You are on page 1of 8

‫ا‬ ‫ن‬ ‫ه‬

‫ ‬ ‫ب‬
‫ا‬ ‫د‬ ‫خ‬‫ ‬‫م‬

‫ت‬ ‫س‬ ‫ب‬ ‫د‬‫ ‬‫م‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫ه‬ ‫چ‬


‫ان ‪. . .‬‬
‫‪1397‬‬

‫‪1‬‬
‫وزارت آموزش و پرورش‬
‫سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی‬
‫نام كتاب‪ :‬فارسى چهارم دبستان ‪14 -‬‬
‫پدیدآورنده‪ :‬سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی‬
‫مدیریت برنامه ریزی درسی و تألیف‪ :‬دفتر تألیف کتاب های درسی عمومی و متوسطه نظری‬
‫شناسه افزوده برنامه ریزی و تألیف‪ :‬نازیال بهروان‪ ،‬حسن ذوالفقاری‪ ،‬عبد الرحمن ص ّفارپور‪،‬‬
‫نجاران‬
‫گلزار فرهادی‪ ،‬حسین قاسم پور مقدّم‪ ،‬راحله مح ّمدی‪ ،‬مهتاب میرایی آشتیانی و فرح ّ‬
‫(اعضای شورای برنامه ریزی)‬
‫فریدون اکبری شِ لدره‪ ،‬معصومه نجفی پازکی (اعضای گروه تألیف) ـ مح ّمد دانشگر(ویراستار)‬

‫ّ‬ ‫مدیریت آماده‌سازی هنری‪ :‬اداره‬


‫‌ي كل نظارت بر نشر و توزیع موا ّد آموزشی‬
‫شناسه افزوده آماده سازی‪ :‬لیدا نیک روش (مدیر امور فنی و چاپ) ـ مجید ذاکری یونسی (مدیر هنری)ـ‬
‫جواد صفری (نگاشتارگر [ط ّراح گرافیک]‪ ،‬صفحه آرا و ط ّراح جلد) ـ حسین آسیوند‪ ،‬ثنا حسین پور‪،‬‬
‫ ‬ ‫راحله برخورداری‪ ،‬سحر خراسانی‪ ،‬مجید ذاکری یونسی (تصویرگر) ـ کامران انصاری (ط ّراح‬
‫خط رایانه‌ای) ـ فاطمه باقری مهر‪ ،‬علی نجمی‪ ،‬حسین چراغی‪ ،‬زینت بهشتی شیرازی‪،‬‬
‫حمید ثابت کالچاهی‪ ،‬ناهید خیّام باشی (امور آماده سازی)‬
‫نشانی سازمان‪ :‬تهران‪ :‬خیابان ایرانشهر شمالی ـ ساختمان شماره ی ‪ 4‬آموزش و پرورش‬
‫(شهید موسوی)‬
‫تلفن‪9 :‬ـ‪ ، 88831161‬دورنگار‪ ،  88309266:‬کدپستی‪1584747359:‬‬
‫ناشر‪ :‬شرکت افست‪ :‬تهران ـ کیلومتر ‪ ٤‬جاده ی آبعلی‪ ،‬پالک ‪ ،8‬تلفن‪،77339093 :‬‬
‫دورنگار‪ ،77339097 :‬صندوق پستی‪  4979 :‬ـ ‪ 11155‬‬
‫چاپخانه‪ :‬شرکت افست«سهامی عام» (‪)www.Offset.ir‬‬
‫سال انتشار و نوبت چاپ‪ :‬چاپ پنجم ‪1397‬‬
‫برای دریافت فایل ‪ pdf‬کتاب های درسی به پایگاه کتاب های درسی به نشانی ‪ www.chap.sch.ir‬و‬
‫برای خرید کتاب های درسی به سامانه فروش و توزیع مواد آموزشی به نشانی ‪ www.irtextbook.ir‬یا‬
‫‪  www.irtextbook.com‬مراجعه نمایید‪.‬‬

‫مادی و معنوی این کتاب متعلّق به سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و‬ ‫کلیه ی حقوق ّ‬
‫پرورش است و هرگونه استفاده از کتاب و اجزای آن به صورت چاپی و الکترونیکی و ارائه در پایگاه های‬
‫مجازی‪ ،‬نمایش‪ ،‬اقتباس‪ ،‬تلخیص‪ ،‬تبدیل‪ ،‬ترجمه‪ ،‬عکس برداری‪ ،‬نقاشی‪ ،‬تهیه ی فیلم و تکثیر به هر شکل‬
‫و نوع بدون کسب مجوز‪ ،‬ممنوع است و متخلفان تحت پیگرد قانونی قرار می گیرند‪.‬‬

‫‪ISBN 978 -964 - 05 - 2362 - 9‬‬ ‫شابک  ‪9٧٨-964-05 - 2362-9‬‬


‫امام خمینی‪ :‬امید من به شما دبستانی هاست‪.‬‬
‫‪ 6‬سخني با آموزگاران گرامي‬
‫‪ 8‬ستايش‬
‫‪ 9‬فصل ا ّول‪ :‬آفرينش‬

‫‪ 10‬درس ا ّول‪ :‬آفريدگار زيبايي‬


‫‪ 16‬بخوان و حفظ كن‪ :‬خب ِر داغ‬
‫كوچ پرستوها‬
‫‪ 18‬درس دوم‪ِ :‬‬
‫‪ 23‬بخوان و بينديش‪ :‬در جست و جو‬
‫ ‬
‫‪ 28‬حكايت‪ :‬قوی ترین حیوان جنگل‬

‫‪ 29‬فصل دوم‪ :‬دانایی و هوشیاری‬


‫‪ 30‬درس سوم‪ :‬راز ِ نشانه‌ها‬
‫‪ 34‬بخوان و حفظ كن‪ :‬روباه و زاغ‬
‫ش علم‬ ‫‪ 36‬درس چهارم‪ :‬ارز ِ‬
‫‪ 42‬درس پنجم‪ :‬رهايي از قفس‬
‫‪ 48‬بخوان و بينديش‪َ :‬ق َدم يازدهم‬
‫‪َ 52‬م َثل‬
‫ايران من‬
‫ِ‬ ‫‪ 53‬فصل سوم‪:‬‬
‫آرش كمان‌گير‬
‫‪ 54‬درس ششم‪ِ :‬‬
‫‪ 60‬بخوان و حفظ كن‪ :‬باران‬
‫مهمان‌ شهر ما‬
‫ِ‬ ‫‪ 62‬درس هفتم‪:‬‬
‫‪ 67‬بخوان و بينديش‪ :‬انتظار‬
‫ل‬
‫‪َ 72‬م َث ‌‬

‫‪4‬‬
‫فصل چهار‬
‫‪73‬‬
‫ي‬ ‫وم‬ ‫ب‬ ‫ِ‬
‫گ‬ ‫هن‬ ‫ر‬ ‫ف‬ ‫م‪:‬‬
‫فصل ه‬
‫‪123‬‬
‫فتم‪ِ :‬علم و عَمل‬ ‫س هشتم‪ :‬درس آزاد‬
‫‪ 74‬در‬
‫‪ 124‬درس ش‬ ‫‪َ 75‬مثَل‬
‫انزدهم‪ :‬پرسشگری‬
‫دان‬ ‫و‬ ‫د‬ ‫ر‬
‫َ‬ ‫ِ‬
‫خ‬ ‫‪:‬‬ ‫ن‬ ‫ك‬ ‫ظ‬ ‫‪ 128‬بخوان و حف‬ ‫‪ 76‬بخوان و حفظ كن‬
‫ش‬ ‫‪ 77‬در‬
‫مند‬ ‫ش‬ ‫هو‬ ‫ی‬ ‫ه‬
‫ ‬ ‫س‬ ‫در‬ ‫م‬ ‫م‪:‬‬ ‫‪ 130‬درس هفده‬ ‫س نهم‪ :‬درس آزاد‬
‫ش‪:‬‬ ‫‪ 135‬بخوان و بيندي‬ ‫‪َ 78‬مثَل‬
‫ي‬ ‫ار‬ ‫تب‬ ‫ع‬ ‫ا‬ ‫ِ‬
‫ت‬ ‫ار‬ ‫ك‬
‫‪َ 139‬مثَل‬ ‫‪ 79‬فصل‬
‫پنجم‪ :‬نام‌آوران‬
‫‪ 140‬نيايش‬
‫‪ 80‬درس د‬
‫‪ 141‬واژه‌نامه‬ ‫هم‪ :‬باغچه‌ي اطفال‬
‫‪ 87‬بخوان و حفظ‬
‫كن‪ُ :‬هماي رحمت‬
‫‪ 88‬درس يا‬
‫زدهم‪ :‬فرماند ِه دل‌ها‬
‫‪ 94‬درس د‬
‫وازدهم‪ :‬اتّفا ِق ساده‬
‫ي‬ ‫ها‬‫ه‬‫‌‬ ‫چ‬
‫ّ‬ ‫ب‬ ‫ت‬ ‫س‬ ‫دو‬ ‫‪ 98‬بخوان و بينديش‪:‬‬
‫خوب‬
‫حکایت‪ :‬نگا ِه پنهان‬
‫‪102‬‬

‫‪ 10‬فصل‬
‫‪3‬‬
‫د‬ ‫زن‬ ‫ه‬‫ِ‬ ‫را‬ ‫م‪:‬‬ ‫ش‬ ‫ش‬
‫گی‬
‫‪ 104‬درس‬
‫سيزدهم‪ :‬لطفِ حق‬
‫‪ 107‬بخوا‬
‫ن و حفظ كن‪ :‬اُميد‬
‫آ‬ ‫ه‬ ‫ک‬ ‫از‬ ‫ب‬ ‫اد‬ ‫م‪:‬‬ ‫ه‬ ‫‪ 108‬درس چهارد‬
‫موختی؟‬
‫‪ 112‬درس پان‬
‫زدهم‪ :‬شیر و موش‬
‫‪ 11‬بخوان و بينديش‪:‬‬
‫‪6‬‬
‫هفت ُمروارید ُسرخ‬
‫‪َ 122‬مثَل‬

‫‪5‬‬
‫ ‬
‫حكيم سخن در زبان آفرين‬ ‫به نام خداوند جان آفرين‬

‫پس از حمد و ستايش پروردگار مهربان به آگاهي مي‌رسانيم كه کتاب فارسی پايه‌ی چهارم‬
‫بر بنياد رويکرد عام «برنامه‌ی درسی ملّی جمهوری اسالمی ايران» ‪ ،‬يعني شکوفايی فطرت الهی‪،‬‬
‫استوار است و با توجه به عناصر پنجگانه‌ (علم‪ ،‬تفکر‪ ،‬ايمان‪ ،‬اخالق و عمل) و جلوه‌های آن در‬
‫چهار پهنه‌ي (خود‪ ،‬خلق‪ ،‬خلقت و خالق) تأليف و سازماندهی شده است‪.‬‬
‫رويکرد خاص برنامه‌ي زبان‌آموزي بر آموزش مهارت‌های زبانی و فرا‌زبانی يا مهارت‌آموزی‪،‬‬
‫استوار است؛ به همين روی در كتاب فارسي چهارم‪ ،‬افزون بر آموزش چهار مهارت گوش دادن‪،‬‬
‫سخن گفتن‪ ،‬خواندن و نوشتن به آموزش و تقويت ّ‬
‫تفكر‪ ،‬نقد و تحليل و پرورش سواد ادراكي‬
‫توجه شده است‪ .‬آموزش سطوح پيشرفته‌ي چهار مهارت اصلي زبان از كتاب فارسي سوم‬ ‫نيز ّ‬
‫دبستان آغاز شده و در اين كتاب‪ ،‬همان زنجيره‌ي محتوايي‪ ،‬تداوم يافته است؛ بنابراين الزم است‬
‫آموزگاران محترم پايه‌ي چهارم كام ً‬
‫ال با فارسي سوم دبستان آشنا باشند تا بتوانند فرايند آموزش را‬
‫درست در مسير اهداف برنامه‪ ،‬پيش ببرند‪.‬‬

‫بسته ی آموزشي فارسي چهارم دبستان شامل اجزاي زير است‪:‬‬

‫كتاب فارسي‬ ‫ ‬
‫كتاب نگارش فارسی‬ ‫ ‬
‫كتاب راهنماي معلّم‬ ‫ ‬
‫لوح فشرده ي كتاب گويا و متن‌هاي شنيداري‬ ‫ ‬

‫كتاب فارسي‬
‫اين كتاب از يك سو بر قلمرو دريافتی يا ادراکی زبان تمركز دارد؛‬
‫لذا درست ديدن‪ ،‬درك خوانداري و درك شنيداري را آموزش مي‌دهد‬

‫‪6‬‬
‫و از سوي ديگر با قلمرو توليدي زبان پيوند مي‌يابد و در فرايند ياددهی ـ يادگيری به ریزمهارت‌های‬
‫ش متن و سخن گفتن انتقادي‬
‫خوانداری مانند رعایت آهنگ‪ ،‬لحن کالم‪ ،‬تکیه‪ ،‬مکث و درنگ در خوان ِ‬
‫مي‌پردازد‪.‬‬
‫كتاب فارسي در هفت فصل و هفده درس در ساختاري علمي و با محتوايي هدفمند‪ ،‬براي تقويت‬
‫طراحي و سازماندهي شده است‪.‬‬
‫مهارت‌هاي زباني‪ّ ،‬‬

‫كتاب نگارش فارسي‬

‫براي آشنايي با ساختار و محتواي اين كتاب‪ ،‬پيشگفتار كتاب نگارش فارسی را مطالعه كنيد‪.‬‬

‫كتاب راهنماي معلّم‬


‫كتاب راهنماي معلّم فارسي چهارم به سبب پيوستگي محتوايي و گره‌گشايي در آموزش و كاربست‬
‫روش‌هاي مناسب‪ ،‬بسيار اثرگذار است‪ .‬در اين كتاب رويكرد و اهداف برنامه ی درسي فارسي چهارم به‬
‫ال روشن ارائه شده است؛ سپس در راستاي‬‫گستردگي بيان‪ ،‬و سطوح مهارت هاي زباني به صورت كام ً‬
‫آن‪ ،‬شاخص‌هاي ارزشيابي هر سطح نيز مشخّ ص گرديده است‪.‬‬
‫زمان‌بندي پيشنهادي تدريس درس‌ها‪ ،‬بين ‪ 9‬تا ‪11‬جلسه تعيين شده است؛ به كارگيري روش‌هاي‬
‫طراحي‌هاي مناسب آموزشي از ضروريات اين برنامه است‪.‬‬
‫تدريس ف ّعال و ّ‬
‫بار ديگر مطالعه‌ي كتاب راهنماي معلّم پيش از ورود به فضاي درس و كالس و آغاز فرايند آموزش‬
‫به همه‌ي همكاران‪ ،‬توصيه مي‌شود‪.‬‬

‫لوح فشرده ي كتاب گويا و متن هاي شنيداري‬


‫آموزش خواندن با لحن و آهنگ متناسب با فضاي متن‪ ،‬اه ّميت ويژه‌اي دارد؛ افزون بر آن تمركز و‬
‫درك شنيداري در تقويت مهارت گوش كردن‪ ،‬پيش‌نياز آموزش ساير مهارت‌هاي زباني است‪ .‬كتاب فارسي‬
‫چهارم‪ ،‬لوح فشرده‌ي «كتاب گويا  » را براي آموزش لحن و درست خواندن به همراه دارد‪ .‬همچنين لوح‬
‫فشرده‌ي «   متن‌هاي شنيداري» در جهت تقويت مهارت گوش دادن و سخن گفتن ّ‬
‫طراحي شده است‪.‬‬

‫متوسطه نظری‬
‫ّ‬ ‫دفتر تأليف كتاب هاي درسي عمومی و‬ ‫گروه زبان و ادب فارسي‬ ‫ ‬

‫‪7‬‬
‫ستايش‬

‫ب�ه مارد � گ ف� ت�م‪ :‬آ ي‬


‫«��خر ا�ن خ�دا � ك ي�س ت‬
‫�؟‬
‫ه‬ ‫ه‬
‫� و م ن� ي�س ت‬
‫�‬ ‫�كه م رد خ� نا�ه‌ي ما هس ت‬
‫�‬‫ت�و � گ ف� ت�ي مهر �بان‌ ت�ر زا� خ�دا ن� ي�س ت‬
‫دمي زا� ب� ن�دگان �خود ج�دا ن� ي�س ت‬
‫�‬
‫�چ را هر�گ�ز �نمي آ‌��يد ب�ه �خوا ب�م؟‬
‫�چ را هر�گ�ز �نمي‌�گو�يد ج�وا ب�م؟‬
‫ص�‬
‫�ن زما� ب حگاه ت‬
‫� را ش� ن� ي�دم‬
‫� را ن�د�يدم‪».‬‬
‫ت�و را د�يدم‪ ،‬خ�دا�ي ت‬
‫ب�ه من آ�هس�ته مارد � گ ف� ت‬
‫�‪ �« :‬زفر� ن�د !‬
‫خ�دا را رد دل �خود ج�وي‪� ،‬يك چ� ن�د‬

‫خ�دا رد نر�گ و ب�ويِ گل‪� ،‬نهان اس ت‬


‫�‬

‫ا� و گل زا� او � شن�ان اس ت‬


‫�‬ ‫ب�هار و �ب غ‬

‫خ�دا رد �پا�كي و ن� ي��كي اس ت‬


‫�‪ � ،‬زفر� ن�د !‬
‫ب ُ� َود رد رو ش� ن�ا ي�ي‌ها‪ ،‬خ�داو ن�د»‪.‬‬

‫پروین دولت آبادی‬

‫‪8‬‬