You are on page 1of 7

Tacitus, Annales, XIII, 1 1.

De eerste moord gedurende het principaat op Iunius Silanus, proconsul van Azia, was voorbereid door een list van Agrippina, zonder medeweten van Nero, niet omdat zijn gewelddadige geest zijn teloorgang had uitgelokt –hij was loom en de andere keizers keken zo op hem neer dat Caligula het gewoon was hem “Gouden Schaap” te noemen- : 2. maar Agrippina vreesde hem als wreker wiens broer Lucius Silanus ze had laten vermoorden, het gros van het volk meende echter dat boven Nero die de kinderschoenen nauwelijks ontgroeid was en de heerschappij door misdaad verkregen had, een man gekozen moest worden van zekere leeftijd, onschuldig, nobel en –waar men toen nog op lette- uit het nageslacht van de Caesars. Want ook Silanus was een achterkleinkind van de vergoddelijkte Augustus, dit was de reden van zijn moord. 3. De uitvoerders waren de Romeinse ridder P. Celer en vrijgelatene Helius, aangesteld over de privézaken van de keizer in Azia. Door hen werd er aan de proconsul vergif gegeven tijdens het eten, te openlijk om te misleiden. 4. en niet minder haastig werd vrijgelatene Narcissus van Claudius over wiens ruzies met Agrippina ik verteld heb, de dood ingejaagd door harde bewaking en uiterste dwang, tegen de zin van de keizer bij wiens verborgen gebreken hij wonderwel paste door zijn hebzucht en spilzucht. Tacitus, Annales, XIII, 2 1. En men begon te moorden, als Burrus en Seneca er niet waren tegen geweest. 2. Deze waren de mentors van de jonge keizer en – wat zeldzaam is in gemeenschap van macht – eensgezind, ze hadden gelijke macht in verschillende domeinen, Burrus in militaire zaken en strengheid van zeden, Seneca in de voorschriften van welsprekendheid en in waardige beleefdheid, ze hielpen elkaar beurtelings om makkelijker de verraderlijke leeftijd van de keizer met toegestane pleziertjes onder controle te houden, als hij de deugd afwees. 3. beiden voerden een strijd tegen de gruwel van de heks Agrippina die, brandend van alle verlangens naar een slechte overheersing, Pallas aan haar kant had, op wiens aanraden Claudius zich met incestueuze huwelijken en een fatale adoptie te gronde had gericht. 4. maar Nero had geen karakter om zich door slaven te laten bevelen en Pallas had afkeer opgewekt tegen hem door het gedrag van een vrijgelatene met zielige arrogantie te buiten te gaan. 5. toch werden in het openbaar alle eerbewijzen voor haar opgestapeld en toen de tribuun naar militaire gewoonte het wachtwoord vroeg, gaf hij als antwoord “beste mama”.

14 3. aan de ene kant zou de dochter van Germanicus aanhoort moeten worden. XIII. die natuurlijk met zijn verminkte handje en hun schoolmeestertaaltje het bestuur over de menselijke soort opeist. zolang hij sprak over de geschiedenis van zijn voorouders en hij de consulaten en triomfen van de voorouders opsomde. vooreerst haar huwelijk en haar gifmoord: het was alleen voorzien door de goden en haarzelf dat haar zoon nog leefde 5.6. Daarna stortte Agrippina zich hals over kop in terreur en bedreigingen en ze hield niet weg van de oren van de keizer dat ze getuigde dat Brittanicus al volwassen was. was hij zelf aandachtig en de overigen ook. zij zou met hem naar het kamp gaan. die nu uitgeoefend wordt door een indringer en een adoptiefzoon via de onrechten van zijn moeder. Annales. tegelijk kreeg Claudius een staatsbegrafenis en werd weldra vergoddelijkt. werd ze priesteres in de eredienst van Claudius. Agrippina maakte geen bezwaar dat alle slechte dingen van het ongelukkige huis openbaar gemaakt werden. hoewel de redevoering door Seneca geschreven was met gevoel voor cultuur omdat de man nu eenmaal een verfijnde geest had en de redevoering aangepast was aan de oren van die tijd. ook werd door de senaat twee lictores gegeven. XIII. riep ze de vergoddelijkte Claudius en de helleschimmen van de Silani en haar zinloze misdaden op. tegelijk stak ze haar handen uit. 3 1. 4. matigde niemand zijn lach. Annales. Tacitus. XIII. de echte nakomeling die het waardig is om de heerschappij van zijn vader over te nemen. nadat hij over ging op zijn vooruitziendheid en wijsheid. 6. maar aan de andere kant da zwakke Burrus en de banneling Seneca. haalde ze scheldwoorden erbij. Annales. ook de herdenking van zijn wetenschappelijke activiteit en het feit dat onder zijn bewind niets ernstig van buitenaf met de staat gebeurd was. De dag van de begrafenis begon de keizer met zijn lofrede op hem. 15 . Tacitus. werd met welwillende geest aanhoort 2. Tacitus.

met een grote reputatie voor misdaden. toen zij vervolgens een moord beloofden zo snel als wanneer het met een zwaard werd toegebracht. 5. laat staan dronken feestjes. toen beval hij Brittanicus op te staan en naar het midden te gaan en een lied aan te heffen. XIII. die geen nuchtere feestjes gewoon was. Tacitus. tribuun van de praetoriaanse wacht door wiens zorg Locusta opgesloten was en veroordeeld was wegens een gifmoord. dat duidelijk te kennen gaf dat hij van zijn vaderlijke troon en de staatsbelangen verdreven was. omdat het niet sterk genoeg was of omdat er een verdunningsmiddel in zat opdat het niet dadelijk toesloeg 7. 2. terwijl ze rekening hielden met het gerucht als Brittanicus direct zou dood vallen en verdediging hiertegen inbouwden. kookte ze naast de kamer van de keizer een snel gif met van tevoren gekende giftige stoffen. er was een gewoonte dat keizerlijke kinderen met de andere adellijke kinderen van dezelfde leeftijd zittend aten onder de blik van hun naasten aan hun eigen en soberdere tafel . bedreigde sterk de tribuun en beval de doodstraf van de gifmengster omdat. 4. het eerste vergif kreeg hij toegediend door zijn opvoeders zelf en hij raakte het kwijt door een aanval van diarree. hetzij over Brittanicus’ inborst die hij onlangs tijdens een klein voorval dat hem toch brede populariteit had gegeven. vandaar ontstond medelijden. ze de veiligheid in gevaar brachten 8. Nero was verward door dit en omdat de veertiende verjaardag van Brittanicus naderde. maar Nero die een trage misdaad niet verdroeg. 16 1. beraamde hij duistere plannen en gaf hij bevel een gif te bereiden met behulp van Pollio Iullius.hij hoopte dat de jongen bespot zou worden.1. hij piekerde hetzij over de gewelddadigheid van zijn moeder. Nadat Nero de jaloezie begrepen had. Annales. verhevigde hij de haat en terwijl Agrippina drong met bedreigingen omdat er geen misdaden waren en omdat hij niet openlijk durfde de moord op zijn broer te bevelen. had leren kennen. tijdens de Saturnalia tussen de andere spelletjes onder leeftijdsgenoten bij het dobbelen om het koningschap kwam het lot bij Nero 3. Want de entourage van Brittanicus was ooit zo gekozen dat zij god noch gebod vreesden 6.toen begon deze met zelfbeheersing zijn lied. duidelijker omdat de nacht en de uitgelatenheid de terughoudendheid hadden weggenomen. dus gaf hij de overigen verschillende taken waarbij het schaamrood niet opkwam.

alle emoties te verbergen zo was na een korte stilte de vrolijkheid op het feest teruggekeerd. een tot dan toe onschadelijke. de zus van Brittanicus: want ze zag in dat haar beste kans op redding voor haar had weggenomen en dat het een illustratie van moord op een verwante was 7. hete en voorgeproefde drank werd gegeven aan Brittanicus. hoewel ze onervaren was in jaren. ze zich dikwijls aanbood aan de dronken jongen. opdat er geen uitzondering gemaakt zou worden op het gebruik en de misdaad niet verraden zou worden door de dood van beiden 3. riep Seneca tegen de vrouwelijke verlokkingen de hulp in van een vrouw en de vrijgelaten slavin Acte werd gestuurd. 4. opgemaakt en bereid tot incest. terwijl Brittanicus daar at en omdat zijn eten en drank voorgeproefd werden door een uitgekozen dienaar werd er zo’n list bedacht. Die zat achterover geleund en deed alsof er niets aan de hand was. de onwetenden vluchtten. Tacitus. Ook Octavia. hoewel het door haar gezicht werd onderdrukt. ontsteltenis was kortstondig zichtbaar. het verdriet. zo werd hij gelijktijdig beroofd van zijn stem en geest. Terwijl de mensen in de omgeving de sensuele kussen merkten en liefkozingen als voorbode van de schanddaad voorspelden. zaten verstomd en keken naar Nero 5.2. vervolgens toen hij die wegens de hitte had afgegeven werd die gekoeld met vergif in de vorm van koud water dat zo zijn lichaamsdelen doordrong. Fabius Rusticus stelt dat het verlangen niet bij Agrippina maar bij Nero lag en dat er door de slimheid van dezelfde vrijgelaten slavin een einde aan gekomen is . en zij die beter van begrip waren. om te meldden dat de incest bekend was omdat zijn moeder er prat op ging en het leger een keizer die zich te grabbel gooit niet zou tolereren 3. die tegelijk bezorgt om haar veiligheid en Nero’s reputatie. Cluvius vertelt dat Agrippina uit verlangen om de macht te behouden zo ver ging dat ze in het midden van de dag omdat op dat moment hij door wijn en eten verhit werd. XIV. hij zei dat die dat gewoon was door de vallende ziekte die Brittanicus al sinds zijn kindertijd kwelden en dat geleidelijk zijn zicht en zintuigen zouden terugkeren 6. 2. dat het vaststond dat ze even onwetend was als Octavia. 2 1. De omstaanders reageerden angstig. had geleerd de pijn. En Agrippina was angstig. Annales.

Maar wat Cluvius zei. Annales.4. de nietsvermoedende Agrippina op volle zee zou dumpen: niets was zo onderhevig aan toevalligheden als de zee 7. Dit is de naam van het landgoed dat tussen het voorgebergte van Misene en waar de zee het land overspoelt in een bocht ligt 5. XIV. want ze was gewoon zich te verplaatsen in een galei met vlootsoldaten als roeiers . Tacitus. Hij lokte zijn moeder daar naartoe. omdat Nero de Minervafeesten gewoonlijk te Baia doorbracht. XIV. Toen ze vervolgens aankwam. 3 5. hetzij omdat Agrippina zo’n gruwelijkheid bedacht. Hij legde uit dat een schip kon gebouwd worden waarvan een deel door een truc. 4. opdat hij het gerucht van een verzoening zou verspreiden en Agrippina het met de makkelijke goedgelovigheid van vrouwen voor goed nieuws zou aanvaarden 3. Annales. hetzij omdat het bedenken van een nieuw soort seksuele bevrediging geloofwaardiger scheen bij haar die in haar meisjesjaren incest had toegestaan met Lepidus in de hoop op heerschappij en ze zich verlaagt had to de lusten van de vrije Pallas en door het huwelijk met haar nonkel geoefend was in alle soorten schanddaden Tacitus. prefect van de vloot bij Misenum en opvoeder van de jonge Nero was geweest en op vijandige voet leefde met Agrippina. Tussen de andere schepen lag er een meer versierd schip alsof ook dat gegeven werd ter ere van de moeder. ging hij haar tegemoet naar de kust. 2. 6. wie zou er zo oneerlijk zijn dat hij dat wat door winden en golven gebeurde een misdaad noemt? De keizer zou dan een tempel voor de overledene bouwen en altaren en andere dingen om zijn moederliefde te tonen. want ze kwam van Antio en ontving haar met een handdruk en een omhelzing en bracht haar naar Baulos. En als ze uit de weg geruimd zou zijn door een schipbreuk. hetzelfde zeiden ook de overige schrijvers en de publieke opinie helt ook zo. De slimme truc beviel hem en zelfs de tijd kwam goed uit. De vrijgelatene Anicetus bood zijn plan aan. 4 1. aldoor herhalend dat woedeuitbarstingen van ouders verdragen moesten worden en dat de geest gekalmeerd moest worden.

nu eens van familiare jeugdigheid dan weer ernstig alsof hij serieuze dingen uitwisselde. begeleidde Nero haar naar buiten en keek haar inniger aan en drukte haar aan zijn borst ofwel omdat hij zijn toneel ten top voerde. ging ze met de draagstoel naar Baia 7. Agrippina was stil en daardoor minder herkend (ze had toch een wonde aan de schouder opgelopen) en door te zwemmen en vervolgens het tegemoetkomen van vissersbootjes had ze het Lucrinische meer bereikt en werd ze naar haar landgoed gebracht.6. Het staat voldoende vast dat er een verader opgedoken was en nadat Agrippina gehoord van de hinderlaag. Tacitus. omdat iedereen in de war was en omdat de meesten die van niets wisten de medeplichtigen verhinderden 5. Daar nam de vleierij de vrees weg. Maar terwijl acerronia in haar domheid riep dat zij Agrippina was en dat ze de moeder van de keizer moesten helpen. XIV. Nadat het feestmaal gerekt was door vele gesprekken. 2. 5 1. Het uit elkaar vallen van het schip volgde ook niet. 4. van wie Crepereius Gallus niet ver van het roer stond en Acerronia voorover geleund lag boven de voeten van Agrippina en blij vertelde over de spijt van de zoon en de herstelde gratie van de moeder – toen door een gegeven signaal het dak van de plaats instortte doordat die verzwaard was door lood en Creperius vermorzeld werd en dadelijk stierven 3. En toen was ze uitgenodigd voor een feestmaal zodat de nacht de misdaden kan verbergen. werd ze gedood met vaarbomen en roeispanen en scheepsgerei dat toevallig ter beschikking stond 7. hetzij omdat het aanblik van zijn moeder die ging sterven. zijn geest hoe woest die ook was. Het schip was niet ver gevorderd. tegenhield. Vervolgens scheen het de roeiers goed om naar een kant te hellen en zo het schip onder te dompelen: maar noch was er een vastberaden overeenkomst bij hen in deze plotse ommekeer en zij die naar de andere kant leunden gaven de mogelijkheid om zachter in zee te vallen 6. Twee van Agrippina’s trawanten vergezelden haar. . Annales. onzeker om het te geloven. Agrippina en Aceronia werden beschermd door de wanden van het bed die uitstaken en toevallig te sterk waren om onder de last ineen te zakken. De goden zorgden voor een nacht verlicht door sterren en rustig door de kalme zee alsof om de misdaad te bewijzen. ze werd vriendelijk ontvangen en op een eervollere plaats gezet dan hem 8.

Tacitus. De moordenaars kwamen om het bed heen staan en als eerste heeft de kapitein haar hoofd met een knuppel getroffen. als hij de misdaad wilde volbrengen. merkte ze Anicetus op. De slaapkamer was weinig verlicht en er was één dienares aanwezig. vergezeld van de kapitein Herculeius en Obaritus. Nadat ook de slavin vertrok. terwijl Agrippina steeds angstiger werd omdat niemand door haar zoon was gestuurd. onverwacht lawaai en voortekens van zeer groot onheil. Anicetus stelde een bewaking op rond het landgoed. 6. Annales. 5. 4. nu was er slechts eenzaamheid. de centurio van de vloot. hij had de moedermoord niet bevolen. Als hij kwam om te bezoeken. had hij haar herstel kunnen melden. liet de toegang openbreken en sleepte de slaven weg die in de weg liepen. XIV. 7. de anderen waren opgeschrokken en gevlucht uit vrees voor de indringers. daar stonden enkelen. om zo bij de deur van de slaapkamer te komen. . zei ze "Laat ook jij mij in de steek?". 8 3. en Agermus niet was teruggekomen: de aanblik van een gunstig verloop zou toch wel anders zijn. Nadat de centurio zijn zwaard al had getrokken om haar te doden stak zij haar onderbuik naar voren en riep uit "Steek in mijn buik" en met veel verwondingen is zij gedood. geloofde ze niet dat het over haar zoon ging (dat haar zoon er iets mee te maken had).