vj^A/^K
o^^vct)»' fl-a 8;c aycHuof^ojf. ,,
naDoTO/
«/^ ^ 7a$ c« t •vf^fcA/t^ coJ)i$ gV g/<pi TioiiijuS^poqy
€7ret jM.*}
Q
T«TSs! yi(p; ?^oq.
V. 24. "
Ko) KvKi^Y\(nTCLf d)g vcfh)p xe//<ps5 ^ « ch)(^o(mLv\ wg ^jnjtppag afBeiTog. ,,
rigj?
p. 182.
;^
(^
/3/OV (pJIOiy 0£50V T VjCUTi^V:, J^ H^T OfC^VOV T xeioiV
1?^''
^^-S-'
t^/tf^e TTDliijuSl/JOg-:^
o^ Jij^^OTUTlcu
VfA,lv i7ni^r\m/^!w r Tif^coejtdV , !u>
}(^
iTroL^co Txracnv
Vfjt^Hv, "^ji^hpov
najoLQ^xovnx, iiv\ ov r^ epM/'*^, Oi>c(^
^a-esf-yi^', :>•> 'On yb
fjunJeig juipi ^(nc^v
>hy©^
,
CKetdiV jLfJtXigct iiJivojf 'Zt>eS(^^v
luj v/ut^g, ad^ Sv 'Qh TiosapoiicovTzt lolg 'inai kJ^ tIu/
ipnjuipv, TVihTV ju>p
^^
T TraTEg^ov JjTTioTJt T f|t^gTigg^v «c/gv ojUTvg
Q
bmju^Keioui; cwruv
V. 26. T 'Ze^ay\KHcrcw Tn^mjuSpog cf/mT^QUJU.
"
Ko/ avg-?\5ijSgT? t aiimlci tQ MoAp;*;^, ^t to a^pov
V. 27. T« 3^8
6/^ 'l?if/.(poLV3 G^ iruirov; tig hromavLTi ictvmg' ^ iu/(gmcS vju^^g iTntceivot, Act-
/tf^oTfcS,
^iyl x.vtlog 6 3?05, 6 Traviox.e^TWo ovofj(c/c currt^.
,,
"AA^^gL
^
avKT^Qyi^i^ouf to
c/^ov ou (ii^T^judpoi-, dva-ioug tu OKf^etAiTli^ouf '2<?^(rc/b;^TS , avc/Jbg? gjW.«
/«^[y
iiJiva TPOtii-
ju^oi ?\gy>v, Tolg g/c/)yA9i5
Q
'Z«?^<ra*'g^v ianachittOTig- MoA9%
>^
iiJ)4)?\9v Xiyi "noLp" au-
Tolg ^pY\a}tdjojud^{jov' oTtYwlw
q
t» MoAp;^, 'iva ii-n-ri 'on ni^iTnTe, t gic/)i)A«
(^
vaof, ;t^
<Zt^ T»TOV i^Vi'
^^
<H]
^
'2%/ a(r^OV dieS^TretCW d%OAef'^, ^S^OU '2£r^(7T7^eicM' cwW
;>. 183. iU^TZ^^eDtOTig' (^acn efl
(^
ga)(r(pogpy 8TCe> k^ t 'E^poucav )(gL\ei^auf yxd^^aw' i(^ S^
(t.
odorajjor in coelibus vestris.
,,
Propter morura veslrorum improLitalem, soilemni-
tates etiam quas ad raei lionorem celebrare crcditis , odio habeo , neque eas excipio.
"
Quod si raihi obtuleritis holocausta et sacrificia vestra , non suscipiam , et salu-
tare conspectus vestri non respiciam.
,,
Etiamsi igitur sacrificia vel holocausta ob-
tuleritis, salutera ex respectu raeo sperantes ob haec impetrare, non admittam, ne-
que quicquid feceritis pensi habebo. Quid ergo?
"
Transfer a rae sonitura carmi-
nura tuorura: psahnura organorura tuorum non audiara.
,,
Desine psalmorum car-
mina raihi coraponere
,
quoniara ne haec quidera mihi cordi sunt.
"
Et volvetur quasi aqua iudicium , et iustitia quasi torrens invius.
,,
Dum
vestram considero vitara, et secundum hanc iudiciura meura de vobis instituo , iu-
stissiraafn video a rae vobis iinpositura iri punitionem
,
quam reapse vobis omnibus
adducam
,
quasi torrentem amplitudine sua prorsus intransibilera. Nura hostias et
sacrificia obtuhstis raihi in deserto quadraginta annis
,
o doimis Israhelis?
,,
Quod
nulli curae mihi victimae sint , inde vos potissimum poteratis cognoscere
,
quod
quadraginta annis in deserto , nihil huiusmodi a patribus vestris exegi : et tamen
ego perpetuam illorura curara gessi.
"
Et adraisistis tabernaculum Molochi, et si-
dus Dei vestri Rheraphan, siraulacra quae vobis formastis. Et transferam vos ultra
Damascum , dicit dominus Deus , cui nomen oranipotens.
,,
Vos tamen de hone-
state cogitare nolentes , sacrificiis delinire me speratis
,
qui ceteroqui nullam mei
rationera habetis , sed idolis studiose adhaeretis. Molochura vero dicit adoratum ab
eis idolum: tabernaculura vero Molochi , id est idoli templum,
frequentatis ,
eique
euram impenditis: imino et sideris cultui vacatis, cui Dei appellationem attribuistis.
15 AMOSUM CAP. V. 121
<t!%i ra. i}KOv'Kr/n^TU, a r ictuTtSv ^(cf.Ticnidjclarvn ^^cn^ i^ '^vto, r "Trcicrttv a/yiTi %o-
?^!w' ilvx i]<^7\9i(; 'Ztf^a-ctvi^vTiq, ^ fx.nefivct T^ Ifirig ^^Tnia^ 'miHju^oi ?^y>v,
c^iA.i'
A/Tlgc9"rt/ /uui 'Zir^<rJh)(^vi r dvcncug, m ovd^v vfjilv '^YKTircLf o$gA(^- aTnz^riari^ yb
€U^./Hce.XcJTVi ilg TV7n3t4 TwXv yi. Tp 'Zt%i v/uigiq aL<^i^rctg tottw to
^
[lctiuigLcntH tQto
^iyi'
'Ivct ^^>7n> /u^png
G^
ctyctv aTrcpKKJ-ju^ag iiTTYi tvtpsi^' o
y
ovuu
/u^sf-K^QJLoq lii^^ctvog
c* ? '2?^^«cn T OLyiCOv "^^TogxiAwy, 'Zif^q lne^cung r^ /ufpTveAct 'QtVTj\ •^crcifS^oc,^ ju^TVi-
xie^ vjL(^g i7nx.€tvct Ba,lBvXc^v(B-> gtpw
"*",
CTffir cv^^vdu fttwvoju^ovq totivi^ cracpg^eg^y i\-
*
Act. vii. 43.
^riKCDi (i). Kctji i7rei<H *c^ '^Oja r %o\lu) \%ov a^i^^ng 3i«, l-n-czyl^
"
Ovc^ Totg cJ^adivsaj 2<a>y, f(^ Tolq Tnmiidvaiv
'^
70 op<^ l.ctfjtctpeictq,
„ 'kX?\sf- v. 1,
^ iKieivoTOLTOi TTcivTtdV i<7i ol TV juSp licov ooog (^
(^
cv cunzi) ^m^aKdjojtdfOV TroLpn^ct-
•^cdi diov TVi 'Ectju^eict
Q }(^
Tvlg ojUTvdi iJpvju^oig 'Zi^ai^Ti tiJ)ci)7\9ig.
"
"k^m^vy^-
a-av o^P^ycLg i^vav-y (^ ilariX^v ictvTvlg^ otzog tS ^Io-^yiK.

Ovk oLvctT^yioziju^oi r]A'i;(^
;rrt/3«^gy vfA,iv, 05 d-^Ti t 2/wy opag ctTmaztv curm 'Zi^aziyioJt^ r \7ona7teictv 'Zct^gu^cu; p. m,
^05* «cT' 077 Tikiigct oazt "i-dvn Ti
)(^ G^ TOTwy olp^vtclc ^i^.ico^^a.^ ri (t a,(p^ci)v 7mv-
TiKcSg, r cv ivlg OKeivcoY TVTWig ilaoJiv Ti ^ oim^nv 7rctp'i%iv VfjCiv ^ Jeiicvvg 7^ ^'la/g
Jl^oiOLg IV jukyi^g OTivavv ^
"
$f^^r\Ti TravTig <^ 'iJiTi iig Xct?\^v!w,
y^
Jiik^Ti ofcet- v. 2.
3iy ilg AldufjL r jLtiytxLu, (^ }(^Tu(^r\Ti d^es^dzv ilg ylw t c^o^t/Aoiy, Tctg tc^Ti^rcu; c/>c
Tfoowy T ^otaiXetav liSTaiVi il TJkiiova
^ 7a oe/a c«Wy t VjUiTt^v ottcov.

YliQjLiX-
Hebraicae linguae periti aiunt hunc esse luciferuni. Quin adeo apud simnlacra
etiam
,
quae vestris inanibus fabricastis, tempqs omne consumitis. laravero qui ido"»
lis adhaeretis , et nullam religlonis meae sollicitudinem geritis
,
placare me tamen
sacrificiis speratis
,
quae nihU certe vobis proderunt: abducemini enim in loca a
vestris sedibus longe distantia; id enim vocabulo Damasci innuit; nempe a parte
,
quaehbet loca longinqua. Beatus ergo Stephanus in sanajtorum apostolorum acti-
bus, testimonio hoc in sermone ad ludaeos utens
,
-Ijransferam vos ultra Babylonem,
ait; loca heic designata apertius nominans. Et quia 4 Dpo apostatae circa idola tem-
pus terebant , addit.
CAP. VL
"
Vae contemnentibus Sionem, et confidentibus in monte Samariae!
,,
Sed
enira vos infehcissimi
,
qui Sionem montem et excultum in ipso Deum deseruistis;
Samariae vero constitutisque ilHc idolis adtenditig!
^'
Vindemiarunt primitias gen-
tium , et ingressi sunt sibi ipsis , domus Israhel.
,,
Non reputantes quanta vobis
contuht ille qui in Sione monte omnem sibi exhiberi cultum iussit Deus: nec quod
plurimas gentcs earumque principes caedens et omnino destruens, ingressum in
ea loca vobis incolatumque concessit.
"
Transite in Chalanem, et. videte: et ite
inde in Emath magnam: et descendite illinc in terram alienigenarum , et ad optima
quaeque regni horum: si latiores terraini eqrum terminis vestris sunt.
,,
Peragrate
(1) Ita Stephanum cum Ainoso breviter ingenueque conQiliat Theodorus. Placet autem heic Grotius:
« Lucas rem magis spectans quam verba, ultra Babylonem ait; recte, nam Assyria et Armenia, in quam
• transportati fuerunt Israhelitae, ultra Damascum et Babylonem sunt. » Neque displicet Vatablus qui
interpretatur hebraicum
p\yDl^ nS^riQ
in regionm a vestra remotissimam. Couf. etiam Siraon. lex.
16
V. 3.
V. 4.
V. T).
p.
18."]
V. 7.
j). I8G
122
,
TIIEODORI MOPSUl-STENI
'^g-ctg 'Tp cv ojUTvlg TihXicov IJhvnq-y JbMfj(cf.axtTi t^ ts
;^'p<^ t^ u/^Tepo^ td
fAyi^^
i>Jj[
TD /TActr©^,
yj^
J\\ '^ ^' dfc^vcov d>g oiv 6k 'iX^^dicncag yvomi %(rlw
Vf^lv 'Zd^^
Travrcu; OKaviig slg oim^^v JiJhtm yxd, od; kv ju^ TwXXng Itt uvnig S/i^in Trig iupu-
^ej-Ci^' iiJ^ TTCLXiV hvZ\J\^i lixg ajDTTOVg
'©^^«5 CUJTOiq.
"
O/ Ip-^/L^oi iig Y\fjk<^v ^kIu), ol ly^i^ovng
^^
l^^cfnfo/u^oi an^QoLTUV -^dj-
J&v ol iigL^vJhvTig 'f)n iiKivcdv iXi^pctvTtvcoVj «^ fc^Tctazrct^AcSvTig ^ r a-Zcd/uuniug ouj-
Tdv ol icd^iovTig iejL^pag c/K Tivi/uvicov-,
}(^
/jj^^ctejict c^ juJktov (BouxoKicov yt^djvoL- ol
'fhycQ^TtwuTig 'ZD^g t <pu>vluj 'rp op^^vcdVt ag Irwm l/^gyicnxvTv ^
«^
o)g (^^y^vTOL' ol
G. TnvovTig
(^
JtuAKT/j^ov oivov,
}(^
m fsse^rct
f^u^
^ioju^or i(^ oun *iTm%ov Im t^
cjwf^il^Yl tS 'l^yoTJcp. ,,
'AA^
^
ufA^ei^g i\g tt^^v i\iUcn<Qfi t^ riftipctg c/>ceiVY\g^ y\ ^iygov
UftiV lcr^ifSV iTTCtyl }(g.KMV ol TCt /lS^ OZcfiCctTCt /USTJiVCU 'ZZr^Cmoi^Si
j SK iUaijBtici^ 'iVi-
x^v, cAm' o)^ i]g ^^vofjcictv >(^Qi^ACtzt^cu TVi cioyict' t^Kiuj
q
oc^i
^
tiXivc^v
/^
t^
c^ ojUTctig <r%ci)/uvy\g tok t& tjAStdv 'fkiJeiycvu/uSfOi
;^
tLju d,cnAy<locv , ok r^ ritT
7n\Y]Ttav
a^oTniyiig, ge/(pa$ rg
;^
iBoct^ (^ TmvToict )(gcTi(r:pacTliTi ^(^ct' ooyivcov Ti (hJccig i^ K^p-
TDig yji^^Y\/udpoi
"^^e^v
olvov Ti '^ir^cr^ipie&i J)uKia-f.civov cag kv Tikeiovo; uySiv
if^Q^opei^
J^uvctTvv UTTct^yy]' ^ Jvi iUj (A,u^ig }(gi,^^ii<Bi iHAiycToig- }Cj 'QcvTct Jii /u^TY\e?Ti,
Bj^-fJ^iviv
vf/iv T "^THiP^giucnv cLUTzfv 'Zii^(rJh}icivTig, (^ nJi TmTroTi u/J^ "^TTvgTicn^Q^oLj' '^k, GLvctT^Qy-
^o/j^poi t6 oictv Tivct u-mp tottov ^sm^ju^ei^Ti tLu Tifyccoejlccv cruuu^i^lw
^
t5 'lctXTYi^ ;(^v-
'^udzt TTctXiv "^hv fJiipHg (7§ir TrctVTO^ Xiyl' 'ivct iiTryi qti ilg ivvoiccv ou /^gLfjLjSctviTi tLv
vvlZ :7wf^i(3laj Iw U/S^p T^TStfV -^j^m/J^eiTi.
"
A/a t^td vvv cuy^/j^clXcdTOi i^JovTcx.] cltt Jp-
V. 8.
^g
JujJcL<^v (^ Q^a^^icPcTaj] ^i/UTiT/jQ^ 'iunrcdv cf^
E^p^ifA,' oti co/,(^cn xvqjlQ^
k^^*
enim , inquit, alienigenarum et linitimorum omninm regionem: et postquam maxi-
mas ipsorum urbes lustraveritis , aestimate vestrae regionis magnitudinem ac lati-
tudinem prae illis : ut comparando noscatis
,
quantam vobis prae illis omnibus ad
habitandum terram concesserit, ut in ea spatiose admodum vitam degeretis. Postea
rursus improbos iliorum actus vituperat.
"
Venientes in diem malam
,
propinquantes et attingentes falsa sabbata : dor-
mientes in lectis eburneis , et lascivientes in stratis suis : comedentes baedos de
gregibus
,
et lactentes vitulos de medio armentorum : plaudentes ad vocem orga-
norum, quasi stabiles res existimarunt et non fugaces: bibentes vinum defaecatum,
et unguentis primis peruncti: et nibil patlebantur super losephi contritione.
,,
Ve-
rumtamen vos diem illam experiemini, quae maximum vobis malorum examen ad-
ducet: qui sabbata observare simulatis
,
non rehgionis gratia, sed ut ad peccandum
otio abutamini: mullum insuper in lectis eliam statisque luxum lasciviamque ex
pauperum rapina ostentantes
,
haedorum quoque ac boum, et cuiusvis generis ani-
maUum macellum instruitis: et inter organorum cantica et manuum plausus vinum
apponitis defaecatum, quo bibere largius possitis: denique unguentis quoque sele-
ctis ungimini. Haec aiitem faciebatis , sperantes constantem illorum usum, et num-
quam vobis defuturum: nec reputare voluistis quahs et quanta vobis poena foret su-
stinenda. Nam losephi contritionem heic quoque dicit partem pro Israhele toto:
id est in mentem vobis non venit contritionis, quam nunc ea propter patimini.
"
Ideo nunc captivi erunt sub principatu dynastarum: et auferetur hinnitus equo-
rum ex Ephraimo. Quia iuravit Dominus per semet ipsum dicens: dominus Deus
IN AMOSUM CAP. VI. < 23
iiuTO Xiycov KvexQ^
o dihg r/J ^VLfJcLfMm ->
ehoji fBJ^i^uasof^aLj lya 7ra<rcui> tIu> u/Sg/f
^loDUD^, (t Tag ^P^
tt</r</ u^/utaTi)(s(., ^ i^oi^ 7jv\iv suuu imai Tvlq )(gtTviKHaiv ajjiy)y.
,y
^ETTetJ^ -^^ iiJivoL ?^^v T^ aLTTCiXH/uSpoiv 7niiei(Q\^ aurvi rY\ yni^ct yvcaatidi ^^ fjt^Iwjo-
fjuivm T
dAyi-^actV' oiTra^ria^Si yt) obTrcLvi^q aA')(^fj(cf,K(dTOi \:zso a^p^vmv J^hjuoljuav '^2%/.-
I^i€x»juivct)v
mXXJjjj' a)<n ru t liP^ayidjLUj v/luv t iFoKifMyJj/j aiw rolg 'iTrnrotg dxcwi-
^liZaui
TTctVTiXcSg- iTretJh '^ Tma-av v/xl^ t 'ns^vojuictv (iJ^iKv-^iTajj
^05, Iw l^'
vj^pi
yt (WTi[ TikfiPHV ii)c OKvei^Ti, cki
)(^
to$ TwXetq
vf^ (t Taq ^^ctg 7^ aaijBeicig 7n7ikr\-
^^aui
'^'JTy\g, il^toTug aTma-ctg v/u^ aujj t "^^^cuq Tug Tiaheiq
fjt^
r oI^couJjtwv ac^aviet'
ilia ik
"^J^et^tv TH ,wiyk^ig t^ i^nf^oocncog Myi,
"
Kcf)
2f5«/
iOLV '^TrvAeKpdwai eh)(^ avJpig cv oiKta /uao.^ "^Tro^davouZToLj' ^ 'csmXet- v. 9.
(^^aovrOJi 0/ )(gi7uK917101, (t Xrj-^vroLi 01 olKei^oi cumifv'
y^ 'ZB^^/Stc^VTaf t oJ^iViyKeiv m
o<^ ajtmSv 6/)c tQ o^Ikh' <^ lp« Tvig 'ZD^^yj)ai t oiKH-i a in vTmo'^ cis^^ aor
j^
ipet, t. 10.
!3;c«7j* )cc^
ipei, cjxyL, \vi)(Av tS
fJLy\ ovo/uigLtWJi ro ovo/ji^ Kvejtn.
,, £57 /xiv C4c 7^
i^|U,H- p. is?.
veict; aaci^eia ^AAw avfJLmT^^iy/AAVY] rd pnTcf'
)(^
TroipiODOi n ttS o» rjj Kvai-, 'ivdzt
<zz%/, T auju^nciJv
Myi->
oig Act/Soy n (^ 'la)co)(3 iTfDtna-avrv 'Ze^g c^wAet^ *,
^ TZiT t
•Gen. xxx. 31.
'Ztr^^oLTttiV TO, TiKTr)/j^a, Toi /JUcV tQtov to cT' c/Ketvov i^^v iTret )(^Keivo datt^pig ^sv
^v cv TYi Ag^'/* 6
Q
vtig
'^
T^ ipfjLLuetctg Ji^roj r azL(p!tueioLi/' dvoLy)c/yi
q
^ t^to
(^
vo!/i3 dfc-^etvauj , dazt(pdg JhXa/jSfjov ov tvi Xi^i' ^HXirouj yt ilg '^TroJ^ei^iv 7^
)(gJ^Ayi4c-
fjLivng
ouuThg lon/juou; wg ayav aavg /^yt^g t^tzj itTretv' on 7ioK?\g.Ktg , (pjiaiv, o^- oisctaji;
/^y^g
m^Avavd^esoTTii
/J^yg VT^Aet^pdiiauvTcu Ji)(^, r }\Qt7ru)V dvcuoidivTteiv cv rd' 7jz-
KifJLOd 'mtKiKcog' otov ti iu cv Tvig avcoTies^g d^Yiaiv on c« jU-2v t i)(^Tvv, di)(cf. /jiifjHoiv'
ii(i^TVV
Q,
0« T ^X'lC0V' ilTSt (^HaiV ''^TIV-dctVOVTWY TCL aZO/l(Cf.Ta (^ ivJhv 'KeXfJLiVOOV cf^iviy-
virtutum , abominor ego contumeliam lacobi , et regiones eiusdem odi , destruam-
que urbem cum omnibus incolentibus ipsam.
,,
Quia minas flocci facitis , experi-
mento ipso agnoscetis praedictionum veritatem : abigemini enim captivi omnes sub
principibus magna polestate praeditis: quare omnis vester apparatus bellicus cum
equis prorsus disperibit. Nam quia vestram omnem nequitiam abominatur Deus
,
quam in eius contumeliam consummare non dubitatis , ita ut urbes aeque ac re-
giones sceleribus his redundent , merlto urbes vestras omnes ac regiones cum in-
colis vastabit. Deinde ob ostendendam solitudinis magnitudinem ait.
"
Et erit, si
remanserint decem viri in una domo , morientur: et remanebunt reliqui: et sument
domestici eorum: et conabuntur efferre domo ossa eorum: et dicet iis» qui prae-
sunt domui , num adbuc apud te est? Et dicet: nequaquam. Et dicet: tace , ut
non nomines nomen Domini.
,,
Profecto his dictis inest obscuritas multa ad ex-
planandum: videturque locus similis ilii in genesi ubi de conventione sermo est
Labani et lacobi inter se , circa ovium partus , utros horum liic vel ille haberet:
nam certe et illud laborat in verbis obscuritate , nec nisi interpretando , sensus eius
deducitur ad claritatem. Oportet autem et praesentis dicti sensum expouere, obscura
dictione nobis recitatum. Nimirum haec ait propheta, significare volens maximam
fore vastitatem. Nam saepe, inquit, in ampla ac numerosa familia vix decem re-
manebunt homines , ceteris belli multifariam interfectis: quomodo et in superiori-
bus dixit, de centum decem superfuturos ; et de mille , centum. Tum mortuis in-
quit ceteris , ii qui superfuerint , sedulam dabunt operam ut omnia extinctorum
corpora quae intus iacent, efferant ac sepulturae tradant. Hoc autem ait, quia mul-
V. f
12 V TilEODORI MOPSUESTENI
.TOlCtVTYl
Q
}(^Qi,gUGi l(Cf!l TIVCOV 7jJ T^ olKlCtg
fM^V }{^Q.(m(d^iVCdV TZ }(^ TtlllfoVWdV Tolg
j). 188. oza/n^ai' cDo (Ql tv 'Z£^^(3(avTou -UTrtv J^eiKVug on -G^^^fc/Sg^/acTju-jvoy }t^ «;c iu>to?\gv
'^-
"^poucn fZiT^yji^, TO azD^irx. awcLVTct ^ou^^ju^oi '^(pri 'Zis^^Jhwucu' ilTct Onaiv oLTrei-
TjhvT^q 'ZS^g TO 'rp cJ^iVi^iVTtOV ^)1-&©«' Vi}C£^V
j ?^^t4 cf^ TlVCt^ TIDlY^aOVTCU 'ZS^q 31«^-
A9t5 S^ft(pi<rlBnT0UJUT2g' ei n ct^ TravTct cJ^ivLuiy^cTcu m ary/^ptia, « Te ^ 277 iiti }tii-
p^jct a,Tcx,(pct' 'Zs^<pi}coTctg
y6
•j^
ol-Kictg ojuThg cTffir \smAa(pdivTctg cJ^ ajmvTcav
^.'iyi
t«5
Ji}(ct' o\ov iiTreiv cog oiv 'zs^g cM^^iAet^ i^iWTCtg tz '^utw i7ret<f oiv yb atiTolg iy^inraJi
vno% TmvTrt t5 6}c^ct\eiv
}(^
Tit(pyi fas^cfbwucu tu oTy^TO, yvamvTcu
fth
ou^tiTi ovTctQ
yg»p«$* o^VTig yCi r }(^T^^ii<raLV
(^
oi}tov riav^ctv 'i)c Ti r Tikndvt^ 7^ '^bTroXcoT^Ttnv
y^
i^ T olitowtJTWV ipY\/Ltia/;-y ctyxy iJzroAcpet^^vTwy o>!iycov cJ^ olKictg 7? TOcmuTvig (^ Tikndzvg
^
o\}toiu>Twv oijtIuj' aioo7n\ Ji Ttvi }(gL^%i^VTig 'fhi TO<rouTOig
}(^
TV\Xi}tovTOig yiy>vo(n
i(^}tolg' ^ ^Jivov iiic a(pa>vict Ayi^pdivng Sj^ r r iTi^XnAudiTWv
i(ff.}tct)V \a^(2oXlw^ ava-
?\9yowuTctf Tvn J^
tP
yi^voTwv TOffSTuv }tj T)i\\i}ciiTtov }(^}tav T amcuf
}(^
otj v7no m
di afJHiXeiCLi;. i%ov r Th KJiia <h^7niav, a7maztju)i/jot tb r ovojuistaiajv r luxvTtov ^cvois-,
p. 18». 'Z^^ff-oygc^ov ilJ}i}?\9ig, "QcvTa J^ ojUTvlg iTT^yjAvdi tu, }(gc}(^j a}^jt^?^coaia tb , }(^
oi^cav
}(cf,ju7Tfct)aig , v^ ttA^^S"©^ avcupid^VTt^v ^ (^ o\}towuTCov ion/uua'
hrayi
y
owu coauip i\g /Sj-
^cucoaiv «^ ii^njuyjcov.
"
A/OTj /cTy KVQjiQ^ cvviX?.iTaJi y (^ THiTu^i
(^
o]}tov r /ujiyajtf ^?\gLa-/1^(^01.3 y^
r
Oi}iov r jUiK^v py\yjuistcnv. ,, Llg yb r aivav As^v, di uo tvo-ht^
i^pxjf 7Tovog r Tat
<jwjtj(^Ttt rp '^TTvSofovTCov cJ^iVi^iVTti 'Zis^Jb-&lwctf
^(f^
, ^zs^oiTtc^i (pwOTv 6 diog, (^
d^
T^TD jraym olttQV jtAjiyav n juuk^v,
(^
/U^
fuez-KS^ii 'Zi^^Ji^ai ^?\sf.Coug'
t&tz>
^
timodis in bello strages fiunt , et varie occisi in diversis aedium partibus iacent:
acciditque interdum, ut hoc rerum statu partes quoque aedium nonnuUae convel-
lantur et in corpora decidant. Tdeo etiam, conantur, dixit; ut slgnificet laboriosum
nec facile habere negolium eos qui cadavera omnia mandare sepulturae voluerint.
Deinde ait: lassitudine confecti ob elatorum cadaverum multitudinem , verba quae-
dam facient, mutuo altercantes, num omnia exportata sint corpora, an adhuc ali-
qua insepulta iaceant. Et quidem domui praesidentes denotat illos qui ex universo
numero , decem remanserant. Quasi ergo mutuis sermonibus ita loquentes introdu-
cit. Postquam vero cuncta efferre et sepelire cadavera potuerint, tum demum nul-
lum iam remanere de extinctis cognoscent, dum altum aedium silentium videbunt,
ob occisorum multitudinein et inquilinorura sohtudinem, paucis admodum relictis in
tam magna domo*tantoque habitantium numero. Quare taciturni in talibus tantisque
malis fient; ac prope amissa voce
,
propter aerumnae summam gravitatem, mente
tum revolvent, quaenam tam diiwum malorum causa extiterit: quod nempe, divino
cultu neglecto, contemptoque universahs Domini nomine , idolis se addixerint, id-
circo haec sibi evenisse mala , captivitatem , aedium ruinam , interfectorum muhi-
tudinem , habitantium solitudinem. Addit ergo quasi ad dictorum confirmationem.
"
Ideo ecce Dominus mandat , et percutiet domum magnam ruinis
,
et do-
mum parvam scissionibus.
,,
Quasi causam dicens
,
cur tantus futurus sit labor
mortuorum corpora efferendi ac sepukurae tradendi
,
propterea Deus , inquit , do-
«105 omnes seu magnas seu parvas
,
partim aUquo detriraento adficiet ; id enim de-
IN AMOSUM CAP. VI. 125
X^
)uSi{j jiuyaM •S-Aot^r^OT,
(^ 3
/uuk^qv ptiyjuc^at Tnnaas^' 'd^'
otj n-n fJUiyaj; oIkQ^
(iluJ' 01 Q,
<^ )(^TiVi^M:POYTOLI TTCtVT^C^q' olcC J^ yiVi^ 7n<pUftiV Ct/ mXiy.Cd K^ TlvXiQOiClCt
tfdAKyi.
Kojf 70 T ilptiju^cov avcn/Ttppy]TVv J^etKVug iTnxyi.
**
Ei choD^ov^ iv TTc^^cug 'tTrnroi.

'AAA' «rg i-w»? 715 J^ 'ZPt^c^v i?\9Lcniv av,
cit^' ev3a (jrLM^g^^^v
(^
7o'97cy
cwfJi^ajLvi ttS
efpOf/^Ci)
'iTFCffCOV «T* ttV VJUiV iTn^iTV) ^Dja ,
«'
jU-M T ttlTlCLV OJLnVl TTCLfi^iTi tS TOlCtVVX
TizidiiV.
"
Ei '©^^JMtfTnjaoyTa/ cv ^Acicug.
,,
Ou /x^ iiJl cv fi.icrc») ^Xet&v 'i^TnsTOi yi-
•y>v'orig-i y]uv^a;v dydyiiiv-, 'TroLpacmv
7^
Ji^a^a^ r c^ oUrmv opfjclto oicov Ti iicrav o)^
OUcti G^
TIoKi/UUiiq r\<TUyiCLV dyctyilv
l(f>'
VJUUV J^UJUOLTVVy T acpopjU.itt'
<^
T^ 'ZD^^VO^iOf
thcPCtiWCiTcov vju^ T TOiaDm ^g£d'ct/
xctf)'
cuWV ilg
^/K,*$.
" "^077
cf^igpi-\laLTi ilg dvjcfpv
Kpijii^-y (^ xrtf/TOv <J)}(ctjocruly\g ilg THKeJ-OJV. ^,
Nuv
;^,
cpnaij', a(p' wv c/)g<sTi^^£t£&?, 7n't-
C7i<d% TOioLUTct, iig hpyloj avyycivY\cravTig t ^sov, cots '^eJtvot^ Ti lu )(gL-^' u/ui^g' ^t. iTretJii
<h)(gLlCUf otehv V<^i^OYTCtg T Tlf^COpicur , T TOOUVtLu i7W,yciyUV VfJclv 'T)jO )(^fCCiV T 'mKoJtCtV'
xiyi Q
TTaKtv <t. tol Trap' dunSv ou JiovTcag yivojuSpa,, V7np m J^ tol ^zt^ppndivTct iTn-
KdjotTCU ajJToig
}(^>(^.
"
O/ iv(^pouv'ojuSpot i^Tr ouJlvi
KgyCf)
dyjL^c^' ol K'iys>vTig, ouk
cv r^ \%vt Yiju^
^;^/"^
Ki^Ta; ,,
Tcug jcSf "^^ Tp 'Zi^(piiTcfv (WfJ>(BouKa2g '^i^ai^v
ouK id^KiTi 'u^/uijuu/yjcmovTCOv vjL(^g aLjLtJpTctvovTcu;-) i(^ iTravoLypvTcov 'f)ri tv Jiov ty\
^
<ilWiiCt JvVOLfJLi K9'yi(m.JuSp0l 70 TraCV^Ti TTOLVTCOV X^K^TViyAVCU T i^^V, Ci/ BcAv; T a,7r<{'
KhjuS^cov Ti^S^ T
/3c«f
JiHTa , oog oiv dpitouJJTig (t vuZ dvTiT^cu Tolg 7rsAifj,ioig' 77 ouZ;
"
A/073 icf^H kyco iTnyet^ l(p' v/L(§ig, oIk^ I<r^y]A, (^vkji Kuej-og ^og, spanolv
^^vog' (t
OK^Ki^^ncnv
Vfj(^g
t ju-ji i\cnK^eiv itg A\jA,d.-^i
y^
%oog t '^ftappn t Jhcrju^.
,,
notatur verbo scissionibus
;
partim universali , nam verbum ruinis hoc dicit. Neque
tamen divise dicit, domum magnam ruinis, parvam scissionibus percutiet; sed, ne-
<jue magnam domum neque exiguam absque poena fore: ceterum diverse, alias qui-
dem domos detriraent-um passuras , alias omnino fore prosternendas
,
prout in bello
diuturnaque obsidione usuvenit. Et dictorum certitudinem ostendens, subdit.
*'
Si
persequentur in petris equi.
,,
Nemo certe equos per petras aget, sed illuc potius
ubi locus favere equorum cursui potest. Sic ne vobis quidem haec conligissent
,
nisi causa patiendi ea per vos extitisset.
"
Si reticebunt ad feminas.
,,
Neque pro-
fecto in medio feminarura equi quiescent
,
praesentibus illis quae illorum impetura
admittere possunt. Sic neqne hostes ad vos adgrediendum inertes erunt , vestris
peccatis occasionem praebentibus ut ita contra vos se gerant.
"
Quia convcrtistis
in furorem iudicium, et fructum iiistitiae in amaritudinem.
,,
Nunc en , inquit,
vestris digna factis haec paliemini , Deo ad iram commoto ut iudicio de vobis de-
cernat: et quia vos poenara raeritos scit, hanc raalorura vobis inferet amaritudi-
nem. Mox denuo inhoneste a^s iis acta recitat, quorum causa praedicta raala eve-
nient.
"
Qui nullo bono verbo laetamini: qui dicitis , nonnc ex nostra fortitudine
cornua habemus?
,,
Prophetarum consiliis non vuUis auscultare, qui vos peccantes
commonefaciunt , atq«e ad honestum revocant: sed vestris viribus semper tribuentes
de hostibus cunctis victoriam , «ihili aestimatis minarum gravitatem
,
quasi nune
quoque obsistere hostibus valeatis. Quid ergo?
"
Idcirco en ego suscito adversus vos , domus Israhehs
,
gentium exercitum,
qui V05 conterent, quominus ingrediamini in Aemath, et usque ad occidentis tor-
VI.
p. 19«.
\. \Z.
V. 14.
p. 191.
126 TFIEODORI MOPSUESTEIfl
^TtA^ J^ TOUTHs vjul^ <p}ia) t^ yv(ay,r\q^ o Trkvrm r d.-TrcLi/Si-X^ t^wacLiz^v )cveAQ^, iTni'
'yi^ei CGV' TiDMiA/taq Vfuv -i
/LViyig-luj l^mrct^ovTct; 't^ }(cf.KCvV rlw '3s-eipcWj ux;
''^
A/jU.a-3'
^
Xiyl
Q
TC/TOV OQJLCOV 'Zif^KetjU^OV T aJUTVtg f^Cf^cr^ltOVlWV
)
tf'^/ 7ri^%q T OQjLCiOV vjul^
oLTTctvra^ fV^%m 70 tictKov Xiyl yiuv cv r (Bctcn?^^oug ^a^ 'li^^ooLf/, tQ 'lcooLq^ i(p'
^TTi^
K^
'S^^MTH? ytyiviv gEt MJTvq. ^hTn^igLTigficn 70 'oe^ov ^l(re^Y]\
*^'
imc^H kl-
Ixv^fb
^^^
"^^^
'"'^ 3a;\pta3-Ji$ t^ 'S&€P5 icaJi^oLv *.
'ilg J^T^v Tf) on
mes^vx. t?^'' la-e^y^Xm^tajv
htlm lev la T 6vojLt$L(ncug eh^AiijL^oL '^vroug' /BiiXiroL} yb iiTretv otj ojcadiv oL^^aL/ud^ov
70 }(gLyj)v imvrctg vjuisig imX<^(j^roLij d>g fjLv\<hvog J^ujundivrQ-»
-^"
TwAijuucov rvLg ^lpctg
Sj^-^puyety
,
cJ^ ajjnSv Tf-i fme^y/uiff.Tcov oLi^ncnv v/^g P^gL^m
, otj «t? ^zs^S'^^^ ri
y^
t
TioKif/ACjiiv tSiya, 7^ ^iou; \%V(m.i% poTnig' (^ vuv iv rvcmvryi TnipoL ^T65>rTE )(gDiO)V , iTriJ^
«T^ ojLmi (^ondiictg i^co yi^vcLT^' TiSTOtg '$7ro>(^Av'^iv '2&^s73>icny Iw ilcfiv '^t^(pnTy\g iig
/Bi^oucocnv T^ il^nju^cov,
KEO. Z'.
1
XIV
V. I
p. 192,
Y. 3.
"
OuTwg \J^ei^i /t(pi KVQjL^'
^
'M '^^vri AKe^J^v i^^ju^n icodivn, iu /cT» /SoS-
V
2.
p^©^
gi5, rojy /ioLcnKdjg' <t i^-> ioLV (nwriXia-yi r (poLyei^v t ^ptov t^ 5^5* ;i^ itTrov,
xuQjLi KueMy 'iMcog ^S* 7i'$ ava?;fcn| T ^loLttco^-, 07J oAiji^goe
^;
/M^^voMaoy xue/s ^
7»r<i)* ;{9t/ tS70 ou
fjLn
^oiro, Agj/^/ x.Jg/(^.
,,
Tg3iac&ce/
^
d;ce/c/ii)V 7^
}(^ ^eS^^v
Myi
T^ri-^Q^, m 70
/^ (^
OLOSuejLOV
-i
70
q
t ^ol^uKcoviov lc/l^A», 0)5 av imXdjaO'
ju^oov "n ^ aL^pcLVtowuroov UTrctvmj OLKeA^hg T6 ^
^P^X^
J^'tKlaj' c^' «5 gJc/bF, (pnoi, 70
^«•3"0$ oLurcLpKtg ov a.7rcLVT0L ei(pctvicrztf t c«
-7^
5^5
a.voL<hcfbju^ov KcLpTivv-, 'ZE^anicroov •>
<pY\(nv-i >)7H£TO (rwy^voifiduj Jh-dlcuoLf ivig TrfouL^rfj^gLGi lolg
hju^iies^g, oe^v
ju^ rp "^bTroT^Q-
renlem.
,,
Ob has ergo cogitaliones vesLras , omnium quolquot uLique sunl polen-
tium dominus, hostes vobis suscitabit, qui maximam vobis malorum vim adducent,
ita ut ab Aemath (dicit autem locum terminalem finitimis illorum obiectum) usque
ad finium vestrorum extremitatem , universalis futura sit calamitas. Ergo loquitur
sub regnis Hieroboami loaso geniti, cuius reapse aetate hic ipse propheta vixil.
*'
Constituit
(
Hieroboamus loasi filius
)
fines Israhelis ab introitu Aemath, atque
ad mare occidentale: ita ut constet fines israheliticos fuisse
,
qui his nominibus
denotantur. Dicere autem vult, mala illinc initio ducto , vos quoque omnes corre-
ptura, quia nemo hostium manus evadere poterit. Atque hinc ex rebus ipsis cogno-
scetis , ne praeterito quidem terapore quicquam vos , absque Dei potentia , adver-
sus hostes valuisse. Ecce enim nunc , subtracto illius auxilio , in tanta malorum
pressura versamini. Hic subnectit propheta revelationem quara vidit, ad dictorum
suorum confirmationem.
CAP. VII.
*'
Haec ostendit raihi dominus Deus. Et ecce foetus locustarum, et ecce bru-
chus unus, Gog rex. Et erit, si compleverit vorare foenum terrae. Etdixi: Domine
,
Domine, propitius esto. Quis suscitabit Jacobum? quoniam modicus est. Poeniteat
te, Domine , super hoc.
,,
Vidisse se ait locustarum bruchorumque muUitudinera:
et illae quidem Assyrios , hi vero Babylonios denotabant : quia venturi erant , et
omnia quasi locustae et bruchi consumpturi. Sed cuin vidi , inquit , raultitudinem
talem omni terrae fructui vastando parera; procidens, inquit, veniam postulavi pe«-
V. 4.
V. h.
V. 7.
V. 8.
IN AMOSUM CAP. Vlf.
f2T
^td(jm 7t) TT^lJi-^^^, Be^K 3
T^ 'ZJ]%/Aa^3^K7Be)V T OA/JPTHTO* CtVgA^TJgUK </« A9177DV W^K-
JjSifjQ^ H^
T /UA/u^nxxiiziv T (TWTJieicM', £1 ^M 3^0? /A«&)5 TTJ/s
a/u^vi^/nsf-ai yi^yoo; Toiq
yfjLUTi^ig-, l^ 70 ^C^aTloV JUiQtl^ci?\9l TO. fB^y/UfSf-TO.' OUK IJi^CLTQ J'i
j (^«01, rluu JiiYiaiV
^vrltv diog^ i7retcf% jxal^ovct i^a-fjiii r a/J^TY^^vmv axfwiq iiyeiTV tv 7:kridzg' ov ^Yt
3
duu/Li^^etv a ihn, Tci>y 6 /SotoiAgu?, iTretJ^ij ^ aosveloiq 'u^-n^v^
;^
(ictCv\m'ioi-;
/U/tT dxCtVO:, TTCAAP/ t(^ 'T^ OTlvdjfCOJV i-dvdv aVJJien^^OV ik
(^
TIuM/JlpV' m TTio ouZ
l^abcnKSjiv o Yccry^ hnp \/JUi/Y\/jJ)vdj(nv h-)^ to; ct^^^vr©^ t 77cAgp« tot^, ^6f^
^o; 7c75 ap-
>807 ovf^/jt$i.^'MJTOg* ov y^
aJhKQv oti (^ o dosvejLog 'ts^Ties^
i^vcov TToWc^v o*:^7^5 p, m
iCj /JUiT c^ceTvov ^ct^v\0dvi(^' 85 oLTraA/rcu; /a^ t^ cm^ctTmv t oliceicov-, iir cjlu /3aaj-
AfffiJ^v, «X aTraxhg lcZ <t. TrcLpciVcti
j^
(WfJCfn^e^Tietv avTiig tzS TroKifJcu). Eiia iiaXtv iikpcuf
'^i^y^gjKv^iv Kiy{.
"
Ou7W5 'iJei^i /jioi KvejL©^ ^oV (^ ''cT» oxaAgo^v T J'iic!w cv Tme} icuejcog-, (^
^CptTi^a^ T ac^vosov t TmKKlw^ }l, }(cf.Ti^ctyi t /u^iJa.'
y^
iiTivVj kvoh JtOTmmv cTff, 775
dv2t.9>Ta^
(^
'lc£.;d<i)/3 07J oKt^gog
^;
/M«T£tvo«3^y ^oyg/g ^ 7»V<m* £'
t^to oy
fth
'^y^- \ a,
Tci/,
Kiyi Kve^^B^ ^og. „ ^E^occna,f/,!a> yi^ (pncrt iraKtv
(^
3iOv, K^T^-Juurct t J^ikIw
ji^-3-'
/t6/ aTTzr^ c/);^^e>v g'/a)3B 70/5 a.v^ep7nvoig-, /Ky a.Kej-(3etctg Ti <£ c/^g7ac7g«; iroKKyig
Tct }{g^T auT^g olKOVOft^v iloodwg' c/KaKicn
q
oj/ '^6'
? iTraJn TVtocving Tiftooejtctg Y\yeijo
T» Tnfjsresf-y/^ct' dcp' ou </i^, (p«07, 70 t 'l(r^MA/7Zirv 7^y[^(^ a^uosod TrapiotyJjg i(gJ^-
vctKicmo/j^ov /c/^v, TnxKtv l/Scwoa ^y«c9"a/ 7j>'ct ftetotxnv cdTzJv tQ }(g.KH' a.7n<p)]v ctTO Jl
'icnS-a.l Tiro ^o;. "AK^ (^ '^'irlw ''^^(g.Ku^^iv Kiy^.
'^
Ourcog 'iJet^i /Jisi 'KuetQ^'
yjjf
iJ^H a.vY\o iipifc^g ^ ts/^:^ ctJbcftOAiTiVH- h^ cv r^
^g)
cZtTl/ a.J)zftctg'
y^ iim Kuej-^
izs-e^g
f^'
'^^
^^
cvTJZOjOi) a.JJ.fJcccvTct cv //Ji(rct> Kff.ou fjcH "lcregliK' ii',UTi
fth ^ZtreS!^'^ t^
catis nostris dari , cernens perditarum rerum numerositatem , et superstitum pau-
citatem. Immo vero de reliquiarum quoque desperavi salute, nisi Deus peccatis no-
stris propitiatus , rem in melius commutaret. Verumtamen non admisit precera hanc
D^us
,
quia maiorem peccatorura nostrorum numerura existimavit
,
quam ut mise-
ricordiam vellet impertiri. lam nemo miretur quod Gogura regera meraoret: etenim
et antea Assvriis, et Babyloniis postea , multi de scythicis quoque populis auxilia-
res belli erant: quorum rex erat Gogus; cuius facit mentionem non tamquara helli
dacis, sed tamquam regnatorihus suppetias ferentis. Scimus autem Assyrium prius,
et deinde Bahylonium, multis imperavisse popuHs : qu€s omnes cum satrapis suis
seu regiis praefecturis , non est incredihile hello socios inlerfuisse. AHam rursus re-
citat ahhinc revelationem.
"
Sic ostendit mihi dominus Deus. Et ecce vocavit iudicium in igne Domi-
nus : et devoravit ahyssum multam: et devoravit partem. Et dixi: Domine desine
raodo- Quis suscitahit lacob
,
quia modicus est? Poeniteat te
,
Domine , super hoc!
At hoc non fiet , dicit dominus Deus.
,,
Vidi , inquit , rursus Deura vocantera iu-
dicium, quo res horaiuum iudicare solet: naraque horura orania severe et raulta
cura inquisitione scrutandi mos ei est. Porro in igne vocavit, quia tali poena digna
facta «xistiraavit. Quo igne Israhehtarum muititudinem
(
quam ahysso comparat)
cum ahsumi viderem , rursus exclamavi , deminutionem aliquam mali poslulans. Ni-
hilominus Dcus non annuit. Sed iara tertiara quoque narrat revelationera.
"
Sic
ostendit raihi Dorainus: ecce vir stans super murum adamantinum ,
et in manu
eius adamas. Et dicit Dominus ad me: quid tu vides, Amos? Et dixi: adaraantem.
128 THEOIJORI MOPSUESiraW
V.
9.
TrapiX-^etv aJUTov (^ d^itvi^yimyTcLi o/ ^ca/utsi tS ylAanog'
^
a/ ''"^^^«^ ^^<^^'^^
ipyff^co--
h
191-
^mvroJi' <t dvctgvf^l^ouj ^)h
(^
o/xov
'li^l3oa,f/, cv pofi^fpcuct. „ "EeJ^et^i ytp
jnpi nvoi,
(pncrtYj ivr aJttf^cLVTiva Tii^iq h^Jtc, i^vTu 'ffh -t^
;;^£P5
a.S)a.\JiU»'Ta' h
q
'^Zicl cmy^^ct
tS g^ppav <^ olXvtov cJ^ivlcvi^cu
kJ)
ry^ "la-^ViXiTtJ^v ta^^ r 3ieS t "^T^^pacnv , oiTi tS
aef^fjiciVT(^ rri gippOTMTi to ?^i7ra viftavrog' /U^ Tmcmg toUuju (pncji t^ ^igppoTHr©^ iTm^a)
TJiT P^stoT 7a
KJSf^K&^-i
iiMTi ti^^^^iy^v avTiI' Tas «t&^^voyM/o^ oLvi^juSp©^' a,<^aJUi^Y\<T0VTaJi
Q
o/ ^od/i{$i TravTiq-, cv olg 'Qh tvi t ilJhiiKcdv d^^Tnia, r hthvlw c/KOjpTnjwuTO' (t tvclvtol
J^ (^ncn awjTOfxcag i^rifMCL 'Zis^cJhdricnroLi 07n>crx vwu Trel^ cumSv 'f)ri ^mcmeict 'j^ t^cu-
/msvcidv TJkn^uroJi'
)(^
efh
}(^
7ra<rcLv tQ (^oLoiA^^ovrQ^ v/t^ vuu
'li^fiooLfJL aJ^ou^id tz/
Tnjy^ifiLCd T <ha>0L/uuv' ioiKA
Q
olitov
'li^fioafjL Cif^vdtt, T ^oLcnXetcuif cLuzKrctv Aiyivy C/K
tS K^TOWUrQ^ OLTTCLV OtfLYiVa^ TO i^V^' J^AH
Q^
OVtQ^ CHq CV 7d7$ yt^
(^
'li^^OOLfl.
cod. j^Vrwv.
vovois r\ r^
*
oiosueJi-cov "i^oJ^ yiy>vi
}(p
tQ 'itr^rf^..
y.
10.
ToiaOia J^ tS -z&igpcpjiT^ /u^fA^lwvxh^g i7n?<.^<n^aJi tzjS \%vi tS ^la-^yt?<, VTnp m
ricri^owu t2
^
Trapivo^owu TroiKiAcov, K/umaioig o cv Ba«3>jA U^r<^ct>Y
n^
r^ Tocrmjtviq
dcnjBeicL^ tiyiiju^og TrcLVTi TZif ^oT, cnwiJ^v
m
^f)n T^iov '^vto,
<®^^
tS 'Zcr^cpHTO Ag-
P-
195.
^ji^oL, OLfJUiXi<ri^ig ij) 'Zzfei T tQ ilJtiiXH dl^TTaCLP 'ZtS^CTTK^XtCri G^ TlketgOLg, OJTl
7&r (pO|S<M <Zi}^>(^Tl^/uSpiiq T^ fjJjUUVOfJ^CaV 'ZD^^ 7» '2«^Cp)17«, Tret^rOLj /U^ djUTOV
(^
(BoLcnAioL 'li^jBodfji, ^Qh t 'Zi>^(pvrLc/ Trapo^vvoLf, d)g 7Jket<;rt oow. ^tw rg cmW ^ TrdcTng
dtn^ AgjpvTa 7J15 (^oLaiXeta^'
^
otj ju-ii
3
t dKofw olov n vTnviyKav tQ /Ltiyk^ig 7]u
y- ^l-
dTretXa/u^Odv \cn^oui rnrap coW* fduuvi
^
^vaHsv /u^ tS ^oLcnP^icog, a,}^/n^Aca<nav
q
TTCLVIVg tQ AStS* Iw ^'^ TO <Je%d 7» jSoLCTtAiCOg 'ZD^J^lXcOg '^(^Jlg, iTT^ fJLYI J\ iipYITO 5r« 7J
TOiOUTD 7r<r 'Ztf^(^Yirvi' TWjiTi^i^iy Jl Oftcog OJUTO rri <z<%i
(^
^ok "^TTO^patrf, cog a,y Thro)
Et (lixit Dojninus ad nie: ecce ego impouo adamanlem in niedio populi mei Isra-
helis ; nequaquam ultra addam ut pertranseam eum. Et destruentur arae risus , et
initiationes Tsrahelis desolabuntur: et consurgam adversus domum Hieroboami cum
gladio.
,,
Demonstravit mihi quendam , inquit, super adamantino muro stantem
,
qui manu item adamantem tenebat. Porro haec erant indicia firmae atque insolu-
bilis a Deo lata.e adversus Israhelitas sententiae , nimirum uti adamas duritie sua
omnia superat. Cum omni igitur, inquit, firmitate adducam populo mala, nec diu-
lius dissimulare peccata eius patiar. Destruentur autem arae omnes , apud quas
idola colendo voluptatis fructum capiebant. Et omnia tit breviter dicam vastitati
tradentur, quotquot nunc ab ipsis ob daemonum culturam fiunt. Quin et univer-
sam regnantis nunc Hieroboami potentiam bello pessumdabo. Videtur autem heic
domum Hieroboami dicere pro toto regno ; ex principe gentem totam significans.
Porro exploratum est , HierDbpami
temporibus evenisse Assyriorum expeditionem
contra Israhelem.
Cum haec propheta genti Israhelis eventura praedixisset
,
propter varias per-
petratas impietates atque nequitias, Amesias qui apud Bethel sacerdos erat, et tanti
sceleris populo universo dux ; animadvertens quod si ea ulterius propheta dicere
pergeret , segniores in idolorum cultu plurimos faceret
,
quippe qui vaticiniorum pro-
phetae iam tenebantur metu , conalus est regem Hieroboamum in prophetam con-
citare
,
quasi plurima adversus ipsum totumque regnum dicentem : quarum mina-
rum ne auditu quidem tolerari imraanitatem posse: praedicere enim regis mortem,
pt universi populi captivitatem. Manifpgtum id tamen mendacium erat, ad regem
IN AMOSCM CAP. VII. 120
fu(uk7^v Trti^o^oviiV
(^
l3ctai?\.ia,' ux,
q
«>c \%i t ^ctcnAict TridvjiS/jOv o 'AjUicnccgj Jei-
(ravTzt 71 ti^ tQ ^zs^^J^Y^in Tiuiiiaztf :(^yj)v ,
aO cov lyvcdK,i ^uh^c/, tz *HA<0!;
y^ 'E\iojaxo'j
'3?^:p/jT(56o'iTr»v tb nJh
;^
yt-^s^voTUV <t. fj(Cf,X\<^
iTracfy] yvco[j,yi tS 'EAioscuk:, 'l«S
(^
'^tf^Tiznv^ T lctvrQ W okJikicl r^ ^lil^ct^iX Ti ^ ^k^^ct^ ^a^^c^vofXia^ TrapiXnXvdtTtt
ilg r!w j3a.cn/\actv tiTn^io^ ri '^ ilg auuiiv Ia«A'j3ik "^tto 7^^ 'Ze^g ojcciVQV
yi^^rijbS^jcov
\iTay(iMc^v -rjN^
7»'
^h' ojUTvg ?^i7riv tyi olwiict aju^J\'ict 'Zd^g
(^
'Ap«; 6 ^ kfAAcncL^
<py](nv.
"
'O hf^jpv (3ccJ)l^i-, c^fc^pnJDV cpj ug ylu) "liiJkj (^ okci ;(5t^/3i«, ;tj oy.a ^ztr^- v. 12.
(p«r<56'a^5* iU
'^cu^K HJOeTi ^Zt^^ncriq tS ^Ztf^^pnTevcraj' oti cf^cta-fJisf. (BctajXico; 'i<p (t
v. 13.
q\k^
^
l^ctaiXetctg. ,,
El^vtftag apr] tv h^v iTretJ)/]
y^
ovTwq c/Kct?\9iJUtJ (^ir 'Zi^-
<piirctg-y ux; oJ^cupiTVtg jivccg c^etg ^r a/i^y^ctv diiav Ji '^bTrotf^Xv-^icog h^vrcx^' Aj^tda
(^ 6* r (3ctajAaoug (pnaiv ) otj t '^s^^nrUt/ c>KctX<l h ?\gL0g ifx^Zt^^Siv SAiTmv
*
i]^- >
i. ri-. ix. ».
vi)tag ilvn TD h^v avn r ^uto l/ra^/gAAp/^^^or ctvndi Jh cuTeudzv ilg r \iiJa. yltv^
o- \\ Ji\ ^pct 1^</ CDi 'QtVTa Xiy}fj^ct' Tp
q
cvQjJ^ TOTmv ^^bTro^a.^ iTraJ^ a(pooejt<^
TTCLVTtt Tw iv^Ji ry\ t& 'lcr^r,?. (ictcnXeict'
y^
ov difMTov avi coc '^ ^lovJh. (pv\r,g ovn
c*^u3a TTctfcucu Ti (^ Xiyfv Ta JoKHVTtt, S/sf-Q.^jieiv Tk T ^ctai7\e\av ara t tt&^' r\fiuv.
W^g a J^) h 'Zij^^wmg
y^
^\av "^A^Au^liv aTPiytQJLvaTo {gAJTa.
"
Outs ^zd^^prjTYig v. u.
rjf^tu/,
«TB «zzT^p^pjjTO vjcg.
,,
Out?
y^
cag T^yvlw Tiva
fufjigi^iif^ Tctvrlw, «-O-' a)g fcAn^-
VQfiuav fJ\^ctiJi!etf tSttj <ns^ tS Tm^og- iTraJr} ^oirvg
^
iv gpopv d^iccc , ^ «^ey^crji-
vi^ olg av OJJTV 'Z^creiyciuf ^nXrQ ^og-
"
Hy.uf
q
alTJvXog iyca (t avy^fjuva •/.vi^cdv.

^'\va iiTrn <^s%^ voftLu tb cti^v d%oA8/<^05, (c c^« >t^ K^ to ci/Ji^f^jov t ^iii^ ^6)^-
^v av)(^fiiva
fj&^p ^
dvTi. t or/^^pt As^* ;(^d&)S ^ f^)(gi.ex©^
/^avlJ (pnaiv
*
aW- *ps.lxxvii.47.
Kraviv ov '^.^^J.^Yi T aiA.7n?9v cunztfv-, (^ Tri$ oij^ctfMvag cumSv cv rri 7m^yi''iuJ)i?\gv yb y. 197.
quod adtinet; nihil enim eiusmodi propheta dixerat: verum Amesias id callide di-
ctis de populo implicuit, ut regem magis exasperaret. Cum rem tamen regi nou
persuaderet , timenti prophetam laedere
,
propter ea quae evenisse noverat sub pro-
phetis nuperis Elia atque Elissaeo; praecipueque quia voluntate Elissaei leum avum
suum oh ulciscendum lezahelis et Achaahi scelus , ad regnum adsumptum sciehat,
quod usque ad se, iuxta factas illi a Deo promissiones , devenerat; post haec , in"
quam, propria instinctus audacia ita ipse Amesias cum xlmoso expostulavit.
'*
vi-
dens, perge, recede in regionem tuam, et ihi vive, et ihi prophetahis. Et in Bethel
non adiicles ukra ut prophetes : quia sanctificatio regis est, et domus est regni.
,,
Ironice dixit, o videns. Quia enim sic vocahant prophetas , utpote pecuhares quas-
dam visiones , Deo per revelationem operante , videntes; sicut etiam in regum li-
hris dicitur
,
a populo appellari prophetam
,
qui antea dicebatur videns ; ironice
,
inquam, dicit, o videns
,
pro , o qui haec nuncias, abi hinc in terram ludae
,
qua
certe in reglone constahunt tibi quae dicis: modo ab his locis ahslstas , ubi omnia
ad israheUtici regni ius pertinent : neque tibi fas est homini de tribu ludae heic
diversari , et pro hhito loqui , nostrumque regnum conturhare.
Ad quae propheta pro facta sibi divina revelatione respondit:
"
neque pro-
pheta eram, neque prophetae filius.
,,
Haud ego quasi artem quandam eam rem
didiei, nec veluti hereditatem a patre accepi: nam divinae gratiae hoc negotium
est, et ils quos Deus voluerit contingit.
"
Eram autem caprarius ego , et sycamina
vellicans.
,,
Id est pascendis capris occupatus, nec non terram pro facuhate coiens.
.
^jcamina pro ficuhus dicit: siput etiam beatus David: occidit grandlne vitem eorum,
17
"V. 10
V. I,
V. 2.
130
'
TUEODORI MOPSUESTENI
077 /Ay
'^ OLI^TnXCdV OU GVl^JLUVCt 'dv^O, OV}(^q ^i^KCdX^VOJf \<^Y\hH' 'rt t/l Kv\^CidV O^vh tQ
fV^aytctKXwv Aiyi ^ yio^p^yav m/BhAk-^
q
ok jlu^l^ 'Pp cw)(ffcjui\a>v iJTr^v, oti tzS v£-
^MV ctjyctg (^ fSt^(2civx,
y^
*y'iCd^'y{iv 'zs^ga-etvet^^v aiet. 'AAAgt /W« ^ -ZtJ^/SctTWv, ^ricnv,
^imankcrciq o 3?o; {^wc, c/^Aev u) ou to ctiiioX©^ iiTTev^ coq ctv -Xy ^utdV
/jp^
ctlyitg -^
^zs^^ctja v'i[j>cov
)
'Z&^(pnriv<iv c/KiXdjdi (^ fx-lcuueiv oLimcn tol <u%t t ?\gLQv ijoju^ct
Traf
cluiil'- oLTnp ovfc iju^v lui ilJivctjj c^a tQ chcMffTtcvr©^
JHPVH
3?S, ilg yi ^^TrhJ^a^iv -t^ t
ilpviju^cov aAnd^icu;. Azni <^n tcl 'Zt%i crctvTii' ajUTog juS^ yjLo juipi wiXiuetg '^im^rliZvajf t
'dt)^(pY]rdjeiv Ci/^u^' 6); a,v jttM cTji/^c/t^
'^
t dK^ctcrtv rp toiovtwv cwXXiy>ijuu JiJh-
V. 17, trnaXiav. ^l&i
q
TravTO, '^y\aoju8pa m pM^svTa TraLf I^h' iTi^hdjcrovTctJi yb ol TioXijuuoi^y
o/ -^2^5 7ioK?\9ig iTi^ig oig Troma-ncn i(ctitolg-i (^ r^ <tyi ywucuzi p^hmvrctf jiUayi ri^ TroAi
aTifJ^cog d^vj3e}l^ovTig ilg ajurlw ol c/k crS Te (r(pctyyiaovrcti irixvvig cjwj 7ToA?\9lg iVc^ig' v\
^Ztf^crovcrtt nk (joi p^l
Ci/ fAJt^Cx) (U^^Sb^cPerci^ iTZ^ig Tolg /LViKXovai Tzt c^^Ji ;^tev/v.
"
Kc^ cru iv
yn
af(^duprcp Ti\djTY\aig. „
TgAdOfHffxl^
q
ouuTog vra^ ciMotpuAp/?
av^^iioig
t>-
'98-
(^ 'a^^^yo/^p/g (^TXTr)
^
Ag></ a;cpi3a^r<jt),^ gj? 8$
/^
r^ ?\9i7mv a,l^jL(J[Act)rog a,7TU^y\(ryi
TravTteiv ^uTa ilpYficcag-y r ^ T^TC/g «6tW^ J^ei^ei^a-ctv "^Trof^^Xv^^iv iiruyi.
KEO. H'.
"
^EJei^i yt^ jnpiy cpwoi, xJg^©^* (^ /J^a
c4}fo5
1^(LtS' f(^ il^n Kvejtog 'za^?
^,
•77 cjv /SXi^Ziretg "Afx^co';;
}(^
UTrov-y ay^(B^ i^^jtQ.
,, ^E<^y\?^ov Ji y\ 'cy^ig oti JikIw opvicu
]^(Lth AM(p3?'vr(^
'^iya^-i
aTrojg 6
\a-es^Y\K
tJzto tt^" TioXijLUCdv avKXY\(pd^}g aAy^iu(^Ku>rog
ctim^mircL! , ^cfevog cujtov t^J f^gcTi^VTWV ci(pcupei^cLf dlov Ti ovr(^' acunp ouuu iiJi to
KYi(pdiv 'vzso tQ i^S a^H^ov "^tjot^ol] (J^uitoLTov KstmYj iTraJ^h Trctvihg i^S Juuuolwti^v
et sycaminos eorum pruina.
,,
Patet autera , cum vitibus non sycamina sed ficus
periiss«, ab eo dici. Vocabulum item vellicans, pro sarriens dicit et opera excolens.
Voluit autem particulari hac sycaminorum mentione dicere se pascendis capris et
ovibus et agriculturae deditum semper fuisse. Verumtamen Deus me ab ovibus
,
in-
tfuit,
abstractum
(
unde constat, eum pariter capras ovesque pavisse
)
prophetare
iussit , et omnibus significare
,
quae populo imminebant a Deo: quae quidem non
mearum erat virium ut scirem , sed solius docentis Dei, ob demonstrandam oracu-
lorum veritatem. Nunc audi
,
quae ad te attinent: tu quidem mihi mandas ut a
prophetando his in locis abstineam , ne plebem ad . has audiendas doctrinas congre-
gem. Sed scias velim , cuncta a me dicta exitum habitura. Venient hostes
,
qui
praeter multa alia quae patrabunt mala, tua quoque abutentur uxore in media urbe,
inhoneste eam violantes: nati tui occidentur omnes cum aliis muhis : et ager tuus
funiculo divisus tradetur aliis qui loca aMa posse^suri sunt.
"
Tuque in terra im-
munda morieris.
,,
Tu ipse morieris apud extraneos homines «t scelestos ( id enira
valent verba , in terra immunda) adl quos cum reliquis omnibus captivus duceris.
His dictis , revelationem quoque his de rebus acceptam subiungit.
CAR VIII.
'*
Ostendlt enim mihi Dominus: et ecce vas aucupis. Et dixit Dominus mihi:
quid tu vides , iVmos? Et dixi: vas aucupis.
,,
lam vero significabat visio , fore ut
instar avis aucupii arte captae
,
universus Israhel compreheusus atque captivus ab-
<luceretur, quin ahquis eum de manu tenentium possit eripere: quod si captus a
ly AMOSUM CAP. vin. 13f
r 7^
ifhovTuv eJ^iwct^^ia,
y^^^i
t6 aiiT^q <t. ik t (tl^/n^Xcacricttr aTm^i' iTrayi
y
ouZ.
*'
Ka) U7nv KvejLog ^z&^i JU6'
wx«/ td Txipctg ^
(^
^ov
f^n
^\<r^Tn\' intkii
fM\
^zo^&a \.
-.'..
T TTOLpiA-^dv axtitv i(^ oT^Xv^i ra (^ctrvcd/ufstitL 7» vaS.
,,
'Xtw
^
lyj J^ei^ivmv iJTTi
JbYctjMV mi
Ttivvuf (^y\cnv 6 f(^^g <9t-3"' ov rvi T%fjucid^\ct <z^^Jh^f}mvTai ^ms* (t 7mu-
cnroLi
Q
/tur c/Keivcdv
)(^
r aai^eict^
)(^
rj 'niq acn^ciob; v^ h r^ "uP^-vofMct; 'QniuuiKiia,
x-ctaiH' ov
^
g7J dvi^oitdj ^^^1^^^'i')^'^ cumSv m ^tpt^gtj (^ a,ViK<^'nty\Ta ^iavTtt ovto gav
ai^^vrcti juS^ tx>i
)(^
tQ vcti tx) )(^kov
-i
iTreiJ^ti cwj tJj Travmv ATmXeict Twe). ^ss^cfh^-
oira^ (^ 05cav(^* cTwAsv J"fe ^v, o 7PsA?\^Kig \<p!w , oti c* t>} i^twvai '^^ )(^)to)V
^ >(^v
roL 'a%i
(^
^\a-^r\X XiyYi ,
ck' IfhTwuaTTfi
)(^
la i^ 'lou'c/)z (puAw^ ^ Trjb (^aCvAcovia>v «. u^i».
iijo/ud^a-i OTi <^Y\ (t T '\ipiicmXi\iM aKcSvaui itj t yaov ift-srpiKQ^LucJLi aiuji^..
*'
'Ev o««v>r
T« WyMfpa, Agj/^ x^e/^, TToXvq o TTtTifcoyJoq' Of ^rcwTJ 'toV&) i^pp<4ct> cncdTrluu.

Toti
cTm (p>j!7T 770A1/5
/^
a^TflW^Sp^^S ^«atra/ SaVct^S?, (t ctva^^it^v\TO[ TfJ Tn^ffovTtsv "iaovrcti
aui
(npayctj, '^ juS^j a,vy\py\/>^cov ., t
q
al^jLc$i.Acorci)v Ay\(pdivrcov' ojcoTr/] Jl tJsjo -^ a')^cM'
lp«yuia< )(^^i^<l TO TTctVTCL' iiia TraXiv ^jzeijuvnaiv t '^is^^vojtMC^v cav iTmiAiiV Ttziei^rcti..
"
^AKoiiawn Jy\ ^UTa 0/ c«-3'A//3ovt?$ 2/5 to -z^ie^/' ^t^vmto,
;(9^
^cpt^cTt^ot^^JovTS?
v. 4.
'nifcd^v "^(CTO T^ 5^$' 0/ AgjpvTEg, TTOTi J)iK(^cnraJi ituv, (t ift7n>Ayi(7Djuapi v^ ?707?
v\z,i
V. 5.
Ta £7zt/S^a7a, k^ dvo/^o/o^j dnartvpsg, tQ Troiriaxtf fMv,^v ro /AJi^ov , <t fAAyctKxjuoa^ gztS^
Vtt<ov, ^ TTVirazti }!^vy>v ctJi)tJ0V , t KTix^cti cv d.pyuejLCx} 'Mco^^aq,
)(^
iztTreivov dv-S" tjzztc-
^. c.
ehijL(^rcov ,
(t
"^Wo 7rctay\q (SJ^aicog ift7n}p<£io/LL€du; ,,
TaD^a cTji, <p;i57,
jujc,Ai<^ Travrcov
ilpri^cti 'ot^q v/u(^q vojuuawn , 0/
<^
Trcwrog /uSp r aJi)toiq ^Vi-^f^oi J^vuua^lcug iig
T 'T^ 7nvr\rcov OLchKiouv-, OLVct/jyjovTiq
Q iKd'^^
ftlu/og T av
ft7Tkr\^cooiv ^Qh TC^ Tac, -S)^^-
visco passer aufugere iam non poterit , ita quum visco valldlor sit adgredienlium
potentia , comprehendet Israhelitas et in servitium deportahit.
"
Et dixit Dominus
mihi : venit finis super populum meum Israhelem : non adiiciam ultra ut pertran-
seam eum: et ululahunt lacunaria templi.
,,
Demonstratarum sihi rerum vim dicit.
Venit ergo , ait , tempus quo de omnihus poenae sumentur , et eorum cessahit li-
hertas atque potentia: simulque desinet ipsorum impietas , et omne irreligiositalis
ac peccati studium : non enim iam patiar dissimulare illorum nequitiam, neque
haec inulta sinam. Templum quoque attinget calamitas, quia et ipsum in communi
exitio igne inflammahitur. Porro apparet, quod iam saepe dixi , in praedictione ma-
lorum , etiamsi de Israhele sit sermo, attamen a propheta connecti eliam ea quae
tribui ludae a Bahyloniis imminehant
,
quo tempore et Hierusalem capi et incendi
templum contigit.
"
IUa die, dicit Dominus, muhi cadentes. In omni loco proiiclam
silentium.
,,
Tunc , ait, uhique erit mors, et innumerae cadentium erunt caedes
,
partim occlsorum partim in captivitatem ahductorum. Silentium denique propter
summam solitudinem omnia occupahit. Deinde rursus iniquitatum
,
quas frequen-
tahant , facit menlionem.
"
Audite haec qui conteritis mane pauperes , et opprimitis in terra egenum:
qul dicitis: quandonam transihit mensis, et negotiahimur? Quandonam venient sah-
hata , aperiemusque thesauros, ut faciamus mensuram parsam , et augeamus pon-
dus
,
faciamusque stateram iniustam , ut possideamus pecunia paupercs , et egenum
pro calceamentis , et omni venditionis genere negotiemur?
,,
Haec vohis maxime
dicta existimale
,
qui iniustis semper oppressionihus
pauperes atteritis , expeclantes
cuiusque mensis finem oh exigendos iniquos usurarum veslrarum quaestus: qui
p. -200.
V.
-9.
132 TIIKOnORI MOPSUESTEM
vo^t4
W
o]^JCdv (^CLveiG-ju^Tm l^ytaiou; avXXi^ctj- a.yct/j^iri
q ;^
Ta cna'/3^cfcTa, «y
lyci "m)' ^ai io^Tacmn cv ouuivlgj civ^' ivct t ii^TfDQjLav J)x.'\i^i<^ctctv TrvincmSTi-, ''iTro'^^-
cjzL/^joi id
n^^4
"^
'io^-mg, dTKrctvpiig n lctVTolg aL<^'iiCHq avXAi^YiTij yA^^ct n (^ ^^juuct
fMK^ /^
fMyi^^gL TniiouvTic;, m; ctv I^W^^? '^i^g t lu.uTZtl^v VA-^fAjjoi i^.7n\Xc\cva
^
GvKXi^Ti a,^yuexov c/k ^g Tp 7nv\\Tm dcf)i>cictg, XY\\Ju/uigt.Tm ju^ ovJi "T^ iJViXigztTixv
OLTTt^/MiJOi' tQto yd Aiy4 to av-S"' iJzroJ^/t^aTWV 'Stiz) -zrca/ivg
q
aiujoL\?Ji.y/^T&f ayto-
TiZiWUT^g Ti v/Mv 'T^r^tr^naiTOJi tt^^J^og' tQto yi
Xiyf td, 'ottv Tmayig f^D^oicog ifjuTDodj-
(mfAA^. KaTO S^) (gJjTVig v/^ -t^ V7r^^n(^ttA>'i(tg
(
\£?^i](pctv'ictv
^
ovo/^(^<l t ilg Gfftr vn-
nTCtg aJ)}iicLv-i hjj ii^yct^ovTv ^Y\ avX7\9yi'C,o/^oi tQ di^ t cf^iKluf^ "^TTv^pctaiv o^lwiym
(^iCcuctf b d^og
(t aLfAATOLTrfcjingv' tv
^
o/tvu^l icv^iog-, tQto cPh?\sfi, oog ov -^^^s/iacr^ Aw9>?
TTCLVTiXcog Tct TTCL^ dtjmv yvo/dpct' /Jstvov
Q
b'p^ Tw.(rajv avy}Civri(rctg r yltu
,
^triiTVig ty\
T TTDXi/MCdv iXocPcf) ^^jt^AAet TU^? }(gLitolg-, o)^
7nv^<i }(gLTi^o^aj\ TraivTCiA^ 'f^ t^ /u-
yi^i T^ iTnX-^iang ajjToig avfi<^o^g' <^'i}c!w
y) t5 }(ctT kiywnfov TroTttyJs
'TiXtiftftvpHVTog
Ti (t.
TTctXiv "^lzn^^^^tjuJTog :,
i^nAdjo^Tctj T5 v/AAV 7foXi/juQ-> ocTra^fTCLg v/^qcg "^xotAAJs*
(^ </^ «^ Xg^cdv OAyjJigcXcdTVtg 6^ t olvj&iav avrct^i ^pou;. ToVg cA), cpnaiv, 6
/j^
yjXiog
f).
201.
oy Tj^ /.i/eartjTctrc/> Tii? h/^ji^cu; d^pctfyig if) (Ji^<l Tvlg iv avcty;(gufg ifjL^gtaa^' omot^^ J\
V. 10.
aTroLvraug crjtr o^ ^
y/\g Jl^i ;^t?^k,
<5^
iv /^yi-dog 7^ i{^}ui)V. K^i) Tztg
/j8p
f^^p^-
vo/jjiig io^Tag cacpsvTeg, tcsT ^iiv^i ^zo^ai^iri' olvti
q
t Tra7\g.idv a,(r/jictTUv -dpltucp opji-
oiidl TToXXd' oivn
Q
-T^ /jigL?\g.yJvig iSiY\%g-i ariiDtov ^(^ji^ai^ If^ tzj^ 7r<v^i t Trctpov-
Ttdv :(gL'/M)V' Th
Q
iraXatov nccritH ^ XA^paXfig d/tiXYKrcwng-i t a<pcupiaiv 'P^^ '^i^v > ^5
ov ^rsTOig v/uv ii^/.io(^eiv oUcnSi Tvlg )(gLito]g' ooTravT^g re omiTvij^cog iiTreiv ag ^ 7nv^<l
/jiQVO^^Hg tJS
Y\ya7n\/^H ^Ti}s!iairi vzsv t^ }(gLTi-)(Lay]g ocPvujYig, '^ ^c^i^vTCeiv lctVTh^g
V. u.
)(gc}ta>y -d-pLaoiwng td /uyi-drog'
}(^
Tst k^g
q
^ t^td^s ioo/jd^joc-i a>g ^a^vriQ^ J\iXc^v
item expectatis sahbata, non ut Deo per liaec feriemini, sed ut utiliorem mercaturam
faciatis
,
abutentes festali tempore: atque ut iniustos tliesauros vobis coacervetis , et
mensuras atque stateras parvas magnasque faciatis
,
ut utrisque in nundinis vestris
utamini: quo pecuniam ex pauperum oppressione corradatis, ne a vilissimis quidem
muneribus abstinentes; id enim d^fenotat dictio, pro calceamentis: atque ex qualibet
mercatura aiiquid lucrari curantes. Id quippe valent verba: omni venditionis ge-
nere negotiemur. lam adversus hanc vestram superbiam
(
superbiam enim nominat
iniustitiam contra pauperes
,
quam perpetrabant , de Dei vindicta non cogitantes
)
firmum tulit Deus decretum atq^ue immutabile. Nam dictio , iurat Dominus, Iioc
significat
,
quod omnino oblivioni non tradet facta illorum: immo toto veluti ter-
rarum orbe commoto
,
tantis eos per liostlum incurslonem obruet malls , ut omnes
in luetu futuri sint, magnitudine pressi calamitatls. More enlm aegjptiaci flumi-
nis inundantls et mox recedentis, invadet vos hostis generahter vastans , compre-
liendensque captivos ad suam regionera asportablt. Tunc vero
,
inqult , sol meri-
dle obscuratus vldebltur iis qui in arjguslils ver^antur; tenebrisque omnes se teneri
putabunt propter malorum magnitudlnem. Tunc omissis vitiosis sollemnitatlbus, lu-
ctui vacabltls : et pro antiquls canticls , largo fletui indulgebitls : pro molli veste
,
sacco induemlnl praesentium malorum indice: et yetere capitls ornatu omlsso, calvi-
> . tiem malls vestrls congruam esse putabltls. Cuncti, ut sumraatim dlcam, tamquam
in luctu dllecti unigeniti propter excruclantem dolorem degetls , incumbentlum vo-
bis malorum magnitudinem complorantes. Tum et alia praeter haec eventura, gra-
IN AMOSUM CAP. VIII.
V
133
h 'Ztf^tpnivig' TrcipiaovroLi yi^ (^jiotv yi^^^(tf^
cv etlg sk cvcttia, '^o^prig rg
;^ th^tS fL^.m-
<raSi /iiovov,
(^oc
y6
tIuj ^a^vmrfw ivJ^eicu/ '^lm/LSfieiri, ou
q
juuoi'; (^avyig a,^io'u/uS^oi
-S^ia^, T^
Sfg.
'z&^'^y\Tdv i\u)%\\iij; yviS^ ^Qn '^vydLyaycL t cv J^avolg ^-^gwTwv
:Kiyl
Q
TO (^ '3)^^
T&T /L{gL}{^ej-U) p«d?>' Vlmi 7z«f '2«)^(pjir>}-
*
077 f(^^(JDvroii 01 ^oi 'la-^y^A
*
os. m. i.
«J6 ofT©-' /SctcnAgft)?, 8</^ ov^S^ a^p^ovro^, ««A 8071$ dvcnetg, nJi ovrog
dvcnoLgveJi^-, sJl
U^raag, kiJl Si]ha>v, cv olg cmf^auivi ro
^
r auy^fJicf.Kwcnav rlw cv Ba./3uAcSvi "^oju^- p. k-i.
vlw aTTCWTa oLUTtfv d(poupi-&lwoLi "QoiTa' ro ouiro </« (^ vtw 6 'Z&^oiwn; J\i?\9i , on «Zt^^^-
Jo^oiSi rrHg }(^ySig' ron Gffu"
'Zt^^rirci^ (^(^y^rfin u>v vwu oijLLiKeiri' (^
'^dvf^ivng
/Hg-&ei'v « 77^» fjUi^^oKlui 'f)fi ro x^tfflov Ji^irAf vz ;(gi,3' vjLc^g.
"
SaAdO^cTg^
^p
, v. i-i.
^y\(7i-i TCL vJhTOL "^Tn ^TtKotojyfg 'icog ^tL?\stosyig ^ i^ *^>cto /2oppoL 'icog a.vaAsKm (^^J^ayjkv-
ra^ ^y^Tivng
(^
}\sy>v KveJtn, (^ ov
fxii
iu^caatv ojvrov.
,,
"ivao iiTrvi on yrav ro TiXyi-dog
oxetvo iS 'iff-^wA ro oLTreiepv TPSiKihcog Sf^-vxe^-^^yicnrou oLTruAfQLy^i
>
^yirsv TTd ng -tj^-
(^yrmg (^ajiietra^ k^ yvcof^Lu dzn fjLlwuuiv ajuroig tol im/u^oL' ovTHp owv ou r<^'^ovroLf ron.
EIto (^yiaiv aL(^aJi/i^'y\crcrcu TravriKc^g -Trav o 77 ^AA/sov vf£iv (^ouvirou yuv f(^ cmouJiig v, rs.
a^tov ^^^Ahv^ jl^
^
o/
/^
TTvAXyig ''QnfAJiKetcu; vuJu Trajp^vdjOfBpoLL tto^
Vf^iv "^tttn
?\QuZrau
3
(t 01 ^ viOTViTi f^Ktgzt dztuf^^ofS/jof
TracriSi
q
^uto VTn^ nvog;
"
O/ v. n.
ofu/uovng xj iS l?[siL(rf^H
^EafifpacLg-, ^ Kiy^vng /^rr
o ^og Aav,
k^
l^ri o d^'og a-a Bia-
aa^ii' (^ TTiaowlJroUj f(^ ov
fjLri
dvoLgwaiv iJi. „
'TTnp m a^^ivng d^ov
(^
ihi '^cuvroq
KueJ-OVo TOL cv loLfj^etct iiJixiKsL die^Tr/Jav
iarr(£iJov
,
yj^
^utol c/kolKqujv ^oug' uvnp
ThTWY Tnauuvraj. Tjfc^f^
dJ)'opdtt)TVv TrenfnKag' iiTct TraKiv
^^^^A-j^J^k
iTipav
Kiyf.
viora adliuc significans propheta , venient inquit dies
,
quibus non penuria tantum
cibi potusque laborabitis , sed et gravissimam aliam patiemini penuriam
,
quia nempe
nullum impetrabitis divinum oraculum , ex eorum numero quae per propbetas fieri
solebant, ad aerumnosorum solatium. Ait nimirum, quod etiam apud beatum Oseam
prophetam dicitur: sedebunt filii Israhelis sine rege , sine magistralu , sine sacrifi-
cio
,
sine altari , sine sacerdotio , sine ofaculis : quibus verbis significat cuncta haec
captivitatis babylonicae tempore fuisse sublata. Idem vero nunc propheta nunciat,
nempe : aerumnis trademini, et tunc prophetas expetetis
,
quos nunc neghgitis;
scire cupientes num aliqua in meHus commutatio vos maneat.
"
Coramovebuntur
aquae a mari usque ad mare: a borea ad orientem discurrent quaerentes verbum
Domini, neque id invenient.

Id est omnis iila Israhelis innumera multitudo spar-
5im ubique agitabilur
,
quaerens an uspiam propheta aliquis appareat, Dei volun-
tate nuncians sibi eventura
;
quem tamen tunc non invenient. Deinde
,
peribit ait
funditus quicquid nunc praestantissimum vobis vi<]etur et desiderabile : peribunt
vestrae nunc omni cura custoditae virgines: peribunt etiam formosissimi iuvenes.
Haec autera quam ob causam patiemini?
"
Qui iurant per propitiationera Sama-
riae
,
dicuntque: vivit Deus Dan ; et vivit Deus tuus , Bersabea: et cadcnt , et non
resurgent.
,,
Quia derelicto Deo omnium domino , Samariae idola venerari studue-
runt, eaque deorum nominibus appellaverunt ; ideo corruent lapsu prorsus irrepa-
rabilL Deinde aliam recitat revelationem.
134 TIIEODORI MOPSUESTENI
KEC).
0*.
V. r.
" Etdhv T Kvexov lcpgsTOTO ^ tS dvcnagve/ii' ^ iiTny 7ram|ov ^ to l?^<pjejLov
^
p. 303. ^ aiSrnatrcu vk 'Ze^TW?^'
^
Sf^Jta-^v ilq wi(^ct>^q iravmv'
j^
Gsir ngL^T^iTiDv; oumSv
a/ po{x,<pcuoL '^bmycTivcd' ov
f/.ri Sj3-(pvyyi cJ^ cufmfv (^ivyav <t ov
^y\ (tw^vi cJ^ ctiim^v dvcc-
077 T§ CV 'li^HffZlAni^' Aiy>VTtt eh fiiOl T^ri^CU TO \?\9/p\ejL0V
-i
iVCt giV»J 'TO ^(JlCt<^QjLOV'
\?\&.^e^ov
^
cujTO f(gt,\ei ag ^ \?\ff.(r/msic, ^
dvcno^v ^di^cm^ju^vcov' ov Jl to yviXdj-
^luuax TmTct^cu
(^
'2e^(pMr/t«/ , cnifjuetov tS TJkm^^cn^ te outo (t micn^' Ixayl ^vu/
y^
(r\^Y\(nTcu Tcc ^Stxes^^^t
'^^ol 6k
ju^^S^
^'^"^^
O"" olttclc o vctog Sj^crctX<^^(nTcu oijn^
T^ Tiknyyj TavTYi' iTn^Tri^ oivoLym Iw ytoivmm ^ (2?[gL€y]g t 3vcna57?ei«
(^
oIkov oA9v
cmf^eToL 716, (pJicnv, ivdig i\vct r OLTTctVTUiY tt%(paLAcug
., «$ clv ilt\ yvcopia-jnge. t oi/rivdiv r^-h)-
i(^^(T^(n/)ju(jLV^ca 'TTctvrcju;^ u>q 'ZtP^c^^cm/AvHg
fjkv t^ oLTiuXeicL-, ovthvoq Ji ^tp^^C/^o-
/i/kvov
(^
KivJ^utioY Ofcetvov «5
^
c* tJ; Alyu-^ca cmfjieiov JiJhxA ro ^ 'i^ (pKicSv rS
etijngcrogj ilg «J^;ce/OTK t n ''^Wvju^vcdv
^i^
t awi^ojiAvcov , iiTtog ctnttZ^
n^Xdji cm-
f/^etov
ajUTOY Jt ^Qh 7^ Jc%(poLXYig 7^ a^^divmv Troivicmji rC^ t ^^OTvy^gLXv^^y t ^^W, iig "^jcto-
V. 2. Jet^iv tQ TTOLVTCLg '^A^a.JiiJ^^ou irJ' ^ctvctrcd' amp 'ZB^g jBiCaucocnv iTTOLy^^ otj f(^v ilg
V. 3.
(^
oijla/ }(_gLTivi^odcitv , dx^div ojLtTiig civiXzo)' f(Jiv ilg t «^vok dviA^cnv, dxet ojUTSg
)(^7ctyu>' f(giv itg Tug ^'JuG^g KpvjSc^^n iQ Kap[A,r]Xov, (^'Iva, iiixrvi <^ o^^v , c/k
juji^S^
x!iyjdv 70 Trav
)
aLVf)(vdj(rcti; ojuTtig TTUvrctf tsj^^ctc/^yar» r^ al^jutgLXctxnct' )(giv <Qi 70 /3a-
- •&(^ dmXdtixn T^ 3a;\5taT«55
<^
^:?^''
ofcei^div ojuiiig '^AoT 3>jeia)v ^ ju^ tv 7ikyi-^(B^
Jl TyJ i(gL}tci)Y m 7rei(TDvroui Tinvng ilg aX'^fj(cf.)\Mchav aTra^iVTig^ cxei
}(p t ovioKltL t
Ifjt^lw
'^vn>?\9wijT0Lj oog ilitog' olg iTmyi,
CAP. IX.
*'
Vidi Dominum stantem super altare. Et dixit: percute super propitiatorium
,
et comraovebuntur vestibula. Et dixitrincide in capita omnium; et reliquos ex ipsis
gladio occidam, non effugiet ex eis, qui fugerit; neque salvabitur ex eis, qui inco-
lumis evaserit.
,,
Vidi, inquit , stantem super altarc Deum; super illud videlicel
quod Hierosolymis erat ; et mandantem mihi ut propitiatorium percuterem
,
quod
pro altari dicit; propitiatorium nempe appellatum, quia ibi sacrificia fiebant ad pro-
pitiandum. Quod autem iubetur propbeta illud percutere , indicium erat fore ul
reapse percuteretur et caderet. jVddit ergo : et commovebuntur vestibula , ut nomi-
nata parte dicat totum templum quassatum iri bac percussione : necesse enim erat
ut altaris detrimentum universo templo commune fieret. Et signa , inquit , in om-
nium capitibus pone
,
ut indicia sint, iam abbinc omnes signatos esse , ut exitio
tradantur, quin periculum illud quisquam effugiat. Sicut enim in Aegypto signuin
Deus dedit sanguinem postibus domorum illitum , ob distinguendos neci addictos
a salvandis ; ita nunc mandat propbetae ut signum quoddam in capite omnium im-
primat, iuxta divinam revelationem , ut cunctos morti traditum iri demonstret,
Quod ut confirmet , addit : etiamsi usque ad infernum descenderint , inde eos edu-
cam: et si ascenderint usque in caelum, inde eos detrabam: et si iii cavernis ab-
scondantur Carmeli ( id est montium
,
partem dicens pro universitate
)
ego eos ve-
fitigans captivitati tradam: et si in maris profunditatem abierint, beluis ibi lalen-
V. 7.
!N AMOSUM CAP. IX. 135
-nsf^a^^v ajuTolg,
«^
0)96 TJV05 ouwmq dyt-O"» /u^Ta.JhujuoLi ,
d^ co^ ih Travroiuv ojjihq
}(^^sv<7nf
Trei^pav >ccf,>t^v' iTretcHfTnp tviLtuv kctuiQg a^»; <J^ 'TYJ 'ipyov OLTnp^yajv r 01-
jaicov' \gi yto-, (pnai-y dio; t TrcwTvg 'TOiWjyis te ^ xl/^zC^, 0$ ojnia-ctv /lS^
ajJittoKviq y. &-
attXivcroLi t ^itt^ <J^ /CC<?Vw5 clcpMS* 7t) ajJTX)
q
7«td
;f9^
7* "^A^q ip^^ctaiTctj Tat-THS,
"^^l^ao^
TjFi 7W.a-wv ojjrlw cjrtK^m ^ ^zij^c, imfJucvf tidWIlu >(^djgztg-i ag TTiv^^i TTUvrctg
}(^ra-
^i^luuajf Gsiy olitomJrou; ojjrluj' iTretct}] <^'iicluj t ;^r' KiyuTrfov TroQLfJ^H iTnX^v ojuTViq
TroXifJUoq TToKXlig a,vi\et -y (^ fS^^^av^cu; ilg t ccl^/n^Xcoaiav aW^</ cfffir A9<7r8$' Jto p. 206
2/5 ^i^oucdcnv "^ i\pY\/uS^cov
'^
oJitocfhjul^ ilg
(^
«^cM/ov T dvoLjSctaiv djun^-) (^ T iTra*)^- v. e.
^A/W at/n/ ^ T^ yiig d^/UiKiav.
,,
Ot^ro? (pnOTj' o TravTorg //«J^ cy ^pavd <^ciKVujuSfiog^
ouTnp cLvetcn tb a€/ i(cfj
Sj^yi^
'jrctvrcov \jz^Ket fjS^©^ , a.7ra4>7zt
q
(^iCcudv OTnxizt m^ av
S^ y*ig miietv i7ra.j^iAKnraj Trkvrcdg' our(^ o tti
/<5^
u^/^p t^ 3a/\52<3kr«5 ?\gLfj,(3clva)V ri
(t '^Tn yHg 6/k^cov ct7raay)g' ro odtv
q y^
yuZ Sj^^^n^c^rlofj^og, to t liosueAov du^^stosri
'Zt^oioiichTa rc^
7^y\^i
iimyLym ry\ yil)i ry\ Ufjmripct' rcturoL
^
i^yoL, -^oD 7« Trctvrtnv
Kuejlii tb i(^ 7roit]r5' ilra (^aP^g/j^og r dyvcoftaiju^luj oumJv c/k t^ «s:%i ojjrHg '6^J^ei^oLf
yvo)fj,tig tQ diHj iTTciy^.
"
Ou-^ a>g i]o/ AidjOTmv Ufj,etg
I96 /ttp/ ijOi 'l<r^«A, Ag></ ^c^e^os; „
Ou «^^^/tAw-
OTOus A/.dio4«v
i^fj.!w
up(^q i/L(^urref; 0U5
^
ouc/1 (^ouvofj^cjuf n veifj^ccg c^oLipiTvv lyca.
*'
Ou
(^
'lo-^^A a,vr\yiy>v 6k yyig
klyJTrfa;
,,
OuJ^
^
oocuTi^ v/ui^g 'ottv 7* kiyj^^a
>\g.^ci>v y T^ 'rt (^aKetou; ctTivKAsf-^oL Ty\g TnK^s^g c/Keivng-> i(c^
y^9
a.7n(pyivcL rvcraun/]g n i(^
rvioLuvig KuejLOug c^ ou ^z<>^a7]K0'jaTig ujLUV j oura> /« n <it%i Ki^OTroji; axp-dltu TnTroiy^iccog.
tibus consumam. Et post tot quae passi fuerint mala, turmatim omnes in captivi-
tatem abducti, illic meo iussu merito peribunt. Ilis addit.
"
Et obfirmabo oculos meos super illos in mala , et non in bona.
,,
Pro eo ae
si dicat: perseverabo illis instare
,
nec boni aliquid impertiar , sed eos omne malo-
rum genus faciam experiri; quandoquidem horum se dignos operibus suis compro-
barunt. Est enim Deus creator omninm ac dominus
,
qui universum potest vel solo
tactu quassare orbem terrarum. Atque boc idem Imic quoque regioni faciet , de-
creto quodam totam concutiens , atque in vastam soHtudinem redigens , ita ut eius
incolae omnes luctii corripiantur. Nam instar fluvii aegyptiaci, invadens eos hostis,
multos interficiet, et reliquos vi pertrahens in captivitatem abiget. Tum dicta con-
firmans:
"
qui aedificat in caelo ascensionem suam , et promissionem suam super
lerram fundat.

Hic , ait
,
qui semper in caelo se ostendit
,
quo ascetidit ibique
degit , cunctis supereminens
,
omnia coniirmans qiaaecumque in terra se omnino
facturum promiserit: hic qui aquam de mari extoUIt et in universam terram effun-
-dit: idem nunc quoque agit, dum iVssyrium, multltudine sua mare exaequantem
in reglonem vestram immiltit. Sunt enim haec Dei opera domini universalis et crea-
toris. Deinceps , ut ex hac Dei sententia vecordiam Israhelitarum coarguat, addit.
"
Numquid ut filii Aethiopum vos ^tis mihi, filii Israhelis?
,,
Num similes
filiis Aethiopum apud me vos constitui
;
quibus ego q-uidem nihil peculiare contu-
Jisse videor.
"
Nonne Israhelem de terra Aegypti eduxi?
,,
Neque enim, sicuti vos
-de x\egypto sumens , acerbo illo servilio exemi , talisque ac tantae et nihil ad vos
|)ertinentis regionis dominos feci; ita par aliquid x\ethiopibus fecisse visus sum.
""
Et alienigenas de Cappadocia, et Sjros de Bothro?
,,
Bothrum nonnuUi aiun*
136 TIIEODOKI MOPSUESTENI
"
Kct/ G^" cU^ocpuAst? OK Y^ctTnffctSbx/icLg^
^^
g^ luoi^g 6fc Bo-^oov fi')', ,5
To ju^ c/ic
p. 200.
Bo6p8 7JV25 g(pc6(rcM/ Ag^cS^ , T^Tgg/K gx Kcz^ftTK
(2)
T^ vuv 87M A^^jU^yjg, mvi
3
Xappav
(T^iMuj
Q
oDff-o»' T a^tit-^oT^ya^; lavTlw a(p£=/5, 7z</^ ju-yic/^v
«««^eps
to v'oy]jl(^ cn/jjr&Xeiv
y
, ogjg 7K>in cLV 6 i/V;A«/^(^ ttitt©^ ci/ tjsto/? m, to a7]fA.cuv'ojuS^ov ^^ tS 7rap'ovr(B^ \^'
ov y) T&ro My{ 077 G^
dM0(p'v7\9ig avriytyiv c/k Y^ctTmctSbydicu;^
;^ G^
2i^p8? g*c Bc-
^08*
70 y) Ci/CM/TJOV jSsAirct] cP^aKVWUCtf j 071 «d^V TOiSrO 7r(X^'l^Y\VJi.V ITc^ig-i 0\0V ePil Tb'-
TOI5 3
<^?nj fjueil^ovci
^^
'rz^^^ Tyrcov r ivyvcojuipTUuilu/ iig olutvv ^s>^^ Trctvrcu; ^yivcL] (pv-
?\SfMi^aui' J^i^H yi ovr^^ ;^0.toitvs, d)g iiynp a,vctyLyJov Iw
y^
Iri^ig 'n>^^7ikY\cnu>g Th-'
roig, TTctvTCeig ctv Tivct
if^
^off^voictv iXi^yi /Ze^ ajuT^g yi^^fi^ctiy
/>^
r (^ t^ ^ssr^voicig t
cmoijhv ivyvcagov oLTrctcnv if)' iTrei
n^
(W/ \(r^y\K ap^ oLTikcdg oLVYiyctyi t^ AAyjTrfov-, c^'
&)96
$0
TwkXvig eiytyoY t^ 'QnjumX^ajgy l^TYiJ^etov i^ytaa,^ '^Sf^g td OTcei^diY r ctTTctv-
rcov (pctvlwca cjWTYiejLc^
> (^
cPiau^orlw Xezgov.
T< Quju
^ (pwo?; ,uiTzt<^(rig TiKeic^ yy^vctcn c^ totiwv iig roTioig' oiov cTm n
^jj
li^^ T Qappct tS Tm^og t ji^fistejLH yy^viv
'AlB^oLf^,
ci^gA^VT©^ ju^ 6/k
y^g
XctA-
cfkicovy iknkv^vrQ^
q
ilg Xctppcivj iiTzt TiTiXdjTY^iihrog ojuTodj' o3iv c^yi
:{^
jLLiTzt^ruvaz
yy>Yi ?\9i7ihv T 'A(3^aft ^ t TlcLkcu^vlw hk ctJ\\7\9v
q
Ǥ ^fpt^
o /uigJH^e^'^
\a.)icc^
p- 207.
fS^^avrodv r ^^^^anKcvTzov ajmS 'Qn t A^iyw^ov jLViVigJi' rocrsro cTw 77 yiy>vi (t ^3:%/
iTipag ag ilnog' icoLf wig i>c KoLTfnroLcfhicictg cpftco/j^oiy 'f^h t«s
TOTrag t d^oa^^vKujv jiaaQ.-
gTSLvngy lyiigLrijuuyY^traji/ d^etvoig ^ y^pvacnv cwrz^v juvipog' c/k Bo-3"tf8 Ti Trcixiv ilg 2u^8$
g7iE£pi jLi^Tct^VTig
t
TroLp" ajUToHg Ti Jiifjceivcw j (^ T '^-h/uu^icLV iJi^cLvro T
'2<7€P5
(^Jcetvag'
^nMju^©^ roivwu iiTretv ^og o-n fJCYiehv) roiOLVTzi ehJ)^^Y\rou-i oiroloL 7np cuuro^ig-i iiTn
dicipro iis quae nunc appellantur Carae, alias vero Charran. Ego vero hac superflua
disquisitione omissa, quae nihil sensui intelligendo prodest, quicumque demum heic
denotetur locus
,
praesentis textus significatum exponam. Quippe haud dicit: alie-
nigenas ex Cappadocia eduxi, et Sjros ex Bothro; sed contrarium potius adfirmat,
se nempe nullum eiusmodi heneficium ahis contuHsse , cuiusmodi Israhelitis; ita
ut hos oportuisset gratiorem prae ceteris animum erga Deum conservare. Namque
et illud exploratum est
,
quod si forte etiam illos pari modo in libertatem vindi-
casset, omnino providentiam quandam circa eosdem adhibuisse diceret, cuius provi-
dentiae scopus cunctis facile esset compertus. Sed enim Israhelem, non simpliciter
tantum ex Aegypto eduxit , sed multa cura illi adstitit
,
quo idoneum redderpt, ut
ex ipso salus universaHs appareret Christus dominus.
Ergo quid demum dicit? Migrationes multae de locis in alia loca fuerunt; ve-
luti Tharrae
,
qui beati Abrahami pater fuit
,
quique de regione Chaldaeorum egres-
sus, in Charran migravit, atque ibi deinde mortuus est. Unde et contigit ut postea
Abrahamus transiret in Palaestinam. Constat etiam beatum lacob cum universa pro-
genie in Aegjptum incolatum suum transtulisse. Simil^ quiddam et aliis contigit , ut
credibile est: et qyidam de Cappadocia egressi , et ad loca alienigenarum migran-
tes , mixti sunt illis
,
parsque eorum evaserunt. Ex Bothro item ad Sjros alii trans-
gressi, apud eos manserunt, et cum ipsis coaluerunt. Volens itaque Deus dicere ne-
(1)
BoSpcv lieic intelliirere videtur nomen proprinni Tlieodorus prohal^ilius fortnsse, qmm Hieronr-
mus, qul a|ip('llativuni apud l.XX. iudicabat in comni. ad Jiuuc locum. ILn verba: pro Cyrene
,
Aquila
et quinta editio ipsum verbum hebraicum posueriint CIR: septuaginta Joveam, id est ^cSgoy : Thco-
dotio parietem : Symrnachus Cyrenem
,
quem et nos in hoc loco sequuti sumus.
^?)
Videlicet ex hebraico •^ip.
V. 8.
V. 9.
IN AMOSUM CAP. IX.
137
jUAy 071 «X cv 7a^</ g%ov v/j^g AldiOTrav, ox, M^^tg
tu i^&vn (^H^^/u^oq aTravnt ilTetv
<^ on fzyfJiva, t oimav oL^iaxrct^ a>7rfcu Tjoik' avY^ytyiv
y) (^ncnv v/iigig /t^vag ok r^ Alyu-
'Bh^ /J^' TwXXav /AAV bttv/j(^Tu>v > TTvAAri;
q
^ss^^cfh^bTTonccg' Yiyt^v rs ilg ylw Toamj-
rlw
}^
ty\Ki)(9^vtIuj ^ vg v/^i itm<pyivcL KVQjLHq ii^v v/Siv 'Zt^^cmich.cnii' ov [A,la/ ovJl fig
iuvtIw htw; lAjiAudttT?, a)cn7ip ol c^ocpfAP/ c« KoLTrnToJhKictg 'Qn/iA/AAry/Mvoi^ Jj c/x. Bo-
•9"fl« To7$ 2u^/5" iMTOLgka^^;
^
Tivas \:zsr:> /jl^/df)y\i{^(nv oy.ei^voi, nJev iyjicrcLq iz^^cfh^ov
,
iiji Tivct Iftlw cJ^cupiTOv 'fki/A\eictv JaKvua-a^ ^a^ ojjt^ g' 'Ze^; ttj^ ^ cai 'StrgpojiAuTWV
Tci^i
Sfdyiv
ojUT^g, Trap olg 7np iJaiv v/^g
q
Jii?\9v
/^
/jff o<7Zi)v cJ^i^ct?\9v <$ ^v-
/j(cf.TU)V' oTmg
q
c/)fn'yt^v t gp«//jjv, OTmg
q
iicmyfpv ilg t ylw r^ iTniyfi^Jctg , ocm;
q
^. sos.
v/{oig yiig 7[vm'iY\}{g^ KV^ag^ auTravTCtg Gffir sV ofTfi? 'Ztf^n^v ovtcl^ oiviXcov' oang
3 it^
JiiT^Aiort /u^JiJiiq v/juv 'fki/JUiKtictg
-u^J^
TmvTctg dv-^^Tiztg' vyAp m ctyccv 6(pei>9v-
Tig ctiJS) /JLGi vifteiv 77va, iiJivoc Ae^v 'ir^ dJ^
iftn yi^^n/^^c^v iig v/jigig ^6^JiJeiy/j^oi
(poUVi^' T\ OUVj
"
'iJs 01 6(pOaAyfc(p/ KveJ^n T -SiS ^ T (^oLcnAeictv t cl/MPtwtJqv
j^
cJ^ct^ olutIw
^CTO 'ZEt^cmiTni t^ >ii5' ^^ otj gi5 teAo^ oi^ /u-w c^ol^ t Oi;«5V 'l£t;«^i.'/S , As^ Kvpiog.
,,
'Ttt^p
//$^
0'xu TttvTY\g TY\g ciyjco/jjtjuuing d^iXco tb t;^,t{^$ lyig yfig, if^ ilg oLl^^/^Acecnctv
(tTra^Q) T «TW TTCVM^V ^CtCTlKeiOiV' OV [tlw (ivi^OftOLI TTCU/T^X? T (t^^Ctfir/^V V/A^
OLVPif-
yoLcn^oui-i /u/JUVY\/j^(B^ Trig yvcoftyig TYig iftvig /xff Y\g TvauvTbjj
gva/f^
tIw ^fki/MKeiauf,
"
Aio'ti \Jii iyco cvTiXT^jtouj ^ (^ KiKftr\att)
q
oJkov la^i]\ cv 7m.at Tci; i-^viaiv-, ov %'c,-
7I0V KiK/Ji^Taui cv Tz/ XiKftc^' f(^ ov
ftY\
Tikavt azjuu^ift/^ Ifki tIw yluj.

A/;t/tf
^
Tyj
KiKftcovTtev olKoovol
Ji^
^eJ-^ovTCov tQ a,^f)ii
T cnTDV, 'Ss^J^azo /Ajj v/ji^g ilg ctl^/^-
mini se tanta beneficia largitum
,
quanta Israhelitis
,
primo ait se eos haud illo or-
dine apud se habuisse
,
quo Aetbiopes , a parte scilicet cunctas gentes denotans:
tum dicere pergit se uuUius parem umquam curam gessisse : solos enim vos Aegy-
pto eduxi multis cum miracuhs et insperato prorsus agendi modo: deduxique in
talem tantamque regionem , cuius vos dominos feci quamquam nuUo iure ad vos
pertinentis. Neque tamen ad praedictam terram eo modo pervenistis
,
quo alienige-
nae ex Cappadocia miscelU, vel Syri de Bothro, venerunt: etenim bi migrationes
quasdam fecerunt, nihil mirabile habentes, neque ullum meum prae se ferentes pe-
culiarem favorem: praeter quam quod isti in proselytorum ordine sunt apud illos
,
quibuscum versantur. At enim vos quantis ego prodigiis liberaverim, notissimum est:
quomodo per desertum deduxerim
,
quomodo in promissam terram introduxerim
,
et quantae vos possessores regionis fecerim
,
omnibus qui illam antea incolebant
peremptis: quantam denique vobis prae cunctis hominibus et quam constantem cu-
ram impenderim. Quorum omnium causa, cum eximium mihi deberetis obsequium,
nulium tamen beneficiorum erga vos meorum respectum ostendistis. Quid ergo?
"
Ecce ocuU domini Dei super regnum peccans , et auferam iUud a facie ter-
rae: verumtamen non in finem auferam domum lacob , dicit Dominus.
,,
Propter
hunc sane ingratum animum, auferam vos de terra, et in captivitatem expeUam tam
nequam regnum: non tamen patiar plenum vestri consummari exitium, memor
voluntatis meae
,
qua tantam vobis curam impendi.
*'
En ego praecipiam , et venti-
labo domum
IsralieUs
,
quemadmodum ventilatur in ventilabro , et non cadet frag-
mentum super terram.
,,
Ritu ventilantium in area, et secernenlium a palea tri-
ticum , tradam vos gentibus in captivitatem: haud vero absolutam vestri perniciem
i 18
138 THEODORl MOPSUESTENI
Xaxnctv Tolg i-^vicn' TretifT^kti eh v/u^
(^
d^pavior/^v ouk Ipy^mf^i^ctf, ^s^aw^av oug a.Y
y. 10. dj<»$ JhKijLig^azo r t^ owTTieia^. TauTns iv^eiv.
"
'Ev pof^(pcuoc T^i^TYi^raoi TinvTig kjt^-
p. 209. TwAP/ T ^S jM.8, 0/ Xiy)VTiq ov
fM\ iyfto-yi
iiJ%
fjuvi
gA-S-*; \<p fi/{^q To,
>csf^' 3j
^A<pcu/ie^
y)
Tzf TroAg^Ct) CTZjtr 'zz?€^$ to ^i^v vivovTct4,
}(^
ouk oloju^ovg r^ Tag 7^ 'zs^(pY\TcSv
ftcwucrig i7nX(£)(n^aJi tj 77J Xvtivujutwv cunhg. OvTtd
^Jcf.
Tuivmiv 7a iTr^djoo/u^ct ttj^
?\ff,(^
fdiuva-cju;
;CP^;^\
ai?
<©^^
t aajL/gia)!' 'Z«^ to$ iA';^^ avfn^cuv^v
y\fj^Ki <f>u/\5t$5
aT^ 'is^^^c. 'ir^ j3ci€uAcovici)v u<n^v ih G^ A9i^«?> fj^lwvi ;(^
r ^ to xpeiT?©»' oumJ^v
(MT Ofcetvo ju^l^oXlw., (^ (pv\(nY,
. II. "
Ev TVi H^pa dzetVYi aLVct<^crw t cmrwlcu AeimJ^ t 5T«?i7&);ci|flM'5
;fpt^
dvoiJCOcfbfjt^iicrco
ojvtIw
fcst^i
tfj h^^ouf 7$ a/£ifv©^* o:7z»5 c^c^mthWot /M« 0/ f(gt.Ta?\9i7ivi «i^ aj^^-g^Troy,
;^
Travm to g-S^K^j l(p a 'b'hxi)thY\Taji to hvo/uigc fj^ou
Xtt ax)Ttt.i
Xiyl xJfe/^ TroiaTj'
TmvTzt TctuTa.
,,
kX?\gL
y6 /t^ t t^ KuTm^v Trei^pctv /u^Ta(3ctAcS ndvTct ^ to x.tferT-
V. 12. TDj', ;j£(t/ aKS^/gg^ T ActulJ^ T OT777(i);ci|oM' (BctoiAetcti'' (^ TrdXiv c^ ^Tiig ^T/^a/^t^ov cZ&aw
TTCtfTI TZeT
AfiS'?'' ^? /^^ ,^'voy TiiTWV G^ TJzOTAe/CP^ByTa^,
cAv^a
^
^ TTokXiiq T Ci/CWTIWV
•uzjTO T>i5 '^vof^oDV OKTi^y^^icog Kivaju^ouq ^ov o/jj)y\9y\crcLi
(^
t« TrocTr)? 7wiy\tIw t?
^j^^
jci;6ioy (^uTa
y5 "'STnxpcuviTcti i(^ ^Se^g TTipctg ol^cov ajuTtt ^og' ci/Tttudu /Av onv Ta
j^
T \7m,vo<hv T "^KOT Ba/SyAofy©-' As^, ^ti J^ (ictcnXia c/tc t§ AawcT ovTa
(^
Zogp-
p. 210. ^aQ>iK iTTctviovTig 'fh Ta oiKeia v\fA^X?9v oLTrajiiTiq
'^^^' /*^'^ "^'
^
/i^K9^eJi-©^ ^lotfuo-
Act. XV. 16. /3©-» Q/ T 'Z«)ie^£ga7 T/) dylcov ''^TTvgoAcov
*
^Qh t ehazroTH Xe/5"5 (pcuviTctf TVi (^ODvvi cruy-
iVi^y\/^v©^ TaL/Tjj, aTis
^
t iK^ctcjiv d,Ar\dri ?\^lBii(ry\ toti ot!w'i)(^ ovTCog y\ ^ctcnXeict
TnTffcoKXjO, tQ b.a.uiJ' dvi^pi-^ (^ Tma-av "STivlSoLXscra arz-d^cnv 64/ Ti\eiony\Ti i(gLTi<pi' tot^
J% (t T jBiCcucocnv iiXwf^iv y\ [2>ctcnXeia, -t^ tS ActmJ" Sj^^Jh^g:, <u)^^7iXy\cna,Y r t cclc^vog
r/ukpauLg^ otz "Mp c* chlu/iKei r cTvgaaiv ii^v
}(^
/uikv ^ to t '^yYCoaiv tIuj diioJY ly-
faciam, conservans illos quos hanc impetrandi salutem dignos iudicabo.
"
Gladio
morientur omnes peccatores populi mei, qui dicunt: non appropinquabunt neque
venient super nos mala.
,,
Bello enim eos perdam
,
qui improbitati sunt dediti , et
non credunt fore ut iuxta prophetarum vaticinia triste aliquid sibi eveniat. Postquam
sic hactenus , eventura populo mala propheta praedixit , tum quae ab Assyriis de-
cem tribus passurae erant , tum quae postea reliqui a Babjloniis
,
praedicit etiam
ipsorum post illa in melius conversionem , aitque.
"
Die illa suscitabo tabernaculum Davidis quod cecidit, et reaedificabo illud
sicut dies saeculi: ut exquirant me reliqui hominum , et gentes omnes , super qui-
bus invocatum est nomen meum, dicit Dominus qui haec omnia facit.
,,
Age vero
post molestiarum perpessionem, omnia in melius mutabo, et prostratum Davidis re-
gnum excitabo : rursusque ex ipso dabo ducem universo populo : ita ut non hi so-
lum ruinae superstites , sed alii multi de numero contrariorum , rerum harum stu-
pore perculsi , Deum confessuri sint universi mundi factorem ac dominum. Quippe
haec palam decernit is qui eadem ad exitum perducet Deus. Heic igitur res circa
reditum Babylone agendas dicit; et quod regem Davide oriundum Zorobabelem
omnes in propria reduces habituri sint. Beatum quin etiam lacobum in sanctorum
apostolorum actibus de Christo domino hanc eandem locutionem usurpasse appa-
ret, quoniam ea verum exitum tunc habuerat cum reapse collapsum Davidis re-
gnum resurrexit, omnique vetere corruptela abiecta
,
perfectum statum recuperavit.
Tunc enimvero cepit regnum posterorum Davidis firmitatem, parem diebus aeter-
IN AMOSCM CAP. IX. 139
/<5K7wy 70 cfcAw3i5* <w^ ii^viSFajf ji/kv 'zzv^ 7» 'ZJ>€p(p«7« t (pcavlw to, i(^ r iTrdvoJhv icD-
/^a, fx,!ivvovr(^
te&)5* to
q
'ir^ iJptfjiAvcov oiAt]dig ^ jSiCcuov i(^ a.uvixdjiov ''Qn tQ eh-
(moTH Xe/r»
J^eiicvvjuSpov 71 ^f^c) oi/fcty J)}cauav iJXn^^iraj dtc tQ
jutsf-Hsf.QjLa ^lcuca/Bou
Trii
(pcovHi tIu/ ^ticnv (i).
EiTa
n^
}(gL^XH ijclwvcdv tcl toi^ ainvtg ^c^.iaoju^cL )(gc^y ^ss^^Tihiiaicag rolq y^gi-
TFoiq 'Zi>^(piiTcug
Myi
tv
}(^
rp KctpTmv tIw a,(p^v'ictv awmq ^zit^aicnSl^aJi TravriKcSq^ u>q
G^ cJ^ a,Aa)vQ^ (wKMy^/ukvaq KopTTsg Sj!^cfi^(Q-oLi r "^vyfw , coejLfJt^cdv fAv
cuwmq
"^-
J^icfb/coivcov r KOpTmVy /^vov
q «^ ;^
t o^v (z 'P/j ^avcSv TroXXlw ojUTolg Trapi^VTCov
r-
^n-
T d^p^vW, 7ik€i<^ 71 "oart c/K.(^vovrav
)(^?\J.'
^ 'T ji^v cu-^^juigcXooaictv Xvaio^ (pnaiv^ t&T
XgLC^y co^ ?\gL(^'ovTa4 t\ aJ^etav-i
)(^
yiyivOTCtg cv rolg olMioig, <^ rug oMcLg
kJ
tv 7ra-
AfluoK dvopdtoauf
X^M^->
K^
"^
7^
ng,Ti^ya.cra,fAAvovg
(^
o^ aDri\g }to/uul!^i^aj KapTWV
cv ^iQcuco Ti avTiig f^g^^azo t^ oix^ictg 5^5* 7»7D
^
Aiyl ro i(gLQc(pvTivaw ojUThg cv tyi
yri oumSv^
yjjf
«x iaaza 7^ oix/iiaj; i^co '^iiQ-ctf ^^ctc in, r\ani^ ouZ auThg
KveJ.Hg a,7n-
(priYct r OLoylui' nx) yb ov
fth
dxcoToc^c^aiv hkati "^tto t*
>*t5
dimi^v «5 iJh}}(gL ojUTvlg, rhiv
«AjTlpT* 'Ivoc iiTrri on ov '^riavvTaj ajurvig in Trcppco- cog^ t^ a,i^jL(gcXcoaict coaffip nv) i(cf.T-.
i^juSpoi oTiiTryi,
fjLti Q
o^av ehbua^ r oiit/cictv ylw' ^vrct cfi (^yiojv, ^^Trii^aaig tI (^
g^^y
dibi rS TPSinrQ n imvrcov (t kvqxH'
nis
,
quia perpetuum statum obtinuit. Praeterea et Dei quoque notitiam apud re-
liquos homines cunctasque gentes diffundendam fuisse , res ipsae gestae verum de-
monstrarunt. Quamobrem prophetae quidem vox res post reditum eventuras ha-
ctenus dixit: attamen dictorum veritas , et firmitas , et immohilitas , ac perpetui-
tas , in Christo domino ostensa et consistens , iustam heati lacobi dicto auctorita-
tem praebuit.
Deinde et generaliter praedicens quae tunc Israhelitis eventurae erant prospe-
ritates, ceterorum ritu prophetarum dicit, adfore illis omnimodam frugum copiam,
ita ut coacervatas areae fruges exceptura sit vindemia , maturis semper concessis
fructihus ; et ipsis propemodum montibus coUibusque copiam suppeditantibus , et
omni re bona affluentibus. Captivitatem populi dissolvam , ut securi sint , et post-
liminio fruantur , et suas urbes in antiquam formam restaurent , et agricolae terrae
a se cultae fructus percipiant. Firmiter eos in sua patria stabiliam; id enim sonat
dictio: et plantaho eos in terra eorum; et non sinam ulterius extra patriam regio-
nem fieri , cuius ipsos ah initio dominos feci. Nam verba , et non evellentur ultra
de terra sua
,
quam eis dedi , hoc sigaificant ; id est procul illa non amandabun-
tur
,
prout tunc evenerat quum propria captivitate tamquam velamine impediti , ne
aspicere quidem patriam suam poterant. Hoc est, inquit, decretum opusque Dei
rerum omnium creatoris ac domini.
(I) Heic, et alibi, et praesertlm in prologo ad lonam, videmus Theodorum nostrum haud ita low
Sai6(p^ova esse, ut quibusdam interdum visus fuit, sed prophetarum de Christo vaticinia agnoscere et
explicare.
140 THEODOIU M0P3UESTENI
EPMHNEIA ABAIOY TOY nP04>IiT0Y.
ix:
jiS^Oi T a,7rwXeicLV-i 6 ^ r ^ZD^^ryiyifo/ukvcug auToiq i\J^jij^Qi oz^^cpopais, oo^
^
oi/ju.-
p. 212.
fs^^^eiv 'ZD^g ajnxvTx Tolg "^^ovaiv cLUTolq-, yiJ)j TtOTi v^ ^ictv avy^PM(nv ov Tretpcx,
;(^digvLVTO :(cf,)ia)V' ')^^vicrztv yb 'lcr^nAircLi lukv c/k tS "lctjta^ ^Tu^vng tv ^©^j
'lcl^iiftcuoi
Q
OK T 'UcTud-i acT^jcpol
Q
ricTztv ^roi ijo/ t ^laztctK' (^ iTretJ^ i/(p d^ioLV Kejtaiv
r/J (n^^%rQy!im 'Qri
(^
\ct}tci>^ /tunXnXvdi^Twv -, Sj^. /Udcrotg n il^v atnhv o 'Uauv
,
(^ dviXei^v
K^^
?\gL^Q/u8pQg yilSiiXirOj fu^^aycdjct^i fAjiV t ^Yctita)^ lig t Xctppaj' aLTnX-
&£iv Y[
i^Yitii]^-,
cog ctv Tivppca yi^vor©^ Acdnpnaiiv w opyn t 'Uauv' ^ Jii'f(^ d^ict^ 'Z?>^-
voictg oi^icodiig o 'la;£<a»/3 TravTiXc^g cf)i(()vyi tQ a,chA(ps r ^?\&&luj' /UiTiKtiXudii
q
oftcog
ih cStr c^ oiurcdv h \^^' <hifji,etvcLv ti oi c^ th 'Yiauv i(gLTuy:>vTig td ^'(^
'lcP^nftcuoi
TFoXifMCidg 'ZD^g G^ "la^TnXirc^
gp^ms c/jc r ^IctKCe>(3 t^c^^^jidpHg-i wg \(pluu wJ^* TiDi-
KiAcog Tvivwu -r J(^r ountJv i^pctv o^cf^ettcvv/u^oi-, kid^v riTiov t ouurlet/ imef^^^curw yvw-
s [tLv ^ v^
(^
KSH^v
'Ofcetvov-, ^-S"' ov aosveJ.-<ig Vt iV^MAircws, <t. fioLCvAcovikig i<^^v
T»j Ti 'lipncjuAhfA' f(^ Toig T^ 'l«c/k (^vXvig IvPik^etv cnjUyij3ij' co<7i, (t TiXetgu coa
^'
te t
'lovcf^cucov oiTizoXefa, Toig ^oLCvXcovioig avftfSf^^ctj- ovTiv^v o fJigL^^^^ Acfci//cr tol k^
'Ps.cxxxvi.i. Ba^vXc^voL «zsr^cpnrdC^fwy
?Ciy<l
juSp'
*
'f)n t tiotuji^ Ba(BvXc^vQ-> c/nei c^ca^auju^ (t
,
6K?\SiLVaujLSfjj
^g^
Ttt i^iig' ch^ m icfkiKVV Tu K^ r al^j^c^AcoaiOv c/Keiv!w avivig
avitj3i-
'
H\^^^-
^nwoTtt )(g,)(gi' i7retJ%
q
(^ t ^ to ^cparloj' cwWv ju^^^oKIw rift^Ai fttwuetv :, hmryl'
*
fA^/r\^Y\n icvQM rp C^oSv
^Ecfbof^ r ri/Uipav 'lipaauAnfty r XiyjVTcov OK-^iVHTi ojcKiv^TZ %cog
T ^jmXicov auTvig' iv<h\7^v yO oti i]»5 'Ecf}i)ft g^ \<^Hftcuiig Xiy^-i aft(^OTipcag Tuvroug
COMMENTARIUS IN ABDIAM PROPHETAM.
I
-i>
almici iaradiu Israhelitarum Idumaei erant , valdeque hi optahant illorum exci-
dium, atque eorumdem adversis casibus laetabantur: immo cum ipsorum quoque
hostibus perpetuo conspirabant
,
postquam Deo permittente Israhelitae variis cladi-
bus adfici coeperant. Porro Israhelitae a lacob genus trahebant , Idumaei ab Esau
,
qui fratres erant Isaaco geniti. lara quia divino iudicio ius natu maioris ad lacob
transierat , atque ob id invisura habebat lacobura Esau , euraque interficere
,
si oc-
casio tulisset , moliebatur , dedit operam mater ut lacob Charras peregrinaretur
,
dum interim eo subraoto quiesceret Esau furor. Et lacob quidera divina providen-
tia tectus plane vitavit impendens a germano exitiura; sed taraen manavit in po-
steros horum odium: retinueruntque Esau progenies Idumaei hostiles animos ad-
versum Israhelitas de lacob , ut dixi
,
progenitos. Quuraque multifariam iam prodi-
dissent simultatera illara, tum etiam mentem suam aperuerunt quo terapore Assyrii
contra Hierosolyma ludaeque tribum, expeditionem fecerunt. Tunc sane plurima
ad ludaeorum perniciem fecerunt , cum Babyloniis conspirantes. Quare et beatus
David res babylonicas praedibens ait : super fiumina Babylonis , illic flevimus ; et re-
liqua. Quibus verbis mala per illam captivitatem ludaeis eventura significavit. Ve-
rumtamen quia meliorem quoque rerum ordinera restituendura dicturus erat, ad-
didit: memento Domine filiorum Edomi, qui in die Hierosolyraorum aiebant, exi-
IN ABblAtf. lil
vilov c« T^ T ^ctaiXeiav lgoej.av oii ^kfuaictg hraTct^i t 'EcAajw, h TivKifjLCt)' uto, a.Tri'-
9-«Af /iBp 'z&^q
(^
'iff-^wA (^AcnKiA i^ TPsMjuiov ojUTvv c/K}(gL\li/u8p'^'
Q
vfBejt^itcaig
'"STntx.pivaijudpoq Ttfoq
ajuTvv, iitrfog Tvlg T^nmq (^ t^to
(Pwot*
*
im.Ta^cLg iimTzt^iq t 'lcTa-
viv. Reg. xiv.
Lcoucof' <^ «VJjpg (72 « icapJict (TH h ^apetct' 8$ c* ro7$ avooiles^q it) to 'EcAyp
g^pM, 'lcTa-
fjLouag
cv TO70/5 UTmv juvn^im txhvwu (^ncJi t IcT^jM-cuwy, o^ToVcfc c^ ^-S"'
«/(^
7n7ro/«-
i(pL(nv , of
(^
K^e^v
T^ ovfjL^oe^q
T^ ^/tfcgWtfO^, 'Z«?^(I)otcny Tjfg lctuTwv I^TOiiiVacTO ;(5sx<a?*
w^ td7$ STT^AMAy-^ccnv MyU^v cnjjjiTn^vm j et 7mq oLTtacrctv c/tc ^ct-^e^v avctcmctcxicjuv t!w
710 Atv,
y^
jt<t«Jfe Aei-^vov auwm'; 7i }{y^>!t7rotiv «tc (^ hvayi'
*
dvytTV]^ Ba/SuA^vo^ « *ps.cx3[xvi.8.
TaAaiTTwp©^, ju(^}(^ej-©^ 05 dv7am;c/)yc7^ <roi 70 avTCLTfoih/utcf, <Tii, b av7a:T«c/iy;ca^ ^/wlv p. 21*.
tf^etKVvg 071 707^ «/^ (^ ^le^ai^aloig vmp t^ yvcofA,Yig cy^etVYig l7ra^</ T-Tii^caej-ctv 3i6s*
6:777-
vi;(pt
cT^ T /M^ /3ct^uA&)v<6e)v }(c^cmaLcr\ J^wuag^tctv , t ^acnXdjojLB^luj iroKtv cwmv a/u(gL
Tt^ Ti ^acnXei (^ 7w,cn ivlg oiKiicnv cujtIuu
-©^^0^85 7^75 Uipcjztfg
*,
^^ ^ 7ra'S"efv ^ap' Sub cyro.
cumJv QxeivoL a,7np oiiii K^
'^ 'lipi^oTzXyifyt, TnTroiYiWirav y\Jii\' 'itrg^^Aira?
q
t^ /^T^^bowj
arr[aK>\g]zaA ct]-)(jj(sthcdcna4 iig t oJx^ioc
;><^p^
i^n-avaytyvi iniKtY.
'LTretJ^ roivwtJ 7ioKKff,icig Sfcj.
r 'zs^^y^tz^v ^og la i^g^KY^-^jQju^a (Tstr 'lo-g^^iAi-
to?
1(Pm
i(g,i(gL-y 'S?£97?^v /x^ iJztra aojue/dyv, iJsrD (^aCvKcovicov
q
;tt«r c^eivo, on te
ct]y^ju(ctKcdTog aTTOjg 'itresf-^K
tQivv aTm^YjcriTObj t '^o^ttov ttoKkIuu
q, «s
ecp/tf
j ^^ t
y^e^v
OKeivcov tLu oiiceiouv iTnJet^ctVTv autipyiov 'iJnfA^ouoi, ^<2ov 'fkny^c^etov i]Kr(pivcti
YOfJU^retVTig iig 70 TravcoKi-^e). TmvTCug ''imKiavuf c^ ok t^ ]<re$tY]Krn>Uiig coPfiYijudpag cpjy-
'^eiaug' 'oTrbp liZ dicf TioKi/JisvJUTtiiv 'Zsr^J^Kcogj og ivv tb "laKOjl^ irig t/j 'nr^^TVKicov
uanite exinanite a fundamentis uibem. Perspicuum est fiiios Edomi a Davide in-
telligi Idumaeos
,
qui utraque appellatione utebantur
,
ut saepenumero ex divina /
scriptura cognoscere licet; et quidem ex regnorum libris historicis. Quarta enim
bistoria dicit ab Amesia caesum fuisse in acie Edomum; deinde missam ab eo le-
gationem ad Israbelis regem, ut ad proelium eum provocaret: bunc autem cum sto-
macbo respondisse illi inter cetera : extulit te superbia cordis tui, propterea quod
clade adfeceris Idumaeam. Quos in superioribus dixit Edomi filios , nunc Idumaeos
dicit bistoria. Itaque David memento, ait, quanta Idumaei contra nos fecerint, qui
calamitatis nostrae tempore abusi sunt tamquam ansa ad suam expromendam ma-
litiam
;
quique hostibus nostris vires addiderunt , ut universam a fundamentis erue-
rent urbem , nihilque in ea rehquum esse paterentur. Addiditque : filia Babylonis
misera! felix qui reddet tibi retributionem quam nobis retribuisti! significans fore
ut eodem tempore Idumaeis quoque ob huiusmodi ipsorum mentem poenas Deus
imponeret: nimirum quo tempore Deus Babyloniorum imperium eversurus erat,
regiamque horum urbem cum rege cunctisque incohs , Persarum potestati traditu-
rus , ut ab his eo iure tractarentur
,
quod ipsi pridem contra Hierosolyma exer-
cuerant: expeditis inlerim captivitate Israhelitis atque in patriam restitutis.
Quandoquidem ergo Deus correptura Israhelitas mala prophetarum ore saepe
praedixerat
,
primo quidem ab Assyriis imponenda , iterum a Babyloniis cum uni-
versus Israhel migrare patria iussus est; et quia valde , ut dixi
,
per id tempus Idu-
maei cum hostibus consenserunt, dum idoneam nacti occasionem se crederent per-
dendi funditus omnes quicumque de israhelitica stirpe essent (qua in re etldumaei
sine dubio Deo adversabantur
,
qui lacobum raaioris natu privilegio dignatus fuerat,
142 THEODORl MOPSUESTEin
Vl^iciXTtV iuT^yiO^-i ^ TJZtVTOV T CKeid^y
IfS^^pjU^m TrohXtw TIVOL }(C^ cJ^OUOiTOV mTFDl'
JL^Og
^TVTiXiKA T ^^AffW oidv[^eiv TB ^ TitTOig il)tog !w r85 "ifl-e^MAlTa^, il C/Kr
p. 215. tQ t gyAej^^
tF
'^t^^TOKicidv x^ <S?/W KOfAAauju^n '\y\(^ov i(gi!^^jt^oi, TOicLVvx iva-
%o\iV 'Uy^^ r C9C r '^o^TmTO^Q^ oiKan t^ guA9><a^ "^WTj/SAwdEj^Twv t^ ^iW* ava^^/o)?
@
/«<P«^6«ov 'Ztf^f^mlw ^k^Jictv H^ 7«rw JViKmJCiv diog, d)g oiv S^ im.mg (Wii^
m
'Zt^ppi^cmog T n^^M^^ojt^tuj
'lcf^ii[/,ou'iig [itwvaiiv Ti[A,copioiV' 07rlwi;(^ oiv ^ tt) KoetiloY
fAmttytyCiv la \(r^v\KiTtSv cfhKt/^(n^ •Siof, iTmvocytyov Te ofTO? o;c t^ aA^^fjf^Kcidcnct^
K^
r^
^P9^
7raA/v ^^mthc^iig r^ oiKetcCj co^ (^ t 'lipHffuAlifA, dvoi)iOcfbit.'^crcLf ,
y^
t vaoK
0/ oyrJi j(^L(mdjoL(Trxji, cv S cPij fASLKigcL 'Zt^^^jvjtAV ouuTiig (ruuLHivaui TraAiv, t ^^^Kncmv
c^ ^ vofMwiig Sj^^vk^ioog "^jro^MpSvro^ ouuivdi TCtf d^cj^ &0yicnteiav' vvv te
^
ou /mk^y
ri Thitov fA^twvaig t -^v^yoyiOLV Trctpet^TO Tolg oL<hKiijuSpoig'
f(^ ju^ t t^ [tlwvdivTuy
^KJBoLcxtv-, 'i-n jL(^A?\9v iTrei^VTO n» yvMftyj d^ov TruAoif n SLDto iipYiSrajf
)(^ 's^^g "ioyyY
t/^BgpV CK^iCviKkvOUlj OLTrt^ Iw aLfA,(^Cd T^ (V^ OUUThg mthjuipviou^ 'ihiy^©^ T 3^8*
fe HK:
aJh?^v ij) 071 'W^fAn^ict
i» AstS ^ tccvtLu iTwieiTO t fjLlwv^nv ov J^ tioAaLju vmo 7^
orei-wieiflt^ 5 «5 7n>X?[3uc(g l<^lcuj iTjoieiTO t ^/^«A«ar 6 ^0$.
T. 1. "
'^0^(ng 'Al3cf)iQv. ,,
0«;c/lv
J(JJ
tIu/ <hu/oLjU4V ^AAgtTl/ 7»ro, 7« hsyf^ KveJn'
p. 216.
Ap;^ov ytp Tg xue/« r^ Cfg^^etav ovojL($L<^<i tQ ^S,
;tpf3"' ^ r^ 7rv<£>ju(gi,7iKYi "^QMi m?
^XOT^CptAu-NJ.etg 0/ 'ZD^^prJTOLf r/J iCJOJiB^COV iefi^VTO'
(£'
Og^CTJV 71» OfTO cTm T^ro )(cthei tIw
*^57C^'Au^f<v T ^/ctv, ^-S"' i^ c</g^'gro ouuToig 7^ licPriAcov
^y^^oji
t ^visrOTV iTretJ^h
y6
(^ dicoQjtctg TivoLg ^^bm^iiTcog Sj!gi. 7^ 7rV(£ijL(^Ti)c^g cvi^yeioLg ^ 7^
4^;^
IJi^VTO ivig
OIK&OU; 01 'Ztf^p(pv\TClUf
, ^
T chehLOKOLKioi^V <l^ iQ^JU^COV COg '2>^^' 7/V©^ /\ff.7\9VUUT(^ VTHl-
x«ov,
)(J)
T l}/|1yo/M^'it«' auJTolg cvipylctv •uzto t irvdj/Ji^Tog t aj<8*
^. 7»ro (^ ogjtoi»'
cunctosque huius posteros peculiari magnaque cura complectebatur ; et ipsos Isra-
helitas magnopere moerere par erat
,
quia posteri eius qui divino decreto priraoge-
niti tulerat benedictionem , haec patiebantur ab iis qui cum suo parente benedi-
ctione divina exciderant) ob haec, inquam, necessario Deus beatum prophetam ex-
citavit Abdiam, qui universo suo vaticinio eventuram Idumaeis poenam significaret,
quum Deo aliquando visum foret res Israhelitarum in pristinam prosperitatem vin-
dicare; a servitio scilicet expedire , suaeque patriae reddere , ut Hierosolyma instau-
rarent templumque reficerent: in quo maxime decebat iterum congregari eos , ut
ibi legitimis erga Deum religionibus operarentur. Et quidem nunc haud exiguo
raoerentibus solatio erat horum eventuum praedictio: tum vero post vaticiniorum
exitum multo magis credituri erant , haec olim Dei voluntate praedicta , et deinde
verba in rem collata fuisse. Quae res utraque comprobabat Dei erga eos providen-
tiam; certioresque eosdem faciebat, haec a Deo vaticinia fuisse edita gentis gratia,
de cuius incolumitate magnam, ut saepe dixi, curam gerebat.
"
Visio Abdiae.
,,
Nihil huius vocabuli vis differt a dictione : sermo Domini.
Quippe sermonem scriptura appellat eam virtutem, per quam spiritali munere no-
titiam rerum futurarum prophetae excipiebant. Visionem scilicet dicit pro divina
revelatione , cuius ope illis contingebat , ut arcanorum scientiam consequerentur.
Nam quia et theorias quasdam inenarrabiliter spiritali opera in animam excipiebant
prophetae, tum etiam doctrinam futurarum rerum tamquam ab aliquo loquente au-
diebant, pro sancti Spiritus agente in iis virtute; idcirco et visionem dicit scri-
ptura et sermonem Domini; immo etiam, ut mihi videtur, auditum: propterea quod
IN ABDIAM.
143
cfcLnri
)(^
?^y>v KVQjLS t(gt.\ei'
^
Axalcu
q
d;g ilxhg^ are tji^
Trvdj/m^Tixm^i J)iJkcntcLK\a/q
•,
coauip oixori wi, Ji^ju^jcov r y»(Saxv' o-S^v <t
o iu(c/Li{g.Qjioq 'UcTztia^ o ^zi^^pinng (pncn'
*
is. lui. i.
xie/e 71$ ^5"<i6a8 Tri oLKcyi r/u^', 'ivct {Ittvi tyi yvaxji 7^ J^a^ivmv r/uuv, i(^ S>v lcO-
f^-^Yifj^
^ao^v aKoXsdv^Tvt
3^0 /tc^^'6^©^
riaJA©^ lavrlw n diiicag t (pcovlw
iTnjyi'^'
*
agpt ji yn^g cJ^ dytorig-y h
q
a.xo« <J^ pt^jn^rQ^ d^H' eJ^eix,vvg oti «x aWcog
*
Rom. x. n.
^iwcvvay t rcjictVTlcu aiijohjj 'tsr^cryvi^aj^ roig 'ZS^^^Yircugt dj^ «
<^ 7*15 7« a7<8 7rV(^-
jmgt,r(^ a/ipyeia4' ^ /i^)(J>eiQ^
ef^ (pyioi ActviJ^'
*
kXivc^ i\g 'S^^^o\lw 10 ovg
fjun-y
ps. xLviii. 5,
aivoi^cd cv ']^\'meJcc
70 fZ&^^KYifJiff,
f^n'
ivct iiTrri 077 '\jm^]g t olkxjIw
^
«A^ayU^©-
^eio^v T 5^6^(77^, Sf^TTOD^^fJLdJcjid Toig av^^Tioig T ^!?£$^;wv7i5e)V T J)iJkcmcL\'iajv' >(giv-
^03a TTJivtu' iwetJ^ iiTnv ^o^cng 'A/ScT/S, b "Ztf^^p^a/pii ng 'ZtS^c/LTikyiaicog ivig ?\9i7rug liZ p. 217.
7» (Bi^Xia J^Xcocnv \^vrog § tjvos ^^ Tzi Xi^ju^ay IjTTCog tz t TOiaCiTz» Asp^v ehiuuajuuv
il\n<p'or(^, ap^roLf t?^" t^ «zjT^cpwTeia^ pY\/u(aTU>v siwg,
"
TacA Ag^ KvejLog diog rvi ^lJnjm^ia, „
AnKc^v
<5fe«
wv ^ '2&^^nr«a yyvircti.
*'
'
AkjqIw Yiickxm. tt^^ tS KvejLa. „ T^v
q
lcjo/j^m-i (pno? , kj t 'iJnf^cuetv aJiiXcov
ju^ ovTwv av^^Tioig-, jui^ TroXiw
q
lao^//t^'a)v t ^ovov-, ^oS^^ t -S?» JichyiJLOJi t c/)c/^-
<ntaX'nLV' ilvx. 775 a>w>?;
"
K«)
f^^oylub lig 7» e-^VM cJ^aTii^retXi. „ ng£/o%'^ As^ 70
kvkXco 71 «tz^/g^^v, o/ov reT^s w 7/ 7CiS70' «te» As^ 70, 7/$ aTm^i f/A
iJg TfoAiv t^o-
^g
*;
'Iva iiTryi ilg TroXiv Tireiyia-f^luu ^
Thni^ (U^i^fj^lw to^ rftp^? kvkXco' Tavrlw
Ps. cvu. 11.
CULJU cpyicnv YiKHcra t aKolwv-, 07» oocmip -nva ((^Aoyhju t6 ^s^gayfJisf' cJ^a7ii<retXi 70 Oi-
x«ov ilg Tzt IGvM ^o?, aTrttvrctg ouuT^g cv kvkKco
y^
^ ^lJnfjLajLcug auK>!iyjdv.
"
'Avct-
STfTE ^ cJ^ava^fj^ iTT aurlw iig TioXifHSV. ,,
KctTa "^:7t)a7ft):7>/cnv 7t> Ag^v voefVtf^, iW
^ H^
't§e/-oyluu ilg ici '«•^vm c^a^m^etkiv ^^iycov
-i
ava^-vi (^ c^ava<^fj8p iTr auurluu iig
spiritalis doctrinae notitiam, auditionis cuiusdam instar, recipiebant. Quare beatus
quoque Isaias propheta ait: Domine quis credidit auditui nostro? nempe notitiae
rerum nobis demonstratarum , et quas divinitus edocti sumus. Convenientissime
item beatus Paulus hanc divinitus protulit locutionem : fides ex auditu , auditus
autem per verbum Dei: significans , haud aliter accidere posse prophetis auditio-
nem huiusmodi, nisi a sancli virtute Spiritus. Tura etiam beatus David ait: incli-
nabo ad parabolam aurem meam, aperiam in psaltcrio propositionem meam: nempe
quam aure praebita divinitus hausero cognitionem , eam mox ad homines Jterferam,
ut officiorum fiat disciplina. Igitur quod heic dicitur
"
visio Abdiae
,,
is est qui-
dam ( ut in ceteris prophetis usuvenit ) titulus hbri
,
qui nomen eius prae se fert
a quo ista dicuntur, simulque innuit quanam auctor virtute loquendi imbutus, ver-
borum propheticorum hoc initium faciat.
"
Haec dicil dominus Deus Idumaeae.

Significantur ii, de quibus prophetia
'
fit.
"
Auditionem audivi a Domino.
,,
Adversos Idumaeae casus, arcanos adhuc ho-
minibus , sed tamen post diutinum tempus eventuros , a Deo edoctus sum. lam quae
res audita?
"
Et septum inter gentes misit.
,,
Septum dicit quo aHquid circumclu-
ditur , murum puta , aut aliquid huiusmodi. Sic ait scriptura : quis deducet me m
urbem septi, id est in urbem munitam, seu muro circumdatam. Ergo hanc, ait,
audivi auditionem, a Deo scilicet missum praeceptum eius, septi instar, ad cunctas
orbiculatim gentes contra Idumaeam congregandas.
"
Surgite et consistamus contra
cam beUigerantes.
,,
Sub reticentia intelligitur
""
dicens
,,:
nempe septum inter
gentes misit, dicens: surgite et consistamus contra eam beUigerantes.
Tamquam
si
y. 3.
14i TlIEODORl MOPSrESTE?ri
J>.
218.
TJVXiJUiQV'
aXTCtV^ T 3^8 ^UTO AgJPVTDS TE , (^ Wi\<L'oVTOq -y (^ TTfltf^^^^^V
g;?-'
OAlTi^tt; Tzi
i^VY\ Ot^AAS^VT©^* ^^ cOkl
^f^
CT^CfmyeiV OLUTOtq ^iXT^VT©^ CV TOig
y(^
T^ ^lJ^iif^CUCt^ 970-
Ag/<;i<5* olov 71 f(^ /ttpi;($66«©^ Actvic!^- Tig ATm^i fA/t slg TiiXiv -ttfeeo;^;; ti^
liq o<h,~
yi](r\
fM
\odc, T^ 'lef^oufMcuctg; ov^ av o dnog o OLTmcraif^^
^fA^^'^
'/vo- 2/V^j otj o '9?05
imsi
i\c, Qyir
kJ)
t^ 'lcTa^a/a^ ^ctTYiyyjai "miXi/^ig-
IJ^iCdfji^
q
t5td
;^ <2>^^
TZif
fJisn^-
v -
e/6)
^obvlt^ iv^i Tig ccv K^
"^TTVcnci^TTrcnv ovi^cuvi^aj tv Xiycov n Psi^vng n ti tviovtv
* Ps. II. I.
olov ^ TO
"*5
'ivc& T1 i(pi>vct'^cif i-^vri iOj ^oi if^^iTY^cntv i ol ^ctcnKeig t^ jii?, (t ol ot,p^v~
Tic cruju^^ncmv ^ ih outv i{^ t KveJa ^
kJ
t ^iTOv cmW* Sj^ppn^ct>fj^ g^ eh(rfji.lig
eWTzSvy ^ *^pp<4a)/t£^ a(p' w/^
^
^v^v oumSv
/^ ^
;f5tv^[/3a k^ "^TTOcncoTrycnv tv
Xi^vng voetruui-i iig JMXcoaiv t^ yvcofA^ng
fM ks r 'Zi>^^vo/(pj' OKeivlu) ihyi^ovTO <m^-
•PS. CXIX. l.
^<V roi^krOV
^ ^ TO
*5
-2?^$ KVtlLOV bf TtS ^>Sl^i^aUj fJUi C^iK^^Ct-i (t iicmiCiiak
fA,S'
KVQjLi puaztf r ^vyluj [a^h ^"Sttv ^Mcov abJiitcov i(^ "^iTiv yXojosng Jhhicu;- v^ "tTrvaicoTiraiv
^
^(ptV^t/Sa
(PM07
TO KiyCOV-i JVCt
if, '2«?£^5 KVpiOV CV TZiT '3"Ai/3££S"C£/
^
C^igX.^^6t Ag^V,
p. 219.
>cye/g
pDffw/ T -^v^lw
i^a
*^57D ^As^jJV a.J'iK/j>v
^
"^jto -j/Aa^arMj c/bAioc* tt)
;^
i\(jv\Kv.cji
^8, J^
;6t«(r« K^ avTa^TDc/baiv iipnrcti t Tmvrog' 8tw5 «v /^plv^y^a As^* oti cTLo/sAg^gv
'^505 Tw €-3"V)i5 coani^ tivi (^odvn TzS o^Tctyfjf^Ti Trtf olKa(t) cf)iyef^v auThig i\q t k^
T^ ^jafjucuctg TroKifnsv' iiTct d)g t TwMfipv cfhAcoorct^, iTTuyj 'Z^og t "ijnfjucuctv awmv.
V. 2.
«c
'lcTS oAiJPgOV ehehi)i(gi. Crg Q' ToTs g-3"VgOTV « TljLtW/^^
©-•
2i (7^ (r(p6c!))Ct.
,,
rioAA^J
cra (pnOT «^
T TToXifuodv T (Td^cLylw \pyiaTtfjSp'^-i i\g oX'iy>v; cr« fc^^azo ro g-3"v©^*
«9? TniVTWV i^T^ovctg u) (z cv aTifJuci j^gtd^gTivoL} ttdAA^* «$
ikio itoKKcSv Ti TnTToXioo-
Wi\fJ^ov
;(^
fAVCiOig (t^l2Xy]d4vTzt :(gLitolg' iiTct Tig y\ obiTiaL'^
"
^H 'us^pjicpavicf. t^
;6tff-
cTio^ (r« iTTVi^i (n. n^/LcnduulkvTa cv r OTtcCig
ti^
Tn^c^v •, v^^c^v r >csff^\KioLv ctvn/* Aiycov
Deus haec diceret iuberetque, et undique contra Idumaeam gentes colligeret, immo-
Lelli gerendi ducem se fore reciperet. Veluti etiam beatus David: quis me trans-
feret in urbem septi? quis me deducet usque in Idumaeam? nonne tu , Deus
,
qui
nos repulisti? Nempe ait, Deum sibi ducem futurum bellorum contra Idumaeam.
Hunc loquendi modum observare licet apud beatum eundem Davidem , cum per
reticentiam intelligitur, dicens vel dicentes, aut locutio eiusmodi. Veluti: quare fre-
muerunt gentes , et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae
,
et prin-
cipes convenerunt in unum adversus dominum et adversus Cbristum eius. Dirum-
paraus vincula eorum, et proiiciamus a nobis iugum ipsorum. Nam et beic per re-
ticentiam vox dicentes intelligitur , ad consilii patefactionem, quo impium illud su-
sceperunt facinus. Simile et illud : ad Dominum cum tribularer clamavi , et exau-
divit me. Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa. Ileic
quoque sub reticentia innuitur
"
dicens,
,,
Nimirum, ad Dominum cum tribularer
clamavi, dicens; Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa.
Nam quod medium interponitur exaudivit me , id utrique membro responsionem
facit. Sic igitur hoc loco dicit , coiigregavisse Deum gentes
,
ceu voce quadam
,
praecepto suo , easque ad bellum Idumaeae inferendum concitavisse.
Deinde bello
veluti indicto
,
pergit loqui contra Idumaeam.
*'
Ecce minimam dedi te in gentibus; vehementer comtempta es.
,,
Magna
tui, inquit, caede edita, ad modicam te gentem redlgam, ita ut omniuin minima
fias, multaque ignominia noteris; hostium numero oppressa, atque
innumeris mahs
pbruta. Quaenam porro rei causa fuit?
"
Superbia cordis 'tui te extuUt incolentem
IX ABDIAM.
i45
c# T?| KOpJ^lei (wr^t iii IU6
i(^vk^i 'f)ri tIw ylw',
,,
^ETreiJ^yi yb opaov wkovuj ^^v ol
'icf^cjfjLouoi, fjuaiX?QV
tQto Xiyi on A^^^caq iTrrifi^g t Sj^voia.v , Iv iicfQ.Ju(n(n /u^ ol>ia>v
TTt^cSvy TroXhluj Ji (TH f(^ /LOiytg-lu/ <W5
<J)«
m7ioniftA)g t o1)vn(nv
(t <^n
h^j\
o]'oiuS^(^ ouk
av mii 'i(j^£raji
r Juju(x,ju^ov cn t^ ^^D^a-H^mg okIBccXcTv iUfSf^yia^' vvnp m Jn Trcim
-m, ilpyj/L^oL, 'ivct olI^yi f^oLrlw olojL^(^ if) tj d^ictg (ivTt^^!T^ilii(7yig (^nXyig.
"
'E(xv /uui- jy. ni*.
TicaeAo^rii; <»5 agTo?, f(^ iOLV d,vct ju^(tov ryj ciqicov -^^; voosidv crou-, OKCtd^v i(gLVz'^a) cn v. i.
Ag></ KveA^' 55
"lI^ k^v
cfcSTO JikIw ilq v-^Q^ ap-^rig, og ttdXv <r^ o^^y \sSp\71fct^
oji
d,pi(jicpii «2«^^^?
"^ J^ujvoLjUiV T IfJLtw, %T OLV (H i(^^(ma.y idiAco.
"
Ei nKi^ffom ilcniXdtv 'te^g cn, ej A)i$w/ vuKTvg-, tth ctv elmppi(pyig; hk olv litAi-^v v. 5.
Tu iKcufoL oLUTvlg; i(^ ei ^vyy^Tcuf ilaiiAdvv 'u^g cn-> sk ctv vTnKiTrovTO ^(pvAA/«/^; ttw; v. «.
Q^ipdjvv\^ 'HtTztO,
ngjf
/^tsAm^P^t? ca/n/ Tct ttiKpuf/^ju^a,; ,,
Ei juS^ ouJb ithiTrfaJi Tivig ol
AgAM'&07W5 cv T vv^i AJi<r<^€tv ilcadvTig ih T OiKetcLV iTretaiiXdvv tIuj crlw
-y^^e^^oL tivol
?\Cf.^'oVTiqr, TV^V (^^nAdoV OLV OV
Q
OVK aV dTTippKpiig 7115 olKtCt^-, iTTeiJ^ ^ oliCi1cndi>g ffg
'^TTV^tpetv oi
^
Xv]<reicu^ tu 'Zi^^^^VTa a,(pi/\9ju^ot hk yiJuuuclvtv' (^ ^ "^vylw
q
Tivig
iiq dLfJLTnXava g/V^jnAu-S^TE?, ttcvtw? av Ttva KOpTrov iiffjkXtirov cv Tvlg dfJL7d?\9ig' tv Ji
y^
vuju (jvi crjfjL(3Yim'ju^ov
ov tviStvv g$w/- iTnAdjcmvTOLi
.^
vioKifJUOt of tvcthtvv (th i(^^-:
K^-TACyiiCJlV
-i
C0<^ OLTrOLVTOL Q^i^^^/VYIcrcU/Tiq TDL 'Z^OVVTtt OQi
,
jW-M
Q Tp H^KpVfJL^uSpCaV dni-
pouov dcpetvauf ti <i>^^ cjvi' kSTO) thivtdl fjzsv r l^Hcnouv iqctf t iKetvcav, (^ TravTzt JhKHVTu, p. 221.
d7riXdjaovT(XJf A.*/3ovte5* UTtt i\c, iXiy^v riig ifhTVLcncog tS i(gLKH'
"
%cog Tyj cejtcov (TOU v. 7.
i^a^7n<ret^v cn TmvTig oi avJpiq t^ ^^img cm' dvTi<pfcru,v (roi, hJhvY\^(rav 'Ze^g ai.

rupium specu§ , iii sublimi liabitaculo stantem , aniraoque tuo volutantem, quis rae
in terram detrahet?
,,
Quandoquidem Idumaei montana in regione degebant, hoc
lere dicit: ingentes admodum spiritus geris
,
quia scopulorum recessus qccupas, ibi-
que spatiosam ac maximam , ut certe arbitraris , stationem tenes: et sane neminem
lore credis qui te pr^esenti prosperitate deiicere queat. Quamobrem quae dicta
sunt, patieris ; ut sentias frustra temet aliquid esse putasse , inyita Dei voluntate.
*'
Etiamsi aquilae instar aUa petai , et si mediis in astris nidum statuas
,
iUinc ego
te detraham, dicit Dominus.
,,
Sublimis feraris licet , aquilae more quae montes
supervolare procul solet ; in mediis quamvis sideribus glori^e tuae magnitudo te
collocet, viribus meis miniine obsistes, statim ac te deturbare voluero.
"
Si fures ad te venissent ^iocturnive latrones, ubinam proiecta fuisses? nonne
furati essent sufficientia sibi? Et si vindemiatores ad te ingressi fuissent, nonne
tibi racemum reliquissent? Quomodo lustratus est Esau , deprehensaque sunt oc-
culta eius!
,,
Si fures aliqui , clam noctu furari soliti in domum tuam inrupissent,
paucis direptis fortasse discessissent ; tu tamen haudquaquam aedibus pulsus fuis-
ses ; tuis enim te layibus ii qui furto tumultuario aliquid diripiunt spoliare non
possent. Item siqui vindemiae causavineam introissent, nihilominus partem aliquam
fructus in vite reliquissent. Verumtamen rei nunc tibi eventurae alia ratio est: su-
pervenient enim hostes
,
qui tantopere tui potientur, ut omnia tua scrutati, nihil
tibi, reconditum licet, incolume esse sinant. Adeo cuncta in eorura potestatem de-
venient
,
qui quidquid libitum fuerit depopulati , tum dejnum abscedent. Deinde
ob mali gravitatem declarandam ait:
"
usque ad terminos tuos dimiserunt te viri
omnes foederis tui; obsisterunt tibi; vires suas contra te intenderunt.
,,
Qui iure
19
V. 8.
14-6
'
THEODORI MOPSUESTENI
KoLf ^
(^ 01 ^so^n^v cTvuj^KCLg ^iXictg rk
y^
(pj^/uicf.')(icu; i^vng '3^5 o4, 3^oi,cru/uSlfjoi
CTH T^ (7Vfjt,(po(^;
To jusyi-d'^^
-y
87TO T^ T^ Ci/cLtfncav imvrctf juifiipct^j a><ri cn aul) Ofceivoig
Travmv cJ^cti-d^lujcti t oQjLCdV r acovj ')^Qjiti t TwAijuucdv ^^ t ctl^jn^Xct^aico' cadvuvTct^'
of (^ oivTi^TH^VTctf aoi-i }u (^uuuYiOovTOui Tolg TToKifMOig av^fn^Qc/LTiovTzg Tug aoig' yu to cuuto
imKiv iTcQopg Myav'
"
civJpi; iipLuiitoi (m ol awji^'io\Tig aoi^ \^kcw \viJpci \:miiJ,TU
0-8*
ohyt ^
avlid^aiq cv cu/m.
,, O/ (^iX'ictv OLcaTct^oju^oi 'u^g ai
y^ otXc^v aoi kciyco-
vQvT^g^, auuTo'i aoi ?\9^tg vcpavSaiv, ih
oLTmXeictv a,y:vT2g, iTretJ^ c/)' \£^Qa,?^Xii<mv a.voiobv
6'J
Q
S/^^KejLvetv (fsu" ovTOJg (^'t/\gtg '^gziaztf r^ i^^v.
"
'Ev c/Ketvvi TYi Y/LVi^^ct, Xiyi Kvej-og ''^bTToXa acx^iig c^ t^ ^lJHfjLouou;, <t auiioiv c^
V, 9.
Q^i^ 'YiattV'
(t TjfoyidriaDVTOL} Ol JLC^L^TOLf
0"8
6fC QcUjL(^V-, 'oTTldg cJ^ap^Yl OLV^^TT^B^ c^
V. 10. ogpt^ 'HcTOUj
SJ3,
T aa^ayld)
^
r daijSc-toLv r ilg
(^
dc/^Acpov 0-8
"loL^tci)^'
/f^t)
^(^tAu^'/
p. 222.
cn ol]%vuuy\
, ^
ciJ^apdTKrv ilg
(^
(uma.

^ kiroT^uuuTajf Jv\ TRivTig o\ hv v/uuv 'zz^i tx
TioXifJUitciL aod^ot TE ^ Juuuorm nvig ouD-^vuuvcg if)' 0/ ts /^i^ (p^vovumg 'f)ri r /ui^yaug
cv 0iw/<^v, M jUi-^d^pi rp TToMcav
if)
cfbicei ryJ vjuiri^v' vtfvndivTzg rt^ (po/3&)
^ iTn,-
KwKv^Tuv f(^>ca)V iig TFfmaiv f(gL^gyiaovTaJi (^ JetAiav TtauvTy\ r/J av^^Trcdv aidoKe^cL
'^'naiTOLi Tyf u^t^Ts^v, VTiip m cuuto) Cfftr clJ^A(p«s ar^ U^iag ox, t 'loLfta/^ f(giToty)v-
Toug TO
^005,
og a,J)sK(pog liZ t v/iAJi.TipH 'Zs^y^vH, ^a^^vojmsig 6/>iJiJix>f(gLTi r atpayoug'
V. n.
ijyiip J^ TiiTUiv al^wuri n ^z^jSKn^ayi, (^ TmvnXn r oLTizoXetaLV
\:mfBpeig.
"
'A(p' ms
Yi/Lt^pctg dvTigvg c^ a/av77C£^ cv y^jUjtpa, al^jn^KcoT^^ovrwv ciMo^ftlV JwuajMV (uml' f(^
(^o^toi ilafiAdtv iig TruKajg currJ, ^ 'lioiicruKrifj, i(ia7\9v fiKv\^Lg-, f(^ av ^g wg iJg c^
ajUTtSv.
,,
Tc^v J\ imKdjoo/LB^jcdv aot f{gLftccv c^ c^etvov JiJi^aui r ^Sm(^aaiv , cJ^ovi 7np
ToiavToc, Kp r^ dJ\K(pc^v TiToKfA,yix.ctg r/J oifteioov Qn jlS^ ckdZiot aiiTbg a]^jngt.KcoTDig
amiciliae mutuique praesidii tecum antea copulati erant, statim ac calamitatis tuae
gravitatem senserint , acl hostium partes transibunt ; cumque his conspirantes fini-
bus tuis te propellent, dum hostibus gratificantur, atque in captivitatem extrudent.
Hi totis viribus adversabuntur , atque hostibus suppetias ferent. Id ipsum alibi de-
nuo dicit:
"
homines tui pacifici
,
qui tecum epulis accumbebant, insidias tibi col-
locaverunt. Nulla est prudentia eius.
,,
Qui tecurA amicitia iuncti, communi mensa
utebantur, machinationes tibi struxerunt quae in perniciem ducerent: quia pro
tua summa stultitia ne germanos quidem amicos ab inimicis discernere nosti.
"
Illa die, inquit Dominus, pessum dabo sapientes in Idumaea, intellectum in
monte Esau; cadent bellatores tui e Thaeman, ita ut exterminetur homo ex monte
Esau, propter caedem atque nequitiam quam in lacob fratrem tuum exseruisti: igno-
minia oppleberis , atque in aeternum deleberis.
,,
Leto occumbent quicumque apud
^
vos rei bellicae periti feruntur vel fortitudinem iactant: quique proehis in Thae-
man pugnatis gloriantur, quae maxima videtur urbium vestrarura; hi metu instan-
tiura malorum fracti , animos ultro despondebunt. Tanta fiet civium vestrorum cla-
<des ! propterea quod ipsi fratres vestros , ex lacob progenitos
,
qui vestri progeni-
toris germanus fuit , immeritis cladibus adfecistis. Idcirco , inquam
,
probro suffun-
^ demini, supremumque exitium adibitis:
"
Ex quo die adversarius constitisti: quo
die alienigenae in captivitatem redigebant potentiam eius; extraneique ingredieban-
tur portas eius , superque Hierosolyma sortes raittebant; tu quoque eras tamquam
vmus ex illis.
,,
Eventurorum tibi malorum eo tempore causam tibi conciliasti, ex
quo adversus fratres tuos talia facere ausus es: cum extranei servitio eos raancipa-
V. IJ.
p: 2iJ.
y. 11.
•IN ABI)IA.M.
147
\^fjil^ct\'Q\ •> av
Q
dvTi^i l| ivoLV-nctC' 'ivet uttvi, \v tvi t i^^^ifv "i-m^ctg ouvtov tupidi'
^
c^o;)^a5 jL^ oumifv iig -n tos A9i7ra$ TnjActe il<rmauv, ^ -srphg r ?^i7rcug, t^ t 'lim^srU'
ArifA,'
(^ cTk <^ KXnQCjti TO ivovm J^ava/^VTO TmvTX' av
3
iKOivcovetq Tolg toixvtu ToKi^c^cnv.
"
Ka) jU,») ^^cTjj^ r./uui^v clcT^jcpS (ra c^ W/M«^a clv^o'^ift)>'* (^
^^
'f)n-)(ajL^i ^Qh tUc,
iJk^
'l««/^ Ik «/tt«pa OLTmXcicu; oamSv (^ jw<« /M*^A9^»i/tC9>'«<r>?5 Iv «/t^^pflj. OAi^gw; cam^v
fjcnA
g)c7?'A-&W5 6K
TrvXag ?^dv cv hji/J^a, twvoov ajmSv
^
f/>ri
^^<^v\c,
^ cw ^ t oujDctyjdyluj
WtmSv CV htUiPCL oKi^OH CWWV.y fJtM
Q
(JWJiTn^l^ 'S^ T JhvctfJUV OJJIUV cv hukpct ATmXeloLQ
(XjtmSv fJiY\ Q
'fki<rriq ^f}h lug cfiiK^o?\gLg cumSv k^oT^Q^ivaxtj t«5 avoLcmi^o/u^iig l| cumSv,
jjLij
Q
avy>t?^a(rrig Tnq (pdJyjVTCtq dtmSv cv y]/u(jipct ^x\-\icoq.
,,
To judp i^J^yig a,vri t 'Ivol
fJLY\ g<f!«cS'>j$ Myi-,
'ivoL fJl>V\
TZtVTZt (^ncn TJOl^i' OLKOXii^q yb TtHq OLVCOTi^iq ilW&V ^SXiTOLj,
0T> V7np TS^TMV Jtoaii J^ixAW j <t T fJLYWvoju^YW "^jzsD/u^eiq 'nfJLCooicLV' iTreiJ^ iTnyjau^iq r t
dJ)i?^(^S avft(poocug' )(^-d'^ ov OKavoi }{^^v r \Jz«rJ ^i> ckf^o^^icov VTnjU^ov ot,7rc^Aacti/' (^ cv
etVOLyi(^g OUmSv i^i^^OJU^COV i(pd^yfU pjH^CTU oIoL ilKOg 'f^ TYI CUmSv Y\JojU^Oq aLTnjdXilCt'
Tc
^
iuuiycL7^^r\insvv\(TY\c,
toto
>!iyi' <t, cv aLVoiyy^t; ovmv c/jceivcov i}<ri^eig
;^
ojVTvg ilg t
vroXiv /U^ T T^iictv,, TU ivJiyofJ^oL }(c/l)(^ Sf^^awv auT^q' )(gLV ii nvig
q
oumSv Sj^L^pvyav
TTIOC, YfJtvitVTD, T craiJipW T5^T&) 7J0^'i{^i^ -Z^OO-JbKC^VTiq-i ^ T^^^St^ ''$7T0A?\.VeiV iCOJiiJh^ig,
cv?.?\gLftl3ctv'oju^6i
Ti THg (piu^VTCtg l^ oumSv (^ 'S^^JiJ^iiq TifjLoo^ict' ihTV
^
Ag^ to
fxh
'fh^rm
^ TOS chiic^o?^q cumSv i^oXQ^^ivartf THq avaLact)'C,o/lS^hc, I| cumlv
-y fjuin
q
avyH?\.ei- p- 22*-
a->?5 T«e
<pgUpf>VT<:i4 CuWk iV Y\JU(Ji^Ct ^?.\-\iCO(i' J^l OXCOV l^ii?^JU^JOq ilTTetV 071 V7np COV Wc9"»)$
2^ TY\ T 'l(r^wA/7Ziry aTmKact dJ^^^poiv ovtuiv awv , (^
cT^ <^ toTs TwXijuuoig aufA^nT^^ig
j(^T cumSv, ^ ?i«8-«5 ^i to?? cmWk K^^Kolg, Sfg^^tc^ig tz ojUThg (^ ouvTvq v^ t oliceia^ Jiivajuuv
ri^(^i€?^t\KCtg Tvlq i(gLKcigi vTiip ThTCeiv Jh T /L^KK'6(r(Ui xzsof^eiq Ti[jLCi)piaAf' odiv
ijrayi.
bant , tu ex adverso constiteras , id est te in hostium partes conieceras. Utique alie-
nigenae cunctas urbes, atque in his Hierosolyma , occupaverunt ; manubiasque sor-
tibus diviserunt; tu vero talia audentium particeps eras.
*'
Neque despicias fratris tui diem, in die ahenigenarum ; neque laeteris super
ludae filiis in die ferali eorum; neque superbe loquaris in die calamitatis eorum;
neque ingrediaris portas populorum in die cladis eorum; neque despicias congre-
gationem eorum in die quo interibunt ; neque inveharis in potentiam eorum in die
quo peribunt; neque steteris in exitibus eorum, ut evadentes perdas; neque fugam
eorum impedias in die calamitoso eorum.
,,
Verbum despicias pro ne delecteris usur-
pat, idest cave talia facias. Superioribus enim consonans dictis , significat fore ut
poenas pro his maleficiis des, praedictamque animadversionem perferas: quia lae-
tatus es fratrum tuorum adversis casibus, quo tempore hi ab hostibus vastabantur:
dumque angustiis vexarentur, verba effutiebas, quae solent ii qui aheno exitio gau-
dent. IIoc enim significat superbe loqui. iVtque in eorum pressuris tu urbem cum
hostibus ingrediebaris , ut fratrura cladem augeres. Quod si qui forte viam fugae
nanciscerentur, in qua unice spem salutis collocabant, hos tu quoque perdere sata-
gebas ; capiens nimirum profugos , ac punientibus tradens. Hoc enim significat , ne-
que steteris in exitibus eorum, ut evadentes perdas , neque fugam eorum impedias
in die calamitatis eorum. xltque horum dictorum generalis sententia haec est: quia
fratrum tuorum Israhehtarum exitio laetatus es; quia suppetias hostibus contra il-
los tiilisti; mahsque eoruradem gavisus es; atque eos pro facultate tua detrimentis
adfecisti ; idcirco paratum tibi lues supphcium. Quare addit.
148 THEODORt MOPSUESTEM
V. 15.
<-^
A/077
lyfvg
Vj^J^ KvejLn "Qh TjnvTzi tu ?Ovm* ov Zottdv iTromiTct;^ «tz» h^ aor ih
-
av^QcTihJh/uisi (Th a.v^7n)cfb^G^rauf aoi ilg m(pctXlw o"8. „
'"''Hx,</
y6
o
^^g K^^^
ov dLTrav'
roA /-^>
TifJyCopricnTCLj GcJtr otjcT/j^t^ Tn^w^^Tct; ilg ouni.ig-i /j(^Xtgzt Ji Tvaviuv ^oj^eiav
i7m,^<l mi tIco TiiA.coQjL(iv
-i
a,va,?\9yiv axn rlw ovf^^o^v limyav olg m7n)ir})cctg ;^t' cwTtfv.
V. IC. <«
A/OTJ hv ^OTIOV iTDig ^^ TV OpOq
fMH
TO oiyiOV ^ TnOVTOJj TfUVTX, TU iBvYI OtVOV TnOVTCLj
^
X avcL^YiaovTaui-,
)(^
icyovTctj ^dti)g ovy^ vTmo^VTig. ,,
Auto-; ts yb vmp m ilg to op©^ to
i/u^sv G^
olzoujUTctg cv ajum ivictvTzt T^ToXf^nKctg , Jieh^aui r tjfx,copictt>' ol JtCivcdvn^juvTzg
Ti aoi T^ yvcofji^m TztviYig (t r (ts^^^ziodv -,
oog iiTtog itoivcovY^a-nm t^ TifjucoQjictc , TnxvnXet Am-
i>.
2a5.
<p3^vT5$ OLTrcoXelct:, a>g pnc^V d^Tnoiy^voj r f^gLdttTm^ inc ovtwv to juSp yb iynig (^ mov-
'
-^
Pi. Lxxiv. 9.
7^5
rlw TjfjicoQxctv A}?^! T cLWwlg Tg rnw^^im/u^Iw
j^
Toig P^gimTig' ag to
"*"
m^ihpiov cv
^^
^cup/^, oh'd uK^Tyy Tiknpig Wt^a-fJigLT^' <t i)0\[Viv c/h, THThi iig t^to' 7iklu> o Zv-
ya>g djuT^ inc oJ^H/ivco^t]' TnovTctj TmvTig ol a/^Tw7i9/ t^ yfi;' to
q
If^ to opQ^
fjiou to
ayiov -y ivct iiTryi-, vtjId cav i\g ro o^g ro i/^ov iig tz gsu' olitotjZra^ cv oujtzu Tviavnx. Tf-
V. IV.
ToXfJiY\)(gun
r,
Jieh^ct>i T Tfjttwgiav " ol aoivcovYiauvTig ri aoi -t^ yvcof^Yig TauTVis (^ t
<5j^'-
^i^y-y ^i
iiithg Ttoivcovnanai t Tifjt^coeAct^ > imvTiXei AYi^p^vng aTmXeta,.
"
'Ev
q
tzS
'opi
Itcov \<pq Y\ aziOTAejLa^ d^ iqwf
aytov-, itj ;($e,Ta,>iXn^vo[j,nahsaiv o oikQ^ "Iolk^o;^
G^ jiAy]-
^vofJi^YiaovTctg auThg.
^, Ylio} ju^ owu Vf^oig n
}(^
G?tr K^)toivcovYi)iorctg vfMV t^ yi>U)fjL,Y\g^
TctvTO, '^unoiToui' (Z^.aa)^avv^
q
(^ imang avay^t^g i^co '^naovTOUj cv TZiT
opi n^ 'Etcov
^ZeT^n^v 7iuM}JiY]^vrig' ag^ ovTotg duro
^^
t^ t^twv (^on-d^et^/,; a)40V i^avlujotf Itt^
^
imvrcte; G^ ^SD^n^v avmv ttiK^mitOTctg vzuo-^Q/ag 'i^naiv oi "^^jpvo/ tS 'lafcaij^-, ng
iTroXifJuetn 'ivdiv VfA,eig
//^
rp T^timv.
V. 18.
_

cc
Y^^
'^^ Q o/;c©^ "la^^fB Tiv^j
K^
ot>cQo "lcocjTi^p cpAP^ 3 o
Q
o/jc©-» 'Ucxttu iig
"
Quia prope est dies D6mini super oranes gentes. Quae aliis fecisti, eadem
tibi fient: retributio tua retribuetur in caput tuum.
,,
Adest enim tempus quo Deus
puniet omnes qui aliquando Israbelitis male fecerunt. Et quidem tibi prae ceteris
gravem imponet poenam, paremque maleficiis quae in fratres tuos commisisti,
"
Quia
quemadmodum bibisti super montem sanctum meum, sic bibent omnes populi vi-
num: bibent et ascendent; eruntque sicut non existentes,
,,
Nam et ipse propterea
quod contra montem meum incolasque eius invectus es, supplicio non carebis. Qui
sententiae tuae factorumque participes fuerint, iidem poenae quoque socii erunt,
internecivo traditi exitio ., ita ut ab iis non differant qui nulli sunt. Nam verba bi-
bisti et bibent, animadversionem significant in Idumaeam aliosque bostes expromen-
. , ,
' dam. Veluti , calix in manu Domini plenus misto. Et inclinavit ex hoc in hoc; ve-
rumtamen faex eius non est exinanita: bibent omnes peccatores terrae. Meraorat
»
autem montem sanctum suum, significans fore ut proptef crimina adversus eum
montem incolasque eius patrata
,
poenae obnoxii fiant Idumaei : et qui cum eorum
consiliis rebusque gestis conspiraverunt, iidem ad supphcii societatem vocentur, ca-
pitalique vindicta puniantur.
"
In Sion autera monte salus erit et sanctitas, et pos-
sidebit lacob qui se possederant.
,,
Vobis itaque sociisque consiiiorura vestrorum
'
Iiaec accident, Incoluraes autem erunt , atque omni adversitate carebunt in raonte
Sion qui antea belhs appetebantur: atque ita mons ihe propter horum securitatem
sanctus videbitur: immo vero cunctis dorainabuntur, qui se antea devicerant, lacob
posteri; quibus nirairum vos nuper vestrique socii molesti arrais fuistis.
"
Et erit domus lacob ignis, et domus loseph flamma; et domus Esau stipula:
IN ABIJIAM. 149
aTrnvToiv 0/ 'lcrgptMA/J) t *lef^iifA.cua)V -y W9e <^t)cLu TW^g
i(gL?\ff,i^!w avciKianiovTOq amavTcu;
out-nig d^poLviaztf tc^ x.^t</ 7« TroAg/Aou.
"
Ka/ oux, f^ ^^(^0'^©^ t&T o/>c<^ 'Hoa-jj
'671
.'x.Jez©-' lA^tAMO^v. 55
'ETreicTH
^p
«(?«
(^
'Ict^mA icn^cti tcJ' 'Ucmu axrel ixrctVTOU^ ctv
auTiiq dvctAicmav ju^A^svTtt toS 'mKi\tU)
, ^
ThTo ouk i^ 7Wp(p6p(^ (pjiffi tt^ oiKtd
*H(7ttu* d.vTi iQ s-^^g \<^ cv auuTvHq og Sf^^^exvaui
ti J^uuut^cjiTctf Gcir "la-^y^knctg f(giJtov'
•dA/\5t 'Sir« OTVTctf ju^ 'zs-ap^ ettrnJv ou tw tv^vtix' aftvuuoui
q
ictvTolqj n Trciriaxq ti 'Zi^g
^?\J,Qlw c^.civoov-, ov J^wuiicfovTcti }(sf,du.7m^
iiehv ct J^ TmvTct '^yicTiTcti TravTwe, iTretJ^
^og l^v "^Tiv^pvivoLju^Q^ '^ui(^cti' ^ i7retJ))7re^ cv TvHg dva)Ti^ig i<pyi on }(^^hM^'
vof^rKTHcnv o1k(B^ 'lct>coij3
G^
}(gL^K?KY\^voftY\anVTCLi; ouuTiig, TikctTUTZ^v dtnv (3ii?^ju^-
vog giVefv, Aiyi otj ol ju^ cv Na;ji/3 "la-^nXiTctj }(^^}i?\M^voi^Yicriicn dr^ 'Z^^^crnitovTctg y. 1»,
TOTTOtg TZif 'HcTaD* o\ ov 1i(py\Xa,
q
gs^
t\o Bmo<PuAci)V' ko/jaovuutoui
q
v^ t olKeictv ^pctv
cdg ii)thq' 01 ju^ T 'E(ppa/'^ to t^ 'l.oL/u^etct; TnePiov t raT^acTiTJV
q
6 BgvictyUiv t^ tb
juf/i^iKictg aim^v ^ ^ 7a o/xefa, a^;>*?
/«^
ofTD/s ^mTOf w Scfpg^p^MV ;^'^' tsA(^
'^ « ^E<l)^$tdzt' (iiKiTajj
Q
e<V«V otj TmvTO^ t Xcf.vo^cwfWK dhs^ cv ju^crct) i(gL^hicn TVTiotg-,
v. 20.
S$ ^p
Sk (^ 'Z(^TZ^V it^V «TT»
Q K^ TUg Cv Na^/3 77cAa$ gCtl/TZirV TJZroc/sfOVTCt^ CfcTJa- p. 227.
o-o^ a,7rctvTeg cwuuTVfta)g itTretv ol TrS licov op<l 'ZD^oTDtovTig , (£ t oJUTvdi TZiT d^c^ 'Zt^o'-
v\Kiicrajv ^pv\cmeiUJV OKT^VTzg' diiTvi t? Tmcmg TdJ^^ovTOUf cTWTV^^ctg' (^ pm-yt^rlw txvou Tvlg t
'^Hcjztu T TifjiCOQjLcui iTm^acnv-, av-S"' «v TrSTrov^aa^v
^rtf'
auTtdV' 0/$ 1:77;^^
anucnv c/j . 21.
coW twiJLTn^vctg T '2«>€pcpMTejC£.f.
''
Kcv gfwy Ti&r Kv^icp i, fBamKeta.

'''ivct siV^, otj
Sfg^
TnivTtxiv m tb tu Trd^aaiv 'l(r^y\Ki^ yJj m \:mjLS^acn ,y J^iKctg cfiJdvvig 0/ 'Sj^^^vivoitr]-
tiOTzg ilg djuThg^ (pavetTajj (3acnAdOg d?.y\^g ^0$, 6 ^cugz©^ ts (^ TiDinTng r dirdvTwv
^
)(^r ol^iicria^ a ^hXitouj (C^ ti (J^
oiKitng <t. tz^ G^ dxy^iag If) JbKHVTa^ vwicSv.
et succendentur in eis , vorabuntque eos.
,,
Sic, inquit , Idumaeos omnes supera-
bunt Israhelitae
,
ut instar ignis stipulam absumentis , eosdem belli vi deleturi sint.
*'
Et iwn erit fl>ammiger in Esau domo, quia Dominu§ locutus est.
,,
Quoniam ignem
dixit Israheleiai Esau fore , veluti si omnes eius opes bello esset consumplurus , id-
circo non erit, inquit, flammiger in Esau domorid est nemini Idumaeo hcebit male
facere Israhelitis; sed illi quidem ab his quaehbet perpetientur, quin tamen iniurias
ulcisci queant, vel quicquam ad illorum perniciem mohri. Haec adamussim omnia
fi^nt; Dei enim oraculo futura esse dicuntur. Et quoniam in superioribus dixit, fore
ut domus lacob eos possideat
,
qui se possederant ; exphcatius iam id dicere volens
ait , IsraheUtas Nagebi incolas hereditatis iure capturos proximos Esau locos; Si-
phelae item cives Israhelitas , regionem alienigenarum occupaturos : praeter quam
quod patriam quoque regionem, uti par est, obtincbunt; nempe Ephraimitae Sama-

riae planitiem
, Beniamitae Galaaditidem. lamvero posthminii eorum initium regio
Sareptae erit, finis Ephratha. Nempe ait possessuros eos intermediam omnem Chana-
naeorum regionem. Cunctas item finitimas Nagebi urbes recuperabunt omnes hi , ut
summalim dicam
,
qui Sion monti sunt proximi , ibique legitimam persolvunt Deo
religionem. Atque hi summam salutem adepti, maximas ab^Esau posteris iniuriarum
veterum reposcent poenas. Quibus omnibus addit prophetiae clausulam:
"
et erit
Domino regnum.
,,
Videlicet tum Israhelitarum prosperitate , tum impiorum hostium
supplicio
,
Deus vere rex comprobabitur , dominusque et creator omnium
,
qui seu
fiuorum, seu etiam illorum, qui videntur alieni, pro suae voluntatis arbitrio, vitam
fortunasque temperat.
'
150 THEODORI MOPSCESTENI
EPMHNEIA mNA TOY nPOMTOY.
3-j7g
j(^
ouuTvg t^ te Tmkcuaiq
Ji^jf
victg
Sf^^tmg
VTrai^^y ^oq o ehcarcfmi (t Troimng
T/J aTTu^vmy.i ^zi^g %yct oKOTniV o^v, tx te i(piT c/Keivluu CDKOvbiA^nai (^ Ta ^t' olutIw'
p. 228.
TTctXcLi fjSp
i^v ^i^ov\(^juSpov TTcif idVJtS 10 T fAAXKiia-av OKC^^^vctj j(^Ta<pzcnv , Y\(mi^
T cLf^yJjuij c^ TV\ Y^
(^
^cojotIw ILQjLf^v oivicl^et^iv oIkcvojuuol' AvayKouov
3
vofjucrau;, cv
TztVTri JS) TYi 7rcLpH<rri Ag^, 'Zt^Ti^y hjm^g '^uiSrcui-, J-Q-' v^^v eh c/Keivlw juui^^rliZctf
SfoL
T^ o« viK^v oivct<paicncag' a)g oiv 6tc ^tis^dicricdg /u(^X7\9y yvomjuSp ly) te J^ei^ncm-
/u^cdv To /u^yi-dQ^ oiyLdav ii-d^ cog olv tQto
*^Y\Tcti «/FApv, ^ f^vi h^voy ti vo/jul^ono
vg^^Y ^i^nXiV^OUI TE J^ JiJhKi/J(SLJ{AVOUI (Z^ yiJU^j Sja^ TIoKKC^y /J^) riAl ^ iTipCOy CfOL-
'
yAdiTO Toig oLv^^Tioig to thcojoiii XejL<rov t ^oLpacnctY
, «96 TrcLvTObc; ^laJ^ouag Troppcodiv
dmKefi^^OLj TaVTlw' HehvOg
Q
Yi^^OV 'iK 71 Tp Y^
(^
' K^^OLfJL J(^ T ActvlJ^ ii^yi(pOf
tSto, 'Ze^g «5 iTmyfikictg iTiomcmTO, t
/^j
otj C4/dj?\9yn^(JiT0Lj cv t&T cwip/^Ti djLrri
TTCLVTZt TOL \^m'
^
\-> OTI fhluUY^KJA 7rOLpi^<l Tolg cJ^ cumf T ^OLCTlXeiOLV' oimp OULV TCtT /J^
JbKetv
(^
?\g})v ifjcluuvi t l(p' H7no ^um 7ikY\p^ctf Yi/ukAiv w
q 'T^
(SJ^y/^Ttoy oikYi-
^etoL
'6^
rp Y^
(^
(hauoTlw Xe/yov oljtoyofJLvi^VTCov iJ^eiKVVto ^^gLfiicm to Tri^oug-, lcp'
HTno J(^ 10 OV<£i79y^^luijOUI TU i-d^VYI yi^ViV clA«-3'<&r$, (^ JiluUiXJVI
Q
J(^ OLOZLXijTOy u)
TzS (m'iD/j(gt,T\ T ^oLcnXexoLX' S^
3
t^to (^ y\ 'sfet
(^
/\5tov '^/AxetoL tQ ^h tioKXyi 715
p. 229. y^y^viv 5 iijreiJ^Yi ixrctvTeg ""Qh r iTrwyfikicug (pv?\sLTi6/j^oi r Bm/^aug ,
tIw '^D^otrc/bxw-
/jS^Iw TroLpovcnouv OLyi/j^ov tS ehcmoTii XQjt^TOV' cAwa
y6 Tctvmg 'iviJtAV T^ oLmoug 7ikei<^
OCTDL ^ T^ TlukUJLoig Sj^Sf-^K/Vig K^ ThTOY (i>K0v6fJLY\cn T '^O^TTSV , C^S aV J(^ Tolg TOTB
/«^Ji-
COMMENTARIUS IN lONAM PROPHETAM.
U.
nus ideraque veteris ac novi testamenti Deus, dominus et creator omnium, uno
scopo sibi proposito
5
illius pariter atque huius temporis curam gessit: olim quidem
habens firmum apud se propositum futurum rerum statum ad exitum perducendi;
cuius initium Christi domini incarnatione fecit: necessarium tamen iudicavit, prae-
sentem antea conditionem nos experiri , tum ad futuram transferri per resurrectio-
nem a mortuis : nempe ut ex comparatione magis nobis innotesceret promissorum
magnitudo bonorum. Deinde quo id consilium palam fieret , neque aliquid novi ex-
cogitatum postea decretumque videretur, aliis quoque permultis indiciis Christi do-
mini adventum hominibus portenderat , ita ut ludaei omnes hunc iamdiu expecta-
rent. Neque id minus ex oraculis Abrahamo Davidique editis conficiebatur
,
qui-
bus promiserat ; illi quidem , fore ut omnes gentes in semine eius benedicerentur
;
huic autem , fore ut posteris eius perpetuum regnum attribueretur. Quae itaque
secundum populi existimationem significabant illum, cuius causa hae res efficien-
dae erant, ea reapse in Christi domini incarnatione comperta sunt exitum ha-
bere : in quo etiam gentibus vere contigit benedici , et perpetuum inconcussumque
generis regnum fieri. Propterea etiam Dei providentia circa populum muitafuit,
quoniam omnes promissionum dictarum memores , exoptatum Christi domini prae-
stolabantur adventum. Atque haec causa fuit, cur plurima in vetere testamento
Deus secundum eiusmodi administraverit rationem: ita ut gesta illa tum eius tem-
m lONAM.
151
'^lw TOL yvoju^ct Tretpi^iTO r axpiXetaVy (^ fjiliLvmv two. t (Z^^y/n^iav \'^ r v^^v
<pcu>ii(n^etf ova-av' fue/oKiro te
kJ)
Throv
(^
'^ottov tvV©- 775 to TiziAeua, 'i^j" i/9e£pv,
I^^VTO /U^' Tivct juufjLncnv 'u^g '^via^
f^
r^
K^
?sJ^°^
^
'"'^^ oiK^oig
Tretpi^^eLf ^j^t^-
«^/s*
J\]K>iju^aL
Q
c^ atWv -^^ (Sr^yjLi^TUV OTToaov h^^^eavraui '^utol.
*E^i]yoLyi ju^ oiw
^^ AtyC-^ii r 'l^rg^wA 6 d^og (t Tmemg t^ mK^^ c^etvTi\q oltitjX-
AiTZifv -tt^/g^a? TravTgAaf^' a^p 0!/>5
;fpt/ (niix,ac») cf)iKej-Vi
'Z&es'^
'^
l^v\J\v <z^^^7fkv\(nov
Tolg oilywnfioiq Tnx^etv leZ
q
t5to « ^ t (^Atav tQ cti/L($LTQ^ ^'^"5* ^«>7a
q
iniKKluj
/u^ Tvlg 'lcr^wAircas j^vow^ct totb Treipei^TO r e^iAetetv rolg
^
(^ c* "^S^roAsti^cW tO'^-
7WV )(ciLdiguju^oig' fZifepicnifieuyiTO Ji Tmq ooq cv rl^miiq ro <t.
(^
ehcmoTLu Xe/.ghv ^ruq
r\fjLOLq a(p6wpJia?(^ ov 7^ Alyu^^n JaXetou;^ 6m^cl t^ rg t 3aya7« (^ 7^ OL/i^ricL^' oLTnp Sv
p. m
»t/U<v 7rrtpg%s r>j ^^icnj r oLi/n^TOq r oiKetn' mro yb v7no oLTravruv c/K^cuq
^ (c r 3ava-
rov XTtTogug r VTnp i\/Ltf^, iioyetauTO Ti r viK^^v r olv OLgetaiv
-, (^ TroLpi^iv oLTnxcnv r/uuv
ro Trdemg t^ cv^^vdu JnXetoug ajTaKT^gjyeimv
^
a,7nKcfi^(^ 7^ n adztvaaictg ^
7^
a(p9tfp-
eifetg ^
7^ a,va/L^Tif](nctg r^^STzvP^vcnv /M m ou yuZ iTmyfiKicL^ oiK/i^ao/u^j d>g ojceivoi,
ciw' cv TYi r He^vav lao/uue^ ^aenXetot' hmaov
3
totwv 'ZeMgp? l^ceTvo ro
SfdOoepv •> (t ctj
IwiiveaV /uS^ iTT oAi^y 1^'gro ro yJioJhg, riirwv
q
/t^gpjswv rg ovtwv (^ ttoAAcJV <hv\vimg
h a/piKetoL roig ^^hoiv -z^ocn^uf, l^ AyzzJv oLTraai JS\?\9v f(^t^gvfCi r fsres^-y/^roov &r&>
<^ T»$ i^^CUKOTCtg T 'iff-g^wA/TZirv TtfJLCde^CUg iTli/^aXiV ^Qh r> ip^fjLH' COg OLV "iV nai TVTTDig
TTOLfJivcov v\fJLa.g Jiehuvtvauf r a.f^-na.v ,,
wg lj(^vlcu Ti 5aztv rolg ^iepojv v\ftaig ^t^lBcLXeiv.
poris hominibus maximam praeberent utilitatem, tum etiam significationem habe-
rent gerendarum postea rerum : praeter quam quod excellentia simul quam plurima
novi prae vetere testamento apparitura erat. Compertum est igitur hoc modo , ve-
tera esse tjpum quemdam posteriorum , non sine aliqua eorumdem imitatione , et-
cum idoneo suis temporibus usu: sed tamen re ipsa demonstrantia
,
quantopere illa
praesentibus minora fuerint.
Deus igitur ex Aegypto Israhelem eduxit , omnique illa acerba servitute expe-
divit: editaque ingenti primogenitorum caede , hinc rem israheliticam integrae sa-
luti restituit: quos populos miraculo etiam discriminavit , dum Hebraeos nihil simile
Aegyptiis pati voluit: id quod accidit ob cruoris in postibus aspersionem. Haec
,
inquam , multum eius aetatis Israhelitis emolumentum exhibuerunt
,
quibus eius-
modi bono frui datum fuit. Id autem portendebat, typi scilicet instar, fore ut Chri-
stus dominus liberaret nos haud ex Aegypti servitio, sed mortis atque peccati: quod
quidem nobis Christus praestitit proprii sanguinis aspersione. Hoc enim ille pro
omnibus fuso, et nece pro nobis obita , mortuorum resurrectionem patravit: fecit-
que ut nos omni hac servitute soluti, immortalitatis et incorruptibihtatis et im-
peccantiae bonum reciperemus: quo impetrato, haud iam promissam terram, ut illi,
incoleremus , sed in regno versaremur caelorum. lam quantum haec ab illis diffe-
runtltsrahelitae ad breve temporis spatium bona illa consequebantur; nos haec,
quae multa sunt et maxima , cum aeterna utilitate tenemus : id quod ex omni re-
rum ipsarum natura compertum est. Sic etiam peccantes in eremo Israhelitas poe-
me subiecit Deus , ut bis veluti exemplaribus peccatorum formidinem nobis incu-
teret
,
quorum causa in deteriorem solemus conditionem incidere.
152 TnEODORI MOPSUESTENI
* I. cor. X. II. T«TO
Q
/uisf-KSi''^'^^ (h]7\9i riaCA©^ Agp^av
*
^via
q
TravT» to:to/ avutji^cuvoy c«ef-
vo/5* l^a,(pii
Q '2Z^e?$
V83?cnay W/«^, «;$ 01)5 tw t^Am 'i?^'' aJtovwy ^^Xi^tt^Tyic^v. Ouro)
^
T^ V0yW.i;^»i5 ^vx^icog, r te dvaicug
}(^
tzS clijli^ti 't^ oip^syav (^cocov 'ivx^iv d)^iAef^ctf
p. 231. G§tr ^cojL^ag' iV 0« ^z^^diaicog yijuuv tv 7n<rdjeiv [^et^ovcog 'Zi^^crYi, oti ^iytgwv oLyL-
'
Hebr. IX. I3. dwV CV TZef CtljUlff.Tl xdj^OJUUi^ T (haOJOT^ Xg/rS' 0'S?J' 6 JU(^)(gLejLOq Xiyl
UoCVAQ^'
*
«
^
70 al/^pt ^u^v k} '^a^y ^ cmoJ^g cfhLjuf^Kicoq pctvnl^bazx,
c^ ttittoivcoju^sg 0Lyta,t^i
'Zif^g T -T^ (rctpx})g :(giduQpTy\Tzt , Trccrw /j^uKT^v to ctiju^gL tS Xe^rS, o; J^ TmCim^r^
cticoviov cbfjLcojuiQV ictvTvv 'Zi^crlujiywi tz^ ^a-i ^(^duQjLei t awjeicl^icnv fijul^ "h^ vac^v
\pyavi C9C y6
i^ r cPicmoTii Xe/fS <5^^og^5 'c&€p$ tz* oLT^yt ^cSct-, AoKHVTOig hjuigig
^-
fWOTtTO, OTJ TTDXXC^ Tl^iOV W/<^5 T^TOif 'Z«?;epOW6g 7nsnEU«V J)
1;?-'
C/}CeiVOig '6^<ptV0V 01 •WTi'
}(^
Ky T 'iPYijLfsv
Q
'T^ "la-^YiXiTcSv ch' dTref-detoif r 'T^ o(piCt>v ''iTinXXvjiSfjcov 7ikY\yougy
c/tciXdjoiv ^og 7zS ingLi(gQjLCjd Ma)(r^ ^Akowu <i7iipyiazt(SroLi o<^iV, cog av gW* oujtvv
''STTD^AiTrovTig ol 7ikr\T\'ojtjS^oi '^ (B?\gi,€ng 'rp ^AyitIovtxv pocJ^ictv Ji^ivTv t Xvaiv J^ujuol-^
ju^s jud^ tS diov
}(gj
T 7ikY\T\iSFajj TraJVTiXag i^co TnsiiiaTtf, yi iTiocuf yKJuD Tivct ivpi^ouf
'
-T^ 7ikviyyig loL^eicu)' (BaXndivTQ^
q
cv a,7rei)iovia/L(gTi 'r^ 7ikni\ovTwv t^ (i^Qvig Ji^Srauf
, ojJTiig T Kvaiv \vct
fjun
o-(poc/Jba. ^vjuig^coju^ ei Td d^cwoLrct) tS ePiauoTh XeATOv Avcov
p. 232.
(^
dztvoLTVv '9^05 5
ct^avaTOV yi/^iv
Sfg^
Ttig ctvoLgucncog Trapi^Tcti rluj <^co!w' o3iv i(^ o

loii. iri. 14.
TcvQjL©^ <pncn'
*
}(^
^(gidzog Mcoaiig v-^cdoi
(^
o(p;v cv rri iqnjjLCd^y ovTug v^^co^lujctj e^H t
ijov TH oLV^^Tra, 'ivoL img o ^ng^vcav Itt ovtvv fJLn "^TroXnroLj , aX?C i^ri t^coluj alcoviov'
ef^eiKvvg otj ov Tnp ^otwv Tvn 'fp /tXmtiovtwv t^ jLUfjLnjL(gL rluj '^^tto riig 7ikny[g iaro (i^-.
^lwy
(^
auTvv J)i ^OTiov
}(gj
vvuu 6 navrctq av^^TTOvg 'Qnvijui^/u^©^ ^varog-, 'Gh th.
(hcojoTH Xqjltov yiy^vcog^ ovk cum) /Jtsvov
-i
ctAAst
;^ K^
imaiv av^^Trcig rS ^OMaTa
'yj \\ ^
'
TroLfi^i T Xvaiv.
IJ quod beatus (locet Paulus dum ait: hae.c omnia illis in imagine continge-.
bant; scripta autem sunt ad eruditionem nostram, in quos termini saeculorum de-
venerunt. Atque ita legalibus institutis curavit, ut illi cum fructu victimis et bru-
torum animantium sanguine uterentur: atque ut eo exemplo fldes nostra robora-
retur , fore nimirum ut bona maxima per Christi domini sanguinem consequeremur.
Quare beatus ait Paulus: si enim sanguis taurorum et hircorum, et cinis vitulae
aspersus
,
qui eo utuntur sanctificat ad carnis emundationem
;
quanto magis san-
guis Christi, qui per aeternum spiritum Deo se obtulit immaculatum, conscien-
tiam nostram a mortuis operibus perpurgabit? Nam Deus per Christi domini a bru-
tis animantibus differentiam satis nos facit certiores
,
multo nos raagis novis his
debere confidere
,
quam illi veteribus confidebant. lam quum Israhelitae in eremo
propter suam incredulitatem colubrorum morsibus interirent, mandavit Deus beato
Moysi , ut aeneum conflaret colubrum
;
quem qui vulnerati respicerent , damni sui
medicinam facilem recepturi erant. Atqui quum Deo liceret vel IsraheHtas a mor-
sibus omnino defendere , vel aliam quamlibet suppeditare ictus medelam ; nihilomi-
nus eas voluit a mordentium imagine remedium referre: quo minime miraremur,
si morte Christi domini Deus mortem destruens, immortalem nobis per corporum
^
resurrectionem compararet vitam. Quare et Dominus ait: sicuti Moyses exaltavit ser-t
-
pentem in solitudine , ita exaltari oportet filium hominis , ut omnis qui credit; in
illum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quibus verbis docet, sicut olim rixor-
dentium imago damnum vulneris persanabat , sic nunc mortem
,
quae omnes homi^
IN lONAM. 15^
Tuv d 'Ztx^oii^aJi TO$ 'Zit^i^YiTeicti; hk l3?7i5V7wrj Ifh to 6-3"vji /UiTih^&cTv '^etpicmiua.civ
b diog' ilvx S/g^ '^iav te Y\fJUi^v y^
vuktzJ^v ^ss^^(Jl)^cog ^ tQ K/yircc^ ojutvv Sfg^aztxra^ ,
tiytyi T6 ilg r twMv t ^uQjim TikTnpn y^itc^v'
y^
Trapicmiuctcn fvyipu^cu/vz r /(UTtivQiccv
y
cmTYieictg oLTTUcn 7o7f oulito^ 'Ztf^^ivov '^i^oLj' /V G^ c^^^^^cncoq
ftM oiTngoiyijb^, ei jC
JicmoTy]; X6/sr»5
<^ Tr
^(^y
KSH€S^^
a.Sf3'.(pdt^g (^u^^sf-^cig^
j^
c/k viK^y aya^o.?, cv
oiduyoLTCf) ^coYi KOivluu oLTTUcn Tvlg \^vi(n-i i(^ ^Dto y.
ctTra^vujuTaiv ^louJcucov , r ox. 't^
/U4TVtyoict^ TTOLpi^TOUf (7tt)Ty\ejLCtV' od^V ^ KUQJLOg TTU^i JUiV <^V\CnV'
*
OOCOJi^
^
6 'lCi>Voig OV

Matth. XU. I».
T>j KOiKict tS x/nTOv; Zetq v\/ukpcLg i7niir\cn ;^
'^etq vutCTOtg
,
«tw Jei
(g)
ijov to av^^TrH p. 233.
c^ T>i Ko^JicL T^
^5
7nny\arti Zetg h/uApojg (^ 'S'et'$ vu^cto^' ttoti Ji'
*
otvefpig viviuiTom uvaL- » v. 4i.
^avvTOUi
j^
^^xe/vSa7 r '^uiocv '^urluf-, ou macrttv r fvnpuyji^^g ^lcovoi' (^ /cT» T^aov
^lcova, coJ\' Jy\}\9v OTJ
^
/^^y 715
/UA[jcy\cng 'rp <sn&t'yjL(^Ttov , ttoKv
^
70 S/jL(po^v Thrttiv
ti^g orSwoL' (^ 077 <!^^a7^r\(ncog fjuiv
87Ci to?? totb "hiJouLOig dTng-svng ^M^Scn, Ji^iTcuf
Q
7a 1'S"V« T 0« 7» )VV\QUyjU^T^ CrtJ6n/\o}.0LV . 'ETxi
</)ll
7^7TJi$ cra(pfil$ /mciLiig^QJLOg 'Zl^l^i-
€Xr\TOLj ^lcovoig' ouJi
y^ a.v 'Ze^(prnY\g ourug \fjLQ\viv ocTra^g tzJ' dico, cog y.y\ iAiS^ocf 77
TTDiricrcLf 7p i]py\fJUivcov aimS'
;fpt/
'Q.uTzt 'f)ii owry\£}.ci
^
rocriiruiv TVtfJi^^m /j^og cLv%^7mv'
cAm' iiJ\ ctTra^fwuijTtt Tret^^lwouf TniVTCog ryj k^ r ^/^sf-ilocv Iw avoLyK/yj }{ct.',ui)V' co<^
^
lfju^Xy\^lLJuaJf K>\T<I., ^ iTT
*
tt<W ^iz^^Ji^cog ato^lwajf -, Ttj 'Ss^Jh^cn^v %ti r ozeid^v
'"'*^"''-' """
a,vaJhaiv '\jz^fJieivouf' JuuuajujiVH
^
7^ ^h in^g qkvoujuvx ^ a,7ret^wuTct r 'Zt^tj^nrluj
^ TO Jiov iyetpoLj' coauip ouv olutov ^ Ti 7» Mcocncog iyifcoju^
*
ttoiouvtu OKVOujuTog
*Exod. 11. 11.
nes (lepascebatur
,
postquam ea Cliristo domiuo accidit, pon Imic solum sed cun-
ctis liominibus mortis remedium esse allaturam,
Sic etiam contigit beato propbctae lonae
,
quem ludaeis incredulis, neque eiws
oracula recipientibus , ad gentes transgredi iussit Deus: deinde tribus diebus toti-
demque noctibus mirabiliter intra cetum conservavit incolumem, perduxitque in
urbem innumeris sceleribus redundantem: nempe ut is paenitentiam praedicans
,
€onciliator salutis incolis fieret; nos autem hoc exemplo eruditi minime negaremus,
Christum dominum pari temporis spatio sine corruptione servatum; qui mox e mor-
luis ad immortalem vitam revocatus , communem cunctis ethnicis ( ludaeis interim
increduiitatem retinentibus
)
paenitentiae raerito salutem exhibuit. Unde et Domi-
nus aliquando dixit: sicut enim lonas in ventre ceti tres dies totidemque noctes
transegit; ita oportet filium hominis tres dies in corde terrae totidemque nocles
manere. x\liquando vero: viri ninivitae consurgent, et generationem hanc condem-
nabunt; propterea quod ipsi pronas aures praedicanti lonae praebuerunt: ecce au-
tem plus quam lonas heic est. Porro rerum imitatio evidenter constat; quamquam
multa est priscarum a novis discrepantia. Profecto ludaei praesentes, haud sccus
quam illi veteres, in incredulitate perseverant; dum salutarem gentes recipiunt prac-
dicationem. His evidenter de causis beati lonae persona excitata est. iVHoqui enim
non tam incredulus Deo perstitisset propheta , ut nihil eorum faceret quae iube-
batur, praesertim quum ad tot hominum curandam salutem milteretur. Sed neque
ita incredulum experiri eum opus erat marinam illam calamitatem , ceto nimirum
obiici, prodigiose intra hunc servari, multo vero prodigiosius illinc exitum nancisci.
Quippe Deo licebat aliter ad officium cogere renuentem incredulumque prophe-
tam: sicut ab eo factitatum novimus, quo tempore Moyses apostolatus
ministerium
20
iu THEODORI MOPSUESTENI
Hier. I. fi. •Z3/'05 T VTTdpyiCtf T^ "^TrogDkfig' H^ Tg T 'li^i/Mid
*
(J^iU^V%q OjUlplO)g icdiCCiyii T^ VTri-Q^^iCt^
:i(^eAOV
'lcovAV dytyciv i^HXYi^.i iTretctii TVTrov aurov r Ky r (hanorluj Xg/go^' m^^jAsv
^^^TPS^^alvetV 'Cdi QiVTn; %YiKAv T^ 0,17104 Sj^ ToaroLVTv\g ATn^ra tigufvoTYirog cvi^ag-, oi^iCTngog
•^om-i lii TVcrHT^
(OT^^yfJts^Tog
(^
TuTrov c/K(!^auLvodv iy oumS.
U^nyaju^luj
/^
h t v^ r /ui^iic^e^ov 'lcovav «tw? 'zo^^cfi^cov yt^voTUv '^orlu;
a.mwp 217101 Tig ctv iTJV/Mijlw
q
yJi^KCivlw &k tQ TVTra r oLayJxu ?\gL^i(rcLV' ddv[>t>etv
y6
ov^ te$ iTV^v aLvctym dhy 'Z&eS<^r\rcLg Iw <, oti auui^g 'zs^g
(^
^ov 'ZS)^^ tQ ^ov
"mf/^TTDjU^Ol-i if/.LoVOV Ti.OUUTOig TOC iOTi^CL^ (^ Trt^ i7m^Y\(J0/U^CU;
TlfJl.a>ejL<^ V\7rei?^UJJ'
t^ TTZivTa J^ w "Se^g chopdtecnv cwnJv awuViXQvToc
jUy TToWiig Jh^ziTe^T^ovTO
-7^
cmnJ^g'
lojvov
Q
Ti^iov ovJiv, T^
7^ "lo-esf-inXiTrSv n^y!\aL4 dvTs^ZD^jlovaTig ry\
<5^
7^"
'Zt)^(py\TzJ'v
'fkiju/iXeici 'ZD^^ tQ -^8
-sfei
ojDT^g yvojiS^Jii' ci(p ov J\\
(t 'ZZ^/t^ok cDg ilttog wovro
(^
iCLVTsSv if) TTOVOV f(^ J*\ <£ '2«?£9? '^bTTOyVCamV TmvnXij rp dv-d^pCOTreiCOV
i^eS^JUU '37^'^-
/jfJcTt^v
cdg ir^
JL^
1-d'vcJv 'cs^g to
')(e\es'^
ocTm^ vivovTcov ^ t JokjOwvtuiv
q
'iig t yv(^cny
#). 235.
c^^^eiAiy^cLi T &e'icLV, iiJiv i?\gt,vii/uvcov rv\ t2 atPc^eictt
>u
rv\ r Z'o7Jwv juio^y\e}.(t otcei-
vcov feiw cT/i Sj^y.e^
fAvdg diJTk^g -^l^v^yooyiiazLf (^n^gju^og b ^og, b ttoAaIw /ukv iravTCov
dv-^e^7n:e)v
''Qn/AkKe\cjcv Troiov/^og-y cJ^cupiTov Ji tivcl v'ifJucov Tolg dur^ rlw mJi/Jj>vicLV
-,
7rziX?[gL}cig /uv UnKcocnv duTolg r ^
7^ Jei^icog tS Jicm^OTH Xez5"« 'f^v^ao/JUivluu /jut^L-
^oXlw T dv^eS^^Tre^oov <u^y/j(^Tuy
-y on Jy\ TmvTzg v\/viK?\Qv cac t^
yJ\es^og
^e\cb -yd.-
^Ti viveiv if^ TD KpeiTiov TV TiK^/jrCUOV
Q
(^ T 'ZS^^^Jb^OV TCLVrlw ipyia^CLV
^fd. T Y^
T '^t^cpMTttf \covdv 7Pt7rciv\rcLi j ilg JiJttav.aLK\av n (^ '^v^ycoyicm/ TmvTcov t 'Zires(pv\Ttel'v
c/)' d)v \py>ig iTretdiv ouvTiig, cog dKv\'^ /M^ gfza^/ to
>^
t Jian'or!w X6<?o^'" ^ oti imv-
T?5 0LV-^e9^7nn
^iia, ^Qjlti tovl fMr^iuaovrccj ^zs^g tv J\ov vwu /jd^ 'laJcucov dvivJbTCog
devitabat ; itidemque cum Hieremias eiusdem operis magnitudinem extimescebat.
Plane igitur con>stat , libitum fuisse Deo tam insolitis tamque miris casibus lonam
exercere
,
quo typum eum exhibeiiet gerendarum in Christo domino rerum: ita ut
hanc ob causam per tam incredibilem novitatem deductus, dignus fide evaderet, pro-
pterea quod tanti operis figuram in semet ipso gerebat.
Praecipuam itaque prodigiorum, quae beato lonae acciderunt , causam lianc
dicere licet : proximam alteram
,
quae de tjpo similiter manat. Necesse enim erat
haud mediocriter animum despondere prophetas
,
qui continenter ad populum a
Deo missi futura canebant, imponendasque poenas minitabantur , et quidquid de-
mum emendandis moribus conduceret, magna sedulitate praestabant: ceteroqui nihil
proficiebant, obnitente Israhelitarum maHlia adversus ea studia prophetarum, quos
Deus illorum causa excitaverat. Quamobrem hi merito iam inutilem existimabant
laborem suum, ac de rebus humanis prorsus desperabant: nempe
,
quia ethnici qui-
dem in vitia constanter ruerent; ille autem populus
,
qui ad divinam videbatur de-
lectus scientiam , impietate et morum colluvie haud ethnicis cederet. Maestos ita-
que Deus prophetas ut recrearet, qui omnium utique hominum multam gerit cu-
'ram, peculiarem tamen providentiam electis impendit, saepenumero significavit illis
futuram in Christi domini adventu conversionem humanorum morum: quo tempore
omnes divinae gratiae instinctu a vitio ad virtutem respecturi erant. Tum ad extre-
liium hoc quoque admirabile in propheta lona patravit opus ad omnium propheta-
rum eruditionem atque solatium : quos re ipsa certiores fecit de indubio Christi
IX lONAM. 155
i^vTUv 'Z*re« T T^ ^i^voi; cti^iojv-,
Sf^
Tv avy^^eiv htw
(^
diov-, ilq 'iKiy^v t^ ofcK-
oIk^ojv ^iiKTnraJi ef^etKVWuaJi ^6^v dioi;-, atrivtcov oiv-d^Q^Tmv
7]^ Sfg^yreti/TOg 'Z&^5 aai-
/3</af vivovTcav ) t c^ to xpeTTlov ?\gLfji.^cjLv'ovTCOv poTrcw m; ^ ji(^}(g[,piog UctvT^gg (pn:ny
* * Rom. xi\ :{&
OTi c7WA»g;tAai7?v « '^^aL(^Y\ TU TTctvni tJz?d a.juWpnctv -^ 'iva, c/k vn^cog cf)if(^6i)dwjb^- J^eticviig, p. -iziw
OTi c/K r '38^£iA«(poTa)V t If^ to
^l^P^
t civ-^^7m:v iTrztfchv^jL^ poTrlw, 'Ivct
ju^J;,^-
fSp
on diictg '^£/705 J^iO^uidzt ^vd^g to Sj^-yvc^voj^ te ^ 'Z&^%e\vaJ{ TrctVTCdv to Koet^ov.
T«7isr yi ^$7nJe\^iv ai/Tttpm yrctpi^iTv imq '^y^(t)Y\Tcug tol TrapovTct , iv irflq v^
(^
,
^lcovoiv jL(Ji,Kigct iQio ^tujajj t^ei^luJOJi vojuu^cov' og tutidv cv ictvTzS nva, rp '2%i t ch-
ouotIuj i(jojuS^U)y 7rapi%i t Xe/^ov '^Tro^KKq juS^
^
oujTOy iig NivdOw t ttoAiv ju^yi-
kIuj scmv (^ TPoKvctv-d^^TmvxTltu , (^ t c<' ctorup/oi? jictcnKiJh ivy^ViicTuy' cv
yi
TrctvTig
<Zer^g da^f^etciv t6 Io)o^y ., ^
/jj)^yjpoo 'Zt^^cmvet^v (Siict)', '^v^pcug t2
)(^
avicncji rCj ctxa-
?\gLoicug
y^
TroLcryi av^odvTig 'U^^^vofMct' mXi^i
q
t t^ TroXiCdg fj.iwuacLi {(gL-d^cupioiv., ei
fjLYi YivaioLV -Zt^g to Jiov iiTct Trapiuytdjcta^ TravTcu; CAcetvovg ct^^ov (^cdVYig ctK/yiKOOTctg
T 'Z&^(pYnh , OV S^ Cgjg lcZ YITn^YTO^ cU^' kiJi jU^ dcLVJLiSLTUV (pomiVTCt iiJhVj CO<Pi iKTlhil-
^iv twnl' TivoL ?^lietv' ovTiud^v jui^^ju^ag TVig ^Ze^c^v yvcoftyig "^tzv /J^VYig liig aiTreiXiig
'Z&^g TD ^cpetriov IJ^etv -,
i^viKHg te "ovtcu; (^ iiJ\v chJcLaKGLhlct^ iiJ^Q^ ilg d^oa^fBetctv yikh-
ang 'Ztf^pTi^v chJetyju^ng' cog ctv J^iKcoaiiv c/k t TrapovTtoY , 077 v^ tStoy t Zottov ^ p. 237.
T^ tS ehoOJOl^ XQjL<rOV TTOpiHCnCU; OLTTOUJTCt TDL i-d^VYI TVI olKetCt ^Qjt-TJ ViVattf 'ZS^^^OKi^JOLai
'Z&^g 70 Koetiiov ., yjiv oL-n-ei^etv l^Kcoaiv 'lnJ^aToi tyi ^ iuaifieictg cfichtaKoL\'ict,
advenlu , et de ojuuium liommujn per id tempus ad bonam frugera reditu : ludaeis
interim valde ad vitia incumbentibus •, Deo ita permittente ob demonstrandum men-
tis humanae liberum arbitrium ac fragilitatem : sed denique sub Christi adventum,
quo tempore suam Deus gratiam patefacturus erat, cuncti homines, qui nunc pror-
sus impietati dediti erant , ad virtutem cursum directuri erant. Quare etiam beatus
Paulus ait , conclusisse Deum omnia sub peccato , ut fide iustificemur: significans
quemadmodum a maioribus nostris ad sectanda vitia inclinati fuerimus
;
quo sci-
licet cognosceremus gralia nobis opus esse ad discernendam atque anteponendam
cuivis rei virtutem.
Quarum rerum idoneam in praesenti demonstrationem prophetis exhibuit, eam
sciUcet quam in lonae praecipue casibus exprimendam curavit, qui quamdam re-
rum in Christo domino efficiendarum imaginem in se ipso gestavit, Mittit enim
eum Deus in magnam urbem J^iniven, populo copiosissimam , Assyriorum regiam
sedem; cuius cuncti cives non sine religionis contemptu pravum vitae genus agi-
tabant, otio
,
luxuria, intemperantia , atque omnimodis vitiis diffluentes: iubetque
ut urbis excidium
nunciet , nisi incolae ad officium convertantur. Exin curavit
Deus
,
ut ii repente omnes audita proplietae voce
(
quem antea minime noverant
,
neque nunc prodigiis
communitum cernebant , ita ut eius admiratione aliqua per-
cellerentur) curavit, inquam
, Deus ut priore ingenio mutato , minarumque vi im-
pulsi, ad saniora consiha mentem intenderent; quantumvis ethnici, et qui nullam
verae pietatis speciem hactenus prae se tulerant. Res ergo praesens docebat, fore
ul eadem ratione circa domini Christi adventum populi omnes , vi graliae eius , de
virtutis studio cogitarent; ludaels licet obstinata incredulitate doctrinam pietatis
respuentibus.
156 THEODOni MOPSCESTENI
^ictvouMTAj 7iiA.ct)eja4 'lnel^cuoi, CK T0{7au7>J5 eficfUaTtctAictg fjuy\<h/uucuv <h^cLjuS(poi J/opdwcnv,
d vivdAra^ ob(n^^ct av^avvig
^
(r^i(p'oju^oi , a,-&^ov d^ fjclwvcncdq /L/jiVYig jUJi^dijLS^oi
/pcuvoiVTv 'i&^g 70 Kpetjlov'
^
on t^twv J\i -^p? ^^Tivefei^iv yyi/oju^oov 'r^
j^ (^
eh-
eoJorLjo lcm/Mpm Xpigov, 7r> avro
q
7^70 TioKK^ Tikiov
crjfji^lBi^cxi^, OTror av Tct juSl/j
i-^vn
T^ d^ia. ]{gLXHjL^cL ^Qjlti piTrri '^d^g t iua^l^etiiv^ lovefaxoi
q
/j^coatv a^srci-^eig
^
u,h
xh^ju^Qi T J\an'or!w Xp/gov, ov t f^liLucnv }(^
t JiJhaytaKiaji; olvco^v (^i^/uvluu il^v
'?rap iavToHg' on tb ci/Tivdiv xKy\^vo/jisii /^v ^^TnxpavdTiaovraj
7^'
jSaaiXactg r iioaAicSv 01
TnxvTW^
y^g
olttowuT^g av^^Troi
,
c^cdSnftaovrajj
q
t^ c/iypga^ Tctu^mg ij^ r olwtiav ayrei-
-^etay 7? (^ aail3eiay 'laefcuoi, Kctf roi yi cfb^avT^g ov roaztvryi cficDx.aKaAia, t xpetTfovof
'^^iiiS^, ava^jcoiws fidvfA,<i, Tikv^ug a^iov. Tmv^^div og^v ro
(m^y/Jt^t <t. owjaKyav
¥ 238-
/B^ "laJ^cuoig iliWTtag-, ToiiiToig ts §01 (^ roauvTct /JUiKKiiai-^ \:zso/d^e\v' oJh^/jS^©^
q
ej
«j^
vt«; o^ T^ 'ir/i Vivdjm^v ^u^^^^cnrjog^ 7if/,coejta,g a^ioi (pcuvoivro'
j^
yt^ t5to
^
Trojv-
tsAm t ''im^oKlw 'Czsti/S^oiiv ) -z&^^t^lff^ 'ir^ 75 aTravivLy^ yf\g ovmv l-d^vdv-i ^ 'Zt^a-
liVOJi rvi T^ gyff?/3efa^ /LiKT^vmv ehJ)aaTia\'ict' «
^ /Jignig^^og WavXog oJh^irdUf ojjrtSv
^t>7n)l2oKlw ,
^fpjf
T l^ctriii; "i^paaxi Tif/,coejLctv "C^m/^yeiv Yi/icog-, cogt Tiroig ^cs^giv Jiov
IJhvrct^
-, fjuv\
T roaztvrltu iTT ojurolg *)^'^Y\/(jivluj Ifh/i^Keiav 'us^ t 3^S ^z^^lw "^bra-
Rom, IX. I.
(p^vtf^* aAMG«ai/
^
Ag-j^ci) c*' Xeji^cd *, ou
'vf.g
JcA)^rt/ , cnjft/if/invpovavg /n^i t^ autieiJijaicog
fjuH
cv TTViv/igcn ayco^ 071 Auttti ^i
^
n^yzAii f(cf^ a^XciTrrog oJuuuyi tyi acJLpJict
fjuH'
Yiv-^fjLlw ^
a,va^/j(gL ijj oJUTvg iyta '^tzv t X6T« VTiif) t a,J)sA(pc^v
fjua 't^ avyfivci^v
f^a
7(^ crct^Hg.-i 6mv'ig iiaiv 'l^r^nXiraj' m vi ^Q^cha
^
n Jb^a
^
ri
^^m if^ yi vo/j^s-
Quamobrem beatus propheta ex praesenti re cognoscebat , fore ut extremo ti-
derentur supplicio digni ludaei
,
qui tanto a magisterio nuUam vitae emendationem
contraxerant; dum interim Ninivitae omni quondam improbitate polluti ac volutan-
tes , statim solo praedicationis terrore ad meliorem frugem traducti fuissent. Quum-
que haec intelligeret fieri, ob ea significanda quae circa Christi domini adventum
futura erant ; rem multo graviorem eventuram videbat
,
quum ethnici divina gratia
vocati ad pietatem confluerent; ludaeis nihilominus incredulitatem suam retinen-
tibus , neque Christum dominum recipientibus , cuius ceteroqui significationem at-
que doctrinam caelitus immissam apud se habebant: atque hinc regni caelestis he-
redes declaratum iri homines, qui ubique terrarum habitarent; exclusum autem iri
ab hac donatione propter suam incredulitatem impietatemque ludaeos
,
qui tamen
videbantur in tam inclyto virtutis magisterio versari. Haec necessario prophetae ani-
mum torquebant, luctuosum usquequaque negotium cernentis , vicemque ludaeo-
rum ut par erat dolentis, qui tanta dignitate quum essent, in talia ruituri erant.
Rursus propheta maerebat, quia praesenti ISinivitarum comparatione digniores poena
I fiebant ludaei: tum in posterum districto repudio dimittendi erant
,
prae rehquis
ubique terrarum existentibus populis ad religionis verae doctrinam accessuris. Nam
si beatus Paulus luget eorum reiectionem , ac supremo se occursurum suppHcio li-
benter eorum causa ait, ut his ad officium revocatis efficeret non inutilem tantam
Dei providentiam ; vere enim in Christo dico , non mentior , testimonium perhi-
bente mihi conscientia mea in Spiritu sancto
,
quoniam tristitia est mihi magna et
continuus dolor cordi meo. Optabam enim ego i°pse anathema esse a Christo pro
fratribus meis
,
qui sunt cognati mei secundum carnem
,
qui sunt Israhelitae
;
quo-
IN lONAM. 157
<ldv ^ TravTwv -3105 iv?^yijTvg ik C^
alavctg aifjutw' Tjwg « ^zi^ifh^sv otj t ojutIu, i^y-
TE$
)(^
ol ^Zt^^pyJTcti yvcdfjutw ,
oiJii^VK) m Ifh riaTOig
if^ \%^owd
;
et tz r •vaii "yiyvo-
juuivcov %vi}Oiv-, ^ Ti }(0J\ T^ y^twvo^jivcdv icn^ctf v^^v.
'Tmp ^
T^T» )(^
T (pvylw 'ZO^^pkvng IttAiTO, olojl^Q^ Sj!a,(piV^i^Ctj Ti T 'uf^i
Gsir viv^iTOu; fjilwvcnV', }(^
KoiKvaiv tx cvTiv^v lao/u^ct-i a,(p m J^ (m.(^c^c, i\
^ 'ja-
p. 2J9.
J^oucav iTPiJaKVVTV ){^v!ia,' ^Kiy^^^
q
Tp ilpnji^cov to
/^
TavTOL' viv^Lnam jh o/ ye^
TXi(7VLVTV\q iTOl/Ui^^mT©^ T ^ TD iC^^^lloV JV^OCJlSijOI /^%Q,fioXlw -y i7n^a,r4j(rCLV Ti jtUT OU
TroAv Tolg 'lcr^Y\X'iTOuq:,
n^
Gffu*
^^gi-^ovg cu-^/u^gLKoimi^ Ast/SovTS^, Tikei^rlw "i^ov
jf^
tol
'^li^(JO\VJU(St' TIVpdTicXttf cmovjlw' vmp m Ji)
}(pj\
TlfJLOd^CtV ieh^CtVTV
<3>^^
tS diov juuty-
^lw-i !w NoLOVfJL 'S&^(p'v\Tlf\q JULifJLlwVKCDq tf^TUAi^^QlTnV Cv ^lQXlOiq' OO^ T lU^ tQ ^lcovS.
^Stf^^PY^TetCW-, i(^ TDL T0T6 <t«%i G^
VlvJjiTH^ ^^VOTO, fJLLoVCTlV T^ dilCt^ ^CjI-tQ^ itVCtf
,
;cpf3-'
lct/ 8TZ» poLJictv T K^ Tv KoeiTiov jLaTufioAltu ieh^avro Travnq' r
3

Nocovf/, cHf-
Xcocnv 'i^^v TYig cu/rtlv ok^vcov jns>^iie^^->
OL(p
«s
^x«p^^«;C$tai ti Toa-ovTvig ^(^zolg,
^
Ti^wetcty v7no aTTZzvTwv iJi^oLVTv T d|/ay
;!^
TauTa /W^y c^ (x.7mvTwv 'j^ ^^ r /u(^-
i(^piov 'iftjvav yiy>voTCiv ts '2j?^Tipov ^ iipti/Avcoy, v<^q$v ^ t^
^fptfVH? c^3^;wj$,
;c^3a
'Z&^£&iv iJeiKvv/j^ , iiKOTcag yvom iig olv vx Ji yi tct? yty^voTa Tt (^ Sj^
7^
t (iiC\'ni
Jii\ii/^oL
(wyf^^prii
oL Jif (^
y(^
(^
K^^v
OKeivov /AAyt<rluj ToHg toti ri// ti (h^piXeioLV
TrapiXiTO
y^
^^*'''
^
caWv g/OT/tt63a "ir/;
)^
/«*i^©^5 ^»' ^n^ OLfcw
^
'^
ipfjLlw^a;
d-^/^t^du 3^58 JiJ^vtQ^.
rum adoptio est in filios , et gloria et testamentum et legislatio et cultus et promis-
siones; quorum patres , et ex quibus est Cliristus secundum carnem, qui est super
omnia Deus benedictus in saecula , amen. Nonne hinc constat
,
prophetas quoque
eadem animi adfectione praeditos , ingemuis§e super his atque luxisse , sive ob ea
quae evenerant, sive ob ea quae portendebantur?
Propter hoc fugam quoque propheta maturavit, sperans se necessitatem vitatu-
rum faciendae ad Ninivitas praedictionis , atque hinc impediturum quominus ea con-
tingerent, quae manifestam iudaicae malitiae patefactionem allatura erant. lam quae
consecuta sunt, dictis meis suffragium addunt. Namque Ninivitae, qui tanta ala-
critate ad virtutera mentem converterant , bellicam expeditionem adversus Israhe-
litas paulo post susceperunt; rehquisque etiam in captivitatem abactis, summa vi
vastitatem Hierosoljmis ipsis inferre conati sunt: quam ob rem poenas quoque ma-
ximas Deo luerunt
,
quas qui praedixerat Nahumus propheta scriptis quoque com-
mendavit. Igitur lonae prophetia , nec non ea quae per id tempus Ninivitis acci-
dorunt, significationes divinae gratiae fuerunt, cuius impulsu tam proclivem cuncti
ad virtutem conversionem experti sunt. Nahumi vero prophetia demonstrat eorum-
dem Ninivitarum improbitatem
, cuius instinctu tanta mala capessiverunt , iustasque
demum scelerum omnium poenas sustinuerunt. Atque haec
,
quae beato lonae olim
acciderunt , vel de eodem dicta sunt , ea inquam omnia in novo postea testamento
instaurata , sicuti iam dixi, iure meritoque videre est. Age vero res illas, quae tunc
gestae libelloque commendatae fuerunt, et quae ei tempori plurimum emolumentum
•atque usum exhibuerunt , «x eisdem singillatim cognoscemus
,
quarum iam inter-
pretationem Deo auspice adgredicmur.
158
THEODORI MCPSUESTENI
KE$, A'.
p. 240.
T. I.
T. 2.
"
Kctj l^^iTO
ApT'©^
KvejLH 'zs^q 'l<wvc6K
(^
tS ^A/lc^^ Xiyav oivoi<;Jidi
^
^ogu-
aunSv 'W^q fAJi. ,5 'ATTO^c^tAu-vl/v •S'etav Ul^ocro, (pYia^v , 'imoig o 'Zi^(^r\iv\q ik Niy<56M t
:70A/V ObTT^eiv Tg K^ HAjpU^OLJ CV OIIT^ , Cdq //^yt^
^
CmWv ^S^^^VOJUISWUTCdV -, (t TOlOLVTSt
oiot Ikojvol tz^ /u^yi-d^q (wyKivriazti t d^ov /Myi<rlw
q
ouycLv scrctv r twKiv
>(^
tJzsto 7^r\-
dvig fyivo^pn/M/jlcu-,
ii^
rp cv oLOsveA-Oiq a.-imazdv tdtb fu^(^aA>ig{^v houv , elvoLy>couov
Iw cJ^ oLHjom TD^5
y(y
T ^IhJ^ouolv iyifa^ajj' %dvif J%
^
coq if^
yvcoejf^^ ojj-vov ^'iim^AKKi
TroK^v -, atg inc o^? yi
%'
olkqyi /^vov ojjtIuj g<V^Ta* ci/7a03a jud^ ouZ tQtv juJvov ^vicnv
OTJ tmpU^OV CV OJJTYl' J^?\9V
Q
<»$
'^^
THTOi)
y^ iTnfJLTmO '^^n IZ^
H^
T J^giTUt^O^pliV aTTet-
Xriaztf TVi TToXii }(^
vn^TyiaTtf <j^ olttowuTctg oLTmvTO^ 'J€?£P5 juirdvoiav Uei^v, toq ovTCd
yi jtjipcfkvowuTctg T^ "ZiroXiCdq T >(cf.TaL<^o(pluj' TJ15 ^'ictg ')^ct(^y\q Tct m)K?\ff. awwn/m/etv ilcd-
•9'i|'a^, QT ctv Tolg oLVOLyvcdaKOuai Ttt aKoAoudu avAT^gyi^iiQ^oLi J^wuolivv uTmo-^ri' oun
^
iTretJii cvTCLudu iivn Jtiipu^ov cv ajUTyi, a,7n^iM t 'Ztf^S^^T^
'^'^
jujvov ilymv o diogy
p. 241.
}^
ov JiJu^ug 71 TJOTi mpu^oLj ^ZtfepafiKov leZ aJUTvv n-d^ OT oLV Aiyvi m Zeig njukpaufy
}(^
Niv<£ir\ }(^Tuayta(pr\a^Taj(
-i
c^etvo jupvov iiTreiv o 'Z*^(pv\'rr\q OKiKdj^rij dAA' «^e TVf
fjutwvai T^ ;^7a5po(pw5 /SgATiova^ oujiyq oLTnpyoLau^oJi' iXmJtt ?\gi,(^ovTctg tQ
, ei /LUiTU-
jLUiXn-d^eiiVy WtpJuvojf T oLTretXlw' iTrei (^ <z^t\ov lcZ oLTrethetv r f(stTu<^o(plti/ , ei '^i&ojf
Tmvmg ojjtIw l^lwj h^v t^ OLTretKriq jii^J'Q^' co^ r\ fjmTu^aT^ju^nq yjwij H^pJbLVoui t
TJjM-weiotv, r\
f4,r\
jLUTU^a^^juSjjH^ Jif^c/Licoi ojjtIw ijni^eitTuv 'ss^^ d^ c/k t^ cwrtSv Jti-
x.vv^aJi ;(siLKictg.
CAP. I.
*'
Et factum est verbum Domini ad lonam Amathi filium dicens: surge et vade
Niniven in urbem magnam , atque ibi praedica
,
quod eius scelerum clamor ad me
usque conscenderit.
,,
Oraculum, inquit, divinum lonas propheta accepit, ut abiret
in urbem Niniven , ibique praedicaret ; cuius cives tantopcre tamque graviter pec-
cabant, ut Dei iracundiam commoverint. lam quum illa urbs maxima esset et po-
pulo confertissima , atque assyriacarum omnium illustrissima , necesse erat eam fama
ludaeis innotuisse: quare et Deus prophetam veluti ad cognitam urbem mittit,
haud visu tamen sed auditu tantummodo notam. Heic autem unum hoc dicit, nem-
pe ut in ea praedicet. Atqui insuper constat missum eum fuisse ad minitandum
quoque urbi excidium, admonendosque incolas omnes , ut de paenitentia cogita-
rent , ceu si hoc pacto urbis eversio*em vitaturi essent. Solent enim divinae scri-
pturae muka congestim dicere
,
quotiescumque legentibus ratiocinio coUigere con-
sequentia hcet. Neque sane cum in praesenti dixit, praedica , hoc uno verbo pro-
phetam instructum misit Deus
,
quin simul doceret
,
quaenam ab eo posthinc prae-
'
dicanda essent. Neque cum dixit, tres adhuc dies , et INinive subvertetur, id tan-
tummodo propheta dicere iussus fuit, sed dare operam ut praedictione excidii ad
saniorem eos mentem revocaret; spe oblata, si ipsos paeniteret, fore ut minas ir-
ritas redderent. Ahoqui inutile fuisset minitari exitium, si id necessario eventurum
erat. Hic erat ergo minarum fructus, nempe ut vel paenitentes uhionem effugerent,
vel pertinaces cognoscerent iufite inflictas a Deo poenas ob hanc ipsam iilorum im-
probitatem.
IN lONAM CAP. I. 150
doLj^ 0)g oiv ^lwvaiiV /UiOVOV iOVJL^OV TV TCO-bTr» >(Sf,)chv, «diVO? im/L^a f^^duTfU^ /3gA770-
v^ cvTivdiv. QcLpcreig
q
o< /W^ i<pa,(rctv Kiyt^^oLj t Tapcrov,
"^
lYig k^ tIuj 6}c^coviiaiv
iyfvTy^T©-»
a)g "ioim TJhcWY^divng. Tapavg ju^
y)
<s^^^?\gLOs'ia TrcKig ovk 'igiv tIw Jl
'Zt^cry^y^QjLetv ittVTlw ilq J^Xcoaiv *s:^^^Bu?\gLOSiCeiv TToAicov itoodiv h ditoL
Kiylv ^octpYi'
wg -ZD^^t 7z«r lu(cf.){gL^(ji)
Actu/cT td, c*' Trviv/uigLTi ^iouct) awJ^i-^ag Tikola Qotpa-ctg'
*
'o7no * Ps. xlvii. s.
oiw ^ ilB^ t^
f^;^^pa^>\g.os'iH
*
TroMcag <t
7rap>' ojjtIuj i^kmig igwTX m Tikoia. Kiyi^
f-Z^^^h

JwuaTvv ^ ^
Q
T> a7rct)iCi(rju^Y\g ootv ^rfep w Tttpcwg a^^i^art (pcuviTOf t^ 3aA9tar>j?, 00»- «ou.Atsupraia.
JhfjLcSg ap/fj>Tlov 'ii^^i
q
t 'PocAjv i(paa-ouv'
<^
lya
^
Tma-av t aKQ^^oy^yav TavTlw
fS^T^lu) "if) ts^g 70 '3?^;cgi//^ov vojLul^ca-y aTt li v^ t <zi>^<pi\T!w c/)»ip^/t<^T©-' gppw-
^-feVot; cA) 7ra)TW5 o^c/<we, /I^ Tjva cAi ^tct? ei ng u) \o/lu^oi t TxroXiv 'fhcmfjLavTiov Ji
C/Kcuo jlc^AKqv , %Ti 8X. ihnv 'iCf^v^ c/K tQ 3^S, aAA c« 'Zd^az^Tn^ tcvojLH' ov
^
'3?ov
(pivylv '2£r^(pynH5 6)g7t), 7raVT(WV ttfTOV ehcUJQTlw i(^ TfDinTLUJ U) VOJLul^COV , <t ^rOVTX/yJi
Trapei^vaLi Tn^vcov iTretJ^
q
^^ iQ ^icov
o^s^
aTraa-av olut^ 'W^azfy^^ajf tIuj ?\g^etuv
'Zd^akTa^iv '^05, vz«rovo<af ^lnJaiOig cvTi-^ei)io)g wg ojUTvdj
^ }(^
oIk^v (^ t H^^pct-
vejoi' 7iDiijt>^©^ T o;;cefai'*
/f^tf
a}ilwcojL($c
q
tS -^S
(^
Tavrlw r amav r\ n TroAig 'Ig-
piiauKy\fjL IXiyiTV^i
^
^ >?
Tracra t^ grm^^gAefo^, «5 av ci/ aTraa-vi 7? o/;coLe>tJr©^ 7«
3?«
;f^
imazLv ojutIuj it^o^VT©^'
Sfg,
iQto ok 'Zt^acown tQ 'jCvejLH 'm(pdj';^ajj Aiyl
(^
'Ze^^iiTlw , T T^'
^P<^
c^etvy\g cv yiTnp l^ivieiTQ r oliceiav Ifh^paveiaM o ^og o«/3av7a,
ilg iVe^v Tiva (^ a^n-coiCiajuAvlw ^^v aTi-^-^eiv Z>Tto cPhAc^v tQto
y)
b 'Ze^^pcpMTH? l7rei</*
cag ap^i jl/S^ Ci/ ojcetvii JiY^yi rji ycopcL 'fki^pouvoju^a imvnog ojmt) r ^h <t. chiyei^v%g p. 243.
ajUTvv i(p TTSp i/3ovAfro* er
q
77Cpp&) ^ooiro, T^gtfcTaivwv r/^y Ci/o^AJioiv OKeivluj' cog av
Harura , iriquit, rerum proplieta gnarus , fugiebat a facie Domini in Tharsis.
Porro id omnino non factitavisset , si exitium sine dubio futurum nosset, et si
unice ad calamitatem nunciandam missus fuisset , ita ut nihil boni consequeretur. !
lam Tharsis nonnuUi aiunt significare Tarsum , nominis propinquitate ut videtur
decepti. Tarsus enim haud est marltima urbs: iilo autem nomine maritimas urbes
designare scriptura solet, veluti apud beatum Davidem: vento valido conteres naves
Tharsis: id quod de maritima urbe naves apud se habente dici potest; remotae au-
tem , ceu Tarsus est , a mari non congruit. Alii Rhodum intelhgunt. Ego vero om-
nem hanc curiositatem existimo supervacaneam , ac prophetae historiam aeque fir-
mam
,
quamhbet quisque civitatem cogitet. IUud potius animadversione dignum est,
quod non dixerit fugit a Deo
,
sed a facie Domini. TSeque enim propheta se a Deo
fugere opinabatur, quem omnium dominum creatoremque sciebat, atque ubique
praeseTitem credebat. Sed quoniam in Sion monte universum sibi cultum adhiberi
Deus iusserat, opinione quadam ludaeis immissa, quasi ibi incoleret, suumque ibi-
dem aspectum revelaret
(
quare et Hierosolyma et regio omnis promissa dicebatur
ob eam causam tentorium Dei, ceu si hanc universam occuparet incolatu suo Deus,
eamdemque oculis perlustraret
)
; idcirco a facie Domini fugisse prophetam ait scri-
ptura, qui excesserat ea regione , in qua semet Deus revelabat. Nempe his verbis
in aliam quamvis remotam terram secessisse propheta dicitur: qui reapse ita se ges-
serat , ceu si in iudaica regione manenti appariturus omnino Deus esset , seque ad .
iussa facienda excitaturus: contra si procul fieret, cariturum se molestia sperabat:
160 THEODORI MOPSUESTENl
CLy>
fAAvlw
-,
O); TO
^
l^(pcUVi<^Ctl Td7? dx,ei TVTJUig^
fM Q
M^^OLf TU OJUTvdl ilg T CU/Til'
'T^npnjt^ct Ti^uju oivi^juiVii' J^Xoq <A LZ 'S&^cpMTJf? 'ZS^CP? 70 tm^y/uisi' okvc^v
, Sj^ TO
autiopav fMV
cdg S^ tioik ojjtov '^mn<pi,KKi imvmg p^n^g \K7hcnv' sk a,v Q/e ^^ «Ai /wj-
vng 7n[A.'^a4 ojutvv ^Cpt^fpocpJie , ei fjt^ri ti (^ dytdvv cvnvdTtv oiitQvoiA^eiv l^iiKiro' r ayctv
Q
aT^^TMv I?) vofjucraji; ei ^tJS^TOV av-d^^TPSig 6(pBetg Tvig ou 'Z&^ti^v outov ^Qn^iuiyoig^
iudv Tivog •^ius'ii
K^
auaTicSv©^ dTnviyaono Ji^av tSio
q
(^ ojUTog cv Tolg /cuTiTretTzc
S^ 7^
olwiicov JMXoSv (pctiviTcti pn/^Tixv.
KaiilByi /ukv oiw ilg r 'IotiutIcu 'S>^(pY\'n\g ^inY\g
gvg^cpt
7^
ama4' ojUTodi
q
TiXoliov
^Qh &ctpareig aTnov iv^v^ tov te /UiiO^ov ehJhowi -t^ "^TtJvo/a^,
)(^
l^^ag jU^ 7^
?\gi7mv
.p. 244.
^ Qapaiig o^tTiki' ag av ouuTodi r Ci>o^\iicnv [j.'iAXct>v OTcHAivetv r -^etcuf, ook 'fhf^ai-
VOfjdiVa TE ciuifT^ CV (^O^^lOig TOTTDtg Thi "^iS, (^ iTTiiy^VTOg 'Qh TO 'ZD^XAi/uSpOV dTTiA-detV
'
ita cod.
iyretef^ Ji K^ T duP\SIL¥aV i^^ilO TJkiCdV , J^?\9V OJUTOV oloV
*
6 3^05 OTI ^S^T^i^ TJVfifc
^
V- 4-
iu(£i^iav VTnju^i Tluf (pvylu), <r(^oJ)ibv Trviv/n^ Kivyirct; -,
Toa-yjov
'^
t^ 3a/\^aTw$ ilpyiL-
ortTO
(^
xXvckova-i a><^
n^
truju^t^lcZciui KivJvuuduetv to Tfkolov ov dji^v
^ kvjl(Jctuv t
V. s.
^'lav (po/3©^ c^ tj/to G§ir c</ cttTZeT ilAntpiV o)g iinhg' g^$-(^ t^ «zs^c ov w^7t? ^oy
,
^ &7Pi^ ^^Y\(ntdjeiv iioii^i
i
rJj (pctfvJj ^g^^JijW-gV©^ dwcLK?^yluj
^n
7^ TrapovTQ^
'^i^ctf
KivJwuH' 'fhTetvofJLiva
q
t xAvefh)v(^, (^ Ta cvovTzt Td Tfkoice) k^ td g'(i)^? TD?^ ;:j^/t($t-
^oju^fjoig dTnppi^^av iig t ^aAp^ojaf, « Tra? >cou(p/c&iy i/3^(pvy>i
(^
kivJujuov tv vikolov.
TsToig iimyi.
"
\cdvdg
3
)(guTi^y\ iig r xjo'tk!w r 77X0/« , itj OKa^djchv iKei (^ 'ipiy^v.

Oi;;;^ oti
/mJ^
to o^^Va ^goS^ s'5 to Tikdliov Jc^T^dwv OKa^djthv ^T^/oy
^
€i'
'(k^')^^
quasi nimirura aliis in locis Deus semet revelare non pateretur, Atque ita ludaei
dum captivi detinerentur , victimarum quoque vel cuiusvis religionis Deo exliiben-
dae nullum fructum esse putabant: ceu si Deus illis in locis neque apparere neque
honorem religiosum sibi adhibitum soleret admittere. Perspicuum porro est prophe-
tapi ad id negotium torpuisse
,
propterea quod eura Deus quidem non sine prae-
» clara spe mittebat;
(
neque enim unius excidii causa nunciandi misisset , nisi liinc
quoque boni aliquid moliretur extundere;) sed tamen ipse valde absurdum puta-
bat , si forte homo subito superveniens his qui se antea non noverant, continuo
nebulonis cuiusdam et circulatoris famam contraheret: id quod ipsemet in conse-
quentibus mox sermonjbus satis ostendit.
Hac de causa descendit loppen propheta , deprehensaque navi Tharsis versus
tendente , nauhim exsolvit contumaciae suae , et cum rehqua turba conscendens
Tharsis navigabat, ceu si ibi divina molestia liber esset fulurus
,
quia Deus alienis
in regionibus minime sibi occursurus esset, neque necessitatem certi Ipci adeundi
impositurus, lam ubi in altum progressus fuit , declaravit illi Deus quam inutilem
quamque stultam fugam capessivisset: graviorem enim commovens ventum, tantam
in mari conflavit procellam, ut infringi navis periclitaretur, quae vim fluctuum non
ferebat. Hinc pavor navigantes, ut par erat, corripuit; et apud suum quisque cre-
ditum deum
,
quem patria religione colebat
,
praesens vitae discrimen elatis clamo-
ribus deprecabatur, Tum se intendente procella , sarcinas quoque quotquot impo-
sitae fuerant de more in mare iaciebant, si forte onere levata navis periculum eva-
deret. His addit scriptura.
"
lonas autem in sentinam navis descenderat, ibique dor-
V. 8.
p. 2SG.
IN lONAM C.AP. I. 161
TOOTauiJt; '^oju^vtg (^ ttuvtwv <z^ t^ cmiy^^ictg icivcfhv(^0V7a)V t^ olfCiictg, ilg S^ov Iolutvv
J^vci <hv\y\(rtLiLB^y\ -, Sg^^ov \71y\y1uy, to -.d^^ t ^ocpwTS^ ^fptr' «xefKOv '^'joju^ct t Jigujoov v-
^i
OTJ 7? -zs^pgu; &>; ci/ rctpa^ii Tcoaurji ;^^d6c/bv7a
(^
'Zi}^(t)y\rluj iJ^etv ATnXyi^^udtog,
cfivyfpi n ainhv-, ^ \^\j/uist-^iv 077 Tvcrimi ytvojt^ov )(^Kij fXY.J^i/Liictv ctiSrY\(nv \^i <j^
/(SC-n^vTzev ojuihi )(^}taiv, civ^' ag dehlci tivX^.^ ^cptSsucT»/ t^ ^
P^y^'
^Tr^jM/iciiyiemi
q
at;roK
oivct(^vTct T '^iov t(gLXeiv t 'i<J)ov, a tiwc, vtt dimi y^v 6^<7a>d{iiV' oJy
q
6 //^'
^o(p>i7»i5
fc!</^y c/ifg^ZtTe^^^T^STt)- tc/Stc (T^paAg^v €?) vojluI^cov chiicrng -zijfocmylv Tircp ou Tnp TTKpivyl.
""ETimiviTO Jl tS kXvJttiv^ ro ^(gfthv' iJbKijuigLiTCLV T^ivihv liAli^ct) (S^yvavctj
(^
r
v.
-.
"^rapovrQ^ ctiTjov f^giKH' iQro
q
I^/^A» jm^w hjoivov v^ 7m.(jy\<i 3aA5tAT»i5
^
t ')^jui^ct, cka
I2%i ot/ro
^
fjisvov
ro TiXolov rtw cruft7ni(rctv ^^yjxv KiveiS^cti' u(p ov Tnq ol cv dmtS
?\9yi^ojtjS^jOi T olIticlv-, KAyipct) Sfg^yycacmeiv
(^
ctinov \(iH?^9vro lyj }(gL}iCe)V' tv^v
yjj{ t»
JicmoTei ^ov 'Qf.vrlui auroii; Ift^i&Mitor^ r S^voictv-, coq av 0,00xi^g la Ap/Tm yi
(O^-^^eiy^' ol ju^J
;^
i^y\(rctvro rolg x?\.y\^ig' iJ\'iKVvro
3
6 ju(gc)(g.eJ(^ 'lcovoig r
^jp-
V07WV oLiTiQ^' i(p w J}\
}(gji
^v/u(gL(TCLViiq ol voLvnfioi T^iTjhv
,
et %iHro ri Trt^ur^yjuuivov
ajjTZ^ Tvy^voi cog^
y^
%<THrov ^ovmotx/ }(gL}tbv-> fJi^
(r(poJ))oLg 7^ 'fhTi{A^y\(Jicoq (^ juipvovn^
Jt}(gL^KcS ^QiTrov }(A^y\jLLiYOi rd %^/t($t77, cur, oLV 'Ztf^g av^^TTOV }(g,Ta.JiJ]i}(gLa-jLSpov y\J\j
rd }i>a\qci 8J3^Kiy>
jlB^oi
-i
aL7rv\%WL> juigLdiiv oit Tno olutcJ 7n<Zi}T^yjtB/jov iiy\-, t% Jl
y^
^fhiY\J(djjufSf' f^T"^i-i
odiv Vi ip^iTVj ^ 07roi TTip^ 0L7rei(7JV , chc 7iZ)ictg TB hqjuigiroui ^((^pcc^,
^gjf
a> Tivt \^vi
'Zir^aijjci 'vyu oLV^^^mv ^c&^g ng crzt(^coq aTn-KeJviTV
"
c/^«A©^ kvqjlov
iyct) iijuu,
y^
•Kve/.ov r -Jiov t apctvii iyco
cnfiOfMti, og i7roiy\(n, t ^/\gLOjav © t ^wp^v.

miens stertebat.
,-,
Non quod post commotam tempestatem in inferiora navis dor-
mitum descenderit: esset enim ridiculum , si tanta perturbatione coorta , cunctis-
que de salute periclitantibus , ipse somno se tradidisset: verumtamen id egerat sta-
tim ac navim conscendit; at scriptura postquam procellam narravit
,
postremo loco
dixit
,
quae propheta priore tempore fecerat. Pergit porr-o dicere , ut gubernator ad
prophetam videndum venerit, qui in tanta omnium trepidatione dormiebat; eum-
que excitaverit, miratusque fuerit, quod in eo procinctu nullum ipse ingruentium
malorum sensum perciperet; sed veluti profunda securitate stertens dormiret. Ergo
illum admonuit, ut expergiscens Deum suum invocaret, si forte ab eo servarentur.
Sed enim quum propheta nihil eiusmodi ageret, quia intutum existimabat pre-
cibus eum obtundere a cjuo fugiebat; quumque vis tempestatis augesceret; deere-
verunt nautae
,
quisnam esset eius mali auctor , sortito exquirere, Hinc satis intel-
ligimus haud generalem fuisse toto mari procellam
,
sed circa illud unum navigium
undarum strepitum desaevisse: qua re ad suspicandam causam commoti nautae , ca-
lamitatis eius reum sibi discernendum sortibus putaverunt: domino fortasse Deo
hanc illis cogitationem ingerente , ut consequenter reliqua peragerentur. Ergo cjuum
nautae sortes iecissent, beatus lonas praesentis adversitatis causa demonstratus est.
Id quod deinde nautae mirantes, quodnam scilicet ille tam grave facinus admisis-
set , ut tanti mali auctor existeret, et iam vehementi obiurgatione ac prope iudiciali
formula utentes , atque hominem ceu iam sorte damnatum arguentes; cerliores fieri
volebant, quidnam ipse patrasset, quam artem profiteretur, unde digrederetur
,
quo-
nam tenderet
,
qua patria oriundus esset , vel cui hominum genti adfinis. Quibus
ille aperte respondit :
"
servus Domini ego sum , dominum Deum caeli colo,
qui
21
16^
TllEODORI MOPSUESTENI
'^flg
^
OKeivcov «2i%i ilJho^^gi l^VTOty^ ajJTtg td t^ olwiioLg &pyio%eict^ d^ctif^STQV iJ^Aaxny
iiTmv 07J cToDA©^ €<« 7» <&B0t', 7iJt8S7 cp^K77c/k g;^K 7rd(Toiv '^ di^Tnictg ifhiu^Xet<Q-cLi
T^ fo/il/' ou
^
J)t!i
;^
70 ;wiV0K g/7Jt J^QA©^
,
;(5f3"' o ^ g^ vauTCLg bZ a.va.yim ^aT^u;
e?) T ^58 u;r' cot» yi,y>v'oTaj;' itja (t to ISj^l^ov Ai^yev t ^iS ov iBpiicnciVi, t t 7ra(/7Z)?
(pWOT TromTliJU iya <7i(^o[A,ctj > o;
^^
iipctvH
7^
yrig
)(^
du^osng }tj TrdvTZtiv 7roiY\TV\g ^v.
v. 10.
"'Ec^o^n^^rctv ol oLvJpig Am^oi^g '^vju
^
cog aiv t tuxvtuv TrvimS }(^t canzJv t(AMVv\'
juS^jii' o3?v ^ T '^s^^p^Tlof h^TOdV 71 tQto iTioUcrcu;
;
iC) i7rei<H]7np 'iyvctiaraji/ ainvv cac t
3^3 Tn^S^iV^aJi t Tj2ro/W«a7v c/KiOKivovm t o^ef^v, g/Ta tz^T Tra^ovTi auxj ojUTolg ^s^Tn-
p. 247.
Trfcowivajj K^iU^-i ^' '^^ yvom TroLvQiy^i TrapovTzt t? t ^ov,
^^
o/u(S)'icog a.Trctv^'^ tk Jh-
V. n.
fcowuTx, ipyK^ojiS^oy , /(^t/ pw
3
o;ov ts e^ (^vyCiv r toiQtov 'Z&^g ojjtov J^ T^ittov
(^
'^D^^pyjTluj (pacnv'
"
tj' od/ TromuojLSf^ ^ itOTmcri y\ ^?\gL&sct oio
M//5J(i'; ,, c*:
^
t g/pn-
fMvm Ttt <a:^ dii^Tov iyvcoKongj (^ 07J 6mipiTy\g tb (^ 'z<^(py\TY\g
^ t 'SbS, (^ J^ ;f^ tk
(UT^yfJigL^TCJt
GUJjctibVTaL Toig Xiyj/tAvoig iyvcotiong-, tto^ co/tW /bistdilv i^akvi^crctv 1% J^
'Zij^ariwiv aiiTdg ^<w^-\a^aj^
;^
a.7niX?\ff,ylujctii tS TrapovTog JigLHii. Ka) iTrdyl
"
07i w
du?\gLoscc iTTopiViTO if^ cJ^y\yipi /u(Ji?^7^v ^v<hiiVct'

cTef^cvus '6tj 'Zij^^mluj de; tk t«
^/t^!'©^ iePi^TO, d}g cty
^y\
iv d/iAAXeici 01 K^ to tiKoIov dfnv to "^ivoju^oy ilizt (py\cri.
V, 12. "
Ka/ gmv "lcovdg '^og ojjiiig' oL^Ti (^ l^a/SctAgTe /W^ «i^ t^ du^^gosctv , (^ KCimai y\ du-
?\g.osa> dip v/u^' cfiou iyvco>(gc iyoo otj c/)' l/Ak k?\.vJ)j)V <^Sr 6 /Jtkyccg ^v I0' v/Jt^g.

'E^^ /fc««V
;^
Cpjicn Ti^TiMV CtlTl©^ V/MV ii/M Ty) fCgLK^V OVfJ^lSiiAiVCO
Q
V/JUV jOi^Ct/ /tt€ ilg T
Bu?\stosci4/ , cog av iyjo Jhiy\y J^tKctg VTiip ai y\/^Toy i\g 3^ov, ojjToi tz Avojv t ;^Tg^vTTOV
V. 13.
?\gLl3oiTZ }(ciL}to)V' cW' c/>ceiVQt
y
(T(pctAi^v Ij) vo/d^ovTig abvJpct %(rovTX)v
}(^
-S^aF 'Zif^(r/\-
}covTct iig ^?\gLT\a^ a,7ikdg cJKQ^Trfeiv-, i(pi?^vi}iowu « 7rcog olov t^ ^ t yliZ i^^ai^iXdvV'
mare et aridam fecit.
,,
Nam quia illi idololatrae erant, peculiarem ipse religionem
suam declaravit, dum se Dei servum dixit; studiosum nempe summopere cultus
,
qui eum decebat, praestandi. Neque enim generali quadam ratione se dixit ser-
vum , cuiusmodi alios quoque nautas opus erat Dei esse servos , a quo fuerant
creati. Deinde et singularem notionem edidit eius Dei cui erat devotus; nimirum
ait se colere Deum a quo caelum , terra, mare , resque omnes creatae fuerunt.
Quo audito , expaverunt homines
,
quod nimirum universae naturae conditor
contra se commotus fuisset. Quamobrem prophetam sciscitabantur
,
quodnam cri-
men patravisset. Mox ubi hunc fugere a Deo cognoverunt, atque ab eius admo-
nitionibus <lecHnare ; ideoque in praesentem cum ipsis calamitatem incurrisse
, ut
cognosceret Deum ubique interesse , nulloque loco non sua placita facere , neque
fieri posse, ut mortahs quisquam ab eius potestate discedat; prophetam deinde nau-
tae rogabant:
"
quid tibi faciemus ut mare nobis sedetur?
,,
Nam ex dictis cognita
hominis persona, nempe quod famulus et propheta Dei esset; quum facta quoque
verbis consentanea comperissent , ab eo discere voluerunt
,
quid a se fieri oporteret
-ob impetrandam praesentis mali fugam. Porro addit scriptura , mare vehementius
ferbuisse
,
fluctusque maiores extulisse ; tempestatis sciHcet incrementum signifi-
cans, cuius causa rem negligere nautae non poterant. Deinde addit:
"
dixitque
eis lonas, tolHte me et iacite in mare
,
quod ilico vobls sedabitur: novi enim pro-
ceUam ingentem hanc mei causa vobis excitatam.
,,
Ego, inquit, horum vobis origo
malorum sum : quare suadeo ut me in profundum mergatis
,
quo poenas dem cul-
pae raeae in Deum, vosque necis laqueo expediamini. Verumtamen iUi periculosum
W lONAM CAP. I. 163
vou(37?e ainvlg
(^
'^fA^OL tm; ^aAst^^ie?
^^y^y\artiu8^oi tlS ^d V7np ou cTii (Sy^iletv
YllU/iX?^V-i
H7W T>i 3aAi^>)
@
'ZI^^^^Y^tIw Cvi^Ct?QV
.
/M/g3zt Ivg^^SV T^
4^^;^?
'^ oivd-^TTtl T^Thf (t f^Yl
<^CdY\t; i(p ri/U(^C, al/Li^ t^t}(^OV' cOoTJ CW
KVQjii ov ZoTivv g/3«A8 Tn^/MJca^. 5,

^
JV (pjioi TifJyCoe}civ hfSiV iTraytyYiq w^ av cTi-
;^ov /u^tIw pf^nm ilg ^^osour, \7ri<H] h/uuv /lS^ Iw ^zz^/ ^.eiV« aza^luuaif t IvJjiet'
ov yt^vi
3
7«T0, £e)5 go<;^i croi jm.m cfbKOwu, a,(p' m ^^reivo//)^©^ o ^tXvJhv Tiviet^v
r\/jt^q
Ttt iU <JWTy\ejLCtV tS abV^^TrH OVK iict' 0L/7W 7?
^
^b^TWV ^iTmT^yAOTt/t^Ot TlS -uBaT «P^" V. 15.
py\/^Ta)V, cvi^ct7\Qv T 'l&)vav g<$ t^ ^J\gL0sctv' <t ivdtg b HXvJhv aLTrcu; iinxvcnxTO' ou^
)(^
(po^Ct) /uuiyobXco i(_gL^^i^lu)OU{ G^
oivJjictg, dictartju^in; t cJ^iiaiav r 7rav7av KveAH,
v. ic.
oc (^ oujbiKmai r ^?\gtosctv cdc, i^nXiTO-i (^ /S^AjjSag cuutIuu iudv
j^
-©^^^Ji/^ Trda-cLV
iiq yiXvwluu iu^TTi<pi(nv' ilTct iTrdyi'
"
oti tC^ 'i^a-av ttS Kve^cd (t y\v^cti/TO ihya.c,'
„ «p/
071 'Zt>^^ at»7a ''i^crcui/ tc^ kv^w Mycov' ov ^^ ^ t 77Aoi« dvcnctg y\/a^\?qv '^TzAeTv,,
cHm' /va g/V« 071 T iiJ^KcdV TrauiiTiKac, "^ttostxvtes 3
oividKrat/ ouuTbg tyi t 3?« ?\^e\ct, (^ p. 249.
UTsri^ovTTJ 7» A9/77-« T^ otT?/ J^nXeioug dvd^^i^OLj, cumJ' Ti (t Trkq f^gLdnKiia-ctg ^Zt^Ta^etv
dvcnct^' tStv ^)^
K-^yi
TO YW^CLVTV iV^^q.
KEO. B'.
'O /jBp ouv ^lcovoig 'f)h 7ikei<^v ^ i^ ^?^osY\q i(pipiTd' 'Zi^criTu^i J\ d^oq
mTi \. i.
/JUiyctXcd 'f)ri t^ ^^osY\q (^i^/jd^ov f^sf.^Qi.Tneiv t 'lcovclv, isTno cv tyi itoi\'ict %etq Y\/A^cLg
7^
yjj
yvKTCtg TTiTivimiV aS^(pdr}^@-' wcti/TcAc^q ^Se^(l)r\Tn;' 0)^ (t oujThv ^v/j(jK.a-avTOL
,
exislimantes talem virum Deique familiarem in mare temere abiicere , flabant stre-
nue operam, si fieri posset ut ad litus navira appellentes, prophetam exponerent. Sed
quum id adsequi nequivissent
,
graviorque maris aestus fieret
,
praefati apud Deum
rei, quam acturi erant , excusationem , ita demum proplietam in mare deiecerunt.
Ouippe ait ^criptura:
"
exclamaverunt ad Dominum: ne pereamus, Doraine, ob
huius hominis vitam, neque sanguinem innocuum nobis imputes: quia tu, Domine,
prout tibi libitum fuit rem gessisti.
,,
Ne poenas, inquiunt , de nobis sumas, quasi
hominem iustum sine causa in mare iecerimus : nobis enim raagnopere in votis erat
hominem conservare : sed aliter tibi visum inde constat
,
quod aucta procella , haud
nos sivisti saluti hominis consulere. His pro se apud Deum peroratis , lonam mari
merserunt: atque ilico procellae omnis fervor quievit: unde et gravi terrore correpti
sunt vectores , supremi Domini potentia agnita
,
qui mare pro libito commoverat,
eodemque mox Hbito quietum praestiterat. Exin additur
,
quod
"
et Domino sacri-
ficaverint, et vota conceperint.
,,
Non quod ibi statim Domino sacra fecerint; ne-
que enim in navi hostias oblaturi erant: sed scriptura significat, vectores illos plane
ab idolis defecisse , seque Dei cultui addixisse ; fide data , se deinceps in eius fa-
jrmlatu futuros , debitasque victimas immolaturos. Id enim significat vota concipere.
CAP. II.
Porro lonas mari perdiu iactabatur, donec Deus ceto grandi mandavit, ut
naufragum devoraret: cuius in ventre tres dies mansit tresque noctes incorruptus
plane propheta; ita ut ipse mirans suam intra cetum incolumitatem et integrita-
V. 3
V. i
p. 250
V. 7.
164 TfiBODORI MOPSUESTENI
OT» 'TTi^ a^?\gL^y]q ^ r ^MiTCt^ 7ri(pu?\gL}CT0Lj ^ oiSfJ.(p^pQ^
Trcwn^cig
n
d)g ct> oiyiicmcd nvi
2.
/^
77oAA>?$ Ti/^^yovm 7* dfir(pctA«a^,
^'
'zs^a-djyjw '^ctTrluiaJi -, lu> cac '^ vuoihliaut; Tht
migt^ avi7rifA.7n w^ ^a' tk
q
t^ ^zs^a-dj^g pw/tf^tTa -t^ttjv
g^ (^
'^o^tcv.
"
'T^^onart
zsfog }Cvpiov T -Sbov [^a, ^ iicniy,iiai jm.«- I>c Ttoikia^ aJ^a Kpctuy^g jtt« yiKaiTci^, (^mrig jU-a.

'Ev jSctpuTclTyi ^Ai"\'<l ivy^vcov (t cv cwnS. yi tt^ aJ^yi yiy)Vcog tvi r i^^fOMV ^'^TTDyvcuai
,
l^oyiazL Ti "Sef^g o4
^
ot;>& dTnTV^v rfi ctmcPcoov.
"
'ATT^ppi^ja^ /u^ ilg (Bd-^yi napcJ^ictg
du?\si,osyig,
n^
TToQnfA^i fjui
OKViihcda-ctv' TtavTig ol ju^iicoQjKrjuipi cra (^ to KVjLcgcTa a-n i-n-^
IfM J)iyiXdvv.

'A7ru<pv^v7tt yb t v^rtspyicty r a-lw, i^7na-e\v t? tJj 3a^Tf>? "^g/TC/M^caf
,
;^
TruAAov nvhg 'Ziret^^luiciJi tQ hXvJ^V^' v(p ov cTm a^v '^^ilojL^yig 'mg ^?\gri{y\g
Tio^fA^j^
^'liduj cvTivd^v Ivn^i fJisi T)^ KVfj(Jf,rt*)v Ta vchuTa,
"
Ka) \ya liTrov a.7ma-^aj{
qJ^ 6(p^ztA/L^j a-H' ct^ 'Zif^^naw tQ lfh^Ai"\^ctj ^zi^g vctov (w) ciytov (r«; ,, 'Ttjv ^vuj
T^ 'T^j }(c/L)tci)V d[A.ii^victg c/)clBiC\Yi^ciu\ T^ 'ZtJ^voiotg a)[A.luj t^ 0775, t(^ ov<hfJuctv it^v lA-
THcDz }\9i7T0V T '^OjuSpog O/ ttJ vctd (T» TZiT dyct) T ;(gcdv>ciiauv "^TTOTiaaf aoi ^maTteioLV'-
OLTl TTOppCO TZ cluT^ TVy^VCdV , <Z ^OpVTaTDig ^t^.igOi^O-fJ^^B^ i(gLKmg.
"
YliQJLi'^^
fJigi
Vfhijp %cog '^v^g [tov.
,, Autjis [^ov Tvig -^v^g jfc/L^aiTo 'fp ^c^wiyjfBpcuv yi ttx^;^.
"
"A/Svot©^ &K.VK?\.coa% fJL^ i%ctTV\.
,,
To TiKdjTauiov V7r ojJTiig )(cf.Ti7io^lw r^ df^vosov.
"
'''EJh y\ tti(poLKyi

iig %ia-fJig!.g
opicov.
,, AictA?\gLTletv n hJIv iJhitowv ifJigLVTz^ % hv
Sf^i^ioiaiv opicov jBapvTii.Tcug XvKpdivTog^ iiTot t opicov 'Qh '^vtvv awjiXyiKv^Ttdv j scDt-
fjuauii
"i^f^vy^g ivQjLayiovTi ?Qi7iov ihTTjJk.
''
')^olt^^!w iig yfw^ vig 01
fJl^x^^
ouu^nig >(J,tv-
^i otlcoviOi.

EiTct oscei^v chiJi^ctTo [jui to mT^B^ , ^
ylw tivol olitiiv lefbJtoujUj oJ^ yig
"^TTO^pvyfiv rd }(gLTi^fj^co J^ujuoLTvv iij)x,[tcj^g vTTTip^iv oilS/xgL^yig
fj^
''ivJbv tvi d^iot -z^j^-
voiot (pvKg,T\ofj^Q^ , T OKetdiv n 'iKJbaiv viTig av ^oiTO s^ iUQjtoTccov.
tem
,
dum ibi ceu in domuncula quadara tute degit , conversus ad preces est
,
quas
ex ceti ventre ad Deum fudit: quarum precum haec verba sunt.
"
Clamavi ad do-
rainum Deura raeura, qui rae exaudivit: emissam de ventre inferi clamoris mei vo-
cem auscultasti.
,,
Gravissima pressura irretitus , atque in ipsis inferis , desperatis
sciiicet malis, versans , clamavi ad te ; neque irrita fuit postulatio mea.
"
Proiecisti
me in profundura maris cor , undaeque me concluserunt ; oranes aestus tui fluctus-
que super rae transierunt.
,,
Qui perfuga erara ab obedientia tua, curasti ut in
mare inciderem, ibique ingentem experirer procellam: qua dum mare , flurainis in-
star, agitatur, ego quidem aquarum vorticibus quaqueversus obruebar.
"
Et ego
dixi, reiectus sum procul oculis tuis. Num denuo videbo templura sanctura tuura?
,,
His rae malis quura expedire nequirera, exclusum rae reputabara a providentia tua;
nullaraque praeterea spera fovebara , fore ut in terapiura tuura reversus legitiraa
perfungerer religione. Ouippe iliinc longissime aberara, gravissimis implicitus cala-
mitatibus.
"
Offusae mihi sunt aquae usque ad animara.
,,
Circumstantium raalo-
rum terrores ad ipsam animam penetraverunt.
"
Ima me vallavit abjssus.
,,
Deni-
que gurgite absorptus sum.
"
Caput raeuin in fissuras montium demissum est.
,,
Nihil mihi differre videbar ab iis qui in cavernis raontiura altissimis detinentur,
ita ut coeuntibus in se montibus, nulla spes evadendi reliqua sit.
"
Desccndi infra
humum, cuius vectes aeterna retinacula sunt.
,,
Tura ibi rae excepit cetus , intra
quera terrara quandara videbar incolere , unde evadere detento horaini prorsus non
licebat. Ceteroqui incolumis intus divino nutu servor, quaraquam exitum nuflum
nanciscor.
rs' loxAM c\v. II.
165
T>)5 (7>t5 ^
J^wudjuieog t^ v^^^iXy^fx^/u^m ouurvdi '^dv^g aLim,K?\g]^aJi [xov r ^calw.
"
'Ev
^-
«
TaT iKheiTreiv OLTr IfJUH t
4^%^
jw-»} 1« x.fei» ijUi/rnQluj.

M/;c^S
^
cl^pia^ t^ "STrvejtoL
r '^v^v , T oriv ^rav /So«9^cm/.
"
Kct) gA3t;i -zs/Jog crg m 'Sffo^nv^ fjt^n
iJg yclov oLytov cm.

At>T05 Ts jtt»
c/^^^«f
T ^^s^a-djylub cv tzS vclco i(g.^<^c, tzs/ oJmict), ndiv cm t^ $^<pk(nco<;
«i^ tdWv a,[A,wuetv juipi KaKvHcmg.
"
OuAst^O/^^o' /m^Tiuct <t 4<^'«^5 sAgov cwWk I^- r. ».
;^teA/770v. „ Oi ^a$^
^
t vclvtikIw /iwnovm i^yitncti/, Kctj roi
^
g/cAyA9i$ 'ZC^cTgp^v-
T«$,
^'
«s^ T oLTrarlw c/Keivlui y\%oKii\jtAfjOi
-i
Yi^aAyidTiaziv
fA^n nva, TrDtyicnx^ (petcf&' Vh
x^divng
q
vtsv Tyj ^cpt^c^v, t^ yvcofjmg a,7i^^(mv (^eivvig-, o^vng sk cv ojjr(ng /S/wtuv,
ej jttM T^ I^/jDtwt©"* ajmiK?^yiliv t^ IjM'»i?.
"
'E^^
q /^
(p^yvws ctmcncag
j^
c^0/t<pA9>*i- v. lo.
a?ft)$ 3voTt) cTOi, cort yiv^d[jt,luj "^«/iaor» (70i gi$ ar»T)ie/ov TZif ^cugict).
,, 'AAA^
;^
TravTa-
p^o^BV ,<<pv>) T^ ^e/rt T?i (T^j (pv?\gL^eigj f(^ t obTmX^^ylw t -SavaT?^ y^gL^m
-i
v/umng li
yjjl
iltydLtf-^cu: ^imrKTU) troi,
ti^p
«v tJ; 'Zd^voici Sf^^ui^TtixrfjLaJi r^ ctyi. Ta ju^ J^ -v^ gt;-
;^$
T 'Zef^(py\Tit p/t(^Ta ^UT?»' TB cfl KYjTOg TTvdjlHgLTX ^lCd T ^lCOVOLV ^ T ^MgpiV W/tM-
CTSv, ;tpt3re)5 lc/^x</ TXTO ^gc&ce/ TZir dio^' TY\g y^
l%cLiy\g ^v oLVOioug ^(TOvttxv 'Tp n^
v. u.
ai>Tcv 'Z«>^^c/^|^5 '^'^voroiv
j n(^
/ui^Ki<px, y^
Travrwv ^ a/ rt^ ymri cmTy\QjLctgy r 6k r v-
152.
yM^ig 'i^ocfbv 7n)?.vfZffT^y/j[s>vetv t 'ZD^tphni , T^ytcrfjLCfi te oii^cxjf }(gL7ci?\gLfjL^ctveiv avQpop-
Tnvuij
}(^
d^. (pcdvyig TY,g y^/uiripctg Aiyiv OTiwg l^^uiTV.
KEO. r'.
Miv rvi yi diog 'Qh ^ ^vi^g ^jpvoti tzs/ 'Zt^(py]ryi TmAiv dTr^S^etv iig t Nivivy\ x^-
h^ji^
(^ Kiipv^ctj cT^ ozetvct a, 'Zt^^iv cwm iionrv Tra^ ajJTH' aL(^ ou J^ /<^'Ai?w. a%i-
'•
Utiiiam se emergat a corruplioiie vita mea ad te domine Deus meus !
,,
Tuae profecto tantummodo virtutis est , a tenaci illo exitio eripere animam meam.
"
Quum iam me desereret spiritus meus , Domini memor fui.
,,
Quum iam in an-
gustiis animam agerem , tuam poposci opem.
*'
Veniat utinam ad te in templum
tuum oratio mea!
,,
Ipse excepisti preces meas tuo in templo residens; nihil te lo-
corum distantia
,
quominus raihi ferres opem
,
proliibuit.
"
Qui vanitatibus dant
operam atque mendaciis
,
misericordiam dereliquerunt.
,,
Hi qui nauticam vitam
exercent et idola observant , atque eiusmodi fraudulentiis vacant , optarunt quidem
mihi quodaramodo parcere: verumtamen adversitate victi , de sententia sua deces-
serunt ; certiores facti haud sibi vitara superfuturara , nisi a mea se vicinia seiun-
gerent.
"
Ego vero cura voce laudis atque praeconii sacrificabo tibi: quaecuraque
vovi solvam
,
pro salute recepta , tibi Domine.
,,
Equidera tua sola gratia servatus
et morte ereptus , hyranos tibi et gratiarura actiones reddara
,
qui curae tuae salu-
tem acceptam fero. Atque haec fuit prophetae oratio. Cetus autem a sancto Spi-
ritu instinctus lonara in litore evomuit, sicuti Deo visura erat ut fieret. Summae
enim insaniae foret
,
post tot circa lonara patrata miracula
,
praecipueque post re-
tentara intra ceti viscera vitara
,
prophetae deraum eodem ex ceto exitum humano
ingenio inteUigibilem , aut nostra voce explicabilem , reputare.
CxiP. III.
lam ubi in litore propheta stetit, rursum Deus praecepit illi ut Niniven iret,
ddque ibi praedicaret quod eidem antea in mandatis dederat. Unde potissimura
de-
V. I.
V. 2.
166 THEODOm MOPSUESTENI
xvu^ OTj Hy^ oLTikat; zlvnv airm wyipuT^etv
"
277 '^etg rijt/JpoLf, (^ Nmuri )(g^(r^ci(^incn'^'
,y
€1 ^ jUp '7wj%jiuaj^ OJUTV Xiyiv «7z»$ Yi diia JhKet ^ct(pM' cIm' a)9B
j^
J)iXdcraf 071 oiTref-
A« ^UTa ai'jM./3w'(7«(S^ 5 ei
f^^
/tA/^/UA\Y\^iiv ^^imi^vnq t5 ^i^vo^' c/)o (pyicriv
''
mpv^ov
a/ oLUTYi
y^
70 mpvy/Li^ tv g^^zzj^^v Ij^ i?\ff.\Y\(xrt ^c&^g ai'
,,
aTnxcra^ cttTZif (TTj-
yt^^ivo)!' T chJ)sLcntcLXictv lcu iTPtToJiiv cv %lq Tsfo<&iv cwm 'ziTfio<; G^u" vivivWctc mii^cm^.
V. 3.
'O /M^ «Aj 'Z«J£p(f>Ji''jJi5 i^T^ T?; TT^ipo- Ap/TTOV cm(p^viS^ig YiTmy^To 'Zi^g TTipct^ cbyiyCiv izt
-29^^
T 3^8 'Z«?£95Tx;:^^gv7a* As^
q
otj m TToXtg leZ ju^ylgti 7^ ^d' hct ilTrri 071 rri diict
<zi^vo'\cL iig ju^yi-^Q^ aju'^yidii(m' «5 efiJ)x,^mv ctv v\juigiq fJLViJiv oiiSrt^ <^vuuol7vv e?)
>^
t
p. 253. /S/OK 7Q70V iiq <z^(pctveietv }(^^(rliJuciu{
t fMi
3^8 TTci^i^vrog T o/Wav ;t*jc/Vyt<pviav.
"
"^Hv
Q
(pwcnv «fl"ei ^ ^petct ocOS rijLn^v '^idv.
55
O"^^ t^
f^mog
awmg %<rHTov if) As^v, cAm'
^5
%(rH7a)v Yiju/i^v J^ojuSpa t imcroLV aJUTiw c/tcfC^iX^iv t6 c^ ycvKAct)
)(^
)(^7iehliv dict
V. 4.
71$ ^y (^H^sjLSpii ari(pcSg'
iTmyi ^wu.
"
Kct/ vi^^ctTO ^lcovag tQ ilanoftivi^auj ilg t m\iv
^tre) TTOpetOf vijLtJipoL^ /uuoig'

iva. giV»; otj iicr^yiXv^g ilg t TroAiV
'Z&eP^^^T^S? ^ ^CptTa
77V©^ juJ^ig OL^^OLJU^Q^ T^ TTVAiCOg OKt^^Yii 7i OJJtDj •,
^
«(TeJ ylt/aV Yl/UUi^V TTiTlOtfDU
}c/yipv7\ct)v n
t&f
Kiyav
•> 071 i7t '^etg yiju^ooLf f(^ Niv<56« }(^^qioL(^ricnTOLf'
)(^
tz* A9i/ra cT^
o^cTO A2^v OfTiiv
^ist^^C^^^v
jcUpQ^ ^ TTOAiCOg «37^5 GffU" TrctpovTO^ ^ J)cDxtmoL\'iaL T
axBOVTzav el)toAHda>g cvlw.
V. 5.
T«T0i5 i7Ta,yi'
''
;f$t/
''Qri<T^craLV 0/ c«vc//bg$ Nivd6« T^ir ^iiJeT*
,,
cTetxvvc 071 6k t /M«-
flous T^ TToAicog ap^oLjuJvov tQ '2&^(p«T» Tioiei^aui 70 )iJtipvyjL(^ , ilg oLimvTOLg Ti
AP^©^
(hiJh^
fJ^
ttoXXh tS 70L^t4' (^ Jri Trav^ig aLvoLfJL(^i(io?^v ^ %lg Xiy^jctkvoig t yvcoftlu/
eh^oLjudpoi
^
ttoWh t (^0/3« 'SiC Xiy>fJ^oig iTret^vTO' JViKVvm "j
^ to '^^(^djcrcui/ ol
avJ)iig NiVciOw tt/ 'S^aT 071 h^ aTihc^g 7S70 juipvov eAg^ otj %7i '^etg rifitkpcLi
)(^
NivdCn'
inoiistratur , haiid simpliciter lonae Deum mandavisse ut praedicaret
'*
adhuc tres
dies, et Ninive subvertetur;
,,
(quamquam id breviter sic videtur scriptura dicere);
verum etiam ut minaciter quae eventura erant significaret , nisi paenitentes cives a
vitiis recederent. Idcirco ait:
"
praedica ibi praedicalionem , de qua tecum antea
locutus sum.
,,
Quibus verbis universam illi doctrinam innuit
,
qua superiore ser-
mone praeceperat ut Ninivitas imbueret. Porro autem propheta experientia rerum
iam eruditus festiuabat ut Dei iussis obtemperaret. Ait vero scriptura
"
urbem il-
lam fuisse maximam coram Deo:
,,
nempe significat, eam divina providentia fuisse
auctam: atque ita nos docet, quominus humanum quicquam putemus in gloriam
venire posse , nisi id Deus cura sua dignetur.
"
Erat autem, inquit, veluti iter
trium dierum:
,,
haud sane intelligens tantam eius fuisse longitudinem ; sed quod
tot diebus opus esset ad eam circumeundam, atque ad eiusdem speciem, si quis veDet,
curiose observandam. Subdit ergo :
"
coepitque lonas progredi intra urbem quasi
itinere unius diei.
,,
ISfarrat scihcet, prophetam urbem ingressum, atque in eiusdem
parte quadam praedfcare orsum , circumisse tamdiu , donec unam veluti insumsit
diem praedicans atque dicens:
"
adhuc tres dies, et Ninive subvertetur;
,,
et reliqua
quaecumque ab eo dici par erat in singulis urbis partibus ad civium eruditionem.
His addit:
"
et crediderunt incolae Ninivitae Deo.
,,
Coepta per prophetam in
quadam urbis parte praedicatione , celeriter admodum inter omnes diditus serma
significatur; ita ut vulgo homines certam ex dictis suscipientes sententiam, con-
sternati magnopere monitis obtemperaverint. Praeterea, quod Ninivitae cives Deo
crediderint, id satis indicat, haud simpUciter dixisse prophetam
"
adhuc tres dies
IN lONAM CAP. III.
167
-j^gt^^qict^pncnTai' ov
^
^^ro ^QVng lauiTis i^ (pcovyig 7n?^vetv il^v Tq^ di(^^ oivJphg ^ha (^ p. 254,
dyvooTOU ojwmq 'TrawiXdc, r }^^gpo(plw
^^
oi7rei?\9ujUTog , 'Zt^^gjdivTog
q «</]py,
«cT* u(p'
OTS^ 7np d,7n<^X/j^oq ih cficfkcTKOVTog G^ olkhovtou;'
6^
iuchT^Qv ou (J^ ^ou ijuJe/uvvnv
tH iTavmv KveAn-» ^ oL^rt^A-d^etj sAg^ •Trtfp' corn/-
;(^
iv yt/A^uyimgt, I^Tciefro 7^
n^^<^0'-
(p«$5 'zsrgp? /um^^jtAKeicLV auThg 6jc}(^Xou/u^Q^' aiv yn^ ovtZ J^i^clju^oi r c/)c/)za>caA/ai/,
iiKOiiug 7n<^vetv lAgjpvTO t^ ^cS' ov tIw •Ve. "^Tnj^pctcnv <z t <h<S)sLaY.ct>^iCLv eh^oiju^ot
k^
T T 'ZS^^Pmto
(pmlw 'S^g td xflerTloy g/c/bv ojf?
;f$^
ttcXaIu/ txvcl (^ auX^Svov t jujitTX-
/lAKetcw ^^J)ii^cL^OLj' VYiWtctv -^b a,va, r Trohtv c^ipv^ctv cog (pyjcn, (st cmKKOi^ Tmvng oti^
Jhcraju^ot fJUK^'i tz ^ ju^yi?^t ^iv^Kt^ ia^yjju^ot tzJ' Xrijm^Ti, 'iXico ';p/ji&aJi t ^ov
auuToligd^riTOWu' i7r<lJi}
3
(^ a^i tS (SacnXicog lA«Au3w5 Ae*)/©^, «c/^ oy.etvQ^ a/uiA- v. e.
Xvicrou; (pauviTajj t im^yfJi^T^' 6^a /uuk^ t ^acnXtKH (p^vii(Tou; a^icoju(^TQ-> , tov n
9^'vov ^lcpejs T oIx^Tov, (^ T ^acnXtKlui <^\!w "^^ppi-NJ/O^ , cmKKov (^ at/7ri$ 'ZZ%/3i'//5^05
,
o^ emoJhi }(cf,^^o/u^og JtiTiXi' ^z!>^<px.y/u^gLid tz i^g
-©^^
rg t (BacnAicog (s: t ;^t' v. 7.
ajUTiw appfOVTUv i^in^ t
f^t^n
Tsg av^^Twtg /nsvov , o^a (£ la -zsfog
v^nj^iaioLV auTOig
* ita cod.
Ti^^yjiS/ja ^da 7raLV%'ictj; rg %o<^y\g t(^ ^tctQ ^/iBpetv ojcivg' (t ov /u4^i Tiiitdv i<picnu.v
T ju/^ju^AetaVj cii^a
;^
^ 'i^ trlKoji ^gLKcijg auToig (z:T^T\o^ivaiv "^imgdvTig, imcmg Ti
T^ i]g m'^t5 aJiKioug ^Q^cmVTig ojUThg, cr(p'oJpa yi avi/u^ov td (^ t -S^ov i<p olg aTri-
(pyivaTO ^r' curnJv juU^yvovToc Xvcjztf t cJ^iVi^ei^cmv "^TrocpctOTv TrctmAaTs* 71$ ^'p (pJia7v
v, 9.
ilJiV e/ /u^voy]Cji (^ <a^^)t?\.y\byi(PiTOui d^og, (^ "^NjTogpg^^
"^^
op^5 3V|U,5 atrv, i^ ov
jjiA] ^S7roXo)juuidzt; aTnp oum
«^
olov n Kiyiv ojuihg
fjt,n
ok r r -izf^^pyn^ JiJiJityjt^S^ng
(pcovc^v tStv Ji] (t y^^^yitQ^cuj (pMoiv ^Zt^^ttnit^g'
}(^
i7retJi]7nq ilJiv ouuThg diog "^^tto- v. io.
^VTCuq ju^ Tj^ "^^vcov, viva-oLVTcu;
Q
'22^5 TO K^Gt^^ov -,
iAvcri
}(^
ajUTvg T "^Trixpacnv Im
Tnp OVtZ cJ^ivluUO'^ }(gLT atM^v.
et Ninive subvertetur.
,,
Neque enim ob hanc unam voculam credere Deo pote-
rant , si homo peregrinus ipsisque prorsus incognitus exitinm minatus esset, nihil
autem praeterea addidisset: neque docuisset auditores
,
quo mittente venisset. wSed
enim exploratum est, prophetam et Dei meminisse omnium domini, et se missum
ab eo confirmavisse : et praeconium exitii fecisse , atque ad paenitentiam esse ad-
hortatum: quarum rerum notitia imbuti, merito dicti sunt credidisse Deo; cuius
decretum magisteriumque excipientes
,
prophetae voce nunciatum , ad virtutem re-
sipuerunt, ita ut muhae vehementisque paenitentiae signa ediderint. leiunium enim
per civitatem, ut ait , indixerunt , saccumque omnis aetas induit, lugubri habitu
Dei clementiam implorantes. Quumque ad ipsum usque regem sermo devenisset,
ne is quidem rem parvi fecit; sed regia spreta dignitate , throno relicto , regalique
veste abiecta , saccum et ipse induit, atque in cinere sedit: scriptumque a rege edi-
ctum est et a civitatis principibus, ut non solum horaines verum etiara iumenta il-
:lorum servitio addicta omni pabulo potuque carerent. Neque hactenus illorum pae-
fnitentia stetit; sed omni ante actae vitae maleficio omisso, mutuisque imposito in-
iuriis fine , magnopere sperabant , fore ut ipse quoque Deus paenitens perlatum de-
cretum funditus antiquaret.
"
Quis enim, inquit scriptura, novit num forte immu-
tetur mitigeturque Deus , atque ab aestu furoris sui recedat, nobis incolumibus?
,,
Quae sane dici ab eis non potuerunt, nisi propheticis vocihus fuissent edocti: id
•quod reapse factum propheta dicit. lam postquam eos cognovit Deus vitiis omissi*
4id virtutera tendere, decretum ipse quoque quod in eos tulerat abrogavit.
168 THEODGRl MOPSUESTEM
KEO. A'.
/uS^ ii<m ^ic^v v)/utJi^v v\7rei\v\<nv 'icnS^cLf r i(g^(^o(plw' i^^iTO
q
«c/Iv itTa ^ 'uf^g r
tStxj '2Er£plcp^aaia t (pv^lv ilq Qapareig-i cOoti g^wv oti oi iXiY\fjt,afv er ^ o/^cTjp^wv, /t<pt-
KQQ^fJUOq i(^ TWKViXi©^ ^ /UUi^VOcSv ^ T ^X/CU$. ,, 2^(^0)5
^
iSi^XoOCPiV OTJ t5td ;t^
p. 256.
T^ cpu^s caW yiyiViv ctiTiov, ih iiJivajj oti (^iAav-d^^Trog mv^ et ^^/S«3t/\9/M5^8$ '/c/b/,
T "^CTOCpotOlV TiaVTW^ ObK^^i T oIkjHCLV' OTl Ti CVTwd^V CUTlxS iU^i<^ 7t) '\iV<^ii TJVO$
^
V. 3. aTraTEftTv©^ c/^^cM' ?\^l3eiv Trap^ ojuTvtg' od^v iirdyi.
"
Koj) yui!; JicmoTa KVQjLi /^gcjBi t
•nJ/Li^^^^ jM.8
d^'
Ijt^S, 0T7 ;^A9V /(p/
To "STzv^ctvetY fAJi fji^KT^v w ^^v fAA. ,,
A/o,
Q
ti/t«,
CPMOI,
(^
dtLVaf^V Cfc/^gTWTE^V KQjLVC^ T
/^
c/K£)l5 ^iaVTVig ^m 'ZZ>^^
'S^e
CtV-S-e^OTTO/?*
/M$iu
ouZ dihg (^ 'Z«>€p5 G^ fM^voovJjxaj^ (piKgLV^^yrQ^ <t Tolg olwiioig v\fAJi^og ayav,
T. 4. cv^i^^Dtag 'fkiTifAl^ TT^ -zifpo^pyirYi (pno7V
"
ei (r(p6Jpa KiKvTmerctf; „ 'Avtj t iOiKctg ddi>-,
fjueiv %criTaiv cnTtiia-fj^cov' <Nov dvTicn\}couv t>? tJzotAm^V t^ (xztviQ t TravTwv artfT>i£/6M',
'^ alpiTWTi^v vofAA^etv djuTvv cn. ^iHTOv TjzroAji(P'&^t/c<^, Jj '5o"8Tr»v dvmXeicuf yi^^^n^ojf.
V. 5.
'O
Q
<^!)^(pYiTy\g cJ^iKnKvdwg t^ TroMcogj OKadi^iTo ^fptTOVTj^cpf , <mv\vlu> lavTcJ' ma-
vicra^, ^ vzsh tccvtLu ^yujv
-i
a^ig 'lcfbi t\ mTi a^ ^o/td 7i>K.iov <Zt%i t noKiV t^
y>
aTretKvig to fAyi^^ dvaKQyi^ofj^og vTnKff-l^l^a^i
t/ to 7v;:^v (^ "icn^ctii /jip ^vtv ilvx,
V. 6. fdtf^cnTd^iv ^og i(/37^H.vutj^aJv d^Qpov C9c(pvet(rctv-, aimcrav rlw cmnvluj cv ^vnp Iw b
p. 257.
'^^(^wmg 7ikv\^ciaj{ cmiag' cog f(^ djurov cJhH/fiv o/x-io^ tjvo? cmWlw g^^v TZif 7^v]^<i 'rp
CAP. IV.
"
His gestls
,
pergit scriptura dicere, magnum contraxit lonas maerorem, ei-
qlie animus perturbatus est.
,,
Neque immerito. Timebat enim ne vani et menda-
cis opinionem apud Ninivitas acquireret: quandoquidem ipse quidem futurum mi-
natus erat intra tres dies excidium; nihil autem inde consecutum est. Mox Deum
suspiciens aiebat:
"
nonne hic erat sermo meus, dum adhuc in patria regione ver-
sarer? ideoque fugam in Tharsis maturaveram; quia te clementem noveram et mi-
sericordem
,
patientem admodum et indulgentem , atque obliviscendis iniuriis faci-
lem.
,,
Perspicue demonstrat hanc sibi fugae causam fuisse
,
quia mutatum iri de-
cretum noverat, si Deus clementissimus immutari vidisset homines; se vero fallacis
hominis ac deceptoris famam aucupaturum. Quare ait:
'*
nunc, potens Domine, spl-
ritum mihi eripe
,
quia mori mihi quara vivere satius est.
,,
OptabiHor enim mihi
,
inquit, mors est, quam in hac hominum opinione versari. Tum Deus paenitentium
amator, suisque admodum mitis, pudorem lonae incutiens, increpuit dicens:
"
num
tibi magnopere dolet animus?
,,
Neinpe maerere videris,quod tanta hominum mul-
titudo conservata sit. Atqui deberes communem salutem aequi bonique consulere
prae fama tua; tuique nominis raaculam, quam tot hominum exitium, malle.
Tunc urbe propheta egressus , corara resedit , tuguriolo ibi constructo : in quo
manens , numquid praeterea civitati fieret , observabat : minarum enim gravitatem
secum reputans, existimabat hinc aliquid consecuturum. Mox iussit Deus ut cu-
purbita repente nata tugurium totum , in quo propheta versabatur , umbra obtege-^
IX lONAM CAP. IV.
i^
(puAAa)v }(^
Jii (^ 'T icapTfvy Trctv^^^v a^eJov c«x^g/t{pt/^Jo»' , 7ike\^lw tivol 'Trapi^v
dzcLC )(aJi
T^
X^^'^
'^ yi^v'oT(^' Cdq J\ mwluj 'fm tiJ' (nr^y/ijf^Ti r v\Jhvlu> s%s,
}(^
dpKSa-cu/ -nvcL )co/u.i(^i^oLj t '^v^yufyiciv cvnOd^v lJii(,i^ d-d^^ov 7ra\iv 'fkndy
/ufsf-n &«/&)
v. 7.
£7X&)Aw|
iy(iy'VO)c; 7i«r (poW aTTfiM' it-^^ov djJTX> dLVv\Xcd(nv TB
;(5tf
cJ^ii^emv TTcwnXcSg' tv
yb <mt»)Xv\Ki ico^vvi Xiyi^
'ivct il^^r^ oti 'icodiv 'Zt)^<ptyjL($cTi
^iCf> cmcoAyt^ aQ^ov ojicpua^
'f)h tS (pujS d^^^mctviv cLTmv u»^ dvctTii^^VT^^ t )iA/« (r^poJpOTUTluu au/rrS t v\Kiolkh
ff^vcTWvQ-'
'c^Tna-eiv r dicnvot,,
'*^
As^ joitt) oti 'ZE^e^crgTa^gv 6 ^og Trviujc^pcTi
^(^'jc^voq y. ».
avy>(gsfiovTi,
n^
iTidia^iv (^ t HA^paAliv 'la)va, (^ «A/^iP^i^';:^ 5
^
dTnXi^^To t
4^^^;;^^
ttwW* ,,
JeiKVvq OTi ov
y^
ih ilco^g «Jl 6 ng.\)<mv V^iTO-, civ^o. ^zo^t^dyimgL-n ^\cb /3a-
ovvxtIuu ojJizS T (pXoyt "imfj^-^iv •,
ax; ctv ftei^ovct rks cTVftlSctVTQ^ t olI^v\<7iv ^^&cov "i-n
/<aAA9v dXynaiiv
^TZt^^pv^TV^g
>
juakoh ysv dtpiivcLij r '^u^v \2i7o t ^f^uowvo; >civc/bv«t;&)v
7«7D ydp ^v 70 ;($Ljf a^A«'^TD tIw
-^v^^Jjuj
iluni. E(p.v\ 'ZD^g (wj diov
"
AC$tA9K /t<pi to
"^bTD-^fiWeTv w (^^v. ,5
T0JS70 71 Ag^^v 071 '^v^yaytciv nvct iyj awji^vTtev idb^ct i(g^}ta)V p. 259,
gyfv 70 (pyTCV JTa d-3"^ov 7^ jt^ d7nXv\Avdiv lyco <h r?} /jj>^v\ejtci Tv\g tjztoAki^s^S
<Zt^CnK'mOTllJ.lw 7« )(gLVatt)v(B^ T jSctpVV^TZt
^^ (^
CA/OyT^lW^VX KlvJwUOV O/^^tivBV :7W$
0'xt» ov 7»
(^^y
/3gA7J0V 7r) '^3-a<'£iv, « ^a-Hioig /tMKT^i/tM miXaum ;^;w7$;
A/o c/^ (pMoi 'Z«^5 (ity7t)v ^oV
"
^. a-^oJpct X^uTmattf 'fki t« tcoT^KVv^ri
-, ,, T87« v. 9.
j giTTOVT©-", g<i)5 ^ojifATi! XvTTei^^etf' itrmg cwrtS i(^ iP^a-jLUOv iJei^i tv (pv-piv '3^o$,
^
T 'f)ri TYi d7itt)\eict Th (pviQ KvttIw ojji^ fJM^Covct 7iV7n)\,v\}UiV ly^i^cjj^^ 'f)n thJ" ^^--
dioi fj^eil^ovcog cojnf t!u> ^ t>? owTJlfiia t^ 7whici>g KvttIuu iKiy^ctj }*gLK\gzt yi^^Yt fAvlcv
,
ETrayi'
"
iiTzt aii yttev, (p»jcn, %q-irwv
v^p
't^ }to7s9KVv^g v)Kyn<rstg.i iiJivct
}{^fj^%y
ii% v. lo.
ret: quare lonas putabat quandam se domum habere d^nsitate foliornm circumse-
ptam. Et quidem poma quoque adfatim undique dependentia maximam animo prac'
bebant oblectationem. His, inquam, proplieta magnopere laetabatur. Sed enim dum
eo miraculo , reique aspectu atque usu fruitur , dum multa ob id voluptate perfun-
ditur , atque hac sibi recreatione Leatus videtur; divino repente nutu vermiculus
plantae innatus , hanc confestim corrupit atque exsiccavit. lam hunc vermicuhira
scriptura matutinum vocat , ut significet genus serpentis matutino tempore Deo vo-
lente in arbore geniti, hanc penitus exsiccavisse : ita ut orto mox sole , vehemens
in lonam solaris flammae inciderit radius. Pergit scriptura dicere:
"
praecepit Deus
spiritui calido urenti ut saeviret in lonae caput
;
qui animo concidens , iam vitam
respuebat.
,,
Ita vero intelligimus haud consuetura hunc fuisse calorem , sed flam-
raam gravissimam divino consilio immissam; cuius causa maiorem solito patiens
propheta sensum , vehementius angebatur
,
parumque aberat
,
quin vitam amitteret
vi caloris. Hoc enim significat
"
vitam respuebat.
,,
iVit igitur Deo:
"
melius mihi
mori quam vivere.
,,
Quibus verbis hoc quodammodo aiebat: malorum mihi sola-
men haec planta fuit ; sed eadem mox defecit. Ego vero praeter famam pessimam
,
caloris quoque molestiam et discrimen patior. Quid t\\ igitur mori malim quam vi-
vere
,
qui tantis obtundor malis ?
Quamobrem ait iili Deus:
"
num tu magnopere maeres propter cucurbitam?

quo respondente , se mortiferis angi doloribus; ( adeo iucundam fecerat
prophetae
arborem Deus , idemque tantam de illius exitio tristitiam creaverat; ut hoc exem-
plo maerorem hominis de civitatis salute iniustissimum coargueret;)
subdit Deus:
22
170
THEODORI MOPSURSTENI
T avgttaiv ouuing ila^viytcojv ; cv vvkti
y)
d-S^^OK yi^vxJJA,
d,-SrQpov cv vukti
^^
r a.7TW-
V. IT. X£MIV Jicl^KTCtf' I/Uipi
3
TTUiq OU T^etOVCt OL0/U(S>^0V (^CiJ)^ ^IV(Ly\ -7*
TlvAiCag
'^'^(iv, ^ 0U7W
/««^'^T^Sj <^^ cf}:ocPi}(c/L [xvoKtcP^ctg ojurlw oltcei^v dvB^Tmv hk iyvcdytOTUV eh^ia, ri a,pi<^^;
,,
/W2iV»J vyiTiicov %iknvtg
^
^k iyvcoJtOTCtc <h^ioi M c6e/9^(£$e Agp^, Gffir c5)^' ywTnoTTjTa «x
a,KeJ-f^yi
'^"
(^3^y
fJiff.ntdv ^:^.Ke^(nv "i^VTCu;, U% cv a/M^ijoig ^tb
«5 ^^voVa^, a7?
7^
/j. i.w. tiAiKicLg 01) cfl^jU^VYig tQto- Xiy^ /lAv
y^
ojjto ilg ^'Sme^ei^iv tQ T^^ridtt; t^j oIicoujutwv t
TToAiv 'ivdrt y6
%cr^TO rp vmicdv IZ t6 TikYi^c,^ ttooov cAj to t T^Aerwv
av^eS^Tirjov hZ;
Gs^
Ji yi ?\9i7riig an-oA^ra^ ^t^^KiTmv ^oq,
(g)
^
vvimcov il-mv
aeji^/uiov' 0/ o/msi-
T^yHfj^cnc, i(pcuvovTo, sx, oVTig a^ioi r tj ii^Kov Tm-^etv-, an [xyfefi i]/u^TY\woviq 7/ T^wg*
o<j yb ef^ ^yioiv iiTroig av oti
^
^o-outov aej.-^/^v VYiTncov h^v ri/t^TttKOTwv ''Sm^i^ouf
^z&^cjVi^itQV luj' &)9e ii^v « [m r T^etcov (^etePte, ^uii t VYiTncov fAjiviSrlZaJi /ui^.KT^v i^lw
,
^ TzJ' fjLv\J\v ii^ttov T TJoXiv Tm-Seiv. UepcndTiPti
q
70
"
;^ ktywh 7n}A/\gc'
,, Mg a,v (q:
T^TWV a^?^^dv (pu/^ijlioJoti
o(pet?^VTWV J))igL'ta>g Tolg ^ 7)15 TroMcdg ^are^oju^voig 'r^
av^eSf^Tmv.
EPMHNEIA MIXAIOY TOY nP04>HT0Y.
KEO. A'.
3. SictpcfnkYicnct %lg <t^ Ve \l(mi
j^ "hf^cog (t G^ /\9t7rHg 07r'oaoi '^vtol ThTOtg 'ZD^i^pyi-
rdjcraM^ J^K^ ^ (^ 6 fJignf^e^^
'ZD^^^yit^ucov Mi^ictg' vx,
;^
/zz^i t ?[gLOV Wo/u^ou
•©^^
7? 'T^ aO^VejLOiV J(C^ T (^Ot^vKCtiVtCOV Trvdj/Ut^TtKY) JClVii/LSp©^ TY\ ^CtTl
y^
OJDTVg
'•
tune tantopere cncurLilae causa maeres
,
qui eidem excolendae nullum laborem
impendisti? una cnim nocte repenle nata, ilico una nocte interitum passa est; me
vero cur magis non decuit miserari Niniveh
,
tanti populi civitatem , ut duodecim
ibi sint rayriades liominum, qui laevam a dextera non dlscernunt?
,,
Pueri nimi-
rum infantes intelligendi sunt, qui reapse laevae dextraeque discrimen nullum agno-
scunt: quique ob aetatis infirmitatem nulla de re iudicare queunt; ideoque ne cul-
pae quidem obnoxii fuerunt , aetate nondum patiente. Sic autem Deus locutus est
ob declarandam incolarum copiam. Ubi enim infantium tantus erat numerus, quan-
tus deraum adultorum cogitandus est? lam ceteris praetermissis, Deus lactentium
memoravit numerum
,
quorum sine dubio propter innocentiam nullum erat poenae
raeritum. Nemo certe dixerit siraplicium parvulorum tantam multitudinem aequo
iure fuisse perdendam. Ouamobrem etiamsi forte adultorum nulla fuisset miseratio
,
puellorum utique mcminisse oportuit
,
quo niliil mali urbi fieret. Adiecit Deus,
"
et iumenta multa;
,,
ceu si merito baec quoque servari incolumia debuissent
,
ob civium
,
quibus erat parcitum , comraoditatem.
COMMENTARIUS IN MICHAEAM PROPHETAM.
CAP. I.
CJimilia Oseae et Amoso et reliquis, quotquot bis paria propbetaverunt ,
apparet
beatum quoque vaticinari
Micbaeam. Etenim eventura popuio ab Assjriis atque
IN MICHAEAM CAP. I. 171
(^
?\S^v-,
"^p T6 cH)igi, Kiya (pyAJv, «k t 1ct/i(J(,^e\cLV oJ^ct^-^v ovjui^cuvi^
<t r efijo
m
Tno owu H
'li^aanXiftf/;
Y\yi'm' (pcuviTctf
3
<t
kJ)
g^
axir^^q
K^pk •^^^'pimvcov
c^eivotgy
r v/u^pcug yi^fipn^aji
7\9y>v Kve}ov (Pmot -s^? M;;^W
(^
^^o^'idjTLu-
,, 7«T6'?7y c^gp-
^/a< T5TdC/;^«ivtfy '^B/a^- tiv©^ 'ivijav;
"
uTnp ^k s/V« /5:%/ lct^clci^ ^oj ^^
'hpov-
cmAiifX' 5,
hct ilTryi TrctVTvg 7» W^YiKmiCii
M^-^
'^ Ti (^ctaiAciag t^j Ji)(^
(puXrlv,
^ ^
r Jiio oov Tno hyii^ouf r 'l8c/k (njuuiScuvi (pvkluj-, r 6>c tQ
/<^;^^/8
ActvlcP' v^ r <S7^t;
ODiov ^t^fpr^iL^ljJJ
i7ra-y(iXicLV ^cttnKdjovTUiv ainyig' vynp /j^ Thittiv
yjjf
<j^ /13%« ouu-niq
iTD/uS^jOdv
cvipy.'ict diict tIw *^;fptAU'v(/v
ch^ct^Q^ Mi^ict^
Aiyf ^vTa, a,7na
ouZ
ilTretv ^ T^ "^^fptAu^s^;
lchcf^cf^^n t^ -^/a^, a^^ct/Mp(B^ «tw?.
"
'A^acrarg
«^^stoi ymj'- v. 2.
7^5 Ksy>t(;- 35
'AttoiKiidwg 70
A910/
yravTS^, /^^ot g/x)i 7m$ 6 lcr^nA r Joo /3ctcnKacuq
tsfocmiccDV'
odiv iTJTiytyi'
"
T^ -s^oai^TW yj yii (t TTavng 0/ cn olutyi'

T^n^^v n lcr^n-
Xmm W(£$t
TmcrcL' g/V «v 0/ '^utIw oiK^vng-^ ctvca^v c/k t^ "^i^g Gm" TTznipct^ iTiuy-
yiXictg t5 diou ehJh/J^ng ojutvIc.
"
Kct) ?$?5«/ Kvei^ ^og iv vfjuv ilg
ju^prvejLOv.
,,
p. 261.
AictAiyiTouj cfl (pncnv vjuav c/)' w,,«^
^ieog, <^/^7fe/W Tiva ^sr^ t-^ imju^cov ttzhov-
/jSI/j©-^- i7retJ)n TToA^Ktg iijuuv rtt '3?epo7l>tov7a Sjcf'Xiy§etg, ouJl fj.ictv fjJ^^oXlJj ch^ct-
fApng
^Qh 70 xp«"t!ov gT/ev o)? av (^cjj.votro f/AV iravnt ra ^sj^g vfx%npcvu TnjmtnKcijg
d)(p'iAetaji/ , Vfji^cig
3
^Jlv diKrKravTig ictvrc^v •^i^oj /SsAt»»?, i^piKicvcjztfj^oi
q
fjj^vov i(p
ictvTiig rci if^K9"
"
KJg/©^ c^ 0/'>c8 a^ov cttr^.
,,
KvctyKgnct ri '?*^§^Y,m' iTrcicfii
^
'c&^g aimvTctg iioivyi S^^-MyiTa^ , TJvAAri
q
i^ ^ «tz^i tk iiJknKgi
t^P Ji}(^ ^vXcSv
-b^e^-
Tnictj l(|)' Y\
K^
oiKOtj; y^Tioy.djciauvTig-, cog d^ng $ia.
rp iicPaKcov
Z^eS^Tnuetv i-n-etQ^vio
Babjloniis, spiritali permotus gratia ipse quoque praedicere nititur, statim ab exor-
dio communem de universo Israliele sermonem instiluens', de tribul)us inquam de-
cem
,
quarum regni caput erat Samaria, et de duabus quarura metropolls Hieru-
salem. Patet autera iisdein quibus superiores prophetavisse temporibus, id est die-
bus loathami, Achaazi , et Ezeciae regum Tudae ; etenim
"
his diebus ait factum
esse vcrbum Domini ad Michaeain moraithitem
,,
id est se divinam expertum esse
operationem. Cur?
"
Ob ea quae vidit de Samaria et Hierusalem
,,
de universo
scilicet israhelitico populo
,
seu de decem tribuum regno
,
et de duabus quarum
principatum tenebat ipsa ludae tribus , beati Davidis posteris iuxta Dei promissum
in ea regnantibus: de quibus eorumque rebus
,
accepta divinitus revelatione Mi-
chaeas haec dicit, quae Deo ut diximus revelante didicerat, sic cxordiens.
"
Audite
verba
,
populi omnes.
,j
Consentanee
,
populi omnes, ut univcrsum Israhelem deno-
tet qui ad regna duo pertinebat. Quamobrcm addidit:
"
altendatque terra , et om-
nes qui in ea sunt
,,
id est isralielitica tota reglo
,
sive eius incolae, quorum illa
patribus divino promisso tradita fuit.
"
Et erit dominus Deus vobis in testimo-
nium.
,,
Loquitur vobis per nos Deus, testimonium quoddam rebus futuris dans:
ex quo vos saepe ad honesta adhortatus
,
nullam in melius conversionem pcrspexit
Quare apparet illum quidem nihil vestrae utihtatis causa non molitum
,
vos vcro
nihilo meliores fieri voluisse , sed mala in vos tantummodo provocasse.
"
Dominas
de domo sancta sua.
,,
Necessarium additamentum sancta;nara quia generatim om-
nes alloquitur , multus autem erat apud decem tribus idolorum cultus , cuius causa
fanis eliam constructis, daemones horioribus divinis colcndos curabant, recte dixit:
V. 3.
V. i
172
THEbiiOlU MOPSDiEST^Kl
Gfftr
Jkip&y&^, j0tAa)$ "Zi^cnBiitti tt Kvejtog cJ^ oIkh a.y{n ojuni' (hiKm on y/nvvi <^j£p$
auTmvrttJ^ TTOietTOLj Gsv" AejPt^, <74>^^' diov 'Qt.vTzx. il^uretv aLTn^Kfjdv^ tS o/ 'lipouara^
Awp '^ oiftov i^vrQ^
(^
icOov ov }(c^ oiytov S/^ 7)15 hipyiia^ aLm^^YiVi TV^q olx^ietc,
"
AwTj /</« KvejL^ cxmfpiuirajj 6z tQ TOTra ou/n^-
}(^
^^Qtl^YiaiTOui /jpt/ IfhlSricnTOil
Ifh TO, V-^Y] T^
J^ir }(^
OUXdj^cnTOUI TOL O^A VZUDf^gLTwdlV aumi' ^ OUj KOt?\Cf.<hq TZt)C^(XDV'
p.
262.
TO^ cut;
m^<i
*^
'ZQ^crw^^ii
^e);,
/fpt^ «5 vchi)^ >(gi!Qc(pi^ju^ov cv ^c^^^^aai. ,, H^lm
'^ OTc tQ ogpt? c/Keivn (py\mv o 3ieo$, -t* oimcnufq t^ oltciiaj; tvtjvv ti-m^pyiviv -, oLTmayx; jukv
)(gLQi,ic^TY\ai T^
>^e
T^ la-^YiKmmq Myav,
<:^i
utj 6 AP>©^ coW* c* roLpoL-^^vi
q
g^
cw/ ooT»;
}(gL^<Pi(ji
(^vmjoLTnq' TH^t^
y> o^w
^
to vtxnpi^^v >(ciL\ii -, }(^
cfstr ASi-srou^ Jl
aLTmvrct;' ^toi^^J^ca; yb
g^
^yretvoTi^t^ ovo/j(^^i' J^ikIu; x^pS -^Tt/ei 'zo^awfjuXYi^ihr^
}(^^voLX\a}tcdV cuLiTtig' Ji)KH
^
ovro5 07i «;c c^etvag juJv atLKiVi^am
Kiyl,
Tttq }toi?\ff.J'ctq
Q
TiliiVi^auj, cAua k^ td Uicojt^ td i/3^l}tov , o 7roK?\s(,Ktg iTTiehi^oLjuSp-, K^ Sjg^pioiv Ag-
^v TD ;to/vov, 077 TTavrm;
}(^
JwuoLT^g ^
(^
Kqittov Jiijujiv iTnXdja^raui h op;^ Ji -S^/ct,
artXivnatt Tg rtAiTy^
;|^
a(pctv/<^ouaa JikIw }vy]pov Tjve)- 'ZSfoawjuuXv\}tor©^' '^^cmaiai t?
^T«5 iiq TJjW-ctfg/fitv , J'iKluj vJhr^^ <r(poc^S rg
;{^
pa^cA«/8 o^
v^l^t^
^^ Ta }(ciLTwri^
V. r..
(pggpyt^ya- j^
Q
TbfTzav a/77a
'•'
Ji oLcyi^etoLV 'loL}ta)(^ TravTa ^UTa,
;f^
cA' a/IfpTtoLv qIkh
'l(rg$t«A. ,, E/7a i7nry\.
"
T/5 M aiail^etoL loL^tO)^', ovy^ vi ^ctji^petoL',
}(^
riq y\ olju^tiol
oIkh 'ifcJk;
«p^
« 'Igp^oaAw^; ,>
'E;w/v«v t^
^
m oLai/BetoL J)iA.n cv 'S.OLjutfpeict avXXiy>-
fj^ucav ^ rJj T/J iiJ^Xodv digptm/a, ou «/^ fj(C(.X\<^ g^ ^ T5^r6) }(gLTicrK<LoLc-/j^ovg
il^V VOLisi' (t
ThTtiV
Q
h 'tt^^VOJLiiOL ii^ ^TIOV J)^XVI, 0/ T 'liDHaTtXYIfJL 'i^VTig CV iOLVTolq
p.
2G3.
Sc/^
(^
VOLOV cd^WUOJU^Ol
-7^
T ilJt^XoOV OLTni^VTO di^TZiio^' itVX. TUq TJ[JLCi)QjlCLg oiTm-
Dominus de domo sancta sua: demonstrans se ad omnes communiter verba facere,
ob id a Deo missus qui Hierosolymis domum habet suam, quam sanctam propter
insitara ei virlulem definit. Postea pergit dicere.
Quia ecce ])ominus egreditur de loco suo : et descendet atque ascendet super
excelsa terrae. Et commovebuntur montes subter eum , et valles liquescent sicut
cera a facie ignis , et sicut aqua quae decurrit in praeceps.
,,
Procedens enim ex
illo
,
inquit, monte Deus, habitationis suae locum ostendit, eumque universae Is-
rahelitarum regioni dominari dicit, quam propheta alloquitur. Conturbabit autem
proceres eius; hos enim montes ob suam eminentiam appellat ; nec non et rehquos
omnes: nam valles classem hominum bumiliorum nominat. Patet autem haud di-
visim dlcere montes commotos et liquefactas valles , sed hebraico idiotismo quem
saepe docuimus
,
per diaeresim dicit commune
,
quod nempe omnes proceres reli-
quaraque plebem divina ira corripiet , commovens destruensque cerae more igni
admotae : pertrahetque ad poenam instar aquae vehementis impetuose ex alto ad in-
\feriora ruentis. Horum autem causa est:
"
propter scelus lacob haec omnia, et
propter peccatum domus Israhehs.
^,
Mox addit:
"
quodnam scelus lacob? nonne
Samaria? Et quodnam peccatum domus ludae? nonne Hierusalem?
,,
Illorum qui-
d?m manifesta erat impietas qui Samariae congregabantur ad idolorum cultum
,
cuius praecipue cau«a illic aedificata fana habebant. Sed et horum iniquitas haud
minus constabat
,
qui Hierosolymis templum apud se habentes , hoc despecto , ab
idolorum cultu nou abstinebant. Deinde punitiones enumerans;
iN miciia^xm cxp. I. i73
</fe '^ct/n^o&av th
tpliucoaiv TToKXluj-y «96 ^pU4 J^iKiw ^a)^^7c9"ot/ , milwa,q n iTr akrn\i
dilvaLi "fm <pv?\gLKyi Tyj KOfTJUv
a<^avia yb atJTv\q lag olKoJh/Lc^q TroAmXcSq 6k (iaL^^v
ouuTag dvoLcma(ra4' oi(p^ ov Jii Tmvmg %-\rraJi n^icma.
"
Ka) trivtu. m yKvTifa avTi\i
v. 7.
f^gi^^xh^^ncn. ,,
ToT? cTm
^fp^f
'^'^
/lc^toucov ttovcov iavTzSv o-^vtolj t aTmXeiov, }(£f.-doupH-
/bSl/ja ^jzsi) r/) TToKifJuodv h^vnc, a }(cf.'ncniiva<Tav ilcfhiKgt..
"
Kctj TmvTct tcl juu^co/u(siLTtt
aunrii ifA.-Sfpticmcnv cv TrvejL. ,,
UavTct
(^
KOtr/npv t <ti^x^i/u^ov '67? Ti i}ef^?\9i9
}(^
ivlg
voLolg d<pctviov(nv cv TrvejL-^ ov acaxi^ Ttva /uu^ov hiKgvut ^k; (hcifAscn.
"
Kctf TravTO to
iiJu)>\g. ouvmg dTKJOftoLf ilg d<pcLVi(r/uiQV' cT/otj 6k /uu^co/^twv 7to^vY\c, awjY\ytyi,-i
7^
6k /uu-
c&dy/^^TWv TTOpvng cnjuuiqn^^i. ,,
Uopvix,'^ yt) ^ncru/u^oi yvcoftv}, 7(^
"^TXDfavTS?
y"^ 2/^«,
viV(reti>Tig
q
'Z«^€?5 to «i'c/)yP^, /uu^c^/^tzl tivol t^ iavTzSv (t-3^K^0VTiq Tjopveta^, ^zi^^n-
<pi^v OKQtva TYi 't^ ihDiiAcov di^mict, a J^ Tmvjct k^ 'Qcvitv d<^avi(^.
"
'^EviX^y tot«
v. ».
}to-\iTciui
}(^
&plu>r\oi, TropivcriTOLi dvv7i'cJ\T©^ <t yv/umy\. ,,
'Ev ^^luuoiq i^ t^ zoTmvlg p. aei.
al^/^Acoaict 'S^^Jh^lcm /JUty<^y\' ihTo
^ Aiyl tv yj/mir.
^
dvvTiuJiTi^ , oti ovTcog
a}^/j(^Aci)T^ dTm^^a^iToui , Trcurrvf d<pcupidiiati Th 'Ztr^aoVToq duTVi ^tctrfta.
"
Uon^atTOLi v. 9.
'9t07nTvv d)g JpaycxjvTtov
-i }(^
Tikv^©^ diq dvytTi^v aiplcucov otj }(^TZ'A^TY\aiv h TjKviy^
dirniq' JiOTi wA3?v 'icoq^lovJisLj
^
y^^^olto %cog Wa>i$ P^ou
f^LH
'icog 'lipaaztXiifx,. „ To
^g
Jpa}tovTtt)v
>(ffj\
aipluucov Kiyi Ky tv f>Lvdc?\gyov/j^ov Ts-oLp' o/ioig' t^td (iov?&/J^j(^ ii-
^efv, OTJ c/K^vct Ji) TCL oii
fjLV^cp -Zt)^^ "ir^ TToXXc^v Kiy>/j^a, iTs-' dumv \:m/jSpovai
nyj 'ipycov, tzS ^ficyeiW duToiq hm^liZvoui tto^ iftov r 7^r\y!u/, ymg '^^tiv TYsq '^a/x^^ci^
d^a/BpY\ ^
(^
'lovJav fUTiMvoiTOLj aTrfo/^Yi
}(^
Ty\g 'lipovanXnfJL' i^srei }(gi}t/iivluf
vg^^v i\?9v ^aCvXcoviOi.
"
Et ponam Saraariam quasi pomorum custodiam, et quasi plantationem vi-
neae: et detraliam in voraginem lapides eius , et fundamenta eius revelabo.
,,
Con-
stituam Samariam in solitudinem vastam , ita ut campi instar in ea agricoletur , et
tuguria ibi iiant ob pomorum custodiam: etenim ego aedificia eius omnia destruam
a lundamentis evertens ; ex quo illa omnia sequentur.
"
Et omnia sculptilia eius
concidentur.
,,
Tunc etiam vanorum opificiorum suorum excidium cernent, deleta
scilicet cernent ab hostibus quae fabricaverant idola.
"
Et omnes mercedes eius
igne coraburentur.
,,
Exuretur igne ornatus omnis idolis oircumpositus atque tem-
'pHs
,
quem illi quasi mercedem quandaiii daemonibus persolvebant.
"
Et omuia idola
eius ponam in perditionem: quia ex mercedibus meretricis congregavit, et ex mer-
cedibus meretricis convertit.
,,
Meretricia mente a me recedentes, et ad idola ac-
cedentes, raercedes quasdam ex ipsorum coacervantes fornicatione , idolorum cultui
offerebant: quae ego omnia simul disperdam.
,,
Propter hoc planget et lamentabi-
tur , ibit discalceata et nuda.
,,
In lamentis erit et luctibus captivitali maximae tra-
-dita ; id enim significant verba , nuda et discalceata ; nempe quod hoc modo captiva
abducetur, omni suo ornamento spoliata.
"
Faciet planctum quasi draconum, et
<}uctum quasi filiarum sirenarum.

Verba quasi draconum et sirenarum , ait secun-
•dum nonnulloinim fabulas; dicere volens fore ut illa quae in fabulis apud multos
iactantur , ipsi re vera sustineant, dum ego gravem iis poenam impx)nam, quae a
•Samaria incipiens , ad ludam perveniet , et ipsam attinget Hierusalem; quoniam
el
ihanc postremo Babylonii ceperunt
V. II
p. 265
I
V. 12
V. 1£
17 i TMKODOHl MOPSLKSTICM
"
O/ cv Yi^
i/^Yi
^yiAwuiSi, (^ ol cv ^hKeifjL fA>h
oivoixacfh/Ltfm cJ^ oIkh <$£^^'-
g(pfi, «^s
7^>i o/^TO Toig \(r^Y\k\Tcuq 7rei(Jo/iA}jodV uara t a,osupia)v ngLWiivoiiV' oi Tvivwu,
(pn-
ojv, Ci> OKCtvouii r TToXicn fA,Yi
/Lnyt/^gL (^^vetTi, izcg thtmv o^vTig av[jL(po^i-i {jlyi
q
tps-
Xwu iTT ojuTvig g^/psTe ^A&)TO.
'^
Tiu) i(^Q.auaazL<Q^ 2/$ .^^^AcwTa.
,, 'koiuiQ^ov
^
V/tuv i(c^7m.crcta^aui xhviv
>
V7np wv iTi^iq icnSi yiAcog' 'mhc, (^ Tjvct t Zottov;
"
KctTni-
x.80>j$ itff.xdc,', ^gL^Kd Tag Troketq ainvig. „ '''OTTros yb ctv vo/uucmvc iu vxg 7r6.\cig oliceiv
Txg iJ^ictg cdg cv d.(r(^ctXei j^gLdigw-ng, o^^iS^ thktwv t ^(st^uipicnv.
"
Ouk J^mA-^? ifgvai-
kSozl AlvoLV xh^^it^ otKOv i^/j^ov auTY\g.
,,
'AX/\gt }(^wiivoi^ (pncTiV, hfi^vTeg iK yiTtvcov
ovTctg G^ 'l(r^yiK.iTct^, (^ %iHTOig ^i^jLiriTifcdHJOTCu; i{gMoig., «)c i^HXY[^(Tcv^ '^t^^i^.dvvTig
T^j
lcf^icov^ itoivcoviioTtf tQ Tiivdvig iWToig., Y]Jh/u^oi
q
^ r cnjf^<popcug oum^v chiTiT^wu.
}(g,}mvoi. Ti ovLVj
"
Aw^^^ cv^ i^/t^ TjhYiyltv o<^wuY\g.
,,
'AAA' iTretJ^ Tolig 'd\AoZioig ou
awjY\kyv\anctTi i^gDCoig-, ouwm 7ikY\yluj 6JhvY\^v eh^oL/udpoi., Jixluu JtdcitTi t^ /uioy^Y^o^g yifo)-
fjLY\c c^ciVY\g, )(gL-^' Iw Tolg ^o^^ioig i(^Y\J)icBi i^gmoig.
"
T/$ y\p^oLTO iJg dya,du )(gLTDiKii(rrt'
bJwuce4;
,, KoLf ^
^Ji Oiov Ti d,yct-&^ Tivog /u^Tie-^v cfffir cv oJwucug oliWJLUTa^
-y J^ to
yt^Q/C^r^ -;?// iTnVi^^^iVTWV djUTvig )(C/MO}V ilTOL iig "STTvJei^iV tQ pYldivTOg.
"
"^OtJ )(Sf.Tif^YI
)(c/L)(gL cjN^ jcvexi^ ^ TiuKcug 'lipHouXYifA,, -^^ocpog (ipjL(aTiev
}(^
iTnffdjovTZov. ,,
'XoaxtvTY\
,
^p
cpwtr/v ^ TiavTaj; g^ ^ o^j/^i t5 •^8,
«gTg
jm.m
q
t^
^
\ip^cmKY,fji, iVTi '^i^Souj (paJ)^
KV)tK.ii/j^Y\g '\jzim Ti aL^/u(ctTU>v
)(^
'iimcdv ^ Tmang
'^
TToKi/Luct;
^^$.
i>.
26C.
E/Ta t7ro(^i(pi
(^
Ap^v ^ T Act^? ;7-oA/y «(Toj/ t^ 'louJtt f^oLoiKcicug
)(^
ttoKKc^v
. fv^^vofXi^v fA^g-luJ-y
)(^
(pY\oJV.
"
KoLTViK^azt Aa^e,
^9^y><i
oL/t^Tict^ olvtv\ ^ Tiji dv-
^*^/ 2/dyv 077 cv avi ivpidiicrctv ouj d,ai^eioui t 'l(r^Y\K.
,,
Ic&/ Ji) ^ ol, (1)y\07
,
tol ovfJL-
^Y\(Jv/u^oL avi )(c/i.)(gt-i y\ tyi '\ipovaztKY\fjL (^dvyiTi^
^p
2/a)V tolvtIuj
6vojh^^<I
^
Y\yifjLd>v
*'
Qcii in Geth, nolile magnificari; et qui in Acim, nolite reaedifi(;are ex domo
in risum.
,,
Finitimos populos hic respicit sermo
,
de quibus etiam beatus Oseas
aiehat, fore ut paria Israhehtis ii quoque ab Assyriis paterentur. Qui ergo , inquit,
in urbibus illis versamini , ne superhiatis dum Israhehtarum aeruranas spectatis
,
neque aUum cachinnum super his extollatis.
"
Terra aspergij;e derisionera vestram.
,y
Congruum vobis aspergite pulverem
,
quia ceteris risui eritis. Cur, aut quomodo?
"
Destruam civitates eius
,
quae bene habitat.
,,
Qui bene creditis civitates vestras
habitare
,
quasi tuto in loco constituli
,
harum omnium destructionem videbitis.
"
Non est egressa habitatrix iVenan , deplorare domum proximam sibi.
,,
llli quidem
videntes propinquos suos Israhelitas, tantis mahs mersos, his gratulantes perstabant.
Quid ergo?
"
Accipietis ex vobis plagam doloris.
,,
Sed quia alienis non condo-
iuistis mahs , ipsi quoque acerbam accipientes plagam
,
poenas improbae iilius men-
tis dabitis
,
qua alieni gavisi estis malis.
"
Quis faciet bonorum initium, si habitet
in doloribus?
,,
Profecto •fieri nequit , ut ii aliquo bono fruantur
,
qui in doloribus
versantur , incumbente ipsis malorum mole. Mox dicta confirmans:
"
quia descen-
derunt mala a Domino in portas Hierusalera , strepitus curruum et equitatus.
,,
\Tanta
,
inquit , ingruet in omnes ira Dei , ut ne Hierosolymis quidem parcendum
at, curribus et equilatu et orani hostili vi obsessis.
\ Postea sermonem convertit ad Lachis urbem regni ludae, peccatorum multitu-
ditve redundantem, aitque.
"
Quae habitas Lachis
,
princeps peccati haec est filiae
6iom§; quia in te inventa sunt scelera IsraheUs.

Scito et lu , inquit
,
quae tibi
V. 15.
IN- IMICIIAEAM CAI». I. 175
tStv cfhoffiq
c^£t:TO?^AA9/MV«$ 2«$ Hhy^eoyofMo^
Yi^j qIkcv; f^Talac,' olnci fJigiTcdm ilg
wivov
l^ovTO Tolg (Ba,(7tMucnv 'lo-^^A. ,,
'Tmp Jn Thiuv t olutIw
cLi-^/i^Xcacnctv TJzsnj-
juSlfjag
f^
cjv' TV '}6 Jhlcrig o^ot77C9eAA9/^«5 5 Myi
^v^ t *^9tbAAo5 iig
ctl-^jn^Acotnaji/,
Qp lctva^g TO ouuTo, ju^ Tcaoxif^w
Tolg T Ti-^ okScnv, 7ra,VTre)v Ji cnsi r/J Itt oLcn^act
if^Tkcntdjacr
f^cdv oiytcdv Sf^^p^ei^fj^jcav
IvTn^ Jh "^ottov
^^
ol k^ t :Ectf^^eiav Jn-
(pdapy\(rcw olxci r iMXcov.
"
'"''£0)5
ch^
\ikii\^vofA9t(,
aytyjd (m.

'Tuof^ac, J\\ SCm
iuuH G^
TroKifJuaq ay>VTog, o'i T^ awv ayt^v icJOVTaf n^n^vof^i.
"
KaToiK^azt Kci-
;^$,
nM^vofAa ^cag 'OJhX?\g^ wj^, JoIol t^ dvyt^^o^ 2<w.

Oi^ (^ t Act;;^? jctiiotv-
Ttf/,
;if9tf
oi^tg 'OJhX^^g^f/. t HM^VQfJuav
c/kt^vhcti t olmiov 'iva UTni 7ra(7ztv
fc^di^aai
T ^^
T^ g7ra}{gA/^-
'^e^eP? OK ^
w ^fkiJh^og I^ cfh>CHcru Sja
(^
cv atJTri yaov An(p37i- v-
2C7.
<reTce/ « 'lipacmXiift.
Tivig
Q
g(pctc7ay
'c&e^5
t Aa-^g Xiyiv
'^VTzt
(^
'ZZ>£f(pMT^, <W5 t 'A/M«ay/ay avsAS-
anv T ^acnXia' iTretJn tSto -sr^Tnv gToAjaJi37^ ^rctp atiTvlg to o]imov aviXeiv ^acnXia-
'Zir^Ti^v
^
o/ T^ T Jii{g!, (pfA/aTv ^acjiXeict ThT^ yiy>voTog 7roK}\ff.Mg' ig;
q
vrav^p^o^^v
^u-^cv ^ 'nkacTfJig!, t6 pM^v /dA7v, r\hpv\f^iov
"^
t t -zif^^m^Kluj ov vivov\HXiTtev (pcdvlw'
iiTi
;^
^Af^osia^ tff^Tog ok r
'^ "iLJhL ^acnX^LcmvTwv tpuAw? o^ ^/3«A>i$ avjjtf*^,
'iwa^ tS' TmZog atrc^ ^z&^tc^v dvoupidivTog hTcog, a>g h
W
(^acnAeic^v IsoQjLa Jh^^gl As-
yncjzt'
*
OTJ iivi<pi(rav 01 Jks?^i r ^lc^ag^, ^ iTroUtrav cnjuu<h(rf^v
^
iCj cnjutj^ct^/ Itt oujtvv
, oo'7"
^®°' ^"'
x^ iTTUTai^av ouuTvv «5 7np owu (^ 'A^ATict^ 7^7« i]o$ 7ra.p^3wv «/5 T iSaaiAciav iiXiv
i/g^^pv, T (povov c/>cJ)Kav t imZog t olwiiii' <s%« ou ;f^ cot» (pnoi*
*
<^ l^ogTO w^ c/k^-
* cap. xiv. &.
ToucodTj Y\ fiacnAaa cv t^
;j^e/
'AyM^aji«, iTramJs G§tr TrcuJa^ am^ g^ Traia^WTO^
ovenienl mala
,
quae malitiae dux fuisti urbi Hierusalem ( nam filiam Sionis lianc
nominat
,
) nihil differens a Samaria mentis tuae perversitate.
"
Propterea dabis
emissarios super hereditatem Geth, domos vanas: domus vanorum in vacuum factae
sunt regibus Israhelis.
,,
Ea propter tu quoque captivitatem sustines : nam dabis
emissarios dicit pro , mittis in captivitatem, tui causa paria incolis Geth passura,
cunctis quae ad impietatem struxisti aedificiis tibi pereuntibus
;
quemadmodum
apud Samariam quoque deiecta sunt fana idolorum.
"
TJsque ad heredes luos te
adducam.
,,
Haec pateris, me tibi hostes adducente, qui tui erunt heredes.
"
Quae
habitas Lachis , hereditas usque ad Odollam veniet
,
gloria filiae Sionis.
,,
Hi La-
chis ipsam tenebunt, et usque ad Odollam extendent hereditatem suam: id est to-
tam occupabunt promissam regionem. Et super haec, illa ctiam gloriosa propter
conditum in ea templum , capietur Hierusalem.
NonnuUi dixerunt , haec loqui prophetam contra Lachis
,
quia regem Ames-
siam occiderat: nam primo eiusmodi in iila urbe facinus fuit prgprii regis occi-
dendi; quum apud decem tribuum regnum id saepe iam accidisset. Atqui hoc to-
tum fabulosum falsumque videre est , ab iis excogitatum qui prophetica verba non
intellexerunt. Nam nec primus ludae tribus regum Amessias proditione fuit inte-
remptus; nam loasus pat-er eius antea hoc modo fuerat extinctus, ut regum histo-
ria tradit, dicens : insurrexerunt servi loasi , et coniuralione in eum structa, pei^
cusserunt eum :
quos quidem ipse iVmessias , illius fiiius , regno potitus postea c^;-
pit, patrem suum ulciscens: de quo ipso ait scriptura: et factum est
,
postquam
regnum in Amessiae manu confirmalum fuit
,
percussit servos suos qui plrem
ipsius
176
TiiHODoar mopsui.steki
(^
TTun^ oJUT^' ^ T 'Amos'icty
q «p^
o/ o/ Aa;;^? 0LVi>hvTiq (pouvovTe^' As^-
^
87W5'
p. 268. TwottK «t»TOV 0^«-
(^ ^gP^v ^ T 'limov •,
)(^
iTti^pM cv ' li^iiattKY\fji,' au^pcSq ehiAaxrct^
'cm
i7ravi<pioztv aim^ wk ^ 'T^ 'lipovemArifX'-, of f(gL7U(pu^vTa, ilg rlcv
\aMg *<^^i^vTig,
dvetMv tStt) jtSp ouv- ctVTiK^vg (pouviTeti 7ik(L(r/u(ct' TXr^g