You are on page 1of 169

Nastavnici:

Prof. dr Duško Bjelica


Mr Jovan Gardašević

NASTAVNA JEDINICA:
Suština i značaj taktike u
fudbalu
Podjela taktike

LOGO
Značaj i suština taktike
Add your u fudbalu
company slogan

▪ Fudbalska priprema - integralni proces, koji se


sastoji iz nekoliko samostalnih cjelina, koje su
međusobno prožete i povezane.

▪ Osnovni vidovi pripreme fudbalera:

▪ FIZIČKA PRIPREMA
▪ TEHNIČKA PRIPREMA
▪ TAKTIČKA PRIPREMA
▪ PSIHOLOŠKA PRIPREMA
▪ TEORIJSKA PRIPREMA
▪ VASPITNA PRIPREMA
▪ INTEGRALNA PRIPREMA

LOGO
Add your company slogan

▪ Nivo jedne vrste pripreme značajno utiče na


nivoe drugih vrsta

▪ Nizak nivo fizičke pripreme negativno utiče


na tehničku, nizak nivo tehničke pripreme
utiče na taktičku i sl.

www.themegallery.com LOGO
Add your company slogan
TAKTIČKA PRIPREMA

▪ U sportu postoje najjednostavniji oblici


taktike:
1. U cikličnim sportovima (trčanje, veslanje,
biciklizam),
2. U pojedinačnim sportovima - borilački
sportovi i
3. U ekipnim sportskim igrama (nasloženiji
oblici taktike)

www.themegallery.com LOGO
Add your company slogan

▪ U fudbalskoj igri taktikom se rješavaju


dva osnovna cilja fudbalske igre:

1.dati gol protivniku

2.odbraniti sopstveni gol.

www.themegallery.com LOGO
Add your company slogan

▪ Razvojem tehnike i pravila igre, psihofizičkih


osobina igrača taktika je postala sve važniji
faktor u fudbalskoj igri.

▪ Sa razvojem fudbalskih sistema razvija se i


usavršava fudbalska taktika.

www.themegallery.com LOGO
Add your company slogan

Povlačenje sve većeg broja igrača u cilju


osiguranja sopstvenog gola dovelo je do toga
da tehnika nije bila dovoljna da bi se dobila
nadmoć nad protivničkom ekipom.

Počelo je stvaranje planske i smišljene


saradnje izmedju igrača, počela se razvijati
taktika.

www.themegallery.com LOGO
Add your company slogan

▪ U najširem smislu taktika predstavlja izbor


sredstava i načina za realizaciju određenog
plana igre u procesu takmičenja.

▪ Taktika je vještina vođenja sportske borbe.

▪ To je unaprijed pripremljeni plan igre u kojem


se koriste individualne i grupne vrijednosti
ekipe.

▪ To je ustvari način dejstva jednog tima sa


ciljem da se protivnik nadigra i pobijedi.

www.themegallery.com LOGO
Značaj i suština taktike
Add your u fudbalu
company slogan

▪ Koje taktičke zamisli i na koji način će primjenjivati


jedna ekipa, grupa igrača, ili pojedinac u toku igre
zavise od velikog broja faktora.

▪ Odluka se donosi u zavisnosti od vrijednosti i


nedostataka svojih i protivničkih igrača.

▪ Veliki je broj razloga koji utiču na promjenu i


primjenu određenog taktičkog plana u fudbalskoj igri.

LOGO
Značaj i suština taktike
Add your u fudbalu
company slogan

▪ Na primjenu određenog taktičkog plana utiče i:


▪ kvalitet terena na kome se igra,
▪ dimenzije igrališta,
▪ atmosferske prilike,
▪ suđenje,
▪ važnost utakmice,
▪ plasman na takmičarskoj tabeli,
▪ propozicije takmičenja,
▪ mjesto u kome se igra,
▪ publika pred kojom se igra
▪ ......

LOGO
Značaj i suština taktike
Add your u fudbalu
company slogan

▪ Mentalne sposobnosti su te koje su od


odlučujućeg značaja prilikom rješavanja
različitih problema.

▪ Inteligencija je u visokoj korelaciji sa


taktikom

LOGO
Značaj i suština taktike
Add your u fudbalu
company slogan

Taktičke zadatke rješavaju igrači

individualno,

grupno,

na nivou cijele ekipe

LOGO
Značaj i suština taktike
Add your u fudbalu
company slogan

KLASIFIKACIJA TAKTIKE

1. TAKTIKA ODBRANE 2. TAKTIKA NAPADA

LOGO
Add your company slogan

INDIVIDUALNA TAKTIKA U ODBRANI


Protivnik bez lopte:
▪ postavljanje između gola i
protivnika
▪ postavljanje između
protivnika sa i bez lopte

Protivnik sa loptom:
▪ ometanje kontrole lopte
(remplanje, duel)
▪ potiskivanje ka bližim
linijama terena (lažni napad,
remplanje, duel)
▪ praćenje protivnika (sa
unutrašnje strane, ispred
lopte)
LOGO
Add your company slogan
INDIVIDUALNA TAKTIKA U NAPADU

Igrač bez lopte:


▪ oslobađanje i otkrivanje
▪ zagrađivanje i pokrivanje

Igrač sa loptom:
▪ udarac na gol,
▪ centriranje,
▪ vodjenje,
▪ driblanje
LOGO
Add your company slogan

GRUPNA TAKTIKA U ODBRANI

Brojčana prednost odbrane


▪ pokrivanje protivnika sa
osiguranjem iza leđa
▪ pojačana odbrana
Brojčana prednost napada
▪ pokrivanje prostora
Protivnik u posedu lopte
▪ striktno pokrivanje
Protivnik očekuje loptu
▪ striktno pokrivanje
Protivnik na odstojanju bez
lopte
▪ čuvanje na distanci,
pokrivanje prostora

LOGO
Add your company slogan
GRUPNA TAKTIKA U NAPADU
Igrač bez lopte
▪ otkrivanje (osvajanje i
oslobađanje prostora)
▪ prilazak igraču sa loptom (dupli
pas, preuzimanje lopte)

Igrač sa loptom
▪ odigravanje iz prve
▪ vođenje lopte:
- prema protivniku (varanje,
dupli pas)
- prema saigraču (predavanje
lopte)
- prema slobodnom prostoru
(osvajanje prostora, dobijanje
na vremenu) LOGO
Add your company slogan
TAKTIKA GOLMANA U ODBRANI
Individualna taktika
▪ postavlja se prema
kretanju napada
▪ istrčava ili vara igrača u
prodoru
▪ vara izvođača
jedanaesterca
Grupna taktika
▪ raspoređuje odbranu
▪ komanduje odbranom
▪ sarađuje sa poslednjom
linijom odbrane
▪ postavlja “živi zid”
LOGO
Add your company slogan
TAKTIKA GOLMANA U NAPADU

Individualna taktika
▪ uočava situaciju
▪ bira efikasno rješenje
▪ utiče na tempo igre
Grupna taktika
▪ započinje napad
▪ upošljava igrača koji
može da ugrozi
protivnički gol
LOGO
Add your company slogan

TIMSKA (EKIPNA) TAKTIKA


▪ povezanost
individualne i grupne
taktike u jednu cjelinu.

Akcije pojedinaca i
grupe moraju biti:
▪ smišljeno povezane
▪ prilagođene
sposobnostima igrača
▪ dobro uvježbane

LOGO
Add your company slogan
TIMSKA TAKTIKA U NAPADU

▪ Primenjuje je ekipa koja je u posjedu lopte


▪ Napad počinje u momentu osvajanja lopte
▪ Prelazak u napad je brz i iznenadan
▪ Po pravilu napad ide u pravcu gdje je
koncentracija igrača manja
▪ U pravcu slabe karike odbrane
▪ Ekipa se kreće harmonično u napad

LOGO
Add your company slogan

POSEBNE SITUACIJE U TIMSKOJ TAKTICI


▪ Ubacivanje lopte u igru (korner)
▪ Izvođenje direktnih i indirektnih udaraca
▪ Ubacivanje lopte u igru (aut)
▪ Sudijska lopta

www.themegallery.com LOGO
Add your company slogan
TIMSKA TAKTIKA U ODBRANI

▪ Taktiku odbrane primjenjuje tim koji nije u


posjedu lopte

▪ Timska taktika u odbrani može biti:


- aktivna
- pasivna
- mješovita

LOGO
Add your company slogan
AKTIVNA TAKTIKA ODBRANE

▪ Primjenjuje se kad protivnik vodi


▪ Kad želimo popraviti rezultat (pobjeda sa
više golova)
▪ Varijante aktivne odbrane:
- presing (slabiji protivnik, bolja fizička
sprema)
- zona (5-8 igrača pokriva određeni prostor)
- kombinovana

www.themegallery.com LOGO
Add your company slogan
PASIVNA TAKTIKA ODBRANE

▪ Kad se želi usporiti tempo igre

▪ Ako tim nije dobro fizički spreman

▪ Ako je protivnik veoma jak

▪ Ako se želi održati rezultat

LOGO
Add your company slogan

VARIJANTE PASIVNE ODBRANE

▪ 1. varijanta: igrači raspoređeni po dubini i


širini pokrivaju prostor sa manje igrača

▪ Primjenjuje se:
▪ kad je protivnik slabiji
▪ kada igra pretežno defanzivno
▪ kad igra sa jednim napadačem

www.themegallery.com LOGO
Add your company slogan

▪ 2. varijanta: kada zonu formiraju 7-8 igrača



▪ Zona je duboka, bliža svom golu i ima
zadatak da uspori napad protivnika

LOGO
Add your company slogan
MJEŠOVITA TAKTIKA ODBRANE
▪ Primjenjuje se kada je protivnik jači

▪ Ako ima izrazito kvalitetnog napadača

▪ Kada igra u napadu sa više igrača

▪ Odbrana se kombinuje sa striktnim čuvanjem


igrača!

LOGO
Značaj i suština taktike
Add your u fudbalu
company slogan

▪ Taktika igre u savremenom fudbalu se sve više


temelji na taktici fudbalske odbrane.

▪ Taktika fudbalske odbrane i jeste izdvojila neke


principe i načela koji se nikako ne smiju preskočiti.

LOGO
Značaj i suština taktike
Add your u fudbalu
company slogan

▪ Taktika fudbalske igre, može se sprovesti uz pomoć


određenih oblika kretanja.

▪ Kretanja kojima se rješavaju određeni zadaci u taktici


u fudbalu vrše se sa loptom ili bez lopte.

▪ Sva ta kretanja bilo sa loptom ili bez lopte, koja


omogućavaju rješavanje određenih zadataka taktike,
se nazivaju sredstvima taktike.

LOGO
Add your company slogan

SREDSTVA TAKTIČKE PRIPREME

SREDSTVA TAKTIKE SREDSTVA TAKTIKE


ODBRANE: NAPADA:

▪ Pokrivanje ▪ Vođenje lopte


▪ Preuzimanje igrača ▪ Otkrivanje igrača
▪ Oduzimanje lopte ▪ Promjena mjesta
▪ Presijecanje lopte ▪ Driblanje
▪ Pravljenje ofsajda ▪ Dodavanje
▪ “Živi zid” ▪ Udarac na gol

www.themegallery.com LOGO
Nastavnici:
prof. dr Duško Bjelica
mr Jovan Gardašević

Igračke pozicije u
fudbalu

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Golman (Goalkeeper)

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Golman (Goalkeeper)

▪ čuva gol svoje ekipe,


▪ hrabri svoje saigrače,
▪ usmjerava igrače iz odbrambene linije i
▪ organizuje napade.

▪ dodiruje loptu rukom u svom kaznenom prostoru,


▪ njegove taktičke aktivnosti se razlikuju od igrača na
ostalim pozicijama.

▪ prepoznatljiv po boji svog dresa koja se razlikuje boje


dresova kod igrača na ostalim igračkim pozicijama.

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Centralni bek ili štoper

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Centralni bek ili štoper

▪ Glavni zadatak ovog igrača bi trebalo da bude:


▪ pokrivanje napadačkih igrača

▪ distribuiranje lopte do svojih saigrača u srednjoj i liniji


napada.

▪ Ramos, Savić............

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Centralni bek ili štoper

▪ visok nivo određenih motoričkih sposobnosti kao što su,


prije svega snaga i preciznost, ali i brzina.

▪ najosjetljivija tačka odbrane na koju brzi napadači, često


vrše pritisak kako bi je probili i postigli gol.

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Centralni bek ili štoper

▪ centralni bekovi moraju imati:

▪ sposobnost igranja glavom u svom kaznenom


prostoru

▪ izraženu spretnost u igri jedan na jedan, u


kojoj situaciji štoper prestavlja posljednju
odbranu svog gola, naravno ako izuzmemo
golmana

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Spoljni-vanjski bek

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Spoljni bek

▪ pokriva napadače iz protivničke ekipe koji pokušavaju


probiti posljednju liniju odbrane sa boka.

▪ učestvuje i u ofanzivnim akcijama svoje ekipe kada je to


moguće.

▪ uloga lijevog ili desnog beka bi trebala biti prvenstveno


koncentrisana na defanzivne zadatke.

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Krilni bek

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Krilni bek

▪ U sistemu 1-3-5-2 krilni bek

▪ krilni bek mnogo ofanzivniji u odnosu na vanjskog beka

▪ krilni bek ima uvijek značajan broj defanzivnih zadataka.

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Defanzivni vezni

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Defanzivni vezni

▪ pokriva dio terena koji se nalazi tačno ispred


odbrambene linije.

▪ Snaga i izdržljivost su osnovne karakteristike ove igračke


pozicije.

▪ posjeduju snažnu ličnost

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Defanzivni vezni

▪ Glavni zadatak igrača na ovoj poziciji je:


▪ da vrši pritisak na protivničke igrače kako bi ih
natjerao da naprave grešku i tako osvoji loptu za svoju
ekipu.

▪ Modrić, Matić....

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Centralni vezni igrač

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Centralni vezni igrač

▪ dobra pas igra,

▪ odlična kontrola lopte.

▪ isto toliko je bitno da sve učini da zaustavi ili barem


uspori napadače iz protivničke ekipe

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Centralni vezni igrač

▪ uključen u svaku ofanzivnu akciju svog tima.

▪ odlično tehnički osposobljen,

▪ brz,

▪ izdržljiv

▪ Kreativne sposobnosti.

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Ofanzivni vezni igrač

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Ofanzivni vezni igrač

▪ odlične vještine u baratanju sa loptom,

▪ veoma kreativan i inteligentan,

▪ zna kako da postigne pogodak,

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Ofanzivni vezni igrač

▪ Pozicija između defanzivnog veznog igrača i špic igrača,

▪ Azar, Injesta, Jovetić....

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Lijevi i desni vezni

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Lijevi i desni vezni

▪ aktivnosti i u obrambenim, ali i u napadačkim


aktivnostima njegove ekipe.

▪ ova igračka pozicija se ne razlikuje mnogo od pozicije


krilnog igrača

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Krilni igrač

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Krilni igrač

▪ veoma brz, i sa loptom, ali i bez nje,


▪ izuzetne driblerske sposobnosti,
▪ osjećaj za postizanje pogodaka.

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Krilni igrač

▪ u stanju da 10-15 puta pretrči 40-50 metara naprijed i


nazad,

▪ Leonel Mesi

▪ Kristijano Ronaldo

▪ zahtijeva i defanzivne zadatke od igrača

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Špic igrač

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Špic igrač

▪ isključivo se traži da postiže golove - jednostavno rečeno,


ukoliko ne postigne gol, on nije dobro igrao.

▪ najteže i najbolnije mjesto u cijeloj ekipi.

▪ odličan dribling,
▪ snažan udarac po lopti,

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Špic igrač

▪ najviše mališana koji počinju da se bave ovom igrom,


najprije žele da postanu špic igrači.

▪ razlika u stilu igranja na ovoj poziciji,

▪ Ronaldo,

▪ Ibrahimović

▪ Agero

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Polu-špic igrač

LOGO
Igračke pozicije
Add your ucompany
fudbaluslogan
Polu-špic igrač

▪ Igrač na ovoj poziciji ne bi trebalo da igra kao vezni igrač,


niti kao klasični napadač, a ova pozicija se razvila kao
zasebna i predstavlja mješavinu ove dvije pozicije
(veznog igrača i napadača).

▪ Igra na ovoj poziciji, koja ne predstavlja klasičnog


napadača, leži duboko naprijed, budući da su u obavezi
da stvore šansu za svoje saigrače u liniji napada.

▪ Takođe, ako se igračima na ovoj poziciji otvori prilika da


poentiraju, ne bi trebalo mnogo da se razmišljaju već da
istog momenta iskoriste priliku i postignu pogodak.

LOGO
FORMACIJE U FUDBALU

Prof. dr Duško Bjelica


mr Jovan Gardašević
 U PRAKSI SE NEOPRAVDANO POISTOVJEĆUJE TAKTIKA I
FORMACIJA

 TAKTIKA JE UKUPAN PLAN IGRE JEDNOG TIMA, A


FORMACIJA JE SAMO RASPORED IGRAČA NA TERENU (od
čega i zavisi sprovođenje taktičkog plana)
FORMACIJE (SISTEMI IGRE) - OSNOVNI - MODIFIKOVANI :

 1 - 3 - 2 - 3 - 2 (WW)

 1 -3-4-3 (WM)

 1-4-2-4

 1-4-3-3

 1 - 5 - 3 - 2; 1 - 5 - 4 -1

 1-3-5-2

 1 - 4 - 4 - 2 ( 1-4-1-3-2; 1-4-3-1-2; 1-4-3-2-1; 1-4-1-4-1; 1-4-5-


1; 1-4-2-3-1...)
 1-3-4-3
T “T” sistem

Prvi sistem u fudbalu


1863.

Karakteristike sistema:
-malo golova
- lopta se mogla dodati
samo unazad
-Individualne akcije sa
loptom
-Slaba tehnička, fizička i
taktička priprema igrača
-1866. se promijenilo ofsajd
pravilo što je uslovilo i
promjenu sistema igre
T 6 IGRAČA U
NAVALI

1866.-1872.

Karakteristike sistema:
-više golova
- popularnost fudbala sve
veća
T 5 IGRAČA U
NAVALI

1872.-1883.
Sistem WW - "dubl W"
• preteča svih budućih modernih sistema
• Suštinska promena - povlačenje iz napada, malo unazad, dvije polutke.
• napadači su se kretali u obliku slova W.

• formacija odbrane ima oblik slova W.


• Otuda i naziv sistema WW.

• centarhalf je imao dvostruku


• ulogu i bio je glavni igrač tima
• "lutajući centarhalf".

• Nastao 1925. promjenom ofsjad pravila


koje važi i danas
• Uspostavio ga trener Arsenala Herbert
Čepmen.

• zbog ovakvog načina igranja centarhalfa,


u odbrani se često javljao manjak igrača,
pa je ovaj sistem igre, posle samo pet
godina primjene napušten, a pojavio se
novi sistem.
Sistem WM - "sistem 3 beka"
I u ovom sistemu ključ promjena pripao je centarhalfu, koji je povučen i postavljen u liniju sa
bekovima ("sistem 3 beka" je drugačiji naziv ovog sistema).

Opet ga je Čepmen prvi počeo primjenjivati.

Nova pozicija odredila mu je i novu, čisto


odbrambenu ulogu, sa neposrednim
zadatkom da čuva protivničkog centarfora.

Bekovi su pomereni prema aut-linijama,


sa osnovnim zadatkom da čuvaju protivnička
krila.
Halfovi su povučeni u sredinu sa
zadatkom da čuvaju protivničke polutke.

U ovakvom rasporedu, igrači odbrane su


se kretali u obliku slova M, formacija
napadača se nije promijenila, pa je čitav
sistem dobio naziv "WM"
Sistem četiri beka (1 - 4 - 2 - 4)
logičan nastavak WM sistema i predstavlja njegovu nadgradnju.

traženje novih putevaza probijanje


defanzivnih
formacija.

rješenje da se napadi vode pretežno preko


bočnih pozicija terena. Zbog toga su krila
dobila zadatak da se kreću i dejstvuju duž
aut linija, centarfor je povučen iz zgusnute
odbrane protivnika malo unazad, polulijevo ili
poludesno, dok je jedna polutka zauzimala
poziciju uporedo sa povučenim centarforom,
ali na suprotnoj strani od njega. Tako je u
napadu formiran "kvartet" napadača - dva
krila i dva centarfora - poredjanih
u istoj liniji.
Sistem četiri beka (1 - 4 - 2 - 4)
Ovakav raspored navalnih igrača zahtijevao je od trenera da pronadju odgovarajuću formaciju
odbrambenih igrača, kako bi mogli uspješno da pariraju igri napadača.

četvorici napadača u liniji suprostavljena su četiri


odbrambena igrača (dva beka i dva centarhalfa),
postavljena takodje u jednoj liniji, pa je ovaj novi
sistem, po ovom poretku igrača u odbrani, dobio
naziv sistem "četiri beka".
U daljoj evoluciji, u okviru ovog sistema javljale
su se nove varijante.
Kada se gleda raspored igrača iz drugog ugla,
može da se uoči da je sredinom terena formirana
zamišljena pravougaona osovina, koju čine dva
centralna beka, dva vezna igrača i dva centarfora
U zavisnosti od zahtjeva igre ili trenutne
situacije na terenu, po ovoj zamišljenoj osovini
mogu da "klize" dva bočna beka ili oba krila.
Zboga toga se osnovni poredak igrača 1-4-2-
4, u pojedinim fazama igre mijenja.
Tako, kada ekipa napada, raspored igrača
može da se promijeni u varijante 1-2-4-4 ili 1-3-3-
4, a kada se brani u varijante 1-4-4-2 ili 1-4-3-3.
Sistem četiri beka (4 - 2 - 4)

Poredak igrača u odbrani

4-4-2 4-3-3
Sistem četiri beka (4 - 2 - 4)

Poredak igrača u napadu

2-4-4 3-3-4
SISTEM 4 - 3 - 3

Na prvi pogled razlika izmedju prethodnog


sistema 4-2-4 i novog 4-3-3 je mala: iz napadačke
linije povučen je jedan igrač u liniju manevra.
Medjutim, suštinske promjene zahvatile su sve
komponente fudbalske igre, a igrači su dobili nove,
višestruke i proširene uloge.

Vrijeme i prostor postaju centralni faktori


fudbalske igre, a naglašeno prisustvo visokih
tehničkih, taktičkih, fizičkih i psiholoških sposobnosti
svakog igrača ponaosob, postali su neophodnost
bez koje se nije moglo.

Krilni bekovi u novom sistemu, pored osnovnih,


odbrambenih uloga, dobili su zadatak da se, prema
situaciji na terenu, transformišu u krilne napadače.

Centralni bekovi dobijaju, takodje, nove uloge:


jedan od njih ima zadatak da kontroliše najopasnijeg
protivničkog centralnog napadača, dok je drugi nešto
više povučen pozadi, nema zaduženje da direktno
čuva protivničkog napadača ("libero"), već vrši
korekciju i osiguranje igre svoje odbrane.
SISTEM 4 - 3 - 3

Trojica igrača sredine terena, pored uloge


organizatora igre, u zavisnosti od situacije na terenu,
naizmenično obavljaju i napadačke i odbrambene
zadatke.

Od trojice napadača, nova taktika novog sistema


zahtijevala je medjusobnu promjenu mjesta i
neprestano brzo, najčešće sprintersko trčanje po
cijeloj polovini protivničke strane terena.

Taktička osnova ovog sistema, dakle, imala je,


preciznije formulu (1) - 1 - 3 - 3 - 3: golman - libero -
3 beka (dva krilna i jedan centralni) - 3 vezna igrača -
3 napadača.

Medjutim, nova savremena igra istakla je nove


zahtjeve - taktičko nadigravanje i prevlast na sredini
terena. U traganju za formulom koja bi udovoljila
ovom zahtjevu stvoren je novi, moderniji sistem
4 - 4 - 2.
SISTEM 4 - 4 - 2

U ovom sistemu, koji su najdoslednije primjenjivali


Italijani, pored golmana ulogu specijaliste zadržao je
još samo i jedino korektor.

Krilni bekovi, pored osnovnih odbrambenih


zadataka i transformacije u krilne napadače, proširili su
svoju ulogu u novom sistemu i na dejstvo po sredini
terena.

Igrači sredine terena, u zavisnosti od situacije, bez


prekida izmjenjuju defanzivne i ovanzivne uloge: u fazi
odbrane svog gola dejstvuju kao bekovi, a u fazi
napada svog tima - kao napadači iz drugog plana.

Dvojica klasičnih napadača praktično dejstvuju po


cijeloj protivničkoj polovini igrališta, vraćajući se
naizmenično dublje i na svoju polovinu terena.
SISTEM 5 - 3 - 2 SISTEM 5 - 4 - 1

Kod ovih sistema trener se odlučuje za odredjeni sistem u zavisnosti od


sposobnosti - karakteristika koje poseduju igrači.
SISTEM 3 - 5 - 2 SISTEM 3 - 5 - 2
- defanzivni - - ofanzivni -
SAVREMENI SISTEM 4 - 4 - 2

Uvidjevši značaj kontrole sredine terena, gdje se


nekako istovremeno začinju i odbrambene i napadačke
akcije modernog fudbala, stratezi su iz sistema
4 - 3 - 3 povukli jednog napadača u liniju manevra i
tako došli do novog sistema 4 - 4 - 2.

Osnovna karakteristika modernih sistema igre je


mali broj napadača neposredno pred sam početak
napada: dok je u sistemima WW i WM bilo pet
formacijskih napadača, u sistemu "četiri beka"
četvorica, u sistemu 4 - 3 - 3 trojica, u novom sistemu
4 - 4 - 2 pred početak napada samo su dvojica
napadača zauzimala isturene pozicije. Medjutim, u
završnici napada uvijek je bilo znatno više igrača u
ulozi napadača pred golom protivnika. To znači da je
savremena igra pretrpjela suštinske promjene:
pored većeg broja igrača na sredini terena, taktika
savremene igre karakteriše se stalnim prelivanjem
linija i po širini i po dubini, odnosno odlikuje se stalnom
transformacijom igrača iz jedne u drugu liniju, u
serijama i u ritmu koji nameću zahtjevi igre.
MODIFIKOVANI SISTEMI
4-1-4-1 4-5-1
MODIFIKOVANI SISTEMI
4-2-3-1
SISTEM 3 - 4 - 3
ZAHTJEVI SAVREMENE IGRE

Savremena igra razlikuje se od prethodnih po bitnim promjenama odnosa u igri. Moderna


strategija igre nema više STROGE FORMACIJE, već se ona stvara, mijenja i nastaje po potrebi.
RASPORED IGRAČA na terenu je samo, manje ili više, mehaničko posjedovanje odredjenih
Prostora, nameće igračima više ili manje specifične zadatke, više odbrambene ili više napadačke,
ali ih i mnogo manje vezuje za odredjeni dio terena.

Savremena igra nametnula je dva osnovna zahtjeva: VRIJEME i PROSTOR.

Faktor VRIJEME podrazumijeva brzinu u vladanju lopte, tačnost, tečnost akcija bez
nepotrebnog zadržavanja i brzinu kretanja igrača bez lopte.

Faktor PROSTOR traži, prije svega, gipkost linija, njihovo "prelivanje" po širini i dubini polja, i
to u oba smjera, što se postiže, uz mnogo trčanja, pravovremenim pražnjenjem, a zatim
popunjavanjem odredjenog dijela terena. Sve te aktivnosti treba da se izvode stalno, u serijama,
onako kako ih nameće ritam igre, sa osnovnim ciljem da se u svakoj fazi igre, u svakoj liniji tima
i na svakom dijelu terena stvori VIŠAK IGRAČA - brojčana prednost nad protivnikom.

Brzina, jednostavnost, agresija, upornost i efikasnost postali su dominantni elementi


savremene igre. PREGRUPISAVANJE SNAGA sa jednog dijela terena na drugi traži od svakog
pojedinca i kolektivnu taktičku obučenost.
Sumiranjem činjenica dolazi se do zaključka da je novi trend savremene igre na taktičkom
planu istakao tri najvažnija faktora:

1. gipkost linja
2. presing igru
3. prilagodjavanje situaciji

Shodno tim težnjama, tragalo se za novim sistemom igre, tačnije za rasporedom igrača na
terenu i raspodjelom uloga kojima bi se ovi zahtjevi ispunjeni. U odnosu na standardni sistem
modernog fudbala 4 - 4 - 2, najveći broj oprobanih modela u svojoj osnovi nosio je ideju o
povećanju broja igrača u manevarskom redu. To se postizalo na jedan od dva načina:

- redukcijom broja formacijskih igrača u napadu

- formacijom odbrane sa četiri igrača u liniji - bez libera

Nov model igre zahtijevao je i nove modelne karakteristike igrača. Savremena igra traži što
više pojedinaca koji će se snalaziti podjednako uspješno u raznim fazama igre i na svim djelovima
terena. Za obavljanje više uloga u timu i za sposobnost prilagodjavanja svakoj situaciji na terenu,
savremeni fudbal traži POLIVALENTNE IGRAČE.
ZAKLJUČAK:

Uspešnost i realizacija sprovođenja sistema


igre prevashodno zavisi od TEHNIČKIH,
TAKTIČKIH I FIZIČKIH sposobnosti igrača.

Fudbal nije nauka –


ali nauka može da podigne nivo fudbala
Jens Bangsbo
Prof. Dr Duško Bjelica
Mr Jovan Gardašević
Šta je taktika?
 Primjena sveukupnih individualnih, grupnih i ekipnih
dejstava u postizanju maksimalnog sportskog
rezultata
 Dva osnovna cilja taktike:
- dovesti protivničku ekipu u inferioran položaj;
- nametnuti protivničkoj ekipi superiornost u nekoj
sposobnosti
 Pri izboru taktike trener mora da vodi računa o:
- sposobnostima i karakteristikama vlastitog tima
- sposobnostima i karakteristikama protivničkog tima
- stepenu uigranosti, odnosno koliko je dugo tim
zajedno
- starosnoj strukturi
- sistemu takmičenja
- strukturi tima
- uzrasnim karakteristikama
 Tri nivoa taktike (u odnosu na broj igrača koji
učestvuju):
- Individualna taktika napada i odbrane
- Grupna taktika napada i odbrane
- Kolektivna taktika napada i odbrane

Svaki savladani nivo je uslov za uspješno savladavanje


sljedećeg
Individualna taktika Grupna taktika Kolektivna taktika

Dejstva igrača bez lopte Saradnja 2 i 3 igrača u Kontra napad


-Demarkiranje kontranapadu -Poslije skoka u odbrani
-Utrčavanje - 2:0; 2:1; 3:0; 3:1; 3:2; 4:3 - poslije slobodnog bacanja
-Tehnika postavljanja - poslije primljenog koša
blokade Saradnja 2 i 3 igrača u - iz podbacivanja
-Tehnika izlaska iz blokade polukontri - poslije oduzete lopte
-Tehnika skoka u napadu - 2:2; 3:3; 4:4 Brzi napad (polukontra)
Saradnja 2 i 3 igrača u -sa spoljnim igračem
Dejstva igrača sa loptom pozicionom napadu - sa prvim trailerom
-Osnovni stav u napadu -dupli pas - sa drugim trailerom
- pivotiranje - utrčavanje iza leđa (back Pozicioni napad
- hvatanje i dodavanje door) -Protiv odbrane “čovjek na
- finte - utrčavanje ispred (front čovjeka”
- dribling door) - protiv zonske odbrane
- tehnika ulaska u koš - dodaj i utrči (give and go) - protiv presing
- šutevi - klasična blokada - protiv zonskog presinga
-Pick and roll - protiv kombinovanih
-Kontrablokada odbrana
- blokade navođenjem - kombinacija iz auta
-Dupla blokada
-Uzastopne blokade
Individualna taktika Grupna taktika Kolektivna taktika
Dejstva na igrača bez Odbrana od kontranapada Otvoreni sistemi
lopte -2:3; 3:4 -Osnovna odbrana “čovjek na
-Čuvanje igrača bez lopte Odbrana od čovjeka” na 2/3, ½ i 1/3
- izbor pozicije polukontranapada -“čovjek na čovjeka” sa
- tehnika stava -2:2; 3:3; 4:4; 4:5 udvajanjem
- odbrana od blokada Poziciona odbrana -Klasični presing
- tehnika skoka u odbrani -Odbrana od blokada: -Presing sa korektorom
Dejstva na igrača sa -Probijanje, -Zonski presing (na ½ i 1/3)
loptom -Proklizavanje, Zatvoreni sistemi
-Oduzimanje lopte -Zaobilaženje, -Sistemi zonske odbrane
- čuvanje driblera -Preuzimanje i (klasične i moderne
- odbrana od prodora -Udvajanje varijante)
-Odbrana od šuta -Pomaganje - sistemi zonske odbrane sa
- čuvanje centra udvajanjem
- kombinovane odbrane (1-
čovjek- 4 zona, 2-čovjek – 3
zona)
-zonski presing na ½
- odbrana od kontranapada
kao sistem odbrane
-Multiple odbrane
 Učenje i usavršavanje osnovnih principa igre u
području individualne taktike – osnovni vidovi
saradnje dva i tri igrača u napadu i odbrani, i
kolektivne- kontranapada, i odbrane čovjek na čovjeka
kao osnovne odbrane
INDIVIDUALNA TAKTIKA
 Košarka je kolektivna igra
 Potencira značaj kolektiva, ali i pojedinca
 Saradnja 5 igrača, uz savjete trenera, svaki igrač
individualno taktički obrazovan
 Pod individualnom taktikom podrazumijeva se sve
što košarkaš izvodi, u napadu i odbrani; bez direktne
pomoći nekog od saigrača.
 To je smišljena i racionalna primjena
konstitucijskih, motoričkih i tehničkih
sposobnosti košarkaša, na osnovu njegovih
specifičnih košarkaških znanja, u rješavanju
tipičnih i atipičnih situacija u igri
 Najizraženije u igri 1:1
 Takođe, i u situacijama pojedinačnih dejstava igrača
protiv 2 ili 3 protivnika
 Grupna i kolektivna taktika počivaju, između ostalog, i
na individualnim taktičkim sposobnostima igrača
IGRA 1:1
 Osnov košarkaške igre u oba pravca
 Na osnovu ovog aspekta kreira se i kolektivna taktika
ekipe
 Zavisi od:
- tehničke pripremljenosti,
- taktičkog mišljenja,
- energetsko-motoričkih sposobnosti i
- psiholoških karakteristika
 Dobra tehnička pripremljenost – automatizovani
elementi tehnike košarke, lako izvođenje
elemenata u igri
 Tehnika i ind. taktika su nerazdvojne kategorije
 Sposobnost košarkaša da na osnovu kognitivnih
dimenzija i specifičnih košarkaških znanja dolazi do
rješenja problema u tipičnim i atipičnim situacijama
igre nazivamo taktičko mišljenje
 Dobra percepcija i dobro logično zaključivanje
 Rješenje svake situacije na terenu čine 2
komponente:
- komponenta motoričkih informacija
- komponenta takmičarskih informacija
 Energetsko-motorička svojstva??
 Psihološke karakteristike??
 Zahtjevi prema igraču:
- Poznavanje sposobnosti i karakteristika protivnika
- direktno “čitanje protivnika”
- “čitanje” ostalih protivničkih igrača
- Razumijevanje i saradnja sa igračima
Igra 1:1 u napadu
 Prednost napadača
 Danas veoma uspješna realizacija napada
 Adaptacija odbrane
 Traženje boljih rješenja (dodavanjima, češće nego
šutiranjem)
 Napadač mora da čita odbranu (kako brani šut; da li
usmjerava ili ne; da li ide na skok?)
Igra 1:1 u odbrani
 Dobra odbrana u 1:1 – kamen temeljac svake odbrane
 “neprirodan” položaj odbrambenog igrača
 Uglavnom odgovara na akcije napadača
 Otkrivanje i predviđanje napadačkih akcija
 Agresivna odbrana – najbolja reakcija
 U velikoj mjeri dolazi do izražaja čitanje protivnika (dobre i
loše navike protivnika, načina i stila napada i sl)
Metodska uputstva
 1:1 sastavni dio svakog treninga
 Najbolji test za provjeru sposobnosti
 Početnici “na suvo”, bez protivnika, sa preprekama...
 Sa protivnikom, ali dirigovano
 Situaciono vježbanje
 Akcentovati povremeno napad povremeno odbranu
 Mladim igračima davati zadatke na svim
pozicijama
 Sa pozicija tipičnih takmičarskim
GRUPNA TAKTIKA
 Podrazumijeva saradnju 2,3 i 4 igrača
 Saradnja 2 i 3 igrača – sekvence iz igre 5:5
 Igra 1:1 je dio grupne taktike
 Igrači moraju da:
- Budu dobro tehnički obučeni
- Imaju dobra individualna tehnička znanja
- Se pravovremeno kreću i pomijeraju
- Neprekidno imaju u vidnom polju i neaktivne igrače
(saigrače i protivničke)
Grupna taktika napada
• 2 i 3 igrača u situacijama kontranapada, brzog napada i
pozicionog napada
 Kontranapad (traje 3-5 sekundi)
 2 igrača sarađuju tako što:
- Dugačkim dodavanjem (igrač koji je uhvatio loptu u def.
skoku baca bejzbol pas saigraču blizu protivničkog koša)
- Dodavanjem, ili dodavanjem i driblingom (skok, otvaranje
beka ka aut liniji, dodavanje sa centrom ili dribling...)
- U završnici (2:0 i 2:1)
 Situacija 2:1 naizgled laka
 Često se ne rješava sigurno
 Obično jedan napadač napreduje sredinom terena a
drugi bočnom stranom.
 Osnova – napadač sa loptom napreduje prema košu
sve dok odbrambeni igrač ne pokuša da ga zaustavi ili
dok njegov saigrač ne bude ispod nivoa odbrambenog
igrača, kada bi trebalo da mu doda loptu.
 Napadači moraju da budu oprezni i da ne “nasjedaju”
na fintirajuća kretanja odbrambenog igrača.
 3 igrača sarađuju tako što:
- U prenošenju lopte u polje napada
- U završnici kontranapada
- Primjeri
- Igrač broj 5 je uhvatio loptu u defanzivnom skoku,
dodao do igrača broj 1 koji se otvorio za prijem lopte,
pa je prenosi dodavanjem ili driblingom u sredinu i
dodavanjem do igrača 3, koji je istrčao bočnom
stranom ka protivničkom košu.
 Igrač broj 4 je osvojio loptu skokom u odbrani, dodao
je jednom od saigrača koji su se otvorili za prijem lopte
na bočnim stranama, i krenuo u suprotnu stranu od
lopte. Igrač koji nije primio loptu utrčava u sredinu,
prima loptu i lopta napreduje driblingom ili
dodavanjem četvrtom igraču koji utrčava i završava
napad. Napad mogu da završe i ova tri igrača jer su već
u blizini koša.
 Završnica 3:1 i 3:2
 Važi isto pravilo kao kod 2:1, samo je realizacija još
lakša jer napad ima mogućnost napadanja sa 3 strane.
 Problem može biti ako napadači ne poznaju osnovni
način dejstva odbrambenih igrača u toj situaciji.
 Postavljanje odbrambenih igrača – na 2 načina:
horizontalno i vertikalno
Metodska uputstva
 Saradnja 2 i 3 igrača se uči od prvih treninga
 Upravo važno kod djece, kako bi im razvijali kolektivni
duh
 U početku osnovne načine saradnje
 U uslovima bez odbrane, zatim kratko sa dirigovanom
odbranom
 U situacionim uslovima
Saradnja 2 i 3 igrača u brzom
napadu
 Brzi napad???
 Podrazumijeva brojčanu izjadnačenost igrača napada i
odbrane, ali takvu da svi odbrambeni igrači nijesu
uspostavili korektnu odbranu
 Nema mogućnosti kontranapada, ali se koristi loše
pozicioniranje odbrambenih igrača da se napravi
situacija za neometan sut sa 4-5 metara, ili igru 1:1
blizu koša
Saradnja 2 i 3 igrača u brzom
napadu
 Saradnja 2 igrača
 igrač može da igra 1:1, ali i da na eventualnu pomoć
odbr. igrača asistira saigraču koji ostaje slobodan
 Saigrač bez lopte može da se oslobodi čuvara i da utrči
pod koš, gdje dobija loptu od saigrača za laku
realizaciju
 Saradnja kretanjem jedan ka drugom, koristeći
ukrštanja i blokade
 Saradnja 3 igrača u brzom napadu
 Što prije završiti napad
 Osnovne linije kretanjai načina organizacije (ali i uvježbanost da
se adekvatno reaguje na sve odbrambene aktivnosti protivnika)
Primjer:
Tri napadača ulaze u polje napada u klasičnom rasporedu sa
loptom u sredini i sa dva igrača po bokovima. Jedan odbr. Igrač je
uspostavio odbranu nad igračem u sredini, dok ostala dva sustižu
svoje igrače. Igrač sa loptom priprema brzi napad odvodeći loptu
u jednu stranu. To je znak za napadača sa strane lopte da nastavi
kretanje prema košu, brzo se zaustavi i napravi blokadu za
drugog igrača, koji koristi blokadu, istrčava, prima loptu i šutira
na koš. Ukoliko dođe do preuzima igrača, onda igrač ne šutira
već dodaje loptu igraču koji je pravio blokadu i koji je sada u
dobroj poziciji ispod koša. Ukoliko ni on ne može da primi
loptu, on napušta nisku poziciju i oslobađa prostor igraču sa
loptom da igra 1:1 ili dotrčava i pravi blokadu praveći prostor
drugom igraču da utrči prema košu, primi loptu i poentira.
Metodska uputstva
 Učenje i usavršavanje saradnje 2 i 3 igrača zahtijeva
mnogo vremena, strpljenja i discipline
 Za početak jedna varijanta i uvježbavati je
 Početi bez odbrana, zatim u dirigovanim uslovima
 Postaviti i razraditi što veći broj reakcija odbrane i dati
rješenja
Saradnja 2 i 3 igrača u pozicionom
napadu
 Osnovno “sredstvo” kolektivne taktike napada
 Najjednostavniji oblik saradnje
 Ravnoteža broja napadača u odnosu na prostor i
poziciju lopte
 Dvije strane: strana na kojoj je lopta (jaka strana ili
strana akcije) i strana bez lopte (slaba strana ili
strana pomoći)
Saradnja 2 igrača
• Najjednostavniji oblik saradnje
 Sve akcije počinju ovom saradnjom
 U početku napada su najčešće u funkciji organizacije
napada, dok se u toku, a naročito na kraju napada ove
akcije pojavljuju kao “specijalni” završeci napada
 Utrčavanje prema košu – “dodaj i utrči”
 Kretanje saigrača sa loptom – “dodaj i idi”
 Utrčavanje prema košu – “dodaj i utrči”
Napadači sarađuju isključivo dodavanjem
Najčešće vanjski igrači
Utrčavanje ispred igrača, bliže lopti
Utrčavanje iza igrača, dalje od lopte
Eksplozivno i pravovremeno, sa rukama koje pokazuju
gdje želi da primi loptu
Dodavač mora pravovremeno dodati loptu
Mora dobro otvoriti liniju dodavanja
 Kretanje saigrača sa loptom – “dodaj i idi”
Saradnja uručenjem i blokadama
Blokade – osnova svakog napada u savremenoj košarci
Blokade na igrača sa loptom
Klasična blokada
“pik end rol” (pick and roll) – najzastupjenija vrsta
saradnje
Saradnja 3 igrača
- Dodaj i utrči
- Saradnja blokadama ( učestvuju: dodavač, napadač
koji postavlja blokadu i napadač koji koristi blokadu)
- Kontrablokada
- Blokada ka lopti
- Horizontalna blokada
- Donja blokada
- Leđna blokada
Metodska uputstva
 Početi sa jednom do dvije saradnje
 U početku bez odbrane (2:0 i 3:0)
 Dirigovana odbrana
 Insistirati na stalnom čitanju odbrane
 Kako igrači napreduju tako insistirati na njihovoj
brzini, preciznosti i odlučnosti
GRUPNA TAKTIKA ODBRANE

 Odbrambeni igrač u veoma nezavidnom


položaju
 Adaptacija odbrane, saradnja igrača u odbrani,
da bi se pomoglo igraču(ima) u odbrani
 Saradnja 2 i 3 igrača u završnici kontranapada

 Saradnja 2 i 3 igrača u završnici brzog napada

 Saradnja 2 i 3 igrača u pozicionoj igri


 Saradnja dva igrača u odbrani od kontranapada
 Dva načina postavke (horizontalno i vertikalno)
 prvi igrač ima zadatak da zaustavi napad (loptu), da eventualno
usmjeri napadača sa loptom na jednu stranu, ali tako da ne
ispadne iz odbrane, da bude spreman da nastavi odbranu poslije
dodavnja u lijevu ili desnu stranu napada.
 Drugi igrač je u mobilnom stavu, posmatra aktivnosti napadača i
pokušava da predvidi na koju će stranu da dođe lopta. Kada ode
lopta na jednu stranu, on izlazi na tog igrača i zaustavlja ga , dok
se prvi igrač odbrane , odmah nakon dodavanja brzo povlači u
sredinu reketa sa namjerom da spreči dodavanje trećem
napadaču.
 Lična greška kao način zaustavljanja kontranapada
 Prilikom horizontalnog postavljanja problem predstavlja to što lopta
brzo napreduje
 Saradnja tri igrača od kontranapada
 Brane često od četvorice (petorice) napadača

 Trouglasti raspored sa vrhom ka gore ili sa vrhom


ka dolje što zavisi od kontranapada
 Metodska uputstva za učenje i usavršavanje
 Dirigovani način vježbanja

 Osnovna dejstva igrača u saradnji u odbrani od


kontranapada
 Vježbati i odbranu u “hendikep” situacijama

 Probuditi želju da se odbrane, ma koliko napad


bio uspješan
SARADNJA DVA I TRI IGRAČA U ZAVRŠNICI
BRZOG NAPADA
 Situacije 2:2 i 3:3
 Napadači obično imaju uigrane načine
rješavanja brzih napada
 Odbrana treba da zna osnovne načine
realizacije brzog napada
 Moraju da brane različita ukrštanja, utrčavanja,
blokade, uz jak pritisak na igrača sa loptom
 Metodska uputstva
 Naučiti načine odbrane od elemenata u
napadu (utrčavanja, ukrštanja, blokade...)
 Naučiti uobičajene vrste saradnje napadača u
brzom napadu
 Vježbati situacije u dirigovanim, a zatim u
situaconim uslovima
SARADNJA DVA I TRI IGRAČA U POZICIONOJ IGRI

 Zavisi od načine odbrane kakvu ekipa igra


 Unutar principa odbrane koja se igra, daju se
principi saradnje dva i tri igrača
 Individualna odgovornost – svaki igrač će dati
najviše od sebe da sam odbrani ili doprinese
boljoj odbrani
SARADNJA 2 IGRAČA U ODBRANI
• Odbrana od 1:1 + 1:1
“pomogni i vrati se” (češće se koristi na spoljnim
pozicijama, dok je na unutrašnjim rizičnije)
• Odbrana od “dodaj i utrči”
Prvi zahtjev da igrač koji čuva igrača sa loptom, nakon
dodavanja lopte, promijeni način odbrane jer sada čuva
igrača bez lopte koji može da utrči ka košu.
Prelazi u poluzatvoreni stav, pomijera se ka lopti i da u
vidnom polju ima i loptu i igrača kojeg čuva.igrač koji
čuva igrača sa loptom pravi agresiju i daje vremena
saigraču da popravi eventualnu poziciju (strana akcije)
“Bump” se koristi u situaciji kada napadač utrči odbr
igraču sa strane pomoći. Saigrač može da se postavi na
liniju kretanja napadača i tako omete njegovo kretanje
(postoji opasnost i od lične greške).
- Odbrana od ukrštanja sa uručenjem
U početku, ne dozvoliti da igrač primi loptu iz uručenja.
Ako dođe do dobrog uručenja, igrač ostaje “na leđima”
igrača napadača koji uručuje loptu, drugi igrač treba
da agresivno iskoči na mogući pravac kretanja
napadača koji je primio loptu, što daje vremena
saigraču da se vrati na igrača sa loptom. Može se
braniti i udvajanjem, kada oba igrača ostaju na igraču
sa loptom, udvajajući ga, zauzimajući široki odb stav,
sa rukama podignutim u vis. Vrše pritisak na igrača da
napravi grešku.
 Odbrana od blokade igrača sa loptom
Svaka odbrana od blokade u principu je grupna, iako
igrač može i individualno da se odbrani od blokade
Zahtjeva sinhronizovanu i pravovremenu akciju
odbambenih igrača
Načini odbrane od blokada:
Izbjegavanje blokade
Probijanje blokade
Proklizavanje
Obilaženje
Preuzimanje
SARADNJA 3 IGRAČA U ODBRANI

- Odbrana od “dodaj i utrči”


 Odbrana od blokada
Jedan igrač mora uvijek igrati agresivno na igrača sa
loptom
Ometa igrača da pravovremeno doda loptu saigraču
Kontrablokada se najčešće brani proklizavanjem
Blokada od lopte – tako da napadnuti igrač ide iza
napadača koji koristi blokadu
Horizontalna blokada - najčešće se brani
preuzimanjem
Donja blokada – izbjegavanjem i obilaženjem
Leđna blokada – igrač ide iznad blokade
METODSKA UPUTSTVA

 Osnova je obučenost igrača za igru 1:1


 Komunikacija (verbalna) – obavezna

 Dirigovano

 Situacioni uslovi (2:2 ili 3:3), svakodnevno

 Uvježbavanje u toku utakmice (trening


utakmice)
TIPOVI IGRAČA (POZICIJE IGRAČA)
TIPOVI IGRAČA (POZICIJE IGRAČA)

 Svaki igrač mora obavljati određene zadatke u


igri, već prema svojoj ulozi u ekipi
 Uloge u igri čine motoričke aktivnosti i
ponašanja koja se očekuju od pojedinog igrača
i koje on ostvaruje na određenoj poziciji, gdje
su precizirana prava (ovlašćenja) i odgovornosti
i zadaci što pojedini igrač mora obaviti
POLIVALENTNOST IGRAČA

 U savremenoj košarci sve je važnije koliko


zadataka igrač može obaviti u svim fazama
igre, a ne na kojoj poziciji igra
 Igrači se vrednuju isključivo praćenjem
uspješnosti obavljanja poslova u igri
 Danas oblikovati igrača znači razviti one
sposobnosti i vještine koje mu omogućuju da
igra na dvije pozicije
POZICIJE U IGRI

 Pet pozicija u timu:


 Dva odbrambena igrača (plejmejker i bek),

 Dva napadača (krilo i krilni centar) i

 centar
POZICIJA 1 – PRVI BEK
 “niski bek”, organizator igre, razigravač (eng.
Poin guard, playmeker)
Većina trenera smatra da je ishodišna uloga u
svakoj ekipi upravo uloga igrača na poziciji 1.
Igrač na toj poziciji mora biti najprilagodljiviji,
najsigurniji u prenosu lopte, mora uspješno
igrati u 1:1, 1:2 i 2:2 i mora imati tehničko-
taktička znanja na najvišem nivou
automatizacije
ZADACI PRVOG BEKA U POZICIONOM NAPADU
 Zadatak počinje organizacijom igre, sprovođenjem trenerovog
koncepta igre, tj. “biti trener u igri”
 Testira odbranu iz svih uglova kako bi pronašao greške u
prilagođavanju pozicije odbrane i situacijama smanjivanja pritiska
u odbrani – da bi došao do traženog otvorenog šuta
UBRZAVA IGRU?
 Ukoliko:
 Postava u igri u odnosu na protivnika prednjači u brzini i
kontroli lopte
 Protivnička ekipa nema zadovoljavajuću selekciju i
disciplinu šuta, selekciju dodavanja i pokrivanja skoka u
napadu
 Protivnik sporo prelazi iz napada u odbranu
 Vlastita ekipa ima pozitivnu seriju ubacivanja lopte u koš
 Protivnička ekipa ima nizak nivo kontrole tempa igre
USPORAVA IGRU???

 Ukoliko:
 Vlastita ekipa ima pasivne minute u igri
(izabrati akcije kojima ekipa najviše vjeruje)
 Suigrač, nosilac igre, ima teškoća sa visokim
intenzitetom igre, ali mora ostati u igri, tada će
odigravati kontrolisan način igre
 U situaciji kada protivnik u seriji postiže koševe
POZICIJA 2 – BEK ŠUTER
 Bek šuter, visoki bek (eng. Shooting guard)
zadužen je za pojedinačno rješavanje najtežih
situacija u svim fazama igre
 Većina stručnjaka smatra da je na poziciji 2
najteže zadržavati nivo konzistentnosti u
preciznosti šuta i zbog takmičarskog pritiska u
završnicama utakmica
 Moderna geometrija igre u odbrani i napadu sve
više traži igrače koji se mogu transformisati iz
jedne u drugu ulogu (prvi i drugi bek)
POZICIJA 3 - KRILO

 Nisko krilo (eng. Smail forward)


 Igrač koji igra na poziciji krila obavlja najšire
zadatke u igri i mora biti svestran
 Nisko krilo mora svojim prodorima, unutrašnjim
dodavanjima i vanjskim šutom biti kontinuirana
napadačka prijetnja
 Vrlo je važna uloga niskog krila u tranzicionom
napadu s gledišta pretrčavanja protivnika
POZICIJA 4 – KRILNI CENTAR

 Krilni centar, visoko snažno krilo (forward center)


 Mora uspješno izbjegavati blokove u odbrani,
kontrolisati sredinu reketa i ostvariti učinak kao
prvi ili drugi skakač u odbarni i napadu.
 Mora biti sposoban igrati 1:1 licem i leđima prema
košu, učestvovati u pick & roll akcijama/ probijati
rolingom/ postavljati uspješne blokove i realizovati
kvalitetna deblokiranja prema unutra i vani.
POTENCIJAL KOJI MORA IMATI IGRAČ NA
POZICIJI 4
 Uspješno rješavanje skoka u odbrani i napadu
 Pretrčavanje protivničke odbrane

 Natrprosječnu šutersku efikasnost s vanjskih i


unutrašnjih pozicija
 Razumijevanje problema beka, niskog krila i
centra u igri
 Dodavanje od podloge beku i centru

 Igru u odbrani s preuzimanjem vanjskih igrača


POZICIJA 5 - CENTAR
 niski post (do 3 m od koša)
 Srednji post (od 3m-4,5m od koša)
 Visoki post (više od 4,5m od koša)
 Centri su najčešće morfološki superiorni i očekuje
se da uspješno igraju timsku odbranu i da
ostvaruju veliki broj blokada šuta i skokova u
odbrani.
 Moderna igra na poziciji centra zahtijeva
sposobnost rješavanja udvajanja sa
pravovremenim dodavanjem slobodnom igraču
TIPOVI MODERNIH CENTARA

 Prvi tip temelji igru na fizičkoj nadmoći


(Shaquille o Neal, Marjanović)
 Drugi tip čine igrači koji ostvaruju izuzetne
poteze u igri, čime podsjećaju više na igru
vanjskih igrača (Ćosić, Divac)
 Treći tip su centri koji obavljaju prije svega
odbrambena zaduženja i skakački dio igre
(Vranković, Vraneš)
KOLEKTIVNI TAKTIKA
 Savremena košarka – uveliko se razlikuje od
Nejsmitove iz 1891. godine
 Dr Nejsmit je planirao organizovanu odbranu na
principima “čovjek na čovjeka”
 Podjela igrača na odbrambene i napadačke
 Pojava visokih igrača mijenja i uloge igrača u igri
 U tim uslovima, javila se potreba za usklađenijom
igrom svih pet igrača, tj. organizovanija igra.
Istorijat razvoja kolektivne taktike
 Pasing game
 Napad sa “spavačem”
 “delayed” napad, pravi pozicioni napad (prvo počele
profesionalne ekipe)
 Organizovana odbrana – postala kada su svi igrači počeli da
igraju odbranu
 Linijski raspored
 Raspored 2-3
 Pozicioni stil igre
 Zonska odbrana
 Dr Nejsmit bio protiv zonske odbrane
KOLEKTIVNA TAKTIKA NAPADA
 KONTRANAPAD
 Najefikasniji napad u košarci.
 Mora biti organizovan
 Glavni cilj kontranapada je da napadači brojno
nadmaše odbrambene igrače, odnosno, napadači
moraju doći do koša protivnika brže od odbrambenih
igrača
 U što kraćem roku izvesti kontranapad (3-5 sekundi),
jer se odbrana konsoliduje
 Kroz uvježbavanje smanjuje se broj grešaka
 Zahtijeva od igrača dobru fizičku pripremljenost
(posebno anaerobne kapacitete), tehničku
pripremljenost, taktička znanja i pozitivan mentalni
stav prema igranju kontranapada
 Igranjem kontranapada, razvija se fizička
pripremljenost, ali i mentalni stav.
 Takođe, razvija se brzina reagovanja u izvođenju
osnovnih košarkaških elemenata, dobar osjećaj za
ravnotežu u brzim akcijama, lakše se gradi moral i
kolektivni duh ekipe, samopouzdanje igrača,
demorališe protivnik, igra atraktivna za gledaoce.
 Može se igrati protiv svih odbrambenih sistema, pa
predstavlja univerzalni napad
 Udio kontranapada u napadima savremene košarke opada.
Razlozi???
 U mlađim kategorijama znatno veći
 Broj kontranapada zavisi od opredijeljenosti tima za igranje
istog, ali i od protivnika.
 Opredijeljenost – da ekipa ima igrače sposobne da igraju
kontranapad
 Efikasnost kontranapada kreće se od 80 do 100 odsto
uspješnosti
 Može se započeti: poslije presiječene lopte, poslije
osvojene, ukradene lopte, nakon podbacivanja lopte,
poslije primljenog koša, poslije promašenog sl bacanja ili
šuta protivnika
 Igrači uvijek treba da:
- Gledaju naprijed i da vide cio teren,
- Dodaju naprijed, sve dok ne dođu u poziciju za lako
postizanje koša,
- Sprintaju ka protivničkom košu,
- Vode računa o međusobnom rastojanju,
- Utrčavaju u prostor gdje će steći prednost u odnosu na
odbranu,
- Imaju kontrolu nad loptom i svojim kretanjem,
- Prenose loptu sredinom terena,
- Koriste dodavanja umjesto driblinga,
- Koriste direktna dodavanja,
- Dobro i sigurno primaju loptu,
- da imaju međusobnu komunikaciju
Faze u igranju kontranapada
 Prva faza – skok u odbrani
Dobra odbrana – loša rješenja, loši šutevi protivnika
Osvojiti loptu u skoku (obično centri), ali tako da odmah
bude u prilici da igra loptom, dodavanjem, dobar
pregled igre da ima.
Kod uigranih ekipa znaju se pozicije igrača u tim
situacijama, pa skakač može i iz skoka da doda loptu
koji se već otvorio za prijem.
 Druga faza – iznošenje lopte iz reketa
najčešće je mnogo igrača u reketu, tako da igrač (koji je
osvojio loptu) traži prostor da izbaci loptu naprijed i
van reketa, dodavanjem ili driblingom.
Igrač koji je sa loptom treba da otvori liniju dodavanja, a
igrač koji želi da primi loptu (spoljni igrači) otvara se
na bočnu stranu.
Iznošenje lopte driblingom je sporiji način, ali može biti
efikasan.
 Treća faza – prenošenje lopte
Poslije iznošenja lopte iz reketa, cilj je da se lopta prenosi
kroz sredinu terena.
Loptu u sredini obično prima drugi spoljni igrač, i nastavlja
sa driblingom ili dodavanjem ako ima igrača u dobroj
poziciji. Ako nastavlja sa driblingom, mora stati i
prepoznati dešavanja na terenu, kako ne bi napravio
ishitrenu grešku.
Čim je lopta krenula naprijed svi napadači trče maksimalno
brzo prema protivničkom košu kako bi stvorili brojčanu
prednost.
U cilju dobre organizacije kretanja napadača se dijele na pet
koridora.
U koridoru 1 je igrač sa loptom. U koridorima 2 i 3 trče dva
druga spoljna igrača, u koridorima 4 i 5 trče centri.
 Četvrta faza – završetak kontranapada
Podrazumijeva situacije 1:0, 2:0, 2:1, 3:0, 3:1, 3:2, 4:2, 4:3
Kod učešća četiri igrača u završetku, podrazumijeva se
“trejler” koji brzo utrčava prema košu, prima loptu sa
boka i završava.
Kontranapadi se ne završavaju šutem na koš več igrači
imaju obavezu da prate loptu i da idu na skok u
napadu. U boljoj su poziciji od odbrane, jer su u
punom naletu i licem okrenuti košu.
Metodska uputstva
 Odličan za mlađe kategorije
 Kroz njega stiču naviku da sarađuju,
 Neracionalnu igru eliminisati
 Stvaranje navike za brzo trčanje
 Najprije kroz grupnu taktiku, sa 2,3 i 4 igrača
 Uvježbavanje organizacionih načina osvajanja lopte, iznošenje
lopte iz reketa, prenošenje lopte i završnice kontranapada.
 Vježba se prvo bez odbrane, naučiti linije kretanja
 Dirigovano vježbanje
 Situaciono vježbanje
 Može se ograničiti vrijeme prenošenja lopte (da bi se ubrzao
napad)
Brzi napad (polukontranapad)
 Nije uvijek moguće izvesti kontranapad
 Veliki broj trenera želi da završi napad u igri 2:2 i 3:3,
nego da čeka igru 5:5, u kojoj se odbrana konsoliduje
 Brzi napad (polukontranapad, sekundarni
kontranapad, tranzicija) predstavlja organizovani
nastavak kontranapada i u pravilu traje do 10 sekundi.
 Podrazumijeva dobru organizaciju, bez improvizacije,
osim lucidnih rješenja vrhunskih igrača.
 Osnovne napadačke karakterisitke: rastojanje,
kretanje igrača, brzo kretanje lopte i blokade.
 Često i poslije primljenog koša, kao sistemski napad
 Brzi napad predviđa i rješenja u slučajevima kada nije
ostvarena pozicija za nesmetan šut. Tada se nastavlja brzim
ulaskom u pozicioni napad.
 Zahtjevi:
- Bar dva igrača koji su dobri šuteri sa distance,
- Da igrači moraju da budu sposobni da dobro prime loptu i
da šutiraju nakon prijema lopte,
- Igrače sposobne da brzo prenose loptu dodavanjem,
- Pokretljive i brze igrače,
- Dobre, ranije utvrđene linije kretanja
- Da igrači dobro postavljaju i koriste blokade,
- Organizovano brzo ubacivanje lopte u igru poslije
primjenog koša,
- Da su centri naviknuti da brzo trče, i učestvuju u brzom
napadu
Faze u igranju brzog napada
 Četiri faze. Prve tri faze se suštinski ne razlikuju od
faza kontranapada.
 Lopta se najčešće prenosi kao i kod kontranapada, ali
ako se igra kao sistemski napad prenošenje lopte se
može organizovati i na neki drugi način.
 Razlike između kontranapada i brzog napada postoje
u četvrtoj fazi, s obzirom na brojčanu izjednačenost
napada i odbrane.
 Četvrta faza – šut na koš
 Primjer brzog napada
 Odbrambeni igrači su uspjeli da spriječe napad da dođe u priliku za nesmetan
šut. Lopta je na bočnoj poziciji, i tada četvrti napadač pretrčava svog
odbrambenog igrača i utrčava snažno u prazan prostor sredine terena, prima
loptu i završava napad.
 Ako četvrti igrač nije uspio da primi loptu, on izlazi na suprotnu stranu od
lopte i sada peti igrač pretrčava svog odbrambenog igrača i utrčava snažno u
prazan prostor sredinom terena, prima loptu i realizuje napad.
 U slučaju da i peti igrač ne može da primi loptu, on
prima blokadu od saigrača koji je postavljao blokadu u
početku organizacije završnice brzog napada. Ako
napad nije realizovan napadači zauzimaju određeni
položaj i organizuju pozicioni napad.
Metodska uputstva
 Usaditi igračima naviku da brzo trče, pogotovo visokim
igračima (pogrešno je mišljenje da visoki igrači ne mogu
brzo da trče)
 Početi kroz saradnju 2 i 3 igrača, na koje se nadovezuje
četvrti i peti igrač
 Naučiti linije kretanja
 U početku bez odbrana, zatim sa dirigovanom odbranom,
pa onda u situacionim uslovima
 Naučiti igrače da “čitaju” odbranu i na osnovu toga donose
odluke
 Brzi napad zahtijeva mnogo vježbanja, upornog i strpljivog
rada,ali kada se uvježba predstavlja mnogo opasno “oružje”