You are on page 1of 6

LAW 117 AFTER MIDTERM

Yasama Organının Yapısı ; TBMM 550 milletvekilinden oluşur. Tek meclisdir.


(madde 75) (82’de 400/ 87’de 450/ 97’de 550)
* Tek meclisten oluşmuştur. Çift meclis yapısı yoktur. Federal devlet olsaydı çift
meclis olması gerekirdi.
* Uniter yapıda olmasına rağmen bazı ülkelerde çift meclis vardır.
* Niçin çift meclise ihtiyaç duyuluyor ? (uniter olmasına rağmen) : Çift
mecliste çoğulculuğu esas almak istenebilir. Dengeli bir yapıya yol açacak
olması ve mecliste dengeyi ve aşırılığı önlemek amacıyla oluşturulmuştur.
(1961’de) Siyasal bir tercihtir. Tek meclisteki çalışma düzenini daha verimli hale
getirmek, insan haklarını korumak, dengeyi sağlamak ve meclisteki aşırılığı
önlemek amacı var.
Yasama Dönemi : 4 yıl (madde 77) 2007 de 5 yıl idi.
* Erken seçime gitme bir “Karar”dır , “Kanun” değildir. Asli işlevi yasa
koymaktır. Vatandaşın uyması gereken hukuk kurallarını koyar. Bunlar kanun ile
olur.
* Karar, salt siyasi tercihi olduğu için Anayasa Mahkemesi denetim yapamaz.
* Kanun koyar ve Hükümeti denetler.
Madde 78 : Ancak savaş halinde TBMM seçimleri 1 yıl ertelenebilir. (Seçimi
erteleme vatandaşın seçme hakkına müdahale ettiği için erteleme gerekçesini
kanun ile yapması gerekir.)
* Erken seçim TBMM nin salt siyasi tercihi KARAR ile olur, Erteleme ise
ancak savaş sebebiyle olur, buda KANUN ile düzenlenir.
Madde 78 ; Ara Seçim : Yasama dönemi içinde milletvekillerinden boşalma
varsa ara seçim olur (6 ay içinde olmak zorundadır)
Ek : Eğer bir ilin veya seçim çevresinde TBMM meclisi üyesi kalmaması
halinde boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim
yapılır.
Madde 76 ; Milletvekili Seçilme Yeterliliği :
- 25 yaşını doldurması gerekir (30’dan 25’e düştü)
- İlkokul / İlköğretim mezunu olması gerekir.
- Askerlik görevini yapmış olmak
- Terör eylemlerine katılmama (2002 den önce ideolojik veya anarşik eylemlere)
- Akli dengesinin yerinde olması gerekir
Madde 67 ; Demokratik Seçim Esasları : Serbest, eşit, gizli, tek dereceli,
genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre, yargı yönetim ve denetimi
altında yapılır.
* Yurtdışında bulunan Türk vatandaşları mektupla oy kullanabilir, bu durum
seçimlerin serbestliğini etkiler mi ?
- Anlaşılamaz, bu yüzden mektupla oy kullanmanın hangi koşullarda yapıldığını
bilemeyiz.
Madde 67/5 : Seçim kanunları, temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkelerini
bağdaştıracak biçimde düzenlenir.
Not ; Parlamentoda istikrarı sağlamak için %10 uygulaması vardır. Türkiye’de
Yüzde %10 luk ülke barajı olan nispi temsil sisteminin D’hond yöntemi
uygulanır. Geniş çevre sistemi uygulanır. İller esas alınıyor.

Seçim Sistemleri : Dar Bölge / Geniş Bölge / Milli Bölge


Tek Dereceli / İki Dereceli ; Seçmenler, seçilecek delegeyi tek seferde
seçiyorsa buna tek dereceli seçim denir.
İki Dereceli : Araya farklı seçmenler girerse  ABD başkanı, emredici vekalet
emirdir, azil edebilir. Tüm ABD halkı seçime gidiyor ve Delegeleri seçiyor

Tek Turlu / İki Turlu ; İlk tur geçerli oyların yarısını alması gerekir.
Tek Turlu / İki Turlu : Çoğunluk sistemi (nispi temsil veya çoğunluk esas
alınabilir) veya (dar bölgede tek isimli, çoğunluk sistemi)
Not : Tek dereceli daha demokratiktir, aradaki aracıyı dışlar.

Çoğunluk Sistemi : Dar bölge seçim sistemine göre kullanılan en çok oyu alan.
Nispi Temsil Sistemi : Alınan oy oranında milletvekili dağılımı (Geniş Bölge en
az 2 milletvekilinden oluşması gerekir)
* Türkiye’de %10 Seçim Barajlı, Nispi Temsil Sistemi Uygulanır
Madde 80 ; Temsili Vekalet : Milletvekilleri seçildikleri bölgeyi veya
kendilerini seçenleri değil, bütün milleti temsil eder. Yani seçildikleri bölgenin
emir ve vekaletlerine bağlı değildir.

03/05/2011
Parlementer Rejim :
I ) Yürütme her zaman iki başlıdır. (Cumhurbaşkanı + Bakanlar Kurulu)
II ) Devlet Başkanı siyasi açıdan sorumsuz ve yetkisizdir. (Anayasal yetkileri
kullanamaz.)
III ) Yetki sahibi, Bakanlar Kuruludur. (Başbakan ise daha öncelikli yere
sahiptir) Devlet Başkanı tarafsız hakem rolündedir. Bakanlar Kurulu sorumludur
ve meclise karşı yetkilidir.
IV ) Yürütme meclisi feshedebilir.
* Mecliste yürütme karşılıklı silahlara sahiptir, yani birbirlerini feshedebilirler.
* Hükümet, Meclis tarafından güvensizlik oyu ile düşebilir.
* Yürütme meclisi feshedebilir.

Parlementer.

- Yargı  Bağımsız
- Yasama ve Yürütme, Ayrılığı varsa Kuvvetler ayrılığı sağlanmış olur.
* Demokratik seçimlerde, Kuvvetler ayrılığı  sert ise Başkanlık, Yumuşak ise
Başbakanlık : Yürütme mercii, tek kişiden oluşur. Bakana yardımcı olan
görevliler var (sekreterler gibi). Görev süresi boyunca parlamento tarafından
görevden alınamaz. Aynı şekilde Başkan da parlamentoyu feshedemez, dengeyi
sağlamak için.
Yarı Başkanlık : Dönemden döneme Başkanlık veya Parlamentar rejimin
özelliklerini kapsar. Seçimin sonucuna göre belli olur. Cumhurbaşkanı siyasi
tercihini kullanabilir. Bizde ise böyle bir hakkı yok.
* Fesihte : Parlamentonun yetkisi anında düşer.
* Yenilenme : Yeni Parlamento seçilinceye kadar eski meclis devam eder.
Not : Yüksek seçim kurulu, Yüksek Yargıçlardan seçilir.
Not : Milletvekili sıfatını kazanma anı, milletvekilinin mazbatasını aldığı
andır. Yüksek seçim kurulu tarafından verilir.
Yemin : Parlamenterin faliyete başlamasının koşuludur, yoksa parlamentoya
katılamaz.
Milletvekiline tanınan güvenceler nelerdir (Kamu Bağışıkları) ?.
Not: Yasama bağışıklıklarının amacı kamu yararıdır. Kamu yararını temel alarak
daha iyi koşullarda bu görevi yerine getirmelerini sağlar.
* Yasama sorumsuzluğu (Madde 83/1) Mutlak sorumsuzluk ; Milletvekilinin
kürsüdeki söz özgürlüğünü ve görüşlerini serbestçe dile getirmesi amacıyla
verilen güvencedir. Bu görüşler bir suç teşkil etse dahi o milletvekili suçlu
sayılmaz.
- Milletvekiline tanınmış bir haktır.
- Yasama işlevi sırasındaki açıkladığı görüşlerinden dolayı sorumsuzdur. Cezai
yükümlülükleri yoktur, suç teşkil etmezler. Mutlak koruma sağlar.
* Meclis dışındaki söylediği sözlere karşı, meclisçe başka bir karar alınmadıkça
bunlardan sorumlu tutulamaz. Mecliste söylediğini Başkanlık Divanı karar
alarak tesbit edebilir.
* Bu kişinin milletvekili süreci ortadan kalktıktan sonra dahi, milletvekili iken
söylediği sözlerden sorumlu tutulamaz.
* Yasama işlevi kapsamında olursa sözlerini meclis dışında dahi söylese
SORUMSUZDUR.
* Cezai sorumluluğunun olmaması hukuki sorumluluğunun olmadığı anlamına
gelmez. Tazminat davaları açılabilir.
Madde 83/2 ; Dokunulmazlık kaldırılabilir ; Meclis karar alabilir. Hareket
özgürlüğü esastır. Parlamentodaki görevini yerine eksiksiz getirmek için,
parlamentodaki işlemlerini engelleyecek gözaltı, sorgu gibi işlemler yapılmaz.
İşlediği suçlardan dolayı milletvekilliği ortadan kalktığı zaman yargılanabilir,
tutuklanabilir.
* İstisna Ağır ceza ve anayasanın 14. maddesindeki durumlardan suçlanıyorsa
dokunulmazlık kalkar (madde 83/2 de açıklıyor).
Not : Dokunulmazlığın kaldırılması bir KARAR dır. Anayasa Mahkemesinin
istisna olarak baktığı kararlardan biridir.
Madde 83/3 : Seçimden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün yerine
getirilmesi, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır, üyelik süresi boyunca zaman
aşımı işlemez.
Not : Taksirli suçlar; bilerek fakat istemeden yapılan suçlardır.
Madde 84 Milletvekilliğinin düşmesi :
1) İstifa – TBMM de divan işleme koyacak, genel kurulda oylanacak, TBMM
karar verir. (istifanın baskı altında olmadığına hüküm vermek).
2) Kesin hüküm giyme ; Mahkeme kararının genel kurula bildirilmesi gerekir.
Not : 83/3 ile 84/2 çelişir.  Bu durum gerçekleşirse (madde 76) ya bakılarak
karar verilir.
Madde 76’ da belirtilen (Milli seçilme yeterliliği) taksirli suçlar hariç toplam bir
yıl veya daha fazla hapis ve terör eylemlerine katılmışlar ile, ağır hapis cezasına
hüküm giymiş olanlar 84’ deki kesin hüküm giymeye neden oluyor. Bunun
dışındaki suçlamalar milletvekilliği sıfatının sona ermesine bırakılır (83/3).
* Dokunulmazlığa ilişkin sorunlara nasıl bir uygulana yaparsınız. ? Yasama yılı
belirli günlere bölünerek, çalışma günleri ayarlanır. Bu günlerde yani meclisin
toplanmadığı günlerde milletvekilleri işlediği varsayılan suçlardan dolayı
sorgulanabilirler. Ayrıca, getirilen güvencenin kapsamı daraltılabilir.
Yargılanamaz metni çıkartılabilir. (tutuklanamaz, sorgulanamaz metni kalır.)
3) 82. maddeye göre milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görev ve hizmeti
sürdürmekte ısrar etmek (TBMM genel kurul kararı ve gizli oyla olur)
4) Özürlü ve özürsüz veya izinsiz 1 ay içerisinde toplam 5 birleşim günü
katılmayan milletvekilinin vekilliği düşer. (TBMM de salt çoğunluk, Genel
Kurul kararı ile olur).
* (madde69/9) Bir siyasi partinin kapatılmasına beyan veya faaliyetleri ile
sebep olan kurucuları dahil üyeleri, 5 yıl süre ile bir başka partinin kurucusu,
üyesi, yöneticisi ve denetçisi olamaz. ** Peki bu bağımsız milletvekili adayı
olmasına engel olur mu.?
5) Partinin kapatılmasına neden olan kişiler bu düzenlemenin kalkması veya af
çıkması ile ortadan kalkmaz ve milletvekilliği geri dönemez. Alınan tedbir
demokratik toplumu korumak amacıyla verilmiştir ve bu kararın iptal olması
onu yok sayacağımız anlamına gelmez.

TBMM nin GÖREV ve YETKİLERİ (Madde 87)


1) “Kanun” koyma ve “Karar” alma yetkisi : Kanunlara vatandaşın uyması
zorunludur. Kanunlar Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir. (özgürlükler
sadece kanun ile sınırlandırılır). Kararlar vatandaşa yükümlülük getirmez,
Meclisin subjectif iradesidir yani siyasal tercihi yansıtır.
* Anayasa Mahkemesi kural olarak “kanunları” denetler, “kararları” denetlemez.
Bir istisna hariç “dokunulmazlıklar”.
2) Bakanlar Kurulunu denetleme yetkisi :
- Yürütme iki başlıdır  BK ve Devlet Başkanı
- BK siyasi sorumludur.
* TBMM, BK lunu denetler bu denetimin en etkin yolu “gensorudur”.  ÜTS
salt çoğunluğu (ÜTS/2 + 1) ile olur. Oylamada yalnız güvensizlik oyları sayılır.
Madde 87 : Denetim Araçları.
a) Siyasi Sorumluluk bulunduran (görevden alınıp alınmayacağına bakılır).
- Gensoru (madde 99) : Gensoru yolu ile Meclis, hükümeti görevden alabilir,
düşürebilir. Bir parti grubu veya en az 20 milletvekilinin imzası ile verilir.
Oylama üye sayısının salt çoğunluğu ile olur.
b) Bilgi Edinme : Soru, BK adına, sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılmak
üzere Başbakana veya bakanlara yöneltilir. Meclis Araştırması, belli bir konuda
bilgi edinilmek üzere yapılan incelemeden ibarettir. Genel Görüşme, Devlet
faaliyetleriyle ilgili bir konunun TBMM de görüşülmesidir.
Göreve Başlama ve Güvenoyu (madde 110) : BK listesinin TBMM ye
sunulması.
* C.B, güvenoyu alma ihtimali en yüksek olan MV ni başbakan olarak atar.
Madde 96 : Toplantı ve karar yeter sayısı ; Meclis yapacağı seçimler dahil
bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır. (Bu ifadenin üstünde
2007 den önce “başka bir hüküm yoksa” yazıyordu.)
TYS (Toplantı Yeter sayısı) > ÜTS/3 = 184 MV
- Toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile Karar verir.
KYS (Karar Yeter Sayısı) : ÜTS/4 + 1 = 139 dan az olamaz ve bununla
birlikte ikinci olarak toplantıya katılanların sayısına da bakmalıyız ; TK/2
oranını almalıyız.
* Madde 99 : Gensoru
* Madde 110 : Göreve başlama ve güvenoyu
Not : Yukarıdaki durumlara göre hükümetin düşürülmesi zorlaştırılmış, öte
yandan göreve başlaması kolaylaştırılmıştır.
( Üye tamsayısının SALT çoğunluğu 550/2 = 276 olmalı )
(Hükümet düşürmede 96. madde geçerlidir. Bu da üye tamsayısının ¼ + 1= 139
dur.)

10/05/2011
YÜRÜTME
* Yürütme 2 Başlı
a) BK
b) Devlet Başkanı  siyaset üstü, tarafsız, hakem rolü.
* Meclis “Fes edilebilir”  BK tarafından.
* BK  Meclisin güvensizlik oyu ile düşürülebilir.
- Yürütme (Madde 101) ; Cumhurbaşkanı ve nitelikleri ; Halk seçiyor, görev
süresi 2X5 yıl. (Eskiden 110 MV tarafından TBMM dışından da önerilebilirdi.)
Şimdi ise Meclis dışından aday en az 20 Vekilin yazılı teklifi ile mümkündür.
Ayrıca birlikte hesaplandığında %10 u geçen siyasi partiler ortak aday
gösterebilir.
Not ; Halk tarafından seçilen bir CB Parlamenter rejim açısından sıkıntı yaratır.
Çünkü, bu şekilde seçilen CB demokratik meşruluğunu iddia edebilir, yani
siyasi kararlarda hak sahibi ve sorumlu olduğunu iddia edebilir, siyasi kararlara
müdahale etme isteği olabilir.
Madde 8 ; Yürütme yetkisi ve görevi : CB ve BK tarafından kullanılır.
* Cumhurbaşkanının Mecliste seçilmesinin gereği, tek siyasi partinin iradesini
temsil etmeyen nitelikli bir çoğunluğun oluşması istenir.
* CB nin bir kez seçiliyor olması, o kişinin tarafsız kalmasını kolaylaştırır.
* Eskiden 7 yıl için seçilmesi, muhtemel gelebilecek yeni siyasi oluşum ile de
çalışması öngörülmüştür.
Not : Türkiye’deki son durum CB açısından, yarı başkanlığa doğru götürür.
Eskiden Meclis tarafından seçiliyordu.
* Parlamento dışından olanlarda MV leri tarafından aday olarak gösterilebilir.
Madde 102 ; CB seçimi iki turlu bir seçimdir. (Belirli bir çoğunluğa ilk turda
ulaşılamazsa ikinci tura gidilir.) (İki turlu ile iki dereceli farklı şeylerdir.)
Madde 104 ; CB nin görev ve yetkileri ; öncelikle bu yetkilerin sembolik mi
yoksa siyasi içeriklimi olduğuna bakarız.
* CB. tek başına yapacağı görevlerde vardır (bunu madde 105 den de anlıyoruz).
Bu yetkiler “devletin tarafsız başı sıfatı” ile kullandığı yetkilerdir. Bu yetkisini
tek imza ile yapar, bundan dolayı siyasi sorumluluğu yoktur.
- Tek imza  CB nın tek başına yapacağı görevlerde kullanır.
- Karşı imza kuralı  yürütme işlerini BK ile CB birlikte kullanır.
* Yürütme ile ilgili yetkiler ; sembolik, icrai, siyasi sorumluluk istemeyen
işlerdir.
(birkaç istisna hariç)
* “a” ve “c” deki durumlar tek imza kuralına göre olur.
Not ; “c” bendine göre, bu yetkiler CB ye verilirse, bu yargıya müdahale
olabilir, çünkü CB tarafsızdır ve yetkileri semboliktir.
* “a” ve “c” de karşı imza kuralı olsaydı son söz hükümette olurdu.
* “b” dekiler p1 ve p2 hariç, karşı imza kuralına göre icra edilir.
(Not : “a” = Yasama ile ilgili olanlar
“b” = Yürütme ile ilgili olanlar
“c” = Yargı ile ilgili olanlar)
Madde 116 ; Seçimlerin yenilenmesi ; bu maddeye göre koşullar oluşmadan CB
tek başına yetkisini kullanamaz.
a) Seçime kadar eski hükümet görevindedir.
b) Yetki BK nun dur. (tek başına kullanılan bu yetki, bu Parlamenter rejime
aykırıdır.)
* CB bir hükümet kırizi çıkması halinde seçimleri yenileyebilir.

GOOD LUCK ..!