You are on page 1of 7

ΚΥΡΙΑΚΗ 5 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2017 100 Χ ΡΟΝΙΑ Ο ΚΤΩΒΡΙΑΝΗ Ε ΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΠPIN / 9

ΤΟ ΡΗΓΜΑ ΔΕΝ ΚΛΕΙΝΕΙ
1917-2017 Ο Οκτώβρης είναι εντός
του μέλλοντός μας
n ΓΙΑΝΝΗΣ ΕΛΑΦΡΟΣ

Η
Οκτωβριανή Επανάσταση απο- Οκτωβριανή Επανάσταση ως ένα ξεπερασμένο εδάφη, αλλά έθεσαν σε πρώτη γραμμή το τέ-
τελεί αναμφίβολα το κορυφαίο «συμβάν», που καμιά σχέση δεν έχει με τις σύγ- λος του πολεμικού σφαγείου και την κοινωνική
γεγονός του 20ου αιώνα, αξεπέ- χρονες πολύπλοκες κοινωνίες. Βεβαίως, τίποτα απελευθέρωση. Κι όλα αυτά, γιατί είχαν ανα-
ραστο μέχρι σήμερα ορόσημο δεν είναι πιο πνιγηρό για τις επαναστατικές δυ- πτύξει μέσα από σκληρή δουλειά ένα μάχιμο
στους ταξικούς αγώνες για την νατότητες της εποχής μας από την επαναστατική επαναστατικό κόμμα, στηριγμένο στον κοινό
ανατροπή του καπιταλισμού αλλά και μια Μεγά- νοσταλγία, την εξιδανίκευση και την προσπάθεια αγώνα, στην επαναστατική πειθαρχία και ερ-
λη Έκρηξη των τάσεων χειραφέτησης και του πο- αντιγραφής των συνθηκών και του τρόπου που γατική δημοκρατία στις γραμμές του, στον αλ-
λιτισμού της απελευθέρωσης. Η πολύτιμη εμπει- έδρασαν οι μπολσεβίκοι. Αξίζει όμως να δούμε ληλοσεβασμό των αγωνιστών του. Ένα κόμμα
ρία της αποτελεί συστατικό στοιχείο κάθε προ- ορισμένα βασικά στοιχεία που, κατά τη γνώμη που είχε στρατηγική στόχευση τον κομμουνι-
σπάθειας ανασυγκρότησης και αντεπίθεσης ενός μας, διατηρούν –μετασχηματιζόμενα και ανα- σμό και μια φρέσκια ανάλυση για τον καπιτα-
σύγχρονου εργατικού κομμουνιστικού κινήμα- πτυσσόμενα– την αξία τους στο σήμερα. λισμό της εποχής του, το στάδιο του μονοπω-
τος στον 21ο αιώνα. Καταρχήν, γιατί η Οκτωβρι- Η επιμονή στην εργατική προτεραιότητα, σε λιακού καπιταλισμού-ιμπεριαλισμού.
ανή Επανάσταση απέδειξε πως η εργατική τά- μια χώρα που η εργατική τάξη ήταν μικρή μειο- Μήπως όμως σε αυτά είναι και η μήτρα της
Στο νεκρό δάσος των λέξεων ξη και οι σύμμαχοί της μπορούν να νικήσουν, ψηφία. Πόσο μάλλον σήμερα που η πολυσύν- ήττας του Οκτώβρη; Απεναντίας, όσο κινούνταν
να τσακίσουν το αστικό κράτος και την αστική θετη εργατική τάξη αναδεικνύεται πλειοψηφική προς το σοσιαλισμό-κομμουνισμό η επανάστα-
Eγώ έχω μέσα στη θύμησή μου εξουσία (και μάλιστα στο επίπεδο μιας αυτοκρα- τάξη, με ανοικτό το στοίχημα της ενοποίησής ση είχε ζωτικότητα. Η αντιστροφή της κίνησης
την ώρα που ανέβαινε το πλήθος στις σκάλες τορίας), να εγκαθιδρύσουν τη σοβιετική εξουσία, της. Η δυνατότητά τους να πιάνουν τον παλμό και η πορεία προς την ήττα της –με σημείο κα-
με τη φωτιά κρατώντας τη μεγάλη ταμπέλα μια εργατικού τύπου δημοκρατία (η οποία όμως των μαζών, να συγχωνεύονται μαζί τους και να μπής την επικράτηση της σταλινικής ηγεσίας–
Ολη η εξουσία στα Σοβιέτ. δεν ολοκληρώθηκε), και να εκκινήσουν συγκλο- επιδιώκουν να εκφράσουν τις ταξικές και ανα- χαρακτηρίζεται από την κατάργηση τελικά των
Εχω στη θύμησή μου την ατμομηχανή που έφερε νιστικά πρωτοποριακούς κοινωνικούς και πολι- τρεπτικές τάσεις τους. Η άρνησή τους να περι- προωθητικών στοιχείων της επανάστασης: τα
τη νύχτα τον Λένιν τικούς μετασχηματισμούς. Που όχι μόνο έδιναν μένουν την ανάπτυξη, εκσυγχρονισμό, παρα- σοβιέτ απονεκρώνονται, ο εργατικός έλεγχος
τον έξαλλο Mαγιακόφσκι που πυροβολούσε άμεση και ριζική απάντηση στα ζωτικά προβλή- γωγική ανασυγκρότηση και εκδημοκρατισμό εξορίζεται, ο διεθνισμός γίνεται καρικατούρα
ματα του ρωσικού λαού (τα διατάγματα για την του καπιταλισμού στη Ρωσία (για να θέσουν υπεράσπισης της σοσιαλιστικής πατρίδας και
τους υπουργούς
ειρήνη και τη γη εγκρίθηκαν τις πρώτες ώρες σε δεύτερο στάδιο τους σοσιαλιστικούς σκο- το κόμμα ταυτίζεται με το κράτος και τρώει τα
τους φοιτητές αγκαλιασμένους με τους χωριάτες. του 2ου Πανρωσικού Συνεδρίου των Σοβιέτ, λί- πούς), ειδικά μετά την ανατροπή του τσαρισμού παιδιά του. Αντί για δικτατορία του προλεταρι-
γο μετά την κατάληψη των χειμερινών ανακτό- το Φλεβάρη, αλλά η επιμονή τους στην ανάγκη άτου, δικτατορία επί του προλεταριάτου.
Πώς βγήκανε πάλι απ’ αυτή τη φωτιά ρων), αλλά άνοιγαν το δρόμο προς το σοσιαλι- επαναστατικής ανατροπής της αστικής εξουσί- Και σήμερα; Η κριτική όσο και επαναστα-
ο Kος Διευθυντής σμό-κομμουνισμό. Από την άλλη, η πορεία της ας για να ικανοποιηθούν τα ζωτικά αιτήματα τική επαναθεμελίωση του εργατικού και κομ-
ο διπλωματικός ακόλουθος ρωσικής επανάστασης μας τροφοδοτεί με το υλι- του λαού. Απέναντι σε μια προσωρινή κυβέρ- μουνιστικού κινήματος, με όπλο τον αναπτυσ-
ο Kος πρέσβης; κό για την ήττα της επανάστασης μέσα στο κα- νηση, νόθο αποτέλεσμα της επανάστασης του σόμενο μαρξισμό, είναι όρος για την αντεπίθε-
Kαι τώρα τι πρέπει να γίνει θεστώς που δημιούργησε, για τις συνθήκες και Φλεβάρη και με πλειοψηφία κόμματα σοσιαλι- ση. Γι’ αυτό θέτουμε το στόχο για μια νέα κομ-
σ’ αυτό το νεκροταφείο των ονομάτων τις αιτίες αντιστροφής του βέλους της κοινωνι- στικής αναφοράς, αλλά με αστική πολιτική και μουνιστική ελπίδα, για ένα σύγχρονο πρόγραμ-
σ’ αυτό το νεκροταφείο των λέξεων; κής εξέλιξης, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη εκ- στόχευση, δεν δίστασαν να καλέσουν στην ανα- μα και κόμμα της κομμουνιστικής απελευθέ-
μεταλλευτικών, καταπιεστικών και αλλοτριω- τροπή της και το πέρασμα «όλης της εξουσίας ρωσης στην εποχή μας. Σε αυτή τη νέα έφοδο
Πώς θα ξαναβαφτίσουμε τις πυρκαγιές τικών σχέσεων και τελικά την κατάρρευση του στα σοβιέτ»! Δεν διάλεξαν τον κοινοβουλευ- στον ουρανό, οι υποψιασμένοι επαναστάτες του
ελευθερία, ισότητα, Σοβιέτ, εξουσία; ανύπαρκτου σοσιαλισμού και την παλινόρθω- τικό δρόμο, που για τη Ρωσία τότε ήταν τερά- 21ου αιώνα θα έχουν μαζί τους, βαθιά μέσα στην
ση του άγριου καπιταλισμού. στια κατάκτηση (μετά το Φλεβάρη είχαν κατα- κομμουνιστική συλλογική σκέψη, τον Οκτώβρη
Οι αστοί αναλυτές επιχειρούν να εμφανίσουν κτηθεί πρωτόγνωρες ελευθερίες), αλλά τη νίκη του ΄17, το μπολσεβίκικο ρεύμα και τον Λένιν,
Απόσπασμα από το ποίημα του Μιχάλη Κατσαρού την Οκτωβριανή Επανάσταση ως ένα πραξικό- του εργατικού επαναστατικού δημοκρατισμού, όχι σαν εικόνισμα και φυλακτό, αλλά σαν ιχνη-
Στο δάσος των νεκρών λέξεων πημα, αδυνατώντας να εξηγήσουν πώς δεκάδες με όργανα εργατικής πολιτικής τα συμβούλια λάτες για τις πιο απάτητες κορφές του ανθρώ-
εκατομμύρια άνθρωποι εξεγέρθηκαν σε μια αχα- (σοβιέτ) των εργατών, στρατιωτών και φτωχών πινου πολιτισμού, που αυτοί πρώτοι είχαν την
νή χώρα. Αλλά και το ρεφορμιστικό κομμουνι- αγροτών. Δεν υπέκυψαν στην εθνική πίεση του τιμή να σκαρφαλώσουν και να αγναντέψουν.
Στο επόμενο φύλλο του Πριν: στικό κίνημα και η μεταμοντέρνα Αριστερά στις πατριωτικού ή και σοσιαλιστικού αμυνιτισμού, Στην ιστοσελίδα www.prin.gr αναπτυγμένη
Ο Οκτώβρης και η επαναστατική έκρηξη στις τέχνες μέρες μας προσπαθούν να υποβαθμίσουν την καθώς ο γερμανικός στρατός πατούσε ρωσικά εκδοχή του άρθρου.
10 / ΠPIN 100 Χ ΡΟΝΙΑ Ο ΚΤΩΒΡΙΑΝΗ Ε ΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΥΡΙΑΚΗ 5 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2017

n ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ

Απέναντι στην αντικειμενική συνθήκη της ανάπτυξης του καπιταλισμού, τα συλλογικά και ατομικά υποκείμενα, η
εργατική τάξη, η αγροτιά, οι διανοούμενοι, οι πραγματικοί δραστήριοι άνθρωποι στη Ρωσία, δε στάθηκαν μοιραίοι
Αιώνια τιμή στον Οκτώβρη και άβουλοι, αναμένοντας παθητικά την ωρίμανση και «κατάρρευση» του καπιταλισμού. Δεν ακολούθησαν δηλαδή
με κριτικό αναστοχασμό το δρόμο του Κάουτσκι, αλλά του Λένιν.
n ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΙΑ

Η επέτειος των 100 χρόνων από την
Οκτωβριανή Επανάσταση συμπίπτει με
έναν καταιγισμό διεθνών εξελίξεων που
συνταράσσουν ειδικά το εσωτερικό των
μεγάλων καπιταλιστικών κρατών. Από
την καπιταλιστική κρίση με τα βαθιά της
αποτυπώματα και την «αντιτρομοκρατική»
ψύχωση, έως τις ανθρώπινες ροές
εκατομμυρίων προσφύγων πολέμου ή
κοινωνικής ερήμωσης και τα ορατά πλέον
σημάδια της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής,
η ανθρωπότητα μοιάζει να κυοφορεί άγνωστες
προοπτικές.
Η αντικομμουνιστική υστερία δεν υποδηλώνει
κυρίως μανία εκδίκησης των προσωρινών
νικητών επί της προοπτικής που άνοιξε η
ανολοκλήρωτη προσπάθεια του Οκτώβρη.
Η αστική τάξη ως ηγέτιδα τάξη σήμερα,
αντιλαμβάνεται τους «θορύβους» που
αναπτύσσονται υπόκωφα από το μέλλον.
ΕΡΓΑΤΙΚΉ ΑΝΤΙΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΉ
ΕΠΑΝΆΣΤΑΣΗ
Επιχειρεί να μετασχηματίσει το παρελθόν για
να σώσει το τομάρι της στο μέλλον. Κηρύσσει –
για άλλη μια φορά μετά το 1989– το «τέλος της
ιστορίας», αμαυρώνοντας τον κομμουνισμό
και βασικά την προοπτική σύγχρονης
επαναστατικής επαναθεμελίωσής του, διότι

Γ
ξέρει ότι οι νέες, πιο ώριμες, κοινωνικές
επαναστάσεις, θα τελειώσουν την ίδια. ια τους ταξικούς και ιδεολογικούς νία. Ο συνειδητός υποκειμενικός παράγοντας λισμού, αλλά βήματα προς αυτόν. Ο Λένιν εκ-
Οι κομμουνιστές δεν έχουν ανάγκη από μια αντιπάλους του εργατικού κινή- έπαιξε τεράστιο ρόλο σε όλες τις περιπτώσεις. κινούσε από μια βαθιά, διαλεκτική πίστη στη
τυπική αγιογραφία της πιο βαθιάς κοινωνικής ματος, η Οκτωβριανή επανάστα- Απέναντι στην αντικειμενική συνθήκη της δυνατότητα και το δικαίωμα της εργατικής τά-
επανάστασης που συντάραξε τον εικοστό ση ήταν μια ιδιαιτερότητα σε μια ανάπτυξης του καπιταλισμού, τα συλλογικά και ξης να μπει στο τιμόνι της κοινωνικής εξέλιξης
αιώνα. Ούτε φυσικά έχει θέση στη συζήτηση καθυστερημένη χώρα, με καθο- ατομικά υποκείμενα, η εργατική τάξη, η αγρο- στη Ρωσία. Σε μια χώρα που η εργατική τάξη
ο πανικόβλητος μηδενισμός, εξ αιτίας του ριστικό ρόλο στην «πραξικοπηματική» δράση τιά, οι διανοούμενοι, οι πραγματικοί δραστήριοι αποτελούσε το δυναμικό αποφασιστικό παρά-
δεδομένου της κατάρρευσης της ΕΣΣΔ. των μπολσεβίκων του Λένιν που έδρασαν έτσι άνθρωποι στη Ρωσία, δε στάθηκαν μοιραίοι και γοντα, αλλά κάθε άλλο παρά τον πλειοψηφικό.
Το ζητούμενο είναι ο κριτικός αναστοχασμός ενάντια στον «ορθόδοξο μαρξισμό» και τις νο- άβουλοι, αναμένοντας παθητικά την ωρίμανση Το κείμενο του, Οι Θέσεις του Απρίλη, αντι-
πάνω στην Οκτωβριανή Επανάσταση, για την μοτέλειές του. Τίποτα ωστόσο δεν έγινε τυχαία. και «κατάρρευση» του καπιταλισμού. Δεν ακο- μετώπισε έντονες διαφωνίες μέσα στην Κε-
εποχή της και για τη δική μας. Οφείλουμε να Η Ρωσία ήταν ο «αδύνατος κρίκος» του καπιτα- λούθησαν δηλαδή το δρόμο του Κάουτσκι, αλ- ντρική Επιτροπή στο Μπολσεβίκικο κόμμα,
δούμε το «τότε», με την πείρα των μετέπειτα λιστικού κόσμου εκείνης της εποχής. Παρά τη λά του Λένιν. Οι άνθρωποι διαμορφώνονται ενώ ο πρώην μπολσεβίκος Μπογκντάνοφ το
εξελίξεων. Να φωτίσουμε τις επαναστατικές συνολική της υστέρηση, είχε γρήγορη και μο- από τις συνθήκες αλλά είναι και αυτοί που τις χαρακτήρισε ως το «παραλήρημα ενός τρε-
δυνατότητες για ένα νέο κύμα κομμουνιστικών ντέρνα βιομηχανική ανάπτυξη, συγκεντρωμέ- αλλάζουν. Ο καπιταλισμός δεν ετοιμάζει μόνος λού». Η έμφαση δινόταν στον προλεταρια-
επαναστάσεων στην εποχή μας, βασισμένων νη σε προλεταριακά κέντρα. Ο Οκτώβρης είχε του τον τάφο του. Μόνο τον δικό μας σκάβει όλο κό χαρακτήρα της επανάστασης και της νέας
τόσο στα χαρακτηριστικά του σύγχρονου πίσω τον Φλεβάρη και το 1917 είχε πίσω του το και πιο βαθιά διαρκώς. εξουσίας, παρά στον άμεσο σοσιαλιστικό χα-
καπιταλισμού και της εργατικής τάξης, όσο 1905, όπου οι μάζες «έμαθαν» να κάνουν επα- Τι ήταν ο Οκτώβρης λοιπόν; «Τρία απλά ρακτήρα των μετασχηματισμών. Με αυτή την
και στην πολύτιμη διπλή εμπειρία της ανόδου νάσταση αλλά και να οργανώνονται σε ανεξάρ- συνθήματα», μας απαντούν παλιοί και νέοι αρ- προσέγγιση, η προσωρινή κυβέρνηση έπρε-
και της πτώσης του κομμουνιστικού εργατικού τητα όργανα, που ήταν τα Σοβιέτ. νητές της επανάστασης: «Ψωμί, ειρήνη, γη»! πε να ανατραπεί, επειδή ακριβώς ήταν αστι-
κινήματος στον προηγούμενο αιώνα. Η επανάσταση ως δρό- κή κυβέρνηση. Ακόμη και
Στεκόμαστε απέναντι στο παρελθόν μας, έτσι μος για την επίλυση των σε αυτό το ζήτημα της παύ-
όπως υποδείκνυε ο Μαρξ στο έργο του Η 18η
Μπρυµαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη:
δημοκρατικών και κοινω-
νικών ζητημάτων ήταν ζή-
Ο Λένιν εκκινούσε από μια βαθιά, διαλεκτική πίστη σης του πολέμου, που ήταν
καθολικό αίτημα στην αι-
«Οι προλεταριακές επαναστάσεις κάνουν τημα μαζικής κοινωνικής στη δυνατότητα και το δικαίωμα της εργατικής τάξης μορραγούσα στα χαρακώ-
αδιάκοπη κριτική στον ίδιο τους τον εαυτό, πρακτικής, πολιτικής ζύ- ματα και τα μετόπισθεν κοι-
διακόπτουν κάθε τόσο την ίδια τους την πορεία, μωσης και θεωρητικής δι- να μπει στο τιμόνι της κοινωνικής εξέλιξης στη Ρωσία νωνία, ο Λένιν επέμενε ότι
ξαναγυρίζουν σ’ εκείνο που φαίνεται ότι έχει απάλης για δεκαετίες στη «δε μπορεί να σταματήσει
πραγματοποιηθεί για να το ξαναρχίσουν από Ρωσία. Είναι σκόπιμη δια- τον πόλεμο, ακριβώς επει-
την αρχή, περιγελάνε µε ωμή ακρίβεια τις στρέβλωση η ταύτιση της Οκτωβριανής επανά- Αυτό είναι μισή αλήθεια, δηλαδή μεγάλο ψέ- δή είναι αστική κυβέρνηση. Συνόψιζε: «όποιος
μισοτελειωμένες δουλειές, τις αδυναμίες και τις στασης με την «έφοδο στα χειμερινά ανάκτορα» μα. Ήταν μαζί και το «όλη η εξουσία στα σοβι- επιχειρεί να πείσει μια αστική κυβέρνηση να
ελεεινότητες των πρώτων τους προσπαθειών, ως κάποιο μονόπρακτο, σχεδόν πραξικόπημα, έτ» και με στόχο την ανατροπή της αστικής κυ- σταματήσει έναν ιμπεριαλιστικό πόλεμο, είναι
φαίνονται να ξαπλώνουν κάτω τον αντίπαλό χωρίς ιστορικό βάθος, έκφραση αναγκαιότητας βέρνησης, η οποία παρεμπιπτόντως ήταν και σα να κάνει μαθήματα ηθικής σε έναν ιδιοκτή-
τους µόνο και µόνο για να του δώσουν την ή επαναληψιμότητα. αριστερή και επαναστατική η ίδια, γέννημα της τη μπουρδέλου».
ευκαιρία να αντλήσει καινούργιες δυνάμεις Η ρωσική επανάσταση δεν ήταν ένα τυχαίο προηγούμενης αστικοδημοκρατικής επανάστα- Η πρώτη εργατική επανάσταση στον κόσμο,
από τη γη και να ορθωθεί πάλι πιο γιγάντιος συμβάν, αλλά ένα πιθανό ενδεχόμενο μέσα σε σης του Φλεβάρη. ήταν επανάσταση ενάντια στον αστικό κόσμο,
µπροστά τους, οπισθοχωρούν συνεχώς άλλα, δηλαδή την εκδήλωση ή/και τη νίκη και Ο Λένιν, τον Απρίλη του 1917, δηλαδή μό- την κοινωνική και πολιτική εξουσία του, δηλα-
µπροστά στην ακαθόριστη απεραντοσύνη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες εκείνη την περίο- λις δυο μήνες μετά τη επανάσταση του Φλεβά- δή αντικαπιταλιστική. Κόντρα σε οποιαδήποτε
των σκοπών τους, ώσπου να δηµιουργηθεί δο. Κανένας δεν μπορούσε να υπογράψει ότι ρη, μιλάει για προλεταριακή επανάσταση και μηχανιστική εξελικτική αντίληψη, οι μπολσεβί-
η κατάσταση η οποία κάνει αδύνατο κάθε η Οκτωβριανή επανάσταση θα νικούσε ή ότι εξουσία των εργατικών συμβουλίων «τύπου κοι δεν ταύτισαν την κοινωνική ταξική στοχοθε-
ξαναγύρισµα και όπου οι ίδιες οι περιστάσεις υποχρεωτικά θα εκφυλιζόταν στη συνέχεια. Ού- κομούνας», με τη μορφή των Σοβιέτ. Την ίδια σία της επανάστασης και τους ρυθμούς της, με
φωνάζουν: Ιδού η Ρόδος ιδού και το πήδηµα». τε ότι δε θα νικούσε η επανάσταση στη Γερμα- στιγμή, δεν προτείνει άμεση εφαρμογή σοσια- την τάξη που θα την έφερνε σε πέρας.
ΚΥΡΙΑΚΗ 5 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2017 100 Χ ΡΟΝΙΑ Ο ΚΤΩΒΡΙΑΝΗ Ε ΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΠPIN / 11

ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ
Δεν νοείται επανάσταση
Γιατί, αλήθεια, ενώ θεωρούμε δυνατή τη νίκη της Οκτωβριανής Επανάστασης στη Ρωσία το 1917, θα πρέπει χωρίς το υποκείμενό της
να θεωρήσουμε αξιωματικά αδύνατο την ανάπτυξη και διεθνή επέκταση της επανάστασης; Η κατάρρευση n ΟΧΙ ΥΠΟΖΥΓΙΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ
της πρώτης, νικηφόρας αρχικά αλλά ανολοκλήρωτης, απόπειρας, δεν ήταν αναπόφευκτη αλλά έχει συγκεκριμένο Αν κάτι διέκρινε τη λενινιστική στρατηγική,
ιστορικό χαρακτήρα που συναρτάται με ένα συνδυασμό παραγόντων, αντικειμενικών και υποκειμενικών. παρά τις αντιφάσεις και τα λάθη που ήταν εύλο-
γο να υπάρχουν μέσα σε τόσο δύσκολες συνθή-
κες και σε τόσο πρωτόγνωρο ιστορικό εγχείρη-

Για τα αίτια της «αντίστροφης μετάβασης»
μα, ήταν η ακλόνητη πίστη στις δυνατότητες της
εργατικής τάξης να «αυτοκυβερνηθεί» και να δη-
μιουργήσει νέες μορφές κοινωνικής και πολιτι-
κής ζωής. Η εργατική επανάσταση δε νοείται χω-
ρίς το υποκείμενό της. Δεν εννοούμε ένα απο-
ξενωμένο υποζύγιο μιας αδιάστατης κοινωνι-
Η ήττα της επανάστασης και η πορεία προς τον καπιταλισμό κά, αξιακά, πολιτισμικά επανάστασης, ως καθε-
στώτος που «πρέπει» να υπάρξει και να διαιωνι-
στεί. Επανάσταση και υποκείμενο, βαδίζουν μαζί
και ταυτόχρονα εξελίσσονται, στις τρεις μεγάλες

Α
«καμπές» της ανατροπής του καπιταλισμού και
πό όλες τις επαναστάσεις που τοκρατορία, με εξαιρετικό πλουτοπαραγωγικό ση είναι ότι η νίκη της Ρωσικής Επανάστασης του μετασχηματισμού των κοινωνικών σχέσεων.
συντάραξαν την Ευρώπη ως δυναμικό. Στο τέλος του πρώτου πεντάχρονου σηματοδότησε αφενός τον θρίαμβο της επιλο- Στη Ρωσία, η πρώτη μεγάλη τομή ήταν ακρι-
εκείνο τον Οκτώβρη του 1917, η ΕΣΣΔ κατέλαβε τη 2η θέση στον κόσμο και γής της ρήξης με τη σοσιαλδημοκρατία και τη βώς ο Οκτώβρης, ως επαναστατική εξέγερση.
η Γαλλική και η Ρωσική ήταν την 1η στην Ευρώπη στον όγκο της βιομηχανι- ντερτεμινιστική ανάγνωση του μαρξισμού, αλ- Στην ουσία αφορά την καθοριστική πολιτική πρά-
οι μόνες που δεν αποτέλεσαν κής παραγωγής. λά αφετέρου έδειξε και τα όρια της διαφορο- ξη της ανατροπής της αστικής εξουσίας. Αυτή η
εθνικές επαναστάσεις για την κατάκτηση της Αναμφίβολα, η ήττα της Γερμανικής επα- ποίησης αυτής. στιγμή είχε ευκρινές όσο και «συνειδητό» υπο-
εθνικής ολοκλήρωσης, αλλά κοινωνικές επανα- νάστασης και η ανακοπή του επαναστατικού Ο Λένιν και οι μπολσεβίκοι σύντροφοι του, κείμενο: Ήταν πρωταρχικός ο ρόλος των Μπολ-
στάσεις που είχαν στόχο την αλλαγή του κοινω- κύματος στη δεκαετία του 1920, έθεσαν όρια πολέμησαν με πάθος την άρνηση της επανάστα- σεβίκων ως επαναστατικό πολιτικό κόμμα, αλλά
νικού καθεστώτος. Μόνο που η εργατική επα- στην πορεία της ΕΣΣΔ. Όχι όμως μοιραία και σης απορρίπτοντας την θεωρία της προοδευτι- καθοριστική η αποφασιστική και συγκεντρωμέ-
νάσταση του Οκτώβρη διεκδίκησε τη μεγαλύ- τελεσίδικα όρια, ούτε και ανεξάρτητα από τους κής μετεξέλιξης του κρατικο-μονοπωλιακού κα- νη δράση του Ρωσικού προλεταριάτου, που νί-
τερη ιστορική «ιεροσυλία»: Να βάλει πιταλισμού, μέσω της ανάπτυξης των κησε όχι χάρη στον όγκο του, αλλά την οργάνω-
στο τιμόνι όχι μια νέα, επίσης εκμεταλ- παραγωγικών δυνάμεών του, σε σο- σή του και τις απελευθερωτικές αξίες των οποί-
λεύτρια τάξη, αλλά να καταργήσει κά- σιαλισμό. Πράγματι, η επαναστατική ων αποτελούσε φορέα.
θε ταξική εκμετάλλευση και διαίρεση. δυνατότητα δεν αποτελεί μαθηματική Η δεύτερη μεγάλη καμπή ήταν η επανάστα-
Απέτυχε άραγε αυτή η προσπάθεια; συνάρτηση της έντασης και της μορ- ση ως μάχη για την οριστική επίλυση του ζητή-
Είναι γεγονός ότι το καθεστώς της φής ανάπτυξης του καπιταλισμού, μα ματος της εξουσίας, που στην ουσία δεν έληξε
ΕΣΣΔ, όπως και οι άλλες χώρες του ούτε και του βαθμού εκμετάλλευσης με την εξέγερση του Οκτώβρη, αλλά τέσσερα
«υπαρκτού σοσιαλισμού», έχουν πλέ- της εργατικής τάξης. χρόνια αργότερα, με την επιτυχή για τις επανα-
ον καταρρεύσει, χωρίς μάλιστα ση- Πως εξελίχθηκε ωστόσο η συζή- στατικές δυνάμεις έκβαση τόσο του εμφυλίου
μαντική διαμαρτυρία από τους λαούς τηση μετά την νίκη της ρωσικής επα- πολέμου, όσο και της απόκρουσης της ιμπερια-
τους. Στην καλύτερη περίπτωση, η πτώ- νάστασης; Η παραγωγική μορφή τού λιστικής επέμβασης. Κοινωνικό υποκείμενο αυ-
ση τους αντιμετωπίστηκε με απάθεια. κρατικού καπιταλισμού όπως ανα- τής της γιγάντιας μάχης, ήταν μια ασταθής συμ-
Επίσης, στην Κίνα, η οποία δεν κατέρ- πτύχθηκε στον καπιταλισμό, και ακό- μαχία του προλεταριάτου με την αγροτική ρωσι-
ρευσε, όχι μόνο δεν οικοδομείται κά- μη περισσότερο αυτή της οποίας τη κή πλημμυρίδα, με τη βοήθεια και του πρώτου δι-
ποιος κομμουνισμός, αλλά διαμορφώ- δημιουργία θα ενθάρρυνε η σοβιετι- ατάγματος της επανάστασης που αφορούσε την
νεται βασικό πεδίο της αναζωογόνησης του κα- κή εξουσία, θεωρήθηκε –προσωρινά αρχικά– απόδοση της τσιφλικάδικης γης στους αγρότες.
πιταλισμού. Σύμφωνα με την κυρίαρχη αστική
 Σταδιακά παραγκωνίστηκαν σαν η βάση της οικοδόμησης του σοσιαλισμού, Η τρίτη και πλέον μακρά «φάση» της επανά-
άποψη, στην ΕΣΣΔ εφαρμόστηκε ο κομμουνι- οι μορφές κοινωνικής μαζί φυσικά με τον σοσιαλιστικό τομέα. Εργα- στασης, αφορούσε την πραγματοποίηση εκεί-
σμός, δοκιμάστηκε απολύτως σύμφωνα με τις λείο και ταυτόχρονα εγγύηση ορθής εφαρμο- νων των κοινωνικοοικονομικών μετασχηματι-
αρχές του και για αυτόν τον λόγο απέτυχε. Η χειραφέτησης, όπως υπήρχαν γής, θεωρήθηκε η υπάρχουσα εργατική εξου- σμών που συνιστούν τον κομμουνισμό ως εξε-
κατάρρευση ήταν –ισχυρίζονται– εγγενής στον σε σπερματική κατάσταση σία. Η πεποίθηση ότι η εκβιομηχάνιση και γενι- λισσόμενη απελευθερωτική διαδικασία. Δηλα-
μαρξισμό και αναπόφευκτη. κά η ταχύτατη ανάπτυξη των παραγωγικών δυ- δή την κοινοκτημοσύνη όλου του πλούτου, την
Κατά τη γνώμη μας η κατάρρευση της στη Ρωσία, οι οποίες ώθησαν νάμεων, με κάθε τρόπο και κόστος, θα δημιουρ- χειραφέτηση της εργασίας μέσω της κατάργησης
πρώτης, νικηφόρας αρχικά αλλά ανολοκλή-
ρωτης απόπειρας τελικά, δεν ήταν αναπόφευ-
στην επανάσταση, γήσει την απαραίτητη βάση για την οικοδόμη-
ση του σοσιαλισμού, ήταν ακλόνητη.
του εμπορευματικού, ιεραρχικού και αποξενωτι-
κού της χαρακτήρα, τη ριζική αύξηση του ελεύ-
κτη αλλά έχει συγκεκριμένο ιστορικό χαρακτή- αλλά και επιταχύνθηκαν Οι μέθοδοι της κρατικοκαπιταλιστικής πα- θερου χρόνου για κοινωνικό πολιτισμό, την κα-
ρα που συναρτάται με ένα συνδυασμό παραγό- ραγωγής εκτιμήθηκε πως προσέφεραν εγγύη- τάργηση του δεσποτισμού στην παραγωγή, την
ντων. Οι αντικειμενικές συνθήκες και δυσκολί-
στο πλαίσιό της ση για την αποτελεσματική λειτουργία τής νέ- ανάπτυξη μορφών άμεσης και έμμεσης εργατι-
ες που σχετίζονταν με την οικονομική καθυστέ- ας κρατικής εξουσίας. Υποτιμήθηκε το γεγονός κής και κοινωνικής δημοκρατίας και ελεύθερης
ρηση του ρωσικού καπιταλισμού, αλλά και την ότι αυτές ήταν προϊόντα συγκεκριμένων κοινω- πολιτικής διαπάλης, την αλλαγή των ίδιων των
ιμπεριαλιστική επέμβαση και τον εμφύλιο πό- όρους που θα μπορούσε να δημιουργήσει μια νικών συνθηκών και δε μπορούσαν να μπουν κοινωνικών σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων σε
λεμο που επέβαλε η αστική τάξη, έπαιξαν καθο- άλλη πορεία στην ΕΣΣΔ που θα αντέστρεφε δίπλα στις σοσιαλιστικές μεθόδους τού σχεδι- όλες τις μορφές και θεσμούς.
ριστικό ρόλο. Η οικονομία της χώρας κυριολε- υπό προϋποθέσεις την προσωρινή ήττα. ασμού και του ελέγχου. Το πρόβλημα με την πορεία της ΕΣΣΔ ήταν
κτικά αφανίστηκε μέσα στις πολεμικές συνθή- Γιατί, αλήθεια, ενώ θεωρούμε δυνατή τη νί- Σταδιακά παραγκωνίστηκαν οι μορφές κοι- ακριβώς εδώ. Το υποκείμενο της τρίτης και καθο-
κες. Η σοσιαλιστική ανασυγκρότηση το 1922 κη της Οκτωβριανής Επανάστασης στη Ρωσία νωνικής χειραφέτησης, όπως υπήρχαν σε σπερ- ριστικής φάσης, σταδιακά μετατράπηκε σε αντι-
αφορούσε μια χώρα που αποτελούσε το φά- το 1917, θα πρέπει να θεωρήσουμε αξιωματι- ματική κατάσταση στη Ρωσία, οι οποίες ώθη- κείμενό της. Ακόμη και με όλες τις καλές προ-
ντασμα ακόμη και αυτής της καθυστερημένης κά αδύνατο στο πλαίσιο μιας λογικής διαρκούς σαν στην επανάσταση, αλλά και επιταχύνθη- θέσεις ή/και τις ορθολογικές κατά καιρούς ανα-
εκδοχής καπιταλισμού τις παραμονές της επα- επανάστασης να έχουμε επαναστατικά γεγονό- καν στο πλαίσιο της (απαλλοτριώσεις επιχει- γκαιότητες, αυτό ακριβώς είναι που συνιστούσε
νάστασης του 1917. τα σε όλη την Ευρώπη και τον κόσμο σε επό- ρήσεων από τους εργάτες, μορφές εργατικού και την αντιστροφή της επανάστασης και τελι-
Δε συμμεριζόμαστε ωστόσο την άποψη που μενες φάσεις, πέραν της δεκαετίας του 1920; ελέγχου, εργατικές επιτροπές στην παραγωγή κά την πλήρη καπιταλιστική παλινόρθωση. Δεν
απολυτοποιεί τα όρια που έθεταν οι αντικειμε- Άλλωστε, μετά την Ρωσική Επανάσταση είχα- κ.α). Ο αποκλεισμός τελικά της εργατικής τάξης πρόκειται μόνο για το ζήτημα της «δημοκρατί-
νικοί παράγοντες. Δεν είναι σωστό να κρίνο- με δύο κοσμοϊστορικά γεγονότα, την καπιταλι- από τον ενεργό ρόλο στην παραγωγή, σε συν- ας» στην «πολιτική σφαίρα», αλλά, ακριβώς για
νται όλα με βάση τη φρίκη της πρώτης δεκαε- στική κρίση του 1929 και τον δεύτερο παγκό- δυασμό με την ανυπαρξία δημοκρατικής πο- την ανεπιτυχή διαπραγμάτευση της βασικής κομ-
τίας, αλλά μετά τη σχετική κοινωνική και πολι- σμιο πόλεμο, που έδιναν ευκαιρίες σε μια επα- λιτικής ζωής στη βάση των αρχών της εργατι- μουνιστικής στόχευσης που τελικά είναι ο έλεγ-
τική σταθεροποίηση του καθεστώτος, στο τέλος ναστατική διεθνιστική στρατηγική. κής δημοκρατίας, αποτέλεσαν τη βάση για την χος των ανθρώπων πάνω σε όλες τις συνθήκες
της. Η Ρωσία δεν ήταν ούτε τυχαία, ούτε απροί- Σημαντικότατο ρόλο έπαιξαν οι υποκειμενι- αποξένωση της επανάστασης από το υποκείμε- της ύπαρξής τους, από την παραγωγή ως τον πο-
κιστη χώρα. Δεν ήταν η μικρή και έντιμη Κού- κές αιτίες, λάθη και θεωρητικές αδυναμίες του νό της και το σταδιακό μαρασμό της. λιτισμό και από την τεχνολογία ως τις ανθρώπι-
βα του 1917. Αντίθετα ήταν μια τεράστια αυ- κόμματος των Μπολσεβίκων. Η μεγάλη αντίφα- Π.Μ. νες σχέσεις.
12 / ΠPIN 100 Χ ΡΟΝΙΑ Ο ΚΤΩΒΡΙΑΝΗ Ε ΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΥΡΙΑΚΗ 5 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2017

Η εξέγερση στιγμή
Έ
τσι νίκησε η
Επανάσταση.
Στα γεφύρια είναι ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ
τοποθετημένα φυλάκια
με κοκκινοφρουρούς. Κρησφύγετο
Από όλες τις μεριές της πόλης Καταδρομικό
Λένιν
έρχονται για το Σμόλνι Αβρόρα Φρούριο
–το στρατηγείο της εξέγερσης– Πετρο-
Χειμερινά παβλόφσκ
οπλισμένοι εργάτες, επαναστάτες, Ανάκτορα
στρατιώτες και ναύτες.
Το ένα ύστερα από το άλλο μπαίνουν
στον ποταμό Νιέβα τα πολεμικά
πλοία. Στο φρούριο Πετροπαβλόφσκ
ετοιμάζονται τα κανόνια.
Η Πετρούπολη είχε ξεσηκωθεί
ενάντια στην Προσωρινή
Κυβέρνηση. Την εξέγερση καθοδηγεί
το κόμμα των Μπολσεβίκων με
ηγέτη τον Λένιν. Πλάι στο Σοβιέτ
της Πετρούπολης συγκροτήθηκε Σμόλνι
η Στρατιωτική Επαναστατική Αρχηγείο
Επιτροπή (ΣΕΕ), που έστειλε Επανάστασης
σε όλα τα συντάγματα δικούς της
επιτρόπους. Η κυβέρνηση
έστειλε διαταγή στις στρατιωτικές
δυνάμεις να μην υπακούουν
στην επιτροπή. Αλλά οι στρατιώτες
ακολούθησαν τους εργάτες.
Η εξέγερση είχε αρχίσει. Το πρώτο
στρατηγείο της ένοπλης εξέγερσης
έγινε η Στρατιωτική Επαναστατική
Επιτροπή της Πετρούπολης, που στο Σμόλνι η Κεντρική Επιτροπή του Κόμ- αποσπάσματα με εντολή να μπουν με πλήρη

24 6
δημιουργήθηκε από το Σοβιέτ της ματος των Μπολσεβίκων και αποφασίζει: να πολεμική εξάρτυση στην Πετρούπολη για να
Πετρούπολης στις 16 Οκτωβρίου εμποδιστεί η πορεία των στρατιωτικών μονά- υπερασπιστούν την επανάσταση.
1917 (παλιό ημερολόγιο). δων που έρχονται στην Πετρούπολη· να ξανα-
Η ιδέα της συγκρότησης κέντρου ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ ώρα 5:10 το απόγευμα
1917 παρθεί αμέσως το τυπογραφείο.
μάχης και οργάνου επιβολής της ΟΚ ΤΩΒΡΙΟΥ με το νέο
Οδός Σερντομπόλσκαγια Ούλιτσα…
προλεταριακής εξουσίας ανήκει 1917 ημερολόγιο ώρα 11 το πρωί Ο Β.Ι. Λένιν, που βρισκόταν στο συνωμοτικό
στον Λένιν. Στην επιστολή του Στο τυπογραφείο της εφημερίδας διαμέρισμα της Μ.Φ. Φοφάνοβα, στέλνει στο
«Μαρξισμός και εξέγερση» Ραμπότσι Πουτ Σμόλνι επιστολή προς τα μέλη της Κεντρικής
που απευθυνόταν στην Κεντρική ώρα 3 το πρωί / Χειμερινά Ανάκτορα Επαναστατικά αποσπάσματα στρατιωτών Επιτροπής των Μπολσεβίκων, όπου τους
Επιτροπή του ΡΣΔΕΚ (μπ.) Στα Χειμερινά Ανάκτορα συγκεντρώνονται οι έδιωξαν τους ευέλπιδες, και άνοιξαν το τυπο- ζητάει να μην καθυστερήσει η εξέγερση.
τον Σεπτέμβριο του 1917 έγραφε: δεκαέξι υπουργοί της Προσωρινής Κυβέρνη- γραφείο. Οι τυπογράφοι συγκέντρωσαν και-
«Και για να χειριστούμε την σης. Να τι αποφάσισαν: νούργια στοιχεία και στις 11 το πρωί κυκλοφό- ώρα 7 το βράδυ
εξέγερση με μαρξιστικό τρόπο, – Να οργανωθούν όλες οι πιστές στην κυβέρνη- ρησε το επόμενο φύλλο της εφημερίδας Ραμπό- Σμόλνι
δηλαδή ως τέχνη, εμείς χωρίς ση στρατιωτικές μονάδες που σταθμεύουν στην τσι Πουτ. Η εφημερίδα καλούσε εργάτες, στρατι- Με αντιπροσώπους του 2ου Πανρωσικού
να χάνουμε στιγμή, πρέπει να πόλη. Να ανακληθούν αμέσως από τα προάστια ώτες και αγρότες στην αποφασιστική μάχη. Συνεδρίου των Σοβιέτ αρχίζει η συνεδρίαση
οργανώσουμε τα στρατηγεία των της Πετρούπολης οι ευέλπιδες, το πυροβολικό του Σοβιέτ της Πετρούπολης.
επαναστατικών ομάδων…». και το ιππικό. Να επιτευχθεί η άφιξη από το μέ- ώρα 12 το μεσημέρι
Το χρονικό που ακολουθεί περιέχει τωπο των πιστών στρατευμάτων. Να περιφρου- Φρούριο Πετροπαβλόφσκ ώρα 7 το βράδυ
αποσπάσματα από το βιβλίο ρηθούν από ευέλπιδες τα Χειμερινά Ανάκτορα· Στις γέφυρες
«Εμείς αρχίσαμε… ο πάγος οι κοζάκοι και οι ευέλπιδες να είναι έτοιμοι για Χτυπάει το τηλέφωνο στη γραμματεία.
– Από τα Χειμερινά Ανάκτορα, σας ομιλεί ο Αποσπάσματα από κοκκινοφρουρούς κυ-
έσπασε… ο δρόμος χαράχτηκε…» μάχη. Να αποσυνδεθούν οι γέφυρες, ώστε να ριεύουν όλες τις γέφυρες της Πετρούπολης,
των εκδόσεων ΚΨΜ που είναι αποκοπούν οι εργάτες απ’ το κέντρο της πόλης υπασπιστής του Κερένσκι. Γιατί δεν λειτουργεί
το τηλέφωνο της διοικήσεως του φρουρίου; εκτός από δύο.
αφιερωμένο στα 100 χρόνια από και το στρατηγείο της εξέγερσης – να κοπούν τα
την Οκτωβριανή Επανάσταση, – Εδώ ο επίτροπος της ΣΕΕ. Η φρουρά του
τηλέφωνα του Σμόλνι. Να συλληφθούν τα μέλη ώρα 7 το βράδυ
σε εικονογράφηση Ν. Λιάμιν και φρουρίου προσχώρησε στο Σοβιέτ. Ο διοικη-
της Κ.Ε. του Μπολσεβίκικου Κόμματος, τα μέλη Καταδρομικό πλοίο «Αβρόρα»
κείμενα Λ. Σαβέλιεφ. της ΣΕΕ και ο Λένιν. Να κλείσουν οι μπολσε- τής του φρουρίου πιάστηκε και αφαιρέθηκε το
τηλέφωνο. Το φρούριο και ο ναύσταθμος δεν Το καταδρομικό πλησιάζει στη γέφυρα Νι-
βίκικες εφημερίδες. Να καταληφθεί το Σμόλνι. κολάγιεφσκι. Οι ευέλπιδες που τη φρουρούν
Να απομακρυνθεί στο πέλαγος το καταδρομικό εκτελούν τώρα παρά μόνο διαταγές της ΣΕΕ.
τρέπονται σε φυγή. Οι ναύτες του «Αβρόρα»
της επανάστασης «Αβρόρα». ενώνουν τη γέφυρα. Το καταδρομικό της
ώρα 3 το απόγευμα
Χειμερινά Ανάκτορα Επανάστασης ετοιμάζεται για μάχη.
ώρα 5:30 το πρωί
Στο τυπογραφείο της Φτάνει ελαφρύ πυροβολικό, για να προστα- ώρα 10 το βράδυ
μπολσεβίκικης εφημερίδας τεύσει την Προσωρινή Κυβέρνηση. Οδός Σερντομπόλσκαγια Ούλιτσα…
Ραμπότσι Πουτ O Β.Ι. Λένιν φεύγει μαζί με το σύνδεσμο
(Εργατική Πορεία) ώρα 2 το μεσημέρι της Κ.Ε. του Κόμματος Ε. Ράχια απ’ το συ-
Ένα απόσπασμα από ευέλπιδες επι- Γέφυρες Πετρούπολης νωμοτικό κρησφύγετό του, στην οδό Σερ-
τίθεται στο τυπογραφείο «Τρουντ» Όλες οι γέφυρες είναι στα χέρια των ευέλπι- ντομπόλσκαγια Ούλιτσα, αφήνοντας στην
(«Εργασία»), καταστρέφει τις κάσες δων. Το επιτελείο της Κόκκινης Φρουράς δί- οικοδέσποινα Μ.Β. Φοφάνοβα το σημείωμα:
με τα στοιχεία, παίρνει τις εφημερί- νει τη διαταγή: αποσπάσματα από Κόκκινους «Φεύγω για εκεί όπου σεις δεν θέλετε να πάω.
δες και σφραγίζει το τυπογραφείο. Φρουρούς να πάρουν τις γέφυρες. Καλή αντάμωση. Ιλίτς».
Ο Β.Ι. Λένιν πηγαίνει στο αρχηγείο της επα-
ώρα 6 το πρωί / Σμόλνι ώρα 2 το μεσημέρι / Κρονστάνδη νάστασης, γνωστό ως Σμόλνι. Στο δρόμο δο-
Ύστερα από την επιδρομή των ευέλ- Τηλεφώνημα της ΣΕΕ προς όλες τις στρατιωτι- κιμάζουν να τον σταματήσουν δύο έφιπποι
πιδων στο τυπογραφείο, συνέρχεται κές υπηρεσίες, τις μονάδες και τα στρατιωτικά ευέλπιδες. Ξεφεύγουν.
ΚΥΡΙΑΚΗ 5 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2017 100 Χ ΡΟΝΙΑ Ο ΚΤΩΒΡΙΑΝΗ Ε ΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΠPIN / 13

προς στιγμή
ώρα 11 το βράδυ / Σμόλνι ώρα 6 το απόγευμα / Σμόλνι
Φινλιάντσκι Προσπέκτ… 6 Στο Σμόνλι έχουν συγκεντρωθεί αντιπρό-
Ο Λένιν βρίσκεται πια στο Σμόλνι. Ξαφνικά σωποι που ήρθαν για να πάρουν μέρος
εισορμούν ευέλπιδες για να τον συλλάβουν. στο 2ο Συνέδριο των Σοβιέτ· 600 άνθρω-
Οι τυπογράφοι αφαιρούν από την πόρτα την ποι –εργάτες, αγρότες, στρατιώτες, ναύτες–
πινακίδα με τον τίτλο της εφημερίδας και στριμώχνονται σε μια μεγάλη αίθουσα και
συνοδεύουν τους ευέλπιδες σε όλους τους περιμένουν να αρχίσουν οι εργασίες του
ορόφους, κάνοντας πως δεν ξέρουν τάχα πού συνεδρίου.
βρίσκεται το γραφείο της σύνταξης. Ο Λένιν γράφει στα μέλη της ΣΕΕ πως πρέ-
Την ώρα που οι ευέλπιδες έτρεχαν στους πει να αρχίσουν οι εργασίες έστω και αν δεν
διαδρόμους και στις σκάλες, οι τυπογράφοι έχουν καταληφθεί ακόμη τα Χειμερινά Ανά-
τηλεφώνησαν στο επιτελείο της Κόκκινης κτορα. Η ΣΕΕ δίνει διαταγή: «Αρχίσατε πυρ
Φρουράς. Τρέχει ένα απόσπασμα από κοκ- κατά των Χειμερινών Ανακτόρων».
κινοφρουρούς και συλλαμβάνει τους ευέλ-
πιδες. ώρα 9:40 το βράδυ
Καταδρομικό «Αβρόρα»
ώρα 11 το βράδυ Οι ναύτες είναι πλάι στα κανόνια και περι-
Έλσινγκφορς, Φινλανδία μένουν το σύνθημα. Από το φρούριο Πετρο-
Εδώ βρίσκεται το Τσεντρομπάλτ – βαλτικό παβλόφσκ ακούγεται ο συνθηματικός πυ-
κέντρο των Μπολσεβίκων. Ο μπολσεβίκος ροβολισμός·. Ακολουθεί μια άσφαιρη βολή
Ντιμπένκο, παίρνει από την Πετρούπολη το του «Αβρόρα». Το «Αβρόρα» φωτίζει με τους
τηλεγράφημα: «Η εξέγερση άρχισε· είναι ανά-
στρατιώτες και ναύτες. Μεταφέρονται κανόνια, ώρα 8 το πρωί προβολείς του τα Χειμερινά Ανάκτορα.
γκη να βοηθηθούν οι εργάτες της Πετρούπο-
έρχονται θωρακισμένα. Μαζί με τον Λένιν βρί- Πλατεία Ανακτόρων
σκονται τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του Φτάνουν εδώ, για την κατάληψη των Χειμε- ώρα 10 το βράδυ
λης». Την αυγή καταπλέουν στην Πετρούπο-
Κόμματος και τα μέλη της ΣΕΕ. Δίνουν εντο- ρινών Ανακτόρων, αποσπάσματα κοκκινο- Χειμερινά Ανάκτορα
λη πολεμικά πλοία με 5.000 ναύτες.
λές, υπογράφουν διαταγές για διανομή οπλι- φρουρών και τάγματα του συντάγματος Πα- Οι επαναστατικές δυνάμεις χτυπούν με όπλα
σμού, στέλνουν στρατιωτικά τμήματα σε όλα
ώρα 11:30 το βράδυ βλόφσκι. και πολυβόλα τα Ανάκτορα. Οι υπερασπιζό-
τα μέρη της πόλης.
Χειμερινά Ανάκτορα μενοι την Προσωρινή Κυβέρνηση κλονίζο-
Συνεδριάζει η πανικόβλητη Προσωρινή Κυ- ώρα 11 το πρωί νται και διαλύονται.
ώρα 12 τη νύχτα Φυλακές «Κρέστι»
βέρνηση. Προεδρεύει ο Κερένσκι. Γενικό Στρατηγείο κυβερνητικών

26
δυνάμεων Στις φυλακές «Κρέστι» βρίσκονται κλεισμέ-
Ο συνταγματάρχης Πολκόβνικοφ αναφέρει
νοι, για τέταρτο μήνα, πολλοί μπολσεβίκοι
8
25
που είχαν πιαστεί τον Ιούλιο. Με διαταγή της
7 στον Κερένσκι ότι η κατάσταση στην Πετρού-
πολη είναι επικίνδυνη· οι ευέλπιδες παρα-
δίνουν τις θέσεις τους σε κοκκινοφρουρούς
ΣΕΕ απελευθερώνονται.
ΟΚ ΤΩΒΡΙΟΥ
ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ
1917
με το νέο
ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ ώρα 12 το μεσημέρι
1917 και επαναστάτες στρατιώτες χωρίς καμία 1917 ημερολόγιο
Χειμερινά Ανάκτορα
ΟΚ ΤΩΒΡΙΟΥ με το νέο αντίσταση.
1917 ημερολόγιο Ο Κερένσκι, με αυτοκίνητο που παραχώρη-
ώρα 2 τη νύχτα σε η Αμερικανική Πρεσβεία, πηγαίνει στην ώρα 2:10 το πρωί
Στον ηλεκτρικό σταθμό Γκατσίνα, όπου ελπίζει να υποδεχτεί τα πιστά Χειμερινά Ανάκτορα
ώρα 12:05 τη νύχτα / Σμόλνι Οι εργαζόμενοι του ηλεκτροσταθμού υπο- σ’ αυτόν στρατεύματα. Δυνάμεις από κοκκινοφρουρούς και ναύτες
Μπροστά στην είσοδο του Σμόλνι περιπο- δέχονται με χαρά τον επίτροπο της ΣΕΕ και πιέζουν τους ευέλπιδες και εισέρχονται στα
λούν ένοπλα τμήματα, είναι αναμμένες μεγά- εξασφαλίζουν την αδιάκοπη λειτουργία του ώρα 2 το μεσημέρι Ανάκτορα. Οι ευέλπιδες παραδίνονται.
λες φωτιές. Στο προαύλιο μπαίνουν συνέχεια σταθμού. Διακόπτεται η ηλεκτροδότηση σε Πολεμικά πλοία
φορτηγά αυτοκίνητα με κοκκινοφρουρούς, όλες τις υπηρεσίες της Προσωρινής Κυβέρ- Με κόκκινες σημαίες και γραμμένο το σύνθη- ώρα 2:15 το πρωί
νησης. μα «Όλη η Εξουσία στα Σοβιέτ!» φτάνουν από Χειμερινά Ανάκτορα
το ναύσταθμο της Κρονστάνδης τα πολεμικά Ο επίτροπος της ΣΕΕ Β.Α. Αντόνοφ-Οφσέγι-
ώρα 2:20 τη νύχτα πλοία. Οι ναύτες αποβιβάζονται στην ακτή. ενκο μπαίνει στην αίθουσα συνεδριάσεων.
Από τα Χειμερινά Ανάκτορα Το θωρηκτό «Αυγή της Ελευθερίας» (Αβρό- Εδώ βρίσκονται οι υπουργοί της Προσωρι-
προς το Γενικό Στρατηγείο ρα) ρίχνει άγκυρα στην είσοδο του καναλιού νής Κυβέρνησης. Σηκώνονται. Ο επίτροπος
Ο Κερένσκι ζητά τηλεφωνικώς Μορσκόι. Στρέφει τα πυροβόλα του προς τη δηλώνει: «Στο όνομα της επανάστασης
από το επιτελείο του αρχιστράτη- σιδηροδρομική γραμμή της Βαλτικής. Αν θεωρώ την Προσωρινή Κυβέρνηση κα-
γου να αποσταλούν στρατεύματα εμφανιστεί εδώ τρένο με στρατεύματα του Κε- ταργημένη».
από το μέτωπο στην Πετρούπο- ρένσκι, το θωρηκτό θα το χτυπήσει.
λη, ώστε να συντρίψουν την ώρα 5:15 το απόγευμα / Σμόλνι
επανάσταση. ώρα 3:30 το απόγευμα Υπό τους ήχους της Διεθνούς τελειώνει τις ερ-
Λεωφόρος Νιέφσκι γασίες του το 2ο Συνέδριο των Σοβιέτ.
ώρα 7 το πρωί / Επαναστατικές δυνάμεις καταλαμβάνουν Έχει εγκρίνει τα διατάγματα του Λένιν για ει-
Τηλεφωνικός σταθμός την κεντρική λεωφόρο Νιέφσκι της Πετρού- ρήνη και γη και συγκροτεί τη Σοβιετική Κυ-
Απόσπασμα από κοκκινοφρου- πολης και τις άλλες κύριες οδικές αρτηρίες βέρνηση – το Σοβιέτ των Λαϊκών Επιτρόπων
ρούς κυριεύει τον κεντρικό τηλε- και τοποθετούν θωρακισμένα οχήματα στις με επικεφαλής τον Ιλίτς Λένιν.
φωνικό σταθμό. Οι πιο πολλές γέφυρες. Ο Λένιν διακήρυξε:
συσκευές του επιτελείου της πε- Ειρήνη στους λαούς.
ριοχής των Χειμερινών Ανακτό- ώρα 6 το απόγευμα Γη στους αγρότες.
ρων αποσυνδέθηκαν. Χειμερινά Ανάκτορα Τα εργοστάσια στους εργάτες.
Η εξουσία στα Σοβιέτ.
Τα Χειμερινά Ανάκτορα είναι περικυκλω-
ώρα 7 το πρωί μένα. Η ΣΕΕ προτείνει στην Προσωρινή Κυ-
Οι γέφυρες Ο Λένιν κλείνει:
βέρνηση να παραδοθεί. Για να σκεφθεί, έχει «Σύντροφοι,
Όλες οι γέφυρες βρίσκονται στα προθεσμία 20 λεπτά. Τα 20 λεπτά περνούν,
χέρια των επαναστατικών δυνά-
η επανάσταση των εργατών
η Προσωρινή Κυβέρνηση ζητάει ακόμη 10
μεων. Νωρίτερα έχουν καταλη- λεπτά. Τα 10 λεπτά περνούν. Η Προσωρινή και των αγροτών που για την
φθεί από τους κοκκινοφρουρούς το Κυβέρνηση δεν δίνει καμιά απάντηση, πε- αναγκαιότητά της ποτέ δεν έπαψαν
κεντρικό ταχυδρομείο, ο σιδηροδρο- ριμένει τον Κερένσκι με τα πιστά του στρα- να μιλάνε οι Μπολσεβίκοι,
μικός σταθμός και η κεντρική τράπεζα. τεύματα. πραγματοποιήθηκε».
14 / ΠPIN 100 Χ ΡΟΝΙΑ Ο ΚΤΩΒΡΙΑΝΗ Ε ΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΥΡΙΑΚΗ 5 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2017

ΑΠΌ ΤΟ «ΓΙΑΤΊ ΧΆΣΑΜΕ» ΣΤΟ «ΠΏΣ ΘΑ ΝΙΚΉΣΟΥΜΕ»
Ερχεται μια νέα, άγνωστη και ταραγμένη, μια μη συνηθισμένη ιστορική περίοδος
n ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΡΚΟΥ

Σ
τις πλάτες των σημερινών αγωνι- ιστορική περίοδος έρχεται με τις μαύρες σημαί-
στών, 100 χρόνια μετά την Οκτω- ες του φασισμού και του πολέμου.
βριανή Επανάσταση, βαραίνει το Το γενικό πνεύμα της αλλαγής που ζούμε εί-
φορτίο ενός δυσεπίλυτου προ- ναι ότι ο αστικός, αντιδραστικός μεταρρυθμισμός
βλήματος: Πώς να συνδυάσουν του νεοφιλελευθερισμού δίνει τη θέση του στον
την περίπλοκη εμπειρία ενός αιώνα νικών, υπο- ακροδεξιό και νεοφασιστικό ριζοσπαστισμό. Το
χώρησης, εκφυλισμού και τελικής ήττας με την «πώς θα νικήσουμε», σε αυτή τη νέα περίοδο
ακόμη πιο περίπλοκη κατανόηση του σημερινού πρωτόγνωρων αναμετρήσεων, έρχεται ξανά αυ-
καπιταλισμού που καλούνται να ανατρέψουν; θόρμητα στις πλατιές μάζες με τη μορφή του πώς
Πώς να συνδυάσουν το παρελθόν και το μέλ- θα νικήσουμε την «καταστροφή που μας απει-
λον στο παρόν της δράσης τους; λεί», πώς θα αντιμετωπίσουμε την πείνα, το φασι-
Το θεωρητικό αυτό πρόβλημα εμφανίζε- σμό και τον πόλεμο. Σε αυτή την πάλη οφείλουν
ται στην πράξη με άλλη μορφή: Πώς να απα- να στρέψουν άμεσα την προσοχή τους οι επα-
ντήσουν με καινοτόμο τρόπο, στο ερώτημα και ναστάτες της νέας εποχής, εάν θέλουν να ξανα-
την ανάγκη μιας «διπλής μετάβασης», της με- συνδεθούν με τις αγωνίες των ευρύτερων μαζών.
τάβασης από τη σημερινή «αντεπαναστατική Και η επανάσταση;
κατάσταση» στην επανάσταση και από κει στην Η επανάσταση μπορεί να αργεί, αλλά ωρι-
κομμουνιστική κοινωνία, χωρίς να κολλήσουν καθοριστικά στο να καταλήξουμε σε «μια από στη μαζική πλέον συνείδηση ότι αυτή δεν ξε- μάζει με μεγαλύτερη ταχύτητα από ό,τι φαντάζο-
εκεί που κόλλησε ο Οκτώβρης; Τελικά, πώς να τα ίδια». Όμως, οι ίδιες οι καταρρεύσεις κέντρι- περνιέται με τα συνηθισμένα μέσα. Οφείλεται νται οι περισσότεροι. Όμως, ποτέ δεν ήρθε, ούτε
λύσουν τον περίφημο γρίφο του συνδυασμού σαν και σήμερα, κεντρίζουν πολύ περισσότερο στην υπαρκτή κατάσταση εξαθλίωσης εκατομ- θα έρθει με μια «καθαρούτσικη» και «τακτοποι-
στρατηγικής – τακτικής, που έχει μετατραπεί σε τη σκέψη για το «τι πήγε στραβά». Αναπτύσσε- μυρίων εργαζόμενων, σε όλο τον πλανήτη, χω- ημένη» μορφή κάποιας αφηρημένης πάλης ερ-
Γόρδιο Δεσμό; ται έτσι, μια πρώτη προϋπόθεση, το υλικό έδα- ρίς ορατή προοπτική αντιστροφής με τα συνη- γατικής τάξης εναντίον αστικής τάξης, κομμου-
Οι γενιές των αγωνιστών πριν τις καταρ- φος πάνω στο οποίο μπορεί να ανθίσει, μέσα θισμένα μέσα. Οφείλεται στο γεγονός ότι το νε- νισμού εναντίον καπιταλισμού. Η επανάσταση
ρεύσεις του 1989 – 90 έζησαν και αγωνίστη- από τα συντρίμμια, μια νέα κομμουνιστική θε- οφιλελεύθερο και «παγκοσμιοποιημένο» ΤΙ- νίκησε τον Οκτώβρη μέσα από την πάλη για με-
καν με την αισιοδοξία της μακρινής νίκης του ωρία χωρίς την οποία δεν μπορεί να υπάρξει ΝΑ απέτυχε να ξεπεράσει την κρίση, αδυνατεί ταρρυθμίσεις, όπως το ψωμί, η γη και η ειρή-
Οκτώβρη, που όμως κάλυπτε τον εκφυλισμό νέο κομμουνιστικό εργατικό κίνημα. να ενσωματώσει τις εργαζόμενες μάζες, κατέρ- νη, διότι οι τότε συνθήκες γενικά και ειδικά στη
της ΕΣΣΔ, παρά τα ολοένα και πιο ανησυχη- Στις μέρες μας έχει ήδη συσσωρευτεί μια ορι- ρευσε στις ΗΠΑ, στη Μ. Βρετανία, στη Γαλλία, Ρωσία, απαιτούσαν αντικαπιταλιστική «συντρι-
τικά σημάδια. Οι σοφοί κι ηρωικοί νεκροί του, σμένη ποσότητα μαρξιστικής γνώσης και ερμη- στην Αυστρία, στην Τσεχία. Οφείλεται και στο βή του αστικού κράτους» για να υλοποιηθούν.
μαζί με τις αντιφάσεις τους, βάραιναν τους ζω- νείας της ήττας που αναζητά τη μετατροπή της σε γεγονός ότι δίνει τη θέση του σε μια ακροδεξιά, Απαιτούσαν σοβιέτ. Απαιτούσαν την επανάστα-
ντανούς, τη σκέψη και τη δράση τους. μια νέα ποιότητα. Ωστόσο, ακόμη και η απάντη- εθνικιστική και νεοφασιστική «εναλλακτική», σε ση. Οι μπολσεβίκοι ανταποκρίθηκαν θεωρητικά
Οι γενιές μετά το 1990 έζησαν -και ζουν ση στο «γιατί ηττήθηκε ο Οκτώβρης», στο «για- μια μη συνηθισμένη, εδώ και 80 χρόνια, ρεβαν- και πρακτικά σε αυτή τη δύσκολη διαλεκτική.
ακόμη σε ένα βαθμό- με την απαισιοδοξία της τί χάσαμε», είναι μόνον η αρχή. Απαιτείται μια σιστική αστική πολιτική. Μπορεί στην Ελλά- Σήμερα, ανάμεσα στη διάσπαση της αστικής
μη συλλογικής γνώσης για το «τι πήγε στραβά», συλλογική απάντηση στο «πώς θα νικήσουμε». δα να βασιλεύει ακόμη ο νεοφιλελευθερισμός πολιτικής, ο αριστερός μεταρρυθμισμός των Με-
την ίδια στιγμή που ο καπιταλισμός αναπτυσσό- Οι σημερινές συζητήσεις μεταξύ των πρω- στη γκροτέσκα εκδοχή του συριζαϊκού «αριστε- λανσόν, Κόρμπιν και Σάντερς, παρά την άμεση
ταν ραγδαία πάνω στα συντρίμμια του Οκτώβρη τοποριών για τα 100 χρόνια φαίνεται να στρέ- ροφιλελευθερισμού», αλλά δεν θα αργήσει να πολιτική χρησιμότητα για τις εργαζόμενες μά-
και του εργατικού κινήματος σε Ανατολή και φονται λιγότερο στο «γιατί ηττήθηκε» ο «υπαρ- βουλιάξει μέσα από τις ίδιες τις αντιθέσεις του. ζες, δεν μπορεί να έχει αυτοτελή ιστορική προ-
Δύση, πάνω στην εκτίναξη των παραγωγικών κτός σοσιαλισμός» και περισσότερο στο «γιατί Ανάμεσα στα 90χρονα και τα 100χρονα, οπτική. Η άρνηση, όχι μόνο του επαναστατικού
δυνάμεων και των αλλεπάλληλων επιστημονι- νίκησε» η Οκτωβριανή Επανάσταση. Φυσικά, ανάμεσα στο 2007 και το 2017, μεσολαβεί μια ριζοσπαστισμού, αλλά και της αναγγελίας μιας
κών επαναστάσεων. Η επικράτηση του «δεν πά- αυτό δεν οφείλεται στο γεγονός ότι γιορτάζου- άβυσσος. άλλης κοινωνίας, από τα σύγχρονα ρεφορμιστι-
ει άλλο» πάνω στο «να πάει αλλιώς», στον προ- με τη νίκη της. Εξάλλου, τη γιορτάσαμε και στα Η αντιδραστική περίοδος που άνοιξε το κά ρεύματα δεν μπορεί να εγγυηθεί την υλοποί-
ηγούμενο γύρο της πάλης του 2010 – 15, δεν 90χρονα. Οφείλεται πρωτίστως στην ιστορική 1989, ολοκληρώνει τον κύκλο της. Μια νέα, ηση ούτε των πιο αναγκαίων εργατολαϊκών με-
είναι άσχετη με αυτό το βάρος, που συνέβαλε τομή της κρίσης του υπαρκτού καπιταλισμού, άγνωστη και ταραγμένη, μια μη συνηθισμένη ταρρυθμίσεων, όπως έδειξε ο ΣΥΡΙΖΑ.

n ΑΠΌ ΤΗΝ ΕΡΓΑΤΙΚΉ ΕΞΟΥΣΊΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΤΙΚΉ ΚΥΡΙΑΡΧΊΑ ΚΑΙ ΑΠΌ ΚΕΙ ΣΤΟΝ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΌ

Οι δυο εποχές της συνεχούς επανάστασης
Αλλά και πάλι, πώς πάμε από τη ταστάσεις που πράγματι έρχονται, πε- με την ακόμη μεγάλη υστέρηση του κτηση της εργατικής πολιτικής εξου- κληρη εποχή ταξικών συγκρούσε-
σημερινή «αντεπαναστατική κατάστα- ρίπου σαν το τέλος της επαναστατι- συνειδητού, επαναστατικού και κομ- σίας δεν ταυτίζεται με την εργατική, ων, μια «δεύτερη εποχή» μετάβασης.
ση» στη νίκη της επανάστασης και κής διαδικασίας, ενώ αποτελούν μό- μουνιστικού εργατικού προγράμμα- ταξική, κοινωνική κυριαρχία, δηλα- Αυτές οι δυο μεταβάσεις συνι-
από κει, στη νίκη του κομμουνισμού; νον μια αδέξια, βασικά αυθόρμητη τος και υποκειμένου, που εμποδίζει δή με τη «δικτατορία του προλεταρι- στούν «δυο εποχές» επαναστάσε-
Δεν είναι λίγοι όσοι περιορίζουν και κυρίως αβέβαιη έναρξή της. Η τη νίκη τους. Η μέγιστη δυνατή προ- άτου», πολύ περισσότερο, με το σο- ων μέσα στη «μεγα-εποχή» της συ-
τον Οκτώβρη στον Οκτώβρη, το πο- μετάβαση από τη σημερινή «αντεπα- γραμματική συγκέντρωση των αντί- σιαλισμό - κομμουνισμό, που υπερ- νεχούς και παγκόσμιας επανάστα-
λύ στην περίοδο μεταξύ Φλεβάρη και ναστατική κατάσταση» στη νίκη της στοιχων δυνάμεων είναι απαραίτη- βαίνουν τις τάξεις και το κράτος, άρα σης, που ενώνονται και χωρίζονται
Οκτώβρη. Σήμερα, με την άνοδο των επανάστασης απαιτεί μια ολόκληρη τη προϋπόθεση για το άλμα από την κάθε ταξική κυριαρχία. Δείχνει ότι από την ποιοτική τομή της κατάκτη-
μεταμοντέρνων θεωριών, δυναμώνει «εποχή επαναστάσεων». επαναστατική κατάσταση στην «πανε- η κρατικοποίηση των μέσων παρα- σης της εξουσίας από την εργατική
η «αφήγηση» της επανάστασης σαν Οφείλουμε να μελετήσουμε και θνική» και με διεθνείς προεκτάσεις, γωγής δεν ταυτίζεται με τον εργατι- τάξη και τους συμμάχους της σε μια
ένα «συμβάν», σαν μια στιγμιαία «ρή- να διδαχτούμε από τις επαναστατικές επαναστατική κρίση, στη δυαδική κό έλεγχο και τη δημοκρατική εργα- χώρα ή σε σειρά χωρών. Ορίζουν το
ξη», σαν μια «ιστορική στιγμή», την καταστάσεις ή τα προεπαναστατικά εξουσία και τον ένοπλο λαό, που θα τική διεύθυνσή τους, πολύ περισσό- βαθύτερο περιεχόμενο μιας «μεγά-
οποία οφείλουν να αδράξουν οι επα- γεγονότα της πρόσφατης εικοσαετίας, θέσει το ζήτημα της εργατικής εξου- τερο, με την κοινωνικοποίησή τους, λης νίκης» που θα έρθει μέσα από
ναστάτες για να εφαρμόσουν το εδώ στην Αργεντινή, τη Βενεζουέλα, τη σίας και κυβέρνησης «επί τάπητος». με την υπέρβαση της αγοράς και του μια αλληλουχία ηττών, αλλά κυρί-
και πολλές δεκαετίες, έτοιμο πρό- Βολιβία, το Νεπάλ, την Τυνησία, την Παράλληλα, η πολύτιμη εμπει- νόμου της αξίας. Έδειξε ότι η μετά- ως μέσα από μια ανοδική εμπειρία
γραμμα για την κατάκτηση της εξου- Αίγυπτο, από τις ήττες ή τα αγκομα- ρία της Οκτωβριανής Επανάστασης βαση από τη νίκη της επανάστασης πολύτιμων «μικρών» νικών.
σίας. Βλέπουν τις επαναστατικές κα- χητά τους. Κυρίως, να κατανοήσου- και της ΕΣΣΔ μας έδειξε ότι η κατά- στον κομμουνισμό απαιτεί μια ολό- K.M.
ΚΥΡΙΑΚΗ 5 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2017 100 Χ ΡΟΝΙΑ Ο ΚΤΩΒΡΙΑΝΗ Ε ΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΠPIN / 15

Στην εποχή μας η επανάσταση υποβαθμίστηκε ως μια παρωχημένη και χρεοκοπημένη πολιτική πρακτική,
που προσιδίαζε σε αντιδραστικές και καθυστερημένες κοινωνίες του προηγούμενου αιώνα τύπου Τσαρικής Ρωσίας,
εντελώς ασύμβατη όμως με τη σύγχρονη κοινωνία. Είναι όντως αναχρονισμός η επανάσταση και το κομμουνιστικό
Ο ρόλος της επαναστατικής
της περιεχόμενο από οικονομική, πολιτική, πολιτιστική και ηθική άποψη; Ή απεναντίας είναι ο καπιταλισμός;
κομμουνιστικής πρωτοπορίας
Σήμερα, στον ολοκληρωτικό καπιταλισμό

Αναχρονισμός ο καπιταλισμός, όχι η επανάσταση
«υπέρ» της επανάστασης λειτουργεί το υπερ-
εκμεταλλευτικό καθεστώς του κεφαλαίου, που
αρνείται και δευτερεύουσες αλλαγές και εντεί-
νει την εκμετάλλευση. Η εργατολαϊκή πλειοψη-
φία είναι απηυδισμένη απ’ αυτήν την κοινωνία,
n ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΟΠΟΥΛΟΣ αλλά δεν γνωρίζει πώς ν’ απαλλαγεί απ’ αυτήν.
Αναπόφευκτα θα συνειδητοποιήσει ότι ο μόνος

Η
δρόμος είναι η επαναστατική ανατροπή. Άρνη-
συμπλήρωση ενός αιώνα εκτίναξη της επιστήμης και της τεχνικής, αδυ- ισχυρά προβλήματα ακόμη και στις προηγμέ- σή της σημαίνει τελικά και άρνηση του κοινω-
από την Οκτωβριανή Επα- νατεί να υπερβεί τις κυκλικές και δομικές κρί- νες χώρες και απ’ την ανάκληση των όποιων νικού μετασχηματισμού.
νάσταση πυροδοτεί μια με- σεις του. Αλλά, εν μέρει, αντιρροπεί τις επι- κατακτήσεων σε περιόδους κρίσης. Σ’ αυτές τις συνθήκες οι επαναστατικές πολιτι-
γάλη ιστορική συζήτηση για πτώσεις τους με τα πιο αντιδραστικά και αντι- Προς την κομμουνιστική κοινωνία αντι- κές πρωτοπορίες, αν και σαφώς μειοψηφικές,
το παρελθόν του κομμουνι- κοινωνικά μέσα: Καταστροφή πολύτιμων πα- κειμενικά ωθεί και η ανάδειξη της εργατικής επωμίζονται ιστορικό ρόλο στη θεωρητική και
σμού. Η συζήτηση αυτή δεν διεξάγεται ούτε ραγωγικών δυνάμεων με την εκκαθαριστική τάξης ως βασικού παραγωγού του πλούτου πολιτική προετοιμασία του επαναστατικού υπο-
ενδιαφέρει μόνο ειδικούς μελετητές και δι- λειτουργία των κρίσεων, εξοπλιστικούς αντα- σε μεγάλη πλειοψηφική δύναμη της κοινωνί- κειμένου. Ιδιαίτερα, η εκπόνηση σήμερα σύγ-
ανοούμενους. Αγκαλιάζει ευρύτερες μάζες γωνισμούς και πολέμους, βιασμό ανεπανόρ- ας. Ποιοτικό στοιχείο αποτελεί και η άνοδος χρονου κομμουνιστικού προγράμματος και η
που προβληματίζονται και αγω- του μορφωτικού επιπέδου της συγκρότηση του αναγκαίου κομμουνιστικού φο-
νιούν για μιαν κοινωνία εναλ- εργατικής τάξης που συμβάλλει ρέα της εποχής μας είναι το ακρογωνιαίο θεμέ-
λακτική του βάρβαρου καπιτα- στην επικράτηση της χειραφετι- λιο του επαναστατικού κινήματος. Η κομμουνι-
στική προοπτική στους γενικούς στόχους της εί-
λισμού. Για να ανταποκριθούμε κής συνείδησης. Αρνητικό πα-
ναι ευρύτερα αποδεκτή από αντισυστημικές δυ-
σ’ αυτήν την εντεινόμενη αγωνία ράγοντα συνιστά ο εντεινόμενος
νάμεις και θα συμβάλει στην πολιτική ενότητά
πρέπει να εξετάζουμε την εμπει- κατακερματισμός της σύγχρο- τους παρά τις διαφωνίες.
ρία της Οκτωβριανής, αλλά και νης εργατικής τάξης, που αντι- Η επεξεργασία και διάχυση των κομμουνιστι-
άλλων επαναστάσεων και εξε- σταθμίζεται απ’ την προσομοίω- κών ιδεών στην κοινωνία
γέρσεων του 20ού αιώνα, αλλά ση της πλειοψηφίας της προς τα αποτελεί όρο ώστε αυθόρμη-
απ’ τη σκοπιά κυρίως του μέλ- κάτω, λόγω των πληγμάτων που τες εκρήξεις, που και σήμερα
λοντος της επανάστασης. Η ήτ- επέφερε η κρίση (σαφής μείωση συμβαίνουν και θα συνεχίσουν
τα ή ύφεση, με κορύφωση τη των «ρετιρέ»). να συμβαίνουν, λόγω των ανα-
δεκαετία του ’90, όλων σχεδόν Η μετάβαση όμως στην κομ- πόφευκτων κρίσεων του κα-
των ρευμάτων της Αριστεράς μουνιστική κοινωνία δεν θα εί- πιταλισμού, να μετεξελίσσο-
του «υπαρκτού σοσιαλισμού» ναι προϊόν μιας «φυσικής» αυ- νται σε συνειδητή αντίθεση κα-
και των εμπνεόμενων απ’ αυτόν θόρμητης διαδικασίας ούτε θα τά του καπιταλισμού, σε επα-
κομμάτων, του ευρωκομμουνι- προκύψει απ’ το άθροισμα με- ναστατική κατάσταση (οι πάνω
σμού και του σοσιαλρεφορμι- ταρρυθμίσεων. Για να ξεκινή- δεν μπορούν, οι κάτω δεν θέ-
λουν), σε δυαδική εξουσία και τελικά στο επα-
σμού, της υποταγμένης στο νε- σει η διαδικασία του κομμουνι-
ναστατικό άλμα για την κατάκτηση της εξουσί-
οφιλελευθερισμό σοσιαλδημοκρατίας, των θωτο του περιβάλλοντος, αναβάθμιση ποσο- στικού μετασχηματισμού απαιτείται αναπό-
ας και την ενεργοποίηση της μετάβασης στον
ταυτοτικών κινημάτων, των αντιιμπεριαλιστι- τική και ποιοτική (σχετική, αλλά και απόλυτη δραστα η επαναστατική τομή. Η πάλη για το κομμουνισμό.
κών εξεγέρσεων, με μερική εξαίρεση τη Βενε- υπεραξία) εκμετάλλευση της εργατικής τάξης, «ποιος - ποιον» για την κατάκτηση της κρατι- Αποφασιστικό παράγοντα για την πραγματο-
ζουέλα και τη Βολιβία, επέτρεψε στην αστική ανεργία, κλιμάκωση του αυταρχισμού και της κής εξουσίας, αλλά και τη συντριβή του αστι- ποίηση, τη νίκη αλλά και την ταξικά συνεπή
ιδεολογία να κηρύξει την αιωνιότητα του κα- δικτατορίας των μονοπωλίων. Αποδεικνύεται κού κράτους. Η σύγχρονη αστική τάξη και δη πορεία της επανάστασης αποτελεί η αξιοποί-
πιταλισμού (ΤΙΝΑ) και να χαρακτηρίσει ου- ότι μια κοινωνία που βασίζεται στην ιδιωτική η ελληνική, έχει αποδείξει ότι θα μετέλθει την ηση της ιστορικής πείρας, παρά τη σχετική δι-
τοπία ή δυστοπία (αυταρχική, απάνθρωπη) ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής και την εκ- πιο αυταρχική βία, για να αποτρέψει όχι μό- αφορετικότητα των συνθηκών, όχι μόνον της
την κομμουνιστική στρατηγική και τις θεμελι- μετάλλευση της εργατικής τάξης και των λα- νο την επαναστατική απειλή, αλλά και δευτε- Οκτωβριανής αλλά και των άλλων επαναστά-
ώδεις έννοιές της: την κοινωνικοποίηση των ϊκών στρωμάτων αδυνατεί απρόσκοπτα και ρεύουσες αλλαγές, που θεωρεί ότι αντίκειται σεων του 20ού αιώνα.
μέσων παραγωγής, την επανάσταση, τη δι- χωρίς κρίσεις και εκμετάλλευση να χειριστεί στα συμφέροντά της. Η πρόσφατη άρση της Πρωταρχικό δίδαγμά τους είναι ότι μόνο με την
κτατορία του προλεταριάτου κ.ά. αυτονομίας της Καταλονίας εί- επανάσταση και επαναστατικές κοινωνικοπο-
Ιδιαίτερα η επανάσταση ναι εύγλωττη. λιτικές συμμαχίες ανατρέπεται ο καπιταλισμός
υποβαθμίστηκε ως μια παρω- Κοινωνικό υποκείμενο της και όχι με μεταρρυθμίσεις, που ιδιαίτερα στο
χημένη και χρεοκοπημένη πο- Για να ξεκινήσει η διαδικασία επανάστασης θα είναι η εργα- σύγχρονο υπεραντιδραστικό καπιταλισμό δύ-
σκολο είναι να επιτευχθούν και εύκολο να ανα-
λιτική πρακτική, που προσιδί- τική τάξη με τους κοινωνικούς
αζε σε αντιδραστικές και καθυ- του κομμουνιστικού μετασχηματισμού συμμάχους της και τους πολι-
κληθούν. Κρίσιμη για το κομμουνιστικό εγχεί-
ρημα είναι η μακρόχρονη μεταβατική περίοδος
στερημένες κοινωνίες του προ- τικούς εκφραστές της. Σήμερα
ηγούμενου αιώνα τύπου Τσαρι- απαιτείται αναπόδραστα η επαναστατική τομή υπάρχει έντονη αναντιστοιχία
προς το σοσιαλισμό - κομμουνισμό. Στη διάρ-
κειά της δεν εκλείπουν αυτόματα οι ανταγωνι-
κής Ρωσίας, εντελώς ασύμβατη των αντικειμενικών και υπο- στικές αντιθέσεις, υπολείμματα του καπιταλι-
όμως με τη σύγχρονη κοινωνία κειμενικών όρων της επανά- σμού, εμπορευματικές σχέσεις, αλλά και φαι-
της υψηλής τεχνολογίας και της κυριαρχίας τις σύγχρονες παραγωγικές δυνάμεις. στασης. Ενώ οι αντικειμενικοί - υλικοί όροι νόμενα συγκαλυμμένου καπιταλισμού (υπερε-
των αγορών, που υποτίθεται ότι προστατεύ- Ο ανορθολογισμός και η άδικη ιδιοποίη- της επανάστασης στις σύγχρονες καπιταλι- ξουσίες διευθυντών) και κυρίως το φαινόμε-
ουν την ελευθερία και τα δικαιώματα και προ- ση του πλούτου απ’ το κεφάλαιο - το 1% των στικές κοινωνίες είναι ώριμοι ως και υπε- νο της γραφειοκρατίας. Καθοριστικός παράγο-
άγουν την ευημερία, παρά τα περιοδικά προ- υπερπλουσίων κατέχει το 50% και πλέον του ρώριμοι, αντιθέτως, υστερεί κατά πολύ η ντας για την αποφυγή και εξουδετέρωση εν τη
βλήματα και τις κρίσεις. παγκόσμιου πλούτου - η αδυναμία ικανοποί- ωρίμανση του υποκειμενικού συνειδητού γενέσει του αυτού του κομβικού κινδύνου εί-
Είναι όντως αναχρονισμός η επανάσταση ησης στοιχειωδών αναγκών, όπως η εργασία παράγοντα της επανάστασης. Σχέση που ναι η εργατική δημοκρατία, που εγκαθιδρύεται
και το κομμουνιστικό της περιεχόμενο από και το αξιοβίωτο βιοτικό επίπεδο, αναπόδρα- ευνοεί την καλλιεργούμενη απ’ την αστι- μετά τη νίκη της επανάστασης ως κρατική μορ-
οικονομική, πολιτική, πολιτιστική και ηθική στα φωτίζουν την αναγκαιότητα της σύγχρο- κή προπαγάνδα αντίληψη ότι η επανάστα- φή που απονεκρώνεται με την αναπτυσσόμενη
άποψη, ή απεναντίας, ο καπιταλισμός; Η απά- νης εναλλακτικής κοινωνίας, του κομμουνι- ση σήμερα αποτελεί ευσεβή πόθο και ουτο- αυτοδιεύθυνση των εργαζομένων. Ακόμη και σε
περιπτώσεις εξαιρετικών δυσχερειών, όπως ο
ντηση έρχεται απ’ την ίδια την αντικειμενι- σμού, που θα στείλει στο μουσείο της ιστο- πική προσδοκία «χιλιαστικών» κινημάτων.
ιμπεριαλιστικός αποκλεισμός, η ενεργοποίηση
κότητα. Ο κομμουνισμός είναι η μόνη εναλ- ρίας όχι μόνον τον καπιταλισμό, αλλά γενικά Αυτή η υστέρηση δεν αποτελεί απόδειξη
της εσωτερικής αντίδρασης ή και έντονες οικο-
λακτική προς τον καπιταλισμό ως υπέρβαση το σύστημα της εκμετάλλευσης. Η αποτυχία της αδυνατότητας μιας σύγχρονης κομμου- νομικές δυσχέρειες, λύση δεν είναι ο γραφειο-
της αντίθεσης των κοινωνικοποιημένων πα- του καπιταλισμού σ’ όλα τα στάδιά του και τις νιστικής επανάστασης. Και στην Τσαρική κρατικός υπερσυγκεντρωτισμός που οδήγησε
ραγωγικών δυνάμεων και της καπιταλιστικής μορφές διαχείρισης και άσκησης της εξουσί- Ρωσία ακόμη και στις παραμονές της επα- στον εκφυλισμό της επανάστασης, αλλά η δια-
ιδιοποίησης. Η εγγενής αυτή αντίθεση καθι- ας του αντικειμενικά γεννούν φύτρα της νέας νάστασης μόνο το ολιγάριθμο κόμμα των τήρηση και ενίσχυση της εργατικής δημοκρατί-
στά τον καπιταλισμό αναχρονιστικό και ανορ- κοινωνίας και ωθούν προς αυτήν την εργα- Μπολσεβίκων πρέσβευε την επανάσταση. ας. Γιατί μόνο στην επαναστατική πολιτική, με
θολογικό σύστημα, αφού παρά την τεράστια τική τάξη και τα λαϊκά στρώματα. Η αποτυ- Αυτή θριάμβευσε όμως με την πλειοψηφι- την ενεργοποίηση των μαζών είναι δυνατή η
ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, την χία του καπιταλισμού επιβεβαιώνεται απ’ τα κή εργατο-αγροτική συμμαχία. υπέρβαση των δυσχερειών.