You are on page 1of 80

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2018 ΠΕΡΙΟΔΟΣ Γ΄ No12

Ε Π Ι Κ Ο Ι Ν Ω Ν Ι Α Σ & Π Ρ Ο Β Λ Η Μ ΑΤ Ι Σ Μ Ο Υ
Γράφουν οι :
Μ. Αποστολίκα
Σ. Δερμιτζάκης
César A. Hidalgo
- Υπάρχει θετικό αύριο για την Θ. Λειψιστινού
Ελληνική οικονομία και ποιό ; Dirk Müller
- Ποιό Πανεπιστήμιο ; Από τη Α. Παπαηλιού
μεταπολίτευση στην ψηφιακή Α. Παφίλης
εποχή. Α. Παπαγιαννόπουλος
Αρ. Συγγελάκης
- Νέο Πανεπιστήμιο Δυτικής
Μ. Ταυλαρίδης
Μακεδονίας. Ε. Τζιόλας
- Το Φεμινιστικό Κίνημα στη
Θεσσαλονίκη.
- Αντίσταση και Θυσία, Μνήμη και
Δικαιοσύνη!
- Χρέος, Τράπεζες, Πραγματική
Οικονομία:Μία Άλλη Προσέγγιση.
- Οδοιπορικό: Από τον Αυγερινό
στο γεφύρι της Τριάδας.
- Ο Ατομικισμός.
- Η άνοδος των οικονομικών της
γνώσης.
- Ντοκυμαντέρ θα πει άνθρωπος.
- Ο τρανός Χορός. +1
- Τα Χριστούγεννα του Διήγημα
Παπαδιαμάντη. (από τον Κ. Βάρναλη)

Πολιτικό Ημερολόγιο : Γεγονότα τον ΔΕΚΕΜΒΡΙΟ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ • ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ


Εκδίδεται στη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
ΕΛΛΑΔΑ : Οικονομία

Λυκούργος ΚΟΓΕΒΙΝΑΣ : Η μάχη του Σκρά

Υπάρχει θετικό αύριο για την ελληνική οικονομία


και ποιό ;
Γράφει ο Ελευθέριος ΤΖΙΟΛΑΣ
1. Υπερπλεόνασμα και Πρόγραμμα Δημοσίων
Επενδύσεων (ΠΔΕ).

Οι δαπάνες του Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων


έχουμε την ίδια σχεδόν απόκλιση με το 2017.
(ΠΔΕ), το 2017, διαμορφώθηκαν σε 5.950 εκατ. €,
Η μη πραγματοποίηση του συνολικού ύψους του
παρουσιάζοντας μείωση έναντι του στόχου κατά 800
Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, από τη μεριά
εκατ. ευρώ.
των δημοσιονομικών μεγεθών συμβάλλει ισόποσα
Σύμφωνα με πιστοποιημένα στοιχεία μέχρι τέλος
στην αύξηση του υπερπλεονάσματος, από δε τη μεριά
Οκτωβρίου 2018 : η απόκλιση σε σχέση με το στόχο
της οικονομικής μεγέθυνσης, επιδρά αρνητικά σε
ανέρχεται σε 1,320 δις € περίπου ( = όση και το 2017).
αυτήν.
Γεγονός που οδηγεί στην εκτίμηση ότι και το 2018 θα

e-Δίαυλος | σελ. 2
Πολλοί διεθνείς οργανισμοί επισημαίνουν τη σημασία στις υποχρεώσεις τους προς το δημόσιο, πληρώνουν
των Δημόσιων Επενδύσεων για την ανάκαμψη της αναλογικά πολύ περισσότερα από αυτό που θα τους
οικονομίας, τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο και αναλογούσε αν πλήρωναν όλοι.
την πλευρά της προσφοράς. Τούτο πιο απλά σημαίνει ότι υπάρχει ένας αριθμός
Ακόμα και εμπειρικές μελέτες (π.χ., του ΔΝΤ) δείχνουν φορολογουμένων που εκτός από τη συνέπειά τους,
ότι η αύξηση των δημόσιων επενδύσεων θα μπορούσε κυριολεκτικά στραγγίζονται...
να οδηγήσει σε αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων και Αυτή είναι η αποκαλούμενη υπερφορολόγηση. Ενώ, δεν
μείωση της ανεργίας, με θετικές επιδράσεις, ασφαλώς, γνωρίζουμε αν αυτοί που δεν μπορούν να ανταποκριθούν
και στην αύξηση του ΑΕΠ. στις υποχρεώσεις του είναι και αυτοί που λαμβάνουν το
Αντίστοιχα ευρήματα παρουσιάζονται και σε μελέτη κοινωνικό επίδομα (το ‘‘κοινωνικό μέρισμα’’).
της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για την Αυτού του είδους η επιδοματική πολιτική είναι οριακή
Αυστρία, τη Γερμανία, τη Δανία, τη Φιλανδία, την και αδιέξοδη, από τη στιγμή που δεν σχετίζεται με τη
Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ισπανία, την Ιταλία και γενικότερη ανοδική πορεία της οικονομίας, και ιδιαίτερα
τη Σουηδία. της πραγματικής οικονομίας και που δεν συμβάλει στην
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι περίπου 800 εκατ. € από τις κανονική λειτουργία της οικονομίας.
Δημόσιες Επενδύσεις δεν θα πραγματοποιηθούν και θα Μελέτη της Εθνικής Τράπεζας ανέφερε ότι το
αποτελέσουν μέρος του υπερπλεονάσματος (το οποίο, υπερπλεόνασμα του 2017, “στοίχισε” στο ρυθμό
σύμφωνα και με τα παραπάνω, κανονικά, θα πρέπει ανάπτυξης 1,2%. Δηλαδή “χάσαμε” κοντά στα 2 δισ €
να εννοείται ως ‘‘αντιαναπτυξιακό υπερπλεόνασμα). ΑΕΠ. Δηλαδή, η πραγματική εικόνα είναι : κερδίζουμε
Η μέχρι σήμερα υποεκτέλεση του Προγράμματος πλεόνασμα, χάνουμε εισόδημα.
Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) δεν δικαιολογείται σε Όσο αυξάνεται το πρωτογενές πλεόνασμα με τον τρόπο
καμία περίπτωση, δεδομένου ότι, παρότι υπολείπονται που γίνεται στην ελληνική οικονομία, τόσο έχουμε
του στόχου, φέτος τα έσοδά του στο χρονικό διάστημα αρνητική επίδραση στη μεγέθυνση του ΑΕΠ.
Ιανουαρίου - Αυγούστου είναι αυξημένα κατά 20,6% Όμως σε αυτή τη συγκυρία η μεγέθυνση του ΑΕΠ
έναντι του 2017. είναι βασικός παράγοντας για τη βελτίωση όλων των
Επομένως, εδώ εμφανίζεται, επιπλέον μια πολύ σοβαρή μακροοικονομικών μεγεθών, που αποτελούν κριτήρια
αδυναμία πραγματοποίησης. Το αν η αδυναμία αυτή για την αύξηση των επενδύσεων και της απασχόλησης
προέρχεται από ανικανότητα ή από σκοπιμότητα, ή που τόσο ανάγκη έχει η χώρα.
αποτελεί ένα παράδοξο μίγμα και των δύο λίγη σημασία Ακόμη και για τη δυνατότητα πρόσβασης στις αγορές ο
έχει δεδομένου ότι η αρνητική επίδραση στη μεγέθυνση ρυθμός μεγέθυνσης είναι βασικός παράγοντας, βασικό
(αύξηση) του ΑΕΠ είναι η ίδια και είναι σημαντικών κριτήριο ελκτικότητας πόρων και ύψους δανειοδότησης.
επιπτώσεων για την ανάταξη της οικονομίας.
3. Η διατήρηση των μεγάλων ποσοστών
2. Αύξηση οφειλών προς το Κράτος ( = φτώχειας στην Ελλάδα, παρά τις κοινωνικές
αύξηση αριθμού οφειλετών) και διανομή μεταβιβάσεις (και τα επιδόματα).
υπερπλεονάσματος. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Eurostat, ενώ η
Ο αριθμός των οφειλετών μέσα στον τελευταίο χρόνο, Ελλάδα ξοδεύει για την αντιμετώπιση της φτώχειας
σύμφωνα με το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής (κοινωνικές μεταβιβάσεις), το ίδιο ή και σχετικά
αυξήθηκε κατά 592.000. υψηλότερο ποσοστό (%) του ΑΕΠ από το μέσο
Το γεγονός ότι συγχρόνως δημιουργείται και ευρωπαϊκό όρο, εντούτοις το αποτέλεσμα είναι σχεδόν
υπερπλεόνασμα σημαίνει ότι αυτοί που είναι συνεπείς μηδενικό, απειροελάχιστα βελτιωμένο.

e-Δίαυλος | σελ. 3
Ξοδεύουμε, δηλαδή, πολλά, αλλά αυτά δεν πιάνουν καθορίζει αρνητικά την πορεία της οικονομίας
τόπο, και οι αποδέκτες τους φτωχοί ήταν, και φτωχοί Η φυσική αύξηση του πληθυσμού δεν υπάρχει, ούτε
παραμένουν. υπάρχουν ενδείξεις αντιστροφής ενός καταστροφικού
Η εξήγηση εδώ είναι ότι : ενώ το ποσοστό (%) του ΑΕΠ για το Έθνος μαρασμού.
είναι σχεδόν το ίδιο με τον μέσο όρο της ΕΕ, πρέπει να Το δημογραφικό σε συνάρτηση με την μετανάστευση
λάβουμε, ωστόσο, υπόψη μας ότι την τελευταία δεκαετία των 500.000 νέων Ελλήνων επιστημόνων αποστερούν
είχαμε σημαντικότατη μείωση του ΑΕΠ (περίπου κατά από την ελληνική οικονομία πραγματικούς κινητήρες
-28%), γεγονός που παρέσυρε πτωτικά και το ύψος των της και μηχανοδηγούς.
κοινωνικών δαπανών. Η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε μια κατάσταση πολύ
Παρόλα αυτά, εκείνο που θα πρέπει να παραδεχτούμε χαμηλής μεγέθυνσης, σ΄ έναν ανατροφοδοτούμενο
και να τονίσουμε είναι ότι οι κοινωνικές παροχές στη εγκλεισμό χαμηλών επιτευγμάτων και δύσκολα θα
Χώρα μας δεν φθάνουν αποτελεσματικά σε αυτούς που ξεφύγει από αυτή με τις υπάρχουσες νοοτροπίες, τον
πραγματικά τις έχουν ανάγκη. καταθλιπτικά επικρατούντα τρόπο σκέψης και τις
Οι πολλαπλές αδυναμίες στην υλοποίηση διαρθρωτικών, ανακυκλούμενες προτάσεις τρέχουσας κατανάλωσης.
ευεργετικών μεταρρυθμίσεων στον τομέα των Η ποιότητα της συζήτησης και οι διατυπούμενες θέσεις
Κοινωνικών Ασφαλίσεων, των Συντάξεων και της
Υγείας οδήγησαν σε αποκλίνουσες τάσεις σε σχέση με
τις άλλες χώρες της Ευρώπης που πέτυχαν στοχευμένες
κοινωνικές πολιτικές για την αντιμετώπιση της ανεργίας
Δηλαδή, η
και του κοινωνικού αποκλεισμού. πραγματική εικόνα
Ενδεικτικό στοιχείο για την αναποτελεσματικότητα είναι : κερδίζουμε
των κοινωνικών δαπανών στην Ελλάδα είναι τα υψηλά
ποσοστά φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, που
πλεόνασμα, χάνουμε
εξακολουθούν να είναι υψηλά και επιμένουν... εισόδημα.
4. Χωρίς δυναμική. Και, χωρίς Πρόγραμμα
Ανασυγκρότησης ;
και προτάσεις (μετά από 10 χρόνια βαθειάς κρίσης),
Αν εστιάσουμε σε εκείνα τα μεγέθη που προσδιορίζουν
που αυτές τις μέρες ανάγλυφα παρουσιάζονται στη
την αναπτυξιακή δυναμική, τη μακροχρόνια
Βουλή για τον Προϋπολογισμό 2019, αποτελούν τον
αναπτυξιακή προοπτική της ελληνικής οικονομίας,
αδιάψευστο, σκληρό, αλλά πραγματικό μάρτυρα όλης
θα παρατηρήσουμε ότι, παρά τα πολλά και αισιόδοξα
αυτής της απογοητευτικής παθογένειας.
λόγια, δεν έχουμε σχεδόν καμία ουσιώδη αλλαγή.
Χρειάζεται πολύ μεγάλη προσπάθεια, αλλαγή σκέψης
Το παραγωγικό υπόδειγμα, το μοντέλο της πραγματικής
και μοντέλων προσέγγισης, αλλαγή συμπεριφοράς
οικονομίας παραμένει σχεδόν το ίδιο, με ακόμα πιο
συνολικότερα του πολιτικού συστήματος. αλλά και
μειωμένο και άνευρο το παραγωγικό της τμήμα .
των κοινωνικών στελεχών που επηρεάζουν οικονομικές
Οι λίγες επενδύσεις δεν κατευθύνονται σε τομείς
δομές και εξελίξεις. Αποτελούν αυτά, προϋποθέσεις για
τεχνολογικής αιχμής.
τη δημιουργία, ανάδειξη και ελπιδοφόρα υποστήριξη
Οι εξαγωγές εξακολουθούν να είναι μέσης και χαμηλής
ενός Προγράμματος Ανασυγκρότησης της ελληνικής
τεχνολογίας.
οικονομίας και Ανόρθωσης της ελληνικής κοινωνίας.
Το δημόσιο χρέος είναι πολύ μεγάλο, -συγκριτικά
μεγαλύτερο μετά από 10 χρόνια κρίσης και τρία (3)
Θεσσαλονίκη, 12 Δεκέμβριου 2018
Μνημόνια ! -, κι όσο και αν ρυθμίζεται, συμπιέζει,

e-Δίαυλος | σελ. 4
Η οργάνωση του ΝΕΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών σε επιστολικό δελτάριο του 1910

Ποιό Πανεπιστήμιο ;
Από τη μεταπολίτευση στην ψηφιακή εποχή.
Γράφει ο Ελευθέριος ΤΖΙΟΛΑΣ

1. Με αφορμή την Εξέγερση του


Πολυτεχνείου: ποιό το μήνυμα του για τη
Το σημείο αυτό είναι κρίσιμο. Λέει η Σ.Ε. : ‘‘Οι
σημερινή κρίση του Πανεπιστημίου.
φοιτητές από όλες τις Σχολές στη διάρκεια του
Η σημερινή εκδήλωση διοργανώνεται στα πλαίσια φοιτητικού κινήματος, συνειδητοποιήσαμε, πως τα
της 45ης επετείου του Πολυτεχνείου. Πρέπει, λοιπόν, προβλήματά μας, σχετικά με τον εκδημοκρατισμό
να πω ότι στο κείμενο διακήρυξης της, η Σ.Ε. της Παιδείας και τη λειτουργία του Εκπαιδευτικού
του Πολυτεχνείου ξεκαθάριζε το περιεχόμενο της συστήματος, δεν λύνονται χωρίς την αλλαγή της
Εξέγερσης ως Πολιτικό Αγώνα, υψηλότερου επιπέδου, συγκεκριμένης πολιτικής κατάστασης.
μέσα από διαλεκτική κλιμάκωση μιας πορείας αγώνων Αρχίζοντας έτσι πολιτικό αγώνα οι φοιτητές και
σε επίπεδο πανεπιστημιακών σχολών. οι Έλληνες εργαζόμενοι, που κλείστηκαν στο

e-Δίαυλος | σελ. 5
Πολυτεχνείο, ξεκαθαρίζουν τις θέσεις τους και καλούν κοινωνία και η πανεπιστημιακή κοινότητα θα
τον Ελληνικό Λαό να συσπειρωθεί γύρω τους και να συνεχίσουν την ηττοπαθή ανοχή που απολήγει
αγωνισθεί μαζί τους ως την τελική νίκη. σε συνενοχή ;
1ο. Πρωταρχική προϋπόθεση για την επίλυση όλων
Κανένα νόημα δεν έχει η οποιαδήποτε συζήτηση
των λαϊκών προβλημάτων θεωρούμε την άμεση παύση
και ο οποιοδήποτε τύπος ή περιεχόμενο για το
του τυραννικού καθεστώτος της χούντας και την
Πανεπιστήμιο, αν αυτό δεν μπορεί να λειτουργήσει.
παράλληλη εγκαθίδρυση της Λαϊκής Κυριαρχίας.
Δεν μπορεί να λειτουργήσει, όχι λόγω κακών
2ο. Η εγκαθίδρυση της λαϊκής κυριαρχίας συνδέεται
ρυθμίσεων, λόγω ανεπάρκειας πόρων, λόγω
αναπόσπαστα με την Εθνική Ανεξαρτησία από τα ξένα
διδακτικών κενών, - πράγματα που στις μέρες μας
συμφέροντα, που χρόνια στήριζαν την τυραννία στη
ισχύουν-, αλλά λόγω της εγκατάστασης ενός
χώρα μας….’’.
εσωτερικού περιβάλλοντος, μιας κατάστασης ανομίας
Τα λέω αυτά για να γίνει σαφές, απ΄ το ίδιο το
και αυθαιρεσιών που καταστρέφουν και ακυρώνουν
ντοκουμέντο της Εξέγερσης : ‘‘τι ήταν πολιτικά το
στην πράξη οποιαδήποτε δυνατότητα και πραγματική
Πολυτεχνείο’’. Ερώτημα που παραδόξως εξακολουθεί
δραστηριότητα πανεπιστημιακού χαρακτήρα.
να συζητείται και να απασχολεί.
Πριν, λοιπόν, απ΄ οτιδήποτε άλλο, κι έχοντας
Επιπλέον, το αναφέρω, για να διευκρινίσω ότι μπορεί
προ οφθαλμών την αποκρουστική εικόνα πανεπι-
μεν να συζητάμε, εδώ, με αφορμή τα 45 χρόνια
στημιακών χώρων, ως χώρων βίας, ληστειών,
του Πολυτεχνείου αλλά ο τίτλος του θέματος – το
ναρκωτικών, βανδαλισμών, πυρπολήσεων, ο στόχος
ίδιο το θέμα – (‘‘45 χρόνια από την Εξέγερση του
της αποκατάστασης του στοιχειώδους και σταθερού
Πολυτεχνείου- το Πανεπιστήμιο της μεταπολίτευσης
εκείνου πλαισίου που καθιστά δυνατή τη λειτουργία
περνά κρίση’’) δεν έχει ευθεία, άμεση σχέση με την
του Πανεπιστημίου αποτελεί ζωτικό θέμα.
Εξέγερση.
Ζωτικό, όχι απλώς με την έννοια του πρωταρχικού,
Παρόλα αυτά, θα μπορούσα να πω, ότι το
αλλά με την έννοια ζωής και θανάτου. Κάκιστα,
Πολυτεχνείο, με κάποια έννοια, δίδει μια πρώτη,
και, προφανώς με αυθαιρεσία παραλογισμού
και μάλιστα θεμελιακή, απάντηση και στο ζητούμενο
που εξυπηρετεί στυγνούς ιδιοτελείς σκοπούς, η
του σημερινού μας θέματος. Η απάντηση του είναι :
κατάσταση αυτή αναφέρεται ή/και συνδέεται με το
‘‘συνειδητοποιήσαμε, πως τα προβλήματά μας, σχετικά
πανεπιστημιακό άσυλο. Κανείς από μας, κανείς απ΄
με τον εκδημοκρατισμό της Παιδείας και τη λειτουργία
όσους αγωνίσθηκαν και φορές με την φυσική τους
του Εκπαιδευτικού συστήματος, δεν λύνονται χωρίς
παρουσία, με το ανάστημα και τη ζωή τους, οριοθέτησαν
την αλλαγή της συγκεκριμένης πολιτικής κατάστασης,
και διαφύλαξαν το πανεπιστημιακό άσυλο, δεν
αρχίζοντας έτσι πολιτικό αγώνα …’’.
φανταζόταν, ούτε θα μπορούσαν να αποδεχθούν, και
Αν είναι να αναρωτηθούμε για κάτι σ΄ αυτή την
δεν αποδέχονται με τέτοια κατάσταση.
απάντηση δεν είναι για την ορθότητά της, αλλά, αν
Η κακουργηματική, η έκνομη πράξη εντός του
πράγματι ισχύει και για ποιους η κεντρική διαπίστωση:
πανεπιστημίου χώρου, δεν καθαγιάζεται από το
‘‘Συνειδητοποιήσαμε…’’.
‘‘πανεπιστημιακό άσυλο’’, έτσι ώστε και να συντελείται,
Έχουμε, αλήθεια, συνειδητοποιήσει και τι για τα
και να μην τιμωρείται , και να μεταμορφώνει το χώρο
αδιέξοδα του Ελληνικού Πανεπιστημίου ; Και, είμαστε
από χώρο ελευθερίας σε χώρο βίας και παρανομίας, σε
αποφασισμένοι, και πόσοι, να διεξάγουμε αγώνα ;
γκέτο.
Αγώνα, ο οποίος θα είναι Πολιτικός ;
Η κατάχρηση είναι ο χειρότερος εχθρός κάθε
2. Πανεπιστημιακό Άσυλο: η δημοκρατική δικαιώματος, κάθε δημοκρατικής κατάκτησης.

e-Δίαυλος | σελ. 6
Το άσυλο καθιερώθηκε σ’ άλλες εποχές για να
προστατεύσει στα πανεπιστήμια την ελεύθερη
διακίνηση των ιδεών και την ελεύθερη ανάπτυξη
της επιστημονικής αλήθειας, από την καταστολή
και τις αυθαίρετες επεμβάσεις αυταρχικών και
αντιδημοκρατικών καθεστώτων. Ιδιαίτερα στη Ελλάδα
του μετεμφυλιακού κράτους και της στρατιωτικής
δικτατορίας αποτέλεσε σημαντικό πλαίσιο αναφοράς,
που παρά την καταστρατήγηση του, βοήθησε
στην ανάπτυξη όχι μόνο των ιδεών εντός του
Πανεπιστημίου, αλλά και των αγώνων του φοιτητικού
κινήματος. Αγώνων που λειτούργησαν καταλυτικά
για το σύνολο του Έθνους και της Δημοκρατίας και
στην προδικτατορική περίοδο (Κυπριακό, 15 %, 1-1-
4) και στην περίοδο της χούντας (με κορύφωση το
Πολυτεχνείο) και μεταδικτατορικά.

Στη σημερινή Ελλάδα δεν υφίσταται τέτοιο πρόβλημα.

Στην εποχή του Διαδικτύου και της τηλεοπτικής


δημοκρατίας, το άσυλο έχει χάσει το αρχικό του
νόημα, η υπακοή και η πειθάρχηση έχει άλλα μέσα Χάρις ΠΑΝΙΔΗΣ : Φθινόπωρο (Λάδι σε φύλλα χρυσού)
και αποτελεσματικότερες μεθόδους. Συμβολικά θα
μπορούσε να παραμείνει ως θεσμός, εκφράζοντας μια
χροιά αφοσίωσης της πανεπιστημιακής κοινότητας αστυνομικής παρουσίας στα πανεπιστήμια φαίνεται
στην έννοια της ελευθερίας των ιδεών και της να συγκεντρώνει μεγάλη υποστήριξη όχι μόνο από
αναζήτησης της επιστημονικής αλήθειας. την κοινωνία, αλλά και από το διδακτικό προσωπικό,
και από τους φοιτητές, και από του εργαζόμενους στα
Τα πανεπιστήμια , ασφαλώς, και δεν έχουν ανάγκη
πανεπιστήμια.
από το γνωστό κατασταλτικό δόγμα «νόμος και τάξη».
Υπάρχει, ωστόσο, πραγματική ανάγκη ασφάλειας και Οφείλω, ωστόσο, να υπογραμμίσω ότι αποτελεί
ελευθερίας. ανησυχητικό χαρακτηριστικό του επιπέδου
παρέμβασης και δράσης συνολικότερα της κοινωνίας
Δεν είναι δυνατόν να προσφέρεται άσυλο σε κάθε
και των θεσμών της, το γεγονός ότι η ίδια με τις
λογής ιδεολογικοποιημένη ωμή αυθαιρεσία και
δυνάμεις της, τις οργανώσεις της, τους θεσμούς της,
βία. Ούτε άσυλο σε ντήλερ ναρκωτικών, σε πράξεις
σε συνθήκες δημοκρατίας με ελευθερία δράσης και
ληστειών και κλοπών, σε κάθε είδους παρανομία.
κινητοποίησης, δεν έχει κατορθώσει να συντονισθεί,
Όσοι ανέχονται την σημερινή κατάσταση ουσιαστικά
να συμπαραταχθεί ενεργητικά και να αντιμετωπίσει
ωθούν προς την κατάργηση αυτού για το οποίο
ριζικά το φαινόμενο αυτό, αλλά και ευρύτερα τα
φραστικά κόπτονται, δηλαδή, του πανεπιστημιακού
φαινόμενα βίας που προσλαμβάνουν χαρακτηριστικά
ασύλου και γρήγορα μετατρέπονται σε θύματα.
‘‘τρομοκρατίας χαμηλής έντασης’’.
Στο σημείο που έχουν φθάσει τα πράγματα, ως εξ
Και δεν εννοώ μόνο την κυβέρνηση και τον Υπουργό
αντιδιαστολής, η κατάργηση του ασύλου και η επιβολή

e-Δίαυλος | σελ. 7
Αννα ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ : Knight Sun & Wind
Παιδείας που αντί να αναλάβει τις ευθύνες του, τις
μεταθέτει στο ‘’ρωμαλέο φοιτητικό κίνημα’’, που
από άλλη θέση και σε συνέργια με άλλους έπραξε ανακαταλάβουν ό,τι τους ανήκει για το συμφέρον της
αναλόγως, για να το αποδιαρθρώσει. Ούτε, επίσης, Παιδείας, των Επιστημών, της Νεολαίας, της Χώρας.
τον ‘’ψευτοπροοδευτισμό’’ από πανεπιστημιακούς 3. Από το Πανεπιστήμιο της νεωτερικότητας
καριερίστες που αντί για στάση αρχών καιροσκοπούν στην Ψηφιακή Εποχή.
υιοθετώντας την υπεκφυγή, την ανοχή ή/και το φλερτ
απέναντι σε παρόμοια φαινόμενα. Το Πανεπιστήμιο ένας θεσμός που οικοδομήθηκε την
εποχή της εθνογένεσης, την επαύριο του Διαφωτισμού
Εννοώ, - με καταλύτη την πανεπιστημιακή κοινότητα-, και στο λυκαυγές της βιομηχανικής επανάστασης δεν
την αναγκαιότητα συγκρότησης ενός παρεμβατικού μπορούσε παρά να δεχτεί τους κλυδωνισμούς από τις
μετώπου δημοκρατικών κοινωνικών δυνάμεων, των σεισμικές ακολουθίες της τεχνολογικής έκρηξης, της
θεσμών και των φορέων τους, σε τούτο το ζήτημα, - παγκοσμιοποίησης και της κοινωνίας της γνώσης.
όπως και σε άλλα παρόμοιας βαρύτητας -, στα όποια Το νέο πανεπιστήμιο δεν είχε βέβαια παντού τα
υπάρχει άτυπη, διαπιστωμένη ευρύτερη συμφωνία. ίδια ιδεολογικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά.
Η δημοκρατική κοινωνία και η πανεπιστημιακή Διακρίνουμε τέσσερις (4) ιδεατούς τύπους :
κοινότητα μπορούν, - ναι ! μπορούν, και πρέπει -,
> τον αμερικανικό, όπου ο δημόσιος και ιδιωτικός
να πάρουν πίσω τον χαμένο, τον αποξενωμένο, τον
τομέας έχουν το δικαίωμα λειτουργίας πανεπιστημίων,
γκετοποιημένο πανεπιστημιακό χώρο. Μπορούν να
τα οποία παράλληλα με την παραγωγή και διάχυση της

e-Δίαυλος | σελ. 8
νέας γνώσης υπηρετούν τις ιδιαίτερες ανάγκες της ΄70 ήταν τεκτονικές, έχοντας προέλευση όχι μόνο
αγοράς, της τοπικής κοινωνίας και του κάθε ατόμου, ιδεολογικοπολιτική, αλλά κυρίως των αναστατώσεων
της οικονομικής βάσης και των θεαματικών κυμάτων
> το γαλλικό, όπου στην αυθεντική εκδοχή του, είχε, της τεχνολογίας.
στο πλαίσιο του ακαδημαϊκού του ρόλου, την εποπτεία
Είναι χαρακτηριστικό ότι στο σύγχρονο πλέον
της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αποτελώντας και
λεξιλόγιο περί πανεπιστημίου κυριαρχούν οι έννοιες
θεματοφύλακα των αξιών του γαλλικού πνεύματος
της αποτελεσματικότητας, της δικτύωσης, της
και του μεγαλείου της πατρίδας,
χρηστικότητας , της παραγωγικότητας, της ποιότητας,
> τον αγγλικό που έδινε έμφαση στη διαμόρφωση της λογοδοσίας, της αξιολόγησης. Ο αναθεωρητικός,
του «χαρακτήρα» του ατόμου και στην ανάπτυξη ή/και μεταρρυθμιστικός, για άλλους, λόγος για
κοινωνικών δεσμών μεταξύ των μελών της ακαδημαϊκής το Πανεπιστήμιο δεν έχει, βέβαια, παντού την ίδια
κοινότητας και των μελών των κυρίαρχων στρωμάτων, ένταση και απήχηση. Στις αγγλοσαξονικές χώρες
προετοιμάζοντας το έδαφος για την ανανέωση των έχει ήδη προ πολλού βρει τη θεσμική του έκφραση.
ηγετικών ελίτ της χώρας, Σε άλλες χώρες η σχετική συζήτηση προκαλεί έντονες
συζητήσεις και δέσμες αλλαγών.
> και το γερμανικό. Στην Ελλάδα, δεν έχει ακόμα αποκτήσει βαθύτερα,
ποιοτικά γνωρίσματα, ενώ, διατηρώντας, ταυτόχρονα,
Από αυτά σημαντικότερο, για την επιρροή που
μια αποσπασματικότητα και στοιχεία παλινωδιών,
άσκησε μακροπρόθεσμα διεθνώς, θεωρείται το
δείχνει ότι η δρομολόγηση του νέου, σύγχρονου
γερμανικό πανεπιστήμιο στην κατά Humboldt,
Ελληνικού Πανεπιστημίου αποτελεί ένα ανοιχτό
μάλιστα, εκδοχή του. Στα θεμελιώδη γνωρίσματά
στοίχημα, Εθνικό.
του ανήκει η πρωτοκαθεδρία της έρευνας, η
ανυστερόβουλη αναζήτηση της αλήθειας που δεν
υπακούει σε ανάγκες χρησιμότητας, αλλά στοχεύει
στην ικανοποίηση του «ειδέναι» και στην πνευματική
αυτοπραγμάτωση. Ανήκουν, επίσης, η ακαδημαϊκή
ελευθερία, το δικαίωμα, δηλαδή της ακαδημαϊκής
κοινότητας να επιλέγει το αντικείμενο και τη
μεθοδολογία της έρευνας (και της διδασκαλίας),
χωρίς έξωθεν παρεμβάσεις από το κράτος ή την
εκκλησία, ελευθερία την οποία θωρακίζει η αυτοτέλεια
στη διαχείριση των Πανεπιστημίων.
Ανήκει τέλος ο δημόσιος χαρακτήρας του
Πανεπιστημίου, υπό την έννοια της εκ μέρους του
προσφοράς υπηρεσίας στην Επιστήμη, στο Έθνος,
την Πολιτεία και το Κοινωνικό σύνολο. Η επιρροή της
γερμανικής σχολής στην ιδρυτική και θεσμοποιητική
πραγματικότητα των Ελληνικών Πανεπιστημίων, με
πρώτο το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, είναι
φανερή και ισχυρή.
Όμως, οι εξελίξεις μετά το Β΄ Πόλεμο, ιδιαίτερα μετά
τον Μάη του ΄68 και εμφαντικά μετά τη δεκαετία του Ιωακείμ ΒΑΡΝΑΛΗΣ : Αναφιώτικα.

e-Δίαυλος | σελ. 9
4. Το Πανεπιστήμιο και οι ορίζουσες του. ισχυρό λαϊκό κέντρο βάρους φοιτητικό πληθυσμό νέα
δεδομένα και νέες εσωτερικές δυναμικές.
Συνηθίζουμε να μιλάμε για τον μεταπολιτευτικό κύκλο
που έκλεισε ή που κλείνει, ορίζοντας πάντα σύμφωνα Αποτελεί ιδιαίτερο, μεγάλο και σύνθετο, θέμα η
με την υποκειμενική μας εκτίμηση την χρονική περίοδο συγκρότηση, οι στόχοι και η δράση, καθώς και οι
και το γεγονός - σταθμό που κλείνει την προηγούμενη μεταπτώσεις και οι εξελίξεις του φοιτητικού κινήματος,
και προαναγγέλλει την νέα, επόμενη περίοδο. και μολονότι το θεωρώ ένα πολύ σοβαρό κεφάλαιο, το
οποίο δεν έχει εξετασθεί με την αντικειμενικότητα, την
Η υποκειμενική εκτίμηση δεν είναι επαρκής για τον
ειλικρίνεια και την υπευθυνότητα που απαιτείται, θα
ορισμό των ιστορικών περιόδων. Ιδιαίτερα στη Χώρα
προτιμήσω να μην κινηθώ ιστορικά περί αυτό και τα
μας, μόνο μεγάλα, καθοριστικά γεγονότα σε επίπεδο
τότε πανεπιστημιακά δρώμενα αλλά να μετακινηθώ,
Εθνικό (επαναστάσεις, εθνικές ολοκληρώσεις, ή εθνικές
να σταθώ στο παρόν, προσβλέποντας και στο μέλλον,
καταστροφές), ή σε επίπεδο Πολιτειακό (δικτατορίες,
πιστεύοντας ότι έτσι μπορεί να φανώ περισσότερο
δημοκρατίες) ορίζουν τους ιστορικούς κύκλους της.
χρήσιμος. Σας μεταφέρω, λοιπόν, εδώ, τη ματιά και την
Από την άποψη αυτή, το Πανεπιστήμιο της αδρή τοποθέτηση ενός πολιτικοποιημένου ανθρώπου
μεταπολίτευσης δεν συνέπεσε, χρονικά με της παραγωγής και της κοινωνικής συμμετοχής.
την μεταπολίτευση, ούτε με τις τρεις πρώτες
Για τη γενιά από την οποία, κατά βάση, προέρχεται το
μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις. Ουσιαστικά
πάνελ (αντιδικτατορική - μεταδικτατορική), της 7ετίας
αναδείχθηκε και δομήθηκε το 1982 και μετά, με το
δηλαδή, 1972 -1978, επιγραμματικά θα μπορούσα να
Νόμο-Πλαίσιο (ν. 1268/82) με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ
σημειώσω ορισμένα πράγματα. Οι κατά τη γνώμη
στην κυβέρνηση, μετά μάλιστα την κατάργηση του ν.
ισχυρές σχέσεις εμπιστοσύνης και αλληλοεκτίμησης
815, το χειμώνα του 1980, από το φοιτητικό κίνημα και
εκείνης της γενιάς, και των οιονεί εκπροσώπων
το κίνημα του ΕΔΠ, την αποκαθήλωση της πρώτης,
της, είναι θεμελιωμένες στη βάση της αγωνιστικής
όπως την αποκαλούσε η ‘‘Ν.Δ.’’ ‘‘πανεπιστημιακής
αλληλεγγύης και της πραγματικής δημοκρατικής και
μεταρρύθμισης ’’.
ενωτικής λειτουργίας του Κινήματος.
Ο δε συνδυασμός αυτού του νόμου (του ν.1268)
Το Κίνημα, στις συνθήκες της μεταπολίτευσης,
με τον ν. 1514/85 σχετικά με την έρευνα και την
εννοούσε τον εαυτό του, και πρωτοστατούσε, κυρίως
ανάπτυξη της δίδει το πραγματικό πλαίσιο ανάγνωσης
ως τμήμα του ευρύτερου κοινωνικού -δημοκρατικού
και κατανόησης των εξελίξεων στα πανεπιστημιακά
κινήματος και δευτερευόντως της Ανώτατης
ιδρύματα και στα παράπλευρα ινστιτούτα τους, τα
Εκπαίδευσης. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι το
ινστιτούτα τεχνολογικής έρευνας. Ο ν.1268, ανατρέπει
σημαντικότερο και πολυπληθέστερο στελεχιακό
την καθηγητική μονοκρατορία, θεσμοθετεί τους Τομείς,
δυναμικό όλων των κομμάτων του δημοκρατικού
κατοχυρώνει σημαντική συμμετοχή των φοιτητών
φάσματος, καθώς και η εργώδης προσπάθεια της
στη Διοίκηση του Πανεπιστημίου και προβλέπει την
σύστασης και ανάπτυξης πολιτικών Οργανώσεων,
εσωτερική κινητικότητα και ανέλιξη στα στρώματα
σχετίζεται με στελέχη του Φ.Κ. αυτής της εποχής.
των διδασκόντων και των ερευνητών.
Η ισορροπία αυτή προτεραιοτήτων (κύρια καθήκοντα
Ενώ, ταυτόχρονα, το μαζικό Πανεπιστήμιο, δηλαδή το
του λαϊκού κινήματος, από τη μια, -ανάπτυξη
Πανεπιστήμιο που άνοιξε στην πλατειά κοινωνική βάση,
πανεπιστημιακού/εκπαιδευτικού κινήματος, από την
διατηρώντας, ωστόσο, τις απαιτητικές εισαγωγικές
άλλη) μετεβλήθη υπέρ του δεύτερου σκέλους από
εξετάσεις, καθιερώνεται οριστικά μετά τη δεκαετία
το δεύτερο προς τρίτο μεταπολιτευτικό χρόνο και
του ΄70, δημιουργώντας από τον διευρυμένο και με
αφού το Φ.Κ. συγκρότησε και ανάδειξε δημοκρατικά

e-Δίαυλος | σελ. 10
τα δικά του πανελλαδικά και ομοσπονδιακά όργανα Λίγο - πολύ έχουμε όλοι μας κοινές διαπιστώσεις και
(ΕΦΕΕ, ΦΕΑΠΘ). την αναγκαία συνεννόηση για τα χαρακτηριστικά και
τις τάσεις της εποχής της παγκοσμιοποίησης και του
Κρίνω σημαντικό να υπογραμμισθεί ότι εκείνη η γενιά
άγριου καπιταλισμού των αγορών που διανύουμε.
είχε κεντρικό στοιχείο στη λογική της την έννοια του
Εκτός αυτών, και του αναφερθέντος για την Ελλάδα
‘‘Κινήματος’’, και, σε περιπτώσεις, σε ισχυρότερη θέση
νομικού καθεστώτος, μία άλλη σημαντική παράμετρος
από εκείνη του ΄΄Κόμματος’’. Σταθερή της έγνοια ήταν
που συν-καθορίζει τα πλαίσιο είναι η Ευρωπαϊκή
να υπάρχει και να λειτουργεί ένα Κίνημα με γνωρίσματα
διάσταση, με ό,τι αυτή προβλέπει και όπως εξελίσσεται
του : τον μαζικό - πολυσυλλεκτικό χαρακτήρα του,
με τη Διαδικασία της Μπολώνια, τον Ευρωπαϊκό Χώρο
το ενωτικό - δημοκρατικό περιβάλλον του και την
Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΧΑΕ) και συμπληρωματικά
προοδευτική - ανοιχτή πολιτικοποίησή του. Ιδιαίτερη
τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας και την Ένωση
θέση στη στρατηγική του Κινήματος αποτελούσε
Καινοτομίας.
πάντα η έννοια και ο στόχος των συμμαχιών.
Η διάσταση αυτή στη Στρατηγική Ε.Ε. -2020 έχει
Στο πλαίσιο αυτό η διαμόρφωση και η ανάπτυξη της
θέσει πέντε (5) σημαντικούς στόχους σύγκλισης που
συμμαχίας - συνεργασίας με το ΕΔΠ και το κίνημά
άπτονται με :
του ήταν σταθερή και αποδείχθηκε κομβική. Όπως,
επίσης, και οι συνεργατικές -δημιουργικές σχέσεις - την Απασχόληση (75% της ηλικιακής ομάδας 20-64
με προοδευτικούς καθηγητές, σε αντιδιαστολή / ετών να εργάζεται),
αντιπαράθεση με το καθηγητικό κατεστημένο. Αυτό
- την Εκπαίδευση (η σχολική διαρροή να πέσει κάτω
το μέτωπο δυνάμεων, που σε κρίσιμες στιγμές πήρε
από το 10% και τουλάχιστον το 40% της ηλικιακής
μορφές ενιαίου κινήματος ήταν καθοριστικής σημασίας
ομάδας 30- 34 να έχει αποφοιτήσει από την τριτοβάθμια
για τα αποτελέσματα που επέφερε (π.χ., ‘‘συμμετοχή
εκπαίδευση),
στη Διοίκηση των ΑΕΙ’’, προγράμματα σπουδών,
επεξεργασμένες θετικές - εναλλακτικές παρεμβάσεις την Έρευνα & Ανάπτυξη (το 3% του ΑΕΠ από δημόσιες
στα Όργανα του Πανεπιστημίου, κατάργηση του και ιδιωτικές επενδύσεις),
ν.815).
- την Κλιματική Αλλαγή (20% λιγότερα αέρια
Δεν νομίζω ότι θα ήταν υπερβολικό αν έλεγα, με του θερμοκηπίου από το 1990. 20% ενέργεια
σκοπό να αναγνωρίσουμε το κοινό έδαφος κίνησης από ανανεώσιμες πηγές. 20% αύξηση της
και, κυρίως, για να προχωρήσουμε προς το επίδικο, αποτελεσματικότητας της ενέργειας).
ότι μετά και τον πρόσφατο ν. 4485/17 που κατά κάποιο
- τη Φτώχεια & τον Κοινωνικό Αποκλεισμό
τρόπο αντικατέστησε τον ν. 4009/11 (τον γνωστό
(τουλάχιστον 20 εκατ. λιγότεροι πολίτες στο όριο της
ως ‘’νόμο Διαμαντοπούλου), σε γενικές γραμμές, το
φτώχειας ή του αποκλεισμού).
πλαίσιο των Πανεπιστημίων εξακολουθεί να ορίζεται
από τον ν. 1268/82. 5. Πανεπιστήμιο και Παραγωγή : το διαρκές
διακύβευμα.
Τί σημαντικό, τί ζωτικό αφήνουν έξω, τί δεν έχουν
αντιμετωπίσει δημιουργικά οι διάφορες κυβερνητικές Η σύζευξη της παραγωγής επιστημονικής γνώσης
πρωτοβουλίες, και γιατί περιφέρονται διαρκώς και οι με την παραγωγή πραγμάτων, σε συνάρτηση και με
κυβερνητικοί και η πλειονότητα των πανεπιστημιακών τη σημασία της επιστημονικής γνώσης στις σχέσεις
γύρω από ζητήματα κατανομής της πανεπιστημιακής ισχύος, μετατρέπουν το Πανεπιστήμιο σε προνομιακό
εξουσίας και των τρόπων νομής της ; χώρο της τεχνοεπιστήμης. Η πρωτύτερη αυτονομία

e-Δίαυλος | σελ. 11
της Ανώτατης Εκπαίδευσης από την παραγωγή έχει υψηλών ιδεωδών, με σκοποθεσία σχετικά ανεξάρτητη
αναπόδραστα, και ιδιαίτερα μετά την δεκαετία του από την τρέχουσα οικονομική, καπιταλιστική
΄70, οριστικά ξεπεραστεί. πραγματικότητα και σε περιπτώσεις σε ανατρεπτική
Η επιστημονική γνώση μετατρεπόμενη σε αντίθεση με αυτήν.
παραγωγική δύναμη καθίσταται αποφασιστική Επισημαίνουμε ότι : δεν μπορεί να υπάρξει διαδικασία
παράμετρος της ίδιας της παραγωγής, της προόδου και χειραφέτησης χωρίς την κατανόηση,
εμπορευματικής οικονομίας, της ανάπτυξης και του αλλά και την πραγματική συσχέτιση με την παραγωγή,
ανταγωνισμού. Από τη στιγμή, που η επιστημονική την οικονομία και τις κοινωνικές τους σχέσεις. Και ούτε
γνώση αποτελεί παραγωγική δύναμη, το πανεπιστήμιο μπορεί να εξελιχθεί θετικά οποιοδήποτε εγχείρημα εν
ως προνομιακός χώρος ανάδειξης, κωδικοποίησης κενώ, πολύ δε περισσότερο σε τοπίο παραγωγικής
και μετάδοσης της καθίσταται κυρίαρχο πεδίο για υστέρησης και αναπτυξιακής καχεξίας.
τη διαμόρφωση και αναπαραγωγή ενός μεγάλου Το ζητούμενο είναι η Πολιτική, το Πολιτικό Σχέδιο.
μέρους από το στελεχιακό- εργασιακό δυναμικό της Η Πολιτική που θα λειτουργεί υπερβατικά προς τους δύο
οικονομίας και της κοινωνίας, και μάλιστα του πλέον πόλους, όχι τεχνητά, αλλά προγραμματικά, στρατηγικά,
αποτελεσματικού. Στις έντονα μεταβαλλόμενες οραματικά. Η Πολιτική, που στρατηγικά θα συγκροτεί το
οικονομικές και τεχνολογικές συνθήκες η κίνηση, η νέο Πανεπιστήμιο, συσχετίζοντας -το με τις ανάγκες του
συσχέτιση των Πανεπιστημίων, με τρόπο αξιόπιστο παρόντος και του μέλλοντος του Έθνους, της Παραγωγής
και πρωτοποριακό, στην αιχμή των εξελίξεων, και και της Κοινωνίας, διατηρώντας στην κίνηση του και στο
σε περιπτώσεις και πιο μπροστά απ΄ αυτές, είναι το ρόλο του ζωντανό το κοινωνικό Ιδεώδες.
διαρκές διακύβευμα. Πρωτοβουλίες προς την κατεύθυνση αυτή είναι από
κάθε πλευρά, ανάλογα και με το επίπεδο ευθύνης της, και
6. Το δίπολο αντιπαράθεσης. Το Πολιτικό αναγκαίες, και ευπρόσδεκτες.
Σχέδιο. Κυρίως, αναγκαία είναι μια τέτοια Πολιτική με Εθνικό
χαρακτήρα, σε Εθνικό επίπεδο, που θα προκύψει μέσα
Στο σημείο αυτό έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια
από μια καλά σχεδιασμένη και οργανωμένη προσπάθεια,
ένα δίπολο αντιπαράθεσης, όχι μόνο στο εσωτερικό του
συγκεντρώνοντας προς το στόχο αυτό (της Παιδείας
πανεπιστημιακού κόσμου, αλλά και ευρύτερα σχετικά
και ιδιαίτερα της Ανώτατης Παιδείας) όλες τις σοβαρές
με τον τύπο του σύγχρονου Πανεπιστημίου : μεταξύ
πνευματικές δυνάμεις του Ελληνισμού, παντού στον
αυτού που αποκαλείται ‘’Επιχειρηματικό Πανεπιστήμιο’’,
Κόσμο, και όλες τις δημιουργικές δυνάμεις της Ελλάδας,
ή ‘’Πανεπιστήμιο της Αγοράς’’, από τη μία πλευρά, και
ώστε το ισχυρό αυτό πλαίσιο Συμφωνίας, με ευρεία
αυτού που ονομάζεται ‘’Αυτόνομο Πανεπιστήμιο’’, ή
κοινοβουλευτική και κοινωνική συμφωνία να αποτελέσει
‘’Ελεύθερο Πανεπιστήμιο’’ , από την άλλη.
το Εθνικό Συμβόλαιο για την Ελληνική Παιδεία.
Η πρώτη σηματοδοτεί την στενή, αποκλειστική
προσαρμογή του πανεπιστημίου στους στόχους και
7. Το νέο, σύγχρονο Πανεπιστήμιο.
στην υπηρεσία της αγοράς και των επιχειρήσεων,
με ταυτόχρονο μετασχηματισμό του ιδίου σ΄ ένα Θα θεωρούσα σοβαρό έλλειμμα, αν έστω συνοπτικά,
εξαρτημένο επιχειρηματικό κέντρο, όπου εφαρμόζοντας δεν ανέφερα ορισμένα βασικά τυπολογικά στοιχεία για
σχέσεις αγοράς (προϊόντος - πελάτη), το έχουν το νέο, σύγχρονο Πανεπιστήμιο στη Χώρα μου.
μετατρέψει σε Κέντρο τρέχουσας επιστημονο-τεχνικής Αντιλαμβάνομαι ένα Πανεπιστήμιο - Δίκτυο.
κατάρτισης. Ένα Ίδρυμα πολυτασικό, πολυεδρικό, πολυγλωσσικό,
Η δεύτερη σηματοδοτεί, κατά την άποψη των πολυερευνητικό. Με οριζόντια γνωστικά αντικείμενα,
υποστηρικτών της, την προσήλωση σ΄ ένα πανεπιστήμιο με διατμηματικά μεταπτυχιακά, με πρακτική άσκηση στις

e-Δίαυλος | σελ. 12
παραγωγικές δραστηριότητες, με summer schools.
Ιδιαίτερα τονίζω : με διεθνείς αντένες και
συνεργασίες, με διοργάνωση κοινών προγραμμάτων
σπουδών και έρευνας μεταξύ Ιδρυμάτων υψηλής
στάθμης διαφορετικών χωρών, με διεθνοποιημένη,
ψηφιακή δυνατότητα πραγματοποίησης σπουδών από
απόσταση, υβριδικών διαλέξεων και συναντήσεων με
αλληλεπίδραση σε πραγματικό χρόνο.
Σκέφτομαι, με βάση εφαρμοσμένες ιδέες και σε άλλες
χώρες : τη συνεργασία ΑΕΙ/Ερευνητικών Κέντρων και
Μονάδων Παραγωγής, στη λογική της Technopolis,
δηλαδή ενός συνδυασμού high technology, industrial
complex, residential space .
Σκέφτομαι, ακόμα, την εστιασμένη, εξειδικευμένη
μετεκπαίδευση με εξαμηνιαία, μονοετή ή/και διετή
προγράμματα σε συνεργασία και συναποφασισμένους
στόχους με τις μεγάλες, πανελλαδικές επαγγελματικές
και εργασιακές Ενώσεις.
Για τους νέους μεγάλους επιστημονικούς τομείς η
πολύχρονη επαγγελματική και πολιτική εμπειρία μου,
αποδίδει βαρύνουσα σημασία στους παρακάτω :
(α). - Για την Εθνική μας υπόσταση και το Εθνικό μας Αλεξ. ΜΠΑΡΚΟΦ : Θησσεύς & Ιπποδάμεια.
εκτόπισμα, Γεωπολιτικές και Γεωστρατηγικές Σπουδών,
Σπουδές Ελληνισμού και Οικουμενικότητας, όπου Αντικειμένων, η Αυτοεκπαίδευση μηχανών, τα Κοινωνικά
ιδιαίτερη θέση μπορούν να έχουν : η Θεωρία της Ηγεσίας Δίκτυα μπορούν να αποτελέσουν προνομιακά, δυναμικά
και η Στρατηγική Διπλωματία, τα Αμυντικά Δόγματα πεδία, όπου η Ελληνική ιδιοφυία και το ταλέντο μπορούν
και οι στρατηγικές παγκόσμιων και περιφερειακών να διαπρέψουν, όπως βεβαιώνουν οι επιτυχίες και η
Ισορροπιών, οι Συμμαχίες και τα Δίκτυα (άτυπα, τυπικά, αναγνώριση των Ελλήνων επιστημόνων σ΄ όλες τις
πολιτισμικά, σφαιρών επιρροής). αναπτυγμένες χώρες σ΄ αυτούς τους τομείς, αλλά και τα
(β). - Μεσογειακή αγροτοδιατροφική παραγωγής, αξιοζήλευτα ερευνητικά επιτεύγματα εδώ, στη Χώρα μας.
Αειφόρος Ανάπτυξη & Βιώσιμη Περιβαλλοντική Και για να δείξω ανάγλυφα τη σχέση αυτών των
Διαχείρηση, με έμφαση στην Πράσινη Καινοτομία, στα Επιστημών με τα θέματα εθνικής κυριαρχίας και ισχύος,
Ελληνικά μεσογειακά αγροτικά προϊόντα σπουδαίας θα δώσω μόνο ένα –δύο ρεαλιστικά, εφαρμόσιμα
και υψηλής διατροφικής αξίας, στον Τουρισμό όλων των παράδειγμα.
τύπων με έμφαση στα Ελληνικά προϊόντα, την Ελληνική Σκεφθείτε τη σημασία της εγκατάστασης σε κάποιο
Φύση και Ιστορία, αναδεικνύοντας πολύπλευρα έναν νησί του Αιγαίου ή στη Θράκη ενός Data Center, με
νέο μοντέλο διατροφής, διαβίωσης, αναψυχής, ζωής. δεδομένο ότι σε όλη τη γεωγραφική περιοχή νότια
(γ). - Επιστήμες των Δεδομένων, της Πληροφορίας και και νοτιοανατολικά της Κοπεγχάγης, δηλαδή για την
της Ψηφιακής Επικοινωνίας, όπου η Βιο-τεχνολογία, τα Κεντρική, Νότια, Ανατολική Ευρώπη και όλη τη Μεσόγειο
Γονίδια και Γονιδιακά προϊόντα, η Ψηφιακή Οικονομία, δεν υπάρχει τέτοια κρίσιμη δομή – οργανισμός για το
η Τεχνητή Νοημoσύνη, η Ρομποτική, το Διαδίκτυο σύνολο των ψηφιακών επικοινωνιών και τηρούμενων

e-Δίαυλος | σελ. 13
δεδομένων σ΄ αυτό τον τεράστιο χώρο. ρόλου και των δυνατοτήτων του ανθρώπου και της
Σκεφθείτε ακόμα την εγκατάσταση ενός κλάδου – θεσμισμένης κοινωνίας του.
τμήματος της Google στο Αγαθονήσι, απέναντι από την Ιδιαίτερα η Φιλοσοφία, μεταξύ των ανθρωπιστικών
Τουρκία, ή την παραγωγική λειτουργία ενός τμήματος επιστημών, μπορεί σ΄ ένα τεχνο-επιστημονικό
του ηλεκτρικού αυτοκίνητου της Tesla ή της Genaral περιβάλλον, να λειτουργήσει καταλυτικά αποκα-
Motors στη Χώρα… λύπτοντας πλευρές και στοιχεία της ανθρώπινης φύσης
(δ). - Ενέργεια, με έμφαση στους υδρογονάνθρακες και (δια)μόρφωσης, καθώς και της κοινωνίας των
προετοιμάζοντας το Ελληνικό δυναμικό για τα εθνικά δρώντων ανθρώπων, συντελώντας σε μια αναγκαία,
κοιτάσματα, και δίκτυα αγωγών Φ.Α. και ενεργειακών όσο και πολύτιμη διεργασία συνειδητοποίησης και
υλών με επίκεντρο την Ελλάδα στο ζωτικό χώρο της χειραφέτησης.
Ευρώπης και της Μεσογείου. Εξίσου, οι Ανανεώσιμες
Πηγές, το υδρογόνο, οι συσσωρευτές και τα υβριδικά 8. Κι όμως μπορούμε.
συστήματα στις μεταφορές και την παραγωγική και
Κλείνοντας, θεωρώ ότι παρά το βαρύ κλίμα και τις
κοινωνική ζωή. Στον πιο κρίσιμο αυτό τομέα, της
επιπτώσεις της τελευταίας 8ετίας της κρίσης, έχουμε τις
Ενέργειας, η Χώρα σε συνδυασμό με την ψηφιακή
δυνάμεις και τη συνείδηση για μια Νέα Αρχή. Μια Νέα
τεχνολογία μπορεί να γίνει κυριολεκτικά ο ευρωπαίος
Αρχή και στο Πανεπιστήμιο. Αρκεί να κινητοποιήσουμε
πρωταθλητής.
παντού, με συνέπεια και με διάρκεια τα θετικά,
(ε). - Τομή στις Κοινωνικές Επιστήμες, με μετακίνηση
δημιουργικά μας στοιχεία ως Έθνος και Κοινωνία, με
και επικέντρωση στα μεγάλα ζητήματα, μακράς
Σχέδιο, Ενότητα και Προσπάθεια.
πνοής και καθοριστικών επιπτώσεων : Δημογραφικό,
Ή, όπως θα έλεγε κι ο ποιητής :
Μεταναστευτικό, Πληθυσμιακές & συναφείς
‘‘... Η ιστορία των αλλαγών δεν είναι μουσείο.
Οικονομικές εξελίξεις και την αντίστοιχη οργάνωση
Ούτε οι ιδέες τάφος υγρός ή μεγαλοπρεπές μαυσωλείο.
Σχολών/Τμημάτων, Σπουδών και εξειδικευμένων
Μέσα σου
Ινστιτούτων.
Και βαθειά μέσα στο κύτταρο του Χρόνου
Υπογραμμίζω ότι το νέο Ελληνικό Πανεπιστήμιο στους
Πάλλεται ένας κόσμος νέος !’’.-
τομείς αυτούς μπορεί να κερδίσει χρόνο και έδαφος,
‘‘κόβοντας, όπως λέμε, δρόμο’’. Δηλαδή, να κινηθεί Θεσσαλονίκη, 17 Νοεμβρίου 2018.
κατευθείαν στα καινοτόμα πεδία, στις αιχμές των [ ΕΚΔΗΛΩΣΗ (19.11.2018), στη Θεσσαλονίκη (κιν/
σύγχρονων αυτών επιστημονικών -τεχνικών τομέων, φος ‘‘Αλέξανδρος’’),
χωρίς τους χρονοβόρους ρυθμούς ωρίμανσης, δίχως με αφορμή τα 45 χρόνια από την Εξέγερση του
τα βάρη του παρελθόντος. Με αποφασιστικότητα, Πολυτεχνείου, με θέμα :
με ανάληψη ρίσκου, έχοντας πνεύμα ανοιχτό, νεύρο ‘‘To Πανεπιστήμιο της μεταπολίτευσης περνά κρίση.
ανταγωνιστικό, οργάνωση σφιχτή. Ποιό Πανεπιστήμιο θέλουμε ; ’’]
Μιλώντας για επιστημονικά πεδία προτεραιότητας
τεχνολογικής φύσεως δεν υποτιμώ, ούτε παραγνωρίζω Θεσσαλονίκη, 9 Νοεμβρίου 2018
τις Ανθρωπιστικές Σπουδές. Αντίθετα, οι ανθρωπιστικές
σπουδές αποκαλύπτοντας την υποκειμενική πλευρά
της ανθρώπινης ύπαρξης, τον άνθρωπο ως ενεργό
υποκείμενο, ως φορέα συνείδησης, αποτελούν το
προνομιακό πεδίο αναστοχασμού των σκοπών, του

e-Δίαυλος | σελ. 14
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Μιράντα ΔΟΥΚΑ : Γρεβενά

Νέο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας :


Δίκαια και ισομερής χωρική κατανομή, Σύγχρονο,
Αναπτυξιακό και Καινοτόμο περιεχόμενο.
Γράφει ο Ελευθέριος ΤΖΙΟΛΑΣ

Από το 2003 στη σημερινή συγκυρία.

Επιδιώκοντας να είμαστε συγκεκριμένοι και επίκαιροι, δεν θα


αναφερθούμε στην οργανωμένη προσπάθεια και την πορεία
Ίδρυσης του ΤΕΙ Γρεβενών και του Πανεπιστημίου Δυτικής
Μακεδονίας με ορόσημο το 2003, μολονότι θα είχαν μεγάλη
σημασία για την καλύτερη κατανόηση και επεξεργασία του

e-Δίαυλος | σελ. 15
θέματος. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, θεωρώ σκόπιμο
και χρήσιμο να ζωντανέψει η μνήμη εκείνης της μεγάλης Επιθυμούμε να κινηθούμε ρεαλιστικά. Γι αυτό στις
προσπάθειας για εκείνους στόχους, από την οποία και προτάσεις - παρεμβάσεις μας λαμβάνουμε υπόψη το
σήμερα πολλά έχουμε να διδαχθούμε για τους τωρινούς Πόρισμα των δύο Ιδρυμάτων (Πανεπιστήμιο & ΤΕΙ
στόχους και τη δράση μας. Δυτικής Μακεδονίας), το οποίο έχει ήδη κατατεθεί στο
Το νέο Πανεπιστήμιο της Δυτικής Μακεδονίας που Υπουργείο Παιδείας, λειτουργώντας ως ένα είδος Σχεδίου
θα προέλθει από τη συγχώνευση του ΤΕΙ Δυτικής για το νέο Πανεπιστήμιο.
Μακεδονίας με το υπάρχον Πανεπιστήμιο, είναι ανάγκη
να είναι ένα Ανώτατο Εκπαιδευτικό Πνευματικό Ίδρυμα Επισημαίνουμε κατ΄ οικονομία, εστιασμένα τα παρακάτω:
της Νέας Εποχής. Είναι ανάγκη να είναι συνδεδεμένο
με τις ανάγκες της Οικονομίας και της Κοινωνίας, να 1ο. Η Γεωπονική Σχολή να αναβαθμισθεί
υποστηρίζει το αναπτυξιακό Αύριο της ευρύτερης σε Σχολή Φυσικών Πόρων, Γεωπονίας και
Περιοχής και της Χώρας, να διαταχθεί δίκαια με Αειφορίας.
Ισομέρεια και Ισορροπία μεταξύ των τεσσάρων (4)
νομών της Δυτικής Μακεδονίας. Στο Πόρισμα (Σχέδιο) για το νέο Πανεπιστήμιο
Η συγκυρία αυτή δεν πρέπει να αφεθεί και να αποδώσει διαπιστώνεται σημαντικό κενό, καθοριστικό έλλειμμα
αποτελέσματα αρνητικά, ούτε να επιτραπεί να ληφθούν στο καίριο και ευρύ πεδίο των Οικοσυστημάτων, των
μεροληπτικές αποφάσεις για τον Τόπο και ιδιαίτερα σε Φυσικών Πόρων & της Βιώσιμης Περιβαλλοντικής
βάρος των Γρεβενών, σπρώχνοντας -τα στην υπανάπτυξη, Διαχείρισης. Σε μια περιοχή της Ελλάδας και της
υποχρεώνοντας - τα να βρεθούν ακόμα πιο πίσω από τις Ευρώπης με την υπάρχουσα έκταση και τα σημαντικά
σύγχρονες ανάγκες. Οφείλουμε να καταστήσουμε σαφές χαρακτηριστικά των ορεινών όγκων, των υδάτινων
ότι ένα Πανεπιστήμιο με ανισομέρειες, υδροκεφαλισμό, συστημάτων και των οικοσυστημάτων της Πίνδου, των
κενά και τεχνητές συγκολλήσεις δεν μπορεί να είναι
Νέο. Μπορούμε, όμως, με διάλογο, αίσθημα δικαίου και
σωστό σχέδιο να δημιουργήσουμε και το Νέο, και το
Καλύτερο, και το Σύγχρονο, μεγάλο Πανεπιστήμιο της
Δυτικής Μακεδονίας.
Σ΄ αυτή την προσπάθεια ο ρόλος των αρχών του
υπάρχοντος Πανεπιστημίου και του ΤΕΙ είναι
σημαντικός, ενώ οι Αποφάσεις και οι ευθύνες του
Υπουργείου Παιδείας και της Κυβέρνησης θα είναι
καθοριστικές.
Σε κάθε, όμως, περίπτωση η θέση, η στάση, η
αποφασιστικότητα των κοινωνιών, και εν προκειμένω
της Κοινωνίας των Γρεβενών και των Φορέων της, θα
είναι κρίσιμες και καταλυτικές. Απ΄ αυτές εξαρτάται η
δικαίωση και η τελική επιτυχία του εγχειρήματος.

Ολοκληρωμένη πανεπιστημιακή συγκρότηση,


Ισομερής κατανομή, Αποτελεσματική
λειτουργία.

e-Δίαυλος | σελ. 16
πολυποίκιλων φυσικών, ζωϊκών, περιβαλλοντικών και στον τομέα των φαρμακευτικών & αρωματικών φυτών
άλλων πόρων της, της χλωρίδας και πανίδας τους, δεν που προβλέπονται στο Πόρισμα. Τα δύο (2) Τμήματα και
είναι δυνατόν να μην υπάρχει πρόβλεψη και ίδρυση δύο οι δύο (2) αυτοί Οργανισμοί (το Ινστιτούτο και το Κέντρο
(2) τουλάχιστον Τμημάτων στα πλαίσια μιας ενιαίας Κατάρτισης) μπορούν να εγκατασταθούν σε κτιριακές
Σχολής Φυσικών Πόρων, Γεωπονίας και Αειφορίας. δομές των Γρεβενών που είναι ήδη ελεύθερες.
Η επισήμανση αυτή (δηλαδή, η συγκεκριμένη Με αυτόν τον τρόπο, τα κτίρια αυτά αξιοποιούνται για
έλλειψη στο Πόρισμα) οδηγεί στην αναβάθμιση, τον την εγκατάσταση αυτών των εκπαιδευτικών λειτουργιών
μετασχηματισμό και την μετονομασία της Σχολής και αμέσως αποσύρονται και από τη λίστα εκχώρησης
Γεωπονίας που προβλέπεται στο Πόρισμα σε Σχολή με τους στο Υπερταμείο. Διορθώνοντας έτσι και μια άστοχη
τον συνοπτικό, νέο τίτλο : απόφαση, διασώζοντας προς το συμφέρον της Παιδείας
Σχολή Φυσικών Πόρων, Γεωπονίας και Αειφορίας. και της Κοινωνίας τα περιουσιακά αυτά στοιχεία του
Η Σχολή αυτή, για να μείνουμε στο πνεύμα του Δημοσίου.
Πορίσματος, μπορεί, όπως προβλέπει το Πόρισμα, Οφείλω να υπογραμμίσω ότι στο πνεύμα αυτό, είχα
να έχει έδρα τη Φλώρινα και να αναπτυχθούν εκεί υποβάλει σχετικού περιεχομένου γραπτές προτάσεις, το
τα τρία (3) Τμήματα Γεωπονίας, αλλά τα δύο (2) Φθινόπωρο 2003, στον τότε πρόεδρο της Διοικούσας
Τμήματα : Φυσικών Πόρων & Οικοσυστημάτων, το Επιτροπής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας,
ένα, και Βιώσιμης Περιβαλλοντικής Διαχείρισης , το καθηγητή, κ. Χρ. Μασσαλά, που αναλάμβανε καθήκοντα
δεύτερο, δεν μπορεί παρά να έχουν έδρα τους και να στο νεοϊδρυθέν Πανεπιστήμιο, καθώς, επίσης, και
αναπτυχθούν στα Γρεβενά. στον τότε Υπουργό Παιδείας. Προτάσεις που το 2006
Οι ορεινοί Όγκοι, ο Φυσικός τους πλούτος, τα Δάση έλαβαν τη μορφή Εισηγητικής Πρότασης προς την τότε
και Οικοσυστήματα, οι Λίμνες και τα Ποτάμια, αλλά και Κυβέρνηση, τις οποίες, ασφαλώς, γνωρίζει η Διοίκηση
η Μεσογειακή - Ελληνική αγροτοδιατροφική αλυσίδα του Πανεπιστημίου και μπορεί, κάτω κι από τη δική μας
και παραγωγή, με έμφαση στην Πράσινη Καινοτομία, παρέμβαση να επαναφέρει και να θεσμοθετηθούν.
στα Ελληνικά μεσογειακά και ορεινά προϊόντα υψηλής
διατροφικής αξίας (π.χ., μανιτάρια, όσπρια, τοπικές 2ο. Η Σχολή Οικονομικών Σπουδών να
παραγωγές κλπ), τα φαρμακευτικά, αρωματικά φυτά και ενιαιοποιηθεί και η έδρα της να μετακινηθεί.
προϊόντα, η ποιοτική τους κατεργασία και τυποποίηση, Κάθε έδρα Νομού, έδρα τουλάχιστον μιας
καθώς και ο Τουρισμός, ιδιαίτερα ο αγροτουρισμός, Σχολής.
ο ορεινός, ο εναλλακτικός και ιστορικός τουρισμός,
αποτελούν δυναμικούς επιστημονικούς, παραγωγικούς Η Σχολή Οικονομικών Σπουδών στο Πόρισμα έχει έδρα
και ελπιδοφόρους τομείς. της την Κοζάνη και αποτελείται από έξι (6) Τμήματα, τα
Αυτό το φάσμα επιστημονικών περιοχών και οποία χωρικά διατάσσονται : τρία (3) στην Κοζάνη, δύο
τεχνολογικών προκλήσεων δεν μπορεί να απουσιάζει (2) στα Γρεβενά και ένα (1) στην Καστοριά. Η πρόβλεψη
από το Νέο Πανεπιστήμιο της συγκεκριμένης Περιοχής. αυτή εκτός από την επιβεβαίωση του υδροκεφαλισμού
Τα Γρεβενά, από τη θέση τους, το φυσικό περιβάλλον της Κοζάνης (με μία ακόμα έδρα Σχολής), τριχοτομεί τη
τους, τα γεωφυσικά μορφολογικά χαρακτηριστικά Σχολή (σε Κοζάνη, Καστοριά, Γρεβενά).
τους στη Βόρεια Ελλάδα και ιδιαίτερα σε Ήπειρο και Είναι απολύτως ορθολογικό, λειτουργικό και σωστό η
Δυτική Μακεδονία εκτός από αδιαμφισβήτητο σημείο Σχολή Οικονομικών Σπουδών να αποκτήσει ενιαία δομή,
αναφοράς και έδρας των δύο (2) νέων προτεινόμενων συνεκτικό χαρακτήρα και αποδοτική λειτουργία, αντί της
Τμημάτων, πρέπει οπωσδήποτε να είναι και η έδρα του τωρινής τριχοτόμησης της. Η έδρα της Σχολής πρέπει
Ινστιτούτου Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης, να τοποθετηθεί στα Γρεβενά, όπου ήδη αναπτύσσεται
καθώς και το Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης

e-Δίαυλος | σελ. 17
ένα σημαντικό μέρος της, αφού από το Πόρισμα Για τα Τμήματα κάθε Σχολής, και τα Τμήματα ανά περιοχή
προβλέπονται δύο (2) Τμήματα της στα Γρεβενά. (και ιδιαίτερα για τα Γρεβενά) αναφερθήκαμε αναλυτικά
Έτσι η Σχολή θα αποκτήσει ενιαίο χαρακτήρα με την και εναλλακτικά.
έδρα της και τα έξη (6) Τμήματα της στα Γρεβενά. Με Οι πρυτανικές αρχές των δύο (2) Ιδρυμάτων που
την πρόταση αυτή τα Γρεβενά, που μέχρι τώρα αλλά ενοποιούνται, κυρίως, το Υπουργείο Παιδείας και η
και στο Πόρισμα είναι η μόνη πρωτεύουσα Νομού στη Κυβέρνηση που φέρουν τη συνολική και τελική ευθύνη
Δυτική Μακεδονία που δεν έχουν κι εξακολουθούν να δεν μπορούν να εφαρμόσουν ένα Σχέδιο για το νέο
μην έχουν έδρα Σχολής, αποκτούν έδρα Σχολής (των Πανεπιστήμιο της Δυτικής Μακεδονίας που θα πάσχει
Οικονομικών Σπουδών). Παράλληλα, σημειώνεται ότι από υδροκεφαλισμό και προκλητική μεροληψία,
εγκαθίστανται και δύο (2) Τμήματα της Σχολής Φυσικών παραγνωρίζοντας σοβαρά πλεονεκτήματα, τη δίκαια
Πόρων, Γεωπονίας και Αειφορίας. χωροθέτηση αλλά και πραγματικές ανάγκες, όπως αυτές
Η εναλλακτική πρόταση για τα Γρεβενά, που θα των Γρεβενών, εγκαθιστώντας, μάλιστα, μια μονιμότερη
μπορούσε με ευελιξία να συζητηθεί, εδώ, θα ήταν : Έδρα άδικη ανισομέρεια σε βάρος τους.
Σχολής Οικονομικών Σπουδών + Τρία (3) Τμήματα της Τα Γρεβενά, οι θεσμοί και οι φορείς τους, οι οργανωμένες
Σχολής αυτής + Δύο (2) Τμήματα της Σχολής Φυσικών συλλογικότητες της κοινωνίας των πολιτών, το σύνολο
Πόρων, Γεωπονίας και Αειφορίας. της κοινωνίας είναι αποφασισμένα να μην κάνουν δεκτό
Είναι προφανές ότι η πρόταση που αναπτύχθηκε ένα άδικο και ανισομερές Σχέδιο. Πρέπει να αγωνισθούν
παραπάνω είναι δίκαιη, ισομερής, ισορροπημένη και ενωμένοι και είμαστε βέβαιοι ότι το δίκαιο, το ορθό και η
λειτουργική. Δεν είναι μία τοπικιστική θέση - πρόταση, ισορροπημένη ανάπτυξη θα επικρατήσουν.
αλλά μια καλά σταθμισμένη, ορθολογική και δίκαια Ενώνοντας γυναίκες και άνδρες, νέους και νέες, και
πρόταση που μπορεί να γίνει αποδεκτή από όλα τα κινητοποιώντας όλο το δίκτυο των δυνάμεων των
συνεργούντα μέρη. Γρεβενιωτών στην Ελλάδα και παντού, πάνω στους
Οφείλουμε, βέβαια, να υπογραμμίσουμε ότι δεν στόχους αυτούς για το νέο Πανεπιστήμιο, μπορούμε να
μπορούμε να συμφωνήσουμε, ούτε να αποδεχθούμε τη τους κατακτήσουμε, μπορούμε να πετύχουμε.
χωρική διάταξη του Πορίσματος που είδε το φώς της
δημοσιότητας. όπου εκτός από την έδρα του Ιδρύματος Να συμμετέχει η Κοινωνία.
στην Κοζάνη, προβλέπει : στην Κοζάνη : 4 Σχολές και 12
Τμήματα (!!), στη Φλώρινα : 3 Σχολές και 7 Τμήματα (!), Κλείνοντας θα ήθελα να τονίσω ότι οι υπογραφές
στην Καστοριά : 1 Σχολή και 3 Τμήματα, στα Γρεβενά συμπολιτών μας, ανδρών και γυναικών, που
: καμία Σχολή (!!) και 2 Τμήματα και στην Πτολεμαίδα συγκεντρώθηκαν τις μετά από πρωτοβουλία μέσω του
(ενεργειακό εθνικό κόμβο) : 1 Τμήμα. διαδικτύου πρέπει να συνεχισθεί.
Η χωρική κατανομή του νέου Πανεπιστημίου Δυτικής Αυτό το κείμενο υπογραφών, επιδιώκοντας την
Μακεδονίας που διακρίνεται από δίκαια κατανομή, αποτελεσματικότερη δυνατή παρέμβαση προς τα κέντρα
λειτουργικότητα, συνεκτικότητα και ισορροπία πρέπει αποφάσεων, απευθύνεται στον ίδιο τον πρωθυπουργό και
να είναι : τον υπουργό Παιδείας. Μέσω αυτής της πρωτοβουλίας
- Έδρα του νέου Πανεπιστημίου, της Συγκλήτου, της ήδη ενεργά ένα σημαντικό τμηάμ συμπολιτών μας
Διοίκησης και των κεντρικών Υπηρεσιών του θα είναι η υπογράφοντας δηλώνουν αγωνιστική διαθεσιμότητα
έδρα της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας (η Κοζάνη). πάνω στους στόχους που κι εδώ αναλυτικότερα
- Τρείς (3) Σχολές στην Κοζάνη. αναπτύχθηκε. -
- Τρείς (3) Σχολές στη Φλώρινα. 2 Δεκεμβρίου 2018
- Μία (1) Σχολή στα Γρεβενά.
- Μία (1) Σχολή στην Καστοριά.

e-Δίαυλος | σελ. 18
Μαθαίνοντας για τις ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Γεώργιος ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ : Λιμανάκι

ΧΡΕΟΣ, ΤΡΑΠΕΖΕΣ, ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ


ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ : Μία Άλλη Προσέγγιση.
Γράφει ο Dirk Müller*

1. Δανεισμός, Τράπεζες, Χρέος και


Πραγματική Οικονομία. τακτά χρονικά διαστήματα εισπράττει τους τόκους και
χαίρεται. Ο χτίστης, πάλι, έχει μεν καινούρια στέγη,
Έχουμε μία τράπεζα, ένα χτίστη και ένα στεγά. Ο χτίστης
αλλά οφείλει κάθε χρόνο να πληρώνει τους τόκους
χρειάζεται μία καινούργια στέγη για το συνεργείο του.
του δανείου του. Ξαφνικά η οικονομική δραστηριότητα
Επειδή δεν έχει διαθέσιμο ρευστό, δανείζεται από την
επιβραδύνεται και ο χτίστης αδυνατεί να πληρώσει τους
τράπεζα 10.000 €.
τόκους. Πρέπει να βρεθεί μια λύση. Θα μπορούσαμε να
Καλεί τον στεγά και του αναθέτει το έργο για την
απαλλάξουμε το χτίστη από το χρέος του. Αυτός σίγουρα
κατασκευή μιάς νέας στέγης. Με την αποπεράτωση
θα χαιρόταν που στην ουσία απέκτησε καινούρια στέγη
των εργασιών πληρώνει 10.000 ευρώ στο χτίστη, ο
σχεδόν τζάμπα, αλλά ο στεγάς θα έχανε την αμοιβή του.
οποίος, καταθέτει το ποσό αυτό στην τράπεζα. Ανά

e-Δίαυλος | σελ. 19
Θα μπορούσαμε να αυξήσουμε το γενικό επίπεδο των Ενθαρρύνει τον κόσμο να δαπανήσει ξανά τα χρήματά
τιμών μέσω του πληθωρισμού και το αποτέλεσμα θα του. Εν ριπή οφθαλμού έχουμε το αντίθετο αποτέλεσμα.
ήταν το ίδιο. Ο στεγάς απειλείται, αν δε βρεθεί καλύτερη Σας ενθαρρύνουμε να μην ξοδεύετε τα χρήματά σας,
λύση. Τότε του έρχεται μια αναλαμπή, βγάζει τις 10.000 αλλά να τα καταθέτετε στην τράπεζα και να εισπράττετε
ευρώ από την τράπεζα και αναθέτει στο χτίστη να του τους τόκους. Το γεγονός ότι στη Γερμανία ο συντελεστής
χτίσει μια νέα αποθήκη για το συνεργείο του. Εκείνος του φόρου εισοδήματος από εργασία είναι 45%, ενώ ο
αναλαμβάνει το έργο με μεγάλη χαρά και σε αντάλλαγμα φορολογικός συντελεστής για τα εισοδήματα από τόκους
λαμβάνει τις 10.000 €. Και με τα χρήματα αυτά εξοφλεί καταθέσεων είναι μόλις 25% περνάει το λάθος μήνυμα.
το χρέος του στην τράπεζα. Τόσο το δάνειο όσο και οι Η εργασία θα έπρεπε να φορολογείται με χαμηλότερο
10.000 € εξαφανίστηκαν από το σύστημα έτσι όπως συντελεστή από τους πιστωτικούς τόκους. Ακόμη και
εμφανίστηκαν. Αλλά σαν από θαύμα προέκυψαν στο τα κέρδη από επιχειρηματικές επενδύσεις θα έπρεπε
μεταξύ μία στέγη και μία αποθήκη. να φορολογούνται χαμηλότερα απ’ ό,τι τα εισοδήματα
Πρέπει να καταλάβουμε ότι ο αρχικός σκοπός του από τόκους. Διότι όποιος επενδύσει τα χρήματά
δανεισμού ήταν ανέκαθεν η προχρηματοδότηση. Η του σε μία επιχείρηση θέτει εκ νέου σε κυκλοφορία
αποπληρωμή του δανείου δεν είναι δυνατή μόνο όταν το χρήμα, αγοράζει μηχανήματα, προσλαμβάνει
αυτός που λαμβάνει τα χρήματα αρνείται να τα ξοδέψει. συνεργάτες και πληρώνει μισθούς. Τα κέρδη από
Όσο τα αποθησαυρίζει στην τράπεζα σε έναν καταθετικό τέτοιου είδους επενδύσεις θα έπρεπε να φορολογούνται
λογαριασμό ή τα κρύβει κάτω από το στρώμα θα του όπως τα εισοδήματα από μισθωτή και αμειβόμενη
είναι αδύνατο να ανακτήσει τα χρήματά του για να εργασία. Αντίθετα, οι απολαβές από τον επιβλαβή
αποσβέσει το χρέος του. Εδώ ακριβώς έγκειται και η αποθησαυρισμό του χρήματος ή τους τόκους θα έπρεπε
ρίζα του κακού στο χρηματοπιστωτικό μας σύστημα. να φορολογούνται με πολύ υψηλότερο συντελεστή απ’
Η μη κυκλοφορία του χρήματος στην oικονομία ό,τι η μισθωτή και αμειβόμενη εργασία, σε βαθμό που
είναι το πρόβλημα. Σε αυτό ακριβώς το σημείο πολλοί να τιμωρούνται όσοι δε δαπανούν τα χρήματά τους ή
καλοπροαίρετοι άνθρωποι της Αριστεράς υποπίπτουν τουλάχιστον δεν τα επενδύουν στην οικονομία.
σε ένα λογικό σφάλμα. Το πρόβλημα δεν είναι αυτός που
2. Κυκλοφορία του Χρήματος, Παραγωγή και
κερδίζει πολλά λεφτά, αλλά εκείνος που δεν τα ξοδεύει
Ανάπτυξη.
και τα στερεί από τον κύκλο της οικονομίας. Αν κάποιος
κερδίζει 10 εκατ. ευρώ και αμέσως τα xρησιμoπoιεί Βεβαίως, θα μπορούσε να υπάρχει μια λογική διαβάθμιση.
για να αγοράσει ένα σπίτι, ένα εργοστάσιο ή ένα σπορ Είναι απολύτως δικαιολογημένο να έχει ευνοϊκότερη
αυτοκίvητo, όλα είναι εντάξει. Κάπoιoς θα πρέπει να φορολογική μεταχείριση ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα
χτίσει τo σπίτι άρα οι εργάτες θα κερδίσουν χρήματα. Tο που αποφέρει τόκους. Αλλά όλα θα έπρεπε σαφώς
ίδιο ισxύει και για το σπορ αυτοκίνητο, αλλά και για το να βρίσκονται σε ανώτερη φορολογική κλίμακα σε
εργοστάσιο, που θα πρέ¬πει πρώτα να κατασκευαστεί σχέση με τα εισοδήματα από μισθούς και συντάξεις. Ο
ώστε στη συνέχεια να προσφέρει θέσεις εργασίας. Όλα αποθησαυρισμός υψηλών χρηματικών ποσών θα πρέπει
υπέροχα. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν αυτός δεν θα να παύσει να είναι ελκυστικός. Ο αντίκτυπος θα είναι
ξοδέψει τα χρήματά του, αλλά θα τα αποθηκεύσει. σημαντικός. Το χρήμα δεν θα είναι πια «παρκαρισμένο»
Τότε όποιος έχει χρέη δεν έχει καμία ελπίδα να κερδίσει αλλά κυκλοφορεί ταχύτερα στην οικονομία. Αυτό θα
πίσω τα χρήματα. ΑΘ είναι αναγκασμένος να πληρώνει έδινε μεγάλη ώθηση στη δυναμική της οικονομίας.
μία ζωή τους τόκους που θα εισπράττει ο άλλος ο οποίος Καθώς οι μεταβιβάσεις κεφαλαίων υπόκεινται σε φόρο
αποθησαυρίζει τα χρήματα του στην τράπεζα. προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ), αυξάνονται σημαντικά
Εδώ οφείλει να παρέμβει η πολιτική. Ένας ειδικός φόρος και τα δημόσια έσοδα. Στη συνέχεια θα μπορούσαν
πολυτελείας θα ήταν ολωσδιόλου αντιπαραγωγικός. να μειωθούν οι συντελεστές του ΦΠΑ καθώς και οι

e-Δίαυλος | σελ. 20
Στρατή ΖΑΝΤΑΛΗ
συντελεστές της φορολογίας εισοδήματος και μισθωτών
υπηρεσιών, όπως και οι φορολογικοί συντελεστές
μεγάλη απογοήτευση να έχω κατορθώσει να χτίσω μια
για τα κέρδη από την πραγματοποίηση παραγωγικών
περιουσία που θα μπορούσα να τη μεταβιβάσω στο γιο
επενδύσεων.
μου και όταν εγώ αποδημήσω σε τόπο χλοερό να έρθει
Σε σχέση με τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία
το κράτος και να την κατασχέσει γιατί είναι αδικία να
ανακύπτει όλο και περισσότερο το ζήτημα του φόρου
κληρονομήσει κάτι τι ο γιός μου.
κληρονομιάς. Για να πω την αλήθεια, δεν είμαι γνώστης
Πάντως δε θα είχα καμία αντίρρηση αν υπήρχε
του θέματος. Στην πρώτη ενότητα είχα περιγράψει πόσο
κάποιο άλλο πρότυπο κληρονομιάς. Τα υλικά
σημαντικό ένστικτο είναι για τον άνθρωπο το να «θέλει
περιουσιακά στοιχεία και τα μετοχικά μερίδια θα
να έχει». Για τους περισσότερους από μας, ιδίως όταν
πρέπει να κληροδοτούνται ατελώς. Στην περίπτωση
φτάνουμε σε προχωρημέ¬νη ηλικία, δεν υπερισχύει
όμως χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων
πια τόσο το ένστικτο για τη δική μας ευημερία όσο η
(ρευστά, ομόλογα, τραπεζικές καταθέσεις κλπ)
επιθυμία να κάνουμε κάτι για τα παιδιά μας.
ο κληρονόμος θα καλείται να επιλέξει : «ή θα τα
«Το κάνω για το καλό των παιδιών μου», είναι μια
δαπανήσει ή θα τα επενδύσει σε μία επιχείρηση.
φράση που ακούγεται από τα χείλη των γονέων όλων
Μπορείς να ιδρύσεις τη δική σου εταιρεία ή αν δεν
των εισοδηματικών στρωμάτων. Το να επιβαρύνεται
έχεις αυτοπεποίθηση ότι θα τα καταφέρεις, διάλεξε μια
φορολογικά αυτή η έμφυτη ορμή της κοινωνίας δεν το
ήδη υπάρχουσα επιχείρηση που θεωρείς αξιόλογη και
βρίσκω και πολύ έξυπνο. Προσωπικά, θα αισθανόμουν
επένδυσε τα χρήματά σου ώστε να αποκτήσεις μερίδιο

e-Δίαυλος | σελ. 21
στο μετοχικό της κεφάλαιο». Αν μάλιστα ένα τέτοιο όχι μόνο δεν θα αναπτύσσονταν αλλά ίσως μία μέρα να
πρότυπο σχεδιαστεί έτσι ώστε να διαθέτει ευελιξία, θα χρεοκοπούσε.
μπορούσε να συμβάλλει στην προώθηση της νεανικής Βλέπουμε ότι η άμεση επένδυση στα ίδια κεφάλαια μιας
καινοτόμου επιχειρηματικότητας, η οποία έχει ανάγκη εταιρείας είναι πάντοτε καλύτερη για την επιχείρηση από
από χρηματοδότηση για να αναπτυχθεί. Είναι πολύ το ξένο κεφάλαιο κ το δανεισμό. Οι ανησυχίες σχετικά με
διαφορετικό αν μία τέτοια νεανική επιχείρηση διαθέτει την υπέρμετρη συμμετοχή στo μετοχικό κεφάλαιο μιας
ίδια κεφάλαια που της δίνουν τη δυνατότητα να εταιρείας διευθετείται μέσα από ανάλογες ρυθμίσεις
λειτουργήσει πιο ξέγνοιαστα από το να πρέπει να όπως η έκδοση προνομιούχων μετοχών χωρίς δικαίωμα
αναζητήσει ξένα κεφάλαια (δανεισμός). ψήφου.
Αυτός ο συγκερασμός της οικονομικής επιτυχίας της
3. Χρηματοδότηση, Επενδύσεις, Κέρδος.
επιχείρησης και του χρηματοδότη αποτελεί το κλειδί για
Ας πάρουμε για παράδειγμα ένα νέο καινοτόμο την επίλυση των προβλημάτων του χρηματοπιστωτικού
επιχειρηματία που έκανε μια εφεύρεση και έχει ανάγκη μας συστήματος. Αν είμαι μέτοχος μιας εταιρείας,
από χρηματοδότηση για να αγοράσει μηχανολογικό η χρηματοοικονομική μου επιτυχία συνδέεται
εξοπλισμό για να χτίσει εγκαταστάσεις και να προσλάβει άρρηκτα με τη γενικότερη οικονομική ανάπτυξη. Αν
συνεργάτες. Μου παρουσιάζει την ιδέα του και με πείθει. μεγεθύνεται η οικονομία, ανθεί και η επιχείρηση μου
Εγώ του προσφέρω τα χρήματά μου ως ίδια κεφάλαια και συνακόλουθα μεγαλώνει και η περιουσία μου. Αν
(μετοχές) και γίνομαι συνέταιρος. Τον πρώτο χρόνο δεν η οικονομία δεν παρουσιάζει βελτίωση, τότε ούτε εγώ
κερδίζει χρήματα καθώς η εταιρεία είναι ακόμη σε φάση εισπράττω μέρισμα. Αν συρρικνώνεται η οικονομία,
ανάπτυξης. Δεν υπάρχει πρόβλημα, αφού δεν έχει να φθίνει και η προσωπική μου περιουσία επειδή μειώνεται
διανείμει κέρδη και έτσι μπορεί να εργαστεί με ηρεμία. η τιμή των μετοχών που κατέχω στην εταιρεία.
Μπορεί και το δεύτερο χρόνο να συμβεί το ίδιο. Εγώ δεν Λογικό και δίκαιο. Με τον τρόπο αυτό ο χρηματοδότης
προβληματίζομαι, διότι όσο αναπτύσσεται η επιχείρηση δε θα γίνει μια μέρα παντοδύναμος. Αυτό ακριβώς
του ανεβαίνει και η αξία των μετοχών μου. Τον τρίτο συμβαίνει με την παροχή χρηματοδότησης με σταθερό
χρόνο πια αρχίζει να βγάζει κέρδος, η εφεύρεση του έχει και προκαθορισμένο επιτόκιο. Εισπράττω το 8%
μεγάλη επιτυχία και εκείνος είναι σε θέση να διανείμει μου ανεξάρτητα από την πορεία της οικονομίας. Η
ένα μέρος του κέρδους με τη μορφή μερισμάτων στον οικονομία παραμένει στάσιμη, αλλά τα περιουσιακά
εαυτό του και στο συνέταιρό του (δηλαδή εμένα) χωρίς μου στοιχεία αυξάνονται κατά 8%. Και δε μου καίγεται
να διαταραχτεί η ροή των εργασιών. καρφάκι από που παίρνει η οικονομία. Εν ανάγκη η
Αν όμως δεν του είχα προσφέρει χρηματοδότηση επιχείρηση ας πάρει κι άλλο δάνειο εγώ δυστυχώς αυτή
επενδύοντας στο μετοχικό του κεφάλαιο (ίδια τη στιγμή δεν μπορώ να της δανείσω κεφάλαια. Κάθε
κεφάλαια), αλλά του είχα δανείσει τα χρήματα μου με φορά που ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας αδυνατεί
ποσοστό 8% λόγου χάρη, θα ήταν υποχρεωμένος να μου να συμβαδίζει με τις απολαβές μου από τους τόκους
καταβάλλει αυτό το 8% από την πρώτη κιόλας χρονιά, αποσύρω ως χρηματοδότης το αρχικό μου κεφάλαιο,
παρόλο που δεν θα είχε κέρδη. Ενδεχομένως αυτό θα τα περιουσιακά μου στοιχεία και την επιρροή μου.
δημιουργούσε δυσχέρειες στην επιχείρηση του. Σε κάθε Καθώς υπάρχουν όλο και πιο συχνά καθοδικές φάσεις
περίπτωση αυτό το 8% δεν θα μπορούσε να το επενδύσει του οικονομικού κύκλου ή ακόμη και περίοδοι ύφεσης
σε μηχανολογικό εξοπλισμό ή διαφήμιση. Το ίδιο θα όπου παρατηρείται συρρίκνωση της οικονομίας ενώ τα
συνέβαινε και την επόμενη χρονιά. Πιθανότατα για να έσοδα μου από τους τόκους συνεχίζουν να εισρέουν,
μου καταβάλλει το 8% θα χρειάζονταν να πουλήσει χρόνο με το χρόνο δημιουργούνται όλο και συχνότερα
μερικά μηχανήματα και η πολλά υποσχόμενη επιχείρηση ανισορροπίες στη σχέση μεταξύ κεφαλαιούχων και

e-Δίαυλος | σελ. 22
παραγωγικής οικονομίας. Αυτό καταδεικνύεται τελικά 5. Μια θετική Προοπτική.
στα στοιχεία που εξετάσαμε προηγουμένως. Από τη
Το κράτος θα είναι ικανοποιημένο από την επιτυχημένη
δεκαετία του 1950 ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας
στροφή της βιομηχανίας προς την ενέργεια, τη ραγδαία
της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας έχει
ανάπτυξη της οικονομίας, τα χαμηλά ποσοστά της
οκταπλασιαστεί, ενώ στο ίδιο διάστημα τα χρέη και
ανεργίας και τη μείωση των κοινωνικών παροχών, τη
τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία είναι 46
σημαντική άνοδο των εσόδων από τη φορολογία και
φορές υψηλότερα.
τον περιορισμό της δανειακής επιβάρυνσης.
4. Φορολογία, Ασφαλιστικές εισφορές. Η βιομηχανία, από την πλευρά της, θα απολαμβάνει
την ανάθεση μεγάλων έργων, καλά κέρδη, μειωμένο
Προκειμένου να ανακόψουμε αυτούς τους ολέθριος
κόστος εξωτερικής χρηματοδότησης (μείωση του
μηχανισμούς δε χρειάζεται να κάνουμε επανάσταση
χρέους), αλλά και διεθνή ανταγωνιστικότητα χάρη
ούτε να επινοήσουμε νέο χρηματικό σύστημα
στις σημαντικές καινοτομίες που θα προκύψουν στο
ούτε βέβαια να επιβάλουμε περιορισμούς και
πλαίσιο αυτής της οικονομικής άνθησης.
απαλλοτριώσεις. Αρκούν λίγες στοχευμένες αλλαγές
Οι όμιλοι ενέργειας θα εξασφαλίσουν ομοίως την ίδια
στο φορολογικό σύστημα σε βάρος των εσόδων από
ανάπτυξη, αν συνεχίσουν στην πορεία
τόκους και υπέρ των μισθών και των εισοδημάτων από
που χάραξαν και εξελιχτούν από πωλητές σε
επενδύσεις. Οι περιορισμοί δεν προσφέρουν πια τα
διαχειριστές.
ίδια πλεονεκτήματα με την παροχή κινήτρων.
Οι πολίτες θα χαίρονται με τις εύρωστες οικονομικές
Το γεγονός ότι στο Ταμείο αυτό μπορούν μέχρι και οι
επιδόσεις της χώρας, την αύξηση των θέσεων εργασίας,
πολίτες να συνεισφέρουν απευθείας είναι αυτονόητο.
την άνοδο των μισθών και του βιοτικού επιπέδου, την
Θα μπορούν να πάρουν τα χρήματα τους από το
καθαριότητα στα κέντρα των πόλεων λόγω της μείωσης
λογαριασμό σταθερού επιτοκίου ή να πουλήσουν τα
του καυσαερίου και ένα βιώσιμο συνταξιοδοτικό
κρατικά ομόλογα που κατέχουν και να τα τοποθετήσουν
σύστημα.
στο Ταμείο.
Η Ευρώπη θα βιώσει έντονη οικονομική ανάπτυξη που
Όλοι βγαίνουν κερδισμένοι στην περίπτωση
θα επιτρέψει επιτέλους την υλοποίηση των αναγκαίων
αυτή. Αυτοί του επενδύουν στις τράπεζες και στις
μεταρρυθμίσεων, ενώ θα ενισχυθεί σημαντικά η
ασφαλιστικές επιχειρήσεις, που πραγματοποιούν μια
οικονομική και πολιτική της βαρύτητα σε διεθνές
ασφαλή επένδυση υπό την εγγύηση του κράτους με
επίπεδο.-
λογικές αποδόσεις. Μάλιστα, αυτές οι αποδόσεις και
-----
η επένδυση προστατεύονται από τον πληθωρισμό
κίνδυνο. Οι εναλλακτικές λύσεις θα ήταν τα χρήματά O Dirk Muller εργάστηκε για σχεδόν είκοσι χρόνια στο
τους μια μέρα να «εξουδετερωθούν» από τον Χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης. Σήμερα, ο επονομαζόμενος
πληθωρισμό, το κούρεμα του χρέους ή τα φορολογικά «Mc Dax” ένας από τους διασημότερους χρηματιστηριακούς
αναλυτές, παραχωρεί συνεντεύξεις σε τηλεοπτικά,
μέτρα. Επομένως, μια τέτοιου είδους ασφαλής
ραδιοφωνικά και έντυπα και παράλληλα πραγματοποιεί
τοποθέτηση με προστασία έναντι του πληθωρισμού
πολυάριθμες διαλέξεις.
είναι σπουδαίο πράγμα. Το 2009 δημοσιεύθηκε το bestseller του Cashkurs στο
Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις θα έχουν επιτέλους την οποίο εξηγεί πως οδηγηθήκαμε στην οικονομική κρίση
ευκαιρία να επενδύουν τα κεφάλαια των πελατών τους που βιώνουμε σήμερα. Το 2011 εκδόθηκε το Cashkurs που
με ασφάλεια και ταυτόχρονα να προσφέρουν ελκυστικές παρέχει χρηματοοικονομικές συμβουλές για αρχάριους και
αποδόσεις, χωρίς να είναι αναγκασμένες να βάζουν χέρι προχωρημένους και το οποίο ανέβηκε στην κορυφή της λίστας
στα ίδια κεφάλαιά τους. των bestsellers του περιοδικού Spiegel. Περισσότερα στο www.
cashkurs.com.

e-Δίαυλος | σελ. 23
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: Γυναικείο Κίνημα

Στις δημοτικές εκλογές της 14ης Δεκεμβρίου 1930 ψήφισαν για πρώτη φορά οι γυναίκες αλλά μόνον οι ... “εγγράμματες” και από
ηλικίας 30 ετών και πάνω.

Το Φεμινιστικό Κίνημα στη Θεσσαλονίκη


Στη Θεσσαλονίκη, πόλη με έντονα αστικά Γράφει ο Απόστολος ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ*
χαρακτηριστικά από τα τέλη του 19ου αιώνα, ήταν
επόμενο να αναπτυχθεί το Φεμινιστικό Κίνημα
παράλληλα και ταυτόχρονα με την Αθήνα παρά τα πολιτείας που θα την κατοχυρώνουν απόλυτα και
μεγάλα προβλήματα που προκλήθηκαν στην Ελλάδα ισότιμα με τον άνδρα σε όλα τα επίπεδα γεγονός που
μετά τον πολυαίμακτο Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και απαιτούσε αγώνες αλλά και θυσίες ώστε με επιτυχία
τη Μικρασιατική Καταστροφή που ακολούθησε. Σε να ξεπεραστούν αναστολές και προκαταλήψεις του
ένα βαθμό μάλιστα τα προβλήματα αυτά συνέτειναν παρελθόντος.
στην ανάπτυξή του κινήματος καθώς ενεργά πιά η Μετά την κατάρρευση της δικτατορίας του Θ.
γυναίκα αναλάμβανε εκ των πραγμάτων σημαντικό Πάγκαλου, τη δημοσίευση του νέου Συντάγματος
ρόλο και συμμετοχή στα κοινά. Οι πιεστικές άλλωστε το 1926 και την άρση του στρατιωτικού νόμου,
ανάγκες απαιτούσαν λύσεις για να ξεπεραστούν και παύει η έκδοση νομοθετικών διαταγμάτων και τα
η συμβολή των γυναικών στον τομέα αυτό γινόταν πολιτικά πράματα στην Ελλάδα οδεύουν προς
καθημερινά και περισσότερο απαραίτητη. Αυτό βέβαια ομαλοποίηση. Οι εκλογές που ακολούθησαν στις
είχε ως απαραίτητη προϋπόθεση η συμμετοχή της 7.11.1926 διενεργήθηκαν απολύτως ομαλά και με
γυναίκας στα κοινά να γίνει μέσα από θεσμούς της αναλογικό σύστημα που διευκόλυνε στο να εκφράσει

e-Δίαυλος | σελ. 24
ο λαός ελεύθερα σε ένα βαθμό τις προσδοκίες του
για μία ειρηνική πορεία της χώρας χωρίς διχασμούς
και διαιρέσεις. Η συμμαχική κυβέρνηση Αλέξανδρου
Ζαϊμη που συγκροτήθηκε περιλάμβανε πρόσωπα που
δικαίωναν αυτές τις προσδοκίες με την εκλογή του Θ.
Σοφούλη ως προέδρου της Βουλής να το επιβεβαιώνει .
Αυτό δεν σήμαινε όμως ότι ξεπεράστηκαν τα κοινωνικά
προβλήματα που είχαν λάβει μεγάλες διαστάσεις
και απειλούσαν την συνοχή της κυβέρνησης. Η
προσπάθεια πάντως η Ελλάδα να εγκαταλείψει την
εσωστρέφειά της και να συμπορευτεί με τις άλλες
ευρωπαϊκές χώρας είναι ορατή και τα αποτελέσματα
αξιόλογα.

Το Φεμινιστικό Κίνημα στον κόσμο και στην


Ελλάδα
Ανάμεσα στα θέματα που εκλήθη να αντιμετωπίσει
στην πράξη η κυβέρνηση Ζαϊμη ήταν το Φεμινιστικό

Η φεμινίστρια της Θεσσαλονίκης Αγγελική Μεταλληνού,


αδελφή της Μερόπης Τσιώμου - Βασιλικού

Στις πρώτες δημοτικές εκλογές στην Ελλάδα μετά την


Απελευθέρωση το 1951 ψήφισαν κανονικά οι γυναίκες από
ηλικίας 25 ετών και πάνω.

e-Δίαυλος | σελ. 25
Κίνημα που άρχισε να εκδηλώνεται με ένταση με τις
Ελληνίδες να απαιτούν συμμετοχή στα κοινά και άμεση
απονομή εκλογικού δικαιώματος σε πρώτη φάση στις
δημοτικές εκλογές. Οι προσπάθειες της πρωτοπόρου
του Φεμινιστικού Κινήματος στην Ελλάδα Καλλιρρόης
Παρρέν, που από το 1887 ξεκίνησε τον αγώνα εκδίδοντας
την «Εφημερίδα των Κυριών», είχαν αποδώσει καρπούς
παρά τα προβλήματα που αντιμετώπιζε η χώρα. Στον
κόσμο το γυναικείο κίνημα είχε άλλωστε σημειώσει
σημαντικές κατακτήσεις ΄Ηδη από τις 26 Αυγούστου
1920 οι Αμερικανίδες είχαν εξασφαλίσει το δικαίωμα
ψήφου ύστερα όμως από αγώνες 81 ετών, ενώ στη
Βρετανία, το Νοέμβριο του 1919 είχε εκλεγεί η
πρώτη γυναίκα στο Κοινοβούλιο, η λαίδη ΄Αστορ του
Συντηρητικού Κόμματος, κερδίζοντας το γενικό σεβασμό
χάρη στη σεμνότητα και την αγωνιστικότητά της. Οι
αγώνες όμως των γυναικών για την κατάκτηση των
δικαιωμάτων τους δεν υπήρξε διόλου εύκολος ακόμα
και στη Βρετανία. Την ίδια περίοδο του Μεσοπολέμου η
ριζοσπάστρια Βρετανίδα φεμινίστρια ΄Εμελιν Πάνκχερστ
είχε οργανώσει το χώρο των γυναικών περιλαμβάνοντας
ακόμα και εμπρησμούς, τοποθετήσεις βομβών και Η εκδότρια του “Ημερολογίου Θεσσαλονίκης” και
άλλες τρομοκρατικές ενέργειες και προκλήσεις για της “Εφημερίδος των Γυναικών” Μερόπη Τσιώμου -
τις οποίες είχε αντιμετωπίσει συχνά βαρύτατες ποινές Βασιλικού σε νεαρή ηλικία
φυλάκισης. Στην Ελλάδα, που αντιμετώπιζε τα ίδια
χρόνια πολλά και μεγάλα θέματα εθνικής κλίμακας, οι ενώ δραστηριοποιήθηκαν στον χώρο και οι γνωστές
εξελίξεις βέβαια δεν κινούνταν στους ίδιους ρυθμούς φεμινίστριες της εποχής Ελένη Καραϊωσηφίδου, Φανή
. Όταν όμως αποκαταστάθηκε η δημοκρατία με την Λάλα, Μερόπη Τσιώμου - Βασιλικού και η αδελφή της
κυβέρνηση Ζαϊμη άρχισαν και εδώ να κινούνται τα Αγγελική Μεταλληνού, Ελένη Σαραντοπούλου κ.ά.
θέματα αυτά με πιο γοργούς ρυθμούς. Μία μεγάλη Για την Ελλάδα η δικαίωση του Φεμινιστικού
συγκέντρωση γυναικών με αυτά τα αιτήματα έλαβε χώρα Κινήματος πέρασε από τη Θεσσαλονίκη. Ανάμεσα
στην Αθήνα στις 18 Μαρτίου 1928 που εντυπωσίασε στις γυναίκες πρωτοπόρους του κινήματος ήταν η
τους πάντες. Αλλά και η Θεσσαλονίκη δεν υστερούσε Μερόπη Τσιώμου - Βασιλικού (1897 - 1979), σύζυγος
στον τομέα αυτό. Απόδειξη αποτελεί το γεγονός ότι από του δημοσιογράφου και πολιτικού Βασίλη Βασιλικού,
το 1873 είχε συγκροτηθεί σε σωματείο η «Φιλόπτωχος η οποία υπήρξε μέλος της «Παγκόσμιας Γυναικείας
Αδελφότητα Κυριών Θεσσαλονίκης» με αντικείμενο Οργάνωσης υπέρ της Ειρήνης». Δύο έντυπα, το
την παροχή συνδρομής στις άπορες γυναίκες της πόλης «Ημερολόγιον Θεσσαλονίκης» και η «Εφημερίς
και της ευρύτερης περιοχής. Αργότερα, το καλοκαίρι των Γυναικών» συνδέθηκαν με την εντυπωσιακή
του 1928, ιδρύθηκε στην πόλη η «Φεμινιστική ΄Ενωση δραστηριότητά της στο χώρο του Φεμινιστικού
Μακεδονίας - Θράκης» με στόχο την οργάνωση του Κινήματος της Θεσσαλονίκης. Το πρώτο ήταν ετήσιο
αγώνα στη Β. Ελλάδα. Πρόεδρος του σωματείου υπήρξε και κυκλοφόρησε στα χρόνια 1919 - 1921 και 1926
η Ελένη Παγκάλου και Γραμματέας η Ελπίδα Αντωνιάδου - 1932, περιλαμβάνοντας αξιόλογες συνεργασίες

e-Δίαυλος | σελ. 26
σημαντικών ανθρώπων του Πνεύματος και της Τέχνης
όπως των : Κ. Καβάφη, Κ. Παλαμά, Γ. Βαφόπουλου,
Γ. Θέμελη, Γ. Δέλιου, Γ. Ν .Χατζιδάκι, Γ. ΄Αγρα, Γ.
Μόδη, Β. Μεσολογγίτη, Γ. Σωτηριάδη κ.ά.. Το δεύτερο
έντυπο, η «Εφημερίς των Γυναικών», εκδόθηκε το
1929 και αποτέλεσε - όπως ανέφερε και ο τίτλος του
«Εβδομαδιαίον ΄Οργανον Γυναικείων Συμφερόντων»
προκειμένου να γνωστοποιούνται ευρύτερα τα
προβλήματα των γυναικών που απαιτούσαν αντιμετώπιση
από την πολιτεία. Η υποδοχή όμως της εφημερίδας τόσο
από την πολιτεία όσο και από τις ίδιες τις γυναίκες, δεν
υπήρξε ιδιαίτερα θετική με συνέπεια το έντυπο αυτό
μετά από μερικά φύλλα να κλείσει για να συνεχίσει η
προσπάθεια μόνο με διαλέξεις και δημοσιεύματα στον
καθημερινό Τύπο.
Πιο πολιτικοποιημένη υπήρξε η δραστηριότητα των
φεμινιστριών της Θεσσαλονίκης Ελπίδας και Τασίας
Αντωνιάδου οι οποίες εξέδιδαν τη δεκαπενθήμερη
φεμινιστική επιθεώρησηη με τίτλο «Η ΦΕΜΙΝΙΣΤΙΚΗ»,
από τις αρχές του 1930, που αποτέλεσε το όργανο της
«Φεμινιστικής ΄Ενωσης Μακεδονίας - Θράκης». Με την Το ιστορικό “Ημερολόγιον Θεσσαλονίκης” που εξέδιδε από
το 1919 η Μερόπη Τσιώμου - Βασιλικού
εφημερίδα τους αυτή προσέδιδαν οι «σοσιαλιστικών
πεποιθήσεων» φεμινίστριες πολιτικό χαρακτήρα στο
φεμινιστικό κίνημα, κάνοντας λόγο για διεκδίκηση εφημερίδα ανέφερε χαρακτηριστικά: «Αι ψηφοφόροι
πολιτικών δικαιωμάτων, ασκώντας συγχρόνως αυστηρή κυρίαι εξέφρασαν προς τους δημοσιογράφους την
κριτική στις «αρτηριοσκληρωτικές κυρίες» -όπως τις συγκίνησίν των διά την μεταβολήν, η οποία επήλθεν εις
έλεγαν- Μερόπη Βασιλικού και Αγγελική Μεταλληνού την ζωήν των». Πολλές και διάσημες όμως γυναίκες
κατηγορώντας τες για συντηρητισμό. της εποχής θεώρησαν το μέτρο βάρβαρο και δεν
Οι αγώνες των φεμινιστριών στη Θεσσαλονίκη θα πήγαν να ψηφίσουν. Ανάμεσα σ΄αυτές που αρνήθηκαν
δικαιωθεί εν μέρει στις δημοτικές εκλογές της 14ης να ψηφίσουν ήταν και η Μαρίκα Κοτοπούλη στην
Δεκεμβρίου 1930 , με κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου, Αθήνα…
όταν ψήφισαν για πρώτη φορά οι «εγγράμματες»
Η πρώτη δικαίωση του Φεμινιστικού
γυναίκες που συμπλήρωσαν το 30ο έτος της ηλικίας
Κινήματος.
τους. Αλλά όλες- όλες που εμφανίστηκαν και ψήφισαν
ήταν μόνο … 240, αφού η ομολογία των 30 ετών, που Τα χρόνια που ακολούθησαν ήταν ιδιαίτερα δύσκολα
για την εποχή σήμαινε ότι παρήλθε η νιότη, λειτούργησε για την Ελλάδα που βίωνε πιά συνεχείς εντάσεις
αποτρεπτικά για τις περισσότερες γυναίκες εκλογείς και διχαστικές εξάρσεις που οδηγούνταν συχνά στα
που προτίμησαν -αν και εγγράμματες- να μην ασκήσουν άκρα για να φτάσουμε στο δικτατορικό καθεστώς της
το εκλογικό τους δικαίωμα. Την επομένη όμως ημέρα 4ης Αυγούστου του Μεταξά, στον Ελληνο-ιταλικό
οι τοπικές εφημερίδες τις Θεσσαλονίκης υμνούσαν το πόλεμο και στην τριπλή Κατοχή 1941- 44. Και όμως
γεγονός και φιλοξενούσαν δηλώσεις των κυριών που μέσα στην οδυνηρή εκείνη περίοδο της Κατοχής για
τόλμησαν να ψηφίσουν δηλώνοντας την ηλικία τους. Μία πρώτη φορά οι γυναίκες απέκτησαν πλήρη εκλογικά

e-Δίαυλος | σελ. 27
Η “Εφημερίς των Γυναικών” “Εβδομαδιαίον ΄Οργανον
δικαιώματα όταν στα βουνά της Βίνιανης στην Ευρυτανία Γυναικείων Συμφερόντων” που εξέδιδε η Μερόπη
συγκροτήθηκε στις 10 Μαρτίου 1944 η κυβέρνηση της Τσιώμου - Βασιλικού στη Θεσσαλονίκη το 1929
ΠΕΕΑ (Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης) με
πρόεδρο τον καθηγητή Αλέξανδρο Σβώλο. Ένα κατόρθωμα προς πάσα κατεύθυνση να αλλάξει πλήρως το
της ΠΕΕΑ ήταν η μυστική διενέργεια εκλογών σε καθεστώς αυτό. Όταν το 1953 έγινε προσπάθεια
πανελλήνιο επίπεδο τον Απρίλιο του 1944 για την ανάδειξη ανασυγκρότησης της χώρας υπήρξε μία μοναδική
«εθνικοσυμβούλων» απ΄όλη την Ελλάδα που θα μετείχαν ως τότε δυνατότητα να αρχίσει η δικαίωση των
και θα ψήφιζαν στις συνεδριάσεις της κυβέρνησης των αγώνων των Ελληνίδων για πλήρη πολιτικά
βουνών. Ψήφισαν τότε οι ΄Ελληνες και Ελληνίδες πάνω δικαιώματα. Και αυτό έγινε στη Θεσσαλονίκη. Η
από 18 ετών για πρώτη φορά … δυνατότητα προέκυψε όταν στα μέσα Δεκεμβρίου
Και πάλι όμως το δράμα της Ελλάδας δεν είχε 1952 πέθανε αιφνιδίως ο βουλευτής Θεσσαλονίκης
τέλος. Μετά την φοβερή Κατοχή 1941- 44 έρχεται του «Ελληνικού Συναγερμού» Β. Μπακονίκας για
η Απελευθέρωση αλλά η χώρα δεν ειρηνεύει καθώς να προκύψει πρόβλημα διαδοχής καθώς εξ΄αιτίας
ακολουθεί ο αιματηρός και αδελφοκτόνος Εμφύλιος 1946 του «πλειοψηφικού» συστήματος με το οποίο
- 49 κατά τον οποίο κατέρρευσε ό,τι είχε απομείνει όρθιο είχε εκλεγεί δεν υπήρχε αναπληρωτής του που
από τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατά την μετεμφυλιακή θα τον διαδεχόταν στην Βουλή. Για το λόγο αυτό
περίοδο και παρά τις τραγικές συνθήκες που επικρατούσαν χρειάστηκε να γίνουν αναπληρωματικές εκλογές
στη χώρα, η ανάγκη ανάληψης πολιτικών δικαιωμάτων από ειδικά στη Θεσσαλονίκη για την εκλογή νέου
τις Ελληνίδες ήταν εμφανής. ΄Ετσι στις πρώτες δημοτικές πληρεξουσίου της πόλης. Οι εκλογές ορίστηκαν για
εκλογές που ακολούθησαν στη Θεσσαλονίκη στις 15 τις 18 Ιανουαρίου 1953 και αποτέλεσαν σημαντικό
Απριλίου 1951 ψήφισαν για πρώτη φορά και οι γυναίκες γεγονός πανελλήνιας εμβέλειας αφού για πρώτη
με ηλικία πάνω από 25 ετών με δυνατότητα να μπορούν φορά θα ψήφιζαν σε βουλευτικές εκλογές και οι
να είναι και υποψήφιες αλλά μόνον για … δημοτικοί γυναίκες. Και όχι μόνο αυτό. Με απαίτηση της
σύμβουλοι. εκλογικής βάσης τα «αστικά» κόμματα (πλην ΕΔΑ)
Η τελική δικαίωση του Φεμινιστικού Κινήματος που έλαβαν μέρος στις εκλογές (δηλαδή «Ελληνικός
Συναγερμός» , ΕΠΕΚ-Φιλελεύθεροι και Ανεξάρτητοι)
Στις βουλευτικές αναμετρήσεις που ακολούθησαν και πάλι
ανέλαβαν την υποχρέωση να έχουν υποψήφιες μόνο
οι γυναίκες δεν μετείχαν αλλά οι πιέσεις συνεχίζονταν
γυναίκες. Το άξιο αναφοράς γεγονός είναι ότι όλες

e-Δίαυλος | σελ. 28
οι υποψήφιες γυναίκες είχαν ιδιαίτερα διακριθεί στην Φύλλο της 15νθήμερης φεμινιστικής επιθεώρησης “Η
πόλη της Θεσσαλονίκης για τους κοινωνικούς αγώνες ΦΕΜΙΝΙΣΤΙΚΗ” που εκδόθηκε στη Θεσσαλονίκη στις αρχές
τους ανάμεσα στα άλλα και για να αποκτήσουν οι του 1930 από τις αδελφές Ελπίδα και Τασία Αντωνιάδου.
γυναίκες πλήρη πολιτικά δικαιώματα. Τον «Ελληνικό
Συναγερμό» εκπροσώπησε η νομικός και πρόεδρος
του «Εθνικού Συνδέσμου Ελληνίδων» του νομού
Θεσσαλονίκης Ελένη Παπαχρήστου - Σκούρα. Το
κόμμα της ΕΠΕΚ-Φιλελευθέρων εκπροσώπησε η
Βιργινία Ζάννα, κόρη του Αλέξανδρου Ζάννα, με
μεγάλη προσφορά στον Ερυθρό Σταυρό, στο Σώμα
Ελληνίδων Οδηγών και στους πρόσφυγες της Μικράς
Ασίας. Ενώ τους «Ανεξάρτητους» εκπροσώπησε η
Μερόπη Τσιώμου - Βασιλικού με μεγάλη πολιτιστική
προσφορά στην πόλη της Θεσσαλονίκης και ιδιαίτερα
στο Φεμινιστικό Κίνημα. Η εκλογική αναμέτρηση
υπήρξε δύσκολη αλλά διεξήχθη σε υψηλό επίπεδο
πολιτικού πολιτισμού αναδεικνύοντας νικήτρια την Η τελική δικαίωση του Φεμινιστικού Κινήματος στην Ελλάδα
Ελένη Σκούρα η οποία ορκίστηκε στη Βουλή στις 31 έλαβε χώρα στη Θεσσαλονίκη στις αναπληρωματικές
Ιανουαρίου 1953. ΄Ηταν η πρώτη Ελληνίδα βουλευτής βουλευτικές εκλογές της 18ης Ιανουαρίου 1953 στις οποίες
εκλέχθηκε βουλευτής η Ελένη Παπαχρήστου - Σκούρα , η
της οποίας η εκλογή άνοιξε διάπλατα το δρόμο για
πρώτη Ελληνίδα βουλευτής στην ιστορία του Ελληνικού
πλήρη και ισότιμη συμμετοχή στα κοινά των γυναικών
Κοινοβουλίου.
στην Ελλάδα. Ο παρθενικός λόγος της στη Βουλή
απέσπασε θερμά και παρατεταμένα χειροκροτήματα *Απόστολος Παπαγιαννόπουλος, Αρχιτέκτονας –
από όλους τους βουλευτές όλων των παρατάξεων Συγγραφέας. Ζει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη.
και η ημέρα εκείνη καταγράφηκε στην ιστορία του Σπούδασε Αρχιτεκτονική στην Πολυτεχνική Σχολή του ΑΠΘ
και υπήρξε επί 35 χρόνια διευθυντής στις Τεχνικές Υπηρεσίες
Ελληνικού Κοινοβουλίου ως «αρχή» μίας νέας εποχής
του Δήμου Θεσσαλονίκης.
για τη χώρα και το λαό μας…
Η προσωπική ιστοσελίδα του είναι : http://apapagianopoulos.
(Σημ. Η Ελένη Σκούρα πέρασε τα τελευταία χρόνια blogspot.com.-
της ζωής της στο Χαρίσειο Γηροκομείο Θεσσαλονίκης
ξεχασμένη απ΄όλους … ). - *

e-Δίαυλος | σελ. 29
ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Μάκης ΒΑΡΛΑΜΗΣ

Αντίσταση και Θυσία, Μνήμη και Δικαιοσύνη!


Γράφει ο Αριστομένης ΣΥΓΓΕΛΑΚΗΣ*

«Εκείνοι οι οποίοι δεν ηδυνήθησαν να πληρώσουν τας τιμάς της


Μαύρης Αγοράς λόγω ελλείψεως περιουσιακών στοιχείων, απέθανον. Ο
λαός τρώγει τας σάρκας του και την περιουσίαν του. Ελάττωσις βάρους
του σώματος μέχρι 15-20% παρατηρείται ακόμη και εις ανωτέρας
κοινωνικάς τάξεις. Ελαττουμένων αφ’ ενός μεν των αποθεμάτων του
σώματος, αφ’ ετέρου δε των περιουσιακών στοιχείων, η κατάστασις του
Λαού θα χειροτερεύση. Όταν εξαντληθούν τ’ ανωτέρω αποθέματα ο
αριθμός των θυμάτων θα αυξηθή εις πολύ ανώτερα επίπεδα. Και αν μεν
ο πόλεμος δεν διαρκέση επί μακρόν, οι ενήλικες θα δυνηθούν, ίσως, να

e-Δίαυλος | σελ. 30
επανορθώσουν τας βλάβας των. Ανεπανόρθωτοι, όμως,
οπωσδήποτε, είναι αι βλάβαι δια τα παιδιά. Το Ελληνικόν
Κράτος θα έχη, μετά τον πόλεμον, ν’ αντιμετωπίση
προβλήματα των κοινωνικών νόσων (φυματίωσις
κλπ.) εις βαθμόν αφάνταστον!» Έκθεση Kαθηγητή –
Aκαδημαϊκού Γ. Ιωακείμογλου, Μάρτιος 1942.
Η ναζιστική κατοχή άφησε το βαθύ και εξαιρετικά
οδυνηρό της αποτύπωμα στη χώρα μας. Οι υποδομές
της χώρας καταστράφηκαν, μεταξύ των οποίων: το
70% των λιμενικών εγκαταστάσεων, το 75% του
εμπορικού μας στόλου, μεγάλο μέρος του οδικού
και σιδηροδρομικού δικτύου και το σύνολο των
σιδηροδρομικών γεφυρών και τούνελ, καθώς και το
τηλεπικοινωνιακό δίκτυο της χώρας˙ τα αεροδρόμια και
οι λοιπές υποδομές, τα αεροπλάνα και τα μηχανήματα
της πολιτικής αεροπορίας καταστράφηκαν ολοσχερώς
ή λεηλατήθηκαν χίλια επτακόσια εβδομήντα χωριά
παραδόθηκαν στις φλόγες.
Επίσης, περίπου το 1/4 των οικιών, πάνω από
400.000 σπίτια, πυρπολήθηκαν και σχεδόν το 1/5 του
ελληνικού πληθυσμού παρέμενε άστεγο επί χρόνια ή
υποχρεώθηκε να μεταναστεύσει. και ιδιωτικών επιχειρήσεων˙τεράστιες ποσότητες
Το 25% των δασών της ελληνικής επικράτειας τροφίμων, μεταλλευμάτων και άλλων φυσικών
καταστράφηκε, αλλά στην Αττική η ζημιά άγγιξε το πόρων επιτάχθηκαν και εστάλησαν είτε στη Γερμανία,
75% των δασών της1. Χαρακτηριστικά της προσπάθειας προκειμένου να στηρίξουν το βιοτικό επίπεδο του
των Γερμανών ν’ αφήσουν καμένη γη πίσω τους είναι γερμανικού λαού, ώστε κι αυτός με τη σειρά του να
δύο περιστατικά: αφενός η καταστροφή της διώρυγας στηρίξει το ναζιστικό καθεστώς και τα αποτρόπαια
και η πλήρης απόφραξη του ισθμού της Κορίνθου (ο εγκλήματά του, είτε στα πολεμικά μέτωπα του Άξονα
οποίος παρέμεινε κλειστός επί χρόνια) και αφετέρου (π.χ. στη Βόρειο Αφρική).
η προσπάθεια ανατίναξης του εργοστασίου της Άξιο μνείας είναι το σαμποτάζ της πατάτας: στο
Ηλεκτρικής στο Κερατσίνι στις 13.10.1944 (κι ενώ Καστέλλι Πεδιάδος του νομού Ηρακλείου και στην
τα γερμανικά στρατεύματα είχαν εγκαταλείψει την ευρύτερη περιοχή εκατοντάδες γυναίκες είχαν
Αθήνα), που αποσκοπούσε να βυθίσει στο χάος την υποχρεωθεί να καθαρίζουν και να τηγανίζουν κάθε
ελεύθερη Ελλάδα και αποτράπηκε από την ηρωική μέρα χιλιάδες κιλά από τις περίφημες πατάτες
παρέμβαση του ΕΛΑΣ. Λασιθίου, οι οποίες στέλνονταν αεροπορικώς σε
Παράλληλα οι κατακτητές και ιδίως οι Γερμανοί ατομικές αεροστεγείς συσκευασίες, μαζί με νερό, στους
έπεσαν σαν ακρίδα στο σώμα της χώρας μας. Ο στρατιώτες του Ρόμμελ.
εθνικός μας πλούτος λεηλατήθηκε βάσει σχεδίου που Όμως κατ’ εντολήν της Αντίστασης, οι περήφανες
είχε εκπονηθεί πριν ακόμη την εισβολή στην Ελλάδα: Κρητικιές ρίχνουν παραπάνω αλάτι στις πατάτες καθώς
από τις πρώτες μέρες της Κατοχής δημεύτηκε το 80% τις τηγανίζουν με αποτέλεσμα οι πεινασμένοι Γερμανοί,
των μέσων μεταφοράς και το 51% των δημόσιων που μάχονται στην έρημο, τρώγοντας με βουλιμία

e-Δίαυλος | σελ. 31
τις λαχταριστές τηγανητές πατάτες να έρχονται σε
απόγνωση από τη δίψα που τους προκαλούσαν… τον Απρίλιο του 1941 έφτασε στα 153 εκατομμύρια
Γεγονός χαρακτηριστικό της ευφυΐας και της τόλμης δραχμές τον Σεπτέμβριο του 1944!
της Αντίστασης αλλά και της γενικευμένης λεηλασίας Ήταν λοιπόν επόμενο οι Έλληνες να λιμοκτονούν, με
του πλούτου στην οποία προχώρησαν οι Γερμανοί τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού και τις κατώτερες
ρημάζοντας τη χώρα μας. κοινωνικές τάξεις να έχουν τις μεγαλύτερες απώλειες
Ήταν τέτοια η μανία των Γερμανών να αρπάξουν τα λόγω της πείνας.
πάντα, που ο Μουσολίνι παραπονέθηκε ότι «ο Χίτλερ δεν Όπως έξοχα σημείωνε ο Δημήτρης Γληνός στην ιδρυτική
άφησε στους Έλληνες ούτε τα κορδόνια των παπουτσιών διακήρυξη του ΕΑΜ «στη χώρα της ελιάς και του λαδιού
τους». Ακόμη πιο επώδυνη ήταν η κλοπή, λεηλασία ή πεθαίνουν οι άνθρωποι από πρηξίματα, γιατί δεν έχουν
και καταστροφή αρχαιοτήτων και πολιτιστικών αγαθών σταγόνα λάδι να προσθέσουνε στα νερόβραστα χόρτα
της χώρας μας από τους κατακτητές. τους».
Παράλληλα, η ελληνική οικονομία απορυθμίστηκε Ο αφανισμός σημαντικού μέρους του πληθυσμού λόγω
πλήρως λόγω των κολοσσιαίων εξόδων Κατοχής και, της πείνας, των εκτελέσεων, των βασανιστηρίων, της
πέραν αυτών, της επιβολής του κατοχικού δανείου και καταναγκαστικής εργασίας και των ασθενειών υπήρξε
της γενικευμένης απομύζησης του πλούτου. η βαρύτερη εκ των φοβερών συνεπειών της Κατοχής.
Ως απόρροια της νομισματικής ανατροπής και Παραθέτουμε μερικά μόνο, εξόχως χαρακτηριστικά
της συνολικής αποσταθεροποίησης της Εθνικής στοιχεία για το ανθρώπινο δράμα που εκτυλίχθηκε στη
Οικονομίας, ο πληθωρισμός έφτασε σε πρωτόγνωρα χώρα μας την περίοδο 1941-1944: η εβραϊκή κοινότητα
ύψη: είναι ενδεικτικό ότι μια οκά ψωμί από 10 δραχμές εξολοθρεύθηκε: πάνω από 60.000 τα θύματα το 12%

e-Δίαυλος | σελ. 32
ημερολόγιό του, τον Φεβρουάριο του 1942, «οι κάτοικοι
των κατεχόμενων περιοχών είναι βουτηγμένοι στις
υλικές έγνοιες.
Η πείνα και το κρύο είναι στην ημερήσια διάταξη.
Άνθρωποι που η μοίρα τούς έχει χτυπήσει τόσο σκληρά,
σε γενικές γραμμές δεν κάνουν επαναστάσεις». Όμως
διαψεύστηκε παταγωδώς!
Εκεί που κάποιοι δείλιασαν ή άλλοι επένδυσαν ιδιοτελώς
στη συνεργασία με τον Άξονα ο ελληνικός λαός με το
αίμα του υπερασπίστηκε την Πατρίδα και την Ιστορία του
αλλά και, μαζί με τους άλλους λαούς, χάραξε το μέλλον
μιας Ευρώπης απαλλαγμένης από τα φοβερά δεινά του
ναζισμού και του φασισμού. Μεγάλα τα επιτεύγματα
της καθολικής αντίσταση του ελληνικού λαού: μόνο ο
ελληνικός λαός δεν έστειλε εθελοντές να πολεμήσουν
στο πλευρό της Βέρμαχτ στο Ανατολικό Μέτωπο μόνο
των Ελλήνων Εβραίων της Θεσσαλονίκης βρήκαν στην Ελλάδα ματαιώθηκε η πολιτική επιστράτευση και
τραγικό θάνατο λόγω της καταναγκαστικής εργασίας, σώθηκε ο ανθός της νεολαίας μας από τα κάτεργα του
πριν ακόμη μεταφερθούν στα κρεματόρια του Άουσβιτς Χίτλερ μόνο εδώ υπήρξε το φαινόμενο της Ελεύθερης
και αλλού. Ελλάδας, της Ελλάδας του ΕΑΜ, σε έκταση ίση με το
Ο αριθμός των θανάτων στην Κατοχή έφθασε έως 40% της ελληνικής επικράτειας και με πρωτοποριακούς
και το επταπλάσιο του προπολεμικού. Η φυματίωση, θεσμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, συλλογικής –
η ελονοσία, η πνευμονία, τα νοσήματα του πεπτικού δημοκρατικής οργάνωσης της παραγωγής, λαϊκής
και γαστρεντερικού συστήματος και τα καρδιακά δικαιοσύνης. Αναμφίβολα, ο παλλαϊκός και ηρωικός
νοσήματα, σε συνδυασμό με την πείνα, αποδεκάτισαν
τον πληθυσμό.
Μία στις δύο οικογένειες θρήνησαν θύματα κατά τη
διάρκεια του πολέμου και της Κατοχής, ένας στους δέκα
Έλληνες υπέστη αναπηρία, ενώ το 75% των παιδιών
υπέφερε από ασθένειες, ακόμα και μετά τη λήξη του
πολέμου. Η καθολική διάλυση του κράτους και της
κοινωνίας, όπως επισημαίνει ο Μαρκ Μαζάουερ2, είχε
ως αποτέλεσμα να υπονομευθεί όχι μόνο το παρόν αλλά
και το μέλλον της χώρας. Χωρίς αμφιβολία, η Ελλάδα
δέχθηκε ένα συντριπτικό πλήγμα στην Κατοχή και τον
Εμφύλιο και δεν μπόρεσε έκτοτε να ανακάμψει!
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, η τρομοκρατία της
πείνας και των εκτελέσεων ήταν σχέδιο των Γερμανών
για να κάμψουν το φρόνημα των Ελλήνων και να τους
καθυποτάξουν.
Όπως σημείωνε χαρακτηριστικά ο Γκαίμπελς στο

e-Δίαυλος | σελ. 33
χαρακτήρας της Εθνικής μας Αντίστασης και τα υψηλά
της ιδανικά της Ελευθερίας, της Εθνικής Ανεξαρτησίας,
επούλωσης των πληγών της, η χώρα μας δεν έλαβε τις
της Ισότητας και Κοινωνικής Δικαιοσύνης και της
οφειλόμενες αποζημιώσεις από το γερμανικό κράτος,
Δημοκρατίας, έφεραν την Ελλάδα στην πρωτοπορία του
καθώς, με ευθύνη της κυβέρνησης της Ο.Δ.Γ., δεν
Αντιφασιστικού Αγώνα.
τηρήθηκε η πρόβλεψη του άρθρου 5, παρ. 2 της ίδιας
Μετά το τέλος της Κατοχής, η καθημαγμένη Ελλάδα
Συνθήκης ότι το ζήτημα θα συζητείτο αμέσως μετά την
είχε αδήριτη ανάγκη ανασυγκρότησης. Όμως οι
επανένωση της Γερμανίας και τη σύναψη Συνθήκης
προϋποθέσεις για ένα νέο ξεκίνημα δεν υπήρξαν: η
Ειρήνης.
Ελλάδα δεν πρόλαβε να χαρεί τα αγαθά της ειρήνης για
Όποτε οι ελληνικές κυβερνήσεις τόλμησαν να θέσουν
την οποία τόσο σκληρά αγωνίστηκε. Αντίθετα βυθίστηκε
θέμα γερμανικών οφειλών (με πλέον χαρακτηριστική
στον αδελφοκτόνο Εμφύλιο.
προσπάθεια διεκδίκησης τη ρηματική διακοίνωση της
Το Σχέδιο Μάρσαλ ροκανίστηκε από το εγχώριο
κυβέρνησης του Ανδρέα Παπανδρέου στις 14.11.1995)
οικονομικό και πολιτικό κατεστημένο, σε πλήρη
προσέκρουσαν στη γερμανική αδιαλλαξία: πριν την
εναρμόνιση με τις σκοπιμότητες των Η.Π.Α. για τον
επανένωση της Γερμανίας το 1990 οι κυβερνήσεις
έλεγχο της Ελλάδας και της ευρύτερης περιοχής.
της ΟΔΓ, επικαλούμενες τη Συνθήκη του Λονδίνου,
Αν και η Ελλάδα συνυπέγραψε τη Συνθήκη του Λονδίνου
ισχυρίζονταν ότι ήταν «πολύ νωρίς» για τη συζήτηση
του 1953 παρέχοντας στη Γερμανία τη δυνατότητα
των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα. Και μετά

e-Δίαυλος | σελ. 34
το λαό, όσο τίποτα άλλο. Η αναμενόμενη εισαγωγή
στην Ολομέλεια της Βουλής του πορίσματος της
Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Διεκδίκησης θα δώσει
ώθηση στον αγώνα και σε συνδυασμό με τα ισχυρότατα
μέσα που έχουμε στη διάθεσή μας (χορήγηση αδείας
από τον Υπουργό Δικαιοσύνης για την εκτέλεση των
αμετάκλητων αποφάσεων της ελληνικής Δικαιοσύνης
που αφορούν στα θύματα του Διστόμου, του Αιγίου και
του Ρεθύμνου, νέα ρηματική διακοίνωση, περαιτέρω
διεθνοποίηση του θέματος κ.α.) θα αναγκάσει την
γερμανική κυβέρνηση να προσέλθει στο τραπέζι
των διαπραγματεύσεων ή, διαφορετικά, θα ανοίξει
διάπλατα το δρόμο της δικαστικής διεκδίκησης.
Χρειάζεται, όμως, σθένος και μεθοδικότητα, πολιτική

«στη χώρα της ελιάς και του λαδιού


πεθαίνουν οι άνθρωποι από πρηξίματα,
γιατί δεν έχουν σταγόνα λάδι να
προσθέσουνε στα νερόβραστα χόρτα
τους».
Δημήτριος Γληνός

βούληση και ενότητα για να περάσουμε από το λήθ-


αργο της υποταγής στην α-λήθεια της διεκδίκησης!
Η κινητοποίηση του λαού και η αξιοποίηση της
αλληλεγγύης των πολυάριθμων δημοκρατών και
το 1990 ισχυρίζονταν ότι ήταν, πλέον, «πολύ αργά»!
συλλογικοτήτων από τη Γερμανία, που μετέχουν στον
Τα τελευταία, δε, χρόνια αρκούνται να σημειώσουν ότι
κοινό μας αγώνα για την υπεράσπιση της Μνήμης και
το ζήτημα «έχει πολιτικά και νομικά κλείσει», χωρίς να
την απόδοση Δικαιοσύνης & Αποζημίωσης, θα φέρουν
αναφέρουν όμως, όπως σημειώνει εύστοχα ο Μανώλης
την πολυπόθητη δικαίωση.
Γλέζος, «πότε έκλεισε το ζήτημα και με ποιο τρόπο».
Αξίζει να αγωνιστούμε!-
Η γερμανική αδιαλλαξία από τη μια, σε συνδυασμό με το
[1]. Τα παραπάνω στηρίζονται στο φάκελο που
φόβο απέναντι στην ισχυρή Γερμανία είχε ως αποτέλεσμα
κατέθεσε ο Καθηγητής και υπηρεσιακός Υφυπουργός
οι όποιες προσπάθειες διεκδίκησης να ναυαγήσουν στα
Οικονομικών Αθανάσιος Σμπαρούνης στη Διασυμμαχική
ρηχά.
Διάσκεψη των Παρισίων, η οποία έλαβε χώρα από
Ωστόσο, καμία ελληνική κυβέρνηση δεν παραιτήθηκε
9 Νοεμβρίου - 21 Δεκεμβρίου 1945, ενώ η τελική
και, παρά τα λάθη και τις αδυναμίες, τίποτα δεν χάθηκε:
συμφωνία («Συμφωνία των Παρισίων για τις πολεμικές
οι ελληνικές αξιώσεις είναι, κατά γενική ομολογία, επανορθώσεις») υπεγράφη στις 14 Ιανουαρίου 1946.
δίκαιες, ισχυρά τεκμηριωμένες και απαράγραπτες και Δείτε επίσης (ενδεικτικά): Κωνσταντίνος Δοξιάδης, «Αι
το ζήτημα παραμένει ανοικτό κι επίκαιρο και ενώνει Θυσίαι της Ελλάδος στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο»,

e-Δίαυλος | σελ. 35
Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας Τάσσος ΑΛΕΒΙΖΟΣ : Καλάβρυτα-Η Εκτέλεση (1985)
προς την Ελλάδα, «Η Μαύρη Βίβλος της Κατοχής», Αθήνα
2012 και Μανώλης Γλέζος «Και ένα μάρκο να ήταν!.. Οι
οφειλές της Γερμανίας στην Ελλάδα». Εκδοτικός οίκος
Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα 2012.
[2]. Σύμφωνα με την ανασκόπηση της έκδοσης στα
γερμανικά του βιβλίου του «Στην Ελλάδα του Χίτλερ.
Η εμπειρία της Κατοχής» από τον Knud von Harbou με
τίτλο “Zweiter Weltkrieg und seine Folgen Griechenlands
Misere - Deutschlands Schuld’’, που φιλοξενείται στην
ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας Sueddeutsche Zei-
tung της 6ης Αυούστου 2016 (http://www.sueddeutsche.
de/politik/zweiter-weltkrieg-ausgelaugt-von-der-ges-
chichte-1.3071711).-
* Ο Αριστομένης Ι. Συγγελάκης είναι Οδοντίατρος, MSc
- Πολιτικός Επιστήμων, MSc - Διδάκτωρ Κοινωνικής
Οδοντιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών
Συγγραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των
Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα και μέλος της
Ένωσης Θυμάτων Ολοκαυτώματος Δ. Βιάννου.
aristomenis.syngelakis@gmail.com

e-Δίαυλος | σελ. 36
Γνωρίσματα της Ελληνικής Κοινωνίας

Χρήστος ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ

Ατομικισμός
ΚΡΑΤΟΣ - ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ
Γράφει ο Μηνάς ΤΑΥΛΑΡΙΔΗΣ*
Στον σύγχρονο πολιτικό και κοινωνικό στίβο υπάρχουν
δύο πρωταγωνιστές : το άτομο και το Κράτος, που δεν
έρχονται μόνο σε κατά μέτωπο αντιπαράθεση. Αντίθετα, από τις πολλαπλές ατομικές ή συλλογικές αποφάσεις
πρόκειται για ένα αταίριαστο, αλλά αχώριστο ζευγάρι και δραστηριότητες των ατόμων που την απαρτίζουν.
υποκειμένων, σφιχτά αγκαλιασμένο. Παλαιότερα το κράτος περιόριζε αρκετά τις ατομικές
Δηλαδή κάθε άτομο κουβαλάει πολύ από την Κοινωνία ελευθερίες και πρωτοβουλίες, εξυπηρετώντας την
και το Κράτος μέσα του, σε σημείο που να μην μπορεί διατήρησή του, που με επιμέλεια είχε οικοδομήσει η
να διανοηθεί την κοινωνική του παρουσία, χωρίς αυτά. άρχουσα τάξη.
Και από την άλλη πλευρά, η Κοινωνία δεν γεννήθηκε με Στην εξελεγκτική πορεία όμως της κοινωνίας και με την
παρθενογένεση, αλλά αποτελείται από άτομα και δεν καθιέρωση του ατόμου, ως κυρίαρχου υποκειμένου της
έχει καμιά άλλη εξουσία, εκτός από αυτήν που λαμβάνει δημοκρατικής κοινωνίας, δίνεται κάθε φορά μεγαλύτερη

e-Δίαυλος | σελ. 37
σημασία σε αυτό που σκέφτεται, εκφράζει και απαιτεί Και θα μπορούσαμε να ονομάσουμε αυτή την θεωρία,
κάθε άτομο. Παλαιότερα οι αρχές της κοινωνίας, ατομικισμό ή ιδιωτικότητα.
οι δομές της και η ιεραρχία της υπαγορευόταν από Θα ξεκαθαρίσω όμως, ότι με τον ιδιωτικότητα, δεν
την φύση, τη θρησκεία ή τους ηγεμόνες, που είχαν εννοώ ούτε την αντικοινωνική ούτε την αντιπολιτική
καθιερωθεί με διάφορα δόλια μέσα, χωρίς την ελεύθερη στάση και σε καμιά περίπτωση τον απομονωτισμό.
και απρόσκοπτη έκφραση των υποκειμένων, που Ο ατομικισμός είναι ένας τρόπος κατανόησης
απάρτιζαν την κοινωνία. της κοινωνίας και συνεργασίας μαζί της και όχι η
Σήμερα όμως οι θεσμοί της κοινωνίας και του κράτους προσπάθεια να είσαι έξω από αυτήν και ένας τρόπος
εκτιμώνται ως ανθρώπινες επινοήσεις ή απαιτήσεις. να παρεμβαίνεις στην πολιτική και όχι η ανοησία να
Γιατί το κράτος δεν μπορεί να εξυπηρετεί τίποτε αδιαφορείς για αυτήν.
περισσότερο, από τα συμφέροντα των κοινωνικών Είναι ένας τρόπος να συμμετέχεις σε κοινωνικές ομάδες
ομάδων που το απαρτίζουν, με πρώτιστα τα συμφέροντα και σε φιλίες, που εσύ όμως με την δική σου βούληση και
των ασθενέστερων τάξεων. σύμφωνα με τις δικές σου επιθυμίες και προτεραιότητες
Βέβαια, αυτά που οι άνθρωποι δημιουργούν, μπορούν, επιλέγεις.
χωρίς αμφιβολία και να τα αλλάξουν, έτσι που ο Είναι ένας τρόπος να απορρίπτεις την συμμετοχή σου
πειρασμός της αλλαγής να είναι πάντα παρόν. σε ομάδες ή σύνολα, που διάφοροι με το ζόρι ή με
Αυτή η πραγματικότητα ενισχύει την αντιπαράθεση διάφορα τερτίπια σου επιβάλουν να συμμετέχεις.
ατόμου / κράτους. Το άτομο, δηλαδή κάθε άνθρωπος Όλοι μας έχουμε την ανάγκη να νιώθουμε ότι ανήκουμε
συγκεκριμένος, μοναδικός ανεπανάληπτος, διαφο- κάπου, ότι συνευρισκόμαστε με κάποιους, με τους
ρετικός από τους άλλους, αποτελεί το καθοριστικό οποίους περνάμε καλά στις κοινές μας συναντήσεις
θεμέλιο της νομιμότητας και της ύπαρξης του Κράτους και ότι η συνεύρεση αυτή αποφέρει κάτι θετικό για τον
– της κοινωνίας – της ομάδας, μόνο με την ελεύθερη εαυτό μας.
βούλησή του. Το γεγονός αυτό της συνεύρεσης μας δίνει μια σιγουριά,
Από την άλλη μεριά τα όποια σύνολα ή υποσύνολα μας χαρακτηρίζει, μας προσφέρει ένα σταθερό σημείο
των ατόμων, νομιμοποιούνται μόνο, μέσα από τις αναφοράς. Θεωρώ ότι ένα κοινωνικό υποκείμενο, για
συμφωνίες με τα υποκείμενα, προσπαθώντας ενίοτε να μπορεί να έχει μια ισορροπημένη σχέση στην ζωή,
να περιχαρακώσουν τις όποιες εξουσιοδοτήσεις τους χρειάζεται να έχει διαχρονικά τρία βιοτικά στοιχεία :
παραχωρήθηκαν. Πρώτον, να έχει μια ασχολία, για να μπορεί να
βιοπορίζεται και να έρχεται σε επαφή με άτομα με
ΑΤΟΜΙΚΙΣΜΟΣ
τα ίδια οικονομικά συμφέροντα (διεκδικώντας κάτι
Υποστηρίζω , ότι το Κράτος ή η κοινωνική ομάδα έχει καλύτερο στον τομέα αυτόν).
λόγο ύπαρξης μόνο για τα άτομα και όχι το αντίθετο. Δεύτερον, να έχει μια ερωτική σχέση, μια σχέση αγάπης,
Θεωρώ, ότι το άτομο έχει κάποιες ιδιωτικές ειδικές που θα γεμίζει τις συναισθηματικές και σεξουαλικές
αξίες, τις οποίες η κοινωνική ομάδα οφείλει με τις ανάγκες και των δύο.
πρακτικές της να το βοηθήσει να τις διατηρήσει και όχι Τρίτον, να έχει έναν κοινωνικό περίγυρο, με τον
να τις αντικαταστήσει παρά την θέλησή του. οποίον θα συνευρίσκεται κι θα διασκεδάζει. Να νιώθει
Γιατί το άτομα συνιστά την αυθεντική ανθρώπινη δηλαδή ότι μοιράζεται με την ομάδα συναισθήματα
πραγματικότητα, από την οποία προέρχονται το και βιώματα, που μέσα από έναν εποικοδομητικό
Κράτος, η κοινωνική ομάδα και οι θεσμοί που τους διάλογο, με διαφωνίες ή συμφωνίες βρίσκεται ο κοινός
διακατέχουν. παρονομαστής και το πλαίσιο ύπαρξης και λειτουργίας
Το αντίθετο είναι έξω, από τις προσωπικές μου αν της ομάδας.
θέλετε, αξιώσεις και πιστεύω.

e-Δίαυλος | σελ. 38
Εφη ΜΙΧΕΛΗ
Και είναι ακόμη πιο σημαντικό για το κάθε άτομο να
συμμετέχει οικειοθελώς και με κριτικό πνεύμα σε ομάδες
της κοινωνίας. η απομόνωση και η απόρριψη.
Μπορεί, όταν είμαστε παιδιά, νέοι, να συμμετέχουμε Και δυστυχώς είναι πολλά τα άτομα σήμερα στην
κάπου χωρίς επιφυλάξεις, κάτω από τον νεανικό Χώρα μας που οδηγήθηκαν, όχι αποκλειστικά με δική
αυθορμητισμό, χωρίς το κριτικό πνεύμα που μας τους υπαιτιότητα, στον απομονωτισμό αναιρώντας
διακατέχει σε άλλες ηλικίες. το ενδιαφέρον τους για τα κοινά και για την πιστή
Αντίθετα, στα χρόνια της ωριμότητας, αλλάζουν πολλά τήρηση των δημοκρατικών θεσμών και αξιών και των
πράγματα και πολλές έννοιες. συμφερόντων των λαϊκών στρωμάτων.-
Οι δυσκολίες και οι ανάγκες της ζωής, τα εγώ κ.τ.λ., * Ο Μηνάς ΤΑΥΛΑΡΙΔΗΣ, γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη και
αναγκάζουν το άτομο να χάσει κομμάτι από την σπούδασε στην Γερμανία. Ιδρυτικό μέλος του ΠΑΣΟΚ και για
επαναστατικότητα των νεανικών του χρόνων και να έξι χρόνια μέλος της Κεντρικής Επιτροπής, καθώς και μέλος
αφήνει να κυριαρχήσει ο μικροαστισμός που έχουμε όλοι των τομέων Οργανωτικού και Αποδήμου. Γραμματέας της
κρυμμένο μέσα μας. Ομοσπονδίας Ελληνικών Φοιτητικών Ενώσεων Δ. Γερμανίας
Αλλάζει το <ανήκουμε χωρίς όρους> και γίνεται και σύνεδρος στα πρώτα Σπουδαστικά Συνέδρια στην Ελλάδα.
<συμμετέχουμε με επαγρύπνηση, ακόμη και με Εκλεγμένο μέλος στο Προεδρείο του γερμανικού φοιτητικού
σκεπτικισμό>, αυξάνοντας ταυτόχρονα την ανάγκη συλλόγου στο Πανεπιστήμιο του Saarbrueken, ως εκπρόσωπος
για περισσότερη ιδιοτηκότητα, κάτι που μπορεί βέβαια των ξένων φοιτητών, καθώς επίσης και αντιπρόσωπος στα
να μας οδηγήσει στην απομάκρυνση από διάφορες γερμανικά σπουδαστικά συνέδρια. Μέλος του συνδικάτου
Μετάλλου στην Γερμανία και της ΟΤΟΕ στην Ελλάδα με
κοινωνικές ομάδες και τελικά στο αποφευκτό, που είναι
επανειλημμένες συμμετοχές στα συνέδριά τoυς. -

e-Δίαυλος | σελ. 39
Νέες Επιστήμες & Οικονομία

Βύρων ΜΑΓΚΟΣ : Ορεινό Χωριό

Η άνοδος των οικονομικών


της γνώσης
Τι είναι η γνώση; Πώς διαδίδεται; Και ποια είναι η αξία της;
Του César A. Hidalgo* (Μ.Ι.Τ.) Επιμέλεια Αλέξανδρου ΤΖΙΟΛΑ

Σχεδόν πριν από 30 χρόνια, ο Paul Romer δημοσίευσε Αυτό σήμαινε ότι θα μπορούσε να μοιραστεί
μία εργασία που διερευνούσε την οικονομική αξία απεριόριστα και έτσι ήταν το μόνο πράγμα που θα
της γνώσης. Στην εργασία αυτή, υποστήριξε ότι, μπορούσε να αναπτυχθεί υπό προϋποθέσεις «ανά
αντίθετα με τους κλασσικούς παράγοντες παραγωγής άτομο». Το έργο του Romer αναγνωρίστηκε πρόσφατα
(κεφαλαίου και εργασίας), η γνώση ήταν ένα «μη με το βραβείο Νόμπελ, παρόλο που ήταν μόνο η αρχή
ανταγωνιστικό αγαθό». μιας μεγάλης ιστορίας.
e-Δίαυλος | σελ. 40
Η γνώση θα μπορούσε να είναι απεριόριστα Notre Dame. Σε αντίθεση με τον Romer, είχα πάρα πολλά
κοινή, αλλά αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσε δεδομένα.
να πάει παντού; Είχα δεδομένα σχετικά με τα κινητά τηλέφωνα που
εντοπίζουν τα κοινωνικά δίκτυα και την ανθρώπινη
Λίγο μετά την σπάνια εργασία του Romer, ο Adam
κινητικότητα.
Jaffe, ο Manuel Trajtenberg και η Rebecca Henderson
Είχα στοιχεία για το διεθνές εμπόριο, συνοψίζοντας
δημοσίευσαν ένα έγγραφο σχετικά με τη γεωγραφική
τα πρότυπα παραγωγής των χωρών με εξαιρετικές
διάδοση της γνώσης.
λεπτομέρειες.
Χρησιμοποιώντας μια στατιστική τεχνική που
Αυτό το τελευταίο σύνολο δεδομένων ήταν το αλεύρι
ονομάζεται αντιστοίχιση, προσδιόρισαν ένα “δίδυμο”
που χρειαζόμασταν για να δημιουργήσουμε εμπειρικά
για κάθε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (δηλαδή ένα δίπλωμα
μέτρα γνώσης, επεκτείνοντας τις ιδέες του Romer στον
ευρεσιτεχνίας που κατατέθηκε ταυτόχρονα με ένα άλλο
κόσμο των μεγάλων δεδομένων.
και έδιναν και τα δύο παρόμοιες τεχνολογικά λύσεις).
Το πρώτο “μέτρο’’ της γνώσης που δημοσιεύσαμε είναι
Στη συνέχεια, συνέκριναν τις παραπομπές που έλαβε
πλέον γνωστό ως “μέτρο συγγένειας’’.
κάθε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και το δίδυμό του.
Μετράει τη γνώση που έχει μια οικονομία σχετικά με μια
Σε σύγκριση με τα δίδυμα, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας
συγκεκριμένη δραστηριότητα.
έλαβαν σχεδόν τέσσερις περισσότερες αναφορές από
Εδώ, μια δραστηριότητα είναι μια ευρεία έννοια.
άλλα διπλώματα ευρεσιτεχνίας που προέρχονταν από
Θα μπορούσε να είναι μια βιομηχανία (κατασκευή
την ίδια πόλη από εκείνα που προέρχονταν από αλλού.
πουκάμισων), ένα προϊόν (ένα πουκάμισο), μια
Ο Romer είχε δίκιο σε αυτή την περίπτωση για
τεχνολογία (μηχανήματα ύφανσης) ή ακόμη και ένα
τη γνώση η οποία μπορούσε μεν να διαμοιραστεί
πεδίο έρευνας (μη υφασμένα υφάσματα).
απεριόριστα, αλλά είχε και δυσκολίες να ταξιδέψει
Η ‘‘συγγένεια’’ μετράει τη “δυναμική” μιας οικονομίας
μακριά.
να αναπτύξει μια δραστηριότητα που δεν υπάρχει ακόμη
Τι έκανε τη γνώση κολλητική; σε αυτήν.
Ακολουθώντας τα βήματα των Romer και Jaffe, οι Η “συγγένεια” μετράει μια σημαντική ιδιότητα της
επιστήμονες χαρτογράφησαν τα συγγραφικά δίκτυα γνώσης, το γεγονός ότι δεν μεταφέρεται εύκολα μεταξύ
των εφευρετών. των δραστηριοτήτων.
Αυτό έδειξε ότι ήταν ένα επαγγελματικό δίκτυο Για παράδειγμα : Το να είστε ειδικός στη μουσική δεν σας
εφευρετών, χωρίς άλλες πτυχές της γεωγραφίας (όπως κάνει καλό στο αθλητισμό.
το θεσμικό περιβάλλον ή η κοινή κουλτούρα) και έτσι Ομοίως, μια οικονομία που είναι καλή στην εξαγωγή
εξήγησαν την περιορισμένη διάδοση της γνώσης. ηλεκτρονικών μπορεί να είναι αδύναμη στην εξόρυξη.
Παρά τις καταχωρίσεις και τις δημοσιεύσεις με δίπλωμα Η μέτρηση της “συγγένειας” είναι πολύ απλή.
ευρεσιτεχνίας, οι γνώσεις των εφευρετών στον τομέα Πρώτον, πρέπει να δημιουργήσετε ένα δίκτυο που
τους περιορίζονταν στον ορίζοντα του δικού τους να συνδέει παρόμοια προϊόντα. Στην περίπτωσή μας,
δικτύου συνεργασίας. συνδέσαμε προϊόντα που τείνουν να εξάγονται μαζί:
Σε μερικές δεκαετίες, είχαμε καταλάβει γιατί η γνώση μπλουζάκια - μπλούζες, μήλα - αχλάδια, λεωφορεία
ήταν στο επίκεντρο της οικονομικής αξίας, αλλά επίσης, και αυτοκίνητα. Στη συνέχεια, εστιάζετε σε ένα προϊόν,
γιατί ήταν ένα μέλι που όλοι ήθελαν, αλλά λίγοι είχαν. που χρησιμοποιεί αυτό το δίκτυο, για να μετρήσετε το
Όταν ο Romer δημοσίευσε το τεύχος του για την κλάσμα των “αδελφών προϊόντων” που ήδη εξάγονται
οικονομική ανάπτυξη, ήμουν μόλις 10. Δεκαέξι χρόνια από κάθε χώρα. Εάν το ποσοστό αυτό είναι μεγάλο, τότε
αργότερα, έκανα το διδακτορικό μου στο Πανεπιστήμιο μπορείτε να προβλέψετε ότι η χώρα είναι πιο πιθανό να

e-Δίαυλος | σελ. 41
αρχίσει να εξάγει το συγκεκριμένο προϊόν.
Και ακριβώς αυτό δείχνουν τα δεδομένα.
Η γνώση μπορεί μεν να
Οι οικονομίες είναι πιο πιθανό να εισέλθουν σε μια
δραστηριότητα όταν σε αυτήν ενυπάρχουν συναφείς διαμοιραστεί απεριόριστα,
δραστηριότητες.
Αυτό ισχύει για χώρες και προϊόντα, περιφέρειες και αλλά έχει και δυσκολίες να
βιομηχανίες, πόλεις και διπλώματα ευρεσιτεχνίας, ακόμη
ταξιδέψει μακριά.
και για πανεπιστήμια και ερευνητικούς τομείς.
Αυτή η αρχή της “συγγένειας” είναι τόσο ισχυρή όσο και
η οικονομική αρχή.
Λίγα χρόνια αργότερα δημοσιεύσαμε μια δεύτερη μέτρηση
που μετρά τις συνολικές γνώσεις σε μια χώρα, σε μια
περιοχή ή σε μια πόλη.
Το μέτρο αυτό επικεντρώθηκε στην ένταση της γνώσης
-το γεγονός ότι η γνώση δεν μπορεί να προστεθεί απλά,
αφού έχει επικαλύψεις και έρχεται σε ξεχωριστά τμήματα.
Η βασική ιδέα ήταν ότι η γνώση ενός τόπου εκφράστηκε
στις δραστηριότητες που υπάρχουν σ’ αυτήν και η γνώση
μιας δραστηριότητας εκφράστηκε στους τόπους όπου η
δραστηριότητα αυτή ήταν παρούσα.
Αυτό μας επέτρεψε να ορίσουμε τη γνώση με έναν εντελώς
κυκλικό τρόπο, χρησιμοποιώντας είτε αναδρομές, είτε
μια μαθηματική τεχνική που σχετίζεται με την ανάλυση
κύριων συστατικών.
Τα καλά νέα ήταν ότι αυτή η μέθοδος δεν έκανε υποθέσεις
σχετικά με τους τόπους ή τις δραστηριότητες όπου η
γνώση ήταν περισσότερο διαδεδομένη αλλά έβγαζε και
ασφαλή συμπεράσματα.
Ονομάσαμε αυτή τη μέτρηση: Δείκτη Οικονομικής
Πολυπλοκότητας (Economic Complexity Index).
Αλλά η “οικονομική πολυπλοκότητα” δικαιώνει το όραμα
του Romer; Η απάντηση ήταν ένα ηχηρό ΝΑΙ !
Αιμίλιος ΠΡΟΣΑΛΕΝΤΗΣ : Θαλασσιές
Οι χώρες που είχαν πιο «πολύ γνώση» ήταν πλουσιότερες
και λιγότερο άνισες και όταν είχαν υπερβολικά μεγάλο
ποσοστό γνώσεων ανά μονάδα του κατά κεφαλήν ΑΕΠ,
αυξάνονταν ταχύτερα. Όταν παρουσιάζω το έργο μου σε μελετητές,
Η μαγική μέτρηση προέβλεπε την άνοδο της Ανατολικής επιχειρηματίες, υπουργούς και δημόσιους υπαλλήλους,
Ασίας, την κρίση της Ελλάδας και τη στασιμότητα της συνήθως μου ρωτούν την ίδια ερώτηση: «ποιός είναι ο
Λατινικής Αμερικής. κατάλογος ;!»
Ωστόσο, αυτά τα ευρήματα μας έδωσαν και κάποιες Αυτό που εννοούν είναι ότι θέλουν να μάθουν τον
ενδείξεις για το πώς η γνώση μετατοπίστηκε σε νέα πεδία. κατάλογο των δραστηριοτήτων που σχετίζονται
Η έρευνα τώρα θα συνεχιστεί πάνω σε αυτό. περισσότερο με την περίπτωσή τους – δηλ. μια λίστα

e-Δίαυλος | σελ. 42
όπου να επικεντρωθούν οι προσπάθειές τους για
βιομηχανική ανάπτυξη.
Οι χώρες που είχαν πιο «πολύ
Αλλά ποτέ δεν μου άρεσε η “λίστα”. Έτσι, πρόσφατα,
με την Aamena Alshamsi και τον Flávio Pinheiro, γνώση» ήταν πλουσιότερες
δημοσίεύσαμε μία εργασία με την οποία διερευνήσαμε και λιγότερο άνισες και όταν
εκατομμύρια λίστες, αντί να επικεντρωθούμε σε μία
είχαν υπερβολικά μεγάλο
μόνο.
Τα μαθηματικά έδειξαν ότι εφαρμόζοντας μια λίστα ποσοστό γνώσεων ανά
με φθίνουσα σειρά συγγένειας αυτή ήταν στην μονάδα του κατά κεφαλήν
πραγματικότητα υποβέλτιστη. Αυτό οφείλεται στο
ΑΕΠ, αυξάνονταν ταχύτερα.
γεγονός ότι ο κατάλογος περιείχε προϊόντα που
σχετίζονταν ιδιαίτερα, αλλά ήταν επίσης αδιέξοδα Η μαγική μέτρηση προέβλεπε
(δηλαδή προϊόντα που δεν συνδέονταν με άλλα την άνοδο της Ανατολικής
προϊόντα). Τα «αδιέξοδα προιόντα» μπορούν να
Ασίας, την κρίση της Ελλάδας
κατατάσσονται ψηλά στον “κατάλογο”, αλλά μερικές
φορές, είναι καλύτερο να επικεντρωθούμε σε προϊόντα και τη στασιμότητα της
που είναι πιο δύσκολα να αναπτυχθούν αλλά ανοίγουν Λατινικής Αμερικής.
νέες διαδρομές.
Επιπλέον, τα μαθηματικά έδειξαν ότι υπάρχει μία
εναλλακτική ευκαιριακή διέξοδος όταν σε κάποια πολύ
καλή περίοδο οι χώρες θα μπορούσαν να αποκλίνουν καινοτόμων δραστηριοτήτων.
από τις πιο σχετικές προσφιλείς δραστηριότητες. Τι θα μας φέρει στη συνέχεια η μελέτη της γνώσης;
Εάν μία χώρα είναι υπερβολικά φιλόδοξη τότε οδηγείται Θα φτάσουμε σε ένα σημείο στο οποίο θα μετρήσουμε
πολύ γρήγορα σε αποτυχημένα αναπτυξιακά έργα. Εάν την ακαθάριστη εγχώρια γνώση όσο ακριβώς μετράμε
είναι πολύ συντηρητική τότε όταν δεν την εκμεταλλεύεται το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν;
την κατάλληλη στιγμή την χάνει σαν ευκαιρία. Θα μάθουμε πώς να σχεδιάσουμε τη διάδοση της
Αλλά θα μπορούσαμε ποτέ να επιταχύνουμε τη ροή της γνώσης;
γνώσης; Θα συνεχίσει η γνώση να επικεντρώνεται στις πόλεις;
Πιο καλύτερα δεδομένα και μέθοδοι μας επιτρέπουν Ή θα σπάσει τελικά τα δεσμά της κοινωνίας και θα
να τοποθετήσουμε τη ροή της γνώσης κάτω από το εξαπλωθεί σε κάθε γωνιά του κόσμου;
μικροσκόπιο. Μπορούμε να παρατηρήσουμε πώς Το μόνο που γνωρίζουμε είναι ότι η μελέτη της γνώσης
κινείται η γνώση καθώς οι εργαζόμενοι αλλάζουν θέση είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι. Σε ένα δέντρο τα
εργασίας ή γίνονται άνεργοι. Μπορούμε να δούμε πώς χαμηλότερα φρούτα μπορεί να έχουν ήδη μαζευτεί,
οι αλλαγές στις τεχνολογίες της επικοινωνίας και των αλλά το δέντρο είναι ακόμα γεμάτο με φρούτα και
μεταφορών επηρεάζουν τη διάδοση της γνώσης: από την γεύσεις. Ας σκαρφαλώσουμε για να το εξερευνήσουμε.-
εισαγωγή του τυπογραφείου στην αρχή της σύγχρονης ------------------
Ευρώπης, στην επιτάχυνση των αμαξοστοιχιών * Ο César A. Hidalgo έλαβε πρόσφατα το βραβείο La-
στην Κίνα. Μπορούμε να μελετήσουμε το ρόλο της grange του 2018, που απονέμεται για την έρευνα σε
μετανάστευσης στις ροές γνώσης. Μπορούμε ακόμη περίπλοκα συστήματα, για την εργασία του σχετικά με
την οικονομική πολυπλοκότητα, τη διάχυση της γνώσης
να χρησιμοποιήσουμε διπλώματα ευρεσιτεχνίας για να
και την οπτικοποίηση δεδομένων. Διευθύνει την ομάδα
διερευνήσουμε τη συνάφεια και την πολυπλοκότητα των
συλλογικής μάθησης στο MIT.

e-Δίαυλος | σελ. 43
Λαϊκός ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

“Ο τρανός χορός “ στο γάμο της Βασιλικής και του Δημητρίου Πλαζομίτη στο χωριό Πελεκάνος Βοίου

Ο τελετουργικός ΤΡΑΝΟΣ ΧΟΡΟΣ


Γράφει η Θεοδώρα ΛΕΙΨΙΣΤΙΝΟΥ

Ο τρανός χορός αντιπροσωπεύει ένα ταξίδι στο χρόνο,


που εκφράζει τη διηνεκή Ιστορία και την ευθυτενή
παράδοση του αρχαίου Ελληνισμού και της πονεμένης πλατεία ήταν ο «Τρανός χορός», ένας μεγαλόπρεπος
Ρωμιοσύνης. Τον χόρευαν σε γάμους αλλά και το δωρικός χορός, ήρεμος με συμμετρικές κινήσεις, αργός
Δεκαπενταύγουστο στη Δυτική Μακεδονία.. στα βήματα στην αρχή και γρήγορος πηδηχτός προς το
Ο τρανός χορός σε γάμους τέλος.

Σε χωριά του Βοϊου, και πιο συγκεκριμένα στον Πρόκειται για χορό που έχει χαρακτήρα ιεροτελεστίας
Πελεκάνο, στην Εράτυρα, στο Σισάνι , στη Γαλατινή, και όχι διασκέδασης. Αποτελεί έκφραση λύπης των
αλλά και στην πόλη της Σιάτιστας, στους γάμους το συγγενών της νύφης και χαράς της οικογένειας του
γλέντι από το σπίτι του γαμπρού μεταφερόταν στο γαμπρού. Οσοι μετέχουν είναι όρθιοι, ευθείς, ευθυτενείς
μεσοχώρι, για να χορέψει η νύφη και ο γαμπρός αλλά και κατακόρυφοι, χωρίς κυρτώσεις. Συμμετείχε όλο το
και όλοι οι συγγενείς. Το επιστέγασμα του χορού στην συγγενολόι του γαμπρού και της νύφης στον Τρανό

e-Δίαυλος | σελ. 44
χορό, σχημάτιζοντας ένα τρανό κύκλο, με το κεφάλι
ψηλά και το βλέμμα μακριά με σοβαρό και περήφανο
ύφος. Όλοι αγέρωχοι!
Μπροστά ο νούνος, μετά ο πατέρας του γαμπρού και
της νύφης, ακολουθούσαν τα αδέλφια των νεόνυμφων
και κατόπιν οι άνδρες, πιασμένοι με τα χέρια τεντωμένα
κάτω και με τα δάχτυλα των χεριών τους πλεγμένα και,
τέλος, οι γυναίκες πιασμένες αγκαζέ.
Τελευταίος από τους άντρες και δίπλα στη νύφη
ήταν ο γαμπρός. Μετά τη νύφη, η κουμπάρα. Όλοι
συγχρονίζονταν με το βηματισμό του νούνου. Έκαναν
ένα βήμα μπροστά και ένα βήμα πίσω. Αφού έρχονταν
τρεις γύρους, τον τρανό χορό τον έκλεινε ο γαμπρός με
το τραγούδι:
Η αρχή του τραγουδιού ήταν:
Κόρ’ απ’ την ανατολή κι άγουρος απ’ την αγνιά
Πέντε κάστρα πουλιμούσαν για τ’ ισένα κυρά νύφη
πάησαν κι ανταμώθηκαν στουν ξηροπόταμον.
κι άλλα πέντε μάλωναν για τα δυο σου μαύρα μάτια
-Πέρασέ μου νιούτσικι, πάρε τα παπούτσια μου.
για το μελτζανό σου χείλι και τον άσπρο σου λαιμό…
-Δεν τα θέλω κόρη μου, δεν τα καταδέχομαι.
Στη συνέχεια, έφευγαν οι άνδρες κατά την εναλλαγή από Ο τρανός χορός στα Βλαχοχώρια
τον αργό στο γρήγορο ρυθμό, ενώ τα μπρατίμια με τις Ο τρανός χορός είναι, επίσης, χαρακτηριστικός χορός
όμορφες ποδιές περίζωναν ασφυκτικά για λίγα λεπτά στα Βλαχοχώρια, στη Βλάστη, στο Περιβόλι και στη
τα όργανα από ενθουσιασμό και κέφι και κάποιες φορές Σαμαρίνα. Χορεύεται κυρίως το Δεκαπενταύγουστο,
έπαιρναν τα καπέλα από τους οργανοπαίκτες και τα χωρίς όργανα αλλά μόνο με τραγούδι.Είναι χορός
πετούσαν ψηλά. φωνητικός και όχι χορός ενόργανος, όπως του γάμου. Τα
Με την απομάκρυνση των αντρών, έμειναν μόνο οι τραγούδια που λέγονται είναι λυρικά, ερωτικά, ιστορικά,
γυναίκες για να χορέψει η νύφη το νυφιάτικο, αργό ηρωικά και κλέφτικα. Χορεύεται περίπου με τα ίδια
γυναικείο χορό με μικρά δωρικά βήματα που χορεύεται βήματα, με επισημότητα και έχει καθολική συμμετοχή
μόνο σε γάμους. Χόρευε σεμνά και καμαρωτά. και κοινωνικά χαρακτηριστικά.
Προσκυνούσε μια φορά στην αρχή και μια φορά στο Τα κοινά τα χαρακτηριστικά της δομής του με τον
τέλος του χορού. τρανό χορό του γάμου είναι: η υποστατική ιεράρχηση,
Ο χορός στο μεσοχώρι κρατούσε μέχρι να βασιλέψει ο η κατάφαση της διακριτής ετερότητας των φύλων, η
ήλιος και συνεχιζόταν στο σπίτι του γαμπρού ως στα διάσωση της διανθρώπινης κοινωνίας, η αταλάντευτη
ξημερώματα μέσα σε ένα περιβάλλον γιορτής, χαράς και κοινοτική βούληση για ιστορική συνέχεια, ο πόθος για
ευτυχίας. μια ζωή όρθια και ελεύθερη, αδούλωτη και αυτεξούσια,
η διαπαιδαγώγηση της νέας γενιάς και της νιότης στο
Από προφορική παράδοση της Σιάτιστας, όπως γράφει ο
χορό της ελευθερίας και της αγάπης για τη ζωή. Η
Αθανάσιος Δάρδας, ο χορός αυτός ανάγεται σε ιστορικό
διαφορά με τον τρανό χορό στους γάμους είναι ότι είναι
γεγονός του 1784, όταν πεντακόσιοι γενναίοι Σιατιστινοί
χορός πάγκοινος, συμμετοχικός και καθολικός. Χορός
με αρχηγό τον προεστό Νιόπλιο απέκρουσαν, από το
ενότητας που δίνει τη δυνατότητα συμμετοχής σε όλους
αρχοντικό της ηρωίδας Κυρά- Σανούκως Χατζηγιάννη,
χωριού και όχι μόνο στους συγγενείς. Χορός που δεν
την πρώτη επιδρομή Τουρκαλβανών που επιχείρησαν να
θέλει θεατές αλλά μετόχους.
πατήσουν την πόλη.

e-Δίαυλος | σελ. 45
Τρανός Χορός σε φωτογραφία των Αφων ΜΑΝΑΚΙΑ

Κυκλοτερός είναι ο Τρανός χορός αλλά ποτέ κλειστός βρίσκεται ο γεροντότερος πάντων που «σέρνει το χορό»
χορός- κύκλος, για να μπαίνουν όσοι επιθυμούν. με το χορευτικό και φωνητικό τραγούδι που τραγουδιέται
Επιτυγχάνει να μετατρέψει σε τραγούδι και χορό τη ζωή, πρώτα από τους άνδρες που αποτελούν το μισό μπροστινό
δίνει τη δυνατότητα να μπει στον κύκλο-χορό όλο το Χορό και επαναλαμβάνεται το ίδιο από τις γυναίκες που
χωριό ενιαίο. Τους αγκαλιάζει όλους, αγαπημένους και συγκροτούν το υπόλοιπο μισό του Χορού. Βροντοφωνούν
μαλωμένους, μικρούς και μεγάλους, άνδρες και γυναίκες. οι άνδρες, αντιφωνούν οι γυναίκες. Έτσι, σχηματίζεται
Δεν υπάρχει το ατομικό εγώ αλλά το συλλογικό εμείς, ένας τεράστιος κύκλος «με μία κεφαλή». Στο μέσον του
δεν χορεύει το άτομο, αλλά ταυτίζεται χορεύοντας με το κύκλου εποπτεύει ο τελετάρχης, πρόσωπο σεβαστό και
κυρίαρχο στοιχείο του συλλογικού εμείς της κοινότητάς αποδεκτό από την κοινωνική ομάδα, ο οποίος συντονίζει
του. τον χορό, δίνει τον τόνο και ρυθμίζει κάθε λεπτομέρειά
Υπάρχουν άγραφοι κανόνες που καθορίζουν τα θέματα του.
και τις διαδικασίες σύμφωνα με τους οποίους τα άτομα Το τραγούδι αρχίζει από τον κορυφαίο και
εντάσσονται στο ενιαίο χορευτικό σύνολο και οι οποίοι επαναλαμβάνεται ρυθμικά από τις υπόλοιπες ομάδες.
τηρούνται με θρησκευτική ευλάβεια απ΄όλους. Τα Παλιότερα η σειρά του Τρανού Χορού καθοριζόταν από
άτομα εντάσσονται στο χορό με ηλικιακή ιεράρχηση. την κοινωνική σύνθεση του χωριού. Μπροστά χόρευε η
Οι γεροντότεροι είναι αυτοί που μπαίνουν μπροστά και εύπορη τάξη των εμπόρων, ακολουθούσαν οι βιοτέχνες
οδηγούν τις δύο ομάδες που τον απαρτίζουν, ακολουθούν και μετά οι κτηνοτρόφοι με τις άσπρες φουστανέλες και,
οι μεσήλικες, κατόπιν οι νεότεροι και μετά οι γυναίκες με τέλος, έκλειναν τον κύκλο οι αγωγιάτες με τις μαύρες
την ίδια αυστηρή ιεράρχηση. Στην κεφαλή του Χορού, τους φουστανέλες.

e-Δίαυλος | σελ. 46
Ο Δωρικός χορός ρυθμοί πάνω στους οποίους δένουν οι μελωδίες των
Βλάχικων χορών είναι ρυθμοί 2/4, 4/4, 5/8, και 7/8 που
Ο Τρανός Χορός άντεξε στο χρόνο, γιατί έχει
τους συναντάμε από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ο
ανθρωπιά και ομορφιά. Διατηρήθηκε ανέπαφος, όπως
Τρανός Χορός, στους γάμους των χωριών μας αλλά και
τον τραγουδούσαν οι παππούδες μας.Είναι μοναδικό
τον Δεκαπενταύγουστο στα διπλανά μας Βλαχοχώρια,
πολιτισμικό γεγονός.Ο μελετητής του βλαχόφωνου
είναι ο ίδιος τελετουργικός χορός. Αργός, απλός αλλά
ελληνισμού Αχ. Λαζάρου επισημαίνει κοινά στοιχεία του
συνάμα μεγαλοπρεπής και περήφανος, αρχέγονα
Τρανού χορού με τον αρχαίο διθύραμβο στο χορευτικό
Ελληνικός κρατά άσβεστη στο χρόνο τη μνήμη,
βηματισμό και στον ρυθμό των τραγουδιών.
μεταφέροντας από γενιά σε γενιά τις μνήμες της
Ο χορός αποτελεί μία ανώτατη έκφραση της κοινότητας, τους θρύλους και τις δοξασίες, τα ήθη και
τοπικής κοινωνίας, στενά συνδεδεμένης με μεγάλες τα έθιμα των Μακεδόνων παππούδων μας.Έρχεται από
θρησκευτικές γιορτές και πανηγύρεις, με τους κύκλους το βαθύ παρελθόν, εκφράζοντας το ομαδικό πνεύμα-
της ζωής, όπου δίνεται η ευκαιρία να καταδειχθεί η χαρακτηριστικό του Δωρικού φύλου των Μακεδόνων
κοινωνική συνοχή και οι άγραφοι κανόνες αιώνων, που ήταν οι πρώτοι των Ελληνικών φύλων που
όπου το ατομικό ταυτίζεται απόλυτα με το συλλογικό συναισθάνθηκαν την κοινή πορεία του Ελληνισμού και
εμείς. O Tρανός Χορός, το διαχρονικό έθιμο, τηρείται πέτυχαν τη συναδέλφωση των Ελλήνων, αλλάζοντας
με ευλάβεια και οι ρίζες του χάνονται στην αρχαιότητα. την ιστορία των πόλεων-κρατών σε ιστορία ενός
Κατά τον καθηγητή παραδοσιακών χορών Γιάννη Δήμα έθνους.-
, οι χοροί των Βλάχων αποτυπώνουν το αδιαίρετο του
χορευτικού πολιτισμού της χώρας μας. Οι βασικοί

e-Δίαυλος | σελ. 47
ΒόρειαΑνατολική ΠΙΝΔΟΣ - ΣΤΟ ΒΟΪΟ

Πετρογέφυρο Τριάδας (φωτ. Αργύρη Παφίλη)

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ

Από τον Αυγερινό στο γεφύρι της Τριάδας


Γράφει ο Αργύρης ΠΑΦΙΛΗΣ

Βόρεια Πίνδος. Εδώ που το κατακαλόκαιρο,


Τα ερείπια της Καλογρίτσας και του Τσέρνις.
ακροζυγιάζονται οι αετοί και τους χειμώνες, μαίνονται
τα δρολάπια, απλώνεται ο κόσμος του Βοϊου. Στην Στον αριστερό λόφο της χράπας που τον κυκλώνουν
βαθύσκιωτη Νιρικίτα του Βυθού, ένα ρυάκι γεννιέται πυκνά δάση από οξιές καστανιές και έλατα, βρίσκονται
και διασχίζει τα υγρά λιβάδια της. Γλιστρά πάνω στις τα ερείπια του παλιού οικισμού Καλογρίτσα, που
πλάτες των βράχων και χάνεται σε σκοτεινό και άβατο καταστράφηκε από τους Τουρκαλβανούς στα 1722. Είχε
τόπο, για να εμφανιστεί ορμητικό, στην Χράπα της 20 οικίες και η εκκλησία της ήταν αφιερωμένη στον
Καλογρίτσας. Ένα απροσπέλαστο τείχος από βράχους, Άγιο Γεώργιο. Οι κάτοικοι της σκόρπισαν έφυγαν για
γλιστερές ποταμόπετρες, γεμάτες βρύα και πυκνή τον Ντόλο και το Κωνστάντζικο.
βλάστηση φράζουν και ορίζουν τον νεραϊδότοπο της Το μικρό ρυάκι ενισχυμένο από μικρότερα ρέματα, αρχίζει
Χράπας. να δυναμώνει, και να αποκτά ορμή. Ο αχός του, αποκτά

e-Δίαυλος | σελ. 48
Βόϊο : Από τον Αυγερινό στο γεφύρι της Τριάδας
πια βουή μικρού ποταμού. Αριστερά του ποταμού,
μέσα σε βαθύ λαγκάδι βρίσκονταν το παλαιοχώρι θαυμαστικά μας.
Τσέρνις. Είχε την ίδια μοίρα με την Καλογρίτσα. Οι Ο κόσμος της Πραμόριτσας μας κρατά αιχμάλωτους.
κάτοικοι του για αναζητώντας ασφάλεια κατέφυγαν Δύσκολα πολύ ξεφύγαμε από την αγκαλιά του. Κοντά
σε άλλες περιοχές όμως οι οικογένειες Βαργιάμη και στο εξωκκλήσι της Παναγιοπούλας, το ποτάμι ορμητικό,
Παπακώστα εγκαταστάθηκαν στο Κωνστάντζικο, τον φεύγει για τον βυρό του Παπακύρλα. Εδώ βρίσκονταν
Αυγερινό. Θύμησης του Τσέρνις ο ναός του Αγίου ένα από τα παλιοχώρια του Αυγερινού.
Νικολάου. Τριγύρω του τεράστιες βελανιδιές, πυκνά
δάση οξιάς και πανύψηλες φτέρες. Το βασίλειο της Αυγερινός.
αρκούδας. Παρθένος τόπος! Απόμερος! Απόκοσμος! Αφήσαμε την Πραμόριτσα και το υδάτινο ταξίδι της και
Τόσο που νοιώθω να με πολιορκεί, ένας μικρός φόβος. ανηφορίσαμε για τον Αυγερινό, ένα από τα μεγαλύτερα
Κυρίαρχος ο αγέρας που κάνει τις οξιές να φυλλοροούν καστανοχώρια και μαστοροχώρια του Βοϊου.
και η βουή του ρέματος που περνά κάτω από τον Αη Χτισμένος σε υψόμετρο 1.050 μέτρων, με τους 4 μαχαλάδες
Νικόλα. Αργιολούλουδα αλλά και έντομα πολλά και αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς του
διάφορα! Κοντά στην Γαγαμήτα το ρέμα του Τσέρνι νομού Κοζάνης. Στη σημερινή του θέση, υπήρχε από
σμίγει με το ρέμα της Καλογρίτσας που τώρα αποκτά τα τέλη του 17ου αιώνα, ένας μικρός οικισμός και μία
το όνομα Πραμόριτσα, δηλαδή πολύστροφος. Η δυνατή εκκλησία, αφιερωμένη στον Άγιο Χαραλάμπο. Στις αρχές
βουή του ποταμού τραβάει σαν μαγνήτης τα βήματά του 18ου αιώνα, εδώ κατέφυγαν κάτοικοι από τα γύρω
μας. Το θέαμα του καταρράκτη γεμίζει από τα βουβά κατεστραμμένα Παλαιοχώρια, όπως η Καλογρίτσα,

e-Δίαυλος | σελ. 49
Το χωριό Αυγερινός στο ΒόΪο (φωτ. Αργύρη Παφίλη)
το Τσέρνις, το Ζάλτσι, το Κοντσικό, η Μπάτζη, το
Τσατίβι και τα Καλύβια. Αργότερα εγκαταστάθηκαν λογιών κελαηδίσματα. Σσσσς! Άκου έχει συλλείτουργο
και άνθρωποι από άλλα απομακρυσμένα χωριά, με η φύση.
αποτέλεσμα ο Αυγερινός να αναπτυχθεί γρήγορα και Ο τόπος στενεύει, διασχίζουμε ένα μονοπάτι σε πυκνό
να αποτελέσει στα χρόνια που θα ακολουθούσαν, ένα δάσος βελανιδιάς, έχοντας πλάι το Λασπόρεμα, που
σημαντικό οικονομικό και πνευματικό κέντρο. Μάλιστα, κατεβαίνει τον Αυγερινό. Διασχίζουμε το ρέμα και το
στον οικισμό λειτουργούσε ελληνικό σχολείο πριν από ακολουθούμε. Ο υδάτινος κόσμος μας μαγνητίζει. Το
το 1750. Σε κεντρική θέση δεσπόζει η πέτρινη εκκλησία νερό έχει αυτή δύναμη, να τραβάει το βλέμμα. Γητευτής
της Κοιμήσεως της Θεοτόκου με το τέμπλο καρυδιάς. της άγριας φύσης, η λαμπερή μελίτης, το μελισσόφυλλο
με τις ροδοπόρφυρες κηλίδες.
Στο μονοπάτι για το Πετρογέφυρο της Τριάδας. Φυτρώνει σε υψόμετρο 600 με 900 μέτρα και ανθίζει
τον Μάη και τον Ιούνη. Χρώμα λεπτό, φινετσάτο, μας
Δεξιά από τον ναό, μπήκαμε στο μονοπάτι που οδηγεί
χαρίζουν τα μωβ γεράνια.
στο Πετρογέφυρο της Τριάδας. Η διαδρομή αν και
Πίσω μας προβάλλει ο Αυγερινός. Στο ανοιχτό λιβάδι,
χώνεται σε βαθύ λαγκάδι χωρίς προσφέρει απολύτως
οι πηγές πολλές και η βλάστηση πυκνή. Μια βρύση
κανένα ορίζοντα, είναι θαυμάσια. Εξάλλου είναι Μάης
ποτίστρα μας ενημερώνει με την εγχάρακτη επιγραφή
κι άνοιξη. Στο ανοιχτό λιβάδι, τεράστιες καστανιές,
της ότι βρισκόμαστε ακόμα στα όρια του Αυγερινού.
βελανιδιές, φτέρες, πανύψηλες λεύκες, καμπανούλες,
Αριστερά μας ένας μικρός καταρράκτης, με τις εικόνες
άρωμα θυμαριού, σιγανό κελάρυσμα ρυακιού και λογιών

e-Δίαυλος | σελ. 50
Το πετρογέφυρο της Τριάδας (φωτ. Αργύρη Παφίλη)
και την βουή του, συμπληρώνει την βοϊακή ομορφιά. Η
φύση του Λασπορέματος όλο αγριεύει, όλο στενεύει και
γίνεται φαράγγι. Οι αγριοφράουλες με την παρουσία
τους γλυκαίνουν το άγριο.
Ανηφορίζουμε κι ένας τεράστιος γκρεμός, με τα
ζωνάρια του ρίχνει την αγριάδα του, στο ορμητικό
ρέμα. Άχραντος τόπος! Άγριος! Μυστικά της φύσης,
φυλαγμένα στο βαθύ πράσινο!
Το μονοπάτι σε κάθε του στροφή, μας αποκαλύπτει
καινούργιες εικόνες. Ξέχασα να μετρήσω, πόσα ρέματα
περάσαμε, πού όλα σμίγουν και δυναμώνουν το
Λασπόρεμα.
Στην απέναντι όχθη ένα κοπάδι, βελάσματα, γαυγίσματα.
Ο τσοπάνος μόλις αντιλήφθηκε την παρουσία μας, Μελίτης, το μελισσόφυλλο (φωτ. Αργύρη Παφίλη)
εξαφανίστηκε. Όμως τα σκυλιά με άγριες διαθέσεις μας
ακολουθούν για κάμποση ώρα. απ’ άκρη σ’ άκρη την απλωσιά του ρέματος. Χτίστηκε το
Βγαίνουμε στο Πετσιανιώτικο ρέμα, με την φαρδιά 1810 για να λυτρώσει τους ανθρώπους από τις κατεβασιές
κοίτη. Τα ζωνάρια του που σχηματίζουν ένα μεγάλο του ρέματος και να συνδέσει όχι μόνο την Μόρφη με την
πέταλο, γλιστράνε επικίνδυνα. Τριάδα (Πέτσιανη) και το Τσοτύλι αλλά και την Σβόλιανη,
Κοντά στο Μπατζιώτικο ρέμα, που κατεβαίνει από το τον Πεντάλοφο ως και το μοναστήρι της Αγίας Τριάδας.
παλιοχώρι Μπάτζη, το ανάγλυφο γίνεται έντονο πολύ. Πέρασαν από τα τόξα του κιρατζίδες, τσοπαναραίοι
Τα ορμητικά νερά έχουν χαράξει μονοπάτι πάνω στον με τα κοπάδια τους, στο αιώνιο ανεβοκατέβασμα στα
βράχο, που έχουν για στρώμα τους. βοσκοτόπια της Πίνδου, μάστοροι της πέτρας και
άνθρωποι της αγροτιάς που είχαν τα χωράφια τους εδώ
Στο Πετρογέφυρο της Τριάδας (Πέτσιανη). γύρω.
Γερό κι όμορφο, τιθάσευσε το ρέμα, που όπως λέει κι
Φτάσαμε στο Πετρογέφυρο της Τριάδας, της Πέτσιανης. ένας παλιός θρύλος στα άγρια νερά του πνίγηκε κάποιος
Εδώ το ρέμα τελειώνει το ταξίδι του, αφού λίγα μέτρα Πέτρος, γιός ενός Διλοφίτη καθώς επέστρεφε από την
πιο κάτω, συναντά το ποτάμι της Πραμόριτσας. Κωνσταντινούπολή.
Ο τόπος κλειστός, μόνο η βουή του ρέματος ακούγεται. Ένας άλλος θρύλος, διηγείται ό,τι κάπου στα 1650
Το γεφύρι με τα τρία τόξα του δρασκελάει με σιγουριά
e-Δίαυλος | σελ. 51
ξεκίνησε από την Μόρφη, μια χήρα μάνα με τα δύο Ανάμεσα στα δύο μεγάλα τόξα, υπάρχει ανακουφιστικό
παιδιά της, τον Πέτρο και την Γαλάνω, να πάνε στην άνοιγμα. Το ανατολικό του άκρο, είναι θεμελιωμένο
Βιέννη να διεκδικήσουν την περιουσία του πατέρα τους στον απότομο βράχο απ’ όπου έρχεται και το μονοπάτι
που είχε πεθάνει. Περνώντας από το ρέμα, το βρήκαν από τη Τριάδα ενώ το δυτικό ακουμπά σε σκληρό
κατεβασμένο, ο άτυχος Πέτρος παρασύρθηκε από το έδαφος. Το μήκος του φτάνει τα 26 μέτρα και το πλάτος
ρέμα και πνίγηκε. του τα 2,5 μέτρα.
Η μάνα μετά από καιρό φρόντισε να χτιστεί γεφύρι σ’ Τα χρόνια πέρασαν, τα μονοπάτια εγκαταλείφθηκαν
αυτό το σημείο και να ονομαστεί Πετρογέφυρο στην και τα γεφύρια ξεχάστηκαν. Ο χρόνος, οι φερτές ύλες
μνήμη του παιδιού της. του ρέματος, η πυκνή βλάστηση έθαψαν το γεφύρι και
600 μέτρα πιο κάτω από το γεφύρι στις όχθες της οι φθορές από τους χρυσοθήρες οδήγησαν το γεφύρι σε
Πραμόριτσας βρίσκεται η βρύση της Γαλάνως απ’ όπου κατάρρευση.
έπαιρναν νερό οι μαστόροι που έχτιζαν το γεφύρι. Το 1965 η κοινότητα της Μόρφης, φρόντισε για την
Το πετρογέφυρο είναι χτισμένο με σκληρούς λαξευτούς συντήρηση του. Το 1995 το γεφύρι αναστηλώθηκε
ασβεστόλιθους και ψαμμίτες. Η αείμνηστη αρχιτέκτων από την Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και
Ευανθία Φωτοπούλου που κατάγονταν από την Μεταβυζαντινών μνημείων.
Μόρφη αναφέρει: Αποτελείται από ένα μεσαίο τόξο, το Όμως τα σύννεφα ορθώνονταν απειλητικά και κάποιες
μεγαλύτερο από τα δύο πλαϊνά, φτάνει σε ύψος τα 4,20- μακρινές βροντές ακούγονταν. Ανεβαίνοντας κόντρα
4,30 μέτρα. την Πραμόριτσα, τραβήξαμε για την Μόρφη.-

Γαγαμήτα, Καταράκτης Πραμόριτσας (φωτ. Αργύρη Παφίλη).

e-Δίαυλος | σελ. 52
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

Γιώργος ΛΟΛΟΣΙΔΗΣ : Ακροθαλασσιά στη Λέσβο.

Ντοκιμαντέρ θα πει άνθρωπος


Γράφει ο Αλέξανδρος ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ

Η τηλεόραση παράγει τη λήθη.


Για να δημιουργηθεί ένα ντοκιμαντέρ είναι αρκετό
Ο κινηματογράφος παράγει αναμνήσεις.
να συνυπάρξει μια πολύ μικρή παρέα ανθρώπων.
Ζαν-Λυκ Γκοντάρ Όσο περνά όμως ο καιρός και τα τεχνικά μέσα
εξελίσσονται, μπορείς πλέον να στηρίζεσαι σχεδόν
Το ντοκιμαντέρ είναι ένα καθαρά κινηματογραφικό μόνο στον εαυτό σου. Η μοναχική αυτή πορεία είναι
είδος που έχει στις μέρες μας κερδίσει το κοινό του και ένα μικρό μονοπάτι, μια όμορφη διακλάδωση, που
αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο γεγονός. Συχνά όμως σύντομα απομακρύνεται από την πολύβουη κατασκευή
συγχέεται με άλλα τηλεοπτικά είδη, όπως το ρεπορτάζ, του βιομηχανικά οργανωμένου κινηματογράφου.
δεν έχει όμως καμμία σχέση μαζί τους. Η διαφορά τους Όποιος έχει την έμπνευση ή την τύχη να
έγκειται στον τελείως διαφορετικό τρόπο προσέγγισης ακολουθήσει αυτήν τη διαδρομή, ξαφνιάζεται
της πραγματικότητας. ευχάριστα και ταυτόχρονα επώδυνα. Αισθάνεται

e-Δίαυλος | σελ. 53
ότι κερδίζει κάτι από τη γοητεία της δουλειάς του αντηχούν με βήματα άλλων ανθρώπων. Βέβαια, το
ζωγράφου, του συγγραφέα, του κάθε δημιουργού «εμείς» μπορεί να το βλέπει κανείς σαν το παιχνίδισμα
που στέκεται ώρες ατέλειωτες μόνος του κρατώντας της παλίρροιας και της άμπωτης. Άλλοτε γεμίζει
σφιχτά στην αγκαλιά του κάτι που δεν λέει να πάρει κι άλλοτε αδειάζει. Πάντως, κάπου φωλιάζει και
εύκολα μορφή. παραμονεύει το βουβό «εμείς».
Αν καταφέρεις σήμερα, όπως γινόταν και Στον χρόνο όχι τον βιομηχανικό, αλλά αυτόν
παλαιότερα, μόνος εσύ με την κάμερά σου να που ξέρει να ωριμάζει το κρασί. Αυτόν τον χρόνο που
εισχωρήσεις στον κόσμο που βρίσκεται απέναντί σου, από εχθρικός παύει να ρέει ακατάπαυστα και αρχίζει
αν καταφέρεις να γίνεις μέρος του ή να κρυφτείς στις σιγά σιγά να στάζει μέσα στο έργο σου. Έτσι γεννιέται
σχισμές του, αν μάθεις να παίζεις στο δικό του ρυθμό, ο δικός σου χρόνος.
κερδίζεις κάτι απ’ τις «ορφανές» αλήθειες του. Ίσως Το «εμείς» φωλιάζει και στο χώρο. Αυτόν
δεν ξέρεις πάντα τι θέλεις να εκφράσεις, αλλά όμως τον πάντα γνωστό και πάντα άγνωστο. Μπορείς με
αναγνωρίζεις και αποδέχεσαι αυτό που σε σπρώχνει ή υπομονή να ξεφύγεις από τη γραφικότητα και να
σε καλεί να το εκφράσεις. ανακαλύψεις ένα σύστημα αξιών που ο χώρος άλλες
Αφήνεις τα συναισθήματα της στιγμής να φορές διδάσκει και άλλες φορές υποβάλλει.
σε κυκλώσουν και χαίρεσαι που βρίσκεσαι μακριά Αφού συναντήσεις αυτό που υπάρχει, το
από έναν εγκεφαλικό και αυστηρά οργανωμένο σπουδαιότερο είναι ότι θα συναντήσεις κι αυτό που δεν
κινηματογράφο. Υπάρχουν και σήμερα ακόμη κάποιες υπάρχει – παρά μόνο μέσα σου. Και θα διαπιστώσεις
«φυλές» ανθρώπων που με την τέχνη τους αναζητούν ότι έχουν ακριβώς την ίδια αξία και την ίδια σημασία.
νησίδες μνήμης και καθαρότητας, ακόμη και αν αυτό Ένα τμήμα της πραγματικότητας είναι ονειρικό.
φαντάζει μάταιο. Αναζητούν να διασώσουν στιγμές ή Πάντα πίστευα –κι εξακολουθώ να πιστεύω– ότι το
να τις φυλακίσουν, για πάντα ίσως. όνειρο είναι ο καλύτερος κινηματογράφος που έχω
Στην πραγματικότητα, το μόνο τους όπλο είναι δει ποτέ, αλλά δυστυχώς ή ευτυχώς δεν ανήκει στην
η διαίσθηση ότι κάτω από τη σκληρή επιδερμίδα του κατηγορία των έργων που κοινόχρηστα ονομάζουμε
κόσμου κάτι αναπνέει. Ξεκινώντας από το κέντρο της τέχνη.
πόλης και μεταθέτοντας συνεχώς τα όρια του κόσμου, Το ντοκιμαντέρ έχει κι αυτό το δικό του
ανακαλύπτουν ανθρώπους αυθεντικούς που αξίζει να μυστικό, τη δική του κρυφή αγωνία. Την αγωνία
συναντήσουν, που τέτοιοι δεν θα υπάρξουν ξανά και να διανύσεις όλο το μήκος της διαδρομής. Μια
κερδίζουν κάτι από τα συναισθήματα που φωλιάζουν διαδρομή όμως που δεν είναι προκαθορισμένη, ούτε
στη ματιά τους, στα λόγια τους και στις χειρονομίες οριοθετημένη. Κάποιες φορές παρατηρώντας τον
τους. πόνο, τη χαρά, τα όνειρα ή την αδιαφορία των άλλων,
Αναμετράται έτσι το βλέμμα με τον κόσμο. καταλαβαίνεις ότι η ζωή είναι για να την ζεις, να
Τον παρατηρεί, τον απομονώνει, τον φωτίζει, συμμετέχεις. Να συμμετέχεις κατ’ αρχήν με το βλέμμα.
αμβλύνει πολλές φορές το περίγραμμά του. Το Την ενατένιση.
βλέμμα μένει συχνά μετέωρο ανάμεσα στην απέραντη
κοινοτοπία που σκεπάζει τα πάντα. Όμως μερικές Μάτια μου τρελά, τρελά μου μάτια… λέει ένας
μορφές αναδύονται, αν και δεν είναι ορατές ακόμη ποιητής, χωρίς να γίνεται φανερό αν μιλάει γι’ αυτόν,
από καμία γωνία. Είναι όμως φανερό ότι υπάρχουν. Το τον άλλον, ή για δύο που στέκονται απέναντι.
βλέμμα αναζητά την ψυχική και όχι την ψυχολογική Όμως ξέρει ότι αυτό που βλέπουμε… είναι αυτό
διάσταση των ανθρώπων. που είμαστε. Νομάδες της αυτογνωσίας. -
Ντοκιμαντέρ θα πει άνθρωπος.
Μικρά βήματα αυτογνωσίας που μπορεί να (Από το έργο: Σκέψεις για την ανθρώπινη ΔΙΑΓΩΓΗ
καταλήγουν σε συγκοινωνούντα δοχεία, όπου συν- στη περιοχή της κουλτούρας).

e-Δίαυλος | σελ. 54
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Αννα ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ : Χριστούγεννα (τρίπτυχο).

“ΕΙΣ ΥΦΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ’’


Εισαγωγή : Μαριλένα ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΑ
Κείμενο : Κώστα ΒΑΡΝΑΛΗ

Έτσι θεματοδότησε ο Κώστας Βάρναλης τρία


διηγήματά του, μεταξύ αυτών και το σπουδαίο ‘‘Τα έργων του Παπαδιαμάντη και έγραψαν διθύραμβους
Χριστούγεννα του Παπαδιαμάντη’’ που ακολουθεί. για τον θεμελιωτή της διηγηματογραφίας της
Είναι, κατά τη γνώμη μου, ο ευφυής λογοτεχνικός Ελλάδας ,όσο ζούσε. Οι γραμματοσοφιστές,
τρόπος του Βάρναλη προκειμένου να τιμήσει τον κατά σοφολογιότατοι κριτικοί λογοτέχνες της εποχής του,
Περάνθη «Κοσμοκαλόγερο», βιογραφώντας τον με τον αντιμετώπισαν με επιφυλακτικότητα και ενίοτε
εικόνες που μόνο ο ποιητικός πεζός λόγος μπορεί να με απαξία. Και ως μη σπάνιο σ αυτούς τους κύκλους
μας δώσει. Παράλληλα, περιγράφοντας τους βασικούς μετά θάνατον τον αποθέωσαν και πολύ μελάνι
ήρωες που ψυχογράφησε ο Παπαδιαμάντης στις χύθηκε έκτοτε για το τεράστιο έργο που άφησε. Για
Χριστουγεννιάτικες ιστορίες του, όλους αυτούς που τη γράφουσα όμως, η πιο οικεία ψυχογενής αναφορά
‘‘συναντά στο όνειρό του’’, μας προσκαλεί με περισσή στον γραμματάνθρωπο κυρ Αλέξανδρο, παραμένει
μαεστρία ν’ανακαλύψουμε ή να κάνουμε μια δεύτερη το διήγημα του Κώστα Βάρναλη «Τα Χριστούγεννα
πιο ουσιαστική ανάγνωση στον Μεγάλο για τα ελληνικά του Παπαδιαμάντη» και νοιώθω ότι αν το διάβαζε «Ο
γράμματα Παπαδιαμάντη. Έλληνας Ντοστογιέφσκυ» θα εμειδιούσε περιχαρής,
Ελάχιστοι, όπως ο Παλαμάς, ο Νιρβάνας και ο αφού ακόμα και στο σκωπτικό στοιχείο ο Βάρναλης
Μαλακάσης αναγνώρισαν τη σπουδαιότητα των δεν ξέφυγε από το μέτρο του Παπαδιαμάντη!!-

e-Δίαυλος | σελ. 55
ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΤΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ
Ο ουρανός έβρεχε διαρκώς λεπτόν νερόχιονον, ο γραίος αδιάκοπος εφύσα και ήτο ψύχος και χειμών τας
παραμονάς των Χριστουγέννων του έτους...
Ο κυρ Αλέξανδρος είχε νηστεύσει ανελλιπώς ολόκληρον το Σαρανταήμερον και είχεν εξομολογηθεί τα
κρίματά του (Παπά - Δημήτρη το χέρι σου φιλώ!). Και αφού εγκαίρως παρέδωσε το χριστουγεννιάτικον
διήγημά του εις την “Ακρόπολιν “ και διέθεσεν ολόκληρον την γλίσχρον αντιμισθίαν του προς πληρωμήν
του ενοικίου και των ολίγων χρεών του, γέρων ήδη κεκμηκώς υπό των ετών και της νηστείας, αποφεύγων
πάντοτε την πολυάσχολον τύρβην, αλλά φιλακόλουθος πιστός, έψαλεν, ως συνήθως, με την βραχνήν και
σπασμένην φωνήν του, πλήρη όμως ενθέου πάθους, ως αριστερός ψάλτης, εις το παρεκκλήσιον του Αγίου
Ελισσαίου τας Μεγάλας Ώρας, σχεδόν από στήθους, και ότε επανήλθεν εις το πτωχικόν του δωμάτιον, δεν
είχεν ακόμη φέξει!
Ήναψε το κηρίον του και τη βοηθεία του κηρίου ( και του Κυρίου!) έβγαλε το υπόδημά του το αριστερόν,
διότι τον ηνώχλει ο κάλος, και ημίκλιντος επί της πενιχράς στρωμνής του, πολλά ρεμβάζων και ουδέν
σκεπτόμενος, ήκουε τας ορυγάς του κραταιού ανέμου και τους κρότους της βροχής και έβλεπε νοερώς
τον πορφυρούν πόντον να ρήγνυται εις τους σκληρούς αιχμηρούς βράχους του νεφελοσκεπούς και
χιονοστεφάνου Άθω.
Εκρύωνεν. Αλλά το καφενείον του κυρ Γιάννη του Αγκιστριώτη ήτο κλειστόν. Αλλά και οβολόν δεν είχε
να παραγγείλη:
- Πάτερ Αβραάμ, πέμψον Λάζαρον! ( ένα ποτηράκι ρακή ή ρώμι).
Εκείνην την χρονιάν τα Χριστούγεννα έπεσαν Παρασκευήν. Τόσον το καλύτερον. Θα νηστεύση και πάλιν,
ως το είχε τάμα να νηστεύη δια βίου κάθε Παρασκευήν δια να εξαγνισθή ο αμαρτωλός δούλος του Θεού
από το μέγα κρίμα της νεότητός του, που είδε τυχαίως από την κλειδαρότρυπαν την νεαράν του εξαδέλφην
να γδύνεται.
Έκαμε τον σταυρόν του κ’ εσκεπάσθη με την διάτρητον βατανίαν του, όπως ήτο ντυμένος και με τα
υποδήματα - πλην του αριστερού.
Και τότε ευρέθη εις την προσφιλή του νήσον των παιδικών του χρόνων με τα ρόδιν’ ακρογιάλια, τας
αλκυονίδας ημέρας, τας χλοϊζούσας πλαγιάς, με τα κρίταμα, την κάππαριν και τας αρμυρήθρας των
παραθαλασσίων βράχων και με τους απλούς παλαιούς ανθρώπους, θαλασσοδαρμένους ή ναυαγούς,
ζωντανούς και κεκοιμημένους.
Και ήλθεν ο Χριστός με το τεθλιμμένον πρόσωπον, η Παναγία η Γλυκοφιλούσα με το λευκόν και ένθεον
Βρέφος της, ο Άγιος Στυλιανός, ο φίλος και φρουρός των νηπίων, η Αγία Βαρβάρα και η Αγία Κυριακή
με τους σταυρούς και τους κλάδους των φοινίκων εις τας χείρας, ο όσιος Αντώνιος και Ευθύμιος και
Σάββας με τας γενειάδας και τα κομβοσχοίνιά των` και ήλθε και ο όσιος Μωϋσής ο Αιθίοψ, “άνθρωπος
την όψιν και θεός την καρδίαν”, η Αγία Αναστασία η Φαρμακολύτρια κρατούσε εις τας χείρας το μικρόν
της ληκύθιον, το περιέχον τα λυτήρια όλων των μαγγανειών και επωδών, ο Άγιος Ελευθέριος, η Αγία
Μαρίνα και είτα ο Άγιος Γεώργιος και ο Άγιος Δημήτριος με τα χαντζάρια των, με τας ασπίδας και τους
θώρακάς των - ολόκληρον το Τέμπλον του παρεκκλησίου της Παναγίας της Γλυκοφιλούσης εκεί επάνω

e-Δίαυλος | σελ. 56
εις τον βράχον τον μαστιζόμενον από θυέλλας και λαιλαπας και λικνιζόμενον από το πολυτάραχον και
πολύρροιβδον κύμα...
Φέγγος εαρινόν και θαλπωρή διεχύθησαν εντός του υγρού δωματίου και ο κυρ Αλέξανδρος λησμονήσας
τον κάλον του ανεσηκώθη να φορέση και το αριστερόν υπόδημα δια ν’ ασπασθή ευλαβώς τους πόδας του
Χριστού, της Παναγίας και των αγίων.
Αλλ’ η οπτασία εξηφανίσθη και ιδού ευρέθη εις τον Άι - Γιάννην τον Κρυφόν, που εγιάτρευε τους κρυφούς
πόνους κ’ εδέχετο την εξαγόρευσιν των κρυφών αμαρτιών. Πλήθος πιστών είχεν ανέλθει από την πολίχνην,
ζωντανοί και συγχωρεμένοι, να παρακολουθήσουν την Λειτουργίαν, την οποίαν ετέλει ο παπα - Μπεφάνης
βοηθούμενος από τον μπάρμπ’ Αναγνώστην τον Παρθένην.
Κατά περίεργον αντινομίαν των στοιχείων, ήτο καλοκαίρι κ’ η Λειτουργία είχε τελειώσει και ήτον δεν ήτον
τρίτη πρωϊνή, ότε η αμφιλύκη ήρχισε να ροδίζει εις τον αντικρυνόν ζυγόν του βουνού.
Όλοι γείτονες, λάλοι και φωνασκοί, εκάθηντο κατά γης πέριξ εστρωμένης καθαράς οθόνης. Τέσσερ’ αρνιά,
τρία πρόβατα, δύο κατσίκια, αστακοουρές, κεφαλόπουλα καπνιστά της λίμνης, αυγοτάραχον και εγχέλεις
αλατισμένοι, πίττες, κουραμπιέδες, μπακλαβάδες, πορτοκάλια και μήλα - όλα τα καλούδια, προϊόντα της
μικρής και ωραίας νήσου, περιέμενον τους συνδαιτημόνας.

- Καλώς ώρισες κυρ Αλέξαντρε, κάτσε κ’ η αφεντιά σου, του είπεν η θειά Αμέρσα.
Αλλά τι βλέπει γύρω του; Όλους τους ήρωας και τας ηρωΐδας των Χριστουγεννιάτικων διηγημάτων
του. Εκεί ήτον η θειά - Αχτίτσα, φορούσα καινουργή μανδήλαν και νέα πέδιλα, επιδεικνύουσα μετ’
ευγνωμοσύνης το συνάλλαγμα των δέκα λιρών, το οποίον μόλις έλαβε από τον ξενητευμένον εις την
Αμερικήν υιόν της. Δίπλα της εκάθητο κι’ ο Γιάννης ο Παλούκας, ο προσποιηθείς τον Καλλικάντζαρον
την Παραμονήν των Χριστουγέννων και ληστεύσας τον Αγγελήν, τον Νάσον, τον Τάσον - όλα τα παιδιά
τα οποία κατήρχοντο από την Επάνω ενορίαν, αφού είχαν ψάλει τα Κάλανδα. Εσηκώθη και παρέδωσεν
εις τον κυρ Αλέξανδρον τας κλεμμένας πεντάρας - δεν είχε πώς να μεθύσει και εορτάσει τα Χριστούγεννα
εκείνην την χρονιάν ( συχωρεμένος ας είναι!)
Ιδού κι’ ο Μπάρμπ’ Αλέξης, ο Καλοκαιρής, που δεν είχεν ανάγκην του πορθμείου του Χάρωνος δια να
πηδήση εις τον άλλον κόσμον` είχε το ιδικόν του, υπόσαθρον πλοιάριον, αυτόχρημα σκυλοπνίχτην. Μαζί
του ήτον κι’ ο σύντροφός του ο Γιάννης ο Πανταρώτας ο ναυτολογημένος ως Ιωαννίδης και διατελών εν
διαρκεί απουσία κατά τας ώρας της εργασίας.
- Να φροντίσεις, του είπε ο Πανταρώτας, να πάρω την σύνταξή μου!
Και λησμονών την ιερότητα της στιγμής εμούντζωσε το κενόν συνοδεύων την άσεμνον χειρονομίαν με
την ασεμνοτέραν βλασφημίαν:
- Όρσε, κουβέρνο!
Εκεί ήτον κι΄ο Μπάρμπα - Διόμας, ευτυχής διότι εγλύτωσεν από το ναυάγιον και ερρόφησεν απνευστί
επί του διασώσαντος αυτόν τρεχαντηρίου ολόκληρον φιάλην πλήρη ηδυγεύστου μαύρου οίνου δια να
συνέλθη - ω πενιχρά, αλλ’ υπερτάτη ευτυχία του πτωχού!
Αλλ’ ιδού έτρεξε να του σφίξη την χείρα και ο βοσκός ο Στάθ’ς του Μπόζα, του οποίου δύο αίγες είχον β
ρ α χ ω θ ή εις τον κρημνόν υπεράνω της αβύσσου, όπου έχαινεν ο πόντος και ήτο αδύνατον να σωθούν,
αν δεν τον κατεβίβαζαν δια σχοινίου εις τον βράχον με κίνδυνον της ζωής του.
- Την Ψαρή την έχω τάξη ασημένια στην Παναγιά. Τη Στέρφα ( την άλλη αίγα) θα την σφάξω για σένα, να
την φάμε.

e-Δίαυλος | σελ. 57
Και η Ασημίνα του μάστρο - Στεφανή του βαρελά, με τας τέσσαρας κακοτυχισμένας θυγατέρας, τη
Ροδαυγή, την Ελένη, τη Μαργαρώ και την Αφέντρα, η Ασημίνα, που την μίαν ημέραν εώρτασε τους
γάμους της Αφέντρας με τον Γρηγόρη της Μονεβασάς και την άλλην ημέραν επένθησε τον θάνατον του
υιού της του Θανάση.
Τέλος, ω ! της εκπλήξεως, ενεφανίσθη και ο έτερος εαυτός του, ο Αλέξανδρος Παπαδημούλης, ο
πτωχαλαζών, ο ασχολούμενος εις έργα μη κοινώς παραδεδεγμένης χρησιμότητος! Ο κυρ Αλέξανδρος
ησθάνθη τύψεις, ότι έπλασεν όλους αυτούς τους ανθρώπους του λαού τόσον δυστυχείς και ταπεινούς ή
τόσον αμαρτωλούς (ουδείς αναμάρτητος !) και τον εαυτόν του τόσον επηρμένον!...
Αλλά την στιγμήν εκείνην τον διέκοψεν η οκταόκαδος τσότρα, η περιφερόμενη από χειρός εις χείρα.
Δεν επρόλαβε να την εναγκαλισθή και ήχησαν τα λαλούμενα ( βιολιτζήδες ντόπιοι και τουρκόγυφτοι με
κλαρινέτα) και...εξύπνησεν.
Ποτέ ο κοσμοκαλόγηρος κυρ Αλέξανδρος δεν εξύπνησεν τόσον χορτάτος, όσον εκείνην την αγίαν ημέραν,
ο νήστις του Σαρανταημέρου και ο νήστις όλης της ζωής του! - ζωήν να έχη!
Κώστας Βάρναλης, Εις ύφος Παπαδιαμάντη / Πεζός Λόγος, Κέδρος 1986

Νικηφόρος ΛΥΤΡΑΣ : Κάλλαντα, 1872.

Υ.Γ. Κάπου διάβασα ότι γίνεται μία προσπάθεια να ‘‘ξαναγραφούν’’ οι Χριστουγεννιάτικες Ιστορίες του Παπαδιαμάντη,
χωρίς να αλλοιωθεί το λογοτεχνικό του ύφος, στη σύγχρονη δημοτική γλώσσα ώστε να είναι πιο οικεία για τη νέα γεννιά.
Δύσκολο έργο ομολογώ. Σε κάθε περίπτωση όμως, πάντα κατά την προσωπική μου άποψη, μήπως θα έπρεπε να γνωρίσουν
τα παιδιά μας και την ελληνική ηθογραφία μέσα απ αυτές τις υπέροχες ιστορίες??
Συζητώντας με παιδάκια πολλές φορές σε διάφορες ηλικίες, συνειδητοποίησα ότι όλα γνώριζαν απ’ έξω τις
«Χριστουγεννιάτικες Ιστορίες» του Καρόλου Ντίκενς και άλλων δυτικών παραμυθάδων, αλλά ελάχιστα απ αυτά είχαν
ακούσει….κάτι πολύ γενικό, για τις Χριστουγεννιάτικες ιστορίες του Παπαδιαμάντη!!!!
Βλέπετε… Παιδιόθεν διαμορφούται η δυτικοπληξία ή η δυτικολατρεία τον ελληνοπαίδων!!!!

e-Δίαυλος | σελ. 58
ΙΣΤΟΡΙΑ

Κωνσταντίνος ΒΟΛΑΝΑΚΗΣ : Η Ναυμαχία της Σαλαμίνας

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ
Γεγονότα τον Μήνα ΔΕΚΕΜΒΡΙΟ
Επιμέλεια : Σπύρος ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ

1 Δεκεμβρίου
800. Ο Καρλομάγνος κρίνει τις κατηγορίες εναντίον του Πάπα Λέοντα Γ’ στο Αποστολικό Παλάτι.
1818. Ο Θεόδ. Κολοκοτρώνης μυείται στην Φιλική Εταιρεία από τον οπλαρχηγό Χρ. Αναγνωσταρά.
1825. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Πεθαίνει ο τσάρος Αλέξανδρος Α΄. Τον διαδέχεται ο αδελφός του Νικόλαος Α΄,
γνωστός για τα φιλοπόλεμα αισθήματά του.
1826. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Φαβιέρος ενισχύει τους υπερασπιστές της Ακρόπολης.
1876. Κυβέρνηση Αλέξ. Κουμουνδούρου. Θα παραμείνει μέχρι 25 Φεβρουαρίου 1877.
1912. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Κατάληψη των υψωμάτων της Αετορράχης κοντά στα Ιωάννινα. • ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ

e-Δίαυλος | σελ. 59
ΠΟΛΕΜΟΙ. Ελευθερώνεται η Σαμοθράκη. • ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Απόσπασμα του Ελληνικού Στρατού,
προερχόμενο σιδηροδρομικώς από Θεσσαλονίκη, αποβιβάζεται στο Καρασούλι (Πολύκαστρο) και απελευθερώνει και
επίσημα την κωμόπολη από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
1913. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Υψώνεται στο φρούριο των Χανίων Φιρκά η ελληνική σημαία παρουσία του βασιλιά
Κωνσταντίνου και του πρωθυπουργού Ελ. Βενιζέλου. Η Κρήτη ενώνεται επίσημα με ην Ελλάδα. Η Ελλάδα βγαίνει από
τους Βαλκανικούς Πολέμους σχεδόν διπλάσια σε έκταση (από 63.212 τετρ. χλμ. έφτασε τα 120.308) και υπερδιπλάσια
σε πληθυσμό (από 2.631.952 σε 4.718.221 κατοίκους).
1944. Οι υπουργοί που ανήκουν στο ΕΑΜ αποσύρονται από την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Γ. Παπανδρέου.
1960. Αιματηρές συμπλοκές στην Αθήνα μεταξύ αστυνομικών και απεργών οικοδόμων.
1961. Πρώτη σύσκεψη στις Βρυξέλλες της επιτροπής Ελλάδας - Ε.Ο.Κ. για την εφαρμογή της συμφωνίας σύνδεσης
1964. Σοβαρά επεισόδια μεταξύ βουλευτών της Ε.Ρ.Ε. και της Ε.Δ.Α. κατά τη διάρκεια θυελλώδους συνεδρίασης της
Βουλής για τα γεγονότα του Γοργοπόταμου
1966. Σκληραίνει τη στάση του αναφορικά με τη δίκη του ΑΣΠΙΔΑ ο Γ. Παπανδρέου, ο οποίος δηλώνει: «Και οι
κρίνοντες κρίνονται. Και ο τελικός κριτής των πάντων είναι ο λαός. Το Λαοδικείον. (...) Η ώρα της κρίσεως έρχεται!».
1967. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Έκρηξη αυτοσχέδιας βόμβας στην Ομόνοια. Σκοτώνεται μία νέα γυναίκα.
Το γεγονός δίνει την αφορμή στο στρατιωτικό καθεστώς να επιδοθεί σε παραλήρημα εναντίον των «αναρχικών και
ανατρεπτικών στοιχείων». • Σφοδρές βροχοπτώσεις σε ολόκληρη την Ελλάδα. Ένας μαθητής πνίγεται στον Πειραιά,
δύο νεκροί στο Άργος.
1968. Χάος για άλλη μια φορά στην Αθήνα και τα προάστια από πολύωρη νεροποντή, πρωτοφανούς έντασης. 4μελής
οικογένεια Καναδών πνίγεται μέσα στο αυτοκίνητό της, που παρασύρεται από το χεί-μαρρο Καρίβαλη στον Κοκκιναρά.
7 νεκροί κατά τη διάρκεια της νύχτας σε τροχαία.
1969. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Τη σφοδρή αντίδραση της χούντας προκαλεί η δημοσίευση στον διεθνή Τύπο
αποσπασμάτων έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Η Επιτροπή καταγγέλλει πέντε
περιπτώσεις θανάτου από βασανισμό και 250 κρούσματα βασανιστηρίων.
2002. Δημιουργείται η Ελληνική Βικιπαίδεια.
2005. Η Ελληνική Υπηρεσία του BBC σίγησε οριστικά μετά από 66 χρόνια συνεχούς παρουσίας στο ραδιόφωνο και
αργότερα στο Διαδίκτυο.
2010. Ο Μίκης Θεοδωράκης ιδρύει τη «Σπίθα, Κίνηση Ανεξαρτήτων Πολιτών».

2 Δεκεμβρίου
1823. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Μονρόε, προτείνει στο Κογκρέσο την αποστολή
πρεσβευτή την Ελλάδα την οποία αναγνωρίζει ως κυρίαρχη Επικράτεια.
1824. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Οι κυβερνητικοί καταλαμβάνουν την Τριπολιτσά.
1941. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Η πείνα σε συνδυασμό με τις πολύ άσχημες καιρικές συνθήκες προκαλεί χιλιάδες
θύματα ανάμεσα στον αστικό κυρίως πληθυσμό της χώρας. Μέχρι τα μέσα του 1942 οι νεκροί θα φτάσουν τις 200
χιλιάδες
1942. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Κατοχική κυβέρνηση του Κων. Λογοθετόπουλου. Θα παραμείνει μέχρι 6 Απριλίου
1943.
1961. Η Ένωσις Κέντρου αποφασίζει δια βοής να μην παραστεί στην ορκωμοσία της νέας Βουλής μαζί με τους βουλευτές
της πλειοψηφίας, διότι έτσι νομιμοποιείται η κυβέρνηση που προήλθε από εκλογές «βίας και νοθείας». Θα ομόσουν τον
όρκο χωριστά και μετά το πέρας της διαδικασίας. Ανάλογη στάση θα τηρήσει και το Π.Α.Μ.Ε.
1963. Το σχέδιο για την αναθεώρηση του κυπριακού συντάγματος υποβάλλει σε Μεγάλη Βρετανία, Ελλάδα και Τουρκία

e-Δίαυλος | σελ. 60
ο πρόεδρος Μακάριος, προς ενημέρωση των ενδιαφερόμενων μερών. Η Ελλάδα θεωρεί ότι πρόκειται για εσωτερικό
ζήτημα της Κύπρου.
1965. Κλίμα ανωμαλίας με αφορμή το λεγόμενο «σαμποτάζ του Έβρου». Το διαρκές στρατοδικείο Θεσσαλονίκης
καταδικάζει σε βαριές ποινές φυλάκισης τους οπλίτες Μπέκο και Ματάτη αποδίδοντάς τους σκόπιμη δολιοφθορά
στρατιωτικών οχημάτων για λογαριασμό του Κ.Κ.Ε. Μοναδικό «αποδεικτικό» στοιχείο δύο βίδες. Οι καταδικασθέντες
καταγγέλλουν για βασανιστήρια τον διοικητή της μονά-δας τους και αρχιτέκτονα της σκευωρίας, Γ. Παπαδόπουλο,
μετέπειτα δικτάτορα. • Απαράδεκτους θεωρεί τους χώρους που προορίζονται για την υπό ανέγερση Πανεπιστημιούπολη,
στα σύνορα Ιλισίων-Ζωγράφου-Καισαριανής, ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Ελλάδας.
1968. Ανησυχητική φθορά του Παρθενώνα από την ατμοσφαιρική ρύπανση διαπιστώνουν οι απεσταλμένοι της UNE-
SCO στην Αθήνα.
1979. Ο Νίκος Γκάλης κάνει την πρώτη του εμφάνιση επί ελληνικού εδάφους με την ομάδα του Άρη.
1994. Εκδίδεται από το Δημ. Ρίζο η εφημερίδα «Αδέσμευτος Τύπος».
1999. Καταγράφεται στην Ελλάδα η πρώτη περίπτωση απόδοσης ποινικών ευθυνών για εργολάβους δημοσίων έργων
(στην Κατερίνη, για την κατάρρευση του δρόμου Σκοτίνας - Λιτοχώρου).

3 Δεκεμβρίου
1821. (& 4/12) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Οι επαναστάτες αποτυγχάνουν να καταλάβουν το φρούριο του Ναυπλίου.
1822. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Το Ναύπλιο παραδίνεται στους Έλληνες.
1826. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Καταπλέει στην Αίγινα η φρεγάτα «ΕΛΛΑΣ» με κυβερνήτη τον Χάμιλτον.
1870. Κυβέρνηση Αλέξ. Κουμουνδούρου. Θα παραμείνει μέχρι 27 Οκτωβρίου 1871.
1908. Οι συντεχνίες των Αθηνών με τηλεγράφημά τους δηλώνουν προς την κυβέρνηση Θεοτόκη ότι αδυνατούν να
δεχτούν νέους φόρους.
1912. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Ναυμαχία της Έλλης. Ο ελληνικός στόλος εξαναγκάζει τον τουρκικό να επιστρέψει
στα Στενά μετά την παράτολμη καταδίωξή του από το θωρηκτό «Γ. Αβέρωφ». Η σύγκρουση των δύο στόλων επιβεβαιώνει
την ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο. Ο ναύαρχος Π. Κουντουριώτης από το «Γ. Αβέρωφ» στέλνει στα άλλα πλοία σήμα:
«Με τη δύναμη του Θεού και τις ευχές του Βασιλέα μας και στο όνομα του δικαίου, πλέω μεθ’ ορμής ακαθέκτου και με
την πεποίθησιν της νίκης, εναντίον του εχθρού του Γένους».
1922. Μαχητικά συλλαλητήρια σε πολλές κυπριακές πόλεις με κυρίαρχο αίτημα την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.
1924. Το Σ.Ε.Κ.Ε. μετονομάζεται σε ΚΚΕ.
1944. ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ. Γίνεται τελικά, παρά την απαγόρευση της κυβέρνησης Παπανδρέου, το οργανωμένο από
την Αριστερά συλλαλητήριο στην πλατεία Συντάγματος. Ελεύθεροι σκοπευτές άγνωστης ταυτότητας σκορπίζουν το
θάνατο.
1960. Υπογράφεται σύμφωνο συνεργασίας μεταξύ των ατομικών επιτροπών Ελλάδας και Γαλλίας για τη χρήση της
ατομικής ενέργειας για ειρηνικούς σκοπούς.
1962. Κατάσχεται η εφημερίδα «Αθηναϊκή» και καταδικάζονται σε 18μηνη φυλάκιση, χωρίς αναστολή, ο ιδιοκτήτης Ι.
Παπαγεωργίου και ο διευθυντής Γ. Κυριακίδης, εξαιτίας άρθρου του Ηλία Μπρεδήμα, βουλευτή της Ένωσης Κέντρου,
που θεωρήθηκε υβριστικό για τη βασίλισσα. Η δίκη γίνεται αιτία σφοδρών αντιπαραθέσεων κυβέρνησης - Ένωσης
Κέντρου.
1963. Ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου ανακοινώνει την πρόθεση της κυβέρνησής του να προχωρή-σει στη διανομή
δωρεάν βιβλίων στους μαθητές του δημοτικού και του γυμνασίου.
1964. Ως πολιτικό μήνυμα της αριστερής πτέρυγας της Ένωσης Κέντρου προς τον πρωθυπουργό εκλαμβάνεται η
καταψήφιση του «κομματικού» υποψηφίου για τη θέση του αντιπροέδρου της Βουλής, Νικ. Αλαβάνου, και η υπερψήφιση,
σε συνεργασία με την Ε.Δ.Α., του Αντ. Πετραλιά.

e-Δίαυλος | σελ. 61
1965. Εκατοντάδες Πόντιοι από την Σοβιετική Ένωση έρχονται για μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα.
1966. Σοβαρή ένταση στις σχέσεις Αθηνών - Λευκωσίας εξαιτίας μυστικής συμφωνίας του Μακαρίου με την
Τσεχοσλοβακία για προμήθεια αρμάτων μάχης και βαρέως οπλισμού του πεζικού. Αιφνιδιαστικά στη Λευκωσία ο
αρχηγός ΓΕΕΘΑ αντιστράτηγος Κων. Τσολάκας, ενώ ο Γ. Γρίβας, υποστηριζόμενος από την Αθήνα, αξιώνει να τεθεί
υπό τον έλεγχό του ο οπλισμός.
1967. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Οι τελευταίες μονάδες της ελληνικής μεραρχίας, η οποία είχε σταλεί στην Κύπρο
επί Γ. Παπανδρέου, εγκαταλείπουν το νησί ανυπεράσπιστο σε εφαρμογή της Συμφωνίας Παπαδόπουλου-Τσαγλαγιαγκίλ.
• ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Κατάσχονται οι εφημερίδες «Απογευματινή» και «Βραδυνή», επειδή αρνήθηκαν να
δημοσιεύσουν επιστολή «έγκυρων κύκλων των Αθηνών» απάντηση σε δηλώσεις του Κων. Καραμανλή εις βάρος των
πραξικοπηματιών
1969. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Σε κείμενο υπογραφών που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Έθνος», 50 πρώην
πολιτικοί, επιστήμονες, καλλιτέχνες και απόστρατοι αξιωματικοί, ζητούν την άμεση διενέργεια ελεύθερων εκλογών.
Ανάμεσα στους υπογράφοντες είναι οι: Ι. Ζίγδης, Μαν. Αναγνωστάκης, Κων. Κονοφάγος, Αλ. Κοντόπουλος, Γ.
Κουμάντος, Ι. Κουτσοχέρας, Γ. Κυριακάκος, Θ. Ξενάκης, Νότης Περγιάλης, Αν. Πεπονής, Γ. Πυρουνάκης, Τάσσος
(χαράκτης), Βιργινία Τσουδερού, κ.ά.
1998. Αρχίζει στη Νέα Υόρκη ο πρώτος γύρος των εκ του σύνεγγυς συνομιλιών για το Κυπριακό, υπό την αιγίδα του
Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Κόφι Ανάν.
2012. Ο Ανδρ. Λοβέρδος ιδρύει την «Ριζοσπαστική Κίνηση Σοσιαλδημοκρατικής Συμμαχίας (ΡΙ.Κ.Σ.ΣΥ.)».

4 Δεκεμβρίου
1822. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Στο ετήσιο μηνυμά του προς το Κογκρέσο ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Μονρόε,
εκφράζοντας τη συμπάθεια του Αμερικανικού Έθνους στους αγωνιζόμενους για την ελευθερία τους Έλληνες, τονίζει:
«Το όνομα της Ελλάδος πληροί τον νουν και καρδίαν παντός φιλελευθέου αν-θρώπου με τα ευγενέστρα αισθήματα».
1897. ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ. Τερματίζεται η σύγκρουση Ελλήνων και Τούρκων. Η Ελλάδα
υποχρεώνεται να καταβάλει αποζημίωση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ύψους 4.000.000 χρυσών τουρκικών λιρών. Οι
Μεγάλες Δυνάμεις παραχωρούν στην Ελλάδα, με τη μορφή δανείου, το συγκεκριμένο ποσό και για να το διασφαλίσουν
επιβάλλουν στη χώρα Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο. Η Ελλάδα επίσης εκκενώνει περιοχή 360 τετραγωνικών χιλιομέτρων
που βρίσκεται ανάμεσα στον Όλυμπο και τα Καμβούνια Όρη η οποία θα περιέλθει στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.
1913. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΗΣ ΦΛΩΡΕΝΤΙΑΣ. Υπογράφεται από Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία, Ρωσία, Γερμανία,
Αυστροουγγαρία. Καθορίζονται τα σύνορα του νεοδημιουργηθέντος αλβανικού κράτους. Στους όρους του
περιλαμβάνεται και η απόδοση της Β. Ηπείρου από την Ελλάδα. Οι Μεγάλες Δυνάμεις, οι οποίες μετείχαν στη
συνδιάσκεψη, θέτουν ως μοναδικό κριτήριο γι’ αυτή τους την απόφαση τη γλώσσα.
1926. Σχηματίζεται οικουμενική κυβέρνηση υπό τον Αλέξ Ζαΐμη. Την κυβέρνηση στηρίζουν τα κόμματα των Γ.
Καφαντάρη, Ανδρ. Μιχαλακόπουλου, Αλέξ. Παπαναστασίου. Μετέχουν ακόμα οι Παν. Τσαλδάρης (Λαϊκόν Κόμμα)
και Ι. Μεταξάς (Κόμμα Ελευθεροφρόνων). Οι δύο τελευταίοι θα δώσουν όρκο πίστης στο δημοκρατικό πολίτευμα, ο
Παν. Τσαλδάρης «με επιφύλαξη», ο Ι. Μεταξάς «κατ’ ανοχήν». Θα παραμείνει μέχρι 16 Αυγούστου 1927.
1944. ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ. Ο στρατηγός Σκόμπι κηρύσσει στρατιωτικό νόμο στην προσπάθειά του να ελέγξει τις δυνάμεις
του ΕΛΑΣ, οι οποίες επιδιώκουν να επιβληθούν στην περιοχή της πρωτεύουσας.
1964. Ψήφισμα της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ελευθέρων Εργατικών Συνδικάτων κατά των παρεμβάσεων της
κυβέρνησης Παπανδρέου στο συνδικαλισμό. Επισημαίνει τον κίνδυνο «κομμουνιστικής διείσδυσης».
1993. Αρχίζει να εκπέμπει ο τηλεοπτικός σταθμός Star Channel.

5 Δεκεμβρίου
1827. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Κανάρης αποτυγχάνει να καταστρέψει τουρκικά πλοία στον κόλπο του Τσεσμέ.
1831. Αρχίζει στο Άργος τις εργασίες της η Ε΄ Εθνοσυνέλευση.
e-Δίαυλος | σελ. 62
Εικόνες των Δεκεμβριανών στην Αθήνα του 1944.

1910. Ο Αλέξ. Παπαναστασίου ιδρύει το «Ελληνικόν Λαϊκόν Κόμμα».


1940. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Στην περιοχή της Πρεμετής, σκοτώνεται στο πεδίο της μάχης ο
αντισυνταγματάρχης Μαρδοχαίος Φριζής. Είναι ο πρώτος ανώτερος αξιωματικός που έπεσε στο πεδίο της μάχης
στον πόλεμο του 1940-1941.
1969. Πραγματοποιείται για πρώτη φορά στην Ελλάδα εμφύτευση συσκευής βηματοδότη στην καρδιά ασθενούς.
1977. Αποφασίζονται σημαντικές παρεμβάσεις στον αρχαιολογικό χώρο της Ακρόπολης με σκοπό τη διάσωση των
μνημείων, κυρίως από την ατμοσφαιρική ρύπανση.
1981. Αποποινικοποιείται η μοιχεία.

6 Δεκεμβρίου
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Οι επαναστάτες ηττώνται από τα τουρκικά στρατεύματα κοντά στο χωριό Σταυρό
της Κρήτης. Πεθαίνει ο οπλαρχηγός Γ. Δασκαλάκης ή Τσελεπής.
1826. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Γ. Καραϊσκάκης νικά τους Οθωμανούς στο Τουρκοχώρι Ελάτειας.
1903. Κυβέρνηση Γ. Θεοτόκη. Θα παραμείνει μέχρι 15 Δεκεμβρίου 1904.
1915. ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ. Πλειοψηφεί το Κόμμα Εθνικοφρόνων του Δημ. Γούναρη. Η αποχή των βενιζελικών
κομμάτων από τις εκλογές που διεξήχθησαν έχει ως αποτέλεσμα η εθνοσυνέλευση που προέκυψε να διακρίνεται για
το μονόπλευρο χαρακτήρα της.
1920. Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος Α’ μετά από το δημοψήφισμα επανέρχεται στην Ελλάδα έπειτα από τριετή αναγκαστική
απουσία στο εξωτερικό.
1925. Διατυπώνεται το αίτημα από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις των δημοσίων υπαλλήλων για το 13ο μισθό εν όψει
των εορτών των Χριστουγέννων.
1926. Ο Αλέξ. Μέρος ιδρύει το «Αγροτικόν Ριζοσπαστικόν Κόμμα».
1935. Ο Ι. Θεοτόκης ιδρύει το «Εθνικόν Λαϊκόν Κόμμα».
1940. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Ο ελληνικός στρατός απελευθερώνει τους Αγίους Σαράντα.
1944. (μέχρι 18/12) ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ. Μάχες μεταξύ δυνάμεων του ΕΛΑΣ και της Χωροφυλακής στο Σύνταγμα
Μακρυγιάννη.

e-Δίαυλος | σελ. 63
1963. Διάσκεψη των αρχηγών των Εκκλησιών όλων των δογμάτων στην Ιερουσαλήμ προτείνει ο Οικουμενικός
Πατριάρχης Αθηναγόρας με την ευκαιρία της επίσκεψης του Πάπα στους Αγίους Τόπους στις αρχές του 1964. Η
πρόταση γίνεται στη συνέχεια δεκτή με ευχαρίστηση από τον Πάπα Παύλο ΣΤ΄, ενώ η Ιερά Σύνοδος ανακοινώνει ότι
θα την θέσει προς εξέταση.
2008. Ο ειδικός φρουρός Επαμ. Κορκονέας δολοφονεί τον 15χρονο μαθητή Αλέξη Γρηγορόπουλο στα Εξάρχεια.
Ακολουθούν επεισόδια σε όλη την χώρα.
2014. Δολοφονείται ο λογοτέχνης Μένης Κουμανταρέας.

7 Δεκεμβρίου
574. Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Ιουστίνος Β΄ αποσύρεται λόγω επαναλαμβανόμενων επιληπτικών κρίσεων
παράνοιας και παραιτείται από το θρόνο υπέρ του στρατηγού Τιβέριου Β’, ανακηρύσσοντάς τον καίσαρα.
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Δημ. Υψηλάντης εκλέγεται στο Άργος πρόεδρος της Πελοποννησιακής
Γερουσίας.
1912. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Ο ελληνικός στρατός καταλαμβάνει την Κορυτσά.
1927. Η κυβέρνηση ανακοινώνει τη λήψη για πρώτη φορά στην Ελλάδα συστηματικών μέτρων εναντίον της δράσης
των κομμουνιστών.
1940. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Ελληνικές δυνάμεις καταλαμβάνουν το Δέλβινο Βορ. Ηπείρου.
1960. Η Βουλή των Ελλήνων αποφασίζει πρώτη φορά την ταυτόχρονη άρση της ασυλίας πέντε βουλευτών της
Δημοκρατικής Ένωσης και της Ε.Δ.Α., οι οποίοι θα παραπεμφθούν για προσβολή της τιμής του βασιλιά και για εξύβριση
και περιύβριση αρχής. • Πενταετές δάνειο ύψους 125.000.000 δολαρίων δέχεται να παραχωρήσει στην Ελλάδα το
Συμβούλιο Υπουργών της Ε.Ο.Κ.
1961. Η κυβέρνηση Καραμανλή λαμβάνει ψήφο εμπιστοσύνης. Κατά ψηφίζουν οι βουλευτές του Κόμματος των
Προοδευτικών, ενώ συνεχίζουν να απέχουν και δεν εμφανίζονται για να ορκιστούν οι βουλευτές της Ένωσης Κέντρου.
1963. Συλλαμβάνεται ως ύποπτος για τις δολοφονίες που αποδίδονται στο «Δράκο του Σέιχ Σου», ο Αριστ.
Παγκρατίδης, ο οποίος υποβάλλεται σε εξαντλητική ανάκριση. Αρνείται αρχικά την ενοχή του, ομολογεί τέσσερις
ημέρες αργότερα ότι αυτός είναι ο «δράκος» που τρομοκρατεί επί τέσσερα χρόνια τη Θεσσαλονίκη, για να
ανακαλέσει στη συνέχεια την ομολογία του, επικαλούμενος πιέσεις.
1965. Ο Πάπας Παύλος ΣΤ΄ και ο Πατριάρχης Αθηναγόρας ανακαλούν ταυτόχρονα τους αμοιβαίους αφορισμούς
που είχαν τεθεί σε ισχύ από το 1054. • Με αμείωτη ένταση συνεχίζονται οι απεργίες. Τη σκυτάλη παίρνουν οι
τραπεζοϋπάλληλοι, οι αρτεργάτες, οι εργαζόμενοι στη Δ.Ε.Η. και στο φωταέριο, οι υπάλληλοι του Ελεγκτικού
Συνεδρίου και των νομαρχιών κ.α. • Προφυλακίζεται ο παπανδρεϊκός συνταγματάρχης Αλέξ. Παπατέρπος για
την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ. Ήδη ο αριθμός των δεσμωτών αξιωματικών ανέρχεται σε 12. Ακολουθούν, τις επόμενες
μέρες, οι συλλήψεις των επίσης παπανδρεϊκών συνταγματαρχών Σπ. Τσαμασιώτη και Δημ. Χονδροκούκη.
1969. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Ο αγγλικός «Ομπσέρβερ» κατηγορεί την ελληνική χούντα και προσωπικά τον Γ.
Παπαδόπουλο, ότι έχει έρθει σε επαφή με ακροδεξιές ομάδες στην Ιταλία για τη διενέργεια πραξικοπήματος.
1971. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ. Υπογράφεται από Ελλάδα και Τουρκία. Οριοθετείται η ελληνοτουρκική
μεθόριος στη Θράκη και το Δέλτα του Έβρου και συμφωνούνται πρόληψης και διευθέτησης των μεθοριακών επεισοδίων.
2017. Επίσκεψη του Τούρκου προέδρου Ερντογάν στην Αθήνα. Η ιστορική αντιπαράθεση με Παυλόπουλο και Τσίπρα.

8 Δεκεμβρίου
1827. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Οι πρεσβευτές των Μεγάλων Δυνάμεων εγκαταλείπουν την Κωνσταντινούπολη.
1828. Η Αγγλία απολύει τον πρέσβη της στην Κωνσταντινούπολη, Στράτφορντ Κάννινγκ, επειδή μετείχε στην

e-Δίαυλος | σελ. 64
πρεσβευτική διάσκεψη στον Πόρο, που καθόρισε τα σύνορα του ελληνικού κράτους στη γραμμή Βόλου - Αμβρακικού,
αφήνοντας εκτός Σάμο, Χίο και Κρήτη. Η αγγλική θέση ήταν ότι τα σύνορα έπρεπε να είναι κοντά στον Ισθμό. Η Ρωσία
χαρακτήρισε την απόφαση «προσωρινή».
1837. Ο Όθων αναλαμβάνει και την προεδρία του υπουργικού συμβουλίου. Θα ασκεί την πρωθυπουργία μέχρι τον
Φεβρουάριο 1841. 1905.
1940. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Ο ελληνικός στρατός απωθεί βορειότερα τις ιταλικές δυνάμεις και μπαίνει στο
Αργυρόκαστρο.
1943. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Γερμανικά στρατεύματα εισβάλλουν στη Μονή του Μεγάλου Σπηλαίου και
προβαίνουν σε εκτελέσεις μοναχών και προσκυνητών.
1962. 2ο συνέδριο της Ε.Δ.Α. Από την εισήγηση του προέδρου Ι. Πασαλίδη προκύπτει ότι το κόμμα ευθυγραμμίζεται
με την πολιτική του Νικίτα Χρουστσόφ.
1964. Το Συμβούλιο της Επικρατείας ακυρώνει την ποινή της εξάμηνης παύσης που είχε επιβάλει το υπουργείο
Δικαιοσύνης στον εισαγγελέα Κων. Κόλλια για την καθ’ υπέρβασιν καθήκοντος ανάμιξή του στην ανάκριση για τη
δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη. • Διαρρέουν στον Τύπο εκθέσεις των ελληνικών μυστικών υπηρεσιών που κάνουν λόγο
περί «κομμουνιστικού κινδύνου». Σύμφωνα με τους συντάκτες, οι «Λαμπράκηδες» αριθμούν 28.000 μέλη, οι οργανώσεις
της Ε.Δ.Α. ανέρχονται σε 3.300, ενώ σημειώνεται άνοδος της επιρροής των κομμουνιστών στα εργατικά σωματεία, τα
Σώματα Ασφαλείας και τις Ένοπλες Δυνάμεις
1965. Κατατίθεται το καταστατικό του νέου, υπό τον Στέφ. Στεφανόπουλο, κόμματος των «αποστατών» το οποίο θα
ονομάζεται «Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κέντρο (ΦΙ.ΔΗ.Κ.)». • Η Εκκλησία της Ελλάδος διατυπώνει ενστάσεις για
την άρση των αφορισμών μεταξύ του Πάπα Παύλου ΣΤ’ και του Πατριάρχη Αθηναγόρα.
1966. Σε 13 λεπτά βυθίζεται πλησίον της Φαλκονέρας στις 2:30 π.μ. το οχηματαγωγό «ΗΡΑΚΛΕΙΟΝ» συμπαρασύροντας
στον υγρό του τάφο πάνω από 200 επιβάτες.

Σημαντικά Γεγονότα στον ημερήσιο τύπο της 8ης Δεκεμβρίου


e-Δίαυλος | σελ. 65
1969. Η πτήση 954 της Ολυμπιακής Αεροπορίας προσκρούει σε βουνό έξω από την Κερατέα σκοτώνοντας 90 άτομα
στο χειρότερο δυστύχημα με Douglas DC-6 στην ιστορία.
1971. Ο καρδιοχειρουργός Γ. Τόλης πραγματοποιεί στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» την πρώτη επαναγγείωση
μυοκαρδίου με παρακαμπτήριο φλεβικό μόσχευμα
1974. ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ για το πολιτειακό. Αποτέλεσμα: Υπέρ της αβασίλευτης δημοκρατίας 69,18%, Υπέρ της
βασιλευομένης δημοκρατίας 30,82%.
2014. Ο Απ. Γκλέτσος ιδρύει το κόμμα «Τελεία - Απόστολος Γκλέτσος».

9 Δεκεμβρίου
536. Ο Βυζαντινός στρατός με στρατηγό τον Βελισάριο καταλαμβάνει τη Ρώμη χωρίς να συναντήσει αντίσταση. Η
γοτθική φρουρά εγκαταλείπει την πόλη.
1830. Συγκρούσεις στο Άργος μεταξύ «κυβερνητικών» και «συνταγματικών».
1868. ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Οι Οθωμανοί νικούν στη μάχη του Καλονύκτη.
1898. Ο ύπατος αρμοστής της Κρήτης, πρίγκιπας Γεώργιος, αποβιβάζεται στη Σούδα και αναλαμβάνει αμέσως τα
καθήκοντά του. Η εγκατάστασή του στο νησί αποτελεί το πρώτο βήμα για την ένωση της Μεγαλονήσου με την Ελλάδα.
1912. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Αποτυχημένη τορπιλική επίθεση του υποβρυχίου «Δέλφιν» εναντίον του τουρκικού
καταδρομικού «Μετζητιέ» στα ανοιχτά της Τενέδου.
1929. Ο Π. Κουντουριώτης παραιτείται από το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας.
1961. Ο βουλευτής Αθ. Ρουσσόπουλος, προσωπικός φίλος του Σοφ. Βενιζέλου, προτείνει στην κοινοβουλευτική
ομάδα της Ένωσης Κέντρου, ταυτόχρονα με την ορκωμοσία των βουλευτών, να κατατεθεί κείμενο με το οποίο
να ζητείται η αποχή του βασιλέα Παύλου από τα καθήκοντά του και ο ορισμός του διαδόχου ως αντιβασιλέα
στη διάρκεια της συνόδου της Βουλής. Την επομένη ο Γ. Παπανδρέου σπεύδει να δηλώσει ότι δεν υφίσταται
καθεστωτικό ζήτημα.
1963. Ο Κων. Καραμανλής παραιτείται αιφνιδιαστικά από την αρχηγία του κόμματος της ΕΡΕ και αναχωρεί για το
Παρίσι μαζί με τη σύζυγό του Αμαλία. Διάδοχό του ορίζει τον Παν. Κανελλόπουλο.
1968. 7 νεκροί και 21 τραυματίες από έκρηξη σε στοά των λιγνιτωρυχείων Αλιβερίου. Η έκρηξη οφείλεται σε λάθος του
υπευθύνου για το χειρισμό εκρηκτικών.
1981. Η κοινοβουλευτική ομάδα της «Νέας Δημοκρατίας» εκλέγει νέο αρχηγό του κόμματος τον Ευάγγ. Αβέρωφ με 67
ψήφους έναντι 32 του Κωστή Στεφανόπουλου και 12 του Ιωάννη Μπούτου.
2002. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Κόφι Ανάν, παραδίδει στην ελληνοκυπριακή και την τουρκο-κυπριακή πλευρά
το αναθεωρημένο σχέδιό του για επίλυση του Κυπριακού.
2012. Χρυσό μετάλλιο κατακτά η εθνική ομάδα νεανίδων στην υδατοσφαίριση στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του Περθ
της Αυστραλίας.

9η Δεκεμβρίου
ημέρα ορόσημο
για τον Κ.
Καραμανλή :
Φευγει για το
Παρίσι το 1963
και χωρίζει με την
Αμαλία το 1970.

e-Δίαυλος | σελ. 66
2017. Τετραμερής Σύνοδος Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας, Ρουμανίας στο Βελιγράδι.

10 Δεκεμβρίου
1834. Ο βασιλιάς Όθων και οι αρχές εγκαθίστανται, με κάθε επισημότητα, στην Αθήνα.
1862. Πρώτη συνεδρίαση της Συνέλευσης που προέκυψε από τις πρόσφατες εκλογές, μετά την έξωση του Όθωνα.
1893. Ο Χαρ. Τρικούπης αναγγέλλει από το βήμα της Βουλής ότι «Η Ελλάς ευρίσκεται προ αδυναμίας εκπληρώσεως
των προς τους δανειστάς της υποχρεώσεων», αναφερόμενος στην οικονομική κατάσταση του κράτους και την
αδυναμία του να αποπληρώσει το δημόσιο χρέος του. Στην ιστορία έμεινε ως «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν».
1900. Υπογράφεται από τον Ύπατο αρμοστή της Κρητικής πολιτείας, πρίγκιπα Γεώργιο, ο νόμος 265 με τον οποίο
ιδρύεται το «Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο».
1957. Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποφαίνεται υπέρ της αυτοδιάθεσης της Κύπρου.
1960. Ε γκαινιάζεται η Διεθνής Έκθεση Κινηματογράφου στο Ζάππειο Μέγαρο.
1963. Ο Παν. Κανελλόπουλος εκλέγεται παμψηφεί αρχηγός της Ε.Ρ.Ε. • Το βραβείο Νόμπελ Λογοτε-χνίας απονέμεται
στον Έλληνα ποιητή Γ. Σεφέρη.
1966. Πάταγος στη δίκη του ΑΣΠΙΔΑ όταν ο μάρτυρας κατηγορίας, έφεδρος ανθυπολοχαγός Κ. Γεωργόπουλος
μετατρέπεται σε μάρτυρα υπεράσπισης ανακαλώντας την κατάθεσή του στον ανακριτή, επικαλούμενος «έμμεσες
υποδείξεις» και πιέσεις ανωτέρων του.
1969. Θεμελιώνεται το σοβιετικής κατασκευής ατμοηλεκτρικό εργοστάσιο της Δ.Ε.Η. στον Άγιο Γεώρ-γιο Κερατσινίου,
ισχύος 200.000 κιλοβάτ.
1991. ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΜΑΑΣΤΡΙΧΤ. Στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΟΚ στο Μάαστριχτ της Ολλανδίας υπο-γράφεται
η ομώνυμη συνθήκη, η οποία προβλέπει κοινό νόμισμα και κοινή αμυντική πολιτική μέχρι το τέλος του 1999. • Λίγες
μέρες μετά ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Χαβιέ Περέζ ντε Κουέγιαρ, στην ετήσια έκθεσή του για το Κυπριακό
επισημαίνει: «Η διατήρηση του status quo δεν αποτελεί λύση».

11 Δεκεμβρίου
711. Ο Φιλιππικός Βαρδάνης αναγορεύεται αυτοκράτορας του Βυζαντίου. Παραμένει στο θρόνο μέχρι 3 Ιουνίου 713.
Είναι αρμενικής καταγωγής και ένθερμος οπαδός του μονοθελητισμού. Με διάταγμά του απορρίπτει όλες τις αποφάσεις
της ΣΤ΄ Οικουμενικής Συνόδου. Με τις ενέργειές του προετοιμάζει κατά κάποιον τρόπο την εικονομαχική πολιτική των
επόμενων αυτοκρατόρων.
969. Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Νικηφόρος Β´ Φωκάς δολοφονείται από τη σύζυγό του, Θεοφανώ, και τον εραστή
της και μετέπειτα αυτοκράτορα Ιωάννη Α’ Τσιμισκή με συναυτοκράτορες τον Βασίλειο Β΄ και τον Κωνσταντίνο Η΄. Ο
Τσιμισκής θα παραμείνει στο θρόνο μέχρι την 10 Ιανουαρίου 976.
1282. Ο Ανδρόνικος Β΄ Παλαιολόγος αναγορεύεται αυτοκράτορας του Βυζαντίου και θα παραμείνει στο θρόνο μέχρι
την 24 Μαΐου 1328.
1942. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Οι υπουργοί Εξωτερικών ΗΠΑ και Αγγλίας δηλώνουν ότι, μετά το τέλος του
πολέμου, θα αναγνωρίσουν την ανεξαρτησία της Αλβανίας. Σ’ αυτή περιλαμβάνουν και τη Βορ. Ήπειρο.
1962. Ενώ συνεχίζεται η φοιτητική αναταραχή, ο Γ. Παπανδρέου φέρνει το ζήτημα της παιδείας στη Βουλή, όπου
αναπτύσσει το πρόγραμμά του.
1971. Ανακοινώνεται ότι η τηλεόραση από το 1972 θα καλύπτει με το σήμα της το σύνολο της ελλη-νικής επικράτειας.
1974. Μετά την παραίτηση του στρατηγού Φ. Γκιζίκη, προσωρινός Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανα-λαμβάνει ο Μιχ.
Στασινόπουλος, ένας από τους λίγους δικαστικούς που είχαν αντιταχθεί στη Δικτατο-ρία.
1999. Στο Ελσίνκι, στη διάσκεψη των ηγετών των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποφασίζεται η προσέγγιση της

e-Δίαυλος | σελ. 67
Ευρώπης με την Τουρκία, αποσυνδέεται το Κυπριακό από την ένταξη της Κύπρου, καλείται η Τουρκία να εκδημοκρατιστεί
και να παραπέμψει την επίλυση των τυχόν διαφορών της με την Ελλάδα στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
2014. Ο Παντ. Οικονόμου ιδρύει την κίνηση «Εκκίνηση - Έλληνες Δημοκράτες».

12 Δεκεμβρίου
627. Ο Ηράκλειος κυριεύει την Τιφλίδα, νικά τους Πέρσες κοντά στη Νινευί και καταλαμβάνει τη Δασταγέρδη,
προσφιλή περιοχή του βασιλιά των Περσών Χοσρόη Β΄.
1820. Οι Σουλιώτες επιστρέφουν στο Σούλι μετά από συμφωνία με τον Αλή Πασά.
1831. Ο Ι. Κωλέττης σχηματίζει «κυβέρνηση» στην Περαχώρα. Οι «συνταγματικοί» αποχωρούν από τον Ισθμό.
1849. Ο Αντ. Κριεζής σχηματίζει τη δεύτερη κυβέρνησή του, η οποία αναδεικνύεται η μακροβιότερη μέχρι εκείνη τη
στιγμή ελληνική κυβέρνηση
1916. ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΙΧΑΣΜΟΣ. Το «ανάθεμα» του Ελ. Βενιζέλου. Χιλιάδες αντιβενιζελικοί Αθηναίοι,
ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα του αρχιεπισκόπου Αθηνών Θεόκλητου, συγκεντρώθηκαν στο Πεδίο του Άρεως
για να ρίξουν «τον λίθο του αναθέματος» κατά του Ε. Βενιζέλου. Από τον Εθνικό Διχασμό δεν ξέφυγε και η
Εκκλησία της Ελλάδος.
Οι μητροπολίτες της λεγόμενης Παλαιάς Ελλάδας υπό τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Θεόκλητο (οι περιοχές που
είχαν ελευθερωθεί πριν από το 1912), συντάσσονται με τον Κωνσταντίνο, ενώ οι μητροπολίτες των «Νέων Χωρών»
με τον Βενιζέλο. Μέσα στο κλίμα αυτό, διοργανώνεται ογκώδης αντιβενιζελική πορεία στις 12 Δεκεμβρίου 1916.
Με επικεφαλής την Ιερά Σύνοδο, οι διαδηλωτές κατευθύνονται στο Πεδίο του Άρεως για να αναθεματίσουν τον
«σατανά» της πολιτικής ζωής του τόπου Ελευθέριο Βενιζέλο. Οι πέτρες του Αναθέματος έφθασαν στην Αθήνα και
ρίχτηκαν στο Πεδίον του Άρεως.
Εκεί, όπου σήμερα βρίσκεται το άγαλμα της Αθηνάς, ο κάθε διαδηλωτής ρίχνει μία πέτρα και επαναλαμβάνει
την κατάρα του Αρχιεπισκόπου Αθηνών, Θεόκλητου: «Κατά Ελευθερίου Βενιζέλου φυλακίσαντος αρχιερείς και
επιβουλευθέντος την βασιλείαν και την πατρίδαν, ανάθεμα έστω».
Μια καθαρά συμβολική πράξη, δηλωτική όμως της έντασης των παθών που επικρατούσε εκείνη την εποχή στη
χώρα μας. Για την ενέργεια αυτή του Θεοκλήτου ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, τον Απρίλιο του 2000, ζήτησε
δημόσια συγγνώμη.
1922. Ο υποστράτηγος Θ. Πάγκαλος αναλαμβάνει τη διοίκηση της στρατιάς του Έβρου και μαζί το δύσκολο έργο της
αναδιοργάνωσής της.
1968. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Αρχηγός των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων τοποθετείται ο Οδ. Αγγελής, στο
πλαίσιο «γενικής αναδιοργάνωσης» του στρατεύματος.
1969. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Την πρώτη ημέρα της συνεδρίασης του Συμβουλίου της Ευρώπης, ο υπουργός
Εξωτερικών της χούντας Παν. Πιπινέλης δηλώνει ότι η Ελλάδα αποχωρεί από το Συμβούλιο και καταγγέλλει την
ιδρυτική σύμβαση του 1949. Τουλάχιστον 12 χώρες ήταν αποφασισμένες να ζητήσουν την αποπομπή της Ελλάδας από
το Συμβούλιο.
2014. Δύο άτομα πυροβολούν 54 φορές με δύο καλάσνικοφ στην ισραηλινή πρεσβεία, στο Νέο Ψυχικό. Στην επίθεση
υπήρχε και ομάδα υποστήριξης. Πίσω από το τρομοκρατικό χτύπημα, η «Ομάδα Λαϊκών Αγωνιστών». • Μία νέα
γυναίκα χάνει τη ζωή της και άλλα 6 άτομα τραυματίζονται σε καραμπόλα 35 οχημάτων στην Εθνική Οδό Αθηνών-
Λαμίας, στο ύψος των διοδίων Σχηματαρίου

13 Δεκεμβρίου
1797. Συλλαμβάνεται ο Ρήγας Φεραίος από τις αυστριακές Αρχές στην Τεργέστη, ενώ διακόπτεται η έκδοση της
«Εφημερίδος» της Βιέννης διότι με αυτή συνεργάζεται ο Ρήγας.
1803. Ο κοσμοκαλόγερος Σαμουήλ μένει τελευταίος, μαζί με λίγους συντρόφους του, ηλικιωμένους και βαριά
τραυματίες, για να παραδώσουν την μπαρουταποθήκη, που ήταν μέσα στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Όταν
οι άντρες του Αλή πασά φτάνουν στην αποθήκη, ο Σαμουήλ βάζει φωτιά και μαζί με τους πέντε συντρόφους του
e-Δίαυλος | σελ. 68
ανατινάζονται.
1943. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Σφαγή 1.101 Ελλήνων στα Καλάβρυτα από τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής.
1959. Ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος εκλέγεται πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
1965. «Αν η αστική τάξις δεν αντιδράση, η Ελλάς θα μετατραπή εις δορυφόρον της Σοβιετικής Ενώσεως», δηλώνει σε
συνεστίαση της Ε.Ρ.Ε. ο Γ. Ράλλης.
1967. ΒΑΣΙΛΙΚΟ ΑΝΤΙΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ κατά του καθεστώτος των συνταγματαρχών αποτυγχάνει. Ο Κωνσταντίνος
και η βασιλική οικογένεια αναχωρούν για το εξωτερικό • Δικτατορική κυβέρνηση Γ. Παπαδόπουλου. Θα παραμείνει
μέχρι 7 Οκτωβρίου 1973.
2002. Στη συνάντηση κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κοπεγχάγη αποφασίζεται η διεύρυνση της Ένωσης με
δέκα νέα κράτη-μέλη στα οποία συμπεριλαμβάνεται και η Κύπρος.

14 Δεκεμβρίου
1929. Ο Αλέξ. Ζαΐμης εκλέγεται Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
1942. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Η Αγγλία επανέρχεται στο θέμα της Αλβανίας εγγυόμενη την ανεξαρτησία της,
παρά τις αντιδράσεις της ελληνικής κυβέρνησης της εγκατεστημένης στη Μέση Ανατολή.
1954. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ απορρίπτει την προσφυγή της Ελλάδας για την Κύπρο.
1959. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντ. Αϊζενχάουερ επισκέπτεται επίσημα την Ελλάδα.
1963. Απαλλάσσονται οι αγρότες από την εισφορά υπέρ του Ο.Γ.Α., με υπογραφή σχετικής πράξης από το υπουργικό

13 Δεκεμβρίου 2002 στη


σύνοδο της Κοπενχάγης η
Κύπρος γίνεται πλήρες μέλος
της Ευρωπαικής Ενωσης.

συμβούλιο.
1965. Με νομοσχέδιο του υπουργού Δικαιοσύνης, γίνεται κολάσιμο ποινικό αδίκημα η υποκλοπή τηλεφωνικών
συνδιαλέξεων. Προβλέπονται ποινές φυλάκισης μέχρι και 3 ετών.
1966. Ο λοχαγός Θεόδ. Θεοφιλογιαννάκος, μετέπειτα βασανιστής της χούντας, υποστηρίζει ενώπιον του δικαστηρίου
ότι ο Ανδρ. Παπανδρέου φερόταν από τους οπαδούς του αξιωματικούς ως πολιτικός αρχηγός του ΑΣΠΙΔΑ.
2000. Ο Δήμαρχος Αθηναίων, Δημήτρης Αβραμόπουλος, ανακοινώνει την ίδρυση του κόμματος «Κίνημα Ελεύθερων
Πολιτών (Κ.Ε.Π.)».

15 Δεκεμβρίου
1806. Ψηφίζεται το νέο Σύνταγμα της Επτανήσου Πολιτείας με το οποίο παραγκωνίζεται ο ρόλος της Υψηλής Πύλης.
Αυτό το Σύνταγμα δεν ίσχυσε ποτέ.
1827. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Η τουρκική φρουρά της νησίδας Βασιλάδι παραδίδεται στον Άστιγξ.

e-Δίαυλος | σελ. 69
1828. Ιδρύονται από τον Κυβερνήτη δικαστήρια διαφόρων βαθμίδων.
1907. Ιδρύεται με πρωτοβουλία του τραπεζίτη Γρ. Εμπεδοκλέους η «Εμπορική Τράπεζα».
1920. ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ. Οι σύμμαχοι ανακοινώνουν στην ελληνική κυβέρνηση ότι μετά την επάνοδο
του Κωνσταντίνου στον ελληνικό θρόνο αποδεσμεύονται από τις υποχρεώσεις τους απέναντι στην Ελλάδα.
1935. Ο Παν. Κανελλόπουλος ιδρύει το «Εθνικόν Ενωτικόν Κόμμα».
1937. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ НКВД. Ξεκινά η οργανωμένη μαζική καταδίωξη των πολιτών ελληνικής καταγωγής
και Ελλήνων πολιτών που ζουν στην Σοβιετική Ένωση.
1942. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Το αντιτορπιλικό «Βασίλισσα Όλγα» καταβυθίζει ιταλικό υποβρύχιο στα στενά
της Βεγγάζης.
1961. Ανακίνηση «μακεδονικού ζητήματος» από το Βελιγράδι μέσω του εκπροσώπου του γιουγκοσλαβικού υπουργείου
Εξωτερικών, το οποίο επαναλαμβάνει τα περί ύπαρξης «μακεδονικής μειονότητας» στην Ελλάδα.
1962. Με την ευκαιρία των γενεθλίων του, ο βασιλιάς Παύλος απονέμει χάρη στο Μανώλη Γλέζο. Χαρίζεται ποινή
φυλάκισης ενός έτους και τετραετής εκτόπιση.
1964. Το Πρωτοδικείο Αθηνών διορίζει νέα διοίκηση στη Γ.Σ.Ε.Ε. Για κομματικά κριτήρια μιλάει η αντιπολίτευση.
1966. Εγκρίνεται από την αρμόδια επιτροπή της Βουλής και παραπέμπεται ως επείγον στην ολομέλεια του σώματος
το νομοσχέδιο για τη διάλυση των «Λαμπράκηδων». Πλην της Ε.Δ.Α., καταψηφίζει και η Ένωσις Κέντρου, παρά τις
ταλαντεύσεις του Γ. Παπανδρέου.
1969. Εκτελούνται οι Χέρμαν Ντουφτ και Χανς Μπασενάουερ, οι δύο Γερμανοί που καταδικάστηκαν για πέντε φόνους
Ελλήνων τον Μάρτιο και τον Απρίλιο. Ο Χέρμαν Ντουφτ εκτελείται στην Κέρκυρα και ο Χανς Μπασενάουερ στην
Αίγινα, αφού απορρίφθηκαν οι αιτήσεις χάριτος που είχαν υποβάλει.
1978. Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης κηρύσσει εαυτό αναρμόδιο για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας Αιγαίου.
1981. Ο Παλαιστίνιος ηγέτης Γιάσερ Αραφάτ επισκέπτεται την Αθήνα προσκεκλημένος της κυβέρνησης Παπανδρέου
1984. Η δραχμή συμπεριλαμβάνεται στο σύστημα του ECU, το οποίο δεν έχει υλική υπόσταση, αλλά παίζει το ρόλο
αποθεματικού νομίσματος και λογιστικής μονάδας για λογαριασμούς της Κοινότητας. Η ισοτιμία διαμορφώνεται: 1
ECU = 91,043 δραχμές.

16 Δεκεμβρίου
944. Ο Ρωμανός Α΄ εκδιώκεται από το θρόνο από το γιο του Στέφανο Λεκαπηνό.
1025. Ο Κωνσταντίνος Η΄ αναγορεύεται μόνος αυτοκράτορας του Βυζαντίου, αμέσως μετά το θάνατο του Βασίλειου
Β΄, και θα παραμείνει στο θρόνο μέχρι την 11 Νοεμβρίου 1028.
1041. Ο Μιχαήλ Ε΄ Καλαφάτης, αναγορεύεται αυτοκράτορας του Βυζαντίου, αμέσως μετά το θάνατο του Μιχαήλ Δ΄.
Θα παραμείνει στο θρόνο μέχρι 21 Απριλίου 1042.
1824. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Σκληρή μάχη στην περιοχή Καλαβρύτων ανάμεσα σε Υδραίους, που είχαν
σχηματίσει «κυβέρνηση» υπό τον Γ. Κουντουριώτη, και Μοραϊτών υπό τους Ζαΐμη, Λόντο κ.ά. που είχαν προσεταιρισθεί
και τον Θεόδ. Κολοκοτρώνη. Το μεγαλύτερο μέρος του δανείου που είχε πάρει η Ελλάδα δαπανήθηκε στον εμφύλιο για
την εξουσία.
1904. Κυβέρνηση Θεόδ. Δηλιγιάννη. Θα παραμείνει μέχρι 31 Μαΐου 1905.
1909. Το διευθυντήριο του Στρατιωτικού Συνδέσμου αποφασίζει να καλέσει τον πρόεδρο της προσωρινής κυβέρνησης
της Κρητικής Πολιτείας Ελ. Βενιζέλο.
1923. ΕΚΛΟΓΕΣ Δ’ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ Πλειοψηφεί το Κόμμα των Φιλελευθέρων. Απέχουν τα
αντιβενιζελικά κόμματα.
1929. Κυβέρνηση του Ελ. Βενιζέλου. Θα παραμείνει μέχρι 25 Μαΐου 1932.

e-Δίαυλος | σελ. 70
1937. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 4ης ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ. Οι πολιτικοί αρχηγοί με υπόμνημα τους προς το βασιλιά Γεώργιο Β΄ ζητούν
επαναφορά της πολιτικής νομιμότητας.
1949. Αίρεται ο στρατιωτικός νόμος στις περισσότερες περιοχές της χώρας.
1961. Υπογράφεται η σύμβαση μεταξύ ελληνικού Δημοσίου και της γαλλικής εταιρίας Σεν Γκομπέν για την ίδρυση νέας
εταιρίας χημικών προϊόντων και λιπασμάτων.
1963. Την έναρξη των εργασιών της Α’ Συνόδου της Ζ’ Περιόδου της ελληνικής Βουλής κηρύσσει ο βασιλιάς Παύλος, ο
οποίος εκφωνεί τον καθιερωμένο λόγο του θρόνου.
1964. Την αποπυρηνικοποίηση των Βαλκανίων προτείνει με μήνυμά του προς τον Γ. Παπανδρέου ο Σοβιετικός
πρωθυπουργός Αλεξέι Κοσίγκιν.
1968. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Με διάταγμα του στρατιωτικού καθεστώτος αφαιρείται από τον βασιλιά
Κωνσταντίνο ο τίτλος του αρχηγού των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. • ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. «Κόμματα
θα συγκροτηθούν όταν τα στελέχη τους θα έχουν αποκτήσει την απαιτούμενη ωριμότητα», υπογραμμίζει ο Γ.
Παπαδόπουλος σε συνέντευξή του στο περιοδικό «Time».
1993. Οι περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνάπτουν διπλωματικές σχέσεις με τα Σκόπια παρακάμπτοντας
τις ελληνικές αντιρρήσεις.

17 Δεκεμβρίου
920. Ο Ρωμανός Α´ γίνεται συναυτοκράτορας του ανήλικου Κωνσταντίνου Ζ’.
1817. Δημοσιεύεται το νέο Σύνταγμα των Ιόνιων Νησιών, το οποίο, παρά την ύπαρξη Γερουσίας και Βουλής, δεν μπορεί
να θεωρηθεί φιλελεύθερο, αφού ο Άγγλος αρμοστής διατηρεί το δικαίωμα της αρνησικυρίας. Το Σύνταγμα αυτό ίσχυσε
μέχρι την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα.
1915. Α’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Οι Γάλλοι καταλαμβάνουν το Καστελόριζο στην προσπάθειά τους να πείσουν
την κυβέρνηση των Αθηνών να πάρει μέρος στον πόλεμο στο πλευρό τους.
1930. Ο Ι. Σοφιανόπουλος ιδρύει το «Αγροτικόν Κόμμα Ελλάδος».
1960. Αρχίζουν οι εργασίες για την κατασκευή του φράγματος και του υδροηλεκτρικού εργοστασίου στα Κρεμαστά
του Αχελώου.
1963. Ο Ηλίας Τσιριμώκος εκλέγεται και με τις ψήφους της Ε.Δ.Α. πρόεδρος της Βουλής.
1964. Κατηγορίες του Τύπου της Αριστεράς εναντίον του πρώην υπουργού Εξωτερικών Ευάγγ. Αβέρωφ για τη διάθεση
των μυστικών κονδυλίων και οργίλη αντίδραση του τελευταίου. Δημοσιεύονται λίστες δημοσιογράφων που αμείβονται
από τα μυστικά κονδύλια.
1997. Ενα Yakovlev Yak-42 των Αερογραμμών Aerosvit από την Οδησσό της Ουκρανίας για Θεσσαλονίκη, χάνει
επαφή με τον πύργο ελέγχου του αεροδρομίου «Μακεδονία» και συντρίβεται στα Πιέρια Όρη στη δεύτερη προσπάθεια
προσγείωσής του. Οι επιβάτες και το πλήρωμα, σύνολο 70 άνθρωποι, 41 εκ των οποίων Έλληνες, σκοτώθηκαν.
2003. Ο Στυλ. Παπαθεμελής ιδρύει το κόμμα «Δημοκρατική Αναγέννηση».

18 Δεκεμβρίου
1803. Στην κορυφή του όρους Ζάλογγο μια ομάδα Σουλιωτισσών με τα παιδιά να πεθάνουν ελεύθε-ρες πέφτοντας
από την άκρη του γκρεμού «εν χορώ» και τραγουδώντας, όπως μαρτυρεί ο Σουλεϊμάν αγάς, Αλβανός αξιωματικός,
«περίλυπος μάρτυρας αυτής της αξιομνημόνευτης τραγωδίας».
1825. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Ιμπραήμ φτάνει στο Μεσολόγγι για να ενισχύσει τους πολιορκητές.
1847. Πυρκαγιά καταστρέφει ολοκληρωτικά την οικία της Δουκίσσης της Πλακεντίας (στη γωνία των οδών Αγησιλάου
και Μυλλέρου). Στο υπόγειο η δούκισσα φύλαγε το ταριχευμένο σώμα της κόρης της που είχε πεθάνει από τύφο στη
Βηρυτό.

e-Δίαυλος | σελ. 71
18 Δεκεμβρίου 1825 :
Ο Ιμπραήμ Πασάς της
Αιγύπτου φτάνει στο
Μεσολόγγι.

1866. Κυβέρνηση Αλέξ. Κουμουνδούρου. Θα παραμείνει μέχρι 19 Δεκεμβρίου 1967.


1935. Διαλύεται η Βουλή και προκηρύσσονται εκλογές, οι οποίες θα διεξαχθούν με το σύστημα της απλής αναλογικής.
1943. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής εκτελούν στη Δράκεια Πηλίου 133 άτομα.
1962. Διάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας, Τουρκίας και Κύπρου στο Παρίσι. Λαμβάνονται αποφάσεις για
την ομαλή λειτουργία της τριμερούς συμμαχίας στην Κύπρο και συζητούνται οι παρενοχλήσεις ελληνικών αλιευτικών
από τα τουρκικά περιπολικά στη μεταξύ των ελληνικών νησιών και των τουρκικών ακτών θαλάσσια περιοχή.
1964. Η Ε.Σ.Η.Ε.Α. διαμαρτύρεται «δια τον ανεξέλεγκτον διασυρμόν δημοσιογράφων» υποστηρίζοντας ότι οι
αμειβόμενοι από τα μυστικά κονδύλια του υπουργείου Εξωτερικών εκτελούν «καθαρώς δημοσιογραφικήν - υπαλληλικήν
υπηρεσίαν».
1969. Ένας Έλληνας, ο 44 χρονος Δημήτριος Λάκας, διορίζεται πρόεδρος του Παναμά από τον δικτάτορα
συνταγματάρχη Ομάρ Τορίγιος Χερέρα. Ο Δημ. Λάκας είναι παιδί μεταναστών και διετέλεσε επικεφαλής του
Οργανισμού Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
1996. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αποφαίνεται ότι η Τουρκία παραβιάζει τα ανθρώπινα
δικαιώματα στην Κύπρο, επειδή δεν επιτρέπει σε πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας να εκμεταλλευτούν τις
περιουσίες τους. Το δικαστήριο επιδικάζει χρηματική αποζημίωση στην ενάγουσα Τιτίνα Λοϊζίδου από την Κερύνεια.

19 Δεκεμβρίου
1867. Ο πρωθυπουργός Αλέξ. Κουμουνδούρος υποβάλλει την παραίτησή του -διαφωνεί με την εξωτερική πολιτική του
βασιλιά- μολονότι εξακολουθεί να ελέγχει την πλειοψηφία της Βουλής.
1923. Ο Γεώργιος Β΄, νόμιμος διάδοχος του πατέρα του, Κωνσταντίνου Α΄, αναγκάζεται να αναχωρίσει στο εξωτερικό.
1924. Καθιερώνεται η 8ωρη καθημερινή και η 48ωρη εβδομαδιαία εργασία.
1962. Γίνεται δεκτή από τον Κων. Καραμανλή η παραίτηση του υπουργού Προνοίας Ανδρ. Στράτου, ο οποίος
επικαλείται τον αποκλεισμό του από τις συνεδριάσεις για τον προϋπολογισμό του υπουργείου του. • Ο πρωθυπουργός
δέχεται σε ακρόαση τον κεντρώο βουλευτή Γ. Αθανασιάδη-Νόβα. • Καταβάλλονται προσπάθειες από την πλευρά του
Σοφ. Βενιζέλου να εξομαλυνθούν οι σχέσεις της Ένωσης Κέντρου με τα ανάκτορα και τις ένοπλες δυνάμεις. • Την
επιστροφή στην Ελλάδα της Καρυάτιδας του Ερεχθείου, η οποία βρίσκεται στο Βρετανικό μουσείο, ζητούν με επιστολή
τους στους Times του Λονδίνου Βρετανοί πολιτικοί και συγγραφείς, μεταξύ των οποίων ο Φράνσις Νόελ Μπέικερ και
ο Λώρενς Ντάρελ.
1963. Αρνητικά απαντά η Αλβανία σε ελληνική πρόταση μέσω του υπουργού Εξωτερικών Σοφ. Βενιζέλου για την
αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων με την Ελλάδα, με αντάλλαγμα την παραχώρηση καθεστώτος αυτονομίας
στη Βόρειο Ήπειρο.

e-Δίαυλος | σελ. 72
1980. Η Ελλάδα επιστρέφει πάλι στο στρατιωτικό σκέλος του NATO από το οποίο είχε αποχωρήσει τον Αύγουστο του
1974, μετά τον «Αττίλα II». • Άγνωστοι πυρπολούν στην Αθήνα τα πολυκαταστήματα ΜΙΝΙΟΝ και ΚΑΤΡΑΝΤΖΟΣ.
1993. Μετά την αποχώρηση του ΚΚΕ από τον «Συνασπισμό της Αριστεράς και της Προόδου» τα κόμματα ΕΑΡ, ΕΔΑ
και ΚΟΔΗΣΟ συγκροτούν τον «Συνασπισμό της Αριστεράς, των Κινημάτων και της Οικολογίας» υπό την ηγεσία του
Νικ. Κωνσταντόπουλου.
2007. Ο Χρήστος Ζαχόπουλος υποβάλλει την παραίτησή του από τη θέση του γενικού γραμματέα του υπουργείου
Πολιτισμού επικαλούμενος λόγους υγείας.

20 Δεκεμβρίου
69. Ο Βεσπασιανός, πρώην στρατηγός του Νέρωνα, μπαίνει στη Ρώμη για να διεκδικήσει τον τίτλο του αυτοκράτορα.
1522. ΠΟΛΙΟΡΚΙΑ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ. Ο Σουλεϊμάν Α΄ ο Μεγαλοπρεπής αποδέχεται την παράδοση των Ιπποτών της
Ρόδου, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να εγκαταλείψουν το νησί. Τελικά θα εγκατασταθούν στη Μάλτα και θα γίνουν
γνωστοί ως Ιππότες της Μάλτας. Οι κάτοικοι του νησιού απαλλάσσονται από το φόρο του παιδομαζώματος.
1806. Πεθαίνει στη Μόσχα ο εθνικός ευεργέτης και ιδρυτής της ομώνυμης σχολής των Ιωαννίνων Ζώης Καπλάνης.
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Έναρξη των εργασιών της Α΄ Εθνοσυνέλευσης στην Πιάδα της Παλαιάς Επιδαύρου.
1867. Σχηματίζεται εξωκοινοβουλευτική κυβέρνηση υπό τον Αρ. Μωραϊτίνη. Θα παραμείνει μέχρι 24 Ιανουαρίου 1868.
1881. ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ. Πλειοψηφεί το Νεωτεριστικόν Κόμμα του Χαρ. Τρικούπη. Εκλέγο-νται και έξι
βουλευτές που τάσσονται υπέρ της αβασίλευτης δημοκρατίας. Οι βουλευτές αυτοί είναι οι: Γ. Φιλάρετος, Τ. Φιλήμων,
Α. Πετσάλης, Γ. Μαυρομαράς, Α. Ρηγόπουλος και Χ. Δουζίνας. Από αυτούς μόνο ο Γ. Φιλάρετος θα παραμείνει πιστός
στις ιδέες του.
1912. ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Ο ελληνικός στρατός καταλαμβάνει τη Χίο.
1950. Συλλαμβάνεται το ηγετικό στέλεχος του Κ.Κ.Ε., Νίκος Μπελογιάννης, ο οποίος είχε επιστρέψει στην Ελλάδα για
να οργανώσει τον παράνομο μηχανισμό του Κόμματος.
1963. Συνέρχεται στο Παρίσι η ετήσια διάσκεψη για την ανασκόπηση των κυριότερων κυπριακών προβλημάτων.
Συνομιλητές οι υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας, Τουρκίας και Κύπρου. Η Τουρκία δεσμεύεται να συστήσει στον
Τουρκοκύπριο αντιπρόεδρο να αρχίσει αμέσως διαπραγματεύσεις με τον πρόεδρο Μακάριο για την τροποποίηση του
συντάγματος.
1966. Καταρρέει η κυβέρνηση Στεφανόπουλου καθώς ο Παν. Κανελλόπουλος ανακοινώνει την άρση της υποστήριξής
της από την πλευρά της Ε.Ρ.Ε.
1967. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Αποστρατεύονται, κατόπιν δικού τους αιτήματος, οι Γ. Παπαδόπουλος, Στ.
Παττακός και Ν. Μακαρέζος. «Εξαναγκάστηκαν», κατά δήλωσή τους, να εγκαταλείψουν το στράτευμα μετά το
βασιλικό πραξικόπημα της 13ης Δεκεμβρίου, μολονότι πρόθεσή τους ήταν να επιστρέψουν στο στράτευμα, στο οποίο
«διέπρεψαν», μόλις ολοκληρωθεί το «έργο της Επαναστάσεως».
1995. O Δημ. Τσοβόλας ιδρύει το «Δημοκρατικό Κοινωνικό Κίνημα (ΔΗ.Κ.ΚΙ.)».
2007. Ο Χρήστος Ζαχόπουλος προβαίνει σε απόπειρα αυτοκτονίας με βαριές κακώσεις. Είχε πέσει θύμα εκβιασμού
από την πρώην ερωμένη και γραμματέα του, που του ζητούσε 200.000 ευρώ για να μη δημοσιεύσει DVD με ερωτικό
περιεχόμενο με προσωπικές τους στιγμές και να την επαναπροσλάβει στη θέση της.

21 Δεκεμβρίου
69. Η ρωμαϊκή σύγκλητος ανακηρύσσει αυτοκράτορα τον Βεσπασιανό, τον τελευταίο του «Έτους των Τεσσάρων
Αυτοκρατόρων».
1828. Δημοσιεύεται, με καθυστέρηση 6 μηνών, το διάταγμα ίδρυσης της Σχολής Ευελπίδων.
1951. Η Βουλή ψηφίζει το νέο σύνταγμα, το οποίο θα τεθεί σε ισχύ την 1 Ιανουαρίου 1952

e-Δίαυλος | σελ. 73
1960. Αποφασίζεται η ίδρυση μόνιμου Κρατικού Θεάτρ.ου στη Βόρεια Ελλάδα με έδρα τη Θεσσαλονίκη. • Ανακοινώνεται
ότι καταργείται η χαρτοσήμανση των εγγράφων που αφορούν εξαγωγές για να μειωθεί το κόστος των ελληνικών
προϊόντων και να γίνουν περισσότερο ανταγωνιστικά.
1963. Αρχίζει η τουρκοκυπριακή ανταρσία στην Κύπρο, προάγγελος των τραγικών εξελίξεων του 1964
1991. Ο Χαρ. Φλωράκης εκλέγεται επίτιμος πρόεδρος του Κ.Κ.Ε.

22 Δεκεμβρίου
1920. ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ. Ο στρατηγός Λεων. Παρασκευόπουλος παραιτείται από την αρχηγία της
Στρατιάς Μ. Ασίας. Αρχιστράτηγος αναλαμβάνει ο Αν. Ππούλας.
1940. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Η 3η Μεραρχία του ελληνικού στρατού απελευθερώνει τη Χιμάρα. • Β’
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Το υποβρύχιο «Παπανικολής» με κυβερνήτη τον Μίλτ. Ιατρίδη βυθίζει έξω από τον
Αυλώνα το ιταλικό πετρελαιοφόρο «Αντουανέτα».
1944. ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ. Οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ στην Ήπειρο αναγκάζονται να καταφύγουν στην Κέρκυ-ρα κάτω από
την πίεση ισχυρών δυνάμεων του ΕΛΑΣ.
1953. Στη διάρκεια δεξίωσης που έγινε στη Βρετανική Πρεσβεία των Αθηνών προς τιμήν του Άντονι Ίντεν, ο
πρωθυπουργός Αλέξ. Παπάγος θέτει για πρώτη φορά προς συζήτηση το Κυπριακό Ζήτημα. Ο Βρετανός επίσημος
δηλώνει ότι για την κυβέρνηση της χώρας του δεν υπάρχει τέτοιο θέμα.
1966. Ύστερα από διαβουλεύσεις με όλα τα κόμματα, ο βασιλιάς Κωνσταντίνος Β’ αναθέτει εντολή σχηματισμού
υπηρεσιακής κυβέρνησης στο διοικητή της Εθνικής Τράπεζας Ι. Παρασκευόπουλο. Τη νέα κυβέρνηση στηρίζουν,
με δηλώσεις τους, οι αρχηγοί της Ε.Ρ.Ε., Παν. Κανελλόπουλος, και της Ένωσης Κέντρου, Γ. Παπανδρέου, ενώ η
Ε.Δ.Α. κατηγορεί τον τελευταίο για συνθηκολόγηση με το παλάτι και τη Δεξιά. • Υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό
τον Ι. Παρασκευόπουλου. Θα παραμείνει μέχρι 2 Απριλίου 1967.
1967. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 21ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ. Κατατίθεται το σχέδιο της 20μελούς επιτροπής για την κάθαρση του κράτους και
την εξυγίανση της δημόσιας διοίκησης, την πλήρη δηλαδή άλωση των μηχανισμών από τη χούντα των Συνταγματαρχών.
1969. Ο Ο.Τ.Ε. συνδέεται με το αυτόματο διεθνές τηλεφωνικό κέντρο και ξεκινά η δυνατότητα απ’ ευθείας κλήσεων σε
μια σειρά χώρες.

23 Δεκεμβρίου
1678. Οι Τούρκοι της Αθήνας δολοφονούν τον Μιχαήλ Λιμπόνα. Ο Λιμπόνας ήταν γόνος μιας από τις
πλουσιότερες οικογένειας της Αθήνας, υπήρξε λόγιος, σπούδασε στη Βενετία και, όταν επέστρεψε την Αθήνα,
ανέπτυξε σημαντική δράση στα δημόσια πράγματα. Κατάφερε με προσωπική παρέμβασή του να σταλεί σουλτανικό
γράμμα με το οποίο καλούνταν οι τοπικοί αξιωματούχοι να σεβαστούν τα προνόμια που είχαν παραχωρηθεί στους
Αθηναίους. Η ενέργειά του αυτή εξόργισε τους Τούρκους της Αθήνας οι οποίοι τον θανάτωσαν. Ο θάνατός του
συγκλόνισε τους Αθηναίους.
1928. Ιδρύεται το Συμβούλιο Επικρατείας (ως ανώτατο διοικητικό δικαστήριο).
1947. ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΛΕΜΟΣ. Σχηματίζεται στα βουνά η 1η κυβέρνηση Δ.Σ.Ε. υπό τον Μάρκο Βαφειάδη. Η
ίδρυσή της κυβέρνησης Δ.Σ.Ε. είχε προαναγγελθεί από τον Μιλτ. Πορφυρογένη στο Συνέδριο του Κ.Κ.Γαλλίας
στο Στρασβούργο (Ιούνιος 1947): «Η αποφασιστική επίδοση και ανάπτυξη του Δ.Σ.Ε. μπροστά στο γεγονός της
αμερικανοαγγλικής πολιτικής και μοναρχοφασιστικής αδιαλλαξίας αναγκαστικά τείνει να αποκρυσταλλωθεί και
αποκρυσταλλώνεται κιόλας προς τη δημιουργία μιας λεύτερης δημοκρατικής Ελλάδας με δική της κυβέρνηση και
δική της υπόσταση. Για ένα τέτοιο πράγμα υπήρχαν και πριν και υπάρχουν και σήμερα, ακόμα περισσότερο, όλες οι
απαραίτητες αντικειμενικές, στρατιωτικές, πολεμικές υλικές, πολιτικές, ηθικές, ψυχολογικές, μα και γεωγραφικές
προϋποθέσεις».
1960. Εκατό μέλη της «Εθνικής Κοινωνικής Οργάνωσης Φοιτητών (ΕΚΟΦ)» καταστρέφουν τα γραφεία της εφημερίδας

e-Δίαυλος | σελ. 74
«Μακεδονία» στη Θεσσαλονίκη.
1964. Ο Τύπος της Αριστεράς δημοσιεύει σενάρια σύμφωνα με τα οποία ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Στέφ.
Στεφανόπουλος βολιδοσκοπείται για το ενδεχόμενο να ηγηθεί κεντροδεξιάς κυβέρνησης, έπειτα από μία εκ των
ένδον ανατροπή της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου. Ο ίδιος ο Στέφ. Στεφανόπουλος διαψεύδει αυτά τα σενάρια ως
«αποκυήματα φαντασίας». • Το υπουργείο Εμπορίου διανέμει δύο κιλά αλεύρι σε κάθε νοικοκυριό εν όψει των
εορτών των Χριστουγέννων. Το μέτρο κρίθηκε αναγκαίο λόγω των ελλείψεων που δημιούργησε η εξαιρετικά κακή
σοδειά της τελευταίας χρονιάς στο σιτάρι.
2015. Την έγκριση εκταμίευσης της δόσης του 1 δισ. ευρώ προς την Ελλάδα ενέκρινε το Δ.Σ. του ESM. Η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώνει την ολοκλήρωση της αξιολόγησης των δανειστών αναφορικά με τη δεύτερη δέσμη
προαπαιτούμενων.

24 Δεκεμβρίου
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Σημαντική νίκη των Κρητικών έξω από τα Χανιά (οπλαρχηγοί: Σήφακας, Ρούσος
Βουρδουμπής, Πρωτοπαπαδάκης, Μελιδόνης κ.ά.).
1823. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο λόρδος Μπάιρον φτάνει στο Μεσολόγγι.
1920. ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ. Το Γ΄ Σώμα Στρατού αρχίζει επιθετική ενέργεια με κατεύθυνση από την Προύσα
προς το Δορύλαιο.
1940. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Το υποβρύχιο «Παπανικολής» με κυβερνήτη τον πλωτάρχη Μίλτωνα Ιατρίδη
βυθίζει με τορπίλες στα στενά του Οτράντο το ιταλικό οπλιταγωγό «Φιρέντσε».
1960. Ο Μίκης Θεοδωράκης ολοκληρώνει τη μελοποίηση του «Άξιον Εστί» του Οδυσσέα Ελύτη.
1969. Το ΝΑΤΟ θέλει σύμμαχο την στρατιωτική ηγεσία της Ελλάδας και όχι τον λαό της, τονίζει η εκδότρια Ελ. Βλάχου
σε συνέντευξή της στην εφημερίδα «Εθνικός Κήρυξ» της Νέας Υόρκης.
1975. Η «Επαναστατική Οργάνωση 17 Νοέμβρη» κάνει την εμφάνισή της. Δολοφονεί τον φερόμενο ως σταθμάρχη
της CIA στην Ελλάδα Ρ. Ουέλς.
1989. Μέλη της οργάνωσης «17Ν» μπαίνουν κρυφά στο στρατόπεδο Συκουρίου της Λάρισας και αφαιρούν δεκάδες
αντιαρματικές ρουκέτες.

25 Δεκεμβρίου
333. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Α΄ αναγορεύει τον μικρότερο γιο του, Κώνστα, σε Καίσαρα.
563. Εγκαινιάζεται για δεύτερη φορά ο Ναός της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη.
719. Σε μια ασυνήθιστη πολιτική πράξη ο Λέοντας Γ΄ καλεί ως αναδόχους του γιου του Κωνσταντίνου τους προύχοντες
των θεμάτων και της Συγκλήτου.
784. Πατριάρχης στην Κωνσταντινούπολη εκλέγεται ο μετριοπαθής Ταράσιος. Ανοίγει ο δρόμος για την αποκατάσταση
της λατρείας των εικόνων.
820. Ο Μιχαήλ Β΄ στέφεται αυτοκράτορας μετά τη δολοφονία του Λέοντα Ε΄ του Βυζαντίου (δυναστεία του Αμορίου
ή Φρυγική δυναστεία). Ο Μιχαήλ Β΄ θα παραμείνει στο θρόνο μέχρι τον Οκτώβριο του 829.
876. Ο Βυζαντινός διοικητής του Υδρούντος (Otranto) αποσπά το Μπάρι από τους Φράγκους και το καθιστά προπύργιο
της εξόρμησης των Βυζαντινών στη νότια Ιταλία.
1261. Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Ιωάννης Δ΄ Λάσκαρης καθαιρείται και τυφλώνεται κατόπιν διαταγής του
συναυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου.
1822. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Αποτυγχάνει η τουρκική έφοδος στο Μεσολόγγι.

e-Δίαυλος | σελ. 75
1826. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Πρόταση του Κιουταχή στη φρουρά της Ακρόπολης να παραδοθεί απορρίπτεται.
1871. Κυβέρνηση Δημ. Βούλγαρη. Θα παραμείνει μέχρι 7 Ιουλίου 1872.
1911. Με βασιλικό διάταγμα ορίζεται ότι οι Αρεοπαγίτες θα φέρουν τήβεννο, εφόσον βρίσκονταν στην έδρα.
1944. ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ. Ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας Ο. Τσόρτσιλ και Α. Ίντεν φτάνουν
στην Αθήνα για να διαπραγματευτούν συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και ειρή-νευσης με το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ.
1952. Μετά το θάνατο του βουλευτή Θεσσαλονίκης Μπακονίνα, το κόμμα του Ελληνκού Συναγερμού του στρατάρχη
Παπάγου προτείνει την Ελένη Σκούρα για την επαναληπτική εκλογή που θα διεξαχθεί τον προσεχή Ιανουάριο, ενώ η
Ένωσις Κομμάτων Κέντρου την Ελένη Ζάννα.

26 Δεκεμβρίου
1936. ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ 4ης ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ. Δημοσιεύεται στην «Εφημερίδα της Κυβερνήσεως» ο Αναγκαστικός Νόμος 375,
«Περί Κατασκοπίας», ο οποίος έρχεται να συμπληρώσει τον Ν. 4229/ 1929, πιο γνωστό ως «ο νόμος για το ιδιώνυμο».
1944. (& 27/12) ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ. Συνεχείς συσκέψεις στο υπουργείο Εξωτερικών ανάμεσα σε εκπροσώπους των
αντιμαχόμενων πλευρών, παρουσία του αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού και την πρώτη ημέρα των Τσόρτσιλ και Ίντεν δεν
ευδοκιμούν. Οι συγκρούσεις συνεχίζονται με δυσμενή πλέον έκβαση για τις δυνάμεις του ΕΑΜ.
1960. Ο Πατριάρχης Μόσχας και πασών των Ρωσιών Αλέξιος επισκέπτεται την Αθήνα.
1964. Έπειτα από έκθεση της Ασφάλειας Περιστερίου, η Εισαγγελία Αθηνών σχηματίζει δικογραφία σε βάρος του
δημάρχου Περιστερίου Δημ. Φωλόπουλου με την κατηγορία ότι προχώρησε σε παράνομο έρανο υπέρ της Ε.Δ.Α.
1968. Επίθεση με χειροβομβίδες και αυτόματο πυροβόλο όπλο εναντίον αεροσκάφους των ισραηλι-νών
αερογραμμών «El Al» εξαπολύουν στο Διεθνές Αεροδρόμιο Ελληνικού δύο νεαροί κομάντος της οργάνωσης
Φατάχ, που προέρχονται από τη Βηρυτό. Σκοτώνεται ένας επιβάτης, τραυματίζεται μία αεροσυνοδός και οι δύο
Παλαιστίνιοι συλλαμβάνονται.

27 Δεκεμβρίου
537. Εγκαινιάζεται ο Ναός της Αγίας του Θεού Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη.
1829. Αρχίζει στο Ορφανοτροφείο της Αίγινας η λειτουργία μικρής βιβλιοθήκης, η οποία θα αποτελέσει τον πυρήνα
της Εθνικής Βιβλιοθήκης.
1947. Τίθεται εκτός νόμου το ΚΚΕ, διαλύεται το ΕΑΜ και ενεργοποιείται ο αναγκαστικός νόμος 509, που επαναφέρει
σε ισχύ τον νόμο του Βενιζέλου «περί ιδιωνύμου αδικήματος» του 1929.
1959. Οι πρώτες δυνάμεις της ΕΛΔΥΚ (Ελληνικές Δυνάμεις Κύπρου) φτάνουν στη Μεγαλόνησο σε εφαρμογή των
Συνθηκών Λονδίνου και Ζυρίχης.
1966. Με μία δήλωση-βόμβα, ο Ανδρ. Παπανδρέου καλεί «με άπειρο σεβασμό και αγάπη» τον πατέρα του
«να αναθεωρήσει την απόφασή του, για λόγους πολιτικής στρατηγικής του, να υπερψηφίσει το ανακτορικό
κατασκεύασμα» και απευθύνει «έκκληση στους κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους της Ένωσης Κέντρου να
καταψηφίσουν την κυβέρνηση Παρασκευοπούλου».
1999. Στη Διάσκεψη Κορυφής στο Ελσίνκι αποφασίζεται η Τουρκία να γίνει δεκτή ως υποψήφιο κράτος-μέλος, ενώ
συγχρόνως εξασφαλίζεται η ενταξιακή προοπτική της Κύπρου.

28 Δεκεμβρίου
1825. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Συνάντηση του Άγγλου πρεσβευτή στην Κωνσταντινούπολη Στράντφορντ
Κάνιγκ με τους Μαυροκορδάτο και Ζωγράφο έξω από την Ύδρα. Αποδοχή από την ελληνική πλευρά των όρων
συμβιβασμού με την Πύλη.

e-Δίαυλος | σελ. 76
1869. ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Λήγει άδοξα. Στη Διάσκεψη του Παρισιού η Ελλάδα αναγκάζεται να αποχωρήσει
από την Κρήτη
1909. Ο Ελ. Βενιζέλος δεν δέχεται την πρόταση του Στρατιωτικού Συνδέσμου να αναλάβει την προεδρία της ελληνικής
κυβέρνησης.
1962. Διαψεύδονται φήμες περί διάλυσης της Βουλής από τον βασιλιά Παύλο, οι οποίες κυκλοφόρησαν με αφορμή
επαφές στελεχών της Ένωσης Κέντρου με τα ανάκτορα. Διευκρινίζεται, ωστόσο, ότι σύμφωνα με το Σύνταγμα της
Ελλάδας, ο βασιλιάς μπορεί να διατάξει διάλυση της Βουλής, εφόσον διαπιστωθεί «έκδηλος δυσαρμονία».
1964. Ο υπουργός Δικαιοσύνης Νικ. Μπακόπουλος προχωρεί σε νέα πειθαρχική δίωξη εναντίον του εισαγγελέα Κων.
Κόλλια, επιβάλλοντάς του ποινή προσωρινής παύσης τριών μηνών.  Έπειτα από ανακρίσεις 19 μηνών, εκδίδεται το
βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών για τη δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη. Παραπέμπονται για ανθρωποκτονία
εκ προθέσεως οι Σπ. Γκοτζαμάνης και Μαν. Εμμα-νουηλίδης και για ηθική αυτουργία οι Ξεν. Γιοσμάς και Εμμ.
Καπελώνης. Οι ανώτεροι αξιωματικοί της Χωροφυλακής παραπέμπονται μόνο για παράβαση καθήκοντος και όχι για
ηθική αυτουργία, όπως είχε προτείνει ο ανακριτής Χρ. Σαρτζετάκης.
1965. Με συνέντευξή του σε ουγγρική εφημερίδα ο εξόριστος γενικός γραμματέας του Κ.Κ.Ε. Κώστας Κολιγιάννης
χαρακτηρίζει «φασιστικό πραξικόπημα» την ανατροπή του Γ. Παπανδρέου, μιλάει για «σφυρηλάτηση της λαϊκής
ενότητας» μέσω των τελευταίων κινητοποιήσεων και τονίζει ότι προϋπόθεση για τον εκδημοκρατισμό είναι η
νομιμοποίηση του Κ.Κ.Ε. και ο επαναπατρισμός των πολιτικών προ-σφύγων.
1987. Συνεχείς εκρήξεις σε στρατιωτικές αποθήκες στη Μαλακάσα έχουν ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό δεκάδων
ανθρώπων.
2014. Το πλοίο «Norman Atlantic», τυλίγεται στις φλόγες και τουλάχιστον 10 άνθρωποι βρίσκουν τραγικό θάνατο, ενώ
πολλοί επιβάτες εξακολουθούν να αγνοούνται. Η τραγωδία εκτυλίχθηκε στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Ελλάδας και
Ιταλίας.

29 Δεκεμβρίου
1922. Πεθαίνει σ’ ένα ξενοδοχείο στο Παλέρμο Σικελίας ο πρώην βασιλιάς Κωνσταντίνος Α’.
1940. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Το υποβρύχιο «Πρωτεύς» με κυβερνήτη τον πλωτάρχη Νικ. Χα-τζηκωνσταντή
βυθίζει έξω από το νησί Σάσωνα το μεγάλο ιταλικό οπλιταγωγό «Σαρδηνία». Εν συνεχεία όμως βυθίζεται με εμβολισμό
από ιταλική τορπιλάκατο.
1966. Έπειτα από 12ωρη σύσκεψη, οι ένορκοι του Κακουργιοδικείου Θεσσαλονίκης στην πολύκροτη δίκη για τη
δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη ανακοινώνουν την ετυμηγορία τους: καταδικάζονται οι Σπ. Γκοτζαμάνης και Μαν.
Εμμανουηλίδης σε ποινές φυλάκισης 11 και 8½ χρόνων αντίστοιχα, ενώ απαλλάσσονται όλοι οι αξιωματικοί της
Χωροφυλακής που κατηγορούνταν για ηθική αυτουργία και παρά-βαση καθήκοντος.
1969. Η ταινία του Κώστα Γαβρά «Ζ», που αναφέρεται στη δολοφονία του Γρ. Λαμπράκη, ανακηρύσσεται καλύτερη
ταινία της χρονιάς από την Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης.
1998. Η ελληνική και η κυπριακή κυβέρνηση αποφασίζουν μετά τις έντονες αντιδράσεις της Άγκυρας να εγκαταστήσουν
τους ρωσικής κατασκευής αντιβαλλιστικούς πυραύλους S-300 στην Κρήτη.
2014. Άκαρπη και η 3η ψηφοφορία στη Βουλή για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας. Ο υποψήφιος που πρότεινε
η κυβέρνηση Σαμαρά, Στ. Δήμας, συγκεντρώνει 168 ψήφους. Υποχρεωτική διάλυση της Βουλής και εκλογές την 25
Ιανουαρίου 2015.

30 Δεκεμβρίου
1824. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Ο Θεόδ. Κολοκοτρώνης παραδίδεται στην κυβέρνηση.
1918. Α’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Ο Ελ. Βενιζέλος διατυπώνει με το περίφημο υπόμνημά του προς τη Συνδιάσκεψη

e-Δίαυλος | σελ. 77
της Ειρήνης τις ελληνικές διεκδικήσεις στη Μ. Ασία, τη Θράκη, τη Β. Ήπειρο, τα νησιά του Αιγαίου και την Κύπρο.
1975. Ολοκληρώνεται η δίκη για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου. Εκδίδεται καταδικαστική απόφαση για το σύνολο
σχεδόν των κατηγορουμένων.

31 Δεκεμβρίου
1821. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Νίκη των Ελλήνων σε μάχη κοντά στο Βαθύπετρο της Κρήτης (οπλαρχηγοί:
Παναγιώτου, Ζερβουδάκης, Μαυροθαλασσίτης, Νικολαΐδης κ.ά.).
1822. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Λύεται η πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου. Οι Τούρκοι αποσύρονται στην
Πρέβεζα.
1836. Ιδρύεται με βασιλικό διάταγμα εκπαιδευτήριο αρχιτεχνιτών με την ονομασία «Σχολή των Τεχνών».
1940. Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ. Το υποβρύχιο «Κατσώνης» με κυβερνήτη τον πλωτάρχη Α. Σπανίδη βυθίζει
κοντά στις γιουγκοσλαβικές ακτές το ιταλικό πετρελαιοφόρο «Κουίντο».
1944. Ο αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός αναλαμβάνει καθήκοντα αντιβασιλέα.
1963. Υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον Ι. Παρασκευόπουλο. Θα παραμείνει μέχρι 18 Φεβρουαρίου.
1964. Ο Γ. Παπανδρέου αναγγέλλει την ίδρυση οργάνωσης νεολαίας της Ένωσης Κέντρου, υπό την επωνυμία «Ε.ΔΗ.Ν.
(Ελληνική Δημοκρατική Νεολαία)».
1967. Έπειτα από επτάχρονες διαπραγματεύσεις υπογράφεται σύμβαση της Δ.Ε.Η. με τη γερμανική AEG, επικεφαλής
ομίλου ξένων επιχειρήσεων, για την κατασκευή του θερμοηλεκτρικού εργοστασίου παραγωγής ρεύματος στη
Μεγαλόπολη.
1988. Εκπέμπει η πρώτη μη κρατική τηλεόραση στη Θεσσαλονίκη. Είναι ο δημοτικός τηλεοπτικός σταθμός της
Θεσσαλονίκης, TV-100.
1989. Αρχίζει τις εκπομπές του ο ιδιωτικός τηλεοπτικός σταθμός ΑΝΤ1.
1998. Καταργείται με νόμο η ειδικότητα του ασυρματιστή (μαρκόνη) του Εμπορικού Ναυτικού.

Ακόμα μέσα στον Δεκέμβριο


332 π.Χ. Ο Μ. Αλέξανδρος καταλαμβάνει το Πηλούσιο και υποτάσσει το σατράπη της Αιγύπτου Μάλακο.
1059. Ο Ισαάκιος Κομνηνός εγκαταλείπει το θρόνο και αποσύρεται ως μοναχός στη Μονή του Στουδίου. Νέος
αυτοκράτορας αναγορεύεται ο Κωνσταντίνος Ι΄ ο Δούκας.
1860. (μέχρι Μάρτιο 1861). ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ. Πλειοψηφεί η παράταξη Αθαν. Μιαούλη. Ενώ κορυφωνόταν
ο αντιδυναστικός αγώνας, ο Όθωνας προσπάθησε να διατηρήσει τον έλεγχο της Βουλής, με τον πρωθυπουργό Αθ.
Μιαούλη, που διενέργησε τις εκλογές. Οι εκλογές καταγγελθήκαν για πρωτοφανείς παρανομίες. «Απωλέσαμεν την
πλειοψηφίαν εν ταις Βουλαίς, αλλ’ ο Βασιλιεύς σταθεράν έχει την θέλησιν του διατηρήσαι το υπουργείον και διά της
λόγχης» έγραφε χαρακτηριστικά ένας πολιτικός της εποχής.
1932. Ο Γ. Μερκούρης ιδρύει το «Ελληνικό Εθνικό Σοσιαλιστικό Κόμμα»
1943. Ιδρύεται το «Διεθνιστικό Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (Δ.Κ.Κ.Ε.)».
2002. Ιδρύεται το κόμμα «Οικολόγοι - Πράσινοι». Στην ηγεσία του ο Μιχ. Τρεμόπουλος.
2003. Τελειώνει η δίκη των μελών της τρομοκρατική οργάνωσης «17Ν». Στη διάρκειά της εξετάστηκαν περίπου 700
μάρτυρες, ενώ οι συνήγοροι της πολιτικής αγωγής και της υπεράσπισης αγορεύουν για δύο τουλάχιστον μήνες. Το
δικαστήριο συνεδριάζει 162 φορές. Αθωώνονται τέσσερις κατηγορούμενοι (για δύο από αυτούς ασκείται από τον
εισαγγελέα έφεση) και 15 καταδικάζονται σε βαρύτατες ποινές. Ο Α. Γιωτόπουλος, μάλιστα, καταδικάζεται 21 φορές
ισόβια.-

e-Δίαυλος | σελ. 78
Δεν είναι δυνατόν,
η ατζέντα της Χώρας, να είναι :
διορισμοί, κληρικοί, μεταπηδήσεις βουλευτών,
επιδόματα επετείας, μικροπολιτική !...
Στροφή : στην Οικονομία, την Ανάπτυξη, την
Παραγωγή, την Κοινωνική & Εθνική Ανόρθωση !

Τα προηγούμενα τεύχη του περιοδικού “Δίαυλος”


βρίσκονται εδώ στο www.scribd.com
e-Δίαυλος | σελ. 79
Τα τεύχη του ‘‘e-Δίαυλος’’ - Γ΄ ΠΕΡΙΟΔΟΥ : Link ανάγνωσης

e-Δίαυλος |
σελ. 80- ΤΕΛΟΣ