You are on page 1of 5

Ανεργία πτυχιούχων και πληροφόρηση μαθητών

Η αγορά εργασίας συχνά παρουσιάζει τρία προβλήματα ταυτόχρονα, ήτοι: ανεργία,


υποαπασχόληση και ετεροαπασχόληση. Με άλλα λόγια, παρατηρούμε ταυτόχρονα άτομα που
επιθυμούν να εργασθούν και δε βρίσκουν κανενός είδους εργασία (άνεργοι), άτομα που
προκειμένου να είναι άνεργα προτιμούν να εργασθούν ορισμένες ώρες ή ορισμένες ημέρες
(υποαπασχολούμενοι) και άτομα που αναγκάζονται να εργασθούν σε θέσεις εργασίας των οποίων
το περιεχόμενο είναι άσχετο, εν όλω ή εν μέρει, με τις σπουδές τους ή τις ειδικεύσεις τους
(ετεροαπασχολούμενοι).
Το φαινόμενο αυτό φαίνεται να έχει πάρει σοβαρές διαστάσεις μεταξύ των πτυχιούχων των
πανεπιστημιακών σχολών, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως «καθηγητικές», διότι εξ αυτών
διορίζονται οι καθηγητές των ελληνικών σχολείων. Πρόκειται δηλαδή για μαθηματικούς, φυσικούς,
φιλολόγους, θεολόγους, γυμναστές κ.ά. εκ των οποίων πολλοί ή οι περισσότεροι έβρισκαν
απασχόληση στην εκπαίδευση. Σύμφωνα με πρόσφατο ρεπορτάζ στην εφημερίδα «Βήμα»,
υπάρχουν 80.000 πτυχιούχοι αυτών των ειδικοτήτων που εμπίπτουν σε μία από τις τρεις
κατηγορίες που ανέφερα πιο πάνω.
Η σημασία του φαινομένου αυτού είναι μεγάλη για πολλούς λόγους: πρώτο, πρόκειται για
σχετικά μεγάλο αριθμό ατόμων δεύτερο, δείχνει ότι υπάρχει αντιοικονομική κατανομή των πόρων
τρίτο, σημαίνει απώλεια εισοδημάτων και μείωση της προσωπικότητας αυτών των ατόμων τέταρτο
και ίσως πιο σημαντικό, το φαινόμενο αυτό δεν μπορεί να εξαφανιστεί άμεσα. Αντίθετα, υπάρχουν
δυνάμεις που θα το συντηρήσουν.
Όπως όλα τα οικονομικά προβλήματα που οφείλονται σε διαρθρωτικούς και θεσμικούς
παράγοντες, έτσι και το θέμα αυτό θα υπάρχει για πολύ καιρό. Η οικονομική πολιτική της χώρας
δεν μπορεί εύκολα να αλλάξει προς το καλύτερο την ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης
που υπάρχει στην αγορά αυτών των ειδικοτήτων, ούτε η εκπαιδευτική πολιτική μπορεί εύκολα να
αλλάξει το θεσμικό πλαίσιο, εντός του οποίου λειτουργεί το εκπαιδευτικό σύστημα της
δευτεροβάθμιας και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Στην παρούσα φάση, η άμεση ανάγκη είναι να προστατευθούν οι νέοι, οι οποίοι, χωρίς να
γνωρίζουν την υπάρχουσα κατάσταση, θα επιδιώξουν να σταδιοδρομήσουν στα παραπάνω
επαγγέλματα, ενώ η πραγματικότητα θα τους προσγειώσει ανώμαλα σε κάποια «θέση» ανεργίας,
υποαπασχόλησης ή ετεροαπασχόλησης. Αυτό που προέχει αυτή τη στιγμή είναι να δοθεί στους
σημερινούς μαθητές Λυκείου (και στους γονείς τους) κάθε δυνατή πληροφορία για την κατάσταση
της αγοράς εργασίας. Με βάση αυτές τις πληροφορίες, τις ικανότητες του και τις επιθυμίες του,
κάθε μαθητής μπορεί να διερευνήσει τις προοπτικές του και να κάνει τις επιλογές του σχετικά με
την επαγγελματική του σταδιοδρομία. Αν οι πληροφορίες τεθούν στη διάθεση των μαθητών, είναι
σχεδόν βέβαιο ότι πολλοί θα πάρουν διαφορετικές αποφάσεις.
Η επαγγελματική επιλογή βασίζεται, βέβαια, όχι μόνο στις οικονομικές προοπτικές, αλλά
και στις προτιμήσεις του ατόμου (πολλές φορές και της οικογένειας) και στο κοινωνικό κύρος που
το επάγγελμα προσδίδει. Είναι απολύτως αποδεκτό να θέλει κανείς να γίνει μαθηματικός, έστω κι
αν γνωρίζει ότι οι πιθανότητες απασχόλησης του είναι μικρές. Πιστεύω όμως ότι όσο καλύτερα
πληροφορημένοι είναι οι μαθητές τόσο καλύτερες θα είναι οι επιλογές τους και για τους ίδιους και
για το κοινωνικό σύνολο.
Υπ' αυτή την έννοια, εκείνο που προέχει είναι η σωστή και λεπτομερής πληροφόρηση των
μαθητών για τις επαγγελματικές προοπτικές των διάφορων πανεπιστημιακών σχολών και
τμημάτων. Φυσικά, αυτό είναι δύσκολη δουλειά που απαιτεί κόπο και πόρους, αλλά το τελικό
αποτέλεσμα πιστεύω ότι θα είναι πολύ καλό και θα δικαιολογεί το κόστος.
Θ. Π. Λιανού [ΤΟ ΒΗΜΑ, 01-12- 2002]

Ερωτήσεις
Α. Να γράψετε στο τετράδιο σας την περίληψη του κειμένου σε 100 - 120 λέξεις.
B1. Να εντοπίσετε τα δομικά μέρη και τον τρόπο ανάπτυξης της πρώτης παραγράφου.
Β2. α. παρουσιάζει, προτιμήσεις, λεπτομερής: για καθεμία από τις προηγούμενες λέξεις να δώσετε
μία συνώνυμη.
β. δευτεροβάθμιας, προέχει: για καθεμία από τις προηγούμενες λέξεις να δώσετε μία νέα σύνθετη
λέξη χρησιμοποιώντας το β' συνθετικό τους.
Β3. «Η επαγγελματική επιλογή βασίζεται, βέβαια, όχι μόνο στις οικονομικές προοπτικές, αλλά και
στις προτιμήσεις του ατόμου (πολλές φορές και της οικογένειας) και στο κοινωνικό κύρος που το
επάγγελμα προσδίδει». Να αναπτύξετε την παραπάνω άποψη σε μία παράγραφο 70-80 λέξεων.

Γ. ΘΕΜΑ: Παρατηρείται στις μέρες μας το φαινόμενο της πληθώρας ανέργων –πτυχιούχων,
ποια τα αίτια και ποιος πιστεύετε είναι ο ρόλος του σχολείου για τη μείωση του;

Στις μέρες μας, πολύ συχνά γίνεται λόγος για «σπουδές χωρίς αντίκρισμα», για κορεσμένα
επαγγέλματα και ανεργία των πτυχιούχων. Ωστόσο, κάθε χρόνο χιλιάδες νέοι συνωθούνται στις
πύλες των ανώτατων και ανώτερων σχολών, επιδιώκοντας την είσοδο τους σε αυτές και την
επαγγελματική τους αποκατάσταση μέσω της απόκτησης ενός πτυχίου. Χωρίς να παραγνωρίζεται
το δικαίωμα κάθε ανθρώπου στη μόρφωση, αποτελεί γενική διαπίστωση ότι είναι αδύνατο να
αποκατασταθούν επαγγελματικά όλοι σύμφωνα με τις πανεπιστημιακές τους σπουδές. Να
συντάξετε ένα άρθρο για ένα μαθητικό περιοδικό στο οποίο να παρουσιάζετε τους λόγους, οι
οποίοι εξηγούν αυτή τη συμπεριφορά των νέων, καθώς και προτάσεις για την αντιμετώπιση του
προβλήματος της ανεργίας των πτυχιούχων (400-450 λέξεις).

Ανεργία πτυχιούχων και πληροφόρηση μαθητών


Α. Ο συγγραφέας, επικαλούμενος στοιχεία, επισημαίνει, τρία βασικά προβλήματα της αγοράς
εργασίας: την ανεργία, την υποαπασχόληση και την ετεροαπασχόληση, που πλήττουν κυρίως
πτυχιούχους «καθηγητικών» σχολών. Στη συνέχεια, τονίζει τις επιπτώσεις του προβλήματος στην
οικονομία και την προσωπικότητα των ατόμων και εκτιμά ότι η αντιμετώπιση του είναι δυσχερής,
εξαιτίας της δυσκολίας αλλαγής της οικονομικής και εκπαιδευτικής πολιτικής. Προτείνει, λοιπόν, ως
κύρια λύση τη σωστή κα, λεπτομερή πληροφόρηση των μαθητών για την αγορά εργασίας,
προκειμένου να κάνουν ορθές επαγγελματικές επιλογές με βάση τις ικανότητες, τις επιθυμίες τους,
αλλά κα, την κατάσταση στην αγορά εργασίας. Το αποτέλεσμα που θα προκύψει θα είναι
επωφελές για τους ίδιους και το κοινωνικό σύνολο.

Β1. Δομή παραγράφου


Θεματική περίοδος: «Η αγορά εργασίας συχνά παρουσιάζει τρία προβλήματα
ταυτόχρονα, ήτοι: ανεργία, υποαπασχόληση και ετεροαπασχόληση»
Σχόλια η Λεπτομέρειες: «Με άλλα λόγια, παρατηρούμε... με τις σπουδές τους ή τις
ειδικεύσεις τους (ετεροαπασχολούμενοι)».
Κατακλείδα: δεν υπάρχει.
Τρόπος ανάπτυξης παραγράφου Η παράγραφος αναπτύσσεται με διαίρεση.
Διαιρετέα έννοια: προβλήματα.
Διαιρετέα βάση: αγορά εργασίας.
Αποτέλεσμα διαίρεσης: ανεργία, υποαπασχόληση και ετεροαπασχόληση.

Β2.
Α.
Παρουσιάζει: εμφανίζει, αναδεικνύει
Προτιμήσεις: επιλογές, επιθυμίες
Λεπτομερής: διεξοδική, αναλυτική, σχολαστική
Β.
Δευτεροβάθμιας: βαθμολογητής, βαθμολογία
Προέχει: μετοχή, συμμετοχή

Β3. Ανάπτυξη παραγράφου


«Η επαγγελματική επιλογή βασίζεται, βέβαια, όχι μόνο στις οικονομικές προοπτικές, αλλά και στις
προτιμήσεις του ατόμου (πολλές φορές και της οικογένειας) και στο κοινωνικό κύρος που το
επάγγελμα προσδίδει». Οι αποδοχές που αποφέρει ένα επάγγελμα στον άνθρωπο καθορίζουν σε
μεγάλο βαθμό τη στάθμη του βιοτικού του επιπέδου και για το λόγο αυτό αποτελούν ένα από τα
κύρια κριτήρια επιλογής επαγγέλματος. Ωστόσο, ο νέος στην επιλογή αυτή λαμβάνει υπόψη και τις
προσωπικές του επιθυμίες και ικανότητες. Σε αρκετές βέβαια περιπτώσεις, το άτομο δέχεται
επιρροές από το περιβάλλον της οικογένειας του και την επαγγελματική της παράδοση, καθώς η
συνέχιση του επαγγέλματος των γονιών δίνει διέξοδο στην επαγγελματική εκλογή και
αποκατάσταση, παρέχοντας παράλληλα καλύτερες δυνατότητες εξέλιξης. Τέλος, ο νέος επιλέγει το
επάγγελμα με κριτήριο το κοινωνικό κύρος που αυτό προσδίδει, προσδοκώντας έτσι την αποδοχή,
την αναγνώριση και την κοινωνική καταξίωση.

Γ. Παραγωγή λόγου
ΠΡΟΛΟΓΟΣ: Ένας από τους συχνούς χαρακτηρισμούς που αποδίδεται στην εποχή μας, είναι
εκείνος της αλματώδους προόδου σε όλους τους κοινωνικούς τομείς.Έντονα
βιομηχανική,τεχνολογικά ανεπτυγμένη και με ένα πλουραλισμό πληροφοριών,βοηθά τον άνθρωπο
σήμερα να κατακτά τη γνώση και να την επεκτείνει στις ανώτερες βαθμίδες της.Με τους κρουνούς
της ενημέρωσης να ρέουν και την πολλαπλότητα των ερμηνειών τους,πλέον η ανώτερη παιδεία
θεωρείται τυπικό προσόν για το μέσο πολίτη κάθε αναπτυγμένου ή έστω αναπτυσσόμενου
κράτους.
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ: Στα πλαίσια όμως της εξελιξόμενης αυτής έκρηξης,στέκεται
σθεναρά η ανεργιακή μάστιγα ,που πλήττει το μεγαλύτερο μέρος των πτυχιούχων νέων στη χώρα
μας.Φαινόμενο σταθερά αυξανόμενο τα τελευταία χρόνια,η ανεργία των πτυχιούχων αποτελεί
πλέον απειλή για τη διάλυση του κοινωνικού ιστού.
ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ: ΑΙΤΙΑ
Αναζητώντας τα αίτια που οδήγησαν στο λυπηρό αυτό φαινόμενο,ερευνούμε τη δομή του
αναλυτικού προγράμματος και την έλλειψη επαγγελματικού προσανατολισμού στα σχολεία.Το
μάθημα αυτό καίριο και ουσιαστιkό για το νέο δεν διδάσκεται από καταρτιζόμενους σε αυτό
εκπαιδευτικούς και σπάνια έχει πρακτικό αντίκρυσμα στην κοινωνία του σήμερα.Αντίθετα,
περιορίζεται σε θεωρητικές γνώσεις συχνά αναχρονιστικές που αποπροσανατολίζουν το νέο και
δεν τον βοηθούν να αποκτήσει μαι ολοκληρωμένη ενημέρωση.Τα εγχειρίδια δε,σπάνια
aνανεώνονται και η έμπρακτη επαφή με την «ταυτότητα» των επαγγελμάτων είναι ανύπαρκτη.
Το πτυχίο και η απόκτηση του πολλές φορές, αποτελούν μορφή ενίσχυσης του κύρους και του
γοήτρου των νέων.Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις νέων που άλλο αγαπούν,άλλο σπουδάζουν και
σε διαφορετικό επάγγελμα καταλήγουν.Η μη ταύτιση των επιθυμιών με την άσκηση του
επαγγέλματος αποβαίνει πηγή δυσαρμονίας και ψυχικού κενού,αδύνατο πολλές φορές να
καλυφθεί.Είναι προτιμητέα στις μέρες μας η αξιοπρεπής πενία με την κατοχή πτυχίου παρά η
ανειδίκευτη εργασία,γεγονός που σηματοδοτεί την ύπαρξη ενός φετιχισμού του διπλώματος.
Η συσσώρευση των πτυχιούχων στις μεγαλουπόλεις και ο αποκεφαλισμός της επαρχίας
επιτείνουν την ανάπτυξη του προβλήματος.Η υπερπληθώρα προσφοράς και η μειωμένη
ζήτηση,οξύνουν την κατάσταση και η αποκέντρωση δεν σηματοδοτείται με την παροχή ίσων
εργασιακών ευκαιριών.Η άνθηση όμως μιας χώρας δεν συντελείται μόνο από την παραγωγική
δομή της πρωτεύουσας τής.
ΡΟΛΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ & ΑΝΩΤΑΤΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ
Σημαντικός είναι ο ρόλος των ανώτατων ιδρυμάτων και ίσως του όλου εκπαιδευτικού συστήματος
που αποτελεί πλέον μια πληγή που έχει σταδιακά κακοφορμίσει.Υποτίμηση των κλασικών
παραδοσιακών σχολών με υπερβολική μείωση των βάσεων και εισροή μαθητών με λιγότερες από
τις απαιτούμενες γνώσεις.Παράλληλα, με την αύξηση των φοιτητών ανά σχολή και την άμβλυνση
των εργασιακών θέσεων το ανεγιακό χάσμα μεγαλώνει.
Ο διπλοθεσιτισμός και η ρουσφετολογική τοποθέτηση νέων εργαζομένων,φαινόμενο που έχει τα
κατάλοιπα του επί τουρκοκρατίας διευρύνει την αναξιοκρατία και την υποβάθμιση του πτυχίου.Ο
ρόλος των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και όλων των φορέων παιδείας είναι επιτακτικός και
αναγκαίος για την εξομάλυνση και οριστική επίλυση του ανεργιακού φαινομένου στους
πτυχιούχους, που έχει λάβει πανδημικές διαστάσεις.
Καίρια και ουσιώδης κρίνεται η κατάκτηση της αυτογνωσίας του νέου με τη συμβολή της παιδείας
και της ενδοσκόπησης με στόχο την απελευθέρωση της «παγιδευμένης θέλησης»και επιθυμίας
που κυριεύει μεν το νέο αλλά σταδιακά ασθμαίνει και μεταλλάσσεται στο ισχύον πνεύμα της
εποχής.
Οι δάσκαλοι και οι εκπαιδευτικοί φορείς σε όλους τους παιδευτικούς χώρους οφείλουν να
αναζητούν τις κλίσεις,τα ταλέντα των ευμετάβολων ακόμα νέων και να τα αναδεικνύουν.Το σχολείο
οφείλει να αναπροσαρμοστεί , να ακολουθήσει σύγχρονες εκπαιδευτικές μεθόδους και να
αναμορφώσει το μάθημα του επαγγελματικού προσανατολισμού,στρατεύοντας ειδικευμένο και
άρτια ενημερωμένο διδακτικό προσωπικό,ικανό να διακρίνει την ιδαιτερότητα του κάθε μαθητή ,να
τον κατευθύνει σε ένα βαθμό, και θαρρετά να προτείνει μια πορεία που θα μπορεί να
ακολουθήσει αργότερα.
Τα ανώτα εκπαιδευτικά ιδρύματα θα έπρεπε ίσως να τοποθετήσουν μια φραγή σε σχολές όπου ο
κορεσμός κυριαρχεί και το επαγγελματικό μέλλον κρίνεται αβέβαιο.Η εισαγωγή των υποψηφίων
πρέπει να κινέιται σε αξιοπρεπή βαθμολογικά πλαίσια και να αποφεύγονται οι ακρότητες τόσο
υψηλόβαθμων όσο και χαμηλόβαθμων υποψηφίων.Το ίδιο το πανεπιστήμιο τέλος και οι φορείς του
έχει την άτυπη υποχρέωση σε ένα κοινωνικό κράτος να παρέχει υψηλη ποιότητα παιδείας αλλά και
να εξασφαλίζει ένα σταθερό επαγγελματικό μέλλον για τους αποφοίτους του.
Η συμβολή του κράτους με νέες θέσεις εργασίες και επιδόματα σε ανέργους ανάλογα με την
ποιότητα των σπουδών τους κρίνεται ως μια αναγκαιότητα.Επιπλέον η προσφυγή σε σπουδές
εκτός Ελλάδος,δεν θα πρέπει και να συνεπάγεται την προτίμηση και την υπεροχή των απόδημων
αποφοίτων –που αποτελεί γεγονός πλέον-αλλά την αξιοκρατική ιεράρχηση των με βάση
αντικειμενικά και δημοκρατικά κριτήρια.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ: Όταν αναφερόμαστε πλέον σε μια δημοκρατία πολιτών όπου όλοι θα συμμετέχουμε
ενεργητικά και θα αναμορφώνουμε τη ζωή μας ,πρέπει να εννοούμε μια κοινωνία ίσων ευκαιριών
για κάθε νέο που ονειρευεται και δημιουργεί νέες «Ιθάκες» και νέες αξίες.Η ανεργία οφείλει να
αποτελέσει λέξη άγνωστη για τον οικουμενικό πολίτη του αύριο και πρέπει να αντικατασταθεί από
την εργασιακή ισότητα και την ευτυχία της προσφοράς στο σύνολο..Στη δόμηση της κοινωνίας του
μέλλοντος όλοι πρέπει να αισθανόμαστε την ενοχή από την ύπαρξης νοσηρών φαινομένων
ανεργίας και στον αντίποδα ,τη χαρά από την ελπιδοφόρα εμφάνιση αναζωογονητικών
πνευμάτων από το νεανικό χώρο που θα μας προσφέρουν απλόχερα μια επαγγελματική
αναγέννηση.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΚΑΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: Ζητείται άρθρο, επομένως χρειάζεται τίτλος.


Τίτλος άρθρου «Τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα πόλος έλξης των νέων και χώρος
παραγωγής ανέργων»
Πρόλογος
Η πανεπιστημιακή εκπαίδευση στη χώρα μας διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο
στην ανάπτυξη της νεοελληνικής κοινωνίας, παρέχοντας καταρτισμένους
επιστήμονες και επαγγελματίες σε μια οικονομία που τους είχε ανάγκη, για να
μεταβεί σε ευρωπαϊκά επίπεδα ανάπτυξης. Στις μέρες μας, όμως, η «ζήτηση» για μια
θέση στην Ανώτατη Εκπαίδευση είναι πιεστική, υπερβαίνει την «προσφορά», με
συνέπεια να παρουσιάζεται κάθε χρόνο μια εικόνα «συνωστισμού» των νέων στις
πύλες των πανεπιστημιακών σχολών.
1 ο Ζητούμενο
Πώς εξηγείται ο μαζικός προσανατολισμός των νέων στην Ανώτατη Εκπαίδευση;
Οι σημαντικότεροι λόγοι που στρέφουν του νέους στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι:
· Βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις, που έχουν διαμορφωθεί στη νεοελληνική κοινωνία,
συνδέουν την απόκτηση πτυχίου με το κύρος, την κοινωνική καταξίωση και την
επαγγελματική εξασφάλιση (ειδωλοποίηση του πτυχίου).
· Ο διαχωρισμός της εργασίας σε χειρωνακτική και πνευματική ενισχύει την
κοινωνική αντίληψη που επικρατεί για «ανώτερα» και «κατώτερα» επαγγέλματα.
· Οι υψηλές απαιτήσεις της εποχής μας για ειδίκευση επιβάλλουν τη διεύρυνση των
γνώσεων μέσω της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, η οποία πλέον θεωρείται
αναγκαία συνέχεια της λυκειακής παιδείας.
· Η δίψα για ένα υψηλότερο επίπεδο γνώσης και πνευματικής καλλιέργειας ωθεί
τους νέους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, η οποία αποτελεί την κορωνίδα του
εκπαιδευτικού μας συστήματος.
· Το Λύκειο λειτουργεί ως «προθάλαμος» των Α.Ε.Ι., καθώς το απολυτήριο που
χορηγεί δε θεωρείται επαρκής τίτλος σπουδών για την επαγγελματική
αποκατάσταση και σταδιοδρομία.
2 ο Ζητούμενο
Τρόποι αντιμετώπισης της ανεργίας των πτυχιούχων
Η επίλυση του προβλήματος της ανεργίας που αντιμετωπίζουν οι πτυχιούχοι
απαιτεί διαρθρωτικές αλλαγές και εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού μας
συστήματος. Πιο συγκεκριμένα, απαιτείται:
· Θέσπιση φορέα επαγγελματικού προσανατολισμού και λεπτομερής πληροφόρηση
των νέων και των γονιών για τα κορεσμένα επαγγέλματα, τις επαγγελματικές
προοπτικές κ.λπ.
· Μακροπρόθεσμος σχεδιασμός για τη σύνδεση εκπαίδευσης και οικονομίας
(δημιουργία νέων ειδικοτήτων και κατευθύνσεων και αναδιάρθρωση των Σχολών).
· Αναβάθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης -στο επίπεδο σπουδών, στην υποδομή, στις
επαγγελματικές δυνατότητες-, ώστε να αποτελέσει αξιόπιστη εναλλακτική
επαγγελματική διέξοδο.
· Προώθηση από την εκπαίδευση και τα μέσα ενημέρωσης της ισότιμης
αντιμετώπισης κάθε μορφής εργασίας -χειρωνακτικής ή πνευματικής- και
περιορισμός των προκαταλήψεων που ενισχύουν τη διάκριση των επαγγελμάτων
σε χειρωνακτικά - κατώτερα και πνευματικά - ανώτερα.
Επίλογος
Συνοψίζοντας, το μεγάλο ποσοστό επιστημόνων - ανέργων δεν είναι ένα
καθαρά εκπαιδευτικό πρόβλημα, αλλά συνδέεται με το μοντέλο οικονομικής
ανάπτυξης της χώρας μας τις τελευταίες δεκαετίες. Γι' αυτό, ανεξάρτητα από
επιμέρους μέτρα και προτάσεις που μπορεί να φέρουν βραχυπρόθεσμα οφέλη, το
θέμα σχετίζεται με τη γενικότερη ανάπτυξη της οικονομίας και τον εκσυγχρονισμό