You are on page 1of 7

I

WW
wwffi§ w a*@§fuw" w@4 .-.lw»§wéwe*§»,wd4e aM-§'
.@@r"»y -rk8e&.Nà4@\tu, tu@-»§t@ee §;Mywv@4-w wtueffiwww
,'À §.'y & wY r & uw § &
q, * u ,&'uw &§ &, § e
*w
W.N%Wt\qrV"e3Wh-&t'?MWW-!/&-ql*4ZWkM:,í&')W"-Wtffy^MW\W^rW^,&qir4,,471
§ w e§ ew
w § &, e'§ w
w'& '/ &'w & ,ï e,w. *Y * & & *q,w
&'l'W
w
MHWm:"W:N\
wM ïr.Ttï ËW
w.awwr.ww, 1 nrèfrWKr&W_'t/ffiXr ÍtMtWM
ww-wx-9Í;w'wyzíM/0]t§y.ruwÍ'1ww W tO W)WWffiM h WíïW§WW %#ifw
"
wrwwlherffi b&kyww"$tww w{.w&r&wilM§wwwb;rwwffiwww
W,d|..)Ya-l,MWiah&dWMh^#&)ii;.a*4.i1i.*.^ó*i,,,,",*),í,&h.{-t&""§"*b;-,8'}^:;:.:q'".,.k:"';&,&;*W'À'M:a#''e,:,§*ff;d&;|,*ÀW
W ITWM'WTWWY{\W "W ffi UW MIV,§TMW W WAffiTM'TtràTW
"W ^-

ffiW'ewwqj
í''YWWYWry'{ffiW
WW|WW frt "r.'- "_'a?/.,Míika\{'-,-,t\-tbz)w,&WqryWWTWry r'^il
#,-WWdTN VT§Tí|W
à.; ""._'?",,
/MwryffifiëW7
)à1*/,r'4-'. W:--ry WiíàY" #K?:WXI Wf31.-
9M,N-e,M*MM&8M*t*7,1a,k1à*?"W!&í*ltrt*w . -" . ia@d ,;/N'Mi
lbí*/-U;1tu.r.#'.YYl\;*WY-fi?W4Y}15í
q aeÀ,,G-M --t,^- --@e-tu** .,d#*'
WWIW.ÍtAY!,W)MW M pew@ ^.À.t*b*r:rffiffi:àrngw*zYww;
l;twvll,:*ïltë;'«l
MW tWtW ruf w,w ry í @ wa (
4ry r/ w 7 w-öl v "{r r I tr tw ww
t - t:' } wH / uw :w ïwmwwwffiy
.

"_wry.wwffiww:w:ffiwtm*4w)"örí.t'f.wwww4#:/N^-).àw.tl1;M:w-v%ɧ1il!^? ,"?/§ ,?4 íw y1@"wffi.ËM


W Wgryë WW \à Wk§ M lk l' * h.. W À rW- W /%/ # ru W la q WY ".VW W

ffiMAW,-.'íÀM

( ''!:,r,1-*i r )'' lifu'/1 .

l,t
Ji gr/ ,2 ,'t. ,,/ - :/,?.

Ansstase 5ly&y Fsto 3843. {ft4useurn vsn de sei"ntesreerde polifie]

A[sje een voorouder hebt die a[ eens in de gevangenis Het eerste eornmereieeI succesvcLie fetografi sche procedé
beLandde dan zou het wel ieul< zijn orn er zc'n typise he was de dag*erreotypie, geïntroduceerd in 1839. Het is een
r?l{/Esf]of of pclitiefCIto van te vinden. foto op een verzilverd koperen plàatje, reehtstreel{s zonder
negëtief, zodat van clke foto rnaar één exemplaar bestaat.
Vóór de uitvinding van de fotografie rnoest de p*litie
rnisdadigers spsporen aan de hand van sen signale-
mcnt of persoonsbeschrijving, eventueel een tel{ening. Oudste ,?1{r$§§?oËs ter ï,yeretd zijm Beigise h
!-"let verbaast dan r:t: !< nier dat pclitiedicnsien aI vr;j sneL
na de introductie met fotografie experirnenteerden" De Hoewel de daguerreotypie in Frani<rijk werd uitgevon-
identifieatie van í"ee ldivisten vergemal<kelijken was het tot nu toe oudste bewaarde politiefoto's ter
den, zijn de
hetangriji<ste doel.1 wereld in België gensrnen.2 Ze worden bewaard in het

l. l\lAl?D. Origins and Developrnent aJ Forensíc Medicine and laren- ) §nmmisc hrnnnon moJrlon r'{:r do Truif<or<p nnlitie:l ih 1Rl,, nàoir-
sícSciencein Engiand,1823 1946. Ph) ihesrs ïhe Open Universi- erreotypieèn gebruikte. Bijvoorbeeld A. M055 b l{. 5l(iNl{ER. Seotlend
.\'
.y, .frfra
ta 2 ), ht+^ l!^.^ ,.1,i.9àa1 I
. r(1P,, /vr v.vycI i.oL.u:\; roToJ/ 'lnrà'< llictnnt r'{ f ri ao i n 1 nn Ahiolïc Tho i-lictn, rr Díoc( I llí ?nl (

,kx \/taam:e Slam . jg 5l . qr. J . jUri-aJgUstus-september 2017


Museum van de geïntegreerde poiitie te Brussel. Bor- men: lean Viscomti en Jeon Fachi. De vervalste effecten
gerhoff ontdel(te ze l<ort vóór de Eerste Wereldoorlog in die hij bezit vervatten als bewijs omdat ze niet in BeLgië
de archieven van de strafrechtetijl<e administratie van gemaal<t zijn en hij ze hier niet gebruil<t heeft. Hij krijgt 4
het Ministerie van lustitie te Brusset.3 maanden gevangenisstraf en een boete. Of Carcano zijn
echte naam is bLijft heet twijfel.achtig, want zijn geboor-
Het gaat om vier daguerreotypieportretten. De twee teal(te was niet beschikbaar op het proces en de naam
oudste werden genomen op 50 maart 1843. De ori- Carcano behoort aan een Milanese adellijl<e famitie.
ginete strafdossiers zijn vertoren gegaan, maar in het
gevangenisregister van Vorst was nog wat informatie
beschil<baa r.a

De twee oudste foto's zijn van Anastase SIVRY ('Athe-


ne, zie afbeeLding), die zijn gevangenisstraf uitzat
van 22 maart tot 7 april 1843 en van Fréderic VON
MORCENTHAL ("Pest), die vastzat van 10 februari tot
7 apriL 7843.

De fotostudio Brand Frères in Brusse[ maal<te beide fo-


to's. Ze openden op 11 maart 1842 als tweede fotostu-
dio in Bel.gië. De eerste, Bil.ting, opende begin maart in
Brusset. Voordien waren er atleen rondreizende dagu-
erreotypisten. De Belgische justitie was er dus bijzon-
der snel bijl De overige twee portretten zijn van Jéröme
BAIIANOïE, Spanjaard, genomen in jul.i 1844 en van
Jean Baptiste CARCANO (zie afbeel.ding), ltatiaan. ool<
genomen in 7844.

Iean Baptiste Carcano

De Nedertanders beroepen zich erop dat het danl<zij


hun signatement is dat Carcano l<on worden opgepal<t.s
Sporen daarvan vinden we via het Nedertandse digital.e
l<rantena rchief Detpher.nt.

- Ap 26 ol<tober 1843 wordt in het Amsterdamse A[-


gemeen Handelsbtad het signalement gepubliceerd
van een vervalser van wissets. Hij is 45 à 50 jaar oud,
redetijk groot, met bruin haar. Hij draagt meestal een
brit, snuift sterl< en heeft een ronde wrat op zijn voor-
hoofd boven zijn neus, hij mist ook enl<ete tanden. Jean Boptiste CARCANO. Foto 7844. (Museum van de
- O p 3 november pub[iceert dezelfde l(ra nt een Bel.gisch g eï nteg reerde p o liti e)
bericht van 1 november dat "eergisteren morgen om
10 uur de gesignateerde gearresteerd werd door de
heer Hody, in HöteI de [a Paix in Brusse[".
§x§r§§§ï§§.À§§.
Het vottedige verhaa[ lezen we in de BeLgische l<ranten.6
L'lndépendance Belgevan 15 januari 1844 geeft een ver-
slag van de rechtzaal<.7 Carcano werd gearresteerd na-
dat een lezer van het Atgemeen Handetsbtad hem had I!Íce veraesml , dat, eeu v:ceodtling, rermo*àelijk eeo Zwil*el
vau geboorte, iu te,,iXe pl**trea tau Ëlil:ri:iald op eene leer
herl<end. Hij beweert 50 jaar oud te zijn en geboren in be.irirgelqke *'ijze tl,rrr mi*rlel ,an tallcl:e x'i:seis rich door on-
Milaan. Wat eerst een zwaar fraudegeval teel< loopt af rltr.scherdeai 1,.s6.|"l"llri *n !',:lrt:*ri,ikr:4;elrlr**rleea daet uirhe:a-
met een sisser. hij wordt atleen beschuLdigd van het ge- !el, '.ï*r v*rv*ardiili;;q iler tal:ri:t .'.triLl'r* e*r<it Lij F{r{Í{J e{!!s
wis:*llriere* i.t holg r;r,. ?;tj.ita Iiij den drr§, d,: hlnrtteekgairg
bruil< van valse paspoorten en het dragen van valse na- rtr !;et *r:hrii'l Jul ei;.1,]5tti};ai,i.a.i ?.rra'r liilrStr{ *eel r:a te horilltl;.
Iisae i::,li:iJn, sellt *i:lpl,:'lJelrjk Írrr r:4itl qe:rrisrel!, rtt.li
opgsjetri! ölrgttcel {5 a it i*re* oad te:!t, tan eerererlci:jL
T. BORGERHOFF. Les premières Photographies judiciaires, Extrait qï.iol"r.g.hurlort,'rr:,iir:, t,', l,.h-'.ti,le br",t l'o,i, l'ij clraagtreclrl
du Bulletin de la Société d'anthropologie de Bruxelles, Tome XXXV i*" i.ll'n ;*riii'cttrli .,r. ï,,:tlt alrl tco:lr: lttdt §í, !ret r,:rrrlro,r{J
7920, t-tot 5 L*re* .J*c *etr§, tÈrril i:**r is drtt ru*nul cetr:§* i§xdeo aei*
lnformatie van het Museum van de geïntegreerde politie te Brusset.
Lr*l*n. li** g*rnr:l;t cii, 'lat irij r,icil *ok raa*-§edeilatd a*1
4
LcÍ:cren, trt $Llki:n t,,,,r1tle t'i-i il* talrtl+clrí ;*:r lrer hanrl*lilr§-
5 6roninger courant 26-12-78 43 (vÍa DeLpher.nL) v", J i,rbl,tL rLp, rL re l':i " r' " I i rrl' rr t'r\t'dro.
6 via het digitale l<rantenarchief Belgica van de l(oninklijke Bibtio-
theek. http://belgica.kbr.be Signalement van Carcono in het Algemeen Hondelsblad
http://u u rt.kbr. be / 70 529 42 p.3 van Amsterdom van 26-70-7843 (via Delpher.nl).

Vtaamse Stam ' jg 5l . nr. 3 . juti-augustus-september 2o17 : 259


ZIoz raquèldès-snrsnEne-llnt. E ru . t§ 3t . urels èsupel^
sruèpèLqlsa3/§uo-raÀol'lulpa,/èq'èLlnod ÀMÀ^ il:dilll aq'lq)i
'n nëa ap6I 3p UPA apura laq do uaroeia8 srall{lPM§}jíru ueÀ sraís 'e:i31aq7;:eitrq ei^ z d '6§gï-/o-60 r-re,t a31ag a:uepuadgpul; gp
-§op ua]lrzaq az 'lqlpM§)lÍru aSnpLUroo^ ap do ]3rt ar])aliol sp 'uo5uesag ur Jarllp raiel i{auËe.r3 sLnol 1tr1a8o4 7y
uP^ ïnrpPU 3c 'la§§nrfl a; arlltod aprasr8alulà3 ap ue^ Lunasnt\j §I 7 d zg7r
609z6íTlèq')q)l lrnnl/:dllrl t'd z06I-10-8ï aldnad al tr roqo]4o gz 'tsLua4aal aO ]upr)l as:ada; ur taznra' arluaua^py rr
sallaxnrg ? snDrtqnd ?]arn5 el ap .inalPi:l§rurlr.rpP; uPe ]èz
-nrg3 sëlnf ue^ 09Bï-?0-62 ue^ Jaug '§§6 '^ul ogr I 3ue8aetr ày or
'§ooz 'ja§§nl8 'plalnod '1ea]5 ap ua^ plaLl
§r')![r])lerd alilsr]eLu§]sds uaa dc ]sfrnn
-6ubA Lan[ §lT. sano stípssa:pot16r7Lats7»u]S a6 ul ']pe]S èp up^
luauualeuBls LJëa .iooÀ sleeld laur all:arlnru:o; l>;n.rpaB plaqËnia,1 .ieeÍ sIr ueÀ sruaparLl:saB a6 :lq:nin1a8o^ ui JijSfill tl b
-rooÀ ]ër-l s1e r"ra4e.r3o;ogla4:ed uen SuLprnpuee ap lan( '§002 lèssnrg 'eial
-oZ 'zarl a6 [lq sleoz s,o]o] alauoise):o uaa8 ua:enr, 1i6 -nod ?rrirts ap ua,t pnq{5qoX rc»{ g 7y *no slossa :pnt1§qtanstpu+§
'lassnrg at arlLlod ap;aa;8atu.raB ap uen unësnW taq af ul arquouad ap saquue §/ï èp.in§)ne Lessg anbrË1ag ua 1e1
ueA èrllallol èp ]ln uëuJ0)l rapuoiail.,] Lrap]èaqroo^ ae -3,,l ap ?]arD§ Pl ap ëro]§ir.l aun rncd 'll3N0§ c € xnvls§noèJ 'x E
yr'206ï lrn lqlHèqsuap[r1:anc u[Lz sue§ -aF uauaËuela§ lep :uapaqBrpr"relsi-!..,io èlr4tals ap roop
1on !ar:b;o6 np aqdw6aloqd 0BBT spurs sen ]alLU sapeLjf ualzlln;aileluasa:dar raaL{J }ali"l }e.l}s unLl ueA apura }al,l
'uaïpLU sloqs6ntu ua ua;a;elËololsauars aulu3 az ualèoLr-r do.ra uaua8uena3;Ep iupel§loA uapnoz lalu ua:elduaxa
1ïtrnq qaïrlrpuë1up:1 as.iaAlp lln qeoz'uape.r3olo4la>;:ed zr lpp uaïuap a7'uaËuluaïalluex aBlpou ap lau.,,arlrs
èpuallrrl)§rsn uen a4e;ds 0BBI spurs raïaz lp iassnrÉ ur sr -od u[Lz']ëssnrg uB ]u§] arapue iapuo'uaËriuiuog 'p1a§
rI'plaïeqlsa8ur gee..r§olope:yod lëalrrëLuLuo) uaa pra^À prooBaË8a,n laLi ]purÀ Lia uL L.,ieÀ )aru ;nu laLl lë larz pLaq
Jootupee 'uajaurunrr aspuelualrnq ar>;eda§do ueA uauiou -iaprèaLU ag 'sËuluoll sap rnarnlo;d ap LleA i.,ia]]alped
-a§ s,otro; O/Bt ua:et ap ur le ralaz snp
uapranÀ lassnrg ul ap uBc rooÀ lalsrooÀ s,laznr?3 ]§a1 :nale'ttrstuu.ups afl
'laSSnJÉ UeA S.0rpnlsolOrt
{gga Lu a?T tuv} "zatt aa 'q} a1s>;[L:Ëue1aq ap UBA usa laus le uspr*A {sasyl pznqS}
n a p o7o{' {a ry: a s7a 6 q a ppa W a o r a 1 V tj SZI V W Lu § qt /v1 I
L,auoz aannl u[lz uè [lH 'ua]suo)lul ejlxa Ifljlnnleu frq
^'
)r{loz ia}sioon u[Lz ]aN ,r'zT{pu8etg }ee.r§o}oJ asuprl ap
lëLu uaups 'orpnlsolo; uèa lëu 6§gï ul apuado íLg 'uaË
-r.ru1 alsBooNl sp u! ualuelli laLu 'sa.rnÀË.1Ë ua s,clog uen
.iado>;;an ua :anaBlrn 'e'o laLuaulapuo uaà sEAA lazn;a?
rr'L'ArBpUr)l ua uaÀrinorÀ r0oA "r+ gï ua uauL.tpr{., ..tooÀ §eM
s,olo,tà]rsr^-ëp-salJBr u[rzop ;ad 't4 Uï s[ud aleL!..t..tou
5,]aznjq? lPp puà)laq §l uggï ueA arlual.ia^pe uaa lrn
or'uapior rJèpnoz planala§ ua:eleluaxa
e roo,r,{eBM 'sft.:d a3e1 uaa 'ua3etn uoos;ad :ad >true.;;
I
0I noz írg 'uaBurlapLUëslA a4[r1;eena§ uazannaË]Ln ua
uaua8uena8'a>;tLl.leena§ .leeuu'ua8e1§;uo LieA Lla{eu ö}
s,olorr LUo Joo,e lsuarpspraq§r1rar1 a.lequadg ap LreÀ lna]
-erlsruLr{rpe ap L,ee llals }ee:8o}oJ aslassnls aC '0?gT
ur 1ëznr?D sa'lnf upÀ lëtsrooÀ lar{ a§rnla8'sraf;londo ulLz
.r
oop laza8; a pJaÀ !§ r u pr aÀÀ Jalte rli.u r q:s ge.lËo1o; s,Àpo g
1r:analqa8 az ufrz Jpeff! leeLU 'upË]s
-aq ..iësriJ 1[L1uftq:s;eennls3ooq la usllnz :3 'u[Lz ]]!eetu
Er'p,j0§l l6ii LuEll !ÀÀ ua i§u rplaaq;e -a§ ??gï ua Ë?gï ur uaard6loa;:an8ep apu;ouaËuan
ëlz) IVH5UVN LUelllln6 'ua:;3e;Bo1c, a1 ua^arp aslaËu3 -oq uauurcirepln rape)i laq lep sem >;[t1u[lq)slpeÀ1 lsaz
alqedaBclo aams tro;q:e:pdo la^À zarl ag sa1;eq3 #Ír.r1 ,,n'age:§o1og uen rpn;qa§ lai-{ }ëul 14eeu;aB ul§aq uaa
ILgï u! lËeuu '§§:)ns >gft11apprruuo ialu pËq 1ëznrg3 purÀÀaq u[rz tapuo ]plo^À uarpus^o§ '0tsï spuis uap
{aèprosla,4. laa{lor}:ëJj{33 ë1lB ueÀ uats[r1 uen ua11a;sdo
'p.iaona8uL pla,tÀ uaalapar rooÀ uee)l laLl spn 'Ë?g; jeuen ',{poX1 uen 1a§a:1ceiu apaëÀ } u§l
-s}!a}!luapl ap .tooÀ uaJnp 6ï6r rol 3ou noz iaq lueAÀ
'aapr puaAa:lslrnrooÀ a] usa lI[!lq ièF{ "ë!}l}§nf ueÀ JË} "§,oloj )1rrt: §Ja[§sop 3Lp ua]]pAaq §u0§ 'uslpnA ]saannaB
-sl{-rrlu ap uee roo^ uae}aulr aapr uÍlz flr.{ llals rëaI }lp *al13e ?!§lèË u!laru uep le srp s;aBrpepslu; lseeu 'ualue.l§
'olo} laLU Uee)lslralrli.lapr uaa .:eion;ualed Llaa lau slràa -lu auolna8 lasp a1§1ooi3 1aq :oon uap;aa.l1sffi*; p3a1aB
8ou lai.{ }ëznrgD spuattiöurapuo ap yaaqo:d zggr ul -Lree uèpraA öz alp siolssopua8urlapu.ièai,\ aC '6,Buallaïs
a1 dc ua§lluapluaölÀ àlle ueA age,l8orq aSaleir"uo: ]saaLu
'1oo.rË ul
f {.rpp .iapurLu pecBiapul pfl} ölp ..{r o}o} uaa ap u"Je laop §'lp t4lrz öpl§1§ f!Fl 'tsuarpsplaq§i1la,o, a:eq
do ploeq ïaL{ §?M uauëpèi örilslllqsa} u0 'ar}elgr}Llapl -uad6 ap uen pj.§sq rsBI 1o1 6tgï uaA se,nÀ Àpog uo;eg
.roon uírz ë1 iapqlirn,iq u.io sl uralï ë1 laaÀ ëustA-ap-ë}le] srxölV apru*ouaS Japlas a6 'r.la8u11apuaàln Llen *rleilsLB
uaa do eq:rza§ 1ëq ]eB ua luílz q::sr;4e.;d larLi s,olo, laa.{ -aj sàrlaq 1e,u s.lado1do1 asaelo'ln3 sp ueÀ uq? se^A gÉlag
ë1 lcpuro uaprsitn laou llradaq uauaËuena3 ap:aa;e;Ë
-o1o4a3 lplupp "laq lep iua:1:a,v.uaËts] uauun)l >1[lia1>;euu §i§ïss saÀnëa-ëp6§ u1 agc:§oa*3allnod
D1lSllR §,/rq/ dr no:ilr du Par,iuet De foto van de Franse dief llenri Léen CUËRlN is recen-
.n'at'
:'
y-. ter. Adèle Eaams was op dat adres gevestigd vanaf eircö
4an*</t-
i ' í@ 1-'*"5 l-E90-95 tot 1905.16 F{et is nog een àilruminedrul<, die
waren in de cornrnereië[e pe rtretfctcgrafie tegen halfweg
i.i::r.1,.'r:,i.r.r;:;r 4, y'*-- : eJe jaren 189O over het algerneen ver\rangen door dag-
i,- -: ,. - 1/.r:
.. ; ,r!-...
Lichtafdrukker"!. 3e foto dateert dus hoogstwaarsehijnlijk
r r..- (/*ZZ. -.- \ran rond 1890-:-895. Vanaf 1890 ijverde Jules l-e Jeune,
'1., [r van de belrende Wet-Lejeune, al. voorde inrichting van een
-; ril:crr;,::
: :lr r r.i
antroponletrisclre dienst naar Frans voorbeeld. En inder-
i daad, vanaf l- augustus 1895 is in BrusseL een Servíce p&o-
* 1
\,.:
',,r:
tograpkiqwe actieí opgericht door A,rnou[d, brigadechef
! l;.,,.,,.
van de Openbare Vei[igheid.'?1A[e gearresteerde "dieven
t: en bandieten" zul[en vanaf dan gefotografeerd worden,
I i,,,,..,::.,, ,*-tà*,) - volgens de hrant. Er moeten in Brusselse strafdossiers van
:,+
_ *.-4 rÉ.-J -w?/-ltA-
de jaren 1880 en zel<er 1890 dan toch wel wöt ,?lrigishofs
-u.:l te vinden zijn. Brussel" §chijnt hierin wel een voorloper
te zijn in België. Fioe het er in de andere grote steden a[s
fient en Antwerpen aan toe ging is nog niet duidelijk"
Maríe Lauíse LACOUR, prostituee. (Maseum van de geïn-
tegreerde palitie, verzsmel.íns Caene Fíahe 1"38l,
6evangenissen

De foto van de Franse prostituee Marie Louise LACOUR ln het buitenland waren het vaal< gevar-lgenissen die be-
dateert van 1885, getuige de datum op de verso van de gonnen rnet het nernen van fote's, soÍ'r]s op eigen initi-
foto. Dit l<lopt met de gegevens van fotograaf f,lest[er atieí soms opgelegd van hogerhand. Het gevangenis-
die in 1882-1885 actief was op dat adres.'6 regime in België was tot na W0 I voor a[e inrichtingen
gelijkaarCig met weinig ruimte voor eigen rnitiatief" Pas in
N.lestLer was aI Langer fotograaf vosr het parl{et van Brus- n913 krijgen de gevangenissen inst;'ucties voor het nxa-
se[. ln 18&1 al moest hij een plaats delict fotograferen.lT lcen van signal.ementsfoto's {zie verder). lk heb ncg geen
ln 1888 vond hij een toesteI uit on'r snel'ler \ierdachten gevangenisarehieven geraadp[eegd, rnaar voor zover il<
te fotcgraferen, zodat ze niet l<cnden tegenweri{en.18 ln l<on aehterhalen bevatten de opsl"uitingsdossiers van de
1893 moest hij een foto rnal<en van de anarchist Remy 19de eeuw zelden of nooit foto's" Het FOMI,J in Antwerpen
5e houppe.'e Nog in 1893 maakte hij een foto van een bezit nog een paar interessante foto's van na 19CIO. Ër iS
opgepakte Enrge[se dief, iarnes White.'zo een blad rnet 1:" foto's Uit 1900-1903 volgens de merho-
de BertiLlon'2" Het l<ornt uit een zogenaamd Di(V-al"bum'zl
dat identificàtie moet vergemakkel.ijken. Het zijn atlemaaI
mensen met rechte neus {R.), boil"e vouw van de antihe-
l"iN'za {VEX.} en l"osse oorl"el, {SËP.}" l-let zijn al[emaal veroor-
deelden, de strafmaat staat erbij. rnëar geen narnen. Waar
kr:nrt dit bl.ad vaneiaan? [.,Jit een gevangenis? Zijn ze Bel-
ll' rltielLr
gisch of Frans? Zijn ze eeht of instruetiernateriaa[?
I)t'r;ii,siilr . -r

llfli-tril,:.
* ahàr$+ iic l*:tair. iL
Twee van een blsd met 1 1 ao m p lcte Berti lla n - n u gsh ots,
x900-1903. {Calleetíe F0Mt;, Fatomuseum Pravincie
Henri Léon 6UER/JV, naehtelijke díefstallen {vals de nuit}. Antwerpen)
{Museum van de ger'ntegreerde polítie, verzamelíng
Caene Fíche 064) 27 Là Meuse 26-07- 1"895 p.2 http:/lu uri.l<br.be / 12A &322
22 A. BfRïlLLON. ldentjfication. Anthropométrie judiciaire. ln le
16 Di rectory oí Belgian Photographers. http:1iwww.di rectorybeLgi- lqande et la Science. n' 52, cà1910. pp. 1c15-1024. https:llcri-
anphotogra phers.be mi nocorpus.crgifrlbi bl'ictheq ue/doc/5 571
17 UEcho Du Pariement 16-08-1881 p.2 htip:iluur[.](br.be11251"402 23 Préfecture de Folice de Paris. Album photographique des índivídus
18 Le Peuple 17-07-1888 p.5 http:liuurL.kbr.bei 1387537 qui daivent €tre I'objet d'une surveitlance spéciele aux frontiers. ?a-
19 iournal De BruxeLLes §-a3-1893 p.z http:/luurL.kbr.be/1550829 ris, t 894. https:llcriminoeorpus.orglfr/bibtiothequeldo cl 77 87I
20 lournaI De BruxeLLes 11-05-1893 p.2 http:l/uur[.kbr.be/1350880 24 dat is een deel van het oor.

i-augustus-september 2o17 i 261


en de eataLogus van de tentoonstel.ting "Crensgevailen"
l27a..u*.zr';{- De vreen:d e [i nge nad nri ni stratie r n Be lgie":o.

0ndertussen etders in Europa

ln Engeland maal{t de pol"itie van Bir''ningham aL in 1848


daguerreotypieën van plaatsetijke rniseiadigers.3l ln
3854, begern de gevangenis van Bristol ermee. De Pre-
vention af {rirne Act van 1871 zorgde ervoor dat atl.e
Britse gevangenissen foto's gingen mal<en, rnet een
eentraal register bij Sehotland Yard.]2 l-'iet is dr.ls niet
toevallig dat Schotland Yard in 1871" 21" foto's van inter-
l3efarnrhn*É:urrc. nationaal opererende Britse zal<i<enrollers naar België
. r*riiil.rè ri,!.riisrr; r},:xlr.r fai.§.i4 6ítirÉ."Ét 3È&r, llrd*r§, stuurt, al snet gevoigd dcor nog eens 63.rr
liittïrn'lrlnr :1,:ln.Ia1i :!i,t i* §tiri*ri. Èr).\rr 1irlinrn! Strits* S*4r+ lrsÍlrr
.l$!.fx *nr trr.:u!ri r!ii: jr
llntllri, hrlxr ió dar ii. lli.ii.!. nrii;.b ,",iiGók;
:lti,iLril'r!.*rii .ii ;,,iru art è;L !irlii.! :inïJèd{ljril :\rf,}ftrri}!èrl, rtó Ír.r Èl.ur,
*i,itr,r.r*.rr 1.. *na{. :,i,, j,. i+tjni iil:{rr!t.4l }!n&r :axftiir$, :lriÈ t,.:È..
6.:tr, d,,rtr!t.'r* n.rlt*Í,àtir -1.::aíí:ljng, :órlriilr tj.i.:,É iirr.
i;:rir.*:lil lG §ír.!i r,i,, rt,
jór§.rri, r;il'i iir.:i{s Sri$:. lrrr:§: Iiinrrri*i,,{, nt:rjtt:.,J, l!ri::ri.r, :rra*i r.r: Jlrier,È
tltr *iiir!r" È.!!rr }ant::rlrrri {,,èi.rl.:d.r}nru
lkrt llrJu:;ulrÈr rr:: rnrinr 1t.t.r{§tnrd*r*:i }rnr :!_ lii:i.r. riuór ià urr

iir foliiri§rhór'r\r,
:tlrl'eilrnl lI
t€riÈinqh*liiri).
k lif. nd llbl{iinrn-!r.i.i,r.,
l!. Íérli.

Dríe van de eerste 2X ícta's van Schatlend Ysrd uít 1E71.


Duitse mugshst aít 1"896" fSA Àntwerpen" Vreemdelín- 7. Julía MA,?fl,V alías LAV€ aliss MAÍK alias {UFFA{?D;
gendossiers. I nv 48 1"# 70427 3) B" Eartholamee fÉRROL alías I-AWSAN afias SMt'{11;9. fiose
MAfïH§t415. {All' I 16a nr.955, envelap met eDV-t'oto's}.
Vreemdeti ngendossiers
ln Duitstand werden naar veriuiri vanaf de iaren 185CI
Buitenlandse politiediensten stuurden af en toe foto's hete aibums mret politiefoto's aangel.egd.,,
van misdödigers naar Betgië in het l<ader van internati-
onale opsporing. Deze werden opgenornen in de vreern- Zwitserland bezit een bijzondere colleetie politiefoto's
delingendossiers, oqk at doi<en de rnisdadigers nooit op van ÈfeÍn:cf{oseí? {staatlozen}.35 Ze zijn in 1852-1853 ge-
in ons tand. De foto van Maaek is daar een mooi \roor- ma*kt door eari Durlreim. h{ij was daguerreotypist, maar
beeld van. Ze is genomen in 1896 en in 1"902 eloor de dacht even na voor hij aan zijn opdrae ht begon" Versprei-
Duitse politie naer de Antwerpse pclitie gezonden nadat ding op rneerdere exemplaren was namelijl< rnoeiLijk rnet
hij in DuitsLand op de trein naar BrusseI was gespron- daguerreotypieën die stechts op eén exemplaar bestaan.
gen. Ze hoopten orn deze zwendeLaar op te sporen voor Ze waren aileen n.let kwaliteitsverlies te reprodueeren
hij in Antwerpen kon insehepen en ffret de noorderzon door cle foto te fotograferen. Daarom koos hij voor de
verdwijnen.'z5 Hij werd uiteindetijk niet gevr:nden in AnÍ- catotypie, een papiernegatieftechnieNq uit 184136. l{ij
werpen en is er volgens de poiitie niet ingeseheept. De maal{te er vervolgens zouÍdrul(l{eR van op papier. Ze'n
vreerndelingendossiers bevatten pas vanaf 192CI syste- afdrul< kon vrij gernal<kelij]< getithografeerd worden om
matisfh pasfoto's^'6 Veel oudere dossiers waaraan iets op rreerdere exenrpt*ren te verspreiden.
werd toegevCIegd na die datum werder: Can aangevutd
méf óah n:aí^f^

Voor wie rneer wiI wete''1 over de interessante bron die


de vreemdel"ingendessiers zijn, is er online heelwat goe- 30 F. STRUBBE. 1rensgevalLen. De vreemdeLingenadmínístratie ín Bel-

de informatie te vinden: FamiLiegese l:iedenis.be'?7, iMMl- gÍà" Àlgemeen Rijksarchieí 2009. http;//www.arch.be/do.s/cata-
BEI-'8, "Bel.gië, lend van beiofte? individue[e vreemdeiin- i.ogueslca ra Logus-vreemde Lingen. pdÍ.

ge ndossie rs a is b ron voo r l.o l<a le rni gratiegeschied e ni s"2e


31 C. PAPPI. Under Arrest: A llístary af the ïwentieth {entury in Mugs-
h^r- a.-^+- I ^^r^^ || zUUU'
LU,,UUl 1^^(

32 5. pOPPLE. Photography, crime and sociaL eontrol. ln Early Paputar


25 5A Antwerpen. Vreemdelingendossiers. lnv. 481#104273. Vtsuaí Culture VoL. 3, Nr 7, p?. 95. iA6. 7AA5.
26 Minisleriële cnzendb:'ief van :. juni t920. 33 AR ïoegang I 1"60 inv. 955.
27 http:llfamiLiegesehiedenis.be/bronnen./v;sg6lf slinocndn<<ier 34 http:l/www.planet-wissen.de/geseLlschaftlverbreehen/l<rimina-
28 http:llwww.immibeL"arch"bel
29 §. l{EYNSSENS. Betgië, iand van belofte? lndividueLe vieernde[in- 35 {arL Durheíms FahndungsJctografien von l'leimatlasen. Wikipedia.
gendossiers als bron veor iekale migratiegeschiedenis. Bladwíjzer htt p s : 1 /C e.',t' i ii I p e C ; a. o rg / it. l<i /Ca ri- Du rh e i rn s_Fa h n d u n I s f o to -
1Q ).,1'rHptrml(!!ndp VLaanderen. htto://www.heemkunde-vLaan- grafi en*von-Hej matlosen
dere n.be/im ages/ Bi.ad wijze r 19-vreernde Lingendossie rs. pdf. 3ö Calotypíe. Wikipedia. https:llnL.wikipedia.org/wiki/Catotypie

Vlaamse Stam , jg 53 . nr. 3 . juli-augustus-september 2017


ln Nederland gaf het ministerie van Justitie in 1882 op- bijvoorbeetd het geval van de West brothers, twee ver-
dracht om een Ceheim Register bij te houden van atte schillende, niet-verwante personen met nagenoeg de-
personen die bepaatde gevangenissen verlieten, waar- zelfde naam en dezelfde Bertilton-maten. Ze l<onden
bij ook foto's werden toegevoegd.sT maar eenduidig geïdentificeerd worden aan de hand
van hun vingerafd rul<l<en.a2

Frankrijh - Bertillon
Methode Bertitton in Betgië
Vanaf de jaren 1-850 zijn er her en der experimenten
met fotografie in Franse gevangenissen. Maar Franl<rijl< Berti[lonfiches zijn onder andere te vinden in het Rijl<sar-
speelt vooral een betangrijke rol. in de systematisering chief. bij de atgemene dossiers van de Dienst Vreemdetin-
van de herl<enning van crimineten aan de hand van fo- genpotitie.a:, het zijn fiches van het type begin jaren 1890
to's en lichaamsmetingen. De Parijse poLitie richtte in zonder plaats voor vingerafdrul<l<en. Ze zijn summier: bui-
1874 een dienst fotografie op. lnitieel mal<en ze atteen ten de foto staan er atleen twee nummers op. Enl<ele van
foto's van opmerl<etijl<e crimineten, maar uiteinde- de foto's dragen een reliëfstempel van de Préfecture de
lijk worden van a[[e arrestanten foto's gemaal<t. Zoals Policevan Parijs. Verschitlende van die fiches staan ool< in
atte andere poLitiediensten in Europa liepen ze bij een het boel< Dissemblances pltysionomiquesaa uit t89t, een
groeiende cottectie tegen het probteem aan dat het soort promoboel< om aan te tonen dat foto's niets waard
heeL moei[ijl< werd om foto's terug te vinden door ze zijn zonder antropometrische metingen. De fiches in het
een voor een te bel<ijl<en.38 Rijl<sarchief zijn dus geen "echte" opsporingsfiches, maar
promomateriaal voor de Bertittonage. De Openbare Vei-
Ats l<terl< be[ast met het l<Lassement van de foto's ont- tigheidsdienst heeft, onder inv[oed van Le Jeune (zie ho-
wil<l<e[t Atphonse Bertitlon een antropometrisch l<tas- ger). begin jaren 189O onderzocht of ze die methode l(on-
sementssysteem, dat hij gebruikt vanaf 1882. Hij in- den gebruil<en. Of de in 1895 opgerichte Brussetse Service
troduceert [ichaamsmetingen zoals [engte, spanwijdte Photographique van de Openbare Veitigheid ool< de me-
van de uitgestrel<te armen, lengte en breedte van het thode Berti[[on gebruil<te is twijfelachtig. ln l<rantenarti-
hoofd, lengte van het rechteroor en lengte van de [in- kelen in volgende jaren is atleen spral<e van het tonen van
l<ervoet. Hij haatt onder meer inspiratie uit het werl< foto's aan getuigen om een dader te herl<ennen.
van de bel<ende Betgische statisticus Adol.phe Quéte-
let over menselijl<e maten.38 Berti[[on is overigens de
l<teinzoon van een demograaf en zoon van een arts-sta-
tisticus-antropotoog. Zijn methode verschijnt dus niet
uit het niets. De foto's l<unnen teruggevonden worden
door een verdachte op te meten en de bestissingsboom
af te l'open volgens dewetl<e de foto's gel<lasseerd zijn."

Berti[[on l<an er met succes zal<en mee oplossen. Re-


cidivisten, die vaal< vatse namen opgaven, l<onden zo
gemakl<eLijker gel<oppeld worden aan hun eerdere mis-
drijven. ln 189O pub[iceert hij La photographie judicíai-
re3e, dat zijn methode samenvat. At snel wordt de Bertil-
lo n age weretdwijd gebruil<t.40

Het is Berti[l'on die het mugshot, de typische potitiefoto


frontaaI en in profie[, introduceert. Er hoort een voor-
gedrul<te fiche bij waarvan de vormgeving evotueert
tussen 1883 en a9t341, wat toelaat ze te dateren bui-
ten de foto om. De methode van Bertitton was tijdro-
vend en hetaas niet onfeitbaar om iemand eenduidig ?.t.e hd.r {r&d l:anta:r! {il.i.r!èi.è
te identificeren. ln de Verenigde Staten was er in 1903
Be rtí Llo nfi ch e L 8 9 7. (Ca llecti e F A M U, F ota m u s e u m
37 H. ROOSEBOOM. De schaduw van de Íotograaf. Posítíe en stotus Provincie Antwerpen).
von een níeuw beroep: fotografre in Nederland, 7839-7889. Docto-
raatsthesis Universiteit Utrecht. 2006.
38 P. PIAZZA. Alphonse Bertillan et l'identificatíon des personnes 42 Bertílton System of Criminal ldentífrcatíon. National Law Enfor-
(188o-1914). 2076. https://criminocorpus.org/frlexpositions/ cement Museum, Washington DC. http://www.nteomf.orglmu-
s uspects-accuses-cou p a btes/a lp ho nse-be rti [[o n -et- l.ide ntifi catí- seu m/news/newstetters/on [i ne-i nsider/november-2O 1 1/berti [-
on-des-personnes-1880-19 14l Lon-system-cri mi nal'-identifi cation.htmI
59 A. BERTILLON. La photographie judicíaire. Paris, Cauthier-Vi[ars, 43 AR Toegang I 160 inv. 955.
189o. https://archive.org/detai ls/taphotographiejuOObert 44 Préfecture de Potice (Ed.l. Dissemblances physionomiques: Photo-
40 Alphonse Bertitlon. Wikipedia. https:l/fr.wikipedia.org/wik'ilAl'- graphies de quelques-uns des mawiteurs reconnus par le Service
p honse-Be rti Iton anthropométrique comme ayant déjà eté mesurés et photographiés
41 Fiches parisiennes d'A[phonse Berti[[on. https://criminocorpus. antéríeurement sous d'outres noms. Paris, 1.891, hÍlpl'l lgattica.bnf.
orglfrlbi blioth eque I doc/ 17 82 I I r I arl<: I 121 48 / btv tb8 447 O03l<

Vlaamse Stam . jg 53 . nr. I . juli-augustus-september 2017 , 263


Het FOMU Antwerpen bezit recentere Bertiltonfiches Die fiches zijn niet antropometrisch, enl<e[ [engte. oog-,
met ptaats voor vingerafdrul<l<en. Die werden gemaal<t baard- en haarkteur worden opgenomen.
vanaf het einde van de jaren 1890, wat overeenl<omt
met de datums op de foto's. Ook deze fiches zijn niet ln 1"913 worden instructies rondgestuurd naar de ge-
ingevutd en dus waarschijnlijl< voorbeetden, geen echte vangenissen voor het mal<en van een signatementsfoto,
opsporingsfoto's. maar om die te l<unnen mal<en is het wachten op de op-
richting van een fotografische dienst.as Die oprichting
Vanaf 191O verschijnt het Bulletin CentraL de Signale- zaI moeten wachten tot na de Eerste Weretdoorlog, pas
ments met signalementen en sporadische foto's van be- dan worden ool< van Betgische crimineten en gedeti-
paatde types misdadigers en vermiste personen.4s Het neerden foto's gemaa l<t.
zijn foto's frontaaI en in profie[, maar zonder tel<enen
van Bertittonage. Een ingevutde vingerafdrukfiche uit 1915 zit bijvoor-
beeld in het vreemdetingendossier van de Franse
Het bl.ijft twijfelachtig of de Bertitl.onage in Bel.gië ooit prostituée Josephine TlXlER.4e 0p haar fiche van de ge-
echt gebruii<t is. vangenis van Antwerpen uit 1915 staat nog een signa-
lement in tel<st, op het intichtingenblad van de openba-
re veitigheidsdienst uit 1919 staat a[ een foto.

Wil je een potitiefoto van een 19de-eeuwse misdadige


voorouder vinden dan is de l<ans vrijwet onbestaande,
behalve misschien in Brusset, Bovendien gaven misda-
digers vaal< valse narnen op, hun echte naam is nooit
zel<er. Na 1920 vergroot de l(öns aanzienlijk.

Er is zel<er nog veel meer te onderzoel<en over dit on-


derwerp dan wat il< in een beperl<t tijdsbestel< kon vin-
den. Zonder de tips en hutp van archief- en museumme-
dewerl<ers had il< dit artil<eI niet l<unnen schrijven: rnijn
meest hartetijl<e danl< aan de medewerl<ers van het mu-
seum van de geïntegreerde politie in Brusset, het FOMU
1I.
- \'!:I)ECI{U X{ÀURICri
(alias Desjardins Robert, alias Barrat }laurice) in Antwerpen, het STAM in Gent. het IMMIBEL-project,
de stadsarchieven van Cent en van Antwerpen, het At-
Bulletin n" 9, sub. 3í0
gemeen Rijl<sarchief en de rijksarchieven van Gent en
Mourice Vedèche, Fransman, verkoper van obscene Beveren.
afbeeldingen, in het Bulletin Central de Signalements,
7970 nr.9. (AR,vreemdelingendossíers F 7649 nr. Als u zelf een oude familíefoto bezit die in aanmerking
88846s) komt om besproken te worden in deze rubriek don kunt
u een scon van voar en achterzijde sturen noar de re-
Dactyloscopie d a cti e (re d acti e@fa mi li eku n d e-v la a n d e re n. b e), v erm eld

de nauwkeurige afmetingen en de dikte van het korton.


Tegen het einde van de 19de eeuw werden c[assificatie- Vertel er ook bij wat u al dan niet weet over de foto en
syste men ontwi l<l<e[d voor vi n gerafd ru l<l<en. Deze zoge- eventueel de context zoals een foto van de volledige al
naamde dactyloscopie was minder arbeidsintensief en bumpagina.
betrouwbaarder dan de antropometrie, ze ging vanaf
circa 1900 overal geLeidel.ijk de methode van Bertilton http:l/s poo rzoel<er. pete reycl<e rma n. be
aanvutten en vervangen.a6

ln 7912 wordt in Betgië een begin gemaal<t van het


gebruik van vingerafdrul<l<en op gestandaardiseerde
fiches, waarop geen plaats voor een foto voorzien is.47

45 F. WELTER. Quand ['intérèt public se heurte aux obstacles institu-


tjonnets et matériels. ln BEG-CHTP - n" 24,2O1!, pp.35-63. Cege-
50m4.
46 Da ctyloscopie. Wikipedia. https://nt.wikipedia.orglwiki/Dacty[os- 48 Circutaire van Ministerie van Justitie van 3t-o3-r913. ln AR Toe-
copie gang I 160 inv. 956.
47 Circutaire van Ministerie van lustitie van 29-11-1912. ln AR ïoe- 49 AR. Vreemdelingendossiers. Toegang F 7649 inv.497955 en 5A
gang I r60 inv.956. Antwerpen. Vreemdelingendossiers. lnv. 481#68070

264 . vL..rr"stam.jg5i.nr.3.juti-augustus-september2olT