You are on page 1of 3

Một bài học giáo dục từ Harvard

Chia sẻ

Tôi luôn trăn trở tại sao giáo dục của Việt Nam tụt lại phía sau rất xa so với thế giới?
Những môi trường giáo dục thực sự tiên tiến có những gì khác biệt?
Sau khi tốt nghiệp hai trường ở Việt Nam gồm ĐH Hà Nội và ĐH Ngoại thương, câu trả lời dần
trở nên rõ ràng khi tôi may mắn được trải nghiệm chương trình đào tạo lãnh đạo của Trường kinh
doanh Harvard (Harvard Business School - HBS) thuộc Trường Đại học Harvard - Mỹ.
Học thầy không tày học bạn
Có lẽ nhiều người rất tò mò và luôn thắc mắc, thực tế trường Harvard dạy những gì cho sinh viên
của họ mà có nhiều người xuất sắc đến như vậy? Khi tôi bắt đầu khóa học của mình tại HBS, tôi
cũng không khỏi hồi hộp và sung sướng rằng mình đang chuẩn bị được tham dự một chương
trình học tập của một trường danh tiếng bậc nhất thế giới; và mình sẽ được dạy và học như thế
nào nhỉ... Buổi học đầu tiên của khóa học bắt đầu với tất cả những gì khá giống với những khóa
học thông thường mà một trường đại học vẫn thường có. Giáo sư lên giảng đường, giảng bài rồi
đặt câu hỏi cho học viên, mọi người trả lời các câu hỏi của giáo sư và thảo luận với nhau... Tôi
không hề được chứng kiến những gì cao siêu như kỳ vọng. Không có công nghệ đặc biệt, không
có những bài giảng bùng nổ, không có quá nhiều khác biệt so với một lớp học truyền thống mà
tôi đã từng học qua.
Nhưng rất may cho tôi là mọi sự không dừng lại ở đó. Sau buổi học đầu tiên ấy, lớp học của
chúng tôi có 50 học viên và được chia thành các nhóm nhỏ từ 7 đến 8 người, và giờ thảo luận
nhóm là một việc làm bắt buộc mỗi buổi sáng. Chúng tôi thảo luận các bài tập tình huống (case
study) theo lịch trình đã có sẵn. Các nhóm thảo luận được tổ chức một cách rất chuyên nghiệp.
Để làm quen, ngay từ bữa ăn đầu tiên chúng tôi ngồi vào bàn ăn theo nhóm, và tôi ở nhóm 1 nên
ngồi vào bàn ghi rõ Group 1 (nhóm 1), vừa ăn vừa làm quen với mọi người. Nhóm trưởng cũng
đã được phân công và hướng dẫn mọi việc ngay từ trước khi khóa học bắt đầu. Mỗi bài tập tình
huống đều có những câu hỏi định hướng rất rõ ràng mà cả nhóm phải tranh luận. Chúng tôi học
về lãnh đạo và quản trị. Các thành viên trong nhóm tôi cũng như những nhóm khác đều là những
nhà quản trị cao cấp đến từ những tập đoàn kinh tế hoặc các cơ quan chính phủ, họ đang đảm
trách vị trí quan trọng trong tổ chức của họ, nhiều người có bằng tiến sĩ một chuyên ngành khoa
học nào đó, nhưng tất cả đều tranh luận một cách sòng phẳng và quyết liệt với nhau: Có sự lịch
lãm tối đa trong lời nói nhưng không có sự nhường nhịn!
Điều đặc biệt là những tình huống trong các case-studies được viết rất khoa học, thực tế, đầy ắp
thông tin và cũng đầy tranh cãi khiến cho chúng tôi có rất nhiều điều để nói. Mọi người tranh
luận rất quyết liệt trong mỗi lần thảo luận tình huống như vậy và cuối cùng thì mọi nhóm cũng
phải đưa ra được những ý kiến chung và những giải pháp cụ thể cho tình huống đó. Qua tranh
luận với từng tình huống vốn thật như chính những gì mà tôi phải trải qua trong công việc của
mình với những người đang có vai trò tương tự như tôi ở trong tổ chức của họ, các giải pháp và
cách tiếp cận trở nên rất phong phú, sáng tạo và đầy ắp các bằng chứng cụ thể ở trong nhiều tổ
chức ở nhiều nền văn hóa và trình độ kinh tế khác nhau. Lúc này tôi mới thực sự thấu hiểu một
điều mà Harvard vẫn luôn tự hào, đó là người học sẽ thu nhận được rất nhiều từ bạn học và họ
gọi đó là Peer-To-Peer Learning. Các cuộc tranh luận trong nhóm luôn rất quyết liệt với vô vàn
những ý kiến tuôn ra từ những cái đầu sắc sảo. Mọi người đều học được từ bạn của mình nhiều
điều quan trọng và ý nghĩa. Các bài tập tình huống không dừng lại ở việc thảo luận nhóm, mà
chúng còn được phát triển sâu sắc hơn khi các nhóm phải tranh luận trên giảng đường với các
nhóm còn lại cùng với sự dẫn dắt của một và đôi khi là hai giáo sư trực tiếp. Các vị giáo sư và
trợ lý giáo vụ còn lại sẽ ngồi ngay sau lưng của học viên quan sát, ghi chép. Cả lớp chẳng ai biết
những vị ngồi sau lưng mình ghi chép những gì, nhưng mọi người đều hiểu là cần phải tham gia
hết sức, nếu không muốn bị đánh giá thấp và nhận kết quả đáng xấu hổ; ai cũng biết mình đang
bị giám sát bởi những cặp mắt tinh tường. Còn vị giáo sư trực tiếp giảng dạy thì liên tục đưa ra
các câu hỏi để gợi mở thêm chứ không hề giảng giải như ở trên các giảng đường ở Việt Nam.
Rút ruột để lột xác
Khi mọi ý kiến của học viên đã được trình bày hết, giáo sư mới thực sự tổng hợp và đưa ra giải
pháp cụ thể cho tình huống đó bằng cách cho chúng tôi xem phim về chính những nhân vật của
tình huống đó đã giải quyết trong thực tế như thế nào. Không dừng lại ở đó, bữa ăn tối thường là
thời điểm chúng tôi được gặp trực tiếp một vài nhân vật chính bằng da bằng thịt của các bài tập
tình huống đã thảo luận ban ngày ở trên lớp, lúc đó thì các học viên tha hồ hỏi bất cứ câu hỏi nào
mà họ băn khoăn khi giải quyết tình huống đó trong thực tế thì sẽ ra sao. Đến đây tôi mới hiểu
thực sự triết lý học tập Inside - Out (rút từ bên trong ra) mà các nhà giáo dục vẫn thường nói.
Mọi học viên đã thực sự bị rút ra sạch sẽ những gì mình biết, lục tìm tới tận mọi giới hạn hiện có
của trí thông minh của mình, kể cả những phán đoán, sức tưởng tượng cũng được huy động triệt
để... sau mỗi lần thảo luận như vậy. Rồi sau đó, sự tổng hợp và bài giảng của giáo sư mới trở nên
thực sự có ý nghĩa khi nó có tính định hướng và luôn cung cấp một cách tổng hợp cho chúng tôi
những giải pháp giàu khả thi và những kết luận đầy giá trị. Và những cuốn giáo trình, những
cuốn sách chúng tôi được phát trong khóa học, tới lúc đó mới cho thấy hết giá trị của nó khi
chúng tôi đã đi qua các bài tập tình huống, đã phải tranh luận nảy lửa, đã nghe giảng...
Buổi tối muộn về tới phòng ngủ của mình, dù mệt nhoài nhưng tôi cũng như mọi người luôn cố
gắng nghiên cứu các cuốn sách được phát để có thêm những nền tảng cần thiết cho buổi tranh
luận tiếp theo. Toàn bộ khóa học, chúng tôi lặp đi lặp lại quy trình: Thảo luận nhóm, tranh luận
với các nhóm khác trên giảng đường, nghe giảng kết luận, về phòng tiếp tục đọc sách. Kết thúc
khóa học, mọi người thấy rất thú vị khi mà tất cả học viên hầu như thuộc lòng các vấn đề được
giảng dạy mà rõ ràng chúng tôi không hề bị bắt học thuộc lòng. Nhưng kỳ diệu nhất, đó là ai
cũng cảm thấy bản thân như đã lột xác để thành một con người mới, với tầm nhìn sâu rộng hơn,
đầy đam mê hành động với những chiến lược rất cụ thể.
Chuyến bay về Việt Nam thật là dài, nó đủ thời gian cho tôi suy ngẫm thấy một sự khác biệt quá
lớn giữa những gì tôi vừa trải qua ở một trường đại học hàng đầu thế giới và bao năm học tập vất
vả ở các trường đại học ở Việt Nam. Nếu xét thuần túy ở góc độ sức lực đổ ra trong học tập thì
việc học ở Việt Nam cũng chẳng thể nói là kém vất vả hơn, nếu bạn thực sự học nghiêm túc.
Nhưng cũng chừng ấy sức lực bỏ ra, tôi thu được nhiều hơn rất - rất - nhiều lần khi học ở HBS.
Ở đó, tôi không hề phải chịu áp lực thi cử như ở Việt Nam, không hề thấy việc lên giảng đường
là những phút giây dài đằng đẵng với việc phải khép mình ngoan ngoãn chép cho hết bài giảng
của thầy cô, không hề thấy áp lực phải tìm tài liệu học cho nó trúng tủ khi thi... Ngược lại, chúng
tôi thích thảo luận nhóm, chúng tôi thích tranh luận và nghe giảng trên giảng đường, chúng tôi tự
thấy đọc sách là một nhu cầu thiết yếu để hoàn thiện tri thức và đọc càng nhiều càng tốt, Chúng
tôi thấy giáo sư là những người bạn thực sự đang hỗ trợ mình.
Cái khác biệt lớn nhất đã thấy rõ ngay từ trong tư duy giáo dục. HBS thiết kế những kịch bản
giáo dục và đào tạo cụ thể để nâng tất cả mọi học viên lên một tầm tri thức và kỹ năng mới. Họ
đặt ra vấn đề là người học phải giỏi lên, phải thực hiện được ngay những gì đã học, chứ không
đặt vấn đề là bài giảng của giáo sư phải thật hay. Họ đặt ra vấn đề là giáo dục phải rút từ bên
trong người học ra để mọi người tự nhận thức nhu cầu hoàn thiện kiến thức, kỹ năng và rồi tìm
mọi nguồn để hoàn thiện nó, chứ không đặt ra vấn đề là kiểm tra sinh viên của mình đã thuộc bài
hay chưa bằng các kỳ thi đầy căng thẳng. Họ nhìn tới kết quả cuối cùng rằng người học sẽ có khả
năng tư duy và hành động ra sao trong thực tế, và từ tầm nhìn ở điểm đích cuối cùng đó, họ lập
một kế hoạch chi tiết bằng các bài tập tình huống, một kịch bản giáo dục để thỏa mãn đòi hỏi
thực tiễn... Chính vì thế mà sinh viên của họ giỏi giang, chủ động, giàu tư duy phân tích và cực
kỳ nhạy bén với thực tế.
Giá như bài toán giáo dục ở các trường đại học của Việt Nam được đặt lại vấn đề theo hướng tạo
ra một kịch bản giáo dục hoàn thiện để nâng người học lên tầm cao mới, với cách làm thúc đẩy
động lực từ bên trong như tôi đã trải qua ở HBS thì có lẽ sẽ tốt biết bao. Tôi tin với tố chất thông
minh và khả năng thích nghi nhanh đặc biệt của người Việt, chúng ta sẽ có đột phá lớn mà chẳng
phải đầu tư quá nhiều tiền bạc
Theo Nguyễn Anh Đức
Lao Động
https://dantri.com.vn/giao-duc-khuyen-hoc/mot-bai-hoc-giao-duc-tu-harvard-1407027211.htm