You are on page 1of 14

Δέκα χρόνια μετά

Αφιέρωμα ΚΥΡΙΑΚΗ 2 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 11
τις 18 μέρες που συγκλόνισαν
την Ελλάδα το Πριν ανοίγει
τη συζήτηση για
την εξεγερτική έκρηξη
του Δεκέμβρη του 2008,
όχι μόνο από
την σκοπιά της βαθύτερης
∆ΕΚΕΜΒΡΗΣ 2008
προσέγγισης
του τι έγινε και πως,
αλλά κυρίως με
το βλέμμα στις πιο
Η φλόγα της εξέγερσης
αναβαθμισμένες
σύγχρονες
ανατρεπτικές
απαντήσεις.

Το ερώτημα του ∆εκέμβρη Γιάννης
Ελαφρός

παραμένει ανοιχτό

Η
σφαίρα του αστυνομικού Κορ- ενεργοποίηση της κατάστασης «έκτακτης πνεύμα εκείνων των ημερών δεν ήταν τικού κρετινισμού ή φετιχισμού της θεα-
κονέα που σκότωσε τον 15χρονο ανάγκης», καθώς και για την εμπλοκή μόνο η οργή, αλλά κυρίως η αυτοπεποίθη- ματικής βίας.
Αλέξη Γρηγορόπουλο το βράδυ του στρατού, εάν χρειαστεί. Το σύστημα ση. Τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν, Ο Δεκέμβρης είναι επίκαιρος. Το σύ-
της 6ης Δεκέμβρη 2008 ξέσκισε ένιωσε την απειλή από τον εχθρό-λαό. μέσα από «δρόμους που καίνε», μέσα στημα δεν έχει υπερβεί την κρίση του,
βίαια το πέπλο κανονικότητας Τον Δεκέμβρη προχωρά η συγκρότηση του από τον ανυποχώρητο αγώνα. Το πνεύμα απεναντίας συγκλονίζεται από μεγάλη
και πυροδότησε μια εξεγερτική λάβα, «ακραίου κέντρου», η πολιτική συναίνεση αυτό προσπαθεί να θάψει βαθιά το σύ- πολιτική αστάθεια, ένταση των ανταγω-
που συγκλόνισε την Ελλάδα για 18 μέρες. της αδιατάραχτης καπιταλιστικής ομα- στημα σήμερα, αξιοποιώντας την ξεφτί- νισμών, ενώ «οπλίζει» την ακροδεξιά νε-
Δεν ήταν μόνο, ή κυρίως, οι συγκρούσεις λότητας-βαρβαρότητας, το μέτωπο της λα του ΣΥΡΙΖΑ και τη λογική Τσίπρα πως η οφασιστική πτέρυγα. Όλα δείχνουν πως
στο κέντρο, τα οδοφράγματα και οι μο- αντεπανάστασης, που εκφράστηκε από καπιταλιστική ανάπτυξη, η υποταγή στην νέες μεγάλες συγκρούσεις είναι μπροστά
λότοφ, αλλά η καταπληκτική ανάταση το 2010-2015 και ενισχύεται πια με την ΕΕ και η πρακτόρευση των επιθετικών μας και απαιτείται βαθύτερη προετοι-
των σχολείων, οι πολιορκίες των αστυ- προσχώρηση του κυβερνητικού ΣΥΡΙΖΑ. σχεδίων ΗΠΑ/ΝΑΤΟ είναι μονόδρομος… μασία για νέες εξεγέρσεις. Η αντικαπι-
νομικών τμημάτων, η κινητοποίηση των Το σύστημα δεν επιχείρησε να κηδεύ- Το σύστημα μισεί τον Δεκέμβρη και ταλιστική και κομμουνιστική Αριστερά
φοιτητών και της νεολαίας της εργασια- σει τον Δεκέμβρη με τιμές και δάφνες, καλά κάνει. Γιατί έδειξε όχι μόνο πως που έκανε ανταρσία τον Δεκέμβρη και
κής περιπλάνησης και ενός τμήματος της όπως προσπάθησε με το Πολυτεχνείο, το οι από κάτω μπορούν να αντιδρούν με συγκρότησε τον Φλεβάρη του 2009 την
εργατικής τάξης. Η συμπάθεια, αλλά μη οποίο δραπετεύει ενίοτε από το «Μου- ακραίο τρόπο όταν «πυροβολείται» η ζωή ΑΝΤΑΡΣΥΑ μπορεί να μην έχει δώσει όλες
εμπλοκή του μεγαλύτερου μέρους της, δι- σείο» και ανανεώνει την εξεγερτική δυνα- και η αξιοπρέπειά τους, αλλά και γιατί, τις απαντήσεις, αλλά αντικρίζει κατάμα-
αμόρφωσε τελικά τα όρια της εξεγερτικής μική. Ο Δεκέμβρης δεν έγινε εθνική γιορ- έστω ως φύτρα, εκφράστηκαν πλευρές τα τα πραγματικά ερωτήματα. Αντιμετω-
έκρηξης. τή, παραμένει ανέστιος και αδέσποτος, μιας εργατικής πολιτικής επαναστατικής πίζει νέες δυνατότητες και προκλήσεις,
Μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου 2009 η γιατί το ερώτημά του παραμένει ακόμα στόχευσης, που διεκδικεί ανατρεπτικά απαιτείται ένα ανώτερο βήμα μπροστά.
ΕΛΑΣ είχε ρίξει 4.000 βομβίδες χημικών, αναπάντητο· το εξεγερτικό ερώτημα στην –όπως με τα αιτήματα «Κάτω η κυβέρ- Γιατί τίποτα δεν τελείωσε. Κι αν η ελπίδα το
500 χειροβομβίδες κρότου-λάμψης, ενώ εποχή της κρίσης. Ο Δεκέμβρης ήταν η νηση των δολοφόνων», «Να διαλυθούν μέλλον συντηρεί - η μνήμη τρέφει το παρόν - το
είχαν αδειάσει οι μισοί «ψεκαστήρες». Η πρώτη διεθνώς εξέγερση μετά το ξέσπα- τα ΜΑΤ»– και προσπαθεί να συμβάλλει παρελθόν μας δικαιώνοντας./ Γιατί ό,τι υπήρξε
κυβέρνηση Καραμανλή, το ΠΑΣΟΚ και τα σμα της καπιταλιστικής κρίσης, ανοίγο- σε ανεξάρτητα όργανα πάλης, χωρίς να μια φορά / δε γίνεται να πάψει να έχει υπάρξει.
καθεστωτικά κέντρα συζήτησαν για την ντας έναν διεθνή εξεγερτικό κύκλο. Το καθηλώνεται σε μια λογική κοινοβουλευ- Λένα Παππά.
12 ΚΥΡΙΑΚΗ 2 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 Αφιέρωμα

∆εκέμβρης Σταύρος Μαραγκουδάκης

Η εν ψυχρώ δολοφονία του 15χρονου
μαθητή Αλέξη Γρηγορόπουλου από
τους ειδικούς φρουρούς Κορκονέα και
Σαραλιώτη στα Εξάρχεια, γίνεται γνω-
Εξεγερτική
έκρηξη με
στή το βράδυ της 6ης Δεκέμβρη 2008.
Τα ΜΜΕ αναπαράγουν συντεταγμένα
την απόλυτα ψευδή εκδοχή της αστυ-
νομίας περί επίθεσης κουκουλοφόρων
και σφαίρας που εξοστρακίστηκε.

τη σφραγίδα
Εναλλακτικά μέσα αντιπληροφόρη-
σης, αλλά και η μεταφορά της είδη-
σης στόμα με στόμα αποκρούουν την
επιχείρηση διασποράς σύγχυσης στην
κοινή γνώμη. Η αντικαπιταλιστική

της νεολαίας
αριστερά και ο αναρχικός χώρος κα-
λούν σε συνελεύσεις σε Αθήνα, Πάτρα,
Θεσσαλονίκη και Γιάννενα, απ’ όπου
οργανώνονται οι πρώτες κινητοποιή-
σεις που καταλήγουν σε επιθέσεις σε
αστυνομικά τμήματα και στις δυνάμεις
καταστολής που περικυκλώνουν τα

Τ
ο νεολαιίστικο κίνημα ό- ται έστω και για λίγο πραγματικότητα, στηκε στα πράσα στο Βατοπέδι, προκα-
Εξάρχεια. Τα επεισόδια διαρκούν μέχρι μως δεν πτοείται! Τη Δευ- εκφράζοντας τη νίκη της νεολαιίστικης λεί ασφυξία. Η νεολαία της εκπαίδευ-
αργά το βράδυ, ενώ η Νομική, η ΑΣΟ- τέρα 8 Δεκέμβρη εκδηλώ- οργής επί των μηχανισμών κοινωνικού σης στο πρόσωπο του Γρηγορόπουλου
ΕΕ, το Πολυτεχνείο στην Αθήνα, το Πα- νεται μια μαθητική έκρηξη αυτοματισμού που προσπαθεί με κάθε βλέπει την πιο ωμή και αποκρουστική
ράρτημα του Πανεπιστημίου Πατρών που συνταράσσει όλη τη τρόπο να ενεργοποιήσει ο αστικός συ- όψη της καθημερινής «δολοφονίας»
καταλαμβάνονται. Την Κυριακή νέες χώρα. Κύριος στόχος των μαθητών εί- νασπισμός εξουσίας. Η κοινωνία πλειο- της νέας γενιάς στα σχολεία και τα
ναι τα αστυνομικά τμήματα. Την ίδια ψηφικά στρέφεται υπέρ της γενιάς που πανεπιστήμια των καταναγκασμών,
διαδηλώσεις καλούνται σε όλη την
στιγμή το φοιτητικό κίνημα, που έχει γνωρίζει ότι θα ζήσει χειρότερα από τις της εξετασιομανίας, της εκμηδένισης
Ελλάδα. 20.000 πορεύονται στην Αλε-
συσσωρεύσει τεράστια εμπειρία από τις προηγούμενες. 40.000 χιλιάδες διαδη- της δημιουργικότητας, του ελεύθερου
ξάνδρας με κατεύθυνση τη ΓΑΔΑ, ενώ φοιτητικές κινητοποιήσεις του ‘06-07, λώνουν στην Αθήνα και άλλοι τόσοι σε χρόνου, της αβέβαιης προοπτικής. Το
επιθέσεις δέχονται υποκαταστήματα ρίχνεται στη μάχη πραγματοποιώντας ολόκληρη την Ελλάδα. αστικό στρατόπεδο κυριαρχεί, αλλά κυ-
τραπεζών. Στη Θεσσαλονίκη καταλαμ- εντυπωσιακά μαζικές συνελεύσεις και Η δολοφονία του Γρηγορόπολου γί- ριαρχεί με αποκρουστικό τρόπο. Χωρίς
βάνονται τα γραφεία του Δικηγορικού καταλήψεις στις σχολές. Στο αυθόρμητο νεται η αφορμή για να εκραγεί το κοι- θετικό αξιακό πρότυπο και σχέδιο για
Συλλόγου και η Σχολή Θεάτρου. και ασύμμετρο της κινητοποίησης των νωνικό ζήτημα στους πιο αδύναμους τη βελτίωση της ζωής της εργατικής τά-
μαθητών, προσθέτει τη σταθερότητα, αρμούς του. Η εκδήλωση της καπιτα- ξης και της νεολαίας!
Μπροστά στις διαγραφόμενες διαστά- την οργάνωση και κέντρα αναφοράς λιστικής κρίσης με την κατάρρευση της Οι καθημερινές συγκρούσεις με την
σεις του ξεσπάσματος της νεολαίας, η για όλο το νεολαιίστικο ρεύμα. Την ίδια Lehmann Brothers και τα προγράμ- αστυνομία, τα αιτήματα για αφοπλι-
κυβέρνηση Καραμανλή ακολουθεί ένα μέρα το εκπαιδευτικό κίνημα στη δευ- ματα διάσωσης των τραπεζών (28 δισ. σμό της και η κατάργηση των ΜΑΤ,
μείγμα κατασταλτικών και κατευναστι- τεροβάθμια εκπαίδευση προχωρά σε διέθεσε η κυβέρνηση Καραμανλή) στε- όλο το περιρρέον αντικατασταλτικό
κών κινήσεων. Ο υπουργός Παιδείας στάσεις εργασίας στο πλευρό των νέων. νεύουν τον ορίζοντα των νέων. Η οσμή δημοκρατικό πνεύμα -ιδιαίτερα στο
Η ανεκπλήρωτη για χρόνια δυνατότητα της αντιδραστικής σαπίλας του αστικού μαθητικό κίνημα- αποτέλεσε δίοδο
Στυλιανίδης κηρύσσει ημέρα πένθους
για ένα πανεκπαιδευτικό μέτωπο γίνε- πολιτικού συστήματος, το οποίο πιά- για τη συμμετοχή στο Δεκέμβρη ενός
τη Δευτέρα 8 Δεκεμβρίου, προκειμέ-
νου σχολεία και σχολές να παραμείνουν
κλειστά. Οι δολοφόνοι συλλαμβάνονται
και περνούν από τον ανακριτή, ενώ
σύσσωμο το πολιτικό σύστημα κατα-
Μετά
δικάζει τη δολοφονία και προτρέπει σε
τη δολοφονία
ειρηνικές αντιδράσεις. Από την άλλη, η του Αλέξη
αστυνομία συνεχίζει να προκαλεί στους Γρηγορόπουλου
δρόμους, πνίγοντας τις διαδηλώσεις οι δρόμοι όλης
στα χημικά, προβαίνοντας σε αθρόες της χώρας
συλλήψεις, προτάσσοντας απειλητικά κατακλύζονται
και κατ’ επανάληψη τα περίστροφά από δεκάδες
προς τους διαδηλωτές. Δράση αναλαμ- χιλιάδες νέους
και νέες που
βάνουν παρακρατικοί, μέλη της ΧΑ και
συγκρούονται
άλλοι ακροδεξιοί, που ξεπηδούν μέσα με τις δυνάμεις
από τις διμοιρίες των ΜΑΤ, ενώ αξιωμα- καταστολής,
τικοί του στρατού ανακοινώνουν στους έχοντας
φαντάρους ότι το στράτευμα τίθεται σε τη συμπάθεια
πορτοκαλί συναγερμό. Εκείνες τις μέρες μεγάλου μέρους
μέχρι και το ενδεχόμενο κήρυξης της της κοινωνίας.
χώρας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης
συζητήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου.
Αφιέρωμα ΚΥΡΙΑΚΗ 2 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 13

Η εκλογική
ποίηση. Η ΓΣΕΕ, πριν καν προλάβει ο
Καραμανλής να το ζητήσει, ακυρώνει
την απεργιακή πορεία. Θύελλα
ξεσηκώνεται στο νεολαιίστικο
κίνημα, ενώ πρωτοβουλίες α-
ναλαμβάνονται από πρωτο-
βάθμια σωματεία για να
«διέξοδος» και
ανατραπούν οι σχεδια-
σμοί του αστικοποιημέ-
νου συνδικαλισμού. 14
το «δεν θα σπάσει
ούτε τζάμι»
πρωτοβάθμια σωματεία
πραγματοποιούν συγκέ-
ντρωση στο Μουσείο και
με απεργιακή πορεία
ενώνονται με τις δια-
δηλώσεις των νέων. Στη
Θεσσαλονίκη η πορεία
των φοιτητών προσέρχε-
ται στη συγκέντρωση του
ΕΚΘ, καταλαμβάνει την
εξέδρα και τα μικρόφωνα και
καλεί τους παρευρισκόμενους
σε πορεία. Η ίδια ιστορία επανα-
λαμβάνεται στις 18 Δεκέμβρη, όπου
η ΓΣΕΕ ξανακαλεί σε απεργία, χωρίς
διαδήλωση. 30.000 διαδηλώνουν αψηφώ-
ντας την κυβέρνηση και τη ΓΣΕΕ και συγκρού-
ονται με τις δυνάμεις καταστολής.
Σε όλη την Ελλάδα η νέα εργατική βάρδια
Αναδείχτηκε ένα έχει ισχυρή παρουσία και με πολύμορφους
τρόπους. Η παράλυση των εμπορικών-τουρι-
νεολαιίστικο ρεύμα με στικών κέντρων στις μεγάλες πόλεις –ιδιαίτερα
στην Αθήνα– η πυρπόληση του χριστουγεννιά-

Η
ρεφορμιστική αριστερά στα σε κρίσιμους μαζικούς χώρους της
εν δυνάμει βαθύτερα τικου δέντρου στο Σύνταγμα, αποτελούν πρά-
ξεις χλευασμού του ψεύτικου εορταστικού κα- γεγονότα του Δεκέμβρη α- νέα γενιάς (μαθητικό κίνημα, πλη-
ποκαλύπτει τη στρατηγική βειακή νεολαία) καθώς και στους
αντισυστημικά ταναλωτικού κλίματος αλλά και μια ημισυνει-
δητή πράξη μπλοκαρίσματος της κυκλοφορίας ανεπάρκειά της. Μέσα σε μια νεο- κρίσιμους κλάδους της οικονομίας.
των εμπορευμάτων. Μια εργατική μαχητική λαιίστικη εξέγερση που βάζει στο Για να ανέβει επίπεδο συνολικά η
χαρακτηριστικά μορφή πάλης με πρόθεση την επίδραση στην στόχαστρο την αστυνομία, πλήθος αντιπαράθεση με την κυβέρνηση
οικονομία, στους κλάδους που απασχολείται κρατικούς μηχανισμούς, το πολιτι- του Καραμανλή αλλά και όλους
>>>>> κό σύστημα στο σύνολό του, αλλά τους μηχανισμούς του αστικού συ-
μαζικά η νέα γενιά. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε
ότι ύστερα από όλα αυτά για πρώτη φορά επι- και όψεις του ίδιου του καπιταλι- νασπισμού εξουσίας, χρειαζόταν
σημαντικού τμήματος των πιο καταπιεσμέ- χειρήθηκε από τα πρωτοβάθμια σωματεία και σμού ως κοινωνικό σύστημα, η να μεταλαμπαδευθεί το εξεγερτικό
νων και περιθωριοποιημένων τμημάτων της την εργατική συνέλευση της Νομικής παρέμ- απάντηση τους –παρά τις διακη- πνεύμα μέσα στους χώρους δου-
ελληνικής κοινωνίας. Μετανάστες δεύτερης βαση την Κυριακή 29 Δεκέμβρη ενάντια στο ρύξεις– υποκλινόταν τελικά στην λείας, να επιβληθεί η κοινή δράση
γενιάς, Ρομά πλαισίωναν τα μπλοκ των σχο- άνοιγμα των καταστημάτων τις Κυριακές ούτε αστική νομιμότητα, τον κοινοβου- όλων των μαχόμενων δυνάμεων
λείων ή το μπλακ μπλοκ. Σε αντίθεση λοιπόν και το γεγονός ότι αυτό το εργατικό ρεύμα, λευτισμό, τη ρηχή καταγγελία και του κινήματος γύρω από ανατρε-
με τις εξεγέρσεις στα Παρισινά Προάστια ή το μετά τη δολοφονική επίθεση στην Κωνσταντί- διαμαρτυρία. Τι άλλο πέρα από πτικούς πολιτικούς στόχους που
Λος Άντεζελες, σε αντίθεση με τα κινήματα να Κούνεβα, συγκρότησε την Πρωτοβουλία αυτό εκφράζουν οι δηλώσεις της να επιβάλλουν την αποδυνάμωση
της νεολαίας της εκπαίδευσης που ξέσπαγαν αλληλεγγύης Πρωτοβάθμιων Σωματείων. τότε γ.γ. του ΚΚΕ Παπαρήγα περί των κατασταλτικών μηχανισμών,
ανά τακτά χρονικά διαστήματα στις χώρες της Η παρουσία της νέας βάρδιας είναι αυτή της «γνήσιας λαϊκής εξέγερσης κατά κατακτήσεις σε παιδεία και εργα-
ΕΕ, το σύστημα στην περίπτωση του ελληνικού που υποβοηθά μαζί με τις μαζικότατες μαθη- την οποία δε θα σπάσει ούτε τζάμι». σία. Μέτρησε όμως και η καθυ-
Δεκέμβρη δεν είχε να τα βάλει με το τάδε ή τικές κινητοποιήσεις το πνεύμα της εξέγερσης Τι άλλο πέρα από αυτό εκφράζουν στέρηση στην επαναθεμελίωση της
το δείνα τμήμα της νέας γενιάς. Αλλά με ένα να διαδοθεί στις γειτονιές της Αθήνας. Μετά οι προσπάθειες του ΣΥΡΙΖΑ δήθεν κομμουνιστικής προοπτικής, της
καθολικό νεολαιίστικο ρεύμα που έδειχνε ότι την πρώτη βδομάδα, δεν είναι μόνο το κέντρο να πολιτικοποιηθεί ο αγώνας των οργάνωσης που τη μετατρέπει σε
μπορεί να αποκτήσει βαθύτερα αντισυστημικά το οποίο πολιορκείται. Η δράση των μαζών δια- νέων βάζοντας ζήτημα προκήρυ- υλική δύναμη του ταξικού αγώνα
χαρακτηριστικά. «Κάτω η κυβέρνηση των δο- χέεται σε όλο τον αστικό ιστό διαμορφώνοντας ξης εκλογών. Στην πραγματικότητα σήμερα, προσανατολίζοντας τον ως
λοφόνων», «Στις τράπεζες λεφτά - στη νεολαία άπειρα συμβάντα, μικρότερες ή μεγαλύτερες και οι δύο επιχειρούσαν με τα δικά τα απώτερα όρια που είναι δυνατά
σφαίρες», «Το αίμα κυλάει εκδίκηση ζητάει», κινητοποιήσεις που συνδέουν την εξέγερση με τους μέσα και πρακτικές –άλλοτε σε κάθε καμπή, που στρατεύει τους
«Μπάτσοι-γουρούνια-δολοφόνοι», αυτά είναι τοπικά προβλήματα. Αντικαπιταλιστικές κινή- πιο κομματικές και άλλοτε πιο κι- νέους σε μια ριζικά εναλλακτική
τα συνθήματα κραυγή-καταγγελία της νέας σεις πόλεις, αναρχικές ομάδες συμβάλλουν στη νηματικές- να απευθυνθούν από προοπτική από το σύστημα της εκ-
γενιάς σε δρόμους γεμάτους δακρυγόνα, κόκ- δημιουργία τοπικών κέντρων αγώνα, φύτρα τη μία στις τάσεις υποταγής εντός μετάλλευσης και της αλλοτρίωσης.
κινες και μαύρες σημαίες, φωνές νέων που συ- νέων συλλογικοτήτων που θα αναπτυχθούν πε- του εκτινασσόμενου όμως νεο- Στις 31 Γενάρη του 2009 στο
ντονίζουν την κίνηση των μαζών. Κι ο δρόμος ραιτέρω μετά την εξέγερση, όπως ο Ελεύθερος λαιίστικου κινήματος και από την Σπόρτινγκ γίνεται μια μαζική συ-
γίνεται πεδίο σκληρής δοκιμασίας των δυνά- Γαλαξίας στη Νέα Σμύρνη, η κατάληψη της Δη- άλλη στα αρκετά μειοψηφικά -σε γκέντρωση-συζήτηση του ευρύτε-
μεων καταστολής, όπου πολλές φορές φαίνε- μοτικής Αγοράς της Κυψέλης κλπ. συνθήκες έντονης κοινωνικο-πολι- ρου δυναμικού της αντικαπιταλι-
ται να χάνουν τον έλεγχο! Αγωνιστικές δράσεις θα συνεχιστούν μέχρι τικής πόλωσης- αμήχανα και ταλα- στικής επαναστατικής Αριστεράς.
Η προγραμματισμένη στις 10 Δεκέμβρη και μέσα στις γιορτές. Στο καθιερωμένο ραντε- ντευόμενα στρώματα της εργατικής Θα ακολουθήσει κύκλος αντικα-
εθιμοτυπική απεργία της ΓΣΕΕ για τον προ- βού για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των τάξης και σε τμήματα μικροαστών πιταλιστικών συνελεύσεων σε όλη
ϋπολογισμό, αποκτά άλλο χαρακτήρα. Οι κρατουμένων –έξω από τις φυλακές Κορυδαλ- της επιρροής τους που έβλεπαν με τη χώρα και τον Φλεβάρη γεννιέται
καθημερινές συγκρούσεις της νέας γενιάς λού– συμμετέχουν 700 άτομα, ενώ η νεολαία ιδιαίτερη καχυποψία την εξέγερση. η ΑΝΤΑΡΣΥΑ, φιλοδοξώντας να
που προηγούνται αυτής, τη μετατρέπουν σε της εκπαίδευσης ανανεώνει το ραντεβού της Από την άλλη πλευρά στο προ- κερδίσει ένα μέρος του χαμένου
πύλη συνάντησης της εργατικής τάξης με τη για τις 9 Γενάρη, μέρα τιμής στη μνήμη του σκήνιο έρχονται οι σημαντικές κα- χρόνου. Το κενό του σύγχρονου
νεολαία. Σε γεγονός ικανό να βαθύνει το χά- αγωνιστή Ν. Τεμπονέρα. Ακόμα κι όταν όλα θυστερήσεις στη μετωπική πολιτική προγράμματος και κόμματος θα πε-
σμα της κυβέρνησης με την πλειοψηφία της έδειχναν να έχουν ησυχάσει, το αποτύπωμα συγκρότηση της αντικαπιταλιστικής ράσουν αρκετά χρόνια για να τεθεί
κοινωνίας και να εντείνει την αποσταθερο- του Δεκέμβρη ήταν βαθύ… αριστεράς, το αναιμικό ρίζωμά της συνειδητά επί τάπητος.
14 ΚΥΡΙΑΚΗ 2 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 Αφιέρωμα

ΕΚΡΗΞΗ ΟΙ ΜΕΡΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Μάνος Βασιλείου-Αρώνης

Η οργή
μετατράπηκε Οι καταλήψεις των σχολείων
σε δράση αποκεντρώνουν τον αγώνα
▸ Πολλά αστυνομικά τμήματα πολιορκούνται από μαθητές

Κ
αι κάπως έτσι, ενστικτω-
δώς, μέσα στην οργή για
τη δολοφονία του Αλέξη,
γεννήθηκαν οι εκατοντά-
δες καταλήψεις σχολεί-
ων, οι οποίες με μιας κύκλωσαν όλη
τη χώρα. Κυριολεκτικά δεν έμεινε σχο-
λείο που να μην κινητοποιηθεί εκείνες
τις ημέρες. Οργανώθηκαν καταλήψεις
και πορείες σε σχολεία περιοχών της
Ο Δεκέμβρης ήταν ένα σοκ για όλη την επαρχίας, των οποίων οι μαθητές δεν
κοινωνία. Η δολοφονία ενός 15χρονου είχαν ποτέ (τουλάχιστον στο πρόσφα-
παιδιού από το κράτος εξόργισε την το) παρελθόν τέτοιου είδους παρα-
τεράστια πλειοψηφία. Όμως ακόμα και στάσεις αγώνα. Τα σχολεία όλης της
χώρας γέμισαν με μαθητές, οι οποίοι
αυτό το γεγονός δεν μπορούσε να εγ-
μπορεί μέχρι την προηγούμενη ημέ-
γυηθεί ότι θα ακολουθούσαν τα εξεγερ-
ρα να μην είχαν ξανασυμμετάσχει σε
σιακά γεγονότα τα οποία συνέβησαν. Το διαδικασίες συλλογικής πάλης και κι-
κίνημα μετέτρεψε την οργή σε δράση νητοποιήσεων (αν και οι περισσότεροι
κι αυτό ήταν αναπάντεχο, ακόμα και θυμούνταν τις καταλήψεις του 2006-
για τους ίδιους τους αγωνιστές που το 2007), αλλά μέσα στον Δεκέμβρη ρι-
συγκροτούσαν. ζοσπαστικοποιήθηκαν ταχύτατα. Για
Συχνά λέγεται ότι η νεολαία του πολλούς μαθητές, ο Δεκέμβρης ήταν η
Δεκέμβρη προέβλεψε το άμεσο μέλ- αφετηρία της αμφισβήτησης απέναντι
λον της κρίσης, το οποίο στα τέλη του στο κυρίαρχο σύστημα συνολικότερα, ες αποφασίζονταν από συντονισμό
2008, όταν ακόμα η ελληνική οικονομία ακόμα κι αν μέχρι χθες δεν είχε περά- μεταξύ των σχολείων της εκάστοτε
βρισκόταν στην περίοδο των παχιών σει απ’ το μυαλό τους ότι το κράτος και περιοχής. Στις κεντρικές πορείες τα
η αστυνομία μπορούσε να τους κάνει σχολεία γίνονταν κομμάτι ενός ευρύ-
αγελάδων και στην ευρύτερη κοινωνία
κακό. Τώρα όμως ήξεραν. Το σύστημα τερου νεολαιίστικου κινήματος, αφού
καλλιεργούνταν η ευφορία εξαιτίας της
δίνει «στις τράπεζες λεφτά και στη νε- συναντούσαν εκεί τους φοιτητές, που
ένταξης στο ευρώ, των Ολυμπιακών ολαία σφαίρες». Και δεν θα το άφηναν είχαν οργανώσει τις δικές τους κατα-
Αγώνων και της κατάκτησης του Euro. αυτό αναπάντητο. λήψεις, αλλά και εργαζόμενους (στην
Κανείς δεν περίμενε ότι θα έβγαινε στο Οι καταλήψεις, όμως, δεν έμειναν πλειοψηφία τους νέους). Σ’ εκείνες
δρόμο η νεολαία και ότι υπήρχε τέτοια στο συμβολικό επίπεδο του να κλεί- τις ημέρες και τις νύχτες συγκρούστη-
οργή μέσα στα μυαλά των μαθητών και σουν απλά τα σχολεία. Γρήγορα μετα- κε η λάμψη των ονείρων μιας ολόκλη-
των φοιτητών, για το μέλλον που τους τράπηκαν σε ζωντανά κύτταρα αγώνα ρης γενιάς με το σκοτάδι της σάπιας να ενωθούν με την κεντρική πορεία
ετοιμάζουν, η οποία τελικά ξεχείλισε με των μαθητών. Εκεί συγκεντρώνονταν πραγματικότητας. των σχολείων. Κι αυτή ίσως ήταν μια
τη δολοφονία ενός συνομηλίκου τους. τα πρωινά και από εκεί αποφάσιζαν Από αυτές τις κεντρικές συναντή- άσχημη σελίδα, ανάμεσα στις τόσες
Οι εξεγερμένοι νέοι του Δεκέμβρη ήταν τις δράσεις τους, οι οποίες ήταν πο- σεις του μαθητικού κινήματος υπήρ- άλλες όμορφες που έγραψαν οι αγώ-
μια εικόνα απ’ το μέλλον των αγώνων λύμορφες. Τα περισσότερα σχολεία χε μια ηχηρή απουσία, οι δυνάμεις νες των μαθητών εκείνες τις ημέρες.
τα πρωινά διοργάνωναν τοπικές πο- της ΚΝΕ. Μπορεί σήμερα να διαβά- Τέλος, σημαντικό είναι να σημειω-
της εποχής της οικονομικής κρίσης, των
ρείες, οι οποίες κατέληγαν στα αστυ- σει κανείς σε προκηρύξεις της ΚΝΕ θεί ότι για μια ολόκληρη γενιά μαθη-
μνημονίων και των αντεργατικών πο-
νομικά τμήματα των εκάστοτε περιο- να ισχυρίζονται ότι πρώτοι εκείνοι τών ο Δεκέμβρης δεν τέλειωσε εκείνες
λιτικών ή αλλιώς το προοίμιο ενός με- χών, προκειμένου να εκφράσουν την αντέδρασαν στη δολοφονία του Αλέ- τις ημέρες. Ο Δεκέμβρης άφησε πίσω
γάλου κύκλου αγώνων, ο οποίος τελικά οργή τους για τη δολοφονία του Αλέ- ξη, όμως η πραγματικότητα εκείνων του μια γενιά μαθητών, οι οποίοι έμα-
σημαδεύτηκε απ’ τις «μέρες του Αλέξη». ξη απ’ το κράτος και την αστυνομία. των ημερών δεν ήταν ακριβώς έτσι. θαν να αμφισβητούν και να αγωνίζο-
Ο Δεκέμβρης ριζοσπαστικοποίησε Αυτή η πρακτική των σχολείων είχε Αντίθετα, η ΚΝΕ δεν αντιλήφθηκε τη νται. Πολλοί μαθητές άρχισαν τότε
μια ολόκληρη γενιά μαθητών. Στο μυα- ως αποτέλεσμα εκείνες τις μέρες να δυναμική των γεγονότων τις ημέρες να ψάχνονται, να διαβάζουν, να μην
λό κάθε 15χρονου εκείνης της εποχής, υπάρχουν συνεχώς τοπικές κινητοποι- του Δεκέμβρη και γι’ αυτό μέσα απ’ καταπίνουν αμάσητα τα δελτία των
με το άκουσμα της είδησης για τη ήσεις μαθητών, οι οποίες δημιουργού- τις κινητοποιήσεις που οργάνωσε, 8. Έμαθαν ότι η αστυνομία είναι ένας
δολοφονία του Αλέξη δεν δημιουργή- σαν ένα μωσαϊκό διαδηλώσεων και κυρίως προσπάθησε να προστατεύσει σκληρός κρατικός μηχανισμός, που
θηκε απλά οργή για τη χαμένη αυτή συγκρούσεων, το οποίο είχε διαχυθεί τα μαθητικά της μέλη και τις πολιτι- στέκεται απέναντι στους αγώνες τους
ζωή, αλλά ο φόβος ότι θα μπορούσε να σε γειτονιές όλης της χώρας. Βάσιμος κές της επιρροές, παρά να συμβάλ- και μπορεί ανά πάσα στιγμή να σηκώ-
είναι ο ισχυρισμός ότι έτσι οι μαθητές, λει σε ένα μαθητικό και νεολαιίστικο σει το όπλο και ακόμα και να τους δο-
ήταν ο καθένας ο 15χρονος νεκρός που
έδωσαν ώθηση σε ένα ευρύτερο κομ- ξεσηκωμό. Και γι’ αυτό οι πορείες λοφονήσει. Και όλα αυτά οι μαθητές
ακουγόταν στις ειδήσεις. Κι αυτός ο
μάτι της κοινωνίας να κινητοποιηθεί που οργάνωσαν το (τότε) ΣΑΣΑ και τα θυμούνταν επί πολλά χρόνια, όταν
φόβος γέννησε την οργή απέναντι στο και να αγωνιστεί για ένα διαφορετικό η ΚΝΕ ακολουθούσαν μια δικιά τους συνέχισαν κάθε 6η Δεκέμβρη να ορ-
κράτος και το σύστημα που δολοφό- μέλλον. διαδρομή, ξεχωριστή απ’ το υπόλοιπο γανώνουν τη δική τους μεσημεριανή
νησε τον Αλέξη. Οι μέρες και οι νύχτες Και ενώ με αυτό τον τρόπο οι κι- κίνημα, η οποία πάντοτε κατέληγε σε πορεία, όπου είτε ακόμα ως μαθητές,
εκείνου του Δεκέμβρη έπρεπε να ανή- νητοποιήσεις ξεκινούσαν από νωρίς απομακρυσμένες περιοχές (π.χ. στην είτε πλέον ως φοιτητές έβγαιναν στον
κουν στον Αλέξη για να ανήκουν και σε για τους μαθητές, μετά συνεχίζο- Ακρόπολη), προκειμένου να βεβαιω- δρόμο για να δηλώσουν ότι θα ξανάρ-
όλους τους μαθητές. νταν στις κεντρικές πορείες, οι οποί- θούν ότι δεν θα γυρνούσαν οι μαθητές θουν σύντομα οι δικές τους μέρες.
Αφιέρωμα ΚΥΡΙΑΚΗ 2 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 15

Αντικαπιταλιστική αριστερά Αντώνης Δραγανίγος

Ο
Δεκέμβρης έθεσε με μα- Το κύμα του Δεκέμβρη ανέδειξε ένα
ζικούς όρους το ερώτημα
μιας σύγχρονης επαναστα-
τικής πολιτικής. Δηλαδή
Ο Δεκέμβρης φοβερό πλούτο μορφών παρέμβασης και
οργάνωσης. Όπως κάθε πραγματική εξέ-
γερση ήταν ένα «πανηγύρι των καταπιε-
μιας πολιτικής που να εί-
ναι «επαναστατική» με την έννοια ότι πα-
ρεμβαίνει μέσα σε συνθήκες εκρηκτικής
και η μαζική σμένων». Πρωτότυπες μορφές δράσης,
πειραματισμοί, ευρηματικά συνθήματα,
πλούσιο περιεχόμενο που «αναδείκνυε»
ανόδου του κινήματος και εξεγερτικών την κριτική στον κομφορμισμό και τον
γεγονότων, με στόχο τη ριζική αλλαγή του
κοινωνικού και πολιτικού συσχετισμού
δυνάμεων στην κατεύθυνση της αντικα-
επαναστατική καταναλωτισμό κλπ. Το κάψιμο του κιτς
χριστουγεννιάτικου δέντρου, οι παρεμ-
βάσεις σε θέατρα, ο πολιτισμός του «δρό-
πιταλιστικής ανατροπής και της επανα-
στατικής αλλαγής της κοινωνίας. Αλλά
παραμένει «πολιτική» με την έννοια ότι
πολιτική μου» ήταν μερικά από αυτά. Ανέδειξε
ορισμένες μορφές οργάνωσης (όπως τις
καταλήψεις πανεπιστημιακών χώρων
έχει στόχο να επιδράσει στη συνείδηση που μετατράπηκαν σε ενός είδους «κέ-
πλατιών μαζών, δεν περιορίζεται σε μι- ▸ Υπήρξε διαμάχη μέσα στο κίνημα για ντρα αγώνα» του κινήματος, με πιο χα-
κρές ομάδες, ότι δρα μεν μέσα σε έναν ρακτηριστική την «κατάληψη της Νομι-
συσχετισμό δυνάμεων τον οποίο παίρνει να αναπτυχθεί πολιτικός προσανατολισμός κής»). Άφησε μια παρακαταθήκη που την
υπόψη, αλλά για την ανατροπή του. ξαναβρήκαμε στις «πλατείες».
Η δολοφονία του 15χρονου Γρηγορό- σε ανατρεπτική κατεύθυνση Όπως όμως και στην περίοδο '10-12, η
πουλου άνοιξε μια ρωγμή σε ένα ηφαί- αντικαπιταλιστική αριστερά δεν μπόρεσε
στειο που έβραζε! Eκατοντάδες χιλιάδες να σκύψει πάνω τους, όχι μόνο να συλλά-
μαθητές, ιδιαίτερα από τα φτωχά, πλη- βει τον «δημοκρατικό τους πυρήνα», αλλά
βειακά στρώματα «ένοιωσαν» στο πρόσω- να μπορέσει στοιχειωδώς να συμβάλλει
πο του 15χρονου δολοφονημένου Γρηγο- στον μετασχηματισμό τους σε νέες, μόνι-
ρόπουλου ότι το σύστημα σημαδεύει και μες, δημοκρατικές μορφές λαϊκής οργά-
ετοιμάζεται να πυροβολήσει αδίσταχτα νωσης και δράσης. Πόσο μάλλον που -και
μια γενιά. Και εξεγέρθηκε «προληπτικά» σε αυτό το ζήτημα- ήμασταν αντιμέτωποι
και μαζικά, για πρώτη φορά μετά το '90- με αντιλήψεις που είτε απέρριπταν όλον
91. Μ’ αυτή λοιπόν την έννοια το κίνημα αυτό τον πλούτο για να ξαναγυρίσουμε
ήταν και «συνειδητό» και «αυθόρμητο». στις παραδοσιακές «γραφειοκρατικές
«Συνειδητό» γιατί «πάτησε» πάνω στην μορφές» είτε αποθέωναν τις πιο αδύνα-
αναταραχή και τις παραστάσεις της δι- τες πλευρές τους, καταδικάζοντάς τες σε
ετίας των φοιτητικών αγώνων αλλά και μια προσωρινή έκλαμψη.
«αυθόρμητο» γιατί κινητοποιήθηκαν Το καμίνι του Δεκέμβρη έδωσε τη
«από μόνες τους» τεράστιες μάζες λαού φωτιά για να συγκροτηθεί η ΑΝΤΑΡΣΥΑ.
και νεολαίας. Δεν ήταν η αντικαπιταλι- Γιατί πράγματι, όσο και αν οι περισσότε-
στική αριστερά που «κατέβασε» τις δεκά- ρες από τις οργανώσεις της είχαν μεταξύ
δες χιλιάδες· εντούτοις ήταν εκεί από το τους μακρόχρονες σχέσεις η ανεξάρτητη
πρώτο βράδυ. Στην πορεία και τις πρώτες επαναστατική στάση και στόχευση τις μέ-
συγκρούσεις με τις δυνάμεις καταστολής. ρες της κρίσης, τις ημέρες που κρίνεται αν
Στη διαδήλωση της Κυριακής, την απί- στην Ελλάδα θα κηρυχτεί ή όχι κατάσταση
στευτη διαδήλωση τη Δευτέρας και κάθε έκτακτης ανάγκης (και τέτοια ζητήματα
μέρα από κει και πέρα... μπήκαν έμπρακτα τον Δεκέμβρη!) δείχνει
Και αυτό έχει μεγάλη, πολύ μεγάλη αν μπορεί να οικοδομηθεί ένα μέτωπο
σημασία. Αν θέλει η επαναστατική αρι- που δεν θα «γυρίσει» στην πρώτη πίεση
στερά να επικοινωνήσει με τον πληβεια- του αντίπαλου.
κό ριζοσπαστισμό και τα χαρακτηριστι- Το θέμα δεν είναι μια δημοσιογρα-
κά του πρέπει να είναι «εκεί», μπροστά φική αποτύπωση των χαρακτηριστικών
στη μάχη. Να οργανώνει την πάλη, να πολιτικό προσανατολισμό του κινήματος του Δεκέμβρη και πολύ περισσότερο μια
χρησιμοποιεί με θάρρος μορφές πάλης ήταν επίσης βαθιά. Η αντικαπιταλιστι- «κριτική του». Το μεγάλο ζητούμενο εί-
που ξεπερνούν τον «λεγκαλισμό» και τη κή αριστερά επιχείρησε από την πρώτη ναι η αριστερά. Όχι ο «κόσμος». Αυτός
«νομιμότητα», που εκφράζουν και ανα- στιγμή να αναπτύξει τον πολιτικό του έκανε το «καθήκον» του και τον Δεκέμ-
δεικνύουν τους πολιτικούς στόχους του προσανατολισμό σε ανατρεπτική κατεύ- βρη και το 10-12. Το ζητούμενο είναι μια
κινήματος. Με άλλη κατεύθυνση από τις
δυνάμεις της ρεφορμιστικής αριστεράς,
θυνση. Να συνδεθεί το μίσος απέναντι
στους μηχανισμούς καταστολής, το δημο-
Αν θέλει αριστερά που μπορεί να «βουτάει» στην
δράση των μαζών, να μαθαίνει από αυ-
που ήδη από τότε το μεν ΚΚΕ δια της Α. κρατικό ζήτημα, με την ανάγκη ρήξης με η επαναστατική τήν και να δίνει όλες τις δυνάμεις στην
Παπαρήγα έδινε διαπιστευτήρια στην την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων. Συνθή- αναζήτηση του περιεχομένου, των μορ-
κυβέρνηση Καραμανλή (διακηρύσσοντας ματα όπως το «στις τράπεζες λεφτά, στη
αριστερά φών πάλης, των τρόπων οργάνωσης που
ότι στην «δική του» επανάσταση «δεν θα νεολαία σφαίρες» ενέπνευσαν δεκάδες να επικοινωνήσει προχωρούν το επίπεδο συνειδητότητας
σπάσει τζάμι»), ο δε ΣΥΡΙΖΑ ορκιζόταν χιλιάδες νέους. Εντούτοις η επαναστατι- στη μάχη με το κεφάλαιο και την αστι-
στον ειρηνικό χαρακτήρα του κινήματος. κή αριστερά δεν μπόρεσε να «σφραγίσει» με τον πληβειακό κή εξουσία, ενάντια στη ρεφορμιστική
Αλλά και σε αντίθεση με τις αντιλήψεις πολιτικά τον Δεκέμβρη. Να πάρει πιο ή αντεξουσιαστική καθήλωση. Εκεί, ναι
«φετιχισμού» της καταστροφής και «βίας βαθιά κατεύθυνση η μάχη. Υπήρχαν δυ-
ριζοσπαστισμό, αξίζει κανείς να βρει δρόμους να «συμ-
για την βία», που προβάλλονταν από τμή- νάμεις που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο πρέπει να είναι μαχήσει» με τα πρωτογενή πολιτικά,
ματα του αναρχικού χώρου. Η πραγμα- επεδίωκαν να καθηλώσουν το κίνημα στα μαχόμενα ριζοσπαστικά ρεύματα, και
τοποίηση της απεργιακής πορείας στις 10 όρια των «αυθόρμητων» χαρακτηριστικών «εκεί», μπροστά άρα να κάνει «μαζική επαναστατική πο-
του Δεκέμβρη, παρά και ενάντια στην κυ- του. Η ρεφορμιστική αριστερά έβλεπε γε- λιτική» ξεπερνώντας τις αντιλήψεις που
βερνητική απαγόρευση, με κάλεσμα δέκα νικά με απόσταση ή και εχθρότητα το κί-
στην μάχη κατανοούν τη «μαζική πολιτική» σαν
οργανώσεων της αντικαπιταλιστικής αρι- νημα, ενώ για τον αντεξουσιαστικό χώρο διαρκή αναζήτηση των παλιών ρεφορ-
στεράς, ήταν ένα τέτοιο δείγμα. η «αντικατασταλτική» κατεύθυνση ήταν μιστικών σχημάτων που σε κάθε μεγάλη
Η συζήτηση –και η διαπάλη– για τον μάλλον υπεραρκετή. μάχη συνήθως εξανεμίζονται!
16 ΚΥΡΙΑΚΗ 2 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 Αφιέρωμα

Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος* Παναγιώτης Σωτήρης

Δεν θυμόμαστε Η αριστερά του Δεκέμβρη
όλοι τον ίδιο Δεκέμβρη αναζητείται ακόμη
Μήπως νοσταλγούμε περισσότερες εξεγέρσεις Η ανάγκη να ξαναγυρνάμε σε στιγμές
από όσες προετοιμάζουμε; που είναι «εικόνες από το μέλλον»

Τ Π
ι άφησε πίσω ο Δεκέμβρης; «Μας όλους αυτούς τους λόγους και γιατί ήδη ολιτικό και κοινωνικό συμβάν κόσμο πραγματικά συμμέτοχο και να
κράτησε πεισματάρηδες μέσα σ’ «διασταυρωνόταν» με τη διαχείριση της εξ ορισμού αταξινόμητο, κα- ξεδιπλώνουν δυναμικές σύγκρουσης,
ένα έδαφος υποταγής, μας έβα- καπιταλιστικής κρίσης, ο ίδιος έφερε πιο θώς υπερέβαινε τις όποιες προ- πειραματισμού και συλλογικής επινοη-
λε στο στόμα το “όχι” και το “στ’ αρχίδια κοντά Κέντρο και Ακροδεξιά, και τρόμα- σλαμβάνουσες είχαμε για τις κοινωνικές τικότητας;
μου ό,τι κι αν γίνει” […] μας προστάτεψε ξε ξένους ηγέτες. εκρήξεις, η νεανική εξέγερση του Δε- Ποιες οι οργανωτικές συντεταγμέ-
από τους πειρασμούς της εξουσίας, μας ● Ο Δεκέμβρης δεν ήταν αναλαμπή. κέμβρη 2008 αποτέλεσε το άνοιγμα ενός νες μιας «συντακτικής διαδικασίας»
απομάκρυνε από το δηλητηριώδες φίλη- Αξιοποίησε πολιτικές εμπειρίες και σχέ- ιστορικού κύκλου που σε κρίσιμες πτυ- για ένα σύγχρονο «Ενιαίο Μέτωπο», το
μα του […] κράτους». Αυτός που μιλά εί- σεις ανθρώπων με επίκεντρο τα Εξάρχεια χές του παραμένει ακόμη ενεργός. εργαστήρι για νέες μορφές πολιτικής
ναι ο Πάκο Ιγνάθιο Τάιμπο ΙΙ. Μιλάει για — σχέσεις που σφυρηλατήθηκαν στην Συμπύκνωση μιας κρίσης που αφο- διανοητικότητας και πρακτικής και για
την κληρονομιά του μαυροκόκκινου ’68 αλληλεγγύη στους πολιτικούς κρατούμε- ρούσε ταυτόχρονα το καθεστώς συσσώ- επεξεργασία των όρων μιας ηγεμονίας
στο Μεξικό — για ό,τι δεν άγγιξε η βία νους, στο φοιτητικό κίνημα του 2006-7 ρευσης αλλά και τους όρους άρθρωσης των υποτελών; Ποιες οι αιχμές ενός με-
της αντιεξέγερσης και η προπαγάνδα και στο κίνημα για τα δικαιώματα των της ηγεμονίας, η νεανική έκρηξη έδειξε ταβατικού προγράμματος που θα ήταν η
περί ματαιότητας των εξεγέρσεων. Τα κρατουμένων έναν μήνα νωρίτερα. Ξε- ότι εξακολουθεί να υπάρχει δυνατότητα συμπύκνωση της άμεσης απαίτησης των
ίδια, πιο κόσμια, θα μπορούσε να λέει πέρασε, όμως, κατά πολύ τα Εξάρχεια, όχι απλώς για κοινωνικά κινήματα αλλά δυνάμεων της εργασίας και ταυτόχρονα
ο Ντανιέλ Μπενσαΐντ για τον γαλλικό την αναρχία και την Αριστερά. Κι όταν για ακολουθίες οριακά εξεγερσιακές, η επικέντρωση στα σημεία ρήξης με την
Μάη. Κι ακριβώς αυτά, για τον δικό μας αποσύρθηκε, έδειξε πόσο κρίσιμη ήταν κάτι που θα επιβεβαιωθεί με τον ελλη- κυρίαρχη πολιτική (συμπεριλαμβανομέ-
μαυροκόκκινο Δεκέμβρη, μπορούμε να η απουσία μιας μαζικής και αξιόπιστης νικό «εξεγερσιακό κύκλο» της διετίας νης και της ευρωπαϊκής διάστασής της);
πούμε κι εμείς. Όχι όλοι, βεβαίως: καθέ- αντικαπιταλιστικής πολιτικής δύναμης 2010-2012, με τον παγκόσμιο κύκλο κι- Πώς μπορεί να τεθεί το ζήτημα της
νας «βλέπει», άρα και θυμάται, ό,τι του — αυτής που δεν έχουμε φτιάξει ακόμα. νητοποιήσεων του 2011, αλλά και μια εξουσίας, με όρους που δεν θα καταλή-
επιτρέπει η θέση του. Έτσι, άλλα βλέπει ● Ο Δεκέμβρης έδειξε τα όρια μιας σειρά από επόμενα κινήματα. γουν ούτε στην αναβλητικότητα μιας πο-
ο κόσμος που αυτά τα χρόνια επέμεινε Αριστεράς που εξαντλείται στην προπα- Το ίδιο το γεγονός μιας τεράστιας λιτικής «σε απόσταση από το κράτος»,
στο «όχι» — μ’ όλες μας τις διαφορές. γάνδα. Πρωτοβάθμια σωματεία, κοινω- κοινωνικής και πολιτικής δυναμικής, ούτε στην εύκολη ταύτιση της ανατρο-
Άλλα όσες και όσοι διάλεξαν τη σταδιο- νικά κέντρα, δίκτυα αλληλεγγύης, μέσα που δεν χωρούσε σε κάποια μεμονωμέ- πής με την αλλαγή κυβέρνησης, αλλά θα
δρομία του πρώην εξεγερμένου και νυν αντιπληροφόρησης, αντιφασιστικές πο- να αιτήματα αλλά έστω και αδιαμόρφω- στοχάζονται τους όρους μιας σύγχρονης
αντιδεξιού: του χρήσιμου ηλίθιου. λιτοφυλακές — όλα όσα αποδείχτηκαν τα διεκδικούσε μια συνολική ανατροπή, «δυαδικής εξουσίας» όχι απλώς ως «στιγ-
Δυο λεπτά όμως. Για να μην γίνεται κρίσιμα τις μέρες της «παθητικής επα- εκ των πραγμάτων έφερνε την επανα- μής» αλλά και ως διαρκούς πρακτικής;
μελό, για να μην εξαντλεί την πολιτική νάστασης» κράτους και Ακροδεξιάς, ξε- στατική αριστερά αντιμέτωπη με μια Ποια αριστερά μπορεί να είναι το πο-
στην ηθική, για να μην γίνεται φτηνή και κίνησαν την επαύριο της εξέγερσης. μείζονα πρόκληση: Πώς θα μπορούσε λιτικό νεύρο αυτής της διεργασίας, ικα-
κραυγαλέα, η σκέψη χρειάζεται εγρή- ● Ο Δεκέμβρης θύμισε πως, αν θες όχι απλώς να παρενέβαινε, να πολιτι- νή να τροφοδοτεί με στρατηγικά στοι-
γορση: μήπως σε κάθε επέτειο νοσταλ- να είσαι με τις εξεγέρσεις, δεν μπορείς κοποιούσε, να «καθοδηγούσε», αλλά χεία, αποτελεσματική στο να τροποποιεί
γούμε περισσότερες εξεγέρσεις απ’ όσες να καταγγέλλεις τη βία και τα άκρα «απ’ και να μάθαινε από αυτή, σε μια προ- τον «κοινό νου» των υποτελών τάξεων,
προετοιμάζουμε; Πώς μπορεί να υπερα- όπου κι αν προέρχονται». Το έκανε η σπάθεια να αναστοχαστεί έμπρακτα μια αλλά και πάντα έτοιμη να αλλάζει, εν-
σπίζεται κανείς τη μνήμη, χωρίς να την ΔΗΜΑΡ, εν μέσω αντι-εξέγερσης — για σύγχρονη επαναστατική στρατηγική. σωματώνοντας τις νέες ποιότητες της
κάνει υποκατάστατο της πολιτικής; να βρεθεί στην αγκαλιά του Σαμαρά. Το Προφανώς και ο Δεκέμβρης του εξέγερσης αλλά και τις νέες πρακτικές
● Ο Δεκέμβρης του 2008 δεν ήταν ο κάνει σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ, καταγγέλλοντας 2008 είχε «όρια», όπως σε τελική ανάλυ- δημοκρατίας, αλληλεγγύης και συντονι-
Μάης των εξεγερμένων πανεπιστημίων ως «άκρα» Χρυσή Αυγή και ΕΑΑΚ — βε- ση οποιαδήποτε έκρηξη δεν μεταφράζε- σμού που αναδύονταν;
και της συγκεντρωμένης βιομηχανικής βαιώνοντας πως η μετάλλαξη δεν έχει ται στη «μακρά διάρκεια» μιας μετασχη- Όμως, τότε δεν υπήρξε ούτε η ετοι-
εργατικής τάξης. Δεν ήταν οι 300.000 γυρισμό. Ο Δεκέμβρης, όμως, έδειξε κι ματιστικής πολιτικής πρακτικής, όμως μότητα ούτε η τόλμη για αυτή την αρι-
του μεξικάνικου ’68, ούτε η ανυπακοή ένα ακόμα: πόσο ανερμάτιστη, αυτοκα- παρ’ όλα αυτά έθετε τα ερωτήματα στερά. Ακόμη και η συγκρότηση της
του ιταλικού θερμού φθινοπώρου, που ταστροφική μπορεί να γίνει η βία, όταν που με άλλους όρους θα τεθούν και στις ΑΝΤΑΡΣΥΑ, που είχε ως καταλύτη το
τρόμαξε τα αφεντικά στους χώρους της ξεκόβει από σχέσεις και μαζικές κοινωνι- «Πλατείες» και αργότερα: Δεκέμβρη, ήταν περισσότερο μια «κάλ-
δουλειάς. Δεν έθεσε θέμα εξουσίας ή, κές διαθέσεις, όταν γίνεται υποκατάστα- Πώς μετασχηματίζεται η δυναμική λιο αργά παρά ποτέ» αναγκαία ενωτική
έστω, πτώσης της κυβέρνησης — όχι, το μιας χειραφετητικής πολιτικής. της «έκρηξης» στην αναγκαία συλλογι- διεργασία που εκκρεμούσε από τη δεκα-
τουλάχιστον, πλειοψηφικά. Δεν ήταν κή «πειθαρχία» της πάλης για την ανα- ετία του 1990, παρά η τομή που χρειαζό-
όλης της Αριστεράς, ούτε «του λαού», * Συγγραφέας του βιβλίου Ο Μαυρο- τροπή; Πώς συγκροτούνται πολιτικές ταν, χωρίς αυτό να υποτιμά τη σημασία
όπως οι μετέπειτα Αγανακτισμένοι. κόκκινος ∆εκέμβρης (εκδόσεις Τόπος) μορφές που να καθιστούν όλο αυτό τον της συγκρότησής της.
Ήταν όμως –κι έτσι τον αντιμετώπισαν Και αυτό θα στοιχίσει κι αργότερα,
κυβέρνηση, κόμματα, διανοούμενοι, όταν αντιμέτωπες κι αντιμέτωποι με μια
ΜΜΕ, αστυνομία και φασίστες– μια ολόπλευρη ηγεμονική κρίση και μια χω-
αντικρατική εξέγερση. ρίς προηγούμενο διάρρηξη των σχέσεων
● Ο Δεκέμβρης δεν ήταν (μόνο) οι εκπροσώπησης δεν θα μπορέσουμε να
θεαματικές συγκρούσεις με την αστυνο- διαμορφώσουμε όρους ενός πραγμα-
μία. Επισήμανε την απαξίωση όλων ανε- τικού ρήγματος, δηλαδή να επεξεργα-
ξαιρέτως των κρατικών μηχανισμών. στούμε τους όρους μιας αναγκαστικά
Επιτέθηκε στους πιο «ορατούς» — «προ- πρωτότυπης (και διακυβευόμενης) επα-
νομιακά», και δικαίως βεβαίως, στην ναστατικής ακολουθίας.
εκφασιζόμενη αστυνομία της Δημοκρα- Ο γερο-Κάρολος έλεγε ότι οι κοινω-
τίας. Δίχασε όλα τα κόμματα και διαί- νικές επαναστάσεις αντλούν την ποίηση
ρεσε τους διανοούμενους. Έφερε κοντά τους από το μέλλον. Ωστόσο, αυτό δεν
μια ορισμένη Αριστερά με μια ορισμένη αναιρεί την ανάγκη να ξαναγυρνάμε σε
αναρχία και ενέπνευσε την αλληλεγγύη στιγμές που ήταν και παραμένουν «εικό-
αναρχικών και αριστερών διεθνώς. Για νες από το μέλλον».
Αφιέρωμα ΚΥΡΙΑΚΗ 2 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 17
Διονύσης Τζαρέλλας

Καταδικάζοντας
την καταδίκη
της βίας
απ’ όπου και
αν προέρχεται
-Καταδικάζετε τη βία απ’ όπου και αν προέρχεται;
-Εξαιρετικά βίαιη η ερώτησή σας, δε βρίσκετε; Στον αξιακό
κώδικα των χυδαίων

Η
εξέγερση του Δε- δολοφονίας. Θα αποτελού- εκείνες τις εβδομάδες, εκτός και οκνηρών εκπροσώπων τισμούς ως μη βία και ταύ-
κέμβρη του 2008 υ- σε μια ακόμα θλιβερή στιγ- από βιωματικό σχολείο για της αστικής σκέψης η τιζαν την αστυνομία με τη
πήρξε αδιαμφισβή- μή στον μακρύ κατάλογο των όσες και όσους ήταν στους δημοκρατία, αποτέλεσαν το
τητα ένα κορυφαίο ατιμώρητων δολοφονιών από δρόμους, υπήρξε μια εξέ-
επίθεση στη βιτρίνα μιας πιο λαμπρό υπόδειγμα της
γεγονός, το οποίο εγκαινίασε τους ένστολους πραιτωρια- γερση. Τρία και πλέον χρόνια τράπεζας είναι εξίσου αστικής σκέψης για τη βία, η
την εποχή της κρίσης και δέκα νούς, που ενσαρκώνοντας τον μετά, το φάντασμα του Δε- βία με τη δολοφονία οποία είναι ό,τι απειλεί συμβολικά
χρόνια μετά εξακολουθεί να απο- σκληρό πυρήνα του κράτους κέμβρη θα επανέλθει με πολύ ύ ή πραγματικά τα συμφέροντά της.
τελεί σημείο αναφοράς, έμπνευ- και το μονοπώλιο της βίας, μεγαλύτερη μαζικότητα και σε ενός 16χρονου Το παζλ συμπλήρωσαν διά-
σης και προβληματισμού. Εφερε νιώθουν ασφαλείς ακόμα και ες,
τελείως διαφορετικές συνθήκες, φο
φοροι πασιφιστές που αρέσκο-
δυναμικά στο προσκήνιο τη βία να δολοφονούν. Ωστόσο, η μα- στις εξεγερμένες ώρες της 122ης ντα
νταν να διακρίνουν τη βία, μόνο
ως δομικο στοιχείου της καπι- ζική αντίδραση από τις πρώτες Φεβρουαρίου 2012. όταν εκείνη έπαιρνε τη μορφή
ταλιστικής κοινωνίας και του στιγμές, με την άμεση χωρική Σύσσωμη η αστική διανόη- της αντιβίας, χαμένοι σε ανόη-
αστικού κράτους από τη μια και επέκταση των ταραχών και ση και το πολιτικό προσωπικό γενιά και τα αδιέξοδά της, δια- τες ταυτολογίες στο βολικό έδα-
την επαναστατικής (αντι)βία των διαδηλώσεων εκτός Εξαρ- αντιλήφθηκαν την κρισιμότητα μαρτύρονταν για τις «καταστρο- φος της δειλής ουδετερότητας.
ως αναγκαία και θεμιτή μορφή χείων, εμπόδισαν κάθε από- των γεγονότων και την ανάγκη φές» και την αμυντική στάση Τέλος, θλιβερό συμπλήρωμα του
πάλης των καταπιεσμένων από πειρα λήθης και ελεγχόμενης εκ νέου εμπέδωσης και αποδο- της αστυνομίας, προσδοκώντας κόμματος της τάξης υπήρξε η ηγε-
την άλλη. διαχείρισης του εγκλήματος. χής του κρατικού μονοπωλίου ακόμα και επέμβαση του στρα- σία του ΚΚΕ. Από την τουλάχι-
Η εν ψυχρώ κρατική δολο- Οι επόμενες μέρες με σφο- της βίας. Τηλεαστέρες δημοσι- τού. Αυτοί οι χυδαίοι και οκνη- στον άστοχη δήλωση της ΓΓ του,
φονία του Αλέξανδρου Γρηγο- δρές συγκρούσεις, καταλήψεις ογράφοι, ακροδεξιοί παλιάς και ροί εκπρόσωποι της αστικής ότι στην «πραγματική λαϊκή εξέγερση
ρόπουλου θα καταγραφόταν ως και συνελεύσεις, η είσοδος των νέας κοπής, κοινωνιολογούντες σκέψης, που στον αξιακό κώδι- δε θα σπάσει ούτε ένα τζάμι», μέχρι το
κακιά στιγμή κάποιου μπάτσου μαθητών στο προσκήνιο με τις ακαδημαϊκοί, αγανακτισμένοι κά τους η επίθεση στη βιτρίνα χυδαίο διήγημα στον Ριζοσπάστη
ή ακόμα πιο χυδαία ως νόμιμη πολιορκίες αστυνομικών τμη- νοικοκυραίοι, «ευαίσθητοι» σο- μιας τράπεζας είναι εξίσου βία και τις δηλώσεις στελεχών του,
άμυνα, όπως προσπάθησε αρ- μάτων, η παρουσία ενός μαχό- σιαλδημοκράτες απαιτούσαν με τη δολοφονία ενός 16χρονου, που είχαν πολλά να πουν για την
χικά ο πάντα πρόθυμος μηχανι- μενου πολυεθνικού προλεταριά- την καταδίκη της βίας, χώριζαν που παρουσίαζαν τους τόνους αντιβία των εξεγερμένων, αλλά
σμός των ΜΜΕ, παραποιώντας του, η πανελλαδική επέκταση ειρηνικούς από βίαιους διαδη- των δακρυγόνων και τις εκατο- δεν είπαν τίποτα για την κρατι-
ακόμα και το ντοκουμέντο της της εξέγερσης, πιστοποιούν ότι λωτές, ανησυχούσαν για τη νέα ντάδες συλλήψεις και τραυμα- κή καταστολή.

Η βία είναι μέσο, όχι αυτοσκοπός
Η αδιέξοδη φετιχοποίηση των ταραχών

Σ
ε αντίθεση με τις κραυγές απόντος ενός διακριτού πολιτικού πός και η εμμονή σε αυτή, συχνά
των οπαδών της τάξης η βία υποκειμένου που θα έφερε ένα συ- κρύβει το πολιτικό αδιέξοδο όσων
του Δεκέμβρη δεν ήταν τυ- νειδητό σχέδιο αντιπαράθεσης με την ασκούν. Η φετιχοποίηση των
φλή και άστοχη: οι κατασταλτικές το αστικό κράτος, η εξέγερση ηττή- ταραχών αδυνατεί να μετατρέψει
δυνάμεις, οι ναοί της κατανάλω- θηκε και η αντιβία φετιχοποιήθηκε τη δίκαια οργή σε συνειδητή επα-
σης και οι τράπεζες υπήρξαν οι και εκφυλίστηκε. ναστατική δύναμη.
βασικοί στόχοι των εξεγερμένων. Οι εξεγέρσεις, αντίθετα με τις Σε μια εξέγερση σπάνε πολλά τζά-
Ωστόσο, καθώς η αντιβία παρέμει- αυταπάτες πολλών, δεν διαρκούν μια, όμως ταυτόχρονα οι εξεγέρσεις
νε ανοργάνωτη, δίχως κλιμάκωση αιώνια. Η βία από μόνη της δεν και οι επαναστάσεις υπερβαίνουν
και περαιτέρω πολιτική στόχευση παράγει πολιτική και ιδιαίτερα σε κατά πολύ τις σπασμένες τζαμαρί-
δεν άργησε να μετατραπεί σε ένα συνθήκες πύκνωσης του χρόνου η ες, δεν ηδονίζονται στο θέαμα της
επαναλαμβανόμενο τελετουργικό αντιβία, για να επεκτείνει την κρι- καταστροφής, αλλά συνδυάζοντας
διαμαρτυρίας που δεν μπόρεσε να τική της, πρέπει να υποταχθεί ως την ψυχραιμία με το πάθος, την
υπερβεί τον στενό αντικατασταλ- μέσο σε μια πολιτική στρατηγική. καταστροφή με τη δημιουργία,
τικό ορίζοντα. Σε συνδυασμό με Η βία για την επαναστατική σκέψη εξαπολύουν τα βέλη της βίας και
την ατολμία/αδυναμία των συνει- είναι μέσο οργανικό συνυφασμέ- της κριτικής τους, στην καρδιά των
δητών δυνάμεων να ηγηθούν και νο με το στόχο και όχι αυτοσκο- καπιταλιστικών σχέσεων.
18 ΚΥΡΙΑΚΗ 2 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 Αφιέρωμα

ΣΥΝΘΗΜΑΤΑ Θέμης Λιανός
ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΗ

«Εν ψυχρώ εκτέλεση και τρομοκρατία
και μετά μας λένε για δημοκρατία»
Τον Δεκέμβρη του '08 ο σκληρός πυρήνας του κράτους τέθηκε σε πλήρη λειτουργία, προκειμένου
να τσακιστούν οι εξεγερτικές διαθέσεις της νεολαίας και του λαού. Χρήσιμα διδάγματα για την επαναστατική
● Στις τράπεζες λεφτά, στη νεολαία αριστερά, που δεν μπορεί παρά να έχει ως στόχο το τσάκισμα των κρατικών μηχανισμών καταστολής.

Ε
σφαίρες, ήρθε η ώρα για τις δικές μας μέρες
● Παιδιά καθίστε κάτω, είναι καθαρά, να σύνθημα που ακούγο-
μέσα στη Βουλή είναι τα σκατά νταν στις διαδηλώσεις μετά
τη δολοφονία του Αλέξη
● Δολοφόνοι είναι οι αστυνομικοί, Γρηγορόπουλου στις 6 Δε-
το χέρι τους οπλίζει αυτή η πολιτική κέμβρη του 2008. Ένα σύν-
θημα όμως, που μοιάζει σαν να γρά-
● Τα υπουργεία λένε τους μαθητές
φτηκε σήμερα, παρότι έχουν περάσει
αλήτες, αλήτες είναι τα ΜΑΤ 10 ολόκληρα χρόνια. Ο κατασταλτικός
και οι ασφαλίτες ρόλος του κρατικού μηχανισμού, που
● Κάθε μια ώρα θα κάνουμε πορεία, οι με το βάθεμα της κρίσης έχει παρο-
ξυνθεί δίχως προηγούμενο, φαίνεται
μπάτσοι θα πεθάνουνε πώς μας συστήθηκε με εκκωφαντικό
απ΄την ορθοστασία τρόπο τις μέρες του Δεκέμβρη. Το πε-
● Το όπλο του μπάτσου είναι μαγικό, ρίφημο δόγμα της «μηδενικής ανοχής»
πήρε σάρκα και οστά τον Δεκέμβρη. Ο
ρίχνει στον αέρα και βρίσκει στο ψαχνό
σκληρός πυρήνας του κράτους τέθηκε
● Ελλάς, ελλήνων αστυνομικών, σε πλήρη λειτουργία, προκειμένου να
ρουφιάνων, δολοφόνων και βασανιστών τσακιστούν οι εξεγερτικές διαθέσεις
της νεολαίας και του λαού. Από τη
● Αυτοί δολοφόνησαν τον συμμαθητή
μία, προμετωπίδα του οι δυνάμεις των
μας, τους δρόμους πλημμυρίζει τώρα ΜΑΤ, που έπνιξαν –κυριολεκτικά– στα
η οργή μας χημικά κάθε διαδήλωση, έκαναν απρό- μην υπάρξουν και άλλοι νεκροί από όταν τα πράγματα σκουρύνουν είναι σε
κλητες επιθέσεις χτυπώντας κόσμο πλευράς διαδηλωτών και η αντίδραση άμεση επιφυλακή να παρέμβει. Το να
● Αυτή η σφαίρα δεν ήτανε τυχαία, κάτω
στα τυφλά, δεν δίστασαν να επιτεθούν λαού και νεολαίας γίνει ανεξέλεγκτη. κατέβει ο στρατός στον δρόμο, για πα-
τα χέρια από τη νεολαία ακόμα και στον συγκεντρωμένο κόσμο Τέλος, επειδή δεν υπάρχει αστικό ράδειγμα, ως δύναμη καταστολής δια-
● Θέλουμε σχολεία αληθινά και όχι στην κηδεία του Αλέξη. Έγινε ξεκά- κράτος χωρίς παρακράτος, σε συνεν- δηλώσεων, δεν ήταν απλά μια σκέψη
θαρο ότι οι εντολές που είχαν από τα νόηση και με τις πλάτες της αστυνο- υπουργών της ΝΔ και άλλων βουλευ-
θερμοκήπια για μαθητές φυτά
κυβερνητικά κλιμάκια και τη διοίκηση μίας, ξεδιπλώνουν τη δράση τους φα- τών, αλλά στηρίζεται στην εκπαίδευση
της αστυνομίας, ήταν να χτυπούν στο σιστικές ομάδες, ως «αγανακτισμένοι που έχει γίνει για να ανταποκριθεί σε
Σε πανό ψαχνό για να σπείρουν την τρομοκρα- πολίτες», και με στυλιάρια και πέτρες μια τέτοια αποστολή, εάν και όταν φα-
τία στους κόλπους του κινήματος. Από κάνουν τη βρόμικη δουλειά που δεν νεί απαραίτητο.
● Και οι πέτρες εξοστρακίζονται…
κοντά και οι ασφαλίτες. Με μαζικές μπορεί (επίσημα τουλάχιστον) να κά- Ένα από τα πολλά χρήσιμα συ-
● Για τα μάτια ενός παιδιού που ψάχνει προσαγωγές πριν από κάθε πορεία, νει το κράτος. μπεράσματα, λοιπόν, που μπορεί να
γη… γκρεμίζω ουρανούς με άγριους τραμπουκισμούς σε μικρά Τα στοιχεία που μπορούμε να ανα- μας δώσει ο Δεκέμβρης, είναι η στά-
παιδιά, πήγαιναν μέχρι και σε σπίτια γνώσουμε από τη στάση του κράτους ση των επαναστατών απέναντι στο
● Λιτότητα, ανεργία, αυταρχισμός, αυτός αγωνιστών και χτυπούσαν τις πόρτες. όλη την περίοδο του Δεκέμβρη, έχουν κράτος και τις δομές του. Η στυγνή
είναι ο καπιταλισμός Ό,τι περνούσε από το χέρι τους για ναιδιαίτερη αξία. Πρώτα απ’ όλα απο- καταστολή και κυνική ετοιμότητα
καλύφθηκε ακόμα και στους παρέμβασης ακόμα και με στρατιωτι-
πιο δύσπιστους, ποιό είναι κούς όρους, τσακίζει κάθε λογική ότι
Σε τοίχους το πραγματικό πρόσωπο της το κράτος μπορεί με μια πιο αριστε-
● Η κάννη του όπλου θα γυρίσει,
Η στυγνή καταστολή τσακίζει αστικής δημοκρατίας. Οι τό- ρή κυβέρνηση να εκδημοκρατιστεί. Ο
ο κόσμος θα επαναστατήσει τις αυταπάτες περί νοι χημικών, τα ανοιγμένα κε- κρατικός μηχανισμός θα είναι πάντα
φάλια, οι πυροβολισμοί στον το «μαξιλάρι ασφαλείας» του κεφα-
● Καραμανλής ή χάος; ΧΑΟΣ!!!! εκδημοκρατισμού του κράτους αέρα, δεν ήταν πράξεις κά- λαίου απέναντι στην αγωνιστική-εξε-
● O καναπές σου, η συνενοχή σου
από μια αριστερή κυβέρνηση ποιου δικτατορικού καθεστώ- γερτική δράση του λαού. Θα είναι το
τος αλλά της ελληνικής κοι- όπλο με το οποίο θα τσακίζεται κάθε
νοβουλευτικής δημοκρατίας. κίνηση που αμφισβητεί τους αστούς
Το αφιέρωμα συνεχίζεται Η ετοιμότητα της κρατικής και την εξουσία τους. Και γι’ αυτό δεν
σπάσουν το ηθικό του κινήματος. Και μηχανής στην προσπάθεια καταστολής μπορεί να καταληφθεί και να χρησι-
Στο επόμενο φύλλο του Πριν: φυσικά, σαν γνήσιοι χαφιέδες, μπλεγ- του κινήματος, αναδεικνύει την εχθρό- μοποιηθεί για τα εργατικά συμφέρο-
Το σάουντρακ του Δεκέμβρη, τα μένοι μέσα στον κόσμο προσπαθώντας τητά της απέναντι σε κάθε εξέγερση ντα, ούτε να γίνει πιο δημοκρατικό,
τραγούδια της εξέγερσης. να «κόψουν φάτσες». με χαρακτηριστικά αντιπαράθεσης με αφού μια τέτοια προσπάθεια θα ήταν
Δέκα χρόνια πριν τον Δεκέμβρη, η Από την άλλη, η απειλή της στρα- το σύστημα, απέναντι σε κάθε φωνή σαν να παραγνωρίζει την ύπαρξη των
τιωτικής επέμβασης και κήρυξης της που αντιστέκεται και παλεύει. Η αστι- μηχανισμών αυτών. Αντίθετα, ο μό-
πορεία του κινήματος νεολαίας από το
χώρας σε κατάσταση έκτακτης ανά- κή δημοκρατία δεν ανέχεται αγώνες, νος δρόμος που υπάρχει είναι η επα-
1998-2008, με ιδιαίτερες αναφορές στο
γκης. Η πρόταση αυτή τέθηκε εξαρχής που είναι επικίνδυνοι για τα συμφέ- νάσταση, το τσάκισμα του παλιού
φοιτητικό κίνημα, τις μαθητικές κα- στο έκτακτο υπουργικό συμβούλιο της ροντα του κεφαλαίου. Παράλληλα, ο αστικού κράτους, η διάλυση των μη-
ταλήψεις, το κίνημα κατά της «παγκο- τότε κυβέρνησης και φυσικά ο λόγος Δεκέμβρης αναδεικνύει, ότι το κράτος χανισμών καταστολής του και η κατά-
σμιοποίησης». Και άλλα ενδιαφέροντα που απορρίφθηκε δεν ήταν καμιά δη- και ειδικά το «βαθύ», έχει μια σχετική κτηση της εξουσίας από τους εργάτες
άρθρα και παρεμβάσεις. μοκρατική ευαισθησία, αλλά ο φόβος αυτοτέλεια από τους κυβερνώντες και και τον κόσμο της εργασίας.
8 ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 Αφιέρωμα ∆εκέμβρης και νεολαία

Μια εξέγερση
στο ξέσπασμα της
καπιταλιστικής
κρίσης

Δέκα χρόνια μετά και τα ερωτή-
ματα που έθεσε ο Δεκέμβρης του
‘08 είναι ακόμα παρόντα. Για ένα
μήνα, σε όλη τη χώρα, η νεολαία
είναι στους δρόμους, η εξέγερση
δεν είναι πια μακρινή εικόνα των Καμιά εξέγερση δεν ξεσπά εάν δεν υπάρχει ένας συνδυασμός αντικειμενικών και υποκειμενικών παραγόντων,
προαστίων του Παρισιού αλλά πα- συνειδητού και αυθόρμητου. Στην περίπτωση του Δεκέμβρη του 2008 αξίζει να αναζητήσουμε
ρούσα εικόνα της δικής μας ζωής.
Σύσσωμα τα αστικά επιτελεία, αντι- ποιες τάσεις και συλλογικές εμπειρίες –που σφράγιζαν το συνειδητό αλλά επηρέαζαν και το «αυθόρμητο»–
λαμβανόμενα τον κίνδυνο που κυ- είχαν διαμορφωθεί στο κίνημα της νεολαίας, ύστερα από δέκα χρόνια σημαντικών αγώνων.
οφορείται για τα ίδια, επιχείρησαν
είτε να απαξιώσουν τον Δεκέμβρη
ως ένα φαινόμενο μιας μειοψη-
φίας «μπαχαλάκηδων» ή να τον
υποτιμήσουν. Δίπλα σε αυτή την
Αποκορύφωμα ο Δεκέμβρης του 2008
προσπάθεια, δυστυχώς, βρέθηκε
η επίσημη, κοινοβουλευτική αρι-
στερά που έδωσε το καλύτερο άλ-
λοθι στον «αυριανισμό». Τι ήταν
όμως ο Δεκέμβρης και τι πραγμα-
Οι αγώνες «πριν» και
το «μετά» της εξέγερσης
τικά ζητούσε;
Αν επιχειρηθεί να ερμηνευτεί η
νεολαιίστικη εξέγερση ξεκομμένα
από το ιστορικό πλαίσιο που τη
γέννησε, τότε ο κίνδυνος είτε της
μυθοποίησης είτε της απαξίωσης
ταράξουν τα ήρεμα απόνερα της «ευη- δου και αποτέλεσε τη βασική μεθοδολο-
είναι μαθηματικά βέβαιος. Ο Δε-
κέμβρης είχε στο DNA του δύο Ανάλυση μερίας» των ολυμπιακών αγώνων με το
μεγαλειώδες φοιτητικό κίνημα της διε-
γία άσκησης πολιτικής των «από κάτω».
Αλλά και η εξέλιξη του πολιτικού περιε-
βασικά στοιχεία που έμελλε και
να τον καθορίσουν: Πρώτο, ήταν Σπύρος Χαϊκάλης τίας 2006-07, που έριξε υπουργούς και χομένου σε ένα βασικό καμβά αιτημά-
η κορυφαία στιγμή ανάπτυξης έβαλε μπλόκο στη συνταγματική ανα- των είναι χαρακτηριστικό της περιόδου.
του νεολαιίστικου κινήματος της θεώρηση. Αυτή ήταν η γενιά των αγω- Από τις μαθητικές καταλήψεις του ’98
δεκαετίας 1998-2008 και, δεύ- νιστών που από τα μαθητικά της χρόνια και τα εξεταστικά μέχρι το αντιπολεμι-
τερο, ήταν η εκκίνηση της ανά- μέχρι την ένταξή της στη νέα βάρδια κό και το φοιτητικό κίνημα του 06-07,

Τ
πτυξης του λαϊκού κινήματος της της εργατικής τάξης δεν άφησε κανένα το σύνολο των κινητοποιήσεων εκκινούν
ι εκφράστηκε, τι συμπυ- γάντι που έριξε το αστικό μπλοκ εξου- από πολιτική τάση του μαχόμενου κό-
επόμενης πενταετίας σε συνθήκες
κνώθηκε στον Δεκέμβρη σίας να μείνει κάτω, αλλά πάντα το σή- σμου να βάλει μπλόκο στις επιχειρού-
καπιταλιστικής κρίσης και μνημο-
από την προηγούμενη πο- κωνε και δημιουργούσε γεγονότα παν- μενες καπιταλιστικές αναδιαρθρώσεις
νιακών πολιτικών. «Merry crisis
ρεία του νεολαιίστικου κι- κοινωνικής σημασίας. Πρόκειται για του αστικού μπλοκ. Για να φτάσουμε
and a happy new fear», όπως
νήματος; Πρώτον, η ίδια μια γενιά αγωνιστών που αναμφίβολα στο Δεκέμβρη που τα αιτήματα πλέον
γράφτηκε τότε στους δρόμους της
η εμπειρία, οι άνθρωποι δηλαδή που ενίσχυσε, τόσο στη νεολαία όσο και στη αποκτούν νέα ποιότητα. Από την άμυ-
Αθήνας. Αυτά τα δύο στοιχεία θα
έπαιξαν το ρόλο του πρωταγωνιστή κοινωνία, το μαχητικό πολιτικό-κοι- να το κίνημα επιχειρεί να περάσει στην
πρέπει να ειδωθούν τόσο στην
στην εξέγερση. Σε αυτό το επίπεδο η νωνικό ρεύμα της ανυπακοής. Μέσα επίθεση. Εκείνες τις ημέρες τίθεται με
ενότητά τους όσο και στη σχετική
πλευρά της δεκαετίας του κινήματος σε αυτή τη δεκαετία μαζικοποιήθηκε μαζικούς όρους το «πώς θα πάει αλ-
τους αυτοτέλεια σε σχέση με τον
νεολαίας αποτελεί, όχι τυχαία, το πρώ- η ΕΑΑΚ στα πανεπιστήμια, δημιουρ- λιώς». Πλευρά που θα ξανασυναντηθεί
Δεκέμβρη του 2008.
το συστατικό στοιχείο του Δεκέμβρη. γήθηκε ο Ανυπότακτος Μαθητής στα στην ανάπτυξη του λαϊκού κινήματος
Είναι οι ίδιοι λίγο έως πολύ που ήταν σχολεία, δημιουργήθηκαν οι πρώτες την επόμενη πενταετία πολλές φορές
μαθητές στις καταλήψεις του 1998 και συλλογικότητες της νέας βάρδιας των με αποκορύφωση τις πλατείες και τις
έκανα όλη τη κοινωνία να μιλά για το εργαζομένων. πανεργατικές απεργιακές κινητοποιή-
«κάτσε καλά Γεράσιμε», ήταν οι ίδιοι Δεύτερο: η συνέχεια σε πολιτικό σεις. Τέλος ο Δεκέμβρης επιχείρησε να
που αποτέλεσαν τον βασικό πυρήνα περιεχόμενο πάλης και μορφή άσκη- υπερβεί τις έως τότε δομές οργάνωσης
ανάπτυξης του αντιπολεμικού-αντιι- σης πολιτικής. Το τρίπτυχο «Συνελεύ- του κινήματος και να προσεγγίσει με
μπεριαλιστικού κινήματος το 2001 και σεις-Καταλήψεις-Διαδηλώσεις» ως μορ- σχετικά πρωτότυπο τρόπο τα όργανα
το 2003. Ήταν αυτοί που όταν όλα φαι- φή πάλης, στιγμάτισε το σύνολο των επιβολής της λαϊκής θέλησης.
νόντουσαν τόσο ομαλά κατάφεραν να αγώνων της νεολαίας εκείνης της περιό- Τρίτον: ο ορισμός του αντιπάλου.
Αφιέρωμα ∆εκέμβρης και νεολαία ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 9
Μέσα σε αυτή τη δεκαετία πλευρές και άνοιξε τον δρόμο
ωρίμασε για τα καλά και του νέου γύρου αναμέτρησης
αποτέλεσε βασική πλευρά που ακολούθησε μετά από
πολιτικής ανάπτυξης του αυτόν. Όπως κάθε εξέγερση
νεολαιίστικου κινήματος ο είχε ταυτόχρονα το στοιχείο
ορισμός του αντιπάλου. Με της τομής με την έως εκεί-
σαφήνεια σε όλη αυτή τη δε- νη τη στιγμή ανάπτυξη της
καετία ο πρώτος και βασικός συνείδησης του μαχόμενου
αντίπαλος που έθετε το νεο- κόσμου και της συνέχειας Δέκα χρόνια
εντός του ευρύτερου ιστορι-
λαιίστικο κίνημα ήταν η εκά-
στοτε κυβέρνηση. Έτσι, το κού πλαισίου που έδρασε. αγώνες «μέσα
πολιτικό πλαίσιο ενώ μπορεί
να εκκινούσε με αιχμή κά-
Όπως στη ζωή, έτσι και
στη πολιτική τίποτα δεν γεν-
σε δρόμους
ποιο νόμο γρήγορα γινόταν νιέται από μόνο του. Η δε-
καετία που προηγήθηκε του
που καίνε»
συνολικό αντικυβερνητικό
πλαίσιο πάλης. Δεύτερη ση- Δεκέμβρη, η σχεδόν διαρ-
μαντική πλευρά ήταν η αντι- κής παρουσία της νεολαίας
ΕΕ πάλη και η πάλη ενάντια στο δρόμο, η μαζικοποίηση
στους ιμπεριαλιστικούς σχε-
Τον Δεκέμβρη τα αιτήματα του πολιτικού ρεύματος της
διασμούς, σε αυτό συνέβαλε αποκτούν νέα ποιότητα. Από την άμυνα αντικαπιταλιστικής αριστε-
αποφασιστικά και το αντιπο- ράς στη νέα γενιά αλλά και
λεμικό κίνημα που αναπτύ-
το κίνημα επιχειρεί να περάσει της αναρχίας με άλλο τρόπο, 1998: Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ
έδωσαν την απαραίτητη πο- και ο τότε υπουργός Παιδείας Γ.
χθηκε στη αρχή του αιώνα στην επίθεση. Εκείνες τις μέρες τίθεται Αρσένης καταθέτουν δύο σημα-
για να αναβαθμιστεί η πάλη λιτική ώθηση για να γεννη-
του νεολαιίστικου κινήματος
με μαζικούς όρους το «πώς θα πάει αλλιώς» θεί η εξέγερση. Αποτέλεσε ντικές αναδιαρθρώσεις στο χώρο
σημαντική παρακαταθήκη η της εκπαίδευσης: αλλάζει ο τρό-
σε μια τέτοια κατεύθυνση.
πεποίθηση που είχε αναπτυ- πος εισαγωγής στη τριτοβάθμια
Τον Δεκέμβρη όμως είναι
χθεί όλη αυτή τη δεκαετία εκπαίδευση και καταργείται η
η πρώτη φορά που υπάρχει
στην αγωνιζόμενη νέα γενιά επετηρίδα (προσλήψεις μέσω δι-
τομή και μπαίνει συνολικό-
ότι ο μόνος δρόμος επιβολής αγωνισμού ΑΣΕΠ). Τον Ιούνη του
τερο πλαίσιο σύγκρουσης
των διεκδικήσεών της είναι 1998, που έχει προγραμματιστεί
με το αστικό κράτος και το
ο μαχητικός, ανυποχώρητος ο πρώτος διαγωνισμός ΑΣΕΠ τα
καπιταλιστικό σύστημα και
αγώνας, ο εξωκοινοβουλευ- 30 εξεταστικά κέντρα πολιορκού-
ερωτήματα –αν όχι και απα-
τικός δρόμος. Πεποίθηση νται από χιλιάδες αδιόριστους
ντήσεις– για τον τρόπο υπέρ-
που έγινε και σύνθημα στα εκπαιδευτικούς και φοιτητές. Το
βασής του.
χείλη των αγωνιζόμενων Δεκέμβρη του ίδιου έτους εκτιμά-
Τέταρτο: η ματιά στο μέλ-
φοιτητών-μαθητών όλη αυτή ται ότι περίπου το 70% των Λυ-
λον. Βασική πλευρά ανάπτυ-
τη περίοδο, αποκόπτοντας κείων-Γυμνασίων της χώρας τελεί
ξης του νεολαιίστικου κινή-
τη μάχη για το μπλοκάρισμα υπό κατάληψη ενάντια στο νέο
ματος όλη αυτή τη δεκαετία
της καπιταλιστικής αναδι- τρόπο εισαγωγής στη τριτοβάθμια
ήταν η άρνηση του μέλλοντος
άρθρωσης, το μπλοκάρισμα εκπαίδευση.
που ετοίμαζαν για τη νεο-
της πολεμικής μηχανής, την
λαία. Είναι σημαντικό να ση- 1999-2003: Πρόκειται για μια τρι-
πάλη για ζωή με αξιοπρέ-
μειωθεί πως την ίδια περίοδο πεια, από τα κοινοβουλευ- ετία άνθησης του αντιπολεμικού
των μαθητικών καταλήψεων τικά παζάρια μεταξύ της αγώνα και του κινήματος ενάντια
του ’98, έχουμε τη πρώτη
μάχη του κινήματος της νέας
Τροχιοδεικτική Παρά τις ταλαντεύσεις (οι οποί-
ες δεν παρατίθενται για να υπο- εκάστοτε κυβέρνησης και στην καπιταλιστική διεθνοποίηση
των υπόλοιπων κοινοβου- και την ΕΕ. Σημαντικοί σταθμοί
βάρδιας της εργατικής τάξης βολή τιμήσουν την εξέγερση αλλά
ως χρήσιμη εμπειρία για τις λευτικών κομμάτων (συμπε- είναι οι συγκλονιστικοί αγώνες
με τα εξεταστικά του ΑΣΕΠ.
Αλλά και στο φοιτητικό κί- του μέλλοντος εξεγέρσεις του μέλλοντός μας) ριλαμβανομένης και της επί-
σημης αριστεράς) και ανα-
για το μπλοκάρισμα της πολεμι-
κής μηχανής σε Γιουγκοσλαβία
νημα πολύ γρήγορα αναπτύ- αναμφίβολα ο Δεκέμβρης απο-
δεικνύοντας πως μοναδική (1999), Αφγανιστάν και Ιράκ
χθηκαν αιτήματα όπως «δεν τέλεσε την κορυφαία –μέχρι
αντιπολίτευση είναι ο μαχό- (2003) αλλά και οι μεγάλες και μα-
θα γίνουμε η γενιά των 600 τώρα– στιγμή του νεολαιίστι-
μενος κόσμος της εργασίας χητικές συγκεντρώσεις με κορμό
ευρώ» σε μια εποχή που ο κου κινήματος στον 21ο αιώνα
και της νεολαίας. την Πρωτοβουλία Αγώνα ενάντια
βασικός μισθός ανερχόταν και ταυτόχρονα τροχιοδεικτική
Από την άλλη ο Δεκέμ- στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στη
πάνω από τα 700 ευρώ. Ο βολή των μεγάλων γεγονότων
βρης έφερε και τα κουσού- Θεσσαλονίκη τον Ιούνη του 2003.
Δεκέμβρης έπιασε αυτό το που ακολούθησαν. Προκάλεσε
ρια της εποχής του, τις στρα-
νήμα και επιχείρησε συνθη-
την πιο έντονη μέχρι τότε πολιτική αστάθεια και συνέ- 2005-2007: Χρόνια ανάπτυξης του
τηγικές ανεπάρκειες των
ματολογικά να του δώσει πιο
βαλε αποφασιστικά στο να αποδείξει πλατύτερα στη φοιτητικού κινήματος. Ο πρώτος
πιο πρωτοπόρων κομματιών
επιθετικά χαρακτηριστικά
πληττόμενη κοινωνική πλειοψηφία πως ο εχθρός μας, γύρος της αντιπαράθεσης ξεκινά το
αλλά και τις ταλαντεύσεις
οι πολιτικοί και κοινωνικοί φορείς του κεφαλαίου δη- 2005 με την εναντίωση των φοιτη-
βάζοντας το αίτημα «Τα θέ- και των πιο αυθόρμητων, γι’
λαδή, δεν είναι τόσο άτρωτοι όσο δείχνουν. τών στην αξιολόγηση, τα ΙΔΒΕ και
λουμε όλα και για όλους». αυτό και τελικά ηττήθηκε ή
Ανολοκλήρωτες πλευρές επι- Για του Δεκέμβρηδες, τους Νοέμβρηδες, τους Ιού- έστω δεν νίκησε. Παρά την τον ΔΟΑΤΑΠ. Για να κορυφωθεί
θετικής διεκδίκησης και όχι ληδες και τελικά τους Οκτώβρηδες που έρχονται, η ουσιαστική προσπάθεια ο τα δύο επόμενα χρόνια ενάντια
αμυντικής, όπως είχε μέχρι ιστορία μας δεν είναι πότε μονοσήμαντη. Έχει στο αγωνιζόμενος κόσμος να πε- στην εκπαιδευτική αναδιάρθρωση
τότε κατακτηθεί. εσωτερικό της τις δικές μας αδυναμίες και τις δικές ράσει στην αντεπίθεση και που επιχείρησε η κυβέρνηση της
Από τα πιο πάνω γίνε- μας δυνατότητες όσο και τις δυνατότητες της ίδιας να μην μείνει τερματοφύλα- ΝΔ και η τότε υπουργός Παιδεί-
ται αντιληπτό πως ο Δεκέμ- της εποχής. Οι δεύτερες είναι που πρέπει να αξιο- κας των εξελίξεων, η αδυνα- ας Μ. Γιαννάκου για αλλαγή του
βρης του ’08 πάτησε στην ποιηθούν και οι πρώτες να μελετηθούν με σκοπό να μία στρατηγικής στόχευσης νόμου-πλαίσιο στα πανεπιστήμια
πολιτική εμπειρία που είχε σταματήσει να ζει το 1% εις βάρος του 99%, όπως που θα υπερβαίνει το γενικό και αναθεώρηση του συντάγμα-
κατακτηθεί όλη τη προηγού- είπε λίγο αργότερο το κίνημα «occupy wall street», ερώτημα του «πώς θα πάει τος. Μάη-Ιούνη 2006 και Γενά-
μενη δεκαετία της έντονης για την διεύρυνση του πολιτικού και στρατηγικού αλλιώς;» και να το κάνει ρη-Μάρτη 2007 σχεδόν το σύνολο
ανάπτυξης του νεολαιίστι- ορίζοντα του μαχόμενου κόσμου. Για την κατάργηση συγκεκριμένη τακτική «θα των ΑΕΙ-ΤΕΙ τελούν υπό κατάληψη.
κού κινήματος, επιχείρησε της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο και το πάει έτσι...», αδυνάτισε Αποτρέπεται η αναθεώρηση του
ανολοκλήρωτα να δώσει νέα επαναστατικό πέρασμα στην κομμουνιστική απελευ- αντικειμενικά την πολιτική άρθρου 16 για την ίδρυση ιδιωτι-
ποιότητα στις περισσότερες θέρωση. καύσιμη ύλη της εξέγερσης. κών ΑΕΙ.
10 ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 Αφιέρωμα ∆εκέμβρης και νεολαία

Ελένη Παγκαλιά
Από το Σιάτλ στον Μαρμαρά
Η Πρωτοβουλία Αγώνα 2003 υψώνει «πύργο ατίθασο» απέναντί τους

κόσμος ήταν εφικτός, ούτε θα μπορού- μιας πολύ βαθειάς πολιτικής διαδικασίας
σαμε ποτέ να διεκδικήσουμε κάτι που θα που αναγνώριζε και έθετε στο προσκήνιο
άλλαζε τα πράγματα. Για την Πρωτοβου- τη βία του καπιταλισμού (και όχι απλά
λία Αγώνα 2003 η μάχη έπρεπε να δίνεται των κακών που εισβάλλουν στο Ιράκ), τη
ενάντια στην καπιταλιστική παγκοσμιοποί- βία της ΕΕ (η οποία, όπως ακόμα βιώνου-
ηση, ενάντια στην Ευρωπαϊκή Ένωση και με, δεν είναι «το σπίτι των λαών»), τη βία
ενάντια στην κυβέρνηση — στην κάθε της συναίνεσης. Το κεντρικό σύνθημα της
κυβέρνηση που στηρίζει την ΕΕ και το Πρωτοβουλίας Αγώνα 2003, «να υψώσου-
ΝΑΤΟ. Και έπρεπε να δίνεται με όρους με πύργο ατίθασο απέναντί τους», συ-
μαζικότητας και ανατροπής, γι’ αυτό και μπύκνωνε τη βασική πολιτική θέση.
συγκροτήθηκε μια πολύ ευρεία βάση που Δεν είναι τυχαίο ότι όλες οι κινητοποι-
έθετε το ζήτημα της από τα κάτω οργάνω- ήσεις εκείνης της περιόδου ήταν ιδιαίτερα
σης του κινήματος, με τα σχήματα και τις μαζικές και συγκρουσιακές, με αποκορύ-
οργανώσεις που συμμετείχαν να παίζουν φωμα το τριήμερο στη Θεσσαλονίκη στις
καθοριστικό ρόλο σε αυτό, μέσα από τη 19-21 Ιουνίου 2003 και τη μάχη στον Μαρ-
διαδικασία των διαρκώς ανοιχτών συνε- μαρά, όπου το μπλοκ της Πρωτοβουλίας
λεύσεων και μέσα από τη συλλογική υλο- Αγώνα ήταν το πιο μαζικό. Μαζικότητα
ποίηση των αποφάσεων. υπήρχε όλες τις ημέρες, στις συνελεύσεις
Οι αποφάσεις αφορούσαν σε μεγά- και τις συναυλίες, στο κάμπινγκ μέσα στο
λο βαθμό τις δράσεις καθώς και το πο- Πανεπιστήμιο, με συμμετοχή αγωνιστών

Η
λιτικό πλαίσιο, όπου διαμορφωνόταν η και αγωνιστριών από όλη την Ελλάδα,
Πρωτοβουλία Αγώνα 2003 σαν να συζητούν πώς θα αντιμετωπίζαμε ξεχωριστή από το Ελληνικό Κοινωνικό αλλά και από το εξωτερικό. Η Πρωτο-
γεννήθηκε μέσα στα χρό- το εξάμηνο της Προεδρίας. Έτσι συγκρο- Φόρουμ δράση. Οι δράσεις που έγιναν βουλία Αγώνα 2003 έκανε μια πολύ μα-
νια του κινήματος ενάντια τήθηκε η Πρωτοβουλία Αγώνα 2003, με το 2003 ήταν πολλές και ιδιαίτερα συ- ζική συνέλευση την τελευταία μέρα του
στην παγκοσμιοποίηση, έντονο το αντικαπιταλιστικό, αντιΕΕ και γκρουσιακές, αντιπολεμικές και αντι- τριημέρου, όπου μπήκε το ζήτημα της
που έκανε την πρώτη μα- αντιπολεμικό-αντιιμπεριαλιστικό πρό- ΕΕ (αποκλεισμοί βάσεων σε Σούδα και συνέχειας, με διαφωνίες να εκφράζονται
ζική του εμφάνιση στο Σιάτλ το 1999 και ταγμα, καθώς είχε ξεκινήσει η επέμβαση Τύρναβο, μαζική παρουσία στη Σύνοδο γύρω από το κατά πόσο θα μπορούσε να
σημαδεύτηκε από τη Γένοβα το 2001. Το των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και προετοιμα- υπουργών Εργασίας τον Ιανουάριο, στη προχωρήσει σε κάτι άλλο. Συνέχισε να
2003 η Ελλάδα είχε αναλάβει την εξάμη- ζόταν αντίστοιχη στο Ιράκ. Σε μια εποχή Σύνοδο υπουργών Άμυνας τον Μάρτιο, παρεμβαίνει και στα τεκταινόμενα της
νη προεδρία της ΕΕ, με αποκορύφωμα που αρκετά από τα πολιτικά κόμματα στα αντιπολεμικά συλλαλητήρια τον Φλε- επόμενης χρονιάς, στους Ολυμπιακούς
τη συνάντηση κορυφής της Ευρωπαϊκής που συμμετείχαν στο Κοινωνικό Φόρουμ βάρη και τον Μάρτη κ.α.) Το πολιτικό Αγώνες και να κατεβαίνει και σε άλλες
Ένωσης τον Ιούνιο στον Μαρμαρά της (ανάμεσά τους και ο Συνασπισμός) είχαν πλαίσιο όμως ήταν η πιο σημαντική πτυχή κινητοποιήσεις. Η χρονολογία στον τίτλο
Χαλκιδικής. Το καλοκαίρι του 2002, πολι- ήδη στηρίξει ή ψηφίσει πανευρωπαϊκά εκείνης της περιόδου, καθώς για πρώτη της ίσως να έβαζε από την αρχή ένα χρο-
τικές οργανώσεις, σχήματα εργασιακών τη διεύρυνση της ΕΕ, τη δημιουργία ευ- φορά φαινόταν ότι η αντικαπιταλιστική νικό όριο στη δράση της. Ωστόσο, ήταν
χώρων και σχολών, συνδικαλιστικές κινή- ρωστρατού και τη Λευκή Βίβλο για την Αριστερά μπορεί να συσπειρωθεί και να καθοριστικό βήμα για τις εξελίξεις που
σεις, συσπειρώσεις γειτονιάς, αντιπολε- εργασία, γινόταν σαφές ότι όσο το κίνη- έχει λόγο και πρωταγωνιστικό ρόλο στα ακολούθησαν στην αντικαπιταλιστική
μικές πρωτοβουλίες, οικολογικές και φε- μα δεν αμφισβητούσε την καπιταλιστική πράγματα. Οι πολύ δυναμικές συγκρού- αριστερά και στις προσπάθειες για κοινή
μινιστικές κινήσεις, αλλά και ανένταχτοι διάρθρωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σεις που δόθηκαν εκείνη την περίοδο από δράση και κοινά μέτωπα αγώνα.
αγωνιστές και αγωνίστριες από τον χώρο τον ρόλο της στα πολεμικά-ιμπεριαλιστι- τον χώρο αυτό, οι οποίες άφησαν το στίγ- *Εκτεταμένη εκδοχή του άρθρου στο
της αντικαπιταλιστικής αριστεράς άρχι- κά σχέδια της περιόδου, ούτε ένας άλλος μα τους και αργότερα, ήταν αποτέλεσμα www.prin.gr.

Μάκης Βάσιλας «Κάτσε καλά Γεράσιμε»
Το κύμα μαθητικών καταλήψεων 1998-1999

Δ
έκα χρόνια πριν τον Δεκέμβρη, ση- η πόρτα της εισόδου σε ΑΕΙ και ΤΕΙ. Η μαθητική εξέγερση έφτασε σε όλη
την περίοδο 1998-1999, υπήρξε Διαμορφώνονταν ένα πλαίσιο εξαιρετικά την χώρα. Οι δρόμοι στις μεγάλες
πολύ μεγάλη αναταραχή στους ανταγωνιστικό. Το κυνήγι του βαθμού, τα πόλεις γέμισαν από διαδηλωτές με
χώρους της εκπαίδευσης λόγω της αντι- φροντιστήρια, η εντατικοποίηση της ζωής βασικό σύνθημα το περίφημο «Κάτσε
δραστικής μεταρρύθμισης του τότε των μαθητών θα δημιουργούσαν ένα πε- καλά Γεράσιμε». Υπήρχε και η παραλ-
υπουργού Παιδείας Γεράσιμου Αρσένη, ριβάλλον εφιαλτικό για τα παιδιά, ειδικά λαγή «κάτσε καλά Χριστόδουλε» όταν
που σηματοδοτούσε και μια σοβαρότατη όσα προέρχονταν από λαϊκά στρώματα. ο τότε αρχιεπίσκοπος κάλεσε τους μα-
προσπάθεια να ξεμπερδέψει η ελληνική Για όποιον και όποια δεν τα κατάφερνε, θητές να γυρίσουν στα θρανία τους και
άρχουσα τάξη με την ανορθογραφία του υπήρχε η έξοδος από το Λύκειο και η με- να ασχολούνται μόνο με το διάβασμα.
κινήματος στην εκπαίδευση. Να ξεμπερ- γάλη δεξαμενή των λεγόμενων ΤΕΕ (τε- Είχε άλλωστε εμπειρία, ως νέος κατά την
δέψει ειδικά με την εκπαιδευτική αριστε- χνικά επαγγελματικά εκπαιδευτήρια), περίοδο της χούντας. Είναι προφανές
ρά που έπαιζε σοβαρό ρόλο ενάντια στις στα οποία οι «αποτυχημένοι» θα καταρτί- πως σε μεγάλο βαθμό το μαθητικό κίνημα
κυβερνητικές επιθέσεις. Το σχέδιο δημι- ζονταν και θα μαθήτευαν προκειμένου να και οι μορφές του (καταλήψεις σχολείων, και από τις μικρές ή μεγαλύτερες αλλά
ουργούσε έναν ενιαίο τύπο λυκείου, με αποκτήσουν εργασιακή εμπειρία. αποκλεισμοί δρόμων ανά γειτονιά κλπ) πάντως υπαρκτές δυνάμεις των συλλογι-
πανελλαδικού τύπου εξετάσεις σε 14 μα- Αποφασιστική υπήρξε η αντίδραση ως ένα βαθμό είχαν να κάνουν με την αυ- κοτήτων που δρούσαν στο χώρο. Επίσης,
θήματα τόσο στη β’ όσο και στη γ’ λυκεί- των μαθητών. Με μαζικές συνελεύσεις θόρμητη κίνηση των μαθητών ενάντια σε η μεγάλη αντιπαράθεση του καλοκαιριού
ου. Ο μέσος όρος αυτών των εξετάσεων αποφάσισαν καταλήψεις στα σχολεία αυτό που καταλάβαιναν ότι κατέστρεφε του 1998 με την μάχη του εκπαιδευτικού
θα διαμόρφωνε τον βαθμό του λεγόμενου προκειμένου να σταματήσουν την εκπαι- το μέλλον τους. Συντονίστηκε όμως και και φοιτητικού κινήματος στα εξεταστι-
Εθνικού Απολυτηρίου με τον οποίο και θα δευτική αντιμεταρρύθμιση που απειλού- βοηθήθηκε να πάρει ριζοσπαστικά χα- κά, άνοιξε τον δρόμο για την αμφισβήτη-
άνοιγε -για όσους άντεχαν αυτή την πίε- σε να μετατρέψει τη ζωή τους σε κόλαση. ρακτηριστικά, να απλωθεί πανελλαδικά σή του νόμου Αρσένη και στους μαθητές.
Αφιέρωμα ∆εκέμβρης και νεολαία ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 11
Σοφία Τσάδαρη Για να κατανοήσουμε τον Δεκέμβρη, οφείλουμε να δούμε τα χαρακτηριστικά του που είχαν
προετοιμαστεί από καιρό εντός του φοιτητικού κινήματος. Τα μπλοκ αγώνα που είχαν συγκροτηθεί
μέσα στις σχολές δεν ήταν μόνο φορείς πολιτικής συνείδησης και λόγου αλλά και
υλικοί και ενσώματοι εκφραστές μιας από τα κάτω, μαζικής και συγκρουσιακής φυσιογνωμίας.

Δ
έκα χρόνια μετά είναι πια
καθαρό αυτό που πιο αβέ-
βαια συζητούσαμε τότε, ότι
ο «Δεκέμβρης» ήταν –ως κι-
νηματικό ορόσημο– η έναρξη
της εποχής της κρίσης. Η νεολαία έγινε
πρωταγωνίστρια στην εξόρυξη του κοι-
νωνικού υπεδάφους μιας εξέγερσης, που
όπως φάνηκε κυοφορούσε μια γενικότε-
ρη κοινωνική και πολιτική σύγκρουση.
Η στρατηγική και πολιτική ανεπάρκεια
της Αριστεράς και ο εκφυλισμός του συν-
δικαλιστικού κινήματος ήταν, βέβαια,
καθοριστικοί παράγοντες που όρισαν τον
χαρακτήρα και τα όρια αυτής της εξέ-
γερσης. Πολλές πλευρές και συμπερά-
σματα μπορούν να αναδυθούν αλλά εδώ
θα σταθώ στη διάσταση του «Δεκέμβρη»
ως κορύφωση προηγούμενων πολιτικών
διεργασιών του φοιτητικού κινήματος.
Εκείνων που έφεραν τα πανεπιστήμια και
τους χώρους τους –κυριολεκτικά και μετα-
φορικά– στο να αποτελέσουν κέντρα του
Ο δρόμος είχε αποκτήσει
τη δική του αγωνιστική ιστορία
αγώνα. Αυτή η διάσταση δεν ήταν η μόνη
ούτε η πρωταρχική, είναι, όμως, κρίσιμη.
Για να κατανοήσουμε, όχι την αναπάντε-
χη πλευρά του Δεκέμβρη αλλά, εκείνα τα
χαρακτηριστικά του που είχαν προετοιμα- Η πορεία του φοιτητικού κινήματος και η αντικαπιταλιστική Αριστερά
στεί από καιρό εντός του φοιτητικού κινή-
ματος, ως της πιο οργανωμένης εκδοχής
του νεολαιίστικου, αλλά και ενός χώρου στικών του ΑΣΕΠ, κι ύστερα εναντιώθηκε πολιτικοποίηση του κινήματος και των στημιακού ασύλου, τα μπλοκ αγώνα δεν
με ηγεμονική παρουσία της αντικαπιταλι- στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας και το μπλοκ αγώνα στις σχολές. Αυτή η συστη- ήταν μόνο φορείς πολιτικής συνείδησης
στικής αριστεράς. ΝΑΤΟ, διαμόρφωσε νέες τότε απαιτή- ματική δουλειά διαμόρφωνε μέσα στα και λόγου αλλά και υλικοί και ενσώματοι
Ο Κριστόφ Μπαρμπιέ, διευθυντής του σεις και ερωτήματα στους αγωνιστές. Το πανεπιστήμια, όχι χωρίς αντιφάσεις και εκφραστές μιας από τα κάτω, μαζικής
γαλλικού περιοδικού Εξπρές, είχε δηλώσει ‘97-’98 στο φοιτητικό κίνημα και το ‘98-99ταλαντεύσεις, ένα ρεύμα το οποίο –πέρα και συγκρουσιακής φυσιογνωμίας. Η
τότε ότι: «Πλανιέται σήμερα στην Ευρώπη, μετά στο μαθητικό τέθηκε το δίλημμα «αγώνας από τις κάθε φορά επίκαιρες αιχμές που μαζικοποίηση βασίστηκε στις αμεσοδη-
τις βιαιότητες των Αθηνών, ένα άρωμα άνοιξης ή όχι ενάντια στους νόμους Αρσένη» και η είχαν ειδική σημασία– αφουγκραζόταν μοκρατικές μορφές οργάνωσης και τις
των λαών, ένα φάντασμα γενικευμένης εξέγερ- έξοδος της νεολαίας στο πολιτικό προσκή- την «εκπαιδευτική μεταρρύθμιση» των μαχητικές διαδηλώσεις ενός κινήματος,
σης της ευρωπαϊκής νεολαίας ενάντια στην κρίση νιο οδήγησε σε μια (φαινομενικά παρά- συνόδων της Μπολόνιας και της Λισαβό- αντικυβερνητικού και αντιδιαχειριστι-
[...]. Η γενιά των 700 ευρώ, υπερπτυχιούχος και δοξη τότε) ραγδαία πολιτικοποίηση των νας ως στρατηγικού χαρακτήρα επίθεση κού. Δεν διαπραγματευόταν. Η πανελ-
αποπληρωνόμενη, αυτή που πιστεύει ότι χάνει τη χαρακτηριστικών του αγώνα, που σήμανε του κεφαλαίου, με στόχο τη βαθύτερη λαδική εμβέλεια δε που κατέκτησε στις
ζωή της προσπαθώντας να την κερδίσει, δεν θα συναγερμό στα αστικά επιτελεία. Η ανα- εκμετάλλευση των εργαζομένων. Οι βα- κορυφώσεις του ήταν και αποτέλεσμα της
δεχτεί να θυσιαστεί χωρίς επαναληπτικές εξεγέρ- βάθμιση του ζητήματος της εργασιακής σικοί πυλώνες της πιστοποίησης, της παρέμβασης της ΕΑΑΚ, που τα σχήματά
σεις». Αυτή που έμελε να γίνει η «γενιά των προοπτικής των αποφοίτων συμπληρώ- αξιολόγησης, του ανταγωνισμού, ο στα- της σε κάθε σχολή, σε όλη την Ελλάδα,
700 ευρώ» υπήρξε το κοινωνικό υποκείμε- θερός προσανατολισμός στη δια- ήταν ένας οργανωτικός κορμός με κατα-
νο των φοιτητικών αγώνων της περιόδου σπασμένη γνώση και τα κατακερ- λυτική σημασία για την κινηματική ανά-
που προηγήθηκε του Δεκέμβρη του 2008. Η μακρόχρονη πάλη ματισμένα εργασιακά δικαιώματα πτυξη στις κρίσιμες καμπές.
Η ανάδειξη δε αυτής της ταυτότητάς της κατά της αστικής εκφράστηκε μέσα από νόμους, Το Πάσχα του 2007 ήταν ένα όριο για
δεν ήταν αυτονόητη αλλά (και) αποτέλε- ρυθμίσεις και –βέβαια– κινηματι- την έξαρση του φοιτητικού κινήματος
σμα πολιτικής δουλειάς των δυνάμεων στρατηγικής και η ανάδειξη κούς σταθμούς ως το 2005, πρε- του 2006-2007. Μέχρι την εξέγερση του
της αντικαπιταλιστικής αριστεράς στα του θέματος της εργασίας λούδια της φοιτητικής έκρηξης του Δεκέμβρη μεσολάβησε ενάμισης χρόνος,
Πανεπιστήμια. Σε μια πολύπλευρη και 2006-2007. Η «κατοχύρωσή» των αντιφατικός, δυσκολίας και προσμονής,
διαρκή προσπάθεια πολιτικοποίησης, η παραπάνω ήταν διακύβευμα σε υποχώρησης αλλά και προετοιμασίας.
νΚΑ και η ΕΑΑΚ ενίσχυσαν τον προσα- μια μάχη διαρκείας μεταξύ πολιτι- Τους μήνες, ωστόσο, πριν τον Δεκέμβρη
νατολισμό του φοιτητικού κινήματος στο θηκε στις φοιτητικές κινητοποιήσεις του κών γραμμών και θέσεων. και μπροστά στις κυβερνητικές εξαγγελί-
ζήτημα της εργασίας. 2001 ενάντια στην επονομαζόμενη ανω- Συγκροτήθηκε επάνω σε αυτά μια ες τότε για τα κολλέγια, η κατάσταση είχε
Ταυτοχρόνως ανέδειξαν τη σύνδεση τατοποίηση των ΤΕΙ, όπου αναδείχθηκε η δική μας αφήγηση και κουλτούρα που αρχίσει να αλλάζει με μαζικές γενικές συ-
με τη μεταπολιτευτική εμπειρία των φοι- ενότητα του φοιτητικού κινήματος επάνω χτιζόταν στον δρόμο «εδώ και τόσα και νελεύσεις και πορείες σε όλη την Ελλάδα.
τητικών αγώνων, του ‘90-91 και συνολικά στη δυνατότητα άρσης του κατακερματι- τόσα χρόνια». Αν ο προσανατολισμός που Η προσπάθεια δημιουργίας κινηματικής
της δεκαετίας του 1990. Η συντεταγμένη σμού και του συντεχνιασμού, στη βάση έθετε στον πυρήνα το ζήτημα της εργασί- απάντησης έφτασε και κυριολεκτικά στις
αντιπαράθεση από το 1992, όταν δημο- των κοινών συμφερόντων στην εργασία. ας ήταν η μια κομβικής σημασίας πλευρά μέρες πριν από τη δολοφονία του Αλέξη
σιεύεται η Λευκή Βίβλος της ΕΕ για την Με επόμενους σταθμούς το αντιπολε- που επικοινωνεί με τον Δεκέμβρη και τα Γρηγορόπουλου, σε μια πανελλαδική δι-
εκπαίδευση, ως τις καταλήψεις του ‘95 μικό κίνημα και τη συζήτηση για την «τρο- κινήματα της κρίσης, το απαραίτητο συ- αδήλωση χιλιάδων φοιτητών στην Αθήνα
διαμόρφωσε ένα πλαίσιο συνολικής αντί- μοκρατία», την ελληνική προεδρία της ΕΕ μπλήρωμά της αφορούσε στις μορφές της και σε νέα εμφάνιση του συντονιστικού
θεσης στην αστική στρατηγική. Η τριετία το 2003 και την αντίσταση στην «εθνική οργάνωσης του κινήματος. Σε σύνδεση με γενικών συνελεύσεων. Το Σάββατο το
της αναμέτρησης 1997-2000, της νεολαί- μέθεξη» της Ολυμπιάδας και του Euro το την ιστορικά κατοχυρωμένη φυσιογνωμία βράδυ της ίδιας εβδομάδας, η ιστορία
ας που συναντήθηκε στις διαδηλώσεις, 2004, η παρέμβαση της αντικαπιταλιστι- και πάλη για δημοκρατικά δικαιώματα, επιφύλασσε μια νέα τροπή, με ολόκληρη
τις καταλήψεις και τα μπλόκα των εξετα- κής αριστεράς επιχειρούσε ευρύτερα την ελευθερίες και διεύρυνση του πανεπι- τη νεολαία στους δρόμους της εξέγερσης.
20 ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 ∆ιάλογος για τον ∆εκέμβρη

Σάββας Μιχαήλ | γραμματέας του ΕΕΚ
Δεκέμβρης 2008:
Βάρκιζα, τέλος!
▸ Αρχή μιας παρατεταμένης κρίσης του κράτους,
η οποία δεν έχει ξεπεραστεί ακόμα

Η
επαναστατική εξέγερση στερά , με ελάχιστες εξαιρέσεις, πα-
που ξέσπασε στην Ελ- ρέλυσε αμήχανη μπροστά στο απροσ-
λάδα στις 6 Δεκεμβρίου δόκητο. Κόλλησε στην αναρχοφοβία
2008, δυο μήνες μετά της, αγνοώντας το ελευθεριακό πνεύ-
την κατάρρευση της Λί- μα που ζωογονούσε το κίνημα — και
μαν Μπράδερς στις 15 Σεπτεμβρίου τον ίδιο τον επαναστατικό μαρξισμό.
«είναι η πρώτη πολιτική έκρηξη της Στράφηκε από το άγνωστο στα γνω-
τρέχουσας παγκόσμιας οικονομικής στά, στις «ενοποιητικές» διαδικασίες
κρίσης». Η ακριβής αυτή πολιτική εκτί- για κάθοδο στην «κεντρική πολιτική
μηση δεν οφείλεται σε κάποιον θερ- (βλ. εκλογική) σκηνή».
μόαιμο αναρχικό ούτε σε αμετανόητο Την ίδια ιστορική στιγμή, από τις
τροτσκιστή αλλά στον τότε επικεφαλής αρχές Δεκεμβρίου 2008 μέχρι τις αρ-
του ΔΝΤ, τον περιβόητο και παμπόνη- χές Φεβρουαρίου 2009 (όταν σταμα-
ρο Ντομινίκ Στρος-Καν. Τη γνώμη του τάει και η εμβληματική κατάληψη
συμμερίζονταν και άλλοι ανήσυχοι ηγέ- της Λυρικής), η Ελλάδα φλέγεται, τα
τες του καπιταλιστικού κόσμου, όπως αστυνομικά τμήματα πολιορκούνται,
ο Σαρκοζί που ανέβαλε εκπαιδευτικό η κυβέρνηση τα έχει χαμένα, ο λαός
νομοσχέδιο για να αποφύγει μια επέ- είναι με τη νεολαία και η νεολαία γί-
κταση της εξέγερσης στη Γαλλία ή και νεται κραυγή όλων των προηγούμε-
η γερμανική κυβέρνηση που, γνωρίζο- νων νικημένων γενεών: Βάρκιζα τέλος!
ντας από τα μέσα την επικείμενη χρε- Τέλος στην πολιτική της ταξικής συν-
ωκοπία της Ελλάδας, έκανε έκτακτες θηκολόγησης, όχι άλλες προδομένες
μυστικές συναντήσεις με τον Γιωργά- επαναστάσεις, επανάσταση μέχρι τη
κη Παπανδρέου, ετοιμάζοντας εκ των νίκη — 2008, Πολυτεχνείο, ΕΑΜ-Ε-
ενόντων μια διάδοχη, τάχα φιλολαϊκή, ΛΑΣ, το νήμα ενώνεται ξανά.
εναλλακτική κυβερνητική «λύση», σε Ο Δεκέμβρης ήταν η αρχή μόνο.
μια εκρηκτική κατάσταση, την οποία ντός για τη νεολαία ο ένοχος είναι γνω- ντως και των μεγαλύτερων ηλικιακά Τμήματα της άνεργης, προλεταριακής
η δεξιά κυβέρνηση Καραμανλή αποδει- στός. Ο άγριος φόνος ενός άοπλου παι- γενεών), ζήτησε και βρήκε την αρωγή και μισο-προλεταριακής νέας γενιάς
κνύονταν ανίκανη να ελέγξει. διού στις 6 Δεκέμβρη 2008 ήταν έγκλη- των ευ φρονούντων της καθεστωτικής ρίχτηκαν στον αγώνα, όμως η εργατική
Η εκτίμηση του επικεφαλής του μα του Κράτους. πρώτα-πρώτα Αριστεράς. τάξη ως τέτοια δεν έγινε ο πρωταγωνι-
ΔΝΤ μπορεί να γίνει ένα νήμα-οδηγός Η ίδια νεολαία που είχε αρχίσει να Η ηγεσία του ΚΚΕ, δια στόματος στής των εξελίξεων, λόγω της κρίσης
για να διεισδύσουμε στο υλικό-ιστορι- βυθίζεται στον εφιάλτη της ανεργίας Αλέκας Παπαρήγα, τη μια ανακάλυ- ηγεσίας που την ταλανίζει. Το ζήτημα
κό υπέδαφος που προκάλεσε τον σει- και στη σκλαβιά της κακοπληρωμέ- πτε συνωμοσίες της CIA πίσω από τα της εργατικής εξουσίας τέθηκε αντι-
σμό. Να δούμε γιατί ένα ακόμα έγκλημα νης δουλειάς-λάστιχο, και έβλεπε ότι SMS συνεννόησης των εξεγερμένων κειμενικά, χωρίς να υπάρχουν ακόμα
του κράτους πυροδότησε μια πρωτοφανή στη δεδομένη κοινωνία της στερούν το και την άλλη γελοιοποιούνταν με τη δή- οι υποκειμενικές προϋποθέσεις της νί-
εξέγερση κατά του κράτους, φέρνοντας στο μέλλον, ενώ οι «από πάνω» και κάθε λωση νομιμοφροσύνης ότι «μια αληθι- κης. Η καθεστωτική Αριστερά δεν την
φως μια κρίση του κράτους, που με όλες τις λογής λαμόγια δεμένα με τις εξουσί- νή επανάσταση δεν θα σπάσει ούτε μια θέλει, την μεταθέτει στο αόριστο μέλ-
δραματικές διακυμάνσεις και πολιτι- ες πλούτιζαν, δεν δυσκολεύτηκε να βιτρίνα», παίρνοντας συγχαρητήρια λον ή στις κάλπες, ενώ ο αναρχισμός
κές μεταμορφώσεις τα τελευταία δέκα κάνει τη σύνδεση κεφαλαίου και κρά- από τον Καρατζαφέρη. Ο ΣΥΡΙΖΑ, όχι την απεύχεται.
χρόνια δεν έχει λυθεί ακόμα. τους: «Λεφτά στους τραπεζίτες, στη μόνο ήθελε να είναι «και με τον αστυ- Ο Δεκέμβρης, πάντως, ήταν η αρχή
Η στυγνή δολοφονία του 15χρο- νεολαία σφαίρες» και να παλέψει για φύλαξ και με τον χωροφύλαξ» αλλά, με μιας παρατεταμένης κρίσης του κράτους.
νου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου δεν «τις δικές της μέρες», για το μέλλον τον τότε ηγέτη του Αλαβάνο, έκανε δη- Μιας κρίσης εξουσίας που θα γνωρίσει
ήταν έργο μόνο του Κορκονέα και του της ίδιας της ζωής. λώσεις μπροστά στο Μέγαρο της εξου- αλλεπάλληλες μεταβατικές μνημονι-
συνεργού του, των φονιάδων «ειδι- Κι ο δρόμος προς το μέλλον ανοί- σίας κατά της εξέγερσης. ακές κυβερνήσεις, μέχρι και την κυ-
κών φρουρών». Αυτοί ήταν μόνον τα γει με την εξέγερση. Η εξέγερση του Όμως και η «εκτός των τειχών» Αρι- βέρνηση ΣΥΡΙΖΑ του τρίτου μνημονί-
άμεσα όργανα, οι κρίκοι μιας τερατώ- Δεκέμβρη 2008 ήταν μια εξέγερση ου, χωρίς να λυθεί. Όπως και η ίδια η
δους κρατικής μηχανής καταστολής με άμεσα, αδιαμεσολάβητα, κατά του παγκόσμια καπιταλιστική κρίση που
ένα ατέλειωτο ιστορικό παρόμοιων, ίδιου του Κράτους και, από αυτήν την μένει άλυτη δέκα χρόνια τώρα — και
συνήθως ατιμώρητων, εγκλημάτων άποψη, είχε μια επαναστατική δυνα- μπαίνει, μάλιστα, σε νέα φάση επιδεί-
κατά του «εσωτερικού εχθρού», του μική, μιας και στο κέντρο μιας επανα- νωσης. Σημάδι της νέας φάσης της κρί-
εχθρού-λαού. Η λίστα των πιο κοντι- στατικής πολιτικής πάλης, όπως είπε σης και η κρίση διακυβερνησιμότητας
νών νεκρών γνωστή, σύνθημα πια στα ο Λένιν είναι το ίδιο το ζήτημα της που απλώνεται εκρηκτικά στη Γαλλία
χείλια χιλιάδων διαδηλωτών: Κουμής,
Ήταν μια εξέγερση σήμερα, αλλά και σε όλη την Ευρώπη
κρατικής εξουσίας. Ο ταξικός εχθρός,
Κανελλοπούλου, Καλτεζάς, Γρηγορό- στη χώρα και διεθνώς, το αναγνώρισε άμεσα, με άλλες μορφές.
πουλος... Τα νέα παιδιά, ο πρώτος αμέσως. Γι’ αυτό και ο στρατός τέθηκε αδιαμεσολάβητα, Επιστροφή στην «ομαλότητα» –ή
στόχος του αδηφάγου Κράτους, του σε κατάσταση συναγερμού, ενόψει πι- στις πριν το 2008 αστικές κυβερνήσεις–
«παγερότερου από όλα τα τέρατα»( Νί-
κατά του ίδιου είναι αδύνατη. Η πρωταρχική ευθύνη
θανής επέμβασής του. Δεν το διακιν-
τσε). Το προκλητικό θράσος του αληθι- δύνευσε, τελικά. Γνωρίζοντας, τόσο του Κράτους, για μια πραγματική εργατική-λαϊκή
νού ένοχου να μιλά για «εξοστρακισμό τη δική του αδυναμία το αστικό κρά- είχε μια επαναστατική λύση βρίσκεται στην εργατική τάξη.
σφαιρών» ή, άλλοτε για «ζαρντινιέρες» τος, όσο και την πολιτική αδυναμία Οι επαναστάτες κομμουνιστές, πρώ-
φανερώνει γυμνή την ταυτότητά του. του αυθόρμητου εξεγερμένου νεανι-
δυναμική τα-πρώτα, ας το συνειδητοποιήσουν:
Για όποιον δεν εθελοτυφλεί, προπα- κού λαού (που είχε την υποστήριξη πά- Βάρκιζα τέλος!
∆ιάλογος για τον ∆εκέμβρη ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2018 21
Ειρήνη Γαϊτάνου | Κομμουνιστικό Σχέδιο Στέφανος Τυροβολάς | Ανασύνθεση - Ο.Ν.Ρ.Α.

Να μην κρατήσουμε αυτό Εικόνες από ένα μέλλον
που μας βολεύει που δεν ήρθε ακόμα
Αδυναμία του πολιτικού υποκειμένου Η άσκηση αυτοπεποίθησης
να τροφοδοτηθεί όσο και να τροφοδοτήσει η σημαντικότερη παρακαταθήκη

Α
ν θέλουμε να αντιμετωπίζουμε ματισμού, συνεργασίας,
τα σημαντικά ιστορικά γεγο- διαψεύσεων και ανασχε-
νότα ως στιγμές με ουσιαστι- διασμού και, κυρίως, συλ-
κή αξία χρήσης και όχι ως επετειακές λογικής πράξης. Οι εμπειρίες αυ-
αναφορές παρελθόντων «ηρωικών τές αναμφισβήτητα τροφοδότησαν την
εποχών» ή μερικές επιβεβαιώσεις πο- εξέγερση του Δεκέμβρη.
λιτικών γραμμών που έρχονται εκ των Ωστόσο, ο Δεκέμβρης ήταν και ο
υστέρων (ή ανεξάρτητα από αυτά), ή ίδιος τομή. Αποτέλεσε μια από εκείνες
και ατομικών ρόλων, οφείλουμε να τις απότομες στροφές της ιστορίας,
σκεφτόμαστε πάνω σε εκείνα με βάση όταν απελευθερώνεται η πολύπλευρη
το τι, σε κάθε πολιτική συγκυρία, έχει δημιουργικότητα και επινοητικότη-
αξία να ειπωθεί. Ποια μπορεί, λοιπόν, τα, όταν αναδύεται η πιο δημιουργι-
να είναι η αξία της συζήτησης για την κή πλευρά της συλλογικής εμπειρίας,
εξέγερση του Δεκέμβρη του ‘08 σήμε- και η πορεία των πραγμάτων αλλάζει
ρα, δέκα χρόνια μετά; Ένα στοιχείο οριστικά. Ανέδειξε δυνατότητες, και
αφορά, νομίζω, την ίδια την ιστορία, έφερε όρια — όπως κάθε έκφραση της
και ακριβώς το πώς γεννιούνται τα ταξικής πάλης στη στιγμή που εκδη-
ιστορικά γεγονότα. Καταρχήν, ότι λώνεται. Μόνο που, αν μια εξεγερτι-
όντως γίνονται. Και μετά, αυτή την κή στιγμή συνίσταται στην εκρηκτική
πολύπλοκη δυναμική μεταξύ συνέχει- συμπύκνωση διαφορετικών, και συ-

Κ
ας και τομής, αυθόρμητου και συνει- χνά αντιθετικών τάσεων, η πράξη της ατεβαίνοντας την Πανεπιστημί- πιστοποιητικά νομιμοφροσύνης, που
δητού, τη μη-γραμμική σχέση μεταξύ εξέγερσης επιδρά και μετασχηματίζει ου κάποιες μέρες πριν, συνειδη- κινητοποιούσε διάφορες κοινωνικές
υποκειμενικού και αντικειμενικού πα- την πραγματικότητα μέσα στην οποία τοποίησα ότι «πέρασαν κιόλας εφεδρείες για να δώσει τη μάχη των
ράγοντα — ή αλλιώς, αυτό το «έχουμε εκδηλώνεται. Και εδώ, καθοριστική δέκα χρόνια», από εκείνο το Σάββατο δρόμων –ειδικά στην περιφέρεια– και
ωριμάσει» με υπογραφή «οι συνθήκες» είναι η διαμεσολάβηση του πολιτικού, που σημάδεψε ανεξίτηλα μια γενιά, αντιλαμβανόταν στην ολότητα της τη
που γράφτηκε σε έναν τοίχο τότε. της πολιτικής ως ηγεμονικής διάστα- από εκείνο τον μήνα που σημάδεψε σημασία των ημερών.
Ο Δεκέμβρης αποτέλεσε μια νεο- σης που ενοποιεί, δίνοντας τη δυνατό- καθοριστικά μια ολόκληρη κοινωνία. Οι απέναντι ήξεραν από την πρώτη
λαιίστικη εξέγερση, ένα από τα σπου- τητα υπέρβασης των ορίων. Σε αυτή τη δεκαετία συνέβησαν τόσα στιγμή ότι δίνουν μια μάχη για τη διατή-
δαιότερα ιστορικά γεγονότα των τε- Με αυτή την έννοια, το πραγματι- πολλά, που για την πλειονότητα της ρηση των όρων αναπαραγωγής και επι-
λευταίων δεκαετιών. Η εξέγερση αυτή κό όριο που αναδείχθηκε μετά τον Δε- κοινωνίας ο δικός μας Δεκέμβρης έχει βίωσης τους. Σε εκείνον τον Δεκέμβρη
ήρθε στην τομή μιας εποχής και απο- κέμβρη ήταν η αδυναμία του πολιτι- αρχίσει και ξεθωριάζει, αν δεν έχει ξε- χάθηκε η εμπιστοσύνη των από κάτω στο
τέλεσε η ίδια τομή. Ήρθε ως πρώτη εκ- κού υποκειμένου να τροφοδοτηθεί όσο χαστεί–ταυτιστεί με ευκαιριακό πανικό σχέδιο ευημερίας που επικρατούσε στα
δήλωση μιας κρίσης ηγεμονίας, μιας και να τροφοδοτήσει. Έτσι, οι δυνά- για τους φεστιβαλικούς εορτασμούς της χρόνια της Μεταπολίτευσης, δημιουρ-
βαθιάς πολιτικής κρίσης. Ήρθε, ταυ- μεις της αντι-εξέγερσης επιχείρησαν 6ης Δεκέμβρη στα Εξάρχεια. γήθηκε η πρώτη σπορά αμφισβήτησης,
τόχρονα, στο έδαφος των κοινωνικών να επιβάλλουν τη δική τους ηγεμο- Αλλά για όσους/ες ήμασταν εκεί, ο η οποία διογκώθηκε τα επόμενα χρόνια.
κινητοποιήσεων της περασμένης δε- νία στις αφηγήσεις για τον Δεκέμβρη Δεκέμβρης είναι ένα σημείο τομής, κα- Αυτή η άσκηση αυτοπεποίθησης
καετίας, ιδιαίτερα των νεολαιίστικων. που ακολούθησαν και, σε ένα βαθμό, θοριστικό για την διαμόρφωση της πολι- αποτέλεσε και τη σημαντικότερη παρα-
Τα φοιτητικά κινήματα στα πανε- αντανακλώνται και στο στρατόπεδο τικής και κοινωνικής ταυτότητας για το καταθήκη για τις συνολικές κοινωνικές
πιστήμια, το αντιπολεμικό, η Γένοβα του κινήματος. Ενάντια στις προβλη- μέλλον- και όσο διαρκέσει αυτό. μάχες που δόθηκαν τα επόμενα χρόνια.
και οι κινητοποιήσεις ενάντια στην ματικές λογικές υποστασιοποίησης Η φοιτητική νεολαία προερχόταν Όταν σπας τα δεσμά του φόβου απέ-
«παγκοσμιοποίηση» συγκρότησαν μια της ίδιας της εξέγερσης (που οδηγούν από δύο συνεχόμενες νικηφόρες μάχες ναντι σε μια εξουσία που πεισματικά
ιδιότυπη νεολαιίστικη ταυτότητα, με σε αντιλήψεις της μορφής, θα τον θέ- απέναντι στην επίμονη προσπάθεια νε- προσπαθεί να σε έχει πειθαρχημένο,
σεβασμό στις επιμέρους διαφορές, σε λαμε «αλλιώς», «πιο εργατικό», «πιο οφιλελεύθερης αναδιάρθρωσης του εκ- μπορείς να κάνεις τα πάντα. Η αυτο-
κάποιο βαθμό έξω από τα καθιερωμέ- συνειδητό» κοκ), αυτό που μας ανα- παιδευτικού συστήματος (νόμος-πλαί- πεποίθηση του Δεκέμβρη μάς οδήγη-
να πολιτικά σχήματα, γεννώντας δε- λογεί είναι να δούμε τα όρια των κινη- σιο, άρθρο 16) , αλλά το μέλλον διαγρα- σε στις μάχες του Ιουνίου του ‘11, στις
σμούς αλληλεγγύης, ιδιαίτερες μορφές ματικών πολιτικών χώρων, τόσο στην φόταν ζοφερό. Η γενιά των 700 (τότε) απεργίες του Οκτώβρη του ‘11 και του
οργάνωσης, παραστάσεις και εμπει- κατανόηση όσο και στη συνέχιση της ευρώ αντιλαμβανόταν τα αδιέξοδα της Φλεβάρη του επόμενου χρόνου, στη συ-
ρίες αγώνα. Το, κοντινότερο στον Δε- εξέγερσης του Δεκέμβρη. Όχι, φυσι- επόμενης μέρας αλλά και τον πολιτικό νειδητοποίηση ότι ο μεγαλύτερος εχθρός
κέμβρη, φοιτητικό κίνημα του ‘06-07, κά, αποκομμένα αλλά με τη σειρά του σχεδιασμό των ελίτ που δεν την συμπε- σου είναι ο φόβος που κουβαλάς.
συγκρότησε ένα κοινό πεδίο μιας δια- ως σημείο εκκίνησης και ταυτόχρονο ριλάμβανε. Το παραπάνω πλαίσιο μας Για εμάς η παρακαταθήκη του Δε-
φορετικής πολιτικοποίησης. Συγκρό- σημείο τομής, για την ταραχώδη δεκα- δίνει μια καλή εικόνα για το μέγεθος της κέμβρη παραμένει ισχυρή, ακόμα και
τησε, επιπλέον, μια μορφή αγωνιστή/ ετία που ακολούθησε. κοινωνικής διαθεσιμότητας αλλά και αν δέκα χρόνια μετά μετατρέπεται σε
στριας: ανθρώπους στρατευμένους και Ξεκινώντας ότι, όπως διακήρυξαν της οργής που περιελάμβανε η εξέγερση μια θαμπή κοινωνική ανάμνηση και για
αποφασισμένους, με ισχυρές εμπειρί- οι συμμετέχοντες/ουσες του Δεκέμ- του Δεκέμβρη. Διότι γινόταν ξεκάθα- το κίνημα αποτελεί ετήσιο ραντεβού κα-
ες ενωτικού, ριζοσπαστικού, μαχητι- βρη, η ζωή του Αλέξη άξιζε να βιωθεί — ρο ότι το κυρίαρχο σχέδιο μπορούσε να ταστολής.
κού και νικηφόρου αγώνα και βαθιάς οι δικές τους ζωές άξιζαν να βιωθούν. φτάσει πολύ άνετα μέχρι το «στις τρά- Ο Δεκέμβρης ήταν η πρώτη μας
αλληλεγγύης. Όρισε το δικό του «μέχρι Σήμερα, ας κάνουμε πράξη ξανά ότι οι πεζες λεφτά - στη νεολαία σφαίρες» — απόπειρα να σχηματίσουμε εικόνες
τέλους», όχι όμως για να το πει αλλά ζωές της Ελένης, του Ζακ, του Petrit, και έφτασε. από ένα μέλλον που αργεί, αλλά θα
για να το κάνει πράξη, μέσα από δύ- του Παύλου, του Σαχζάτ άξιζαν να βι- Πέρα όμως από ένα γνήσιο ξέσπα- έρθει. Και φτάσαμε κοντά στο να το
σκολες, παιδευτικές και εκπαιδευτι- ωθούν — ότι οι δικές μας ζωές αξίζουν σμα απελπισίας, ο Δεκέμβρης ήταν μια ζήσουμε αυτό το μέλλον. Αλλά ο φόβος
κές διαδικασίες καθημερινής τριβής, να βιωθούν με αξιοπρέπεια. Ας ξεκινή- άσκηση αυτοπεποίθησης κόντρα σε ένα υπερίσχυσε. Ευτυχώς για μας, το μέλ-
σκέψης, σχεδιασμού, δοκιμής, πειρα- σουμε από τη μέση, από αυτό. πολιτικό σύστημα που ζητούσε επίμονα λον διαρκεί πολύ.