You are on page 1of 14

SVEUČILIŠTE / UNIVERZITET „VITEZ“ VITEZ

FAKULTET ZDRAVSTVENIH STUDIJA

STUDIJ I CIKLUSA; I GODINA STUDIJA

SMJER: FIZIOTERAPIJA I RADNA TERAPIJA

HARDVER-CENTRALNA JEDINICA

SEMINARSKI RAD

Vitez, Novembar 2018.
SVEUČILIŠTE/ UNIVERZITET „VITEZ“ VITEZ

FAKULTET ZDRAVSTVENIH STUDIJA

STUDIJ I CIKLUSA; I GODINA STUDIJA

SMJER: FIZIOTERAPIJA I RADNA TERAPIJA

HARDVER-CENTRALNA JEDINICA

SEMINARSKI RAD

IZJAVA: Ja Huseinbegović Abdusamed indeks broj: 090-18/RZFT, student
Sveučilišta/Unverziteta „VITEZ“ Vitez odgovorno i uz moralnu i akademsku
odgovornost izjavljujem da sam ovaj rad izradio potpuno samostalno uz korištenje
citirane literature i uz pomoć asistenta.

STUDENT: Huseinbegović Abdusamed

PREDMET: Informatika u zdravstvu

PROFESOR: Doc. dr. Haris Pandža

ASISTENT: Nermina Konjalić
1. UVOD .................................................................................... 1
1.1. PROBLEM ISTRAŽIVANJA ....................................................................... 1
1.2. SVRHA I CILJEVI RADA ........................................................................... 1
1.3. METODE RADA .......................................................................................... 1
1.4. STRUKTURA RADA ................................................................................... 2
1.5. RADNA HIPOTEZA I POMOĆNE HIPOTEZE ......................................... 2

2. HARDVER ............................................................................ 3
3. CENTRALNA JEDINICA-KUĆIŠTE RAČUNARA .......... 3
3.1. VELIČINE I OBLICI .................................................................................... 4
3.2. NAMJENA .................................................................................................... 4
3.3. NAPOJNA JEDINICA .................................................................................. 5
3.4. HARD DISK ................................................................................................. 6
3.5. MATIČNA PLOČA ...................................................................................... 6
3.6. GRAFIČKA KARTICA ................................................................................ 7
3.7. RAM .............................................................................................................. 8
3.8. PROCESOR-CPU ......................................................................................... 9

4. ZAKLJUČAK...................................................................... 10
5. LITERATURA .................................................................... 11
1. UVOD

Informatika je područje ljudskog djelovanja koje se bavi proučavanjem, razvojem i
upotrebom postupaka i uređaja za automatski prijenos i obradu podataka. Informatika
se može definisati i na druge načine.

Imenicu „Informatik“ je 1957. skovao njemački kibernetičar Karl Steinbuch za
automatsku obradu podataka, kombinirajući imenice „informacija“ i „automatika“.
Kao „informatique“ prihvatio ju je Philippe Dreyfus 1962. (rekavši da su to
„informacija“ i „elektronika“, tj. „information“ i „automatique“). Francuska
akademija je 1967. objavila definiciju informatike kao „znanosti o prikladnoj obradi
podataka, osobito pomoću automatskih strojeva, koja se smatra potporom znanjima u
područjima znanosti, ekonomije i društva“. Pod informatikom se danas najčešće
podrazumijeva predmet kojeg uče srednjoškolci i važno je istaknuti da se razlikuje
od predmeta računarstvo, iako sadrži i osnove računarstva. U informatici se više daje
naglasak na informacije, postupke, načine obrade podataka i primjenu računara i
informatičkih uređaja, dok je manje riječ o samim računalima i njihovoj unutarnjoj
građi, čime se više bavi računarstvo.

1.1.PROBLEM ISTRAŽIVANJA

Rad na temu „Hardver-centralna jedinica“ problemski je usmjeren na istraživanja o
hardveru i sastavu centralne jedinice.

1.2.SVRHA I CILJEVI RADA

Svrha rada je približavanje slike o hardveru i centralnoj jedinici.

1.3.METODE RADA
Istraživanje je provedeno korištenjem sadržaja relevatne literature. Za pripremu ovog
seminarskog rada pročitao sam stručnu literaturu, u kojoj sam pronašao potrebne i
neophodne informacije vezane za problematiku ovog seminarskog rada.

1
1.4.STRUKTURA RADA
Ovaj seminarski rad ima tri osnovna dijela.
Naime, prvi od pomenutih dijelova jeste uvod. U uvodu sam nastojao da vas
upoznam sa problemom,svrhom istraživanja kao i upoznavanje sa osnovnim ujedno i
glavnim ciljevima samog seminarskog rada, kao i upoznavanje sa planom po kojem
ću se u nastavku pisanja ovog seminarskog rada voditi. U uvodnom dijelu se zatim
navodi radna i pomoćne hipoteze, tj. razmatranja za koja se smatra da su tačna, te ih
se kroz dalji rad dokazuje njihova tačnost, odnosno netačnost. Pored toga u uvodu se
navodi sturktura samog rada, kao i uvod o temi o kojoj se istražuje radi boljeg, a
naravno i preglednije i detaljnijeg uvida u ono što nam slijedi. Drugi dio jeste
razrada teme, gdje će se zadata tema razraditi te navesti sve o datoj teme, ono što se
pronađe u literaturi i uz pomoć interneta . U drugom poglavlju se podrobnije govori o
samoj temi. U trećem dijelu rad se završava i samim tim sumiramo zadanu temu.

1.5.RADNA HIPOTEZA I POMOĆNE HIPOTEZE
Radna hipoteza:

Hardver je dio računara kojeg možemo dodirnuti.

Pomoćne hipoteze:

Kućišta dolaze u mnogo različitih veličina i formata (form factor).

2
2. HARDVER

1
Hardver ili računarski hardver (engleski: hardware; computer hardware) jeste
fizički, opipljivi dio računara. Hardver se mnogo rjeđe mijenja nego softver. Zbog
toga su i takvi nazivi, jer na engleskom soft znači mehko, dok hard znači tvrdo.
Mogućnosti računara u najvišoj mjeri zavise od hardvera i njegove kvalitete.

Hardverska, računarska arhitektura koja se koristi u kućnim računarima se naziva
Von-Neumann arhitektura. Također, postoje i druge arhitekture, ali se mnogo rjeđe
koriste.

3. CENTRALNA JEDINICA-KUĆIŠTE RAČUNARA

Računarsko kućište je hardverski dio računara u koji se stavljaju nužni dijelovi za rad
računara. Kućišta su obično napravljena od aluminija, čelika ili plastike, a ponekad
se ubaci i neki detalj od drveta ili perspexa.

Slika br.1:Kućište

Izvor: http://www.eksue.edu.rs/Ekonomska.rs/PDF/Hardver.pdf

1
https://racunalotj.weebly.com/hardver.html

3
3.1. VELIČINE I OBLICI
Kućišta dolaze u mnogo različitih veličina i formata (form factor). Danas se najviše
koristi ATX format iako se sve više proizvode kućišta malenih veličina (mATX
format). Kućišta se prilagođavaju formatu matične ploče, tako da postoje i matične
ploče ATX, mATX, Mini-ITX i ostali formati. Također kućište ima podjelu i po
veličini, pa tako imamo mini tower, mid-sized tower i full-sized tower kućišta. Isto
tako kućišta dolaze u raznim oblicima tako da imamo desktop ili pizza kućišta koja
su položena vodoravno, te tanka kućišta koja su namijenjena za male prostore. Danas
se veličina kućišta nastoji svesti na što manje dimenzije, tako da se sve više
pojavljuje Mini-ITX standard koji najmanji format od svih navedenih. Već su
najavljeni Mac Mini računari koji će biti veličine običnog CD-ROM uređaja.
Kompanija Intel već uveliko promovira svoju tehnologiju postavljanja matičnih
ploča u BTX format, te ta tehnologija iziskuje i druge vrste kućišta.

3.2. NAMJENA
Obično kućište ima mjesto za naponsku jedinicu, nekoliko stalaka za hard disk, CD
ili DVD uređaj i I/O, USB ili druge priključke koji moraju biti spojeni na matičnu
ploču. Matična ploča se stavlja na dno kućišta gdje se pričvršćuje šarafima, dok je
napojna jedinica obično na vrhu kućišta koje se, također, učvršćuje (doduše
drukčijim) šarafima. Obično imamo i četiri 5,25" stalka, kao i tri 3.5" stalka za razne
uređaje kao što je hard disk, flopi disk, CD ili DVD ROM/RW. Dugme za
uključivanje ili resetiranje računara se žicom spaja na matičnu ploču.

4
3.3. NAPOJNA JEDINICA
Napojna jedinica je hardverski dio koji računaru obezbjeđuje napon i struju.

Napojna jedinica obezbjeđuje da svaki dio računara dobije određenu količinu
energije koja mu je potrebna, s obzirom na to da sve komponente računara ne troše
istu količinu električne energije. Također, jedan od glavnih zadataka napojne jedinice
je da pretvori 220 V u 3,3 V, 5 V i 12 V što je u skladu sa naponskim zahtjevima
hardvera u računaru. Napojna jedinica ima sopstveno hlađenje.

Glavna karakteristika napojne jedinice je njena snaga. Električna snaga se mjeri u W
(vatima) ili matematski rečeno P=U*I (napon pomnožen sa strujom). Najveći
potrošači su grafička kartica, hard disk, matična ploča i optički CD/DVD uređaji.

Glavni naponski konektori su:

 Glavni 20+4 pinski konektor, za napajanje matične ploče
 4+4 pinski konektor, u zavisnosti od zahtjeva CPU-a u ATX ili EPS
sistemima
 6-pinski konektor (za jače PCI Express ili AGP grafičke kartice)
 4-pinski hard disk, DVD, CD konektori
 Floppy naponski konektor
 SATA naponski konektori (novije napojne jedinice)

Kvalitetno napajanje je u novije vrijeme neophodno, jer je upravo taj dio često
povezan sa otkazivanjem većine računarskih dijelova, a najčešći uzroci za
otkazivanje napojne jedince su: prašina (koja onemogući daljnje okratanje hladnjaka
gdje dolazi do pregrijavanja), uticaj više sile (grom), nepravilno rukovanje korisnika
itd.

Treba znati da mnogi proizvođači navode netačnu snagu svojih napojnih jedinica,
puno veću nego što ona zaista jeste. Oni tu snagu dobiju mjerenjima u nerealnim
uslovima i za veoma kratke intervale vremena. Tako veoma često napojne jedinice
koje imaju deklarisanu snagu npr. 400W teško da mogu kontinuirano isporučiti i
200W. Kod kupovine je najbolje najprije provjeriti ko je proizvođač napajanja jer
veći proizvođači su obično pouzdaniji i pravilno obilježavaju snagu svojih napajanja.

5
3.4. HARD DISK
Tvrdi disk (engleski: hard disk) je uređaj koji piše i čita podatke. Svaki računar danas
ima barem jedan tvrdi disk, na njemu se drže svi podaci neophodni za pokretanje
računara, kao npr. operativni sistem, te on ustvari omogućava računaru da zapamti
podatke i poslije isključivanja istog. Sam hard disk je izumljen 1950-tih godina,
kapaciteta od samo nekoliko megabajta danas su došli do mnogo većih brojki, danas
se kapaciteti mjere u stotinama gigabajta (GB), čak na nekim web-serverima i u
terabajtima (TB). Bilo šta što se nalazi u disku je zapravo red bajtova, više ili manje.
Svaka datoteka bila ona slika, video, tekst ili nešto drugo je red bajtova zapisanih, u
ovom slučaju, na tvrdom disku.

3.5. MATIČNA PLOČA
Matična ploča je glavna printana poluprovodnička ploča koja omogućava
komunikaciju između ostalih hardverskih dijelova u računaru.

Praktično, matična ploča je dom za ostale komponente. Ona direktno utiče na
performanse računara shodno mogućnostima njenog chipseta, socketa i kvaliteti
ostalih dijelova na ploči. Matične ploče su mnogo uznapredovale, tako da je danas
sasvim uobičajeno da matična ploča ima već ugrađen zvučni čip, grafički čip,
mrežničip, USB priključke, pa čak i procesor, dok su floppy kontroleri već odavno
uobičajeni, iako su prije i oni bili odvojeni.

Na njoj se nalaze:

Kontrolni set čipova – koji kontrolišu rad računara

Magistrala - kanal veze između RAM memorije i procesora. Kroz nju protiču podaci
iz jednog uređaja u drugi.

Slotovi - priključci za povezivanje kartica kao što su: mrežna, TV kartica, grafička
kartica i sl.

Priključci za RAM memoriju i procesor (CPU)

Električni elementi – zaduženi za stabilno strujno napajanje matične ploče

6
Slika br.2: Matična ploča

Izvor: http://www.eksue.edu.rs/Ekonomska.rs/PDF/Hardver.pdf

3.6.GRAFIČKA KARTICA
Grafička kartica je podsustav u računalu koji služi za prikazivanje slike na zaslonu
monitora. Ona je zaslužna za ono što vidimo na zaslonu, bio to tekst, program ili
igra. No, kako bi grafička kartica funkcionirala potrebno je instalirati odgovarajući
upravljački program (eng. driver) koji dolazi na mediju za pripadnu grafičku karticu
(obično na CD-u), ali se može naći i na Internetu.

Grafička kartica može biti integrirana na matičnoj ploči ili dolazi kao zaseban dio.
Povezana je računalom putem sabirnice. Svaka kartica na sebi ima procesor, solidnu
količinu memorije važnu za igranje te još neke elemente. Grafička kartica može imati
jedan ili više izlaza.

7
Većina novih grafičkih kartica ima 3 izlaza:

 DVI za LCD
 VGA za običan CRT zaslon
 TV izlaz

Grafičke kartice koje se spajaju na matičnu ploču dolaze u nekoliko standarda i ona
ovisi o sabirnici koju koristi:

 ISA
 PCI
 AGP
 PCI-E

PCI-E (koji se pojavljuje krajem 2004. je trenutno najkorišteniji, dok su ISA i PCI, a
sada već i AGP zastarjeli i već se teže mogu naći na tržištu.

3.7. RAM
RAM memorija privremeno prihvata program koji korisnik pozove. Taj program je
prisutan u RAM dok ga korisnik ne isključi ili dok ne ugasi računar. Nakon
isključenja računara briše se kompletan sadržaj RAM memorije. Iz RAM podaci se
prosleđuju procesoru na obradu. Kad procesor završi obradu, on rezultat vraća i
upisuje u RAM. Između RAM i procesora nalazi se kanal veze – magistrala. RAM se
zove još i RADNA MEMORIJA jer čuva programe i podatke u toku rada korisnika
sa njima.

8
3.8. PROCESOR-CPU
Procesor (engl. central processing unit − CPU), glavni je dio računara koji vođen
zadanim programskim naredbama izvodi osnovne radnje nad podacima. Središnji
procesor nadzire odnosno izvršava glavni program i tipično upravlja i svim ostalim
dijelovima računala. Danas (2016.) središnja jedinica za obradbu načinjena je od
tranzistora, tipično u CMOS izvedbi, planarnom tehnologijom na siliciju ili drugom
poluvodičkom monokristalu. Visoko integrirani krugovi koji sadrže sve funkcije
središnje jedinice za obradbu nazivaju se mikroprocesori.

Slika br.3: Procesor-CPU

Izvor: http://www.eksue.edu.rs/Ekonomska.rs/PDF/Hardver.pdf

9
4. ZAKLJUČAK

U ovom radu obradili smo hardver i centralnu jedinicu čime smo i potvrdili zadane
hipoteze. Hardver ili računarski hardver (engleski: hardware; computer hardware)
jeste fizički, opipljivi dio računara. Hardver se mnogo rjeđe mijenja nego softver.
Zbog toga su i takvi nazivi, jer na engleskom soft znači mehko, dok hard znači tvrdo.
Mogućnosti računara u najvišoj mjeri zavise od hardvera i njegove kvalitete.
Računarsko kućište je hardverski dio računara u koji se stavljaju nužni dijelovi za rad
računara. Kućišta su obično napravljena od aluminija, čelika ili plastike, a ponekad
se ubaci i neki detalj od drveta ili perspexa. Kućišta dolaze u mnogo različitih
veličina i formata (form factor). Danas se najviše koristi ATX format iako se sve više
proizvode kućišta malenih veličina (mATX format). Obično kućište ima mjesto za
naponsku jedinicu, nekoliko stalaka za hard disk, CD ili DVD uređaj i I/O, USB ili
druge priključke koji moraju biti spojeni na matičnu ploču. Matična ploča se stavlja
na dno kućišta gdje se pričvršćuje šarafima, dok je napojna jedinica obično na vrhu
kućišta koje se, također, učvršćuje (doduše drukčijim) šarafima. Obično imamo i
četiri 5,25" stalka, kao i tri 3.5" stalka za razne uređaje kao što je hard disk, flopi
disk, CD ili DVD ROM/RW. Dugme za uključivanje ili resetiranje računara se žicom
spaja na matičnu ploču.

10
5. LITERATURA

Knjige:

Gjuro Deželić, Medicinska informatika – nastanak naziva i njegovo značenje, Medix (Zagreb) 10
(2004), 54/55; str. 54

Internet:

http://www.eksue.edu.rs/Ekonomska.rs/PDF/Hardver.pdf

https://racunalotj.weebly.com/hardver.html

Slike:

http://www.eksue.edu.rs/Ekonomska.rs/PDF/Hardver.pdf

11