You are on page 1of 7

21-10-2018 Pocket: Deze tomaat past bij jouw genen

Deze tomaat pat ij jouw genen
www.nrc.nl

‘Kun je mij de vitamine C aangeven?” ij alle chaaltje groente taat welke
voedingto en erin zitten. Alle honderd gaten ij dit diner krijgen een
eigen menu, afgetemd op hun DNA. Tomatenoep of groenteouillon,
volkorenpaghetti of een aardappeltaartje, ietje of roccoli. Het hangt af
van je genen. In een peroonlijk oekje i te lezen welk deel van je calorie-
inname uit koolhdraten zou moeten etaan en of je lichaam epaalde
vitaminen en mineralen goed opneemt. „chenk mij nog maar een keer in”,
zegt een genodigde. „Het chijnt dat mijn enzmen alcohol prima afreken.”

Het ‘diner op maat’ vond egin oktoer plaat in Monter, in de kaen van
teler Koppert Cre. Het i georganieerd door de tichting Ver+, dat willen
laten zien welke waardevolle voedingto en er in groenten zitten. Dat
groenten gezond zijn, weten de menen langzamerhand wel, daarom
tuurde Ver+ een lokdooje mee met de uitnodiging: een DNA-tet, voor
een peroonlijk voedingadvie. „Hoe  jn zou het zijn al data je controle
geven over je gezondheid ij griep, depreie of zwangerchap”, klinkt het
in een peech.

De uggetie i: al je je genen kent, weet je eter welke groenten je moet
eten. Ze zijn niet de enige: op internet kun je met een paar klikken een
voedingadvie op ai van je DNA etellen. Maar i het zo impel? Kun je
met een DNA-anale je voeding zo aanpaen dat je minder nel ziek
wordt? Of zelf eter wordt?

err Krieel doet nooit gezondheidclaim, zegt hij. Hij i directeur van
Omnigen, het edrijf dat het DNA van de honderd gaten heeft
geanaleerd op ai van een taa e met wanglijm. r i alleen gekeken
naar ‘voedingmarker’, genetiche varianten die iet zeggen over de wijze

https://getpocket.com/a/read/2360503331 1/7
21-10-2018 Pocket: Deze tomaat past bij jouw genen

waarop het lichaam energie, vitaminen en mineralen, maar ook alcohol en
cafeïne verwerkt. en verhoogde kan op ziekte al Alzheimer of
Parkinon kun je ook a ezen, maar zul je van Omnigen niet te horen
krijgen. „Dat i mijn rol niet. Daarvoor moet je ij een art zijn, zodat je ook
de nazorg krijgt die je nodig het al je dat hoort.”

De waarde van zo’n voedingtet moet je in perpectief zien, zegt Krieel.
en DNA-anale i een tartpunt. „Het geeft richting, zodat je weet waar je
op kunt letten. Je kunt wat meer vitamine C proeren te nemen al je weet
dat je die minder goed dan gemiddeld opneemt. Maar ik zal nooit zeggen:
he je protaatkanker? Hier, neem een tomaat.”

Maar tel nou dat je door DNA-onderzoek weet dat jouw lichaam aat heeft
ij tomaat?

 
Genen pelen een kleine utiele rol in individuele verchillen

 
Lieeth Luijendijk, WUR

 

Aan de Wageningen Univeriteit nemen onderzoeker DNA mee al een van
de ‘iomarker’ om voeding te peronalieren. Ze doen dat amen met
onderzoekintituut TNO en het edrijfleven. Maar DNA i niet de heilige
graal. „Het i één element op ai waarvan je een advie kunt geven”, zegt
Lieeth Luijendijk die zich aan de WUR vooral ezighoudt met de vraag
hoe gewone conumenten eenvoudig kunnen meten wat ze eten. „Genen
pelen een kleine, utiele rol in individuele verchillen.” In Wageningen
kijken ze ook naar loedwaarden, loeddruk, gewicht en de voorkeuren en
omgeving van de conument – je kunt wel aanleg heen om oeita te
ontwikkelen, maar een marathonloper zal hier niet nel lat van krijgen.

https://getpocket.com/a/read/2360503331 2/7
21-10-2018 Pocket: Deze tomaat past bij jouw genen

NRC ten & gezondheid

lke week de laatte inzichten over eten, de lekkerte recepten en limme
tip om gezond te leven.

Luijendijk verwacht dat er over tien, vijftien jaar martphone zijn die met
enoren onze adem uitlezen om te zien wat we gegeten heen, of aan een
drupje peekel kunnen zien hoe hoog onze loeduikerpiegel i.
loeddruk of choleterol kun je nu ook laten meten, maar het moet
makkelijker worden om het zelf te doen en zo je voeding aan te paen.
„Heel elangrijk: het moet wetenchappelijk goed onderouwde adviezen
opleveren en je moet zelf de aa lijven over je data.”

Intuen gaat ook het onderzoek naar iomarker, indicatoren in het
lichaam, door. Alle ogen zijn nu gericht op de darmen, waarin van alle
geeurt dat invloed heeft op de gezondheid, maar de vraag i hoe.

Geen zekerheden
ij TNO doet uzan Woperei onderzoek voor het Amerikaane DNA-
edrijf Hait, dat voor 299 dollar voedingadviezen aaniedt. In de V
kunnen klanten van Hait zelf de ingrediënten van hun geperonalieerde
recept laten ezorgen door Amazon. Het verchil met veel andere edrijven,
zegt Woperei, i dat Hait naat een DNA-tet ook een loedtet doet en
meet hoe het lichaam reageert op een drankje met hoge concentratie vet,
eiwit en uiker. Het elangrijkte i de vraag welke ‘fenotpiche’
kenmerken je het – overgewicht, hoge loeddruk, et cetera: hoe externe
factoren, zoal leeftijl, amen maken dat epaalde genetiche kenmerken
ook tot uitdrukking kunnen komen.

Ook Woperei zegt het: DNA alleen zegt niet zoveel. „Heel erntige erfelijke
tofwielingziekte kun je goed rapporteren.” Dat geeurt ook al, ij de
hielprik. „n zelf dan i het om onvoorpelaar hoe een ziekte zich zal

https://getpocket.com/a/read/2360503331 3/7
21-10-2018 Pocket: Deze tomaat past bij jouw genen

ontwikkelen. Aan kleine DNA-afwijkingen kun je geen zekerheden
ontlenen. Je weet impelweg niet hoe het lichaam reageert. n hoe voeding
de werking van epaalde enzmen veretert i zelden goed onderzocht.”

Lee ook: We eten te veel uiker, en dat i niet alleen maar onze eigen
chuld
n toch. om he je er iet aan, weet Woperei uit eigen ervaring. Zij liet
haar DNA door het Amerikaane edrijf 23andme meten en leek een
afwijking te heen in het MTHFR-gen dat met loeddruk te maken heeft.
Zelf had ze geen prolemen, maar het voedde wel het vermoeden dat haar
vader, die zijn loeddruk maar niet omlaag kreeg, meer aat had ij
vitamine 2 dan ij meer pillen. Dat leek te kloppen.

https://getpocket.com/a/read/2360503331 4/7
21-10-2018 Pocket: Deze tomaat past bij jouw genen

 
Met een DNA-anale leg je de verantwoordelijkheid ij de 
conument

 
Jaap eidell, hoogleraar voeding en gezondheid

 

Het DNA-denken pat ij het idee dat je met afzonderlijke to e je voeding
kunt vereteren. n dat de ‘quanti ed elf ’, de men die alle meet, ook een
gezonder men kan worden. Jaap eidell, hoogleraar voeding en
gezondheid aan de VU, gelooft er niet zo in. „Zou het werkelijk zo zijn dat
een tomaat voor de één zoveel meer doet dan voor de ander? Verchillen
menen echt zo terk in hun ehoefte? Ik waag het te etwijfelen.” Hij
denkt dat we on eerder ongezonder voelen al we on voortdurend door
data over on lichaam laten etoken en algoritme voor on laten denken.

eidell egrijpt wel dat de voedingindutrie graag inveteert in DNA –
Netlé ijvooreeld. „Met een DNA-anale leg je de verantwoordelijkheid
ij de conument. Je hoeft niet aan je ongezonde aortiment te
veranderen, want menen weten immer zelf wat goed voor ze i.” Zo maak
je voeding een particulier proleem, terwijl intuen de helft van de
Nederlander overgewicht heeft. eidell telt de retoriche vraag: „Moet je
dat dan individueel oploen, met ieder gezinlid zijn eigen ordje, of kun je
eter naar het totale voedelaanod kijken zodat gezond eten voor iedereen
makkelijker wordt? Ik en niet tegen peroonlijk advie, maar dat kan een
diëtit je ook geven. Daar he je echt geen DNA voor nodig.”

De men die alle meet

https://getpocket.com/a/read/2360503331 5/7
21-10-2018 Pocket: Deze tomaat past bij jouw genen

DNA i daarmee vooral intereant voor menen die op detail letten, voor
wie elke procent telt. Topporter ijvooreeld. Of ‘iohacker’. Peter
Jooten (34) inveteert ind een jaar of vijf in zijn ‘maakare zelf ’ en
puliceerde daar deze maand het oek iohacking over. Zo’n 3.000 euro tak
hij in odcan, loedteten, hormoononderzoek én een DNA-tet. De
ruwe data haalde hij door Promotheae, een oort Wikipedia voor genen.
Hij ontdekte dat hij een verhoogd riico op hart- en vaatziekten heeft – en
kon opgelucht ademhalen toen de odcan hem gezond verklaarde. Hij i
niet radicaal ander gaan eten. Maar toen hij zag dat zijn lichaam vet
makkelijk oplaat, i hij getopt met het ketogeen dieet, dat etaat uit
weinig koolhdraten maar relatief veel vet.

Lee ook: Het alcoholgeruik van de Nederlander i  ink veranderd. Tijd
voor wat vragen
Hij weet dat de voorpellende waarde van zijn DNA eperkt i. „Ik zie ook
wel gevaren. Kan ik al leek die data wel interpreteren en relativeren? Ik
en er niet angtig door geworden overigen. Die teten geven, laat ik het
voorzichtig zeggen, een gevoel van controle. n ze evredigen mijn
nieuwgierigheid. Het enige dat ik niet hoef te weten i de datum van mijn
overlijden. ”

https://getpocket.com/a/read/2360503331 6/7
21-10-2018 Pocket: Deze tomaat past bij jouw genen

ij een DNA-tet wordt DNA, ijvooreeld uit peekel, over een glaplaat
uitgemeerd. Daar lijft het kleven op epaalde poitie, afhankelijk van de
varianten in je genen.

Zo kun je zoeken naar duizenden varianten, NP’ geheten (ingle
nucleotide polmorphim). Aan de hand van die NP’ (zeg: nip) worden
voorpellingen gedaan over lichamelijke eigenchappen (fenotpe) en het
riico op ziekten. Die kanen worden erekend door te kijken hoe vaak een
NP ij een populatie met een epaalde aandoening of eigenchap
voorkomt.

ij erntige DNA-mutatie i zeker dat je ziek wordt (of ent). Maar van
NP’ i de voorpellende waarde vaak klein en i de onderlinge
wielwerking onduidelijk. n veel weten we niet: er zijn talloze genetiche
marker die nog ontdekt moeten worden.

https://getpocket.com/a/read/2360503331 7/7

Related Interests