You are on page 1of 2

1ο Θέμα

Το 2010 εορτάστηκε η επέτειος των 2500 χρόνων από τη μάχη του Μαραθώνα. Η μάχη αυτή έχει θεωρηθεί
ορόοσημο στην ευρωπαική ιστορία και τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Είναι χαρακτηριστική η θέση του Σκωτσέζου
φιλοσόφου John Stewart Mill (1773-1836) ότι "η μάχη του Μαραθώνα ακόμα και ως γεγονός της βρετανικής
ιστορίας, είναι πιο σημαντική από τη μάχη του Χάστιγκ. Αν εκείνη την ημέρα η έκβαση ήταν διαφορετική, τότε
μπορεί οι Βρετανοί και Σάξονες να ζούσαν ακόμη στα δάση".
Με αφετηρία τις γνώσεις που αποκτήσατε από το Α κεφάλαιο του Α τόμου του εγχειριδίου του ΕΑΠ να
απαντήσετε στα εξής:
Α)Πως θα αντιμετώπιζαν την παραπάνω θέση, η οποία αντιλαμβάνεται τους Πέρσες ως βαρβάρους και τη νίκη
των Ελλήνων ως θρίαμβο του πολιτισμού κατά της βαρβαρότητας, οι εκπρόσωποι του ευρωπαικού
εθνοκεντρισμού και του πολιτισμικού σχετικισμού;
Β) Ποια απήχηση είχαν οι απόψεις του Montaigne στην εποχή του;

2ο Θέμα
Ο Σοφοκλής σε ένα από τα χορικά της Αντιγόνης (στ.781 κ.εξ.) έχει γράψει έναν από τους διασημότερους
ύμνους στον Έρωτα, ο οποίος αρχίζει με τον στίχο:
Έρως ανίκατε μάχαν
Α) Σε ποια διάλεκτο είναι διατυπωμένος ο στίχος; Να αναφέρετε δύο τουλάχιστον χαρακτηριστικά της.
Β) Γιατί ο Σοφοκλής χρησιμοποιεί εδώ τη συγκεκριμένη διάλεκτο;
Γ) Να αναφέρετε τους δύο ακόμη εκπροσώπους του ποιητικού είδους που θεραπεύει ο Σοφοκλής και να
συγκρίνετε και τους τρεις ως προς το περιεχόμενο του έργου τους και τη συμμετοχή του χορού στη δράση.

3ο Θέμα
Υποθέστε ότι έχετε απέναντί σας ένα ακροατήριο που δεν είναι εξοικειωμένο με τη Θ.Ε. Ελληνικό Πολιτισμό.
Να δώσετε συνοπτικά (μέχρι 15 σειρές το καθένα) το περιεχόμενο των ακόλουθων θεμάτων:

Α) "Κράτος των οπλιτών" (κύριο παράδειγμα)
Β) Η προέλευση του όρου Βυζάντιο και οι Έλληνες ιστορικοί του 19ου αιώνα
Γ) Μάχη των φυλλαδίων - Μέση οδός

4ο Θέμα
"Παρά τη φαινομενική αποδοχή της αρχαίας προχριστιανικής παράδοσης, η βυζαντινή ζωγραφική δημιούργησε
ένα εντελώς διαφορετικό αισθητικό ιδεώδες".
Με αφετηρία την παραπάνω θέση από το εγχειρίδιο του ΕΑΠ (Β΄ σελ.404) καλείστε:

Α) Να συγκρίνετε τις αρχές που διέπουν την αρχαιοελληνική γλυπτική της ώριμης κλασικής περιόδου με τις
αρχές της βυζαντινής αγιογραφίας.
Β) Να ερμηνεύσετε τις διαφορές τους, αφού τις συνδέσετε με τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες στις οποίες οι
δύο μορφές τέχνης αναπτύχθηκαν.

ΛΥΣΕΙΣ

Παίδες για το Α θέμα ανατρέξτε στην αρχή, στο 1ο κεφάλαιο:
Οι αντιλήψεις που επικρατούσαν κατά τον 16ο-17ο αιώνα στην Ευρώπη: Μη ξεχνάτε ότι πρόκειται για τους
Ευρωπαίους αποικιοκράτες της εποχής εκείνης που αναγνώριζαν ΜΟΝΟ στον εαυτό τους τον τύπο του ΛΕΥΚΟΥ
ΕΥΡΩΠΑΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΕΝΟΥ(!!) ΟΛΟΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ = ΒΑΡΒΑΡΟΙ!! (Ευρωπαικός Εθνοκεντρισμός)
Αυτή η αντίληψη είχε και το αντίθετό της (ευτυχώς αλλά σαν μειοψηφία μόνο ο Μοντενιέ!!) στον
ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΣΧΕΤΙΚΙΣΜΟ: Οχι τόσο πια απρόκλητα ασπρο-μαυρο, αλλά η κάθε εθνότητα, ο κάθε πολιτισμός
πρέπει να ειδωθεί με κριτήριο την αληθινή του ύπαρξη ως ιδιαίτερος πολιτισμός κλπ.

Δείτε εδώ περίληψη που την είχα και γω τότε ως ΣΟΣΣ

16oς ΑΙΩΝΑΣ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΕΘΝΟΚΕΝΤΡΙΣΜΟΣ
Η Ευρώπη της αυλικής αριστοκρατίας χρησιμοποιεί το ρήμα ΕΚΠΟΛΙΤΙΖΩ= SIVILIΖΕ για να δηλώσει την δική
της υπεροχή. Ευρωπαϊκός Εθνοκεντρισμός= (Ο λευκός ευρωπαίος, ο μόνος «πολιτισμένος»)

Ευπρέπεια, κοσμιότητα, ευγένεια τρόπων της
Αριστοκρατίας

Προβολή ανωτερότητας δικού τους προτύπου συμπεριφοράς

Έναντι των τρόπων των
κατώτερων κοινωνικών τάξεων + Βαρβάρων (υποδουλωμένων στις αποικίες Ν. Κόσμου)

ΜΟΝΑΧΙΚΟΣ ΑΝΤΙΛΟΓΟΣ
Μichel de Μοntaigne (1580)
Αντιπαραθέτει στον ευρωπαϊκό εθνοκεντρισμό τον
ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΣΧΕΤΙΚΙΣΜΟ
δεν έχουμε άλλο κριτήριο για την αλήθεια και τη λογική, εκτός από την εικόνα των αντιλήψεων και συνηθειών
του τόπου που βρισκόμαστε. Εκεί είναι η τέλεια θρησκεία, το τέλειο πολίτευμα, ο τέλειος και πλέον άψογος
τρόπος που γίνεται

και συνέχεια εξελίχθηκε δραματικά. οι γάλλοι συγγραφείς ταξινομούν τους λαούς σύμφωνα με μια αρκετά σαφή ιεραρχία.(καθαρά αποικιοκρατική αντίληψη). την ταξινόμηση των λαών σύμφωνα με μια αρκετά σαφή ιεραρχία. Για το Β ερώτημα για Μontenie δείτε παραπάνω. (και εξελικτικά τον 19ο αι. Fevre (1998). εκτός απ’ ότι καθένας ονομάζει βαρβαρότητα ότι είναι έξω απ’ τις συνήθειές του. στη βάση της οποίας ήταν οι ΑΓΡΙΟΙ στη μέση ΟΙ ΒΑΡΒΑΡΟΙ. και στην κορυφή ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΕΝΟΙ (civilizes) οι Ευρωπαίοι. δεν χρειάζεται αυτό για το θέμα σας. οι εκπρόσωποι του ευρωπαικού εθνοκεντρισμού Πως θα αντιλαμβάνονταν α) τους Πέρσες (βάρβαροι) και β) τους Έλληνες (πολιτισμένοι) Οι εκπρόσωποι του ε. Για να απαντήσετε στα ερωτήματα: Α)Πως θα αντιμετώπιζαν την παραπάνω θέση. ούτε υποβαθμίζεται. Απλά να καταλάβετε ότι ορισμένες θεωρίες και κινήματα του 20ου αιώνα από που προήλθαν. αλλά πρέπει να κατανοηθεί μέσα στις συνθήκες που αναπτύχθηκε. Ενώ σύμφωνα με τον πολιτισμικό σχετικισμό οι Πέρσες. Είναι ο πυρήνας της "ανωτερότητας της φυλής".. Νομίζω ότι μέχρι εδώ αν γράψατε είσαστε οκ Αλλά αυτή η αντίληψη του Ευρ. ο Μontaigne συμπεραίνει: Μπορούμε να τους ονομάζουμε βάρβαρους αλλά όχι σε σύγκριση με μας που τους ξεπερνάμε σε βαρβαρότητα Υπήρξε υπέρμαχος της ηθικής τελείωσης και ειλικρίνειας 17ος αιώνας. ε. (βαρβαρότητα δεν υπάρχει στους λαούς. Είναι ο μόνος που αντέδρασε στον Ευρωπαϊκό Εθνοκεντρισμό και συγκρίνοντας τα ήθη των υποτιθέμενων «βαρβάρων» και Ευρωπαίων οι οποίοι επιδείκνυαν βαναυσότητα τόσο απέναντί τους όσο και μεταξύ τους στις θρησκευτικές και δυναστικές διαμάχες οι οποίες σπάρασσαν την Ευρώπη. με έντονη αποικιοκρατική πολιτική -που θεωρούσε το ρήμα «εκπολιτίζω» ότι είναι καθήκον ΜΟΝΟ της μορφωμένης άρχουσας αριστοκρατίας της Ευρώπης έναντι του υπόλοιπου κόσμου. στη βάση της οποίας ήταν οι ΑΓΡΙΟΙ στη μέση ΟΙ ΒΑΡΒΑΡΟΙ.παντοδύναμη.το κάθε τι. η οποία αντιλαμβάνεται τους Πέρσες ως βαρβάρους και τη νίκη των Ελλήνων ως θρίαμβο του πολιτισμού κατά της βαρβαρότητας. Πανω κάτω αυτή είναι η απάντηση . κατά τον θα θεωρούσαν τους Έλληνες ως εκπροσώπους της ευρωπαϊκής ανωτερότητας. Δείτε στο "πολιτισμός ως εξέλιξη και ως φυλετική ιεραρχία (ΠΟΛΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. εκτός απ’ ότι καθένας ονομάζει βαρβαρότητα ότι είναι έξω απ’ τις συνήθειές του... Ο Μontaigne δεν βρήκε ανταπόκριση. ενώ απορρίπτεται ο όρος «βαρβαρότητα» γιατί βαρβαρότητα δεν υπάρχει στους λαούς. Σύμφωνα με τον L. που προβάλει τον 17ο αι. κλπ.) που θεωρούσαν τους Ευρωπαίους τους μόνους πολιτισμένους έναντι άλλων πολιτισμών τους οποίους θεωρούσαν βάρβαρους.) δηλαδή τώρα που διαβάσατε το καταλαβαίνετε καλύτερα... απολίτιστους σύμφωνα με την αντίληψη της αυλικής αριστοκρατίας . κλπ. εθνοκεντρισμού έχει . και στην κορυφή ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΕΝΟΙ (civilizes). οι εκπρόσωποι του ευρωπαικού εθνοκεντρισμού και του πολιτισμικού σχετικισμού. δηλ. φυσικά δεν βρήκε εκείνη την εποχή απήχηση. Εξηγεί καλύτερα τον Herder. σύμφωνα με τις αντιλήψεις της ευρωπαικής αριστοκρατίας κατά τους 16ο-17ο αι. ο Περσικός Πολιτισμός δεν καταδικάζεται.