You are on page 1of 20

Ang Alamat

Ang alamat ay isa


sa kauna-unahang
panitikan ng mga
Pilipino bago pa
dumating ang mga
Español. Karaniwang
kathang-isip o maaari
namang hango sa tunay na
pangyayari. Pinagmulan
ng isang pook, ng isang
halaman o punong kahoy,
ng ibon, ng bulaklak at
iba pang mga bagay ang
kara-niwang paksa nito.
Maaari ring tungkol sa
mga pangyayaring di-
kapani-paniwala o kaya’y
tungkol sa pagkakabuo ng
pangalan ng lugar, bagay
at iba pa. Mababakas sa
alamat ang matatandang
kaugaliang Pilipino.
Layunin din ng alamat na
manlibang. May tatlong
bahagi ang alamat.
Simula: Kabilang sa
simula ang mga tauhan,
tagpuan, at suliranin.
Sa mga tauhan nala-laman
kung sino-sino ang mag-
sisiganap sa kuwento at
kung ano ang papel na
gagampanan ng bawat isa.
Maaaring bida,
kontrabida, o suportang
tau-han. Sa tagpuan
nakasaad ang lugar na
pinangyayarihan ng mga
aksyon insidente, gayun-
din ang panahon kung
kailan naganap ang
kuwento. At ang bahagi
ng suliranin ang nag-
sasaad ng problemang
haha-rapin ng
pangunahing tauhan.
Gitna: Binubuo ang
gitna ng saglit na
kasiglahan, tung-galian,
at kasukdulan. Ang sag-
lit na kasiglahan ang
nag-lalahad ng
panandaliang pagtatagpo
ng mga tauhang
masasangkot sa
suliranin. Ang
tunggalian naman ang
baha-ging nagsasaad sa
pakiki-tunggali o
pakikipagsapalaran ng
pangunahing tauhan laban
sa mga suliraning
kakahara-pin, na minsan
sa sarili , sa kapwa, o
sa kalikasan. Saman-
talang ang kasukdulan
ang pinakamadulang
bahagi kung saan
maaaring makamtan ng
pangunahing tauhan ang
katuparan o kasawian ng
kaniyang ipinag-lalaban.
Wakas: Binubuo ang wakas
ng kakalasan at
katapusan . Ang
kakalasan ang bahaging
nagpapakita ng unti-
unting pagbaba ng takbo
ng kuwento mula sa
maigting na pangyayari
sa kasukdulan. At ang
katapusan ang bahaging
maglalahad ng magiging
reso-lusyon ng kuwento.
Maaaring masaya o
malungkot, pagka-talo o
pagkapanalo.

Naging Sultan si
Pilandok
Isang Kuwentong-
bayan ng mga
Maranaw
Ang Ama
ni: Mauro R.
Avena
Sagutin ang mga gabay
na tanong.
1. Paano sinimulan ng
may-akda ang kuwento?
2. Sino ang pangunahing
tauhan sa kuwento?
3. Ano-anong katangian
ng ama ang nangibabaw
sa kuwento? Anong
bahagi o pangyayari
sa kuwento ang
nagpapakita ng mga
nabanggit na
katangian?
Katangian
Pangyayaring
ng ama
nagpapatunay
4. Anong pangyayari sa
kuwento ang
nakapagpabago sa di-
mabuting pag-uugali
ng ama? Isalaysay.
5. Paano ipinakita ng
ama ang kaniyang
pagmamahal sa
kaniyang anak?
6. Paano nagwakas ang
kuwento?
Bago pa man dumating ang mga Kastila’y may sarili nang kalinangan ang Pilipinas. Nahahati sa dalawa ang pangkati ng mga alamat: ang mga tinatawag na (a) etiological
Mayroon nang sariling pamahalaan (sa kaniyang barangay), may sariling batas, o mga nagpapaliwanag na mga alamat na sumasagot sa tanong na kung paano
pananampalataya, sining, panitikan at wika. Ang bagay na ito’y pinatutunayan ng pinangalanan ang mga bagay o pook at kung bakit nagkaganoon at sa (b) non-
mga mananalasysay na kastilang nakarating sa kapuluan. Isa na sa nagpatunay sa etiological na nauukol sa mga dakilang tao at sa mga pagpaparusa ng malaking
kalinangan ng Pilipinas si Padre Perdro Chirino sa kaniyang Relacion de las Islas kasalanan. Kasama rin dito ang tungkol sa mga alamat ng santo, mga supernatural na
Filipinas (1604). Sinabi niyang may sariling wika sa Pilipinas at ang mga naninirahan nilikha tulad ng aswang, tikbalang, engkantado, multo at mga ibinaong kayamanan.
dito’y may sistema ng pagsulat na tinatawag na alibata. Halimbawa: Ang Alamat ng Ilog- Cambinlew
Ang Alamat ng Adjong
Sang-ayon din kay Padre Chirino, ang paraanng pagsulat ng mga katutubo’y Ang Alamat at mga Milagro ng Nuestra senora del Pilar o Fort Pilar sa Lungsod
patindig, buhat sa itaas pababa at ang pagkakasunod- sunod ng mga talata ay buhat ng Zamboanga.
sa kaliwa, pakanan.
Ang ginagamit na pinakapapel noon ay ang mga biyas ng kawayan, mga (3) Salaysayin- maaaring pabula, mga kuwentong engkantado, mga kuwentong
dahon ng palaspas o balat ng punongkahoy at ang pinakapanulat nila’y ang mga dulo panlinlang, katusuhan, kapilyuhan o katangahan at iba pa.
ng matutulis na bakal o iyong tinatawag sa ngayong lanseta. Sa kasamaang palad, ang Kabilang dito ang iba’t ibang kuwento tungkol kay Juan. Hindi lahat ng kuwento kay
mga katibayan ng kanilang pagsulat noo’y hindi na matatagpuan sapagkat sinunog Juan ay ang katamaran, may iba’t ibang Juan sa mga salaysayin sa iba’t ibang pook.
ng mga mananakop na Kastila dahil ang mga iyon daw ay gawa ng mga diyablo. Kung palabasa ng mga kuwentong bayan ang mga taga-ibang bansa, mapapansing
Mayaman sa mga kuwentong-bayan ang Pilipinas. Ito ang kabang- yaman ng ating ang mga kuwentong Juan ay nakakatulad ng mga kuwentong Indones o Malayo.
panitikan. Dito nasasalamin ang naging buhay ng ating mga ninuno.
Ang panahon ng kuwentong bayan ay kinabibilangan ng mga (a) kuwentong- B. Kantahing Bayan
bayan,(b) kantahing- bayan (c)karunungang bayan, at isinasama rin dito ang (d) Ang kantahing bayan ang oral na pagpapahayag ng damdamin ng mga
bulong. katutubo. May iba’t ibang uri ito batay sa iba’t ibang okasyong pinaggagamitan ng
mga ito. May mga para sa pagpapatulog ng mga sanggol na tinatawag na oyayi, may
a. Kuwentong bayan- batay sa artikulong isinulat ni D. Damiana Eugenio na kilala sa sa pamamangka na kilala sa tawag na soliranin o talindaw, may diona o awiting
larangan ng Folklore sa Pilipinas, ang “Legends and Folklores” na binasa niya sa pangkasal, may kumintang o awit pangdigma, may kundiman o awit ng pag-ibig at iba
Ateneo University noong tag-init ’79, tatlo ang mahahalagang pangkat ng mga pa.
kuwentong bayan ( folk narratives): ang (1)mito, (2)alamat at(3) salaysayin (folktales) C. Karunungang- bayan:
Bugtong o palaisipan
(1) Mito- tuluyang pagsasalaysay ma itinuturing na totoong nagaganap sa lipinang Binubuo ng mga parirala o pangungusap na patula at patalinghaga ang mga bugtong
iyon noong mga panahong nagdaan. Pinaniniwalaan ito sapagkat tinutuan silang at palaisipan. Iba’t ibang bagay ang ginagawa ng bugtong ng mga ninuno. Mga bagay
ito’y paniwalaan. Nasa mito ang dogma at karaniwang itinuturing na sagrado. na nakikita araw- araw sa kanilang kapaligiran, mga bagay na may malaking
Karaniwang kaugnay ito ng teolohiya at rituwal. Ito ang naglalahad ng ibang daigdig kaugnayan sa kanilang buhay
tulad ng langit at ilalim ng lupa. Kinapapalooban din ito ng simula ng daigdig, ng tao,
ng kamatayan, ng mga katangian ng mga ibon, hayop o pisikal na kaanyuan ng lupa. Halimbawa:
Maaari rin itong kuwentong tungkol sa mga diyos at diyosa.
Halimbawa: Mito ng mga Maranao “Ang Pinagmulan Nitong Daigdig” Munting palay,
Pinuno ang buong bahay (ilaw)
(2) Alamat- Ang mga tuluyang pagsasalaysay na kaiba sa mito sapagkat itinuturing Dala mo, dala ka
ang alamat na titii ng mga nagkukuwento at ng mga nakikinig. Higit na una ang mito Dala ka ng iyong dala (sinelas)
kaysa alamat. Masasabing katulad ng daigdig ngayon ang daigdig ng alamat hindi D. Bulong
ito itinuturing na sagrado. Tao ang pangunahing tauhan. Isinasalaysay naman dito Ginagamit na pangkukulam o Pange-engkato ang tinatawag na bulong. Ang
ang migrasyon, digmaan at tagumpay na nagawa ng mga bayani, hari o datu at ng halimbawa nito’y ang sinasabi kapag may nadaanang punso sa lalawigan na
mga sumunod na nagungulo sa bayan. Nabibilang dito ang ang tungkol sa mga pinaniniwalaaang tinitirhan ng mga duwende o nuno.
natatagong kayamanan, mga santo, mga engkanto at mga multo.
Sultan. Kaagad lumubog ang hawla at namatay ang Sultan. Mula noon si Pilandok na ang
Naging Sultan si Pilandok naging Sultan.
Isang Kuwentong-bayan ng mga Maranaw Naging Sultan si Pilandok
Isang Kuwentong-bayan ng mga Maranaw
Si Pilandok ay nahatulang ikulong ng isang masamang Sultan sa isang kulungang bakal
at itapon sa dagat dahil sa paghihimagsik na kaniyang ginawa. Si Pilandok ay nahatulang ikulong ng isang masamang Sultan sa isang kulungang bakal
at itapon sa dagat dahil sa paghihimagsik na kaniyang ginawa.
Pagkalipas ng ilang araw, ang Sultan ay nanggilalas nang makita si Pilandok sa kaniyang
harapan na nakasuot ng magarang kasuotan ng Sultan. Nakasukbit sa kaniyang baywang Pagkalipas ng ilang araw, ang Sultan ay nanggilalas nang makita si Pilandok sa kaniyang
ang isang kumikislap na ginintuang tabak. harapan na nakasuot ng magarang kasuotan ng Sultan. Nakasukbit sa kaniyang baywang
ang isang kumikislap na ginintuang tabak.
"Hindi ba't itinapon ka na sa dagat?" nagtatakang tanong ng Sultan kay Pilandok.
"Siya pong tunay, mahal na Sultan," ang magalang na tugon ni Pilandok. "Hindi ba't itinapon ka na sa dagat?" nagtatakang tanong ng Sultan kay Pilandok.
"Paanong nangyaring ikaw ay nasa harap ko at nakadamit nang magara? Dapat ay patay "Siya pong tunay, mahal na Sultan," ang magalang na tugon ni Pilandok.
ka na ngayon," ang wika ng Sultan. "Paanong nangyaring ikaw ay nasa harap ko at nakadamit nang magara? Dapat ay patay
ka na ngayon," ang wika ng Sultan.
"Hindi po ako namatay, mahal na Sultan, sapagkat nakita ko po ang aking mga ninuno sa
ilalim ng dagat nang ako'y sumapit doon. Sila po ang nagbigay sa akin ng kayamanan. "Hindi po ako namatay, mahal na Sultan, sapagkat nakita ko po ang aking mga ninuno sa
Sino po ang magnanais na mamatay sa isang kahariang masagana sa lahat ng bagay?" ilalim ng dagat nang ako'y sumapit doon. Sila po ang nagbigay sa akin ng kayamanan.
ang paliwanag ni Pilandok. Sino po ang magnanais na mamatay sa isang kahariang masagana sa lahat ng bagay?"
ang paliwanag ni Pilandok.
"Marahil ay nasisiraan ka ng bait," ang sabi ng ayaw maniwalang Sultan.
"Nalalaman ng lahat na walang kaharian sa ilalim ng dagat.” "Marahil ay nasisiraan ka ng bait," ang sabi ng ayaw maniwalang Sultan.
"Nalalaman ng lahat na walang kaharian sa ilalim ng dagat.”
"Kasinungalingan po iyan! Bakit po naririto ako ngayon? Ako na ipinatapon ninyo sa gitna
ng dagat. Ako na ikinulong pa ninyo sa hawla ay naririto ngayon at kausap ninyo," ang "Kasinungalingan po iyan! Bakit po naririto ako ngayon? Ako na ipinatapon ninyo sa gitna
paliwanag ni Pilandok. "May kaharian po sa ilalim ng dagat at ang tanging paraan sa ng dagat. Ako na ikinulong pa ninyo sa hawla ay naririto ngayon at kausap ninyo," ang
pagtungo roon ay ang pagkulong sa hawla at itapon sa gitna ng dagat. Ako po'y aalis na paliwanag ni Pilandok. "May kaharian po sa ilalim ng dagat at ang tanging paraan sa
at marahil ay hinihintay na ako ng aking mga kamag-anak." pagtungo roon ay ang pagkulong sa hawla at itapon sa gitna ng dagat. Ako po'y aalis na
at marahil ay hinihintay na ako ng aking mga kamag-anak."
Umakmang aalis na si Pilandok. "Hintay," paghinto ng Sultan kay Pilandok. "Isama mo ako
at nais kong Makita ang aking mga ninuno, ang Sultan ng mga Sultan at ang iba ko pang Umakmang aalis na si Pilandok. "Hintay," paghinto ng Sultan kay Pilandok. "Isama mo ako
kamag-anak." at nais kong Makita ang aking mga ninuno, ang Sultan ng mga Sultan at ang iba ko pang
kamag-anak."
Tatawagin na sana ng Sultan ang mga kawal ngunit pinigil siya ni Pilandok at
pinagsabihang walang dapat makaalam ng bagay na iyon. Dapat daw ay mag isang Tatawagin na sana ng Sultan ang mga kawal ngunit pinigil siya ni Pilandok at
pupunta roon ang Sultan sa loob ng isang hawla. pinagsabihang walang dapat makaalam ng bagay na iyon. Dapat daw ay mag isang
pupunta roon ang Sultan sa loob ng isang hawla.
"Kung gayon ay ilagay mo ako sa loob ng hawla at itapon mo ako sa gitna ng
dagat," ang sabi ng Sultan. "Kung gayon ay ilagay mo ako sa loob ng hawla at itapon mo ako sa gitna ng
"Sino po ang mamumuno sa kaharian sa inyong pag-alis?" ang tanong ni Pilandok. dagat," ang sabi ng Sultan.
"Kapag nalaman po ng iba ang tungkol sa sinabi ko sa inyong kaharian sa ilalim ng dagat "Sino po ang mamumuno sa kaharian sa inyong pag-alis?" ang tanong ni Pilandok.
ay magnanais silang magtungo rin doon.” "Kapag nalaman po ng iba ang tungkol sa sinabi ko sa inyong kaharian sa ilalim ng dagat
ay magnanais silang magtungo rin doon.”
Sandaling nag-isip ang Sultan at nakangiting nagwika, "Gagawin kitang pansamantalang
Sultan, Pilandok. Mag-iiwan ako ngayon din ng isang kautusang ikaw ang Sandaling nag-isip ang Sultan at nakangiting nagwika, "Gagawin kitang pansamantalang
pansamantalang hahalili sa akin." Sultan, Pilandok. Mag-iiwan ako ngayon din ng isang kautusang ikaw ang
pansamantalang hahalili sa akin."
"Hintay, mahal na Sultan," ang pigil ni Pilandok. "Hindi po ito dapat malaman ng inyong
mga ministro." "Hintay, mahal na Sultan," ang pigil ni Pilandok. "Hindi po ito dapat malaman ng inyong
mga ministro."
"Ano ang nararapat kong gawin?" ang usisa ng Sultan. "Ililihim po natin ang bagay na ito.
Basta't ipagkaloob ninyo sa akin ang inyong korona, singsing, at espada. Pag nakita ang "Ano ang nararapat kong gawin?" ang usisa ng Sultan. "Ililihim po natin ang bagay na ito.
mga ito ng inyong kabig ay susundin nila ako," ang tugon ni Pilandok. Basta't ipagkaloob ninyo sa akin ang inyong korona, singsing, at espada. Pag nakita ang
mga ito ng inyong kabig ay susundin nila ako," ang tugon ni Pilandok.
Pumayag naman ang Sultan. Ibinigay na lahat kay Pilandok ang hinihingi at isinakay sa
isang bangka. Pagdating sa gitna ng dagat ay inihagis ang hawlang kinalululanan ng Pumayag naman ang Sultan. Ibinigay na lahat kay Pilandok ang hinihingi at isinakay sa
isang bangka. Pagdating sa gitna ng dagat ay inihagis ang hawlang kinalululanan ng
Sultan. Kaagad lumubog ang hawla at namatay ang Sultan. Mula noon si Pilandok na ang
naging Sultan.