You are on page 1of 17

Belangrijkste lessen 

 
Hieronder staan achter ‘MH’ de belangrijkste quotes van Martijn van den Heuvel uit het 
interview. Daaronder heb ik met ‘PJ’ zelf een aantekening gemaakt over zijn quote: 
waarom is het interessant, waarom is het een goed voorbeeld of waar kan je dit nog 
meer op toepassen? 
 
MH: We noemen die gebieden ook wel de 'hubs', in de analogie van een airport hub in 
het Engels, een knooppunt. En die hersenhubs zijn onderling heel sterk met elkaar 
verbonden. Eigenlijk veel sterker, hebben we gezien, dan dat je je zou verwachten, als je 
gewoon naar willekeurige gebieden in de hersenen kijkt. 
● PJ: Uitleg van de hubs in het brein (the rich club of the brain) 
 
MH: Hoeveel neuronen het menselijk brein precies heeft, daar is nog wel wat discussie 
over. Men denkt tussen de 80 en de 100 miljard, waarvan de cortex – dus dat gedeelte, 
die kronkelige walnoot die je eigenlijk vanuit de buitenkant ziet – ongeveer 10 miljard. 
Die noemen we ook wel de cortex hè, die buitenkant van die walnoot, en dat is eigenlijk 
wat ons verschillend maakt van bijvoorbeeld krokodillen. Dus hetgeen wat binnenin zit, 
de wat oudere structuren van de hersenen en die schil, de buitenste cortex. En die cortex 
heeft dus 10 miljard neuronen, zoals LEGO-bouwsteentjes. En die maken allemaal weer 
tussen de 1000 en 10.000 connecties. Dus dan krijg je 9 nullen en dan 10 miljard, 10 
nullen. En dan nog eens een keer 5 nullen erbij. Dus dat is toch wel tussen de 13 en de 15 
nullen, wat natuurlijk een astronomisch hoog getal is. 
● PJ: Bizar aantal neuronen en verbindingen. Hoe is dat ooit zo ontstaan? Hoe 
vormen zich daar herinneringen, dromen en meer? Terecht dat Lone Frank in haar 
boek de neurowetenschappen aanduidt als de vijfde revolutie. 
 
MH: Met name neurodegeneratieve ziektes, zoals we die noemen. Dus ziektes die cellen 
kapot maken zoals Alzheimer, maar ook ALS – een spieraandoening, althans, een 
spieraansturingsaandoening – en Parkinson en dat soort ziektes, daar denken we steeds 
meer dat die ziekte als het ware van gebied naar gebied gaat en op die manier steeds 
meer verspreidt over de hele hersenen. Dat je ook om die reden krijgt een soort 
progressieve karakter van die ziekte krijgt. Het wordt steeds erger over de tijd. 
● PJ: Dit is de kern van het onderzoek dat Martijn en het instituut nog doen. Het zou 
mooi zijn om dit te kunnen diagnosticeren en daarna ook te voorkomen. 
 
MH: … we zien inderdaad wel dat veel van die connecties en ook hoe die connecties 
eigenlijk in een soort netwerk zitten, dat dat al heel vroeg in de baarmoeder eigenlijk 
aangelegd wordt. 
● PJ: Boeiend, hoe kan het dat ons brein zo wordt gevormd? Toch wonderlijk hoe dit 
is ontstaan na miljoenen jaren evolutie.  
 
MH: En bij het onderzoek wat ernaar gedaan is lijkt het erop dat het niet zozeer meer is, 
dus niet superkwantitatief, maar meer kwalitatief. Dus de manier waarop die connecties 
neergelegd zijn, dat dat een efficiënter netwerk geeft. 
● PJ: Intelligentie mensen hebben kwalitatief betere verbindingen 
 
 

Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net


MH: Dus we kunnen wel degelijk verschillen zien tussen mensen die wel creatief zijn – 
kunstenaars, schrijvers – en mensen die wat minder creatief zijn. En één van de 
theorieën daarin is dat inderdaad die mensen die creatief zijn, andere weggetjes hebben 
als het ware, waardoor ze gewoon andere verbanden kunnen leggen. 
● PJ: Creatieve mensen hebben andere verbindingen   
 
MH: Dat komt allemaal terug op de vraag: is het zo dat hoe jouw hersenen in elkaar 
zitten, dat dat ook jouw gedrag definieert? Of dat je meer gelooft dat het gedrag wat je 
vertoont, toch een beetje voortkomt uit je eigen wil en dat het min of meer wat losser 
staat van hoe je hersenen eruitzien. 
● PJ: Terecht punt, misschien wel het meest essentiële. Dit speelt ook rondom 
genetica. In welke mate bepaalt het connectoom (of het genoom) je leven? 
 
MH: De vraag is of we dat willen als maatschappij. Willen we dat? Willen we een extra 
harde schijf, bij wijze, van onze hersenen? Of misschien dat we op die manier beïnvloed 
worden door een chip? Je kan beargumenteren dat je daardoor een vorm van autonomie 
natuurlijk verliest. 
● PJ: Dit is zijn kritiek op plannen van technologiebedrijven (zoals Kernel of 
Neuralink) om hersenimplantaten te ontwikkelen 
 
MH: elke gebeurtenis, alles wat ik meemaak, dat vormt en verandert continu de staat van 
mijn brein. En ook hoe jij in je omgeving staat; het feit dat jij interactie kan hebben, dat 
jouw lichaam interactie kan hebben met jouw omgeving, heeft enorme gevolgen op jouw 
brein en vice versa. Dus dat neem je allemaal niet mee als je dat één-op-één uploadt. 
● PJ: Kritiek op mind uploading. Lijkt me een relevant punt, hoe vang je de plasticiteit 
van het brein technisch gezien op? 
   

Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net


Volledige transcriptie 
 
Goed, voor de mensen die nu gaan luisteren: welkom in de show, Martijn. Kun je wat 
over jezelf vertellen? 
 
Ik ben neurowetenschapper. Met name, zoals ik graag mag zeggen, een computationele 
neurowetenschapper. Dus ik doe eigenlijk niet zo heel veel met materie, in de computer 
ben ik eigenlijk vooral bezig. En ik heb een achtergrond daarin, ik heb kunstmatige 
intelligentie gestudeerd. Vanuit daar ben ik in de neurowetenschappen gerold, dat doe ik 
nu 10, 15 jaar.  
 
Ja, 15 jaar al. Wat fascineert jou? Ik vind hersenen ook heel interessant, maar ik doe er 
verder niks mee behalve zelf nadenken. Waarom ben je ooit hierin gerold? Was dat een 
bewuste keuze?  
 
Nou, of het een bewuste keuze is dat weet ik eigenlijk nooit. Volgens mij rol je altijd 
gewoon in dingen. Maar fascinerend aan het brein is dat we er allemaal één hebben. We 
zijn allemaal gelijk. En het is iets wat al je gedachten afspeelt, wat zorgt dat je je spieren 
aanstuurt, dat je actie onderneemt. Het is maar anderhalve kilo en het is één van de, of 
misschien wel hét meest complexe orgaan dat we kennen. En we weten er eigenlijk nog 
heel weinig van af. Dus al die dingen bij elkaar, als je dan een beetje wetenschappelijk 
bloed hebt, dan is het gewoon ontzettend spannend om daar deel van mogen uit te 
maken en dat te mogen onderzoeken.  
 
Ja. Een paar jaar geleden hebben jullie onderzoeksteam een onderzoek gepubliceerd, dat 
heeft ook veel media-aandacht gekregen. Als ik het goed heb, 'The Rich Club that rules 
your Brain'. Wat ik me nog kan herinneren is dat – jij kan het zometeen veel beter 
uitleggen, maar ik ben wel benieuwd of ik het nu goed heb: je hersenen zijn net als het 
treinstelsel in Nederland, dus je hebt een aantal knooppunten die heel belangrijk zijn, 
zoals Utrecht Centraal. En jullie waren eigenlijk de eersten die dat een beetje goed in 
kaart brachten en dat konden aanwijzen. Klopt dat?  
 
Ja. Dat zeg je heel goed. ​We noemen die gebieden ook wel de 'hubs', in de analogie 
van een airport hub in het Engels, een knooppunt. En die hersenhubs zijn onderling 
heel sterk met elkaar verbonden. Eigenlijk veel sterker, hebben we gezien, dan dat 
je je zou verwachten, als je gewoon naar willekeurige gebieden in de hersenen 
kijkt.​​ En we weten eigenlijk wel vanuit de biologie dat het aanleggen van connecties, of 
het aanleggen van eigenlijk iets in het menselijk lichaam en zeker iets in de hersenen, 
heel kostbaar is. Dus als er dan zo'n plek is met heel veel van die connecties, dan is dat 
niet voor niets. Het brein probeert eigenlijk zo economisch mogelijk om te gaan met het 
maken van connecties. Dus dat was onze eerste aanleiding om al te denken van ja, nu we 
zien dat die paar gebieden – dat zijn er maar een paar – heel veel connecties hebben, en 
op die manier een soort Utrecht Centraal en Amsterdam Centraal, Rotterdam Centraal 
vormen, dan moeten dat wel belangrijke gebieden zijn. Daar zijn we eigenlijk steeds, tot 
op vandaag de dag eigenlijk, steeds verder en verder in gedoken, om te kijken wat die 
hubs nu doen, waarom ze daar zitten, wat voor verschillen er zijn tussen mensen, en wat 
voor functies ze hebben.  
 
Ja. Want hoe zit het ook alweer? Ik ben altijd in de war met de getallen, maar we hebben 

Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net


allemaal hebben 1 miljard neuronen en die neuronen hebben allemaal weer 
verbindingen met elkaar, en dan heb je nog weer een x aantal synapsen? 
 
Ja, het gaat heel hard. ​Hoeveel neuronen het menselijk brein precies heeft, daar is 
nog wel wat discussie over. Men denkt tussen de 80 en de 100 miljard, waarvan de 
cortex – dus dat gedeelte, die kronkelige walnoot die je eigenlijk vanuit de 
buitenkant ziet – ongeveer 10 miljard. Die noemen we ook wel de cortex hè, die 
buitenkant van die walnoot, en dat is eigenlijk wat ons verschillend maakt van 
bijvoorbeeld krokodillen. Dus hetgeen wat binnenin zit, de wat oudere structuren 
van de hersenen en die schil, de buitenste cortex. En die cortex heeft dus 10 
miljard neuronen, zoals LEGO-bouwsteentjes. En die maken allemaal weer tussen 
de 1000 en 10.000 connecties. Dus dan krijg je 9 nullen en dan 10 miljard, 10 nullen. 
En dan nog eens een keer 5 nullen erbij. Dus dat is toch wel tussen de 13 en de 15 
nullen, wat natuurlijk een astronomisch hoog getal is.  
 
Ja. Heb je je eigen gedrag aangepast aan de hand van jullie onderzoek? Of dat je anders 
naar je eigen brein kijkt?  
 
Ja. Nou, niet zozeer naar mijn eigen brein, maar ik ben me bijvoorbeeld wel bewust van... 
Ik mag ook graag wielrennen, en ik heb wel een helmpje op. Het is natuurlijk geen wet in 
Nederland, volgens mij, maar ook al wel met mijn kinderen. Dat is natuurlijk wel lastig 
want het is nog niet heel Nederlands om kinderen boven een bepaalde leeftijd – jonge 
kinderen wel – maar oude kinderen een helm te laten dragen. Dat is voor mij wel dat ik 
echt denk van 'ja, je kan zo een klapper maken, en dan kan het met een klap...' De 
hersenen zijn in die zin zo gevoelig. En het is maar anderhalve kilo, maar ja... Als er een 
stukje van je lever kapotgaat, dat is erg, van je nieren; maar daar is wel vaak veel herstel. 
Bij de hersenen is er ook wel herstel, gelukkig, maar het kan wel hele grote gevolgen 
hebben. Dus in die zin heb ik mijn gedrag wel een beetje aangepast. Ik ben wat 
voorzichtiger geworden.  
 
Ja. Want jullie zeggen eigenlijk van die hubs, die zijn heel erg belangrijk. Als daar iets mee 
gebeurt, heeft dat een grote impact op het functioneren toch?  
 
Ja. Het is eigenlijk net zoals Utrecht Centraal en Amsterdam Centraal. We hadden van de 
week natuurlijk een grote storm. En als er dan een boom valt en die valt op een leiding, 
dus een verbinding, ergens tussen twee kleine stationnetjes: dan heeft het heel lokaal 
alleen effect, maar op het grote geheel eigenlijk weinig. Als het gebeurt tussen Utrecht en 
Amsterdam dan heeft dat niet alleen gevolgen voor Utrecht en Amsterdam, maar dan 
loopt het vaak in het hele land een beetje spaak, omdat die hubs zo centraal zijn dat er 
heel snel ophoping is. En op die manier kan dat grote gevolgen hebben. Diezelfde 
analogie denken we in de hersenen en in de laatste jaren, sinds dat wij elkaar gesproken 
hebben vorige keer, zijn we erachter gekomen dat die hubs ook een heel belangrijke rol 
spelen in het verspreiden van ziekte-effecten. Ook dat kan je wel een beetje vergelijken, 
met het verspreiden van het griepvirus bijvoorbeeld; dat dat ook in sociale netwerken 
eigenlijk gaat via mensen die veel verbindingen hebben, die veel connecties hebben. Dus 
iemand die veel reist en die veel andere mensen spreekt, als die griep krijgt, dan kan die 
in één klap heel veel mensen ziek maken. En zo denken we ook dat in de hersenen die 
hubs een belangrijke rol spelen bij het verspreiden van ziekte-effecten.  
 
Oké, maar dan doel je op hersenziektes, zoals Parkinson en Alzheimer?  
 
Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net
Parkinson, ja. ​Met name neurodegeneratieve ziektes, zoals we die noemen. Dus 
ziektes die cellen kapot maken zoals Alzheimer, maar ook ALS – een 
spieraandoening, althans, een spieraansturingsaandoening – en Parkinson en dat 
soort ziektes, daar denken we steeds meer dat die ziekte als het ware van gebied 
naar gebied gaat en op die manier steeds meer verspreidt over de hele hersenen. 
Dat je ook om die reden krijgt een soort progressieve karakter van die ziekte 
krijgt. Het wordt steeds erger over de tijd.  
 
Ja, ja. En hoe rijmt zich dat dan met neuroplasticiteit? Want Oliver Sacks heeft hier ook 
boeken over geschreven, dat onze hersenen best wel bijzonder werken. Dat we dingen 
kunnen oplossen die mensen helemaal niet verwachten. Maar dat geldt voor die hubs 
dan net wel even wat anders?  
 
Nou, die hubs zijn wel... Hubs spelen in die zin ook een positieve rol. Uiteraard, ze zijn 
heel belangrijk voor integratie van informatie. Dus we hebben ook wel gezien dat 
verschillende cognitieve vermogens, dus intelligentie, mogelijk te maken heeft met hoe 
die hubs verbonden zijn. Niet alleen die hubs, want het hele systeem is belangrijk, maar 
die hubs spelen daar weer een rol in. Er zijn ook theorieën – maar die hebben nog 
empirisch bewijs nodig, dus er moet nog veel onderzoek naar gedaan worden – dat die 
hubs ook veel mogelijkheid bieden tot hervorming. Dus als er ergens iets gaande is in het 
brein en je dan ergens moet compenseren, dan zijn die hubs misschien wel hele goede 
plekken om die compensatie op te starten, omdat die natuurlijk heel veel bereik hebben. 
Dus die kunnen misschien makkelijk kleine veranderingen, kleine verstoringen in de 
hersenen tijdelijk oplossen. En ook dat lijken we wel te zien in een aantal 
hersenaandoeningen; er is steeds meer het idee dat sommige hersenaandoeningen al 
heel wat vroeger beginnen, eigenlijk voordat mensen echt grote klachten krijgen. Dat 
voor die periode ook al veranderingen in de hersenen plaatsvinden, maar dat onze 
hersenen zo plastisch zijn dat ze even tijdelijk dat kunnen oplossen. Maar op een gegeven 
moment wordt die schade eigenlijk zo groot – ja, dan is het bergaf en dan gaat het vaak 
ook heel hard naar beneden.  
 
Ja. En wat ik me ook nog kan herinneren van de Meetup is dat je destijds vertelde dat hoe 
die verbindingen zijn, dat dat eigenlijk al bij baby's zo is. Dat dat niet iets is wat zich 
vormt, maar wat er eigenlijk al is. Klopt dat?  
 
Het wordt uiteindelijk een keer gevormd. We komen allemaal uit één cel, dus het moet 
een keer gevormd worden, maar ​we zien inderdaad wel dat veel van die connecties 
en ook hoe die connecties eigenlijk in een soort netwerk zitten, dat dat al heel 
vroeg in de baarmoeder eigenlijk aangelegd wordt.​​ En we gaan met imaging eigenlijk 
steeds verder, steeds eerder proberen we ontwikkelingen in kaart te brengen, en dat 
doen we dus nu onder andere met foetale imaging. Dat doen we samen met het WKZ in 
Utrecht, waar kinderen eigenlijk in de baarmoeder al gescand worden. Het idee daarvan 
is dus ook dat als je heel vroeg naar die ontwikkelingen kan kijken, dan kan je hopelijk 
ook kijken of er al iets gaande is wat anders is dan anders. En of je daar later, als de baby 
geboren is, misschien al interventies kan doen. Dus ja we denken wel dat die connecties 
eigenlijk heel vroeg ontstaan.  
 
Even een heel nerdy vraagje, maar hoe doen jullie die metingen dan? Bij mij bijvoorbeeld 
en inderdaad bij een foetus?  
 
Nou, eigenlijk hetzelfde. We stoppen je hoofd in een MRI-scanner en daarmee kunnen we 
Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net
gewoon foto's maken. Van die foto's kunnen we connecties zien, althans, met wat 
wiskundige trucs. Dat is waarom mensen zoals ik vaak in dit veld zitten, je hebt vaak wel 
wat wiskundige modellen nodig om die banen te reconstrueren. En dat kunnen we ook 
doen als een zwangere vrouw in de scanner ligt, met de buik; dan zien we ook de baby. 
Het is wat lastiger, maar op die manier kan je dat ook zien.  
 
Misschien gaat het wel te diep, maar ik ben wel heel nieuwsgierig. Die vrouwen die 
zeggen zelf: 'jullie mogen voor medisch onderzoek wel die scan maken'?  
 
Ja. Daar gaat een heel medisch traject aan vooraf en het wordt zowel gedaan op klinische 
gronden en helaas – dat is de reden ook waarom mensen uit het WKZ hier zo 
geïnteresseerd in zijn – is vaak ook dat er medische aanleidingen zijn om te kijken, om 
een scan te maken. Daar komt het eigenlijk op neer. Dat doen we natuurlijk nu ook al 
met echo, maar MRI biedt gewoon de potentie om veel scherper te kunnen kijken, daar 
komt het eigenlijk op neer. Het is een techniek waar mensen al langer over denken, om 
dat te doen. In Amerika wordt dit ook al veel meer gedaan. Zo ben ik er ook in gerold, 
van de meer technische kant. En nu gaan we het ook in Nederland doen.  
 
Ja. En klopt het ook dat als iemand creatief is, dat hij ook meer verbindingen eigenlijk 
heeft in de hersenen?  
 
'Meer' weten we niet. ​En bij het onderzoek wat ernaar gedaan is lijkt het erop dat 
het niet zozeer meer is, dus niet superkwantitatief, maar meer kwalitatief. Dus de 
manier waarop die connecties neergelegd zijn, dat dat een efficiënter netwerk 
geeft.​​ Dit kunnen we ook weer een beetje vergelijken met het treinnetwerk. Stel je voor 
dat je een nieuwe treinverbinding moet aanleggen; dan ga je eerst eens even kijken van 
hé, wanneer heeft die trein het meeste effect, of die treinverbinding. Dus we gaan niet 
willekeurig twee stations uitkiezen en zeggen nou, laten we maar een verbinding maken 
tussen twee kleine dorpjes. Nee, er wordt gekeken naar: waar is er capaciteitsgebrek? En 
daar gaan we connecties neerleggen. Zo kan je dus eigenlijk met dezelfde hoeveelheid 
spoor een heel inefficiënt netwerk maken, maar je kan ook een heel efficiënt netwerk 
maken. De manier waarop je die connecties neerlegt, geeft eigenlijk aan wat de 
doorstroomcapaciteit van dat netwerk is. We denken dus ook dat intelligentie, maar in 
bredere zin ook weer misschien cognitief vermogen, wel te maken heeft met hoe die 
verbindingen neergelegd zijn. Dus het is niet zozeer de hoeveelheid, want daar is ook 
tussen individuen eigenlijk een heel groot verschil tussen. Je kan bijvoorbeeld niet zeggen 
dat iemand die een totaal volume groter brein heeft, per definitie een hoger cognitief 
vermogen heeft. Misschien dat we dat op hele grote groepen wel zien, maar met name 
hoe die verbindingen neergelegd zijn, lijkt een veel belangrijkere rol te spelen.  
 
Ja. Ik vertel tijdens lezingen weleens over jouw onderzoek, maar misschien ga ik dan een 
beetje te kort door de bocht. Maar ik vind het wel mooi om te vertellen dat creatieve 
mensen ook vaak – zoals ik dat toen had begrepen – juist ook meer verbindingen hebben 
naar andere gebieden. Dat daar ook de term vandaan komt van, een creatief persoon 
kan hele ogenschijnlijke vreemde concepten samenbrengen. En dat een intelligent 
persoon, dat die verbindingen inderdaad, wat jij zegt, beter zijn en dat sneller denken 
gewoon een fysiologische weerslag heeft. 
 
Ja. Ik denk zeker, nogmaals... Hier is zeker het laatste woord ook nog niet over gezegd. 
Dus misschien moeten we sowieso standaard één keer in de twee weken samenkomen 
om te kijken. Maar over creativiteit is sowieso wat minder onderzoek gedaan dan naar 
Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net
intelligentie, maar er is wel veel interesse in. En ook omdat we in de maatschappij 
gewoon zien dat intelligentie niet het eindantwoord is, wat we denk ik wel lang gedacht 
hebben; wanneer nam je iemand aan in je bedrijf? Als iemand slim was. Maar veel 
assessments tegenwoordig pakken uiteraard ook die creativiteitskant mee. Want we 
weten ook wel dat die twee zeker niet hetzelfde zijn. En er wordt vaak de analogie wel 
gemaakt dat mensen die creatief zijn, dat we in ieder geval wel weten dat die ook wel een 
ander soort brein hebben. ​Dus we kunnen wel degelijk verschillen zien tussen 
mensen die wel creatief zijn – kunstenaars, schrijvers – en mensen die wat minder 
creatief zijn. En één van de theorieën daarin is dat inderdaad die mensen die 
creatief zijn, andere weggetjes hebben als het ware, waardoor ze gewoon andere 
verbanden kunnen leggen.  
 
Een heel extreem voorbeeld daarvan is ook wel: er zijn wel mensen bijvoorbeeld, die 
bijvoorbeeld getallen aan een kleur koppelen. Die mengen eigenlijk twee modaliteiten; 
dus aan de ene kant de modaliteit getallen, aan de andere kant kleur. Terwijl bij ons 
– althans, bij mij – is dat vaak gewoon gescheiden, maar die mensen hebben echt een 
heel sterk gevoel van kleur bij, zo'n soort synergie tussen, twee verschillende 
modaliteiten. Er is ook onderzoek naar gedaan, omdat het natuurlijk fascinerend is. En 
wat blijkt: die mensen hebben echt meer verbindingen, tussen bijvoorbeeld het gebied in 
de hersenen waar getallen 'geprocessed' wordt en de visuele gebieden. Dus die 
informatiebronnen die mengen zich eigenlijk door die connecties. Vanuit die extreme 
gevallen denken we ook steeds meer dat die verbindingen dus heel belangrijk zijn bij het 
samenbrengen en integreren van informatie, en dat ook op die manier op creativiteit een 
effect heeft. Misschien heb jij het ook wel; heb jij als je nu aan een getal denkt, dat je dan 
aan een speciale kleur denkt?  
 
Nee.  
 
Nee? Heb je niet als je denkt 'zeven', dat is een bepaalde kleur? Bij mij is zeven groen. Ik 
heb het een klein beetje. Als ik heel hard nadenk, vind ik zeven 'groen'. Er zijn mensen die 
dat heel extreem hebben. Die kunnen altijd zeggen 'drie is blauw'. Het is persoonlijk, dus 
het is niet bij iedereen. Maar op die manier kunnen die mensen heel mooi ook spelen 
met getallen.  
 
Ja. Oh, wat tof.  
 
Er zijn ook voorbeelden van wiskundigen, hele bekende wiskundigen, die ook een soort 
gevoel hadden bij getallen. En op die manier konden ze heel mooi spelen met getallen; 
voor hun waren getallen niet iets abstracts, maar een soort gedachtes in hun hoofd, en 
daardoor kregen ze een heel sterk... Ja, konden ze heel mooi met getallen spelen. 
Misschien zijn ze ook wel daarom - dat zou mijn theorie zijn - wiskundige geworden.  
 
Ja. Wat wel aansluit bij dit verhaal is het verhaal - dat verhaal ken je denk ik ook wel - van 
de hersenen van Einstein. Dat hij eigenlijk zoiets had van 'als ik doodga, dan mag 
niemand eraan zitten'. Maar de arts die autopsie op hem heeft gepleegd, die heeft zijn 
hersenen eigenlijk gestolen en er onderzoek op gedaan, en het in stukjes verkocht aan 
collega's enzo.  
 
Ja, er zijn mythische verhalen over Einstein's brein. Ik denk ook wel dat het natuurlijk iets 
is wat ons allen wel aanspreekt. Hij is misschien wel de bekendste wetenschapper die we 
ooit gehad hebben en de mensheid is altijd al gefascineerd geweest in 'waarom is de ene 
Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net
persoon slimmer dan de ander?', in die zin, dus waar zit intelligentie in de hersenen? En 
zo dus ook bij Einstein's brein. Wat ik zo spannend vind hieraan is dat een van de 
nieuwste theorieën is dat Einstein misschien inderdaad meer connecties had. Ze hebben 
onderzoek gedaan of hij een groter brein had; of de grijze stof, die walnootstructuur, 
anders was. Er zijn niet heel spannende dingen gevonden, maar dus de nieuwste theorie 
is dat hij mogelijk dan dus meer verbindingen zou hebben, en dat dat mogelijk gezorgd 
heeft dat hij nieuwe verbanden kon leggen die anderen niet konden leggen.  
 
Ja. En van Einstein naar Mike Tyson; die beet een stukje van het oor van Evander Holyfield 
een paar jaar geleden, misschien ken je dat nog wel. Toen is daar ook een rechtszaak 
over geweest. Maar toen heeft hij volgens mij minder straf gekregen, of heeft hij geen 
straf gekregen, omdat ook uit een hersenonderzoek werd aangevoerd dat hij ook een 
bepaalde aandoening had. Dat het controlemechanisme in zijn brein minder was. 
 
Oh ja? Oké, oké. 
 

Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net


Dus ik vroeg me af – daar hadden we in het vorige gesprek over – neurowetenschappen 
wordt ook een wat hardere wetenschap en wordt misschien ook wel in de rechtszaak 
gebruikt. Zie jij dat ook? Wat vind je daarvan?  
 
Ja, ik zie dat ook. Dit van Mike Tyson wist ik niet. Maar er zijn wel gevallen, andere 
gevallen, bekend waarvan ik weet dat er gepoogd is, in ieder geval, om neurologisch 
onderzoek mee te nemen in de rechtszaal. Laten we even de extremen opzoeken; kijk in 
een geval dat... In de rechtspraak moet je altijd subtiel zijn. Als wetenschapper moet je 
sowieso subtiel zijn, maar zeker hier, dus pas op je woorden. Maar in het extreme geval 
denk ik wel dat ik jou daarvan kan overtuigen. Stel je voor dat je iemand hebt die 
onrekeningstoevatbaar is; iemand heeft iets gedaan, heeft iets gestolen. Niet een al te 
ernstig misdrijf, maar iets gestolen. En we zien allemaal: ja, diegene die heeft een 
beperking, een verstandelijke beperking. Dan zouden we allemaal wel geneigd zijn om te 
zeggen, daar kunnen we het een beetje ondervatten. Diegene moeten we niet een enorm 
zware straf geven, diegene kon niet instaan voor zijn gedachten en zijn daden. En we 
weten dat mensen met een verstandelijke beperking, dat die ook een andere 
hersenstructuur hebben. Dus in dat geval, denk ik dat we dat allemaal wel prima vinden. 
Dus met andere woorden, we gebruiken nu psychologisch onderzoek om mee te nemen 
in de rechtszaal, en dat vinden we prima. En zo vinden we het de laatste tien jaar ook 
prima om genetisch materiaal mee te nemen in de rechtszaal. Daar zijn we ook allemaal 
aan aangewend. Maar er is ook overigens een eerste keer geweest hè, dat we dat gedaan 
hebben.  
 
En we zien nu ook wel de trend dat de neurowetenschappen eigenlijk steeds harder 
worden. Je zei het al, dat er steeds meer bekend wordt over het brein en ook wel dat er 
steeds meer validatie is. En dat er ook wel mensen opgestaan zijn en hebben gezegd, 
kunnen we bijvoorbeeld niet hersenscans meenemen en misschien op die manier 
aantonen dat mijn cliënt – vaak doen advocaten dit – misschien een bepaalde 
hersenstructuur had, waardoor hij of zij niet anders kon dan dat bepaalde gedrag 
vertonen? In Nederland zijn we hier nog heel ver vanaf denk ik. Maar in Amerika zijn er al 
een aantal gevallen geweest waarin geprobeerd is, gepoogd is, om dit soort neurologisch 
en neurowetenschappelijk onderzoek mee te nemen in de rechtszaal. Wat ik zeg; in het 
extreme geval, denk ik dat we het allemaal wel prima vinden, maar de vraag is natuurlijk 
altijd het grijze gebied. Er is wel ook veel vraag naar, in die zin, er wordt veel onderzoek 
gedaan naar mensen die bijvoorbeeld in de gevangenis zitten. Veelplegers, maar ook 
mensen die ja, dan hebben we het niet over diefstal natuurlijk, maar over ernstige 
vergrijpen, of daar verschillende hersenculturen zijn. ​Dat komt allemaal terug op de 
vraag: is het zo dat hoe jouw hersenen in elkaar zitten, dat dat ook jouw gedrag 
definieert? Of dat je meer gelooft dat het gedrag wat je vertoont, toch een beetje 
voortkomt uit je eigen wil en dat het min of meer wat losser staat van hoe je 
hersenen eruitzien.  
 
Wat denk jij?  
 
Het is altijd een gevaarlijke... Ik praat liever in de derde vorm hier, maar ik denk wel dat 
in ieder geval veel van onze persoonlijkheidskenmerken wel ook opgeslagen zitten in 
onze hersenen. En in die zin ook wel dieper nog; in ons DNA, ons genetisch materiaal, 
wat natuurlijk een enorme factor is op hoe onze hersenen in elkaar zitten, dat daar 
bepaalde persoonlijkheidskenmerken opgeslagen zitten. Als kanttekening: dat betekent 
niet dat het allemaal vastligt. Maar het geeft een beetje de kaders aan, dat geeft een 
beetje de ruimte aan waarin jij als persoon je kan ontwikkelen. Misschien door heel veel 
Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net
te trainen kan je die kaders nog een beetje oprekken. Maar van je vorm van je gedrag, 
denk ik wel dat het in zekere mate vastligt. Stiekem weten we dat denk ik ook allemaal 
wel, want we weten allemaal dat het heel moeilijk is om bepaalde gewoontes die je hebt, 
af te leren.  
 
Daar heb ik geen last van. Ahum haha 
  
Nee heb je daar geen last van? Een ander voorbeeld dan: ik denk als we allemaal kijken 
naar onze ouders of alleen als je kijkt naar je broers en zussen, dat niet alleen je fysiek, je 
gezicht, gelijkenissen vertoont, maar ook vaak wel gedrag. In het extreme geval zien we 
dat natuurlijk in eeneiige tweelingen. Fantastisch onderzoek naar gedaan, dat ze als ze 
die tweeling uit elkaar halen en ze zetten ze allebei in een wachtruimte, dan vertonen ze 
eigenlijk allebei hetzelfde soort gedrag. Dus hoe mensen wachten bijvoorbeeld, hoe ze op 
een stoel gaan zitten, of ze veel handgebaren hebben, dat zie je dan heel erg terug in die 
eeneiige tweeling.  
 
Maar het is dan nog wel de vraag of dat ook door hun opvoeding komt. Of zijn het dan 
eeneiige tweelingen die gescheiden zijn opgevoed?  
 
Die zijn er ook, maar dat is heel erg zeldzaam, dat zijn de jongensboekverhalen. Maar je 
kan het wel vergelijken met twee-eiige tweelingen. Die hebben eigenlijk – aannemelijk – 
exact dezelfde omgeving gehad, dezelfde opvoeding, zijn ook in dezelfde tijd opgevoed, 
etcetera etcetera, dezelfde hoeveelheid voeding. En die vertonen dat gedrag dan vaak 
minder. En ook als je de hersenen vergelijkt, dan lijken die van eeneiige tweelingen weer 
meer op elkaar dan die van twee-eiige tweelingen.  
 
Ja, precies. Je noemde het net al heel even, maar wat is eigenlijk het doel van jullie 
onderzoek? Is dat dan om op een gegeven moment bijvoorbeeld eerder 
hersenaandoeningen aan te tonen? Misschien dat we op een gegeven moment in staat 
zijn om ze, als we het zien, dat te verhelpen? Kun je daar wat over zeggen? 
 
Ja, uiteindelijk is dat denk ik het doel van menig wetenschapper. Zeker als je onderzoek 
doet naar hersenwetenschappen, om iets dichter bij huis zijn. Dus mijn antwoord is 'ja'. 
Ik denk dat dat wel mijn drive geweest is om de medische kant op te zoeken, maar ik ben 
geen medicus. dus ik zit in die zin wel echt in de hardcore... Ik zit heel de dag achter een 
computerscherm, laten we het zo formuleren. Mijn persoonlijke doel, en met name het 
doel ook van mijn team, is dat we willen kijken naar: wat zijn nu de basisprincipes van 
connectiviteit in de hersenen? Waarom is het brein zo, heeft het een bepaalde 
verbinding? En waarom ook niet? Dus als het ware een soort blueprint of de 
fundamentele regels van de hersenen en hun structuur. En de gedachte erachter is dus 
als we dat beter begrijpen, als we begrijpen waarom het brein in elkaar zit zoals het in 
elkaar zit, dan kan je ook de stap maken naar: wat als er dan een verstoring plaatsvindt in 
die regels? Wat heeft dat dan voor gevolgen voor de verstoring van de hersenen? Wij 
kijken daar steeds meer vanuit een - niet zozeer vanuit één ziekte. De medische 
wetenschap zit vaak zo in elkaar dat je onderzoek doet naar één ziekte; je werkt in een 
bepaalde afdeling en daar doe je onderzoek naar of ziekte A of ziekte B of ziekte C. 
Terwijl als we meer vanuit die blueprint werken, dus als je kijkt 'hoe zitten de hersenen in 
elkaar en wat kan een verstoring daarop geven?' Dan praat je vaak meer over: een 
verstoring van dat gebiedje, of van die hubs of van die connecties, zal leiden tot deze en 
deze ziekte. Dus op die manier kijk je eigenlijk veel meer naar overlap en een soort 
spectrum-benadering van hersenziektes, dan dat je het in individuele hokjes wil plaatsen.  
Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net
 
Ja. En om nog even terug te komen op die rechtszaak; dan moet ik ook gelijk denken aan 
films zoals 'Minority Report'. Dus dat je misschien al hersenscans maakt van kinderen en 
dat je dan bijvoorbeeld zegt: we gaan je opsluiten omdat je... 
 
Ja, dat zou wat zijn hè. Ik denk dat we niet die kant op zouden moeten willen. Ik denk ook 
dat het een maatschappelijke vraag is natuurlijk. En ik denk dat we dan - laten we het 
positief draaien - zouden zeggen van 'goh, mogelijk kunnen we wel die hersenscans 
gebruiken om te kijken wat de potenties zijn van iemand en op die manier kijken of we 
de ideale omgeving kunnen krijgen'. We hadden het al over die babyscans die we maken; 
de medische achtergrond daarvan is dat we zien dat bepaalde... Bijvoorbeeld de 
vroeggeboorte, als kinderen heel vroeg geboren worden, dat dat toch op lange termijn 
beperkingen geeft aan die kinderen. En de grote vraag daarvan is: kunnen we daar een 
goeie inschatting van maken? Want op die manier kan je eigenlijk dan... Ja, je kan je 
focussen op de beperkingen van die kinderen, maar de truc is natuurlijk juist om te 
kijken: hoe kunnen we potentie stimuleren. En misschien kunnen we die kinderen met 
extra zorg of extra hulp, net een stapje verder krijgen. Het heeft altijd twee kanten, het 
zwaard.  
 
Ja. Jullie doen natuurlijk heel uitvoerig onderzoek met MRI-scans, dat zijn toch eigenlijk 
hele kleine plakjes qua foto's van je hersenen dan?  
 
Ja.  
 
Hoe kijk je aan tegen bijvoorbeeld neurofeedback? Dat je aan de buitenkant je 
hersengolven meet en daar mogelijk op aanpast? Doe je daar onderzoek naar of hoe kijk 
je daar tegenaan?  
 
Ik doe zelf niet zo heel veel onderzoek naar neurofeedback, maar het is denk ik wel... Na 
de stap van het begrijpen van de hersenen komt natuurlijk: hoe kunnen we de hersen 
beïnvloeden, hoe kunnen we de hersenen stimuleren? En dat doen we al, eigenlijk; 
medicatie is er natuurlijk al één hè. Ook daarvan heb je verschillende gradaties, maar als 
we bijvoorbeeld drugs nemen; het enige wat dat doet is stofjes in de hersenen 
veranderen, waardoor er bepaalde neuronen extra gaan vuren of anderen gaan uit. 
Daardoor verandert je waarneming en je gedrag, dus dat is eigenlijk al een manier van 
beïnvloeding. En neurofeedback is natuurlijk eigenlijk een manier om te zeggen: als je nu 
je eigen hersengolven meet, en dat eigenlijk teruggeeft, dan kan je ook je eigen 
hersengedrag bepalen. En een nog extremere vorm daarvan is als we zouden zeggen: wat 
als we nou vanaf buitenaf energie, als het ware, in de hersenen kunnen stoppen, en op 
die manier in die hersengebieden hun activiteit kunnen veranderen en op die manier 
gedrag veranderen. Dat doen we ook met TMS bijvoorbeeld.  
 
En magnetisme.  
 
En magnetisme. Dus met energie bedoel ik niet een soort bestraling, maar gewoon 
hardcore energie, dus het is magnetisme. TMS. Maar er is ook TDCS.  
 
Ik heb zo'n apparaatje thuis.  
 
Heb je zo'n apparaatje thuis? En, werkt het?  
 
Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net
Ja, voor mij wel. Ik heb twee standjes; je hebt of de clip voor energie - maar die vind ik 
een beetje onaangenaam, dat prikkelt een beetje - en de andere stand is voor 
ontspanning en relaxedheid en die vind ik best wel oké werken.  
 
Dus je plakt twee elektrodes en daartussen loopt dan een stroompje?  
 
Ja, klopt, zo werkt dat.  
 
Is er een soort instructie bij waar je ze moet plakken?  
 
Ja, je hebt één dingetje. Voor de luisteraars: dat ding heet de Thync. Die plaats je op je 
slaap, en de energie plaats je op de achterkant, achter je oor. Daartussen gaat een 
stroompje lopen inderdaad. En voor ontspanning zit hij even op een andere plek, ik ben 
even vergeten waar.  
 
En je wordt dan ontspannen?  
 
Ja. Maar goed, dat kan ook een placebo-effect zijn. Maar die ontspannenheid merk ik wel 
meer dan de focus.  
 
Ja. Kijk, je noemt het woord 'placebo'. Ik weet dat er een aantal literatuur is die laat zien 
dat het placebo-effect daar een belangrijke rol in speelt, maar desalniettemin - ook van 
een placebo-effect zou je eigenlijk kunnen zeggen dat dat een soort neurofeedback is. 
Wat je zegt is, je wordt er ontspannen van. Dus dat is het einddoel en dat is echt, dat is 
niet een nep-effect, jij wordt ontspannen. Zo kun je ook ontspannen worden door 
meditatie, nou, mindfulness en dat soort trainingen. Het resultaat is echt en dat moeten 
we niet vergeten. En als blijkbaar jouw brein in een andere stand kan komen, dan is het 
nog steeds de hardware van je brein - of misschien de software - maar het is dat hoe de 
neuronen met elkaar vuren blijkbaar op een andere manier gaat werken, waardoor jij 
rustiger wordt. Dus of je dat nou bewerkstelligt door meditatie of door externe 
stimulatie. Blijkbaar zijn we in staat om onze hersenen en daarmee ook het uiteindelijke 
doel, ons gedrag of onze beleving, te veranderen.  
 
Ja. Waarom ik dit ook interessant vind, is – ik volg als het gaat om innovatie, waar ik ook 
veel lezingen over geef, met name ook DARPA, onderdeel van het Amerikaanse leger. Die 
doen hier ook testen mee en in artikelen komt naar voren dat hun scherpschutters zo'n 
TCDS-ding in hun helm krijgen en dan in ieder geval nauwkeuriger kunnen schieten en 
een hogere hit-ratio hebben. Veel gamers gebruiken het trouwens ook, als ze Call of Duty 
spelen of iets anders. Dus dat is wel heel interessant.  
 
Dat doen we ook al jaren hè. Als sidenote; ik vond het interessant om te zien laatst, dat 
Google geen AI wil gebruiken voor legerdoeleinden.  
 
Voor drones enzo hè?  
 
Voor drones. Ik vond het denk ik een goede ontwikkeling. Maar het feit dat ook hiervoor 
dus onderzoek wordt gedaan naar hoe we onze concentratie kunnen verbeteren, dat is 
wel iets waarin we al heel lang met z'n allen geïnteresseerd zijn. Volgens mij is het ook in 
die zin dat één van de – ik meen dat het cocaïne was, geloof ik, of XTC, een van de twee, 
hou me even ten goede – maar dat dat ook al heel vroeg door het leger werd gebruikt om 
piloten heel lang te kunnen laten vliegen. Dat je concentratie daardoor een boost krijgt. 
Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net
Dus eigenlijk zijn we al heel lang op zoek naar... We vinden het met z'n allen wel 
spannend om te kijken van, kunnen we onze hersenen nou niet op één of andere manier 
stimuleren? Dan komt het toch weer op die bullet coffee, want eigenlijk doen we het 
gewoon elke ochtend 
 
Ja, met cafeïne doen we het eigenlijk wel ja. En we hebben niet super veel tijd, maar ik 
was nog wel benieuwd naar... Ik geef veel lezingen over biohacking en dan is één 
onderdeel ook neurohacking; de meest extreme toekomstscenario's zijn eigenlijk twee 
dingen die ik sowieso nog even aan jou wil voorleggen. De eerste is, als we het hebben 
over ingrijpen op ons brein, de visie van bedrijven bijvoorbeeld als Kernel en Neuralink, 
dat we op een gegeven moment onze menselijke intelligentie kunnen koppelen aan 
kunstmatige intelligentie. Denk je 'dat is een broodje aap' of denk je: 'dat is over 100, 200 
jaar best wel realiteit'? 
 
100, 200 jaar, daar noem je me wel een eind hoor. 100 jaar geleden, zelfs 50 jaar geleden 
liepen we ook met z'n allen nog... Nou, dat is niet waar, toen hadden we ook al wat tech 
natuurlijk. Hoe lang het duurt, is denk ik helemaal niet zo heel relevant. Of het nou 
morgen is, of over 10 jaar of 20 jaar. Effectief gezien, is ons brein gewoon een soort 
computer. Dus ja... Alleen in een heel andere vorm dan wat wij als computer 
aanschouwen, met een centrale processor etc. Maar uiteindelijk is het een machinery 
voor informatie met elkaar sturen en delen en integreren. Dus waarom zou je daar niet 
iets uit kunnen tappen en gebruiken voor aansturing van iets anders? En de simpelste 
vorm – wat nog steeds heel ingewikkeld is, maar met simpel bedoel ik hier de eerste 
vorm van toepassing – is dat we kijken of we verlamde mensen kunnen helpen, als je 
elektroden in het brein stopt. De vraag is of je met je gedachten, of de aansturing 
daarvan, die elektroden kunt aansturen en je dan misschien ook een robotarm kunt 
besturen.  
 
Brain computer interface? 
 
Brain computer interfacing is denk ik de lichtste vorm hiervan. De extreme overtreffende 
trap is dan natuurlijk, kun je niet alleen zo een robotarm aansturen, maar kan je 
misschien ook een computer met een veel ingewikkeldere machine aansturen. Of 
misschien nog gekker: dat die computer ook weer terugpraat naar jouw brein, en ook 
weer signalen terugstopt in het brein. Dan krijg je natuurlijk een soort symbiose tussen 
machinery van de hersenen en machinery in de vorm van tech.  
 
Ja.  
 
Kijk, ook hier denk ik: the sky is the limit – los van alle ethische vragen hè. Daar zeg ik nu 
ook niks over, want het is misschien niet echt aan mij nu of aan ons om die discussie 
misschien te voeren, maar... ​De vraag is of we dat willen als maatschappij. Willen we 
dat? Willen we een extra harde schijf, bij wijze, van onze hersenen? Of misschien 
dat we op die manier beïnvloed worden door een chip? Je kan beargumenteren dat 
je daardoor een vorm van autonomie natuurlijk verliest.​​ Ik kan me voorstellen dat 
we daar allemaal wat huiverig voor zijn. Maar ja, technologisch gezien, ik zie niet 
fundamentele barrières. We zijn nog lang niet zover, we hebben de hardware nog lang 
niet en het is allemaal heel rudimentair. Maar fundamenteel zie ik niet iets dat ik denk, 
'dat zou nooit kunnen'.  
 
Nee. En een ander futuristisch scenario dat hier wel mee te maken heeft, is bijvoorbeeld 
Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net
de visie van Ray Kurzweil, een futuroloog die bij Google werkt. Die zegt uit mijn hoofd: in 
2040 of 2050 zijn we ook in staat om een complete kopie van ons brein te maken. En hij 
zegt: op een gegeven moment kunnen we dan ook ons brein uploaden in de cloud en 
digitaal voortleven. Denk je dat we ooit in staat zijn om a) echt– we hebben het gehad 
over het aantal neuronen en synapsen, dat is een enorme dataset, bij wijze van - om dat 
goed te kunnen kopiëren?  
 
Ik denk dat hier een aantal stappen in zijn. Één is dus: kunnen we die 100 miljard 
connecties simuleren? Nou, ik zie daar geen fundamenteel probleem; de computers 
worden steeds sneller en met de snelheid waarmee dit gaat... We kunnen het zeker nog 
niet in één computer, maar ik kan me voorstellen dat als je de complete datacentra van 
Google aan elkaar hebt, al die supercomputers, dat je al een heel eind komt. Dus in die 
zin is het menselijk brein denk ik ook niet zó uniek of zo onbereikbaar groot, dat je dat 
niet zou kunnen simuleren. De vraag is denk ik alleen, de volgende stap is: zou ik het dan 
helemaal uit kunnen lezen? Ik denk dat daar wel fundamentele limitaties in zijn. In ieder 
geval hebben we nu nog geen enkele vorm van techniek waarmee je, als het ware, de 
functionele staat van elk van die verbindingen kan meten en dat dan direct kan 
uploaden.  
 
Dat je gedachten dan gelijk kan zien, die stromingen.  
 
Ja. Er zijn wel technieken waarbij je als je overleden bent, dus postmortem, een heel 
brein in heel dunne plakjes kan snijden. En stel je voor dat je dan elk willekeurige van die 
connecties in kaart kan brengen... Maar dan mis je nog zo'n vorm van functionaliteit. Dus 
dat je alleen maar ziet dat een neuron met een ander neuron verbonden is, maar dan 
weten we nog niet hoe dat ding, hoe hard, wat voor soort functie. Dan missen we zoveel 
informatie. En daarbij komt ook nog denk ik een fundamenteel issue: dat is dat jouw 
verbindingen niet statisch zijn, die veranderen continu. Dus ook op een kleinschalig 
niveau. Het feit dat wij nu met elkaar praten; dat zijn allemaal neuronen die nu met 
elkaar vuren en dat heeft gevolgen, dat heeft effecten, dat heeft herinneringen. We 
hebben elkaar twee jaar geleden gezien, jij en ik hebben dat allebei onthouden. Ergo, ons 
brein is veranderd. Dus het verandert op dat niveau dus wie jij bent. Uiteindelijk, elke 
keer als jij een gesprek met iemand hebt, verandert dat een heel klein beetje wie jij bent. 
Soms verandert dat heel erg; soms kan je weleens een gesprek hebben met iemand, of je 
ziet iets, dat enorme gevolgen heeft voor wie je bent. Zo kun je ook zeggen, ​elke 
gebeurtenis, alles wat ik meemaak, dat vormt en verandert continu de staat van 
mijn brein. En ook hoe jij in je omgeving staat; het feit dat jij interactie kan 
hebben, dat jouw lichaam interactie kan hebben met jouw omgeving, heeft 
enorme gevolgen op jouw brein en vice versa. Dus dat neem je allemaal niet mee 
als je dat één-op-één uploadt.  
 
Dus stel je voor dat we in het extreme geval inderdaad in staat zouden zijn om onze 
gedachten te uploaden of om de staat van ons brein te uploaden in de computer: vanaf 
dat moment is het maar de vraag of jij dat bent. Soms denk ik weleens; misschien 
moeten we eigenlijk eerder de vraag stellen: kunnen we een brein – moet het een 
menselijk brein zijn? Maar kunnen we een brein simuleren in de computer. Ik denk dat 
dat een veel technologische interessantere vraag is. Who cares about the human brain, 
misschien moeten we gewoon een brein simuleren. En dat kan een simpeler levensvorm 
zijn. Een regenwormpje, een muisje, een vogel of een kat. Of misschien wel uiteindelijk 
een intelligentie die wat slimmer is.  
 
Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net
Ja, of uiteindelijk een superintelligentie.  
 
Ja, dat is natuurlijk wat ik zeg: moeten we een brein... Vanuit de filosofische, vanuit de 
neurofilosofische ooghoek zou ik het eigenlijk veel spannender vinden – en nogmaals, 
dat wil niet zeggen dat ik hier per definitie positief of negatief over ben, maar spannend 
in de zin van technologische ontwikkeling – of we een vorm van artificiële intelligentie 
kunnen maken, op basis van de neurowetenschappen.  
 
Ja. Precies. Ik heb daar laatst ook nog iets interessants over gehoord, waarin ook de 
vergelijking met vliegen werd getrokken. Vroeger wilden we vliegen en dan keken we 
naar vogels, hoe die vlogen, maar uiteindelijk zijn we wel bij een hele andere techniek 
begonnen. Dat zou ook kunnen gelden voor artificieel...  
 
Prachtige vergelijking. En in die zin; ik ben genuanceerd over of ik er nou positief of 
negatief over ben, ik denk dat mijn mening in dit geval niet zo cruciaal is. Maar de reden 
waarom ik het zeg, is dat er ook wel bekende voorbeelden in het afgelopen jaar nog zijn 
geweest; Elon Musk, de oprichter van Tesla en PayPal en SpaceX, die in die zin ook wel 
gewaarschuwd hebben voor... Er zijn er meerdere geweest die grote vraagtekens hebben 
gezet bij de tech die we nu... Het idee van een artificieel intelligent iets, is dichterbij dan 
dat het in de jaren '70 was, waarin het alleen nog maar in jongensboeken voorkwam en 
in sciencefictionfilms. Maar in die zin; de hardware lijkt er binnenkort aan te komen. De 
grote vraag is natuurlijk of we dat met z'n allen willen en wat voor gevolgen dat kan 
hebben voor wie wij zijn als mens.  
 
Ja, ja. De laatste twee vragen. Stel je voor dat ik binnenkort bij jullie zo'n scan kom doen; 
denk je, bij wijze van, dat het ooit voor consumenten wordt? Dat je dan naar een kliniek 
gaat, je krijgt zo'n scan en dan zeggen ze van 'nou, je taalgebied is wel onderontwikkeld' 
ofzo? Of dat soort dingen.  
 
Jazeker. Nou, jij kan een commerciële hersenscan maken hoor, daar hoef je niet voor 
naar een medisch centrum. Een medisch centrum is eigenlijk natuurlijk over het 
algemeen om zieke mensen te helpen, los van het wetenschappelijke onderzoek dat daar 
gedaan wordt. Maar er zijn ook klinieken waar je bodyscans kan laten maken.  
 
Ja, dat heb ik wel gedaan, maar daar werd vooral op de tumorvorming gelet en niet 
zozeer op andere dingen.  
 
Nee, zeker. Maar die scanners zijn gewoon scanners die we vaak ook in...  
 
Oké, dus ik kan de ruwe data zo naar je toe sturen.  
 
Dan hadden we misschien een bepaalde type scan moeten maken en dan hadden we zo 
een connectoompje kunnen maken. Het is niet iets wat dermate ingewikkeld is en zo ver 
van je bed is, dat het een soort... Dat er tien mensen met witte jassen omheen moeten 
lopen om dat ding in de lucht te houden. Het komt bijna uit de verpakking en ja, met een 
relatief simpele scan, afhankelijk van – net als met de fotocamera praten we over 
resolutie, het aantal pixels – maar gewoon een normale, goed uitziende scan, heb je in 15 
à 20 minuten.  
 
Ja. Interessant. Als mensen dit luisteren en meer willen weten, kunnen ze natuurlijk naar 
peterjoosten.net/neurotechnologie en naar de shownotes, die ik op 
Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net
projectleven.nl/martijnvandenheuvel zal zetten. Als mensen jouw onderzoek en 
onderzoeksgroep willen volgen, waar kunnen ze dan terecht?  
 
Ze kunnen kijken op www.connectome.nl en ons lab is dutchconnectomelab.org. Het is 
wel een wetenschappelijk gedreven website natuurlijk, maar daar staat veel van ons 
onderzoek. En daar staan ook mijn contactgegevens. Dus als mensen echt geïnspireerd 
zijn, ben ik altijd wel in voor een gesprekje. Dus ja, daar staan ook onze 
wetenschappelijke studies; we hadden het eerder over de 'rich club'. Daar staan eigenlijk 
de bronartikelen. En er staan ook wat populaire filmpjes op, over wie we zijn, wat we 
doen, wat het connectoom is, wat het connectoom voor jou en mij is.  
 
Ja, hartstikke leuk, dankjewel Martijn.  
 
Graag gedaan, tof.  

Transcriptie Biohacking Impact podcast (​iOS​ of ​Android​) | ​PeterJoosten.net