You are on page 1of 13

Prakticni psihijatrija Todorovic Svjetlana

MKB KLASIFIKACIJA MENTALNIH POREMECAJA:

F00-F09 Organski i simptomatski mentalni poremećaji


F00 -Demencija u Alzheimerovoj bolesti
F01-Vaskularna demencija
F02-Demencija u drugim bolestima
F03-Demencije ne specifične
F04-Organski sindrom amnezije
F05-Delirijum
F06-Drugi mentalni poremećaji uzrokovani oštećenjem i disfunkcijom mozga te tjelesnom bolešću
F07-Poremećaji ličnosti i ponašanja uzrokovani bolešću,oštećenjem i disfunkcijom mozga
F09-Nespecifični organski ili simptomatski mentalni poremećaji

F10-F19 Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani upotrebom psihoaktivnih


tvari
F10-Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani upotrebom alkohola - akutno trovanje
F11-Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani upotrebom opioida
F12-Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani upotrebom kanabinoida
F13-Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani upotrebom hipnotika ili sedativa
F14-Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani upotrebom kokaina
F15-Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani upotrebom drugih stimulansa,
uključujući kafein
F16-Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani upotrebomhalucinogena
F17-Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani upotrebomduhana
F18-Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani upotrebom isparljivih otapala
F19-Mentalni poremećaji i poremećaji ponašanja uzrokovani upotrebom više vrsta droga i drugih
psihoaktivnih tvari

F20-F29 Shizofrenija, poremećaji slični shizofreniji i sumanuta stanja


F20-Shizofrenija
F21-Poremećaj sličan shizofreniji
F22-Stalna sumanuta stanja
F23-Akutna i prolazna mentalna oboljenja
F24-Inducirano sumanuto stanje
F25-Shizoafektivni poremećaji
F28-Drugi neorganski psihotični poremećaji
F29-Neorganske psihoze, nespecifično

F30-F39 Poremećaji raspoloženja


F30-Epizode manije
F31-Bipolarni poremećaj
F32-Depresija
F33-Povratni depresijski poremećaj
F34-Stalni poremećaji raspoloženja
F38-Drugi poremećaji raspoloženja
F39-Poremećaj raspoloženja, nespecifičan

F40-F48 Neurotski i somatoformni poremećaji i poremećaji izazvani stresom


F40-Fobični anksiozni poremećaji
F41-Drugi anksiozni poremećaj
F42-Opsesivno-kompulzivni poremećaj
F43-Reakcija na teški stres i poremećaji prilagođavanja
F44-Disocijativni (konverzivni) poremećaji
F45-Somatoformni poremećaji
F48-Drugi neurotski poremećaji

1
Prakticni psihijatrija Todorovic Svjetlana

F50-F59 Bihevioralni sindromi vezani uz fiziološke poremećaje i fizičke čimbenike


F50-Poremećaj hranjenja
F51-Neorganski poremećaji spavanja
F52-Seksualna disfunkcija
F53-Mentalni poremećaji i poremećaji udruženi s babinjama(postporođajni period)
F54-Psihološki poremećaji i poremećaji ponašanja u drugim bolestima
F55-Zloupotreba lijekova bez uzrokovanja tolerancije
F59-Sindromi ponašanja udruženi s fiziološkim smetnjama i fizičkim čimbenicima, nespecifični

F60-F69 Poremećaji ličnosti i poremećaji ponašanja odraslih


F60-Specifični poremećaji ličnosti
F61-Mješani i drugi poremećaji ličnosti
F62-Trajna promjena ličnosti neorganskog porijekla
F63-Poremećaji navika i impulsa
F64-Poremećaj spolnog identiteta
F65-Poremećaji spolne sklonosti
F66-Psihološki poremećaji i poremećaji ponašanja povezani sa spolnim razvojem i orijentacijom
F68-Drugi poremećaji ličnosti i poremećaji ponašanja odraslih
F69-Poremećaji ličnosti i poremećaji ponašanja odrasle osobe, nespecifični

F70-F79 Mentalna retardacija


F70-Laka mentalna retardacija
F71-Umjerena mentalna retardacija
F72-Teža mentalna retardacija
F73-Teška mentalna retardacija
F78-Ostala mentalna retardacija
F79-Nespecifična mentalna retardacija

F80-F89 Poremećaji psihološkog razvoja


F80-Specifični poremećaji razvoja govora i jezika
F81-Specifični razvojni poremećaji školskih vještina
F82-Specifičan poremećaj razvoja motoričkih funkcija
F83-Mješoviti specifični poremećaji razvoja
F84-Pervazivni razvojni poremećaj
F88 -Drugi psihički poremećaji razvoja
F89 -Poremećaj psihičkog razvoja, nespecifični

F90-F98 Poremećaji ponašanja i emocionalni poremećaji s nastankom u djetinjstvu i


adolescenciji
F90-Hiperkinetski poremećaj
F91-Poremećaji ponašanja
F92-Mješoviti poremećaji ponašanja i emocija
F93-Emocionalni poremećaji s početkom u djetinjstvu
F94-Poremećaji socijalnog funkcioniranja nastali u djetinjstvu i adolescenciji
F95-Tikovi
F98-Ostali poremećaji emocija i ponašanja nastali u djetinjstvu i adolescenciji

F99 Neodređeni mentalni poremećaj


F99-Mentalni poremećaj ne drugačije određen

2
Prakticni psihijatrija Todorovic Svjetlana

PSIHICKE FUNKCIJE I POREMECAJI:


I. KOGNITIVNE:
-Misljenje,
-Inteligencija,
-Opazanje,
-Pamcenje
II. KONATIVNE:
-nagoni
-emocije
-volja
III. ENERGIJSKE
-paznja
-svijest

I.OPAZANJE:
Opazanje predstavlja psihicku funkciju(kognitivnu)u kojoj dolazi do spoja osjecaja i psihickog iskustva.
Navedena definicija obuhvata sledece sukcesivne korake:
1.Draz-fizicki proces(npr.dodir),
2.Nadrazaj-fizioloski proces,
3.Osjecaj-psihicki proces.
Kada dodje do spoja osjecaja i iskustva mozemo reci da se desava opazanje. Opazanjem se postize
prepoznavanje kompletne drazi, prepoznavanje kompletnog predmeta-tj.predmeta kao cjeline, i
razlikuje se od osjecaja po tome sto osjecaj(subjektivno)odrazava samo pojedinu osobinu predmeta.
Poremecaji opazanja:
1. AGNOZIJE(a=bez, gnosis=saznanje)-nemogucnost sinteze culnih dogadjaja-poremecaj je na
nivou culno senzorijelnog centra. Javljaju se kod organskih ostecenja mozga.
2. ILUZIJE(illusio=obmana)-pogresno prepoznavanje informacija(drazi):u realnosti postoji neka
pojava ali se pogresno prepoznaje. Javljaju se kod posebnih afektivnih stanja,
intoksikacija,losih uslova za opazanje.
3. HALUCINACIJE(halutinatio=trabunjanje):opazanje postoji bez postojanja drazi. Znak su
dusevnog oboljenja u smislu psihoze. Prave halucinacije treba da imaju 2 karakteristiike:
-karakter tjelesnosti(jasne u svim dimenzijama a ne samo maglovita predstava ili sjecanje,
dolaze spolja a ne iznutra);
-pozitivan sud realnosti(bolesnik vjeruje da halucinirani predmet ili informacija postoji).
Javljaju se kod sizofrenije, intoksikacija, organskih ostecenja mozga,depresije,manije.

3
Prakticni psihijatrija Todorovic Svjetlana

II.PAZNJA:
Psihicka funkcija koja spada u grupu energijskih psihickih funkcija. Predstavlja sposobnost pokretanja
i usredsredjivanja psihicke energije na nesto odredjeno.
Paznju karakterisu:
1.Vigilitet(pokretljivost)-sposobnost brzog prenosenja paznje, sa jedne na drugu informaciju.
2.Tenecitet(usredsredjenost)-sposobnost zadrzavanja paznje, na infromaciji onoliko dugo koliko to
zadatak zahtijeva.
Poremecaji paznje:
1. HIPERVIGILITET-pojacana vigilitet
2. HIPOVIGILITET-smanjen vigilitet
3. HIPERTENECITET-pojacan tenecitet
4. HIPOTENECITET-smanjen tenecitet
Uvijek su u obrnutoj srazmjeri, tj.kad jedan slabi drugi se pojacava i obrnuto.
5. APROSEKSIJA(rasijanost)-osnovni poremecaj paznje. Postoje 2 tipa rasijanosti:
a)Hipertenacitentna(''profesorska rasijanost'')-pojacan tenecitet,oslabljen vigilitet(javlja se
kod depresivnih,sumanutih,organskih ostecenja mozga).
b)Hipervigilna rasijanost(''slabog ucenika'')-pojacan vigilitet, ali oslabljen tenecitet(u djece,
neuroticnih, manicnih, kod zamora, niskog intelektualnog nivoa, nezainteresovanosti).

4
Prakticni psihijatrija Todorovic Svjetlana

III.PAMĆENJE:
Spada u kognitivne psihicke funkcije. Sastoji se iz tri faze:
1) Upamcivanje(stvaranje traga u mozgu-engrama)
2) Pamcenje u uzem smislu(zadrzavanje traga, engrama u mozgu)
3) Sjecanje(ekforisanje) koje moze biti:
a)Rekognicija(prepoznavanje engrama pri ponovnom susretu sa informacijom)
b)Reprodukcija(prisjecanje, bez ponovnog opazanja informacije)
Poremecaji pamcenja:
A.KVANTITATIVNI-poremecaji kolicine(uglavnom smanjenje,redje povecanje engrama koje je
moguce prizvati):
1. PROLAZNA ZABORAVNOST-javlja se i kod psihicki zdravih, usled umora, bolesti, pospanosti,
ili kada snazan afekat koci asocijacije(student na ispitu)
2. AMNEZIJA-nesjecanje za odredjeni vremenski period(oranski poremecaji mozga, disocijativni
poremecaji,posebna afektivna stanja-strah, bijes)
a)Retrogradna-gubitak pamcenja za period prije kriticnog dogadjaja(ostecenja svijesti)
b)Anterogradna-gubitak pamcenja za period nakon okoncanja kriticnog dogadjaja(od
zavrsetka ostecenja svijesti do potpunog normaliziranja svijesti).
3. HIPOMNEZIJA-smanjena spodobnost sjecanja. Javlja se kod angsioznih, intoksiciranih, sa
traumom glave, dementnih.
4. HIPERMNEZIJA-pojacana sposobnost sjecanja odredjenih dogadjaja ili sadrzaja iz pojedinih
perioda zivota(delirij, postiktalno sumracno stanje,hipnoza,febrilna stanja, stresne situacije).
B.KVALITATIVNI-poremecaji istinitosti(tacnosti sjecanja).
1. ALOMNEZIJE-naknadno izvrnuto sjecanje(depresija, sumanutost, umor, nepaznja, sugestija
drugih).
2. KRIPTOMNEZIJE-nesvjesni plagijat(citiranje necijega dijela koga se onaj koji citira ne sjeca).
Javlja se u sumanutih, manicnih.
3. PSEUDOMNEZIJE-halucinacije sjecanje(osoba se ''sjeca'' necega sto se nije ni desilo nikad)
4. PATOLOSKA LAZLJIVOST-bolesna sklonost laganju i izmisljanju dogadjaja.
5. KONFABULACIJE-popunjavanje praznina u sjecanju izmisljenim sjecanjima(predstavlja
kombinaciju amnezije i patoloske lazljivosti). Javlja se kod organskih ostecenja mozga,
sumanutih psihoza, Kosokovljeve psihoze.
6. PARAMNEZIJE:
a)Deja fenomeni-pojava da bolesnik nepoznate informacije dozivljava kao da su mu vec
poznate.
b)Jaimais fenomen-bolesnik poznate informacije dozivljava kao da ih prvi put opaza.
(deja vue-vec vidjeno, deja cue-vec slusano, deja entendue-vec dozivljeno, deja pensee-vec
razmisljano, fausse reconnaisance(lazno sjecanje.)
(jamais vue, jamais cue, jamais entendue.
Javljaju se kod epilepsije, stanja psihicke napetosti.

5
Prakticni psihijatrija Todorovic Svjetlana

IV.MISLJENJE
Misljenje je psihicka funkcija pomocu koje covjek koristeci misaone
operacije(analiza,sinteza,komparacija,konkretizacija,apstrakcija,indukcija,dedukcija,postavljanje
hipoteza,formiranje sudova i td., sagledava realne odnose izmedju predmeta i pojava i na osnovu
toga donosi odgovarajuce zakljucke.
Misljenje je logicko(posredno)saznavanje.
Kod misljenja razlijujemo:
1. Produkciju misli
2. Formu(tok)misli
3. Sadrzaj misli
Poremecaji misljenja:
A. Poremecaji misljenja po FORMI:
1.BOLESNA(PATOLOSKA)OPSIRNOST:Osoba gubi ciljnu predstavu(determinirajucu tendencu).
Poseban oblik predstavlja ''ljepljivost''. Osoba se zalijepi za jednu temu i nikako ne uspjeva da je
zavrsi(demencija, oligofrenija)
2.USPORENO MISLJENJE(BRADIPHIHIJA)-smanjen broj misli i izgovorenih rijeci u jedinici
vremena(depresija, organska ostecenja mozga)
3.UBRZANO MISLJENJE(LOGORRHOEA)-povecava broj misli i izgovorenih rijeci u jedinici vremena.
Misli naviru jedna za drugom te je i sam govor ubrzan, a asocijacije su vrlo zive''bujica ideja''. Javlja se
u maniji.
4.MISAONI BLOK-potpuno zaustavljanje misaonog toka(u sizofreniji, depresiji, psihickom zamoru)
5.SIROMASAN GOVOR(ALOGIJA)-oskudnost iskazivanja misli, tj.siromastvo misaonih sadrzaja-
ponekad je govor bogat rijecima, ali siromasan sadrzajem(sizofrenija, depresija).
6.GUBITAK ASOCIJACIJA-gubitak misli od jednog predmeta ka drugom, mogu prerasti u disocirano
misljenje(sizofrenija)
7.DISOCIRANO MISLJENJE(RASULO MISLI)-nepovezan misaoni tok i raspad pojmova. Asocijacije
nemaju vezu jedna sa drugom(nelogicno misljenje), recenica je raskomadana. U najtezim oblicima
javlja se ''salata od rijeci''. Svaka rijec stoji nezavisno jedna od druge, ili cak neologizmi(raspad
pojedinih rijeci i formiranje novih od njihovih dijelova). Javlja se u sizofreniji.
8.INKOHERENTNO MISLJENJE-nepovezan misaoni tok, ali kod osoba koje uz to imaju i poremecaj
svijesti(dezorjentaciju najcesce). Javlja se u deliriju, sumracnim stanjima, demenciji.
9.PERSERVACIJA-nepotrebno i neadekvatno ponavljanje istih misli. Javlja se u sizofreniji.
10.VERBIGERACIJA-besmisleno ponavljanje samo rijeci i recenica(embolusna rijec).
11.EHOLALILA-patolosko ponavljanje tudjih rijeci i recenica.
B. Poremecaji misljenja po SADRZAJU:
1.PRECIJENJENE IDEJE(''FIKS IDEJE)-davanje nekom sadrzaju ili ideji veceg znacaja od realnog. Javlja
se u poremecajima licnosti, karakterna osobina zdravih.
2.PRISILNE IDEJE(OPSESIJE)-latinski obssesio=obuzetost. Ideje koje se namecu protiv volje osobe, ne
dozivljava ih kao svoje, neprijatne su, bori se protiv njih, ali ne moze daih odagna. Cesto su pracene
prisilnim radnjama(kompulzije=compulsio). Javlja se kod opsesivno kompulsivnog poremecaja,
sizofrenije, poremecaja licnosti.
3.SUMANUTE IDEJE
Sumanute ideje su:
a)Vjerovanja koja nisu zasnovana na realnim cinjenicama,
b)Nastale su na bolesnoj osnovi,
Od ovih tzv.pravih sumanutih ideja, treba razlikovati sumanutim slicne ideje/zablude(emocionalno
inducirane)koje su podlozne korekciji. Sumanute ideje mogu biti:
-u skladu sa raspolozenjem
-neskladne sa raspolozenjem
Javljaju se kod sizofrenije, sumanutih poremecaja, depresija,manija, organski poremecaji mozga.

6
Prakticni psihijatrija Todorovic Svjetlana

Podjela:
I. Prema strukturi:
1. -sistematizovane,
2. -nesistematizovane
II. Prema sadrzaju:
1. -ideje proganjanja
2. -ideje nevjerstva(ljubomore)
3. -erotemanske
4. -megalomanske(ekspanzivne, ideje velicine)
5. -depresivne
6. -religiozne
7. -ideje odnosa(referencije)
8. -druge vrste sumanutosti(citanja misli,kradja misli,ideje uticja,kontrole,ubacene misli,ideje
odnosa,hipohondrijske)
III. Prema mehanizmu nastanka:
1. -halucinatorni(nesvjesne potisnute sadrzaje dozivljava kao jasno izgovorene sadrzaje)
2. -interpretivni(tumacenje odredjene situacije ili halucinacija na sumanut nacin u skladu sa
vlastitim emotivnim stanjem''nista nije slucajno''.
3. –imaginativne(fantazija se pretvori u vjerovanje)
4. –intuitivni(nastale same po sebi, takve kakve sz, bez prethodnih interpretacija, i bez
postojanja uvida u proces njihova nastanka''nemojte me ubjedjivati, to je tako i ne moze biti
drugacije''.

7
Prakticni psihijatrija Todorovic Svjetlana

V.INTELIGENCIJA:
Postoji vise definicija. Najbitnije su:
 Inteligencija je sposobnost razlikovanja bitnog od nebitnog.
 Inteligencija je sposobnost subjekta da se prilagodi novim uslovima zivota i resavanju
problema nastalih s tim u vezi.
 Inteligencija je ''ostrica misljenja'', odnosno sposobnost da se misljenje upotrijebi za nove
zahtjeve.
 Inteligencija je vise urodjena nego stecena osobina.
Moderne, multifaktorske teorije razlikuju tzv.:
G faktor(opsti)-opsta sposobnost snalazenja prisutna u svakoj inteligentnoj radnji koju covjek
obavlja,
S faktor(posebni)-sposobnost snalazenja i resavanja problema u odredjenim
oblastima(emocionalna, sportska, socijalna inteligencija.)
Koeficijent inteligencije(kojim se mjeri G faktor)se mjeri prema formuli:
MENTALNA STAROST(dobijena testovima)
IQ= --------------------------------------------------------
DOBNA STAROST
Poremecaji inteligencije:
1.OLIGOFRENIJA-urodjeni rano steceni zaostatak u razvoju inteligencije(prije 4.godine)
2.DEMENCIJA-kasnije steceno, ireverzibilno(organsko)ostecenje inteligencije(bez pomucivanja
svijesti)koji se javlja u kasnijem zivotnom dobu(nakon 4.godine zivota) u osobe koja je do tada imala
normalnu inteligenciju.
3.PSEUDODEMENCIJA-naziv za ostecenje inteligencije bez organskog uzroka(kod depresije najcesce).
Slikoviti opis:
-Oligofrena osoba je ''siromah od rodjenja'',
-Dementna osoba je'' bogatas koji je osiromasio'' .

8
Prakticni psihijatrija Todorovic Svjetlana

VI. EMOCIJE:
Emocije predstavljaju specifican dozivljaj drazi, predmeta i pojava u svijetu koji nas okruzuje. Emocija
je subjektivan, licni odnos ili stav prema svakom sadrzaju saznanja.
AFEKT je kratkotrajna intenzivna reakcija(stanje emocija)praceno spolja vidljivim tjelesnim
manifestacijama. Radi se o evidentnom(posmatranom)izrazavanju emocija.
RASPOLOZENJE je vise manje trajno stanje emocija, to je pretezno urodjena karakteristika.
Odnos raspolozenja i afekta mozemo posmatrati kao odnos klime i vremenskih prilika.
Poremecaji emocija:
I. KVANTITATIVNI:
1. EUFORIJA-stanje izrazene veselosti bez odgovarajuceg povoda, a koje traje
veoma dugo. Javlja se u maniji.
2. DEPRESIJA-stanje bezrazlozne tuge koje traje dugo. Depresija se javlja kao
zaseban poremecaj ili simptom drugih poremecaja.
3. APATIJA-nivelacija i gasenje emocij(sizofrenija)
4. EMOCIONALNA RAZDRAZLJIVOST-osoba ne moze da zadrzi ili odlozi svoje
emocionalno reagovanje. Na male povode reaguje brzo i relativno burno. To
su ''emocije na kvadrat''.
5. PATOLOSKI AFEKAT-uocljiv nesklad izmedju stimulusa i reakcije. Na najmanji
povod osoba reaguje burno., bez latentnog perioda(tzv.reakcija kratkog
spoja), neadekvatno, neuobicajeno, sa velikim motornim praznjenjem(to su
''emocije na trecu''.
u epilepticki izmjenjene licnosti, odredjeni poremecaji licnosti.
6. EMOCIONALNA LABILNOST-brzo i lako mjenjanje raspolozenja(npr.tuga i
veselost). U disocijativnim poremecajima, djece, starijih, ateroskleroza.
II. KVALITATIVNI
1. PARATIMIJA(ideo-afektivna disocijacija)-nesklad izmedju misli(ideo) i
emocij(afekta).
2. PARAMIMIJA(mimiko-afektivna disocijacija)-nesklad izmedju facijalne
ekspresije i emocija.
3. DEFEKT EMOCIONALNOG ODNOSA-nesposobnost bolesnika da svojim
emocijama prati emocije sagovornika, a ni emocije bolesnika ne djeluju
zarazno na okolinu.
Ova tri kvalitativna poremecaja su simptomi sizofrenije.

9
Prakticni psihijatrija Todorovic Svjetlana

VII.NAGONI:
Nasledjeni, nenauceni, slozeni obrasci ponasanja, specificni za odredjenu vrstu(tzv.memorija vrste).
Nagon je urodjena zelja(potreba)za odredjenim oblikom ponasanja, ciji je cilj zadovoljavanje neke od
vitalnih potreba organizma.Zadovoljenje nagonskih potreba, izaziva kod covjeka osjecanje ugode,
zadovoljstva, smirenosti. Nezadovoljenje nagona izaziva napetost, nemir, nezadovoljstvo.
-Potreba-teznja homeostazi(izaziva je svako odstupanje od homeostaze, bilo nedostatnost ili
suvisnost.
-Motiv-potreba koja je usmjerena ka tacno odredjenom cilju.
-Cilj-uvijek je to neka draz, bilo spoljasnja ili unutrasnja.
Covjek je tokom evolucije svoje nagonsko ponasanje doveo pod kontrolu svijesti. Kazu.
Nagone djelimo na:
i. VITALNI NAGONI:
1.Nagon samoodrzavanja:
-nagon za ishranom
-nagon za zivljenjem(postojanje zelje za zivotom i svim sto zivot nosi)
2.Nagon odrzavanja vrste:
-seksulani nagod
-roditeljski nagon
ii. SOCIJALNI NAGONI-izvedeni nagoni i proizilaze kao posledica zivota covjeka u
drustvu.
-nagon copora(afilijativni-potreba covjeka da zivi u zajednici sa drugima, da se
udruzuje)
-nagon za igrom i razonodom
-nagon za takmicenjem, konkurencijom, sticanjem polozaja u drustvu
-altristricki nagon-motiv da se pomogne drugom bez obaveznog uzvracanja
-motiv radoznalosti i saznavanja
Poremecaji nagona:
1.KVANTITATIVNI(po jacini):pojacani, prosjecni,oslabljeni i ugaseni
2.KVALITATIVNI(prema cilju i nacinu realizacije-usmjerenost ka prirodnom ili uobicajenom cilju i
uobicajen nacin realizacije)
3.Poremecaji nagona za ISHRANOM:
-kvantitativni:pojacan(bolesna prozdrljivost, vucija glad, konjska zedj.). oslabljen gubitak apetita.
-kvalitativni(posebni prohtjevi u ishrani)-pika, kaprofagija, antropofagija, nekrofagija.
4.Poremecaji nagona za ZIVLJENJEM:
-suicidalna zelja, suicidalna ideja, suicidalna volja,tentamen suicidii(pokusaj suicida)i suicidium kao
krajna manifestacija ovog poremecaja.(Ž-I-V-o-T)
5.Poremecaji RODITELJSKOG NAGONA:
-oslabljen, pojacan,
6.Poremecaji SEKSUALNOG nagona:
-Psihoseksualne disfunkcije:
1. Poremecaji seksualne zelje(primarno ili sekundarno smanjena ili pojacana)
2. Poremecaji seksualnog uzbudjenja(vaginizam, dispareunija, bolna ejakulacija).
3. Poremecaji orgazma(ejaculatio praecox, ejaculatio tarda, anorgazmija)
-Poremecaji seksualne sklonosti(parafilije):
1. Poremecaji izbora seksualnog objekta(seksualne inverzije, fetisizam, transvertitizam,
pedofilija, zoofilija, nekrofilija, koprofilija)
2. Poremecaji nacina seksualnog zadovoljavanja(seksualne perverzije):voajerizam,
egzibicionizam, seksualni sadomazohizam, froteurizam.
-Poremecaj rodnog identiteta:transtvestitizam i transseksualizam.
7.Poremecaji SOCIJALNIH NAGONA:
1.Osamljivanje-poremecaj nagona copora.
2.Gasenje motiva i borbe za polozajem u drustvu, motiva rada i samopotvrdjivanja.

10
Prakticni psihijatrija Todorovic Svjetlana

VIII.VOLJA:
Sposobnost covjeka da mobilise i upotrijebi psihicku energiju u realizaciji nekog svjesno postavljenog
cilja. Mozemo je definisati i kao napor da se neki aktuelni nagon ostvari ili suzbije.
Zelja predstavlja potrebu da se nesto odredjeno uradi, i rezultat je nagona.
Namjera-odluka da se zelja realizuje, a rezultat je svijesti.
Voljni proces ima 3 faze:
1.Javljanje pobude
2.Donosenje odluke i planiranje izvrsenja
3.Izvrsenje
Konacno mjerilo volje je ponasanje. Nema volje bez akcije.
Poremecaji volje:
1. ABULIJA-potpuni gubitak volje(u depresiji,sizofreniji,neurasteniji,neki poremecaji licnosti)
2. HIPOBULIJA-slabost volje
3. SUGESTIBILNOST-nekriticko prihvatanje tudjih stavova(u disocijativnom poremecaju,djeca,
intelektualno insuficijentni,sizofrenija)
4. KOLEBLJIVOST VOLJE-ambivalenca i ambitendenca;osoba ne moze da donese odluku(u
sizofreniji,anksiozni poremecaji,poremecaji licnosti,bolesti ovisnosti)
5. KATATONI POREMECAJI:-psihomotorni fenomeni nastali slabljenjem voljnih uticaja na
ponasanje(u sizofreniji). Razlikujemo:
a. Katatoni stupor-potpuna lisenost voljne aktivnosti. Osoba lezi ili ukoceno szoji, ne
govori,ne jede, ne reaguje na spoljne drazi ali je svjesna, sve opaza i pamti. Iz ovog
stanja moze preci u katatonu pomamu.
b. Katatona pomama-kada osoba skace, vice,udara, lomi a moze i da ubije.
c. Katalepsija-posebna vrsta ukocenosti misica koja ne izaziva zamor. Satima moze
odrzavati isti, nekada i jako neudoban polozaj tijela(psihicki jastuk)
d. vostana savitljivost''fleksibilitas cerea'' udovi se mogu pomjerati kao da su od voska i
ostati u bilo kojem medju polozaju.
e. akinezija
f. katapleksija-povremeni, iznenadni gubitak misicnog tonusa.
g. Stereotipija-besmisleno ponavljanje odredjene radnje,pokreta,rijeci.
h. Maniriranost-upadljiva, neuobicajena upotreba mimike,gesta i govora(narodno
prenemaganje, afektacija)
i. Bizarnost-veoma cudno i upadljivo ponasanje
j. Ehopatija-ponavljanje tudjih radnji i eholalila-tudjih rijeci, ili ehopraksija-tudje
mimike.
6. IMPULSIVNE RADNJE-izvodjenje radnje bez kontrole volje i procesa misljenja:
-kleptomanija,
-piromanija
-poriomanija
-dipsomanija
-kompulsivno uzimanje hrane
-patolosko kockanje
7. KOMPULZIJE-prisilne radnje.realizovana prisilna misao(opsesivno kompulsivni
poremecaj,sizofrenija)
8. AUTOMATSKA POSLUSNOST-potpuna poslusnost u izvrsavanju tudjih naloga(sizofrenija)

11
Prakticni psihijatrija Todorovic Svjetlana

IX.SVIJEST
Svijest je najvisa psihicka funkcija koja obezbjedjuje istovremeno jedinstvo i funkcionisane ostalih
psihickih funkcija, a registruje i aktivnosti(odvijanje)covjecije psihe u cjelini.
Ne postoji opsta saglasnost o pojmu svijesti.
Izdvojicemo 2 aspekta svijesti:
1.Budnost(medicinski aspekat)-obuhvata sposobnost odrzavanja budnog stanja.
2.Svjesnost(psihijatrijaski aspekat) razlikuje:
I. SVIJEST U UZEM SMISLU-tj.uza psihijatrijska definicija:sposobnost davanja tacnih
podataka o sebi(autopsihicka orjentacija), o drugima ljudima oko nas(alopsihicka
orjentacija), o vremenu(temporalna orjentacija) i prostoru koji nas okruzuje(spacijalna
orjentacija).
II. SVIJEST U SIREM SMISLU-tj.sira psihijatrijska definicija;razlikuje:
a) Predmetnu svijest-davanje inf.o predmetima oko nas,
b) Svjest o samom sebi-ima 4.elementa:svjesnost vlastite akticnosti,svjesnost
jedinstvenosti vlastitog ja, svjesnost identicnosti kontinuiteta,svjesnost sebe na
jednoj a predmetnog svijeta na drugoj strani.
Poremecaji svijesti:
I. KVANTITATIVNI POREMECAJI SVIJESTI(POREMECAJI BUDNOSTI, U MEDICINSKOM
SMISLU)
1. Somnolencija-patoloska pospanost, najlaksi stepen ostecenja budnosti
2. Sopor-patoloski san, tezi stepen ostecenja budnosti. Osoba se jacim drazima
moze probuditi iz sna, ali cim prestane draz osmah zapada ponovo u stanje
sopora.
3. Koma-potpuni gubitak svijesti i gasenje psihickog zivota. Osoba ne reaguje ni na
kakve drazi niti se drazima moze probuditi iz kome.
4. Prekid svijesti-kratkotrajni prekid kontinuiteta svijesti(u praksi poznat kao krize
svijesti)
II. KVALITATIVNI POREMECAJI SVIJESTI(POREMECAJI SVIJESTI U PSIHIJATRIJSKOM
SMISLU)
 Poremecaj svijesti u sirem smislu-predstavlja poremecaj integrativne uloge
svijesti, odnosno poremecaj dozivljavanja samog sebe tj.licnosti kao cjeline.
1. Depersonalizacija-osoba ima utisak da se ona promjenila i da nije ista kao
ranije(pocetna sizofrenija,epilepsija,depresivna i anksiozna stanja,neki
poremecaji licnosti)
2. Derealizacija-osoba ima osjecaj da se okolina promjenila. Drugi ljudi i
predmeti su joj cudni, strani, nerealni i bezlicni.
3. Transformacija-osoba je ubijedjena da je ona druga licnost uili cak
zivotinja, i ponasa se u skladu sa tim.
4. Autizam
 Poremecaj svijesti u uzem smislu-cine stanja pomucene i suzene svijesti.
1. Dezorjentacija-poremecaj orjentacije u vremenu,prostoru,prema sebi i
prema drugima(demencije,delirijum)
2. Delirij-nedostatak sinteze pojedinih psihickih funkcija u jednu cjelinu.
Dominantno je poremecena orjentacija u sva 4 pravca, misljenje po
formi,paznja i opazanje(halucinacije)sto stvara uslove za pojavu izrazite
anksioznosti i psihomotornog nemira(alkoholicari,povrede glave,
infektivne bolesti,postoperativna stanja).
3. Sumracno stanje-nagli prekid kontinuiteta svijesti,polje svijesti je suzeno
i postoji samo predmetna svijest(epilepsija,patolosko opito stanje,jak
afekat)
4. Somnambulizam-mjesecarstvo. Osamostaljenje motorike dok je svijes
promjenjenma snom(djeca,epilepsija,disocijativni poremecaji)

12
Prakticni psihijatrija Todorovic Svjetlana

5. Fuga-disocijativno stanje. Neodoljivi impuls za putovanjem u stanjima


pomucene svijesti(disocijativni poremecaji,epilepsija)
6. Hiponoza –suzenje svijesti izazvano vjestacki od strane(pod
uticajem)druge osobe.

13