You are on page 1of 38

సహజ కత

ఈధ .శ.1896 కర అ స త కను డు. ఇత 1903 బహ మ ల ం ం .

ప పర ణు ందకం ప ణం 1 Fermi (10–15m) ఉంటుం . ఈ పర ణు ందకం ను,


నూ నను ందక బ లు బం . ఈ శ ం ఇతర బ ల (అయ ంత, దు ,
గురు కరణ ద న ) ందక బ లు అత ంత బల న .

ందక బ ల గు ం కూలూం అ స త అధ యనం కూలూం ఆకరణ బ లు, కరణ


బ లు అ ండు ర లు వ క ం డు.

1. పర ణు సంఖ 1 నుం 30 వరకు గల పర ణు ంద కూలూం ఆకరణ బ లు ఎకు వ , కరణ


బ లు తకు వ ఉం . అందువల ఇ ం పర ణు ంద రత ం ఎకు వ ఉం అ సహజ
కతను పద ంచ .

ఉ : 1H1, 6C12, 7N14

2. పర ణు సంఖ 31 నుం 82 వరకు [Pb82] గల పర ణు ంద కూలూం ఆకరణ బ లు


కమకమం త కరణ బ లు రుగు . బ ఇ ం పర ణు ంద అ రత ం కమం
రుగుతుం .

ఉ :

సహజ కత ర చనం

పర ణు సంఖ 82 కం ఎకు వ ఉన పర ణు ంద కూలూం కరణ బ లు ఎకు వ , ఆకరణ


బ లు తకు వ ఉం . బ ఇ ం పర ణు ంద అ రత ం ఎకు వ ఉం , ర
ం ందుకు తమంతట ము α, ß, γ ర లను బయటకు డుదల .ఈధ సహజ
కత అం రు.

ఉ : 92Th232,. య అ స త కను డు.

ఉ : 92Th238,. అ స త కను డు.

1. సహజ కత లువ న α, ß, γ ర లను కర ర లు అ కూ అం రు.

2. సహజ కత అ ఆ కప లస వం ఆ రప ఉంటుం . అం
హ ర న ఉ గత, డ ల ఆ రపడదు.

α-(ఆ ) కణం: ఈ కణం ండు యూ ట ధ , లుగు యూ ట


దవ క

అ జడ యు ంద ఉంటుం . బ ఒక క ప రం నుం α- కణం డుద


పర ణు సంఖ ండు ప లు, దవ లుగు ప లు తగు .

ß- రణం: పర ణు ందకం ఒక నూ న న డు ఒక , ఒక ఎల తుం .


రయుత పర ణు ందకం ఉంటుం . క ఉన ఎల బయటకు డుదల తుం .
ß- రణం అ అం రు. పర ణు ందం నుం ß- కణం డుద పర ణు సంఖ 1
రుగుతుం . దవ రు ఉండదు.

γ- ( ) రణం: ఇ వలం శ క ఉన ఒక రక న దు దయ ంత తరంగం త .ఈ ర లకు


దవ , ఆ శం ఉండ . బ ఈ రణం డుద న డు పర ణు ందకం ంత శ త
తగు తుం . అం పర ణు సంఖ , పర ణు దవ ఎ ం రు ఉండదు.

ఒక ప రం క ర లు చు మర ం γ > ß > α

సహజ కతకు ప లు

1) 1 Curie=3.7× 1010 ఘటనం/ క

2) రూథ ఫ డ (Rd) = 106 ఘటనం/ క

3) కర (Bq) = 1 ఘటనం/ క (S.I. ప ణం)

క ర లఉ లుసుకు ందుకు ఉప ం ధ లు.

1) గ ముల ంట

2) ం ష ంట

3) ంబ

4) బబు ంబ

కృ మ కత

ర న మూల రయుత క ల డనం ం ం న డు అ కప రం రుతుం .


ఈ పద కృ మ కత అం రు.

ఈధ కను న స తలు ఐ కూ , కూ .

ఇప వరకు అ క కృ మ క మూల లను కను రు. ముఖ న .

1) యం 2) యం 3) అమ యం 4) యం 5) కూ యం 6) యం

7) ఐ యం 8) యం ద న ..
అతు తమ అణు ఇంధనం రు.

ఆల ఐ : ఇతను నప ధన ముఖ న .

1) దవ శ తుల యమం (E=mc2)

2) ంతం

3) ం దు ఫ తస కరణం. ఈ ప ధనకు ఐ కు బహ మ (1921 )ల ం ం .

ందక

ఒక రయుత పర ణు ంద తటస ఆ శం గల ఒక నూ ం న డు అ నం ం
స స న న ండు త పర ణు ంద లు నుం మూడు నూ ను, ంత
అణుశ డుదల వ ందక అం రు.

ందక అ ప యను ఆ , మ కను రు.

యు యం యం నూ

ందక న యు యం, యం, యం అ అణు ఇంధ లు ఉప రు.

యు యం అ ం రూపం , యం రూపం ల సుం .

యం ల ల పపంచం ర నం ఉం . ఈ ల లు ఎకు వ రళ రం ఇసుక


ఉ .

సహజ దం ల సున మూల రయుత మూలకం యు యం . యు 'Yellow Cake'


అం రు.

త రు రు.

శృంఖల చర లుసు చర

ల ప రం ందక అ తనంతట ను అ క లకు స ంచ లుసు చర ( )


శృంఖల చర అం రు.
ఒక కను లం న ం ందుతున క ల సంఖ ను టు ( ) లుసు చర టు అ అం రు.
ఈ లుసు చర టు అ ండు అం ల ఆ రపడుతుం .

1) లప రస వం

2) లుసు చర ంటున నూ న గం.

లుసు చర అ వలం 10-8 sec లం జరుగుతుం . ఈ ఒక SHAKE అ అం రు.

ందుకు ఉప ం అ న ప ణం SHAKE

గమ క: ందుకు ఉప ం అ దప ణం - సంవత రం. అం సూరు డు ఒక ఈ


శ ం చుటూ వ ప సమయం. 1 సంవత రం = 250 య సంవత లు (సు రు )

లుసు చర లువ నూ న సగటు సంఖ 2.5 త .

లుసు చర ను ండు ర లు వ క ం చు . 1) అ యం త

2) యం త లుసు చర

1. అ యం త లుసు చర

లుసు చర ంటున నూ న అదు యకుం అ రంతరం జరుగుతుం .


అ యం త లుసు చర అం రు.

అనువర లు: అణు ంబు త ఉప ం సూతం ందక . శ అ యం త లుసు పద


డుదల.

2. యం త లుసు చర

లుసు చర ంటున నూ న త లుసు చర అదు వసుం . బ


యం త లుసు చర అం రు.

ఈ పద లువ న అణుశ న ప జనం సం ం చు .

ఆధు క క స ం

పపంచమం ప రం త ం .ప ర ధర ం అందు క ల ఆ రప ఉంటుం . క లు, ప ర


ధర ం గు ం వ ంచ ఈ ఆధు క క స ం హదపడుతుం .

19వ శ బం ‘ ం ’అ క స త ‘ ంటం ంతం’ ప ం రు. ఈ ంతం క స


గం ఎ అం లను వ ంచడం టు నూతన ఆ ష రణలకు ం .ఈ ఠం అ క
ప వసున పశ లను దృ ఉంచు రూ ం ం న ము ం లు.

ఆట అం కు ష భ ంచ లు అరం.
పర ణు అత ంత సూ న కణం అ ల అ స త ం రు. ఈయన 1808 పర ణు
ం ప ం రు. ల ను పర ణు మహ అ వ రు.

పర ణు ను భ ంచవచ అ యప , పర ణు నమూ ను చ య న రు -

చ య నల ంజలు రు క ఉం .

పర ణు ఉం థ కక లు - , ఎల , నూ

పర ణు ందకం ఉం క లు - లు, నూ లు

పర ణు ందకం కణం - ఎల

పర ణు ందకం ధ క ఉంటుం .

థ కక ఆ శర త కణం - నూ

థ కక దవ స లం ఉం కణం - ఎల

పర ణు ప ందుకు ప ణంయ (ఆం ).

1Å= 10–8 ం. . 10–10 .

పర ణు ందక ప ణం

= 10–13 ం. . 10–15 .

డ ను లవ ఉప ం అ న ప ణ .అ 1942, ంబ నూ య
క ను త రు న ఎ రు ద ఈ ప సుకు రు.

డ ను లవ అ దప ణం .

= 3.26 ం సంవత రం

ను న ల మధ దూరం లవ ఉప రు.

ం శూన ం ఒక సంవత ర లం ప ం న దూ ం సంవత రం అం రు.

భూ ,న ల మధ దూ ం సంవత లు రు.

ం సంవత రం = 9.46×1012 . .

= 9.46×10–15 .

పర ణు ంద ధ శం ఉంటుంద రూథ ఫ α - కణ ప పణ ప గం వ ం రు. ఈయ


పర ణు ందక మహ డు అ ం రు. పర ణు గహమండల నమూ వ ం రు.

పర ణు ందకం ఉం క ల మధ బ లు - కూలుం బ లు.


పర ణు ంద , చుటూ ఎల కు మధ ప బ లు - ర దు కరణ బ లు

పర ణు ందకం ఉం ల సంఖ ను పర ణు సంఖ (z) అం రు.

పర ణు ందకం ఉం క ల దవ శుల పర ణు దవ అం రు.

ందకం అనుఘట ల తం దవ , ందకం తం దవ మధ ఉం వ


దవ పం(Dm) అం రు.

దవ పం అ ందక ర ల నం.

జర ం న స త ఆల ఐ దవ శ తుల య ప ం రు.

ఐ ప దనలు

దవ - శ తుల యమం E = mc2

ంతం

ం దు ఫ తం. ఈ ఫ రూ ం నందుకు 1921 ఐ కు బహ మ ల ం ం .

ఐ ను యం స త లు రు.

ందకం క లను బం ంచ అవసరమ శ బంధన శ అం రు.

ందక బంధన శ (B.E.) = దవ △


పం ( m) × 931.5 mev

ఒ పర ణు సంఖ క న దవ సంఖ లు, న నూ ల సంఖ లు ఉం మూలక


పర ణు లను ఐ లు అం రు.

ఐ లను మ , ఆస కను రు.

నవ శ రం రక సరఫ ఉం లు లుసు వ , హృదయస ందనను యం ంచ


ఐ - యం

యంత ల అరుగుదల, క లు గ ం న తం కను న , దడు ఏర న కణ నం


గు ంచ ఐ - సర

న గడల త ఐ - ( ఉప ం త ను ర
అం రు)

ల వయసు ను కను న ఉప ం పద - ర ం ( ర ం ను అ స త
వ ం రు.)

భూ , లల వయసు ను అంచ య , ఉప ం ఐ - యు యం ం

ఖ జ లవ లను కను న ఉప ం ఐ - సల
ఐ ల ఉత పపంచం పథమ నం ఉన శం - ర

ఒ దవ సంఖ క ఉం , న పర ణు సంఖ లు, న నూ సంఖ లు ఉం మూలక ం


ఐ అం రు.

ఒ నూ సంఖ క , న దవ సంఖ లు, న పర ణు సంఖ లు ఉం మూలక ం


ఐ లు అం రు.

ఒ పర ణు సంఖ , ఒ దవ సంఖ , ఒ నూ సంఖ క , న కతలు, న క


ధ లు ఉం మూలక ం ఐ మ అం రు.

కతను 1896 ం క స త ఎ. . క ర వ ం రు.

కత ందక జ లస వం ఆ రప ఉంటుం .

పకృ థ కబ అత ంత బల ం - బల న ందక బలం.

పకృ అత ంత బల న న బలం - గురు కరణ బలం.

ందకం బ లను కూలుం వ క ం రు.

ఆ ప ణం - కూలుం

పర ణు సంఖ అ కం ఉ , రత ధ పద ం మూలకం - సం. ( సం రు పంబం. బ


pb సూ రు)

యం, డు యం, యంలను ఏర మూలకం - జ

జ ను ం కను రు. ఇ అత ంత న మూలకం.

నూ ర త ఏ క మూలకం - జ

అ పం వల క - ట

పర ణు సంఖ 83 కం ఎకు వ ఉం మూలక ంద లు అ రత ం వల ర లను ఉ రం సూ


స చ ంద, ఘటనం ం దృ ష సహజ కత అం రు.

సహజ కతను ఎ. . క ర వ ం రు.

యు యం నుం డుద న ర లను క ర ర లు లు రు.

DAEఅం .. Department of Atomic Energy

BRIT అం .. Board of Radiation and Isotope Technology

ఎల
పర ణు మూల క దట కను న కణం - ఎల

1897 కను రు.

ఎల ను . . మ ప గ ర కం కను డు.

రు శక . . ఎల అ రు డు.

ఎల దవ , దవ 1837వ వంతు ఉంటుం .

ఎల ఆ శం, దవ శుల మధ ష ఎల శం అం రు.

ఎల శం (e/m) ( ం. ) లువ: 1.759×1011 col / kg

ఈ లువను మ కను డు.

నూ

నూ ను 1932 కను డు.

నూ కు ందకం బయట త లం.. 13 లు.

నూ దవ లువ మూలకణ దవ స నం ఉంటుం .

ందక ప య ఉప గప మూలకణం నూ .

ను దట గు ం డు.

1920 రూథ ఫ ను ప గ ర కం కను డు.

దవ : 1.0073 a.m.u.

ఆ శం +1.602×10-19 col

పర ణు ందకం ఆ రణ న మూలకం .

పశ లు

సహజ కత డుదల ర ?

జ బు: α, ß, γ

α, ß, γ ర లకు మ రు?
జ బు: క ర ర లు

α-కణం డుద న డు పర ణు సంఖ తగు దల?

జ బు: 2 యూ లు

α-కణం డుద న డు దవ సంఖ తగు దల?

జ బు: 4 యూ లు

α-క కను న స త?

జ బు: రూథ ఫ

అత క అయ కరణ మర ం ఉన కణం?

జ బు: α-కణం

అత క చు కు మర ం ఉన కణం?

జ బు: γ -కణం

సహజ కత ప య ß కణం డుద న డు పర ణు సంఖ రుగుదల?

జ బు: 1 యూ

ß-క కను న రు?

జ బు: రూథ ఫ

γ-కణం డుద న డు పర ణు సంఖ , దవ సంఖ రు ?

జ బు: ఉండదు

γ-క కను న రు?

జ బు:

క ణులు ఎ ర లు?

జ బు: లుగు ర లు. అ ..

ఎ. యం 4n

. యు యం 4n+2

.ఆ యం 4n+3

. యం 4n+1
సహజ క ణు ట వ మూలకం?

జ బు: సం (పర ణు సంఖ = 82, మం పంబం pb)

కతకు ప ?

జ బు: క ర , రూథ ఫ , కూ ( కతకు న ప ణం Bq ( క ర ))

Bq = ఘటనం/ క

రూథ ఫ (R.d) = 106 ఘటనం/ క

రూథ ఫ (R.d) = 106 Bq

కూ (C.I) = 3.7×1010 ఘటనం/ క

= 3.7×1010 Bq

= 3.7×104 ×106 Bq

కూ (C.I) = 3.7×104 R.d (R.d - రూథ ఫ )

కతకు అ దప ణం కూ .

పకృ థ కబ అత ంత బల ం ?

జ బు: బల న ందక బలం

ందక బ లను ంతం వ ం ం వరు?

జ బు: యు

పర ణు ందకం చర లు?

జ బు: ందక , ందక సం నం

ందక ప యను వ ం ం వరు?

జ బు: అ , మ , న

ందక ప య జరగ ఉపయుక న కణం?

జ బు: ఉ య నూ

ఉ య నూ అం ?

జ బు: తకు వ గం ఉన నూ (ఉ య నూ శ 0.04 ev కం తకు వ ఉంటుం )

ందక ప య డుదల నూ ను ఏ ఉం ?
జ బు: గుణ నూ ను డుదల కమం: 3, 9, 27, 81, 243, 729....

ందక ప య ఒక యు యం మూలకం అంత ం వరకు జరుగుతుం . ఈ చర రు?

జ బు: శృంఖల చర

శృంఖల చర ఎ ర లు జరుతుం ?

జ బు: ండు ర లు . అ ..

ఎ. అ యం త శృంఖల చర

. యం త శృంఖల చర

అ యం త శృంఖల చర ఆ రం ప ?

జ బు: ఆట ంబు (అణు ంబు)

అణు ంబు సృ కరలు?

జ బు: అ , మ

అణు ంబును ట ద ఏ శం ప ం రు?

జ బు: జ

అణు ంబును ద ఏ నగరం రు?

జ బు:

ఆగసు 6న అణు ంబు రు. బ ఆగసు 6ను అ లు రు.


న ంబు రు .

అణు ంబును జ ‘ గ ’ నగరం న ?

జ బు: ఆగసు 9. అందు ఆగసు 9 గ అ లు రు. గ నగరం న ంబు రు


.

యం త శృంఖల చర ఆ రం ప ప కరం?

జ బు: నూ య క

నూ య క ను కను న స త ఎవరు?

జ బు: ఎ

అ కు ం న 1942 ంబ నూ య క ను రూ ం ం డు. ఇత నూ య
క మహ లు రు. ర రం పర ణు ందక ప ల లు రు.
పర ణు ందక రం లువ = 10-15 m
నూ య క ఎ ప న లుం ?

జ బు: 5

నూ య ఉప ం ఇంధన ప లు ఏ ?

జ బు: యు యం, యం, యం.

ఈ ఇంధన ప లను సూ ర అలూ యం ం రు.

నూ య క త ప రం ప జనం?

జ బు: నూ ల గం త ంచడం

నూ య క త ఉప ం ప లు?

జ బు: రజలం, , యం, ర .

రజ మ రు డూ యం ఆ . యు అ స త కను డు.

పసుతం ఇం 9 రజల ం లు ఉ .

రత శం దట పం నం రజల ం ఏ టు రు.

లం ణ షం ఏ క రజల ందం ఖమ ం మణుగూరు ఉం .

ను ళత , యం కం న ఉప రు.

ఉండదు.

ర రూ ంతరం.

ర కు అ హ ధర ం ఉన ప హధ సుం .

ర ను ‘ ం ఆ ఎ ం ’అ లు రు.

నూ య క యంతణ క ల ప జనం?

జ బు: చ త ంచడం

నూ య క ఉప ం యంతణ క లు?

జ బు: , యం

నూ య క జ ందక చర ల వల డుదల ఉ బయటకు సు ందుకు


ఉప గప ?

జ బు: తల ( తల ఉప ం ప లు రజలం, దవ యం)

ందక సం న చర లకు మ రు?


జ బు: ఉష ందక చర లు

సూరు డు, న రంతరం జ చర లు?

జ బు: ందక సం న చర లు

సూరు నుం ల ం ట ?

జ బు: ట -

జ ంబు ఏ సూతం ఆ రం ప సుం ?

జ బు: అ యం త ందక సం న చర

జ ంబును ఎడ ల త రు రు. ఇత జ ంబు మహ లు రు. ద


జ ంబు రు .

ందక సం న చర లు భూ , చందు జరగక వ రణం?

జ బు: జ కు ఉన స ల ప యన గం.

యు క లు త ంచు ందుకు వ నక స ప యన గం (Ve) అం రు.

భూ జ ప యన గం - 11.2 . ./ క

చందు జ ప యన గం - 2.38 . ./ క

సూరు జ ప యన గం - 620 . ./ క

ందక సం న చర మూలకం?

జ బు: జ

ందక సం న చర జ నత త ఏర మూలకం?

జ బు: యం

సూరు మ రు?

జ బు:

దవ ప లు
దవ ప అణు ల మధ బంధదూరం ఎకు వ ఉండటం వల ష ఆ రం రూపం, ఘనప ణం
ఉండ . ఏ త ం ఆ త ఆ రం, రూపం, ఘనప లను దవం ందుతుం . అ ప
దవ ప రం ం ధ లను పద సుం .
1) తలతన త

2) శ యత

3) గత

4) దవ డనం

బ లను ండు ర లు వ క ంచవచు ..

1. సంసంజన బ లు

ఒ రక న అణు ల మధ ఉన ఆకరణ బ లను సంసంజన బ లు అం రు.

గ ష సంసంజన బ లు ఉన దవప రం దరసం. రు, ఆల , ద న ఈబ లు


బల నం ఉం .

2. అసంజన బ లు

రు అణు ల మధ ఉన ఆకరణ బ లను అసంజన బ లు అం రు.

ండు బ లను ఆ రం సు దవ ధ లను వ ంచవచు .

దవ ధ లు

తలతన త

దవం ప అణు తన చుటూ ఉన ఇతర దవ అణు లను 108 . ప సంసంజన బ ల వల


తన ఆక సుం . ప దవం కూ న న దవ ందు ల రూపం ఉండ పయ ం ఈ ధ
తలతన త అం రు. ఈ ధర ం వల ప దవం ఒక ఉప త క ఉం గ న ర పవ సుం .

తలతన త

ఉ :

వరం నుకులు, సబు బుడగ, దరస ందు లు రం ఉండటం.

ంటు కలకు నూ రు న డు అ పరస రం దగర వడం.

లకడ ఉన ఉప తలం గ న ర పవ ంచడం. ం మలు, ఇతర ట లు చ


చ .

ఉప తలం ఒక న గుండు ను ను జస ంతరం ఉం న డు ంత సమయం వరకు అ


ఆ ఉప తలం అ ఉంటుం .

త పడవకు కరూ రం ళను క అమ మం తలతన త తగడం ఆ త పడవ


కమ ర తం రుగుతుం .

ఫలకల మధ ందు లను డ య ఎకు వ బ ప ం . రణం


తలతన త.

బ ను ం ముం బయటకు న డు ల పరస రం దగరకు వడం.

సముదం కర అలలు వ న డు నూ ఉధృ తగు తుం . రణం నూ తలతన త తకు వ.

చల కం నూ తలతన త తకు వ. బ నూ స సుం . క నూ తలతన త


ఎకు వ బ అ ందు ఉంటుం .

రంగులు, లూ ం సులభం స ంచ తలతన తను త రు.

తలతన త రు నకు ర లు..

స చ న దవ ప న క లను క న డు సంసంజన బ లు తగడం తలతన త


కూ తగు తుం .

ఉ : ట ం డ ను క న డు తలతన త తగు తుం . రణం ట ం తలతన త


టు సర త .

లకడ ఉన ను దజ న డు తలతన త తగు తుం . బ ఆ ఉప తలం


గ న రస తుం . ఉన మలు, ఇతర ట లు పల ము న .

ద లను తలతన త తగు తుం . ఉ గత న డు దవ అణు ల మధ ఉన సంసంజన బ లు


బల నమ .

సం గ ఉ గత వద ప దవ ప రం తలతన త శూన ం అ తుం .

శ యత

ంటు క మందం రంధం ఉన క శ క టం అ అం రు. ఈ ఒక దవం


ఉం న డు ఆ దవం తనంతట ను అసలు మ కం ఎగ కడం తకు వ మ రుతుం .
శ యత అం రు. దవ ప దరసం తప న అ దవ ప లు శ క టం
అసలు మ కం ఎగ కు . దరసం తం అసలు మటం కం తకు వ మటం
రుతుం .
ఉ :

స ఒతులు, పం, ప ద ఒ , , ప యడం.

ట , ం , ఇటుక, అదుడు తం, ద న ఎం లం ద లను సులభం లు వడం.

ఇసుక ఎ రు ఓ లు ఏర డటం.

నల గ మ ప స లు ఎల డూ మ ఉంటుం .

లను చదును దున డం వల పల ఉన శ క టం న ం ఆ వ రం తగు తుం .

మన శ రం రక సరఫ జరగడం.

క లు, ర లు న రు రు ద దమం ప య ళడం.

వ లం కర తలు లు మను గ ం ఉబ డం.

: శ క టం పల దవం అ హణ, అవ హణను సంసంజన, అసంజన బ లఆ రం


వ ం చు .

శ క టం అణు లకు ( ), దవ అణు లకు ( రు) మధ ఉన ఆకరణ బ లను అసంజన బ లు


అం రు.

వలం దవ అణు ల మధ ఉన ఆకరణ బ లను ఆ దవం సంసంజన బ లు అం రు.

ఈ ధం సంసంజన, అసంజన బ లప బ శ యత దవం ఆ హణ, అవ హణలను


వ ం చు .

సందర ం-1: ఒక ళ అసంజన బ లు, సంసంజన బ ల కం ఎకు వ ఉం ఆ దవ ప లు శ క


టం అసలు మ కం ఎకు వ మటం ఎగ కు .

ఉ : రు, , ఆల ద న .

ఈ సందర ం ద ల చంద ఖ రం ఉంటుం . ఈ ద లస ర ణం 90° కం తకు వ ఉంటుం .

సందర ం-2: ఒక ళ అసంజన బ లు దవ అణు ల మధ ఉన సంసంజన బ లకం తకు వ ఉం ఆ దవ


ప లు శ క టం అసలు మ కం తకు వ మ ర .

ఉ : దరసం

ఇ ం దవప ల చంద ఖ కుం రం ఉండట కుం సర ణం 90° కం ఎకు వ


ఉంటుం .

సందర ం-3: ఒక ళ అసంజన, సంసంజన బ లు పరస రం స నం ఉం ఆ దవ ప లు శ


టం పల, ఆవల ఒ ఎతు ఉం .

ఉ : ం న శ క టం మటం.
ఈ సందర ం సర ణం 90° కు స నం ఉంటుం . చంద ఖ ఒక జస ంతర సరళ ఖ
ఉంటుం .

సర ణం

ఒక దవ ప రం ఘన ప రం దవం పల స ర ణం అం రు. స ర ణం అ ఆ దవ
ప లు, ఘన ప లస వం ఆ రప ఉంటుం . దరసం సంసంజన బ లు గ షం ఉండటం
వల స ర ణం ఎకు వ.

ప లస ర ణ లువలు

ప రం సర ణం

స చ న రు 0°

స 0°

రణ రు 8° - 9°

ం సర ణం 90°

దరసం 135° - 140°

:ద లస ర ణం 90° కం తకు వ ఉన ట ఆ దవ ప లు త డలకు అంటు ఉం .

ఉ : రు.

బ ఉ గత ప లు, ర తు ఉప ంచరు.

ద ల స ర ణం 90° కం ఎకు వ ఉన ట ఆ దవ ప లు త డలకు అంటు . బ


దర ఉ గత ప లు, ర తు ఉప రు.

ద ల స ర ణం 900కు స నం ఉన ట త డలను వలం కుతుం . త డల నుం


ఉండటం అంటు ఉండటం అ జరగదు.

సర ణం రు ంద ర లు:

దవ ప న క లను క న డు సర ణం రుతుం .

ఉ ॥ ట ం డ ను క న డు ఆ సబు సర ణం త దుసుల రం చు
ము సులభం ల సుం .

ద లను న డు స ర ణం రుగుతుం . బ నం యడం వల శ రం ఉన ము


సులభం ల తుం .
గత

దవ, యు ప లు ఎల డు అ క డనం నుం అల డనం పవ . బ ప లు


అం రు. ప లు పవ సున న డు ఒక ర ఉన అణు లు ం ర ఉన అణు లను
సంసజన బ ల వల తమ ఆక . బ ం ర ఉన అణు ల గం త తుం . ఈ ధం
ప ధ రల మధ ఉన ధక బ లను (ఘరణ) గత బ లు అ అం రు. ఈ ధ
గత అ లు రు. గతను ప కరం ట .ప లు.. (ఎ ఐ పద ), స
కం . గత బలం అ ప లస వం. ఇ ఉప త ల ల ం ఆ రపడుతుం . గత
వల ప ల ఫ త గం తగు తుం .

ఉ :

వరం నుకుల గం, ఒక చూ గం తగ రణం వరణం రల వల క గత బ లు.

సముదం ఆటు ట సమయం ఉ తున న సముద ర లు ఆ రల మధ ఉన గత వల


.

నవ శ రం రకం ధమనులు, ర పవ సున డు గం తగడం.

రకం ఎర, లరక క లను రు య .

త నంత రు ఉన ఒక నప డు గం కమం తగ రణం రల వల క


గత బ లు.

ట నళ అ క గత ఉన ద లను బఫ స డు రు.

భూ ఉప తలం ఉన ప వసు న భూ గురు కరణ బలం స నం ఉంటుంద


ప ం డు.

డనం (PRESSURE)

ప ణ ల ం ప ం బ డనం అం రు.

డనం

ప లు:
1. / ం. .2

2. నూ ట / 2

3. 1 స

4. BAR

5. TORR

ఒక ప వల (ద లు, యు లు) క డనం P = hdg

h→ప ఎతు

d→ప ందత

g → భూ గురుత త రణం

ఒక వసు క ం డనం, (అడు త ల ం) ను తం ఉంటుం .

బ వసు ల అడు త ల ంత వల క డనం రుగుతుం .

ఉ హరణ:

క , క రల అంచులను నును త రు యడం వల వల క డనం రుగుతుం .

సూ , దబ నం, గడ ర, కు, ద న అడు త లను త ంచడం వల వలన క డనం


ఎకు వ ఉంటుం .

న డు ల ద లుచున డు అ క డ కలుగ డు.

డ న త ఉం ద డ న, తకు వ సం ఉన త న డు దవసంభ డ
రగడం ఆ దవం వల క డనం కూ రుగుతుం .

స న ఘనప ణం ఉన మూడు న త వరస దరసం (Hg), రు (H2O), ఆల ం రు.


దరస ందత, ందత కం ఎకు వ ఉంటుం . ఈ ం ం ందతలు ఆల ందత కం
ఎకు వ ఉం . బ దరసం వల క డనం ఎకు వ , డనం తకు వ , ఆల డనం
క షం ఉం .

ఒక ప శం ఉం వరణ డ లవ ర ఉప రు. అ స త
కను డు.

ప నం:

ర ఎతు 100 ం. ., సం 1 ం. . దర ఉప రు.

రణ వరణ డనం దరస మటం 76 ం. . 760 . .

ఫ లు:

ఒక ప శం ర దరస సంభం డ అక తు త తు ను, కమకమం త


వ సూ సుం .

ర త న దరస మటం కమకమం అక డ న వరణ ప తులు రణ


రుకుంటు య అరం.

ర ఎతు, ఉప ం దవ ందతకు ను తం ఉంటుం .

P = hdg

దవ ందత త ర దవ మటం రుగుతుం .

: ఇం ల , పం లు, లు వరణ డ అనుస ం ప .

పర లు ఎ న డు ముకు నుం రకం రడం, ంతులు వ ప న రణం.. వరణ డనం


కం రక డనం ఎకు వ ఉండటం.

ప ం ట డు ఇం బయట వ రణం- వరణ డనం కం


ను డనం ఎకు వ ఉండటం.

దరసం ందత ఎకు వ ఉండటం వల ప ర ఎతు 1 . ఉంటుం .


ప ర ఎతు ందతను బ 10 . నుం 11 . ఉంటుం . ఆల ప
ర ఎతు 13.6 టరు.

ప గ ల ఉప ం (FORTINE) ర ఎతు 80 ం. ., దరసం డ రు.

అ ర ర ఉం ధప క ల ఘన త ఉం .

యమం

ర న ఉ గత వద య త దవ ఉన యు ఘనప ణం, ప ం న డ
ను తం ఉంటుం .

ఉ హరణ:

అడుగు గం ఉం బుడగ ఉప తలం న డు వల క డనం ఉండదు.


బ బుడగ ప సున డనం తగడం వల ఘనప ణం రుగుతుం .

భూ ఉప తలం నుం లూ ఉం వరణ డనం తగడం వల ఆ లూ ప ణం


రుగుతుం .

చందు ఎ ం వరణం దు. బ అక డ లూ ఎగరదు.

స యమం

ఒక ప క ం డనం అ స నం భ తమ తుం .

అనువర లు:

బటలు, లను అ పట ఉప ం ‘ ’ ధనం స యమం ఆ రం


ప సుం .

వ వ య రంగం ఉప ం య ఈ యమం ఆ రం ప సుం . ఈ ధ ఉప ం


సం రక మందులను రు.

కులు, పం లు, ను, ప రు, ధ లు, ఎ లు స యమం


ఆ రం ప .
గత వరణ

స న దవ శులు ఉన ప ఈక, ఒక ఒ ఎతు నుం ర న డు, ఆ వరణం


గ బ లను ందర అ గ ంచడం వల ఈక కం ముందు భూ రుతుం .

ఒక ళ ఈ ండు వసు లను ఒ ఎతునుం ఒ శూన ం ర న డు అ ండూ ఒ


భూ రు . రణం.. శూన ం ఎ ం గ బ లు ఉండ .

అ దవ ప ల కం గత నం ఎకు వ ఉంటుం . గత కూ ఎకు వ ఉంటుం .

గత.. డనం ఆ రపడుతుం .

ఉ గత యు ల గత రుగుతుం .

ఉ గత ద ల గత తగు తుం .

ఉన గ బ ల కం గ బ లు ఎకు వ ఉం . బ ఒక వసు రం
కం తకు వ ఉంటుం .

గత ర ర లు

దవ ప లను న డు ద ణు ల మధ ఉం సంసంజన బ లు బల నప గత త తుం .

యు లను న డు అనుచలనం అ పరస రం ఒక మ క దగర వడం


గత బలం రుగుతుం .

ఆ యమం

ఒక వసు ను కం సం రం ఒక దవం ముం న డు, ఆ వసు దవం న


స న న దవ దవ పక కు ల సుం . ఈ సూ ఉప ం ప ల స చ తను
లుసు వచు .

గమ క: బం రం, వజం స చ తను లవ ‘ ర ’అ ప ఉప రు.

1 ర = 200 . .

పవన సూ లు: ఆ ప ం డు.


సూతం: ఒక వసు ( , ఇనుము, ఉకు ద న ) ందత దవం ( రు) ందత కం ఎకు వ
ఉం అ దవం మునుగుతుం .
ం సూతం: వసు ( తం) ందత.. దవం ( రు) ందత కం తకు వ ఉం ఆ వసు దవం
డుతుం .

గమ క: దవం వసు దృశ రం శూన ం.

మూ సూతం: ఒక వసు ( క ) ందత.. దవం ందతకు స నం ఉం ఆ వసు సగ గం


ము , న గం లుతుం .

అనువర లు:

జ ంత ప యడం పవన సూ లను ఉప రు.

ఒక త ఉన ఒక మంచుముక ను అమ ... మంచు క నత త మటం ఎ ం


రు ఉండదు.

ఆల , , ద న ందతలు తకు వ ఉం బ అ లు .

ఉన ఒక మంచు ఒక హ అమ రు. ఈ మంచు క నత త మటం


తగు తుం . ఎందుకం ళం ఉన డు రం ఎకు వ ఉంటుం .

మంచు పల ఒక హ ళం ఉం . ఈ మంచు ను అమ రు. మంచు క న


త త మటం ఎ ం రు ఉండదు.

రు ఒక పడవ ళను సుకు ళ ం . ంత దూరం ప ం నత త పడవ ళను


రు రు. అ డు ఆ రు మటం తగు తుం .

రు ప సున ఒక ఓడ రంధం ఏర , రు ప ం అ ము ం .అ డు ఆ
రు మటం ఎ ం రు ఉండదు.

ఎం న ఆకులు, గ ద న రు ఉన .. ఆ మటం ఎ ం రు
ఉండదు. ఎందుకం ందత కం ఆ ప ల ందత ప గణన సు నంత తకు వ.

మూలు కం , ందత ఎకు వ ఉన సముద ఈదడం సులభం.

అడుగు గం ఉన గుడును ట ఆ ఉ క ందత ం .

ఇనుము, ఉకు ద నప ల త రు న లు దరసం డు . ఎందుకం


దరసం ందత ందత కం ఎకు వ.

న ప సున ఒక ఓడ సముద జ ప ం న డు ఓడ మటం రుగుతుం . సముద ందత


ఎకు వ ఉండట రణం.

త తున డు ందత తకు వ ఉన ప లు ముందు లువడు . లువ


ప ల కమం.. 1) సహజ యు , 2) , 3) రు.

సూతం

దవం పవ సున డు అ శకుల తం రం. ద శ ,గ శ , డన శ ఉం . శ


ఎతు , గ శ గం , డన శ దవ డనం ఆ రప ఉం . సూతం శ త త య
సుం .

అనువర లు:

ఇంజ ముందు దు డు టన డ రం సూ ప ణం త సుం . ప


కూ సూ ప ణం త సుం . ఇక డ శకుల తం రం.

ండు పడవలు స ంతరం , దగర దగర పవ సున డు ఒక మ క .

తు వ న డు గు క లు టు కు వ సూతం వ ంచవచు .

య అనుస ం నం క లను తప త రు రు.

న డు అ సరళ రం కుం వక రం ళ తుం .

దవ ప హ టును ంచు ట ప యడం సూతం ఇ ఉం .

ద లను మ య ఆ జ ప యడం.

బు బర ప యడం.

వడ త ( ల ) పం త ర ద లను వడ యడం.

జ కుక

‘ కలుగ డ ం న డు మ నం కూ రుగుతుం ’ అ సూతం ఆ రం జ


కుక ప సుం . రణ వరణ డనం (76 ం. . దరస మటం) వద రు 100 ం ల వద
మరుగుతుం . జ కుక కలుగ డనం రగడం వల అ 120 ం ల వద
మరుగుతుం . బ ఆ ర ప లు ందర ఉడుకు .

సముద మటం నుం ఎ ం లు, పర ల వరణ డనం తకు వ ఉంటుం . అందువల రు మ


నం కూ 100 కం తకు వ ఉం ఆ ర ప లు ఉడక ఎకు వ సమయం అవసరమ తుం .
మంచు క ం న డ ం న డు క నం తగు తుం .

అనువర లు:

మంచు ం ధ పడ రణం.. మంచు న ఘ భవనం.

ండు మంచు లను ంత అ ప ఉం న డు ఒక మ క ండు త ల మధ


ఉం మంచు ంత గం ద భ ం రు రుతుం . ఇ మ ఘ భ ంచడం వల ఆ ండు
మంచు లు ఒ ద రు .

ద లకు సంబం ం న ముఖ న అం లు:

ద ల గు ం అధ యనం స ం- ల
దవ ప ల అధ యనం - న

దవ ప హ టును కను - ంచు ట

వ ల ందతను - ట

మను - ట

ద లను మ -ఆ జ ( య )

న దవ ప ణం -

1 = 159 . 35 లను.

జ ర లు
జ ర
లను ఉత య న సూ 1954 అ స తప ం రు.
ఆ రం 1960 డ అ స త జ ర లను ఉత రు. ఘన,
దవ, యు ప ల నుం ఉత యవచు . రూ స ఉప ం జ ర లను ఉత రు.

జడ యు న యం, లను ఉప ం హ జ అ అ స త జ ర లను


ఉత రు. ఘన ప లను ఉప ం ఉత న జ ర ల కం జడ యు ను ఉప ం
ఉత న జ ర ల శ ఎకు వ.

ల లు:

సంబదత: ఒక ప రం నుం ఉత న జ ర ల కంపన ప , తరంగ ర ం స నం ఉం .


ఈల లను సంబదత అం రు.

యత: ఒక ప రం నుం ఉత న జ రణం అత క దూరం ఒ శ ప సుం . ఈ


ల యత అం రు.

ఏకవ యత: ఒక ప రం నుం ఉత న జ ర ల తరంగ ర ం ఎల డూ ఒ ధం ఉండటం వల


ఒ వ క ఉం . ఏకవ యత అం రు.

వత: జ ర ల వత ఎకు వ ఉంటుం .

అనువర లు: జ ర లశ ంచుతూ, త సూ అ క అవస లకు ఉప రు. ముఖ అనువర లు..

భూ నుం గ లు, ఉపగ ల దూ క తం ంచ జ ర లను ఉప రు.

భూ ఆత భమణ ంచ ఉప రు.

ఈ ర లస యం భూ చుటూ ప భ సున కృ మ ఉపగ లక , ఎతును లుసు వచు .


ఘన ప రం అణు ల సంఖ ను ంచ రు.

అత ంత దృఢ న వజం, ఉకు త తర ప లను య , రం లు య జ ను


రు.

జ ంబులను టం ం ంచ ఈ ర లు ఉప రు.

జ ర లను ఉప ం ణు ల కద కలను ప ంచవచు .

ంస క ర క డ రు.

సష న ం ం , సం జ రు.

ల లను క తం గు ట , యుద రంగం శతు లను సంహ ంచ డ రు.

హ ల ం గ జ ను ఉప రు.

గ నం డ రు.

ఆ క బ స రప రం సం రు.

ద రంగం ఎం , నం డ రు.

జ ర లను ఉప ం ఏర న రను ల ంచవచు .

దం ల త ఉప రు.

దడు ఏర న క తులను ల ంచ ఉప రు.

గుం , ఊ తులు, గులకు సంబం ం న ధులను నయం య రు.

- , స ల ందుకు జ ను ఉప రు.

పణు ర త ర లు , ను ము ంచ , చదవ జ ను ఉప రు.

జ యం తన కట లు, గ లను శుభపరు రు.

వరణం ధ రల మధ ఉన లుష ఢతను రు.

జ ర లను ఉప ం పద Lidar ( అం ం ం ) అం రు.

గమ క: జ ర ల ధ లను అధ యనం , ఉత య రత అణుశ సంఘం


మన ంట ఫ అ స ల ఏ టు ం . ఇ మధ ప ఇం ఉం .

వరపటం

దృశ వరపటం ధ వ ల తరంగ లవ వరపట పకం ( ట ) ఉప రు.

దృశ వరపటం ఇం రంగును నవ కను గు ంచ దు. ఊ రంగు వల కం బ ంటుం .


ఈ ండు రంగులను న గ అ దు రంగు (BGYOR) పసు వ ‘ ధ క రంగు’
అం రు.

వ భవన గుణకం ం తరంగ ను తం ఉంటుం .

బ దృశ వరపటం తకు వ తరంగ ర ం ఉం ఊ రంగు వ భవన గుణకం ఎకు వ. తరం ర ం


ఎకు వ ఉన ఎరు రంగు వ భవనం తకు వ.

పలక చు ళ తున ం ర ల గం తరంగ అను ను తం ఉంటుం .


ం ప సున డు VIBGYOR ఊ రంగు గం తకు వ , ఎరు రంగు గం
ఎకు వ ఉంటుం . శూన ం ఈ ఏడు రంగుల గం ం స నం.

ం షణం ఏర న ధ వ ల చలనం తరంగ ను తం ఉంటుం . బ


తరంగ ర ం తకు వ ఉన ఊ రంగు ఎకు వ చలనం ందుతుం . రు వ వం
ప ంచడ చలనం.

ఎరు రంగుకు తరంగ ర ం ఎకు వ , చలనం తకు వ ఉండటం వల ఇ రు రం


ప సుం . బ ఎరు రంగును ఎకు వ దూరం నుం కూ స షం చూడవచు . అందువల ప ల
రణ సం ఉప ం సం లను సూ ంచ ఎరు రంగును ఉప రు.

ంటం ంతం ప రం తరంగ ర ం తకు వ ఉన ఊ రంగు శ ఎకు వ , తరంగ ర ం ఎకు వ


ఉన ఎరు రంగు శ తకు వ ఉంటుం .

క గ వల సమయం క స ం సం ఎరు రంగు బలు ను ఉప రు.

గమ క: గ లను వల య వణం ( యం స ) ఉప రు.

ఆకుపచ రంగు తరంగ ర ం 5500Å. ఈ తరంగ ర ం వల ఆకుపచ రంగుకు ంత శ ల సుం . అందువల ఈ


వరం మన కం న డు ఒక రక న న కఉ ందు ం.

వ లు - ర లు:

రంగులు మూడు ర లు. అ :

1) థ క రంగులు

2) ణ రంగులు

3) సం రక రంగులు

థ క రంగులు: ం షణం ఏర న ఏడు రంగు లం, ఎరు , ఆకుపచ రంగులను థ క వ లు


అం రు.
ణ రంగులు: థ క రంగులు ఒక మ క సమ ళ క ఏర న ఫ త రంగును ణ వరం
అం రు.

ప థ క రంగు తన చు ళ తున ఇతర థ క రంగులు ణ రంగులను


షణం సుకుంటుం . బ మన కం ఎ ం ం రదు. ఫ తం వ రంగు నల ఉన టు
క సుం .

ఉ హరణలు:

i) ల సూర ర ల సమ ం గు ష ం ఎరు రంగు క సుం . అ ఆకుపచ రంగు


పలక ప నలు రంగు క సుం .

ii) ఉద ం , అస ం సూర ంబం ఎరు రంగు ఉంటుం . ఆకుపచ రంగు పలక చూ


నలు రంగు క సుం .

iii) ఆకుపచ రంగు కళ లు ధ ం న వ గ ళను ప .. అ ఆకుపచ , నలు రంగు


ఏ ంతరం రుతున టు క .

iv) ఎరు రంగు పలక ఎర ల వసు లను చూ న డు అ ఎరు రంగు క .

సం రక రంగులు: ండు అంతకం ఎకు వ రంగులు ఒక మ క కలవడం వల లు రంగు


ఏర సం రక వ లు అం రు.

థ క రంగులు ఒక మ క సమ ళ క న డు లు రంగు ఏర డటం ఉ హరణ.

ఎరు + లం + ఆకుపచ = లు

ప థ క రంగు వ క ణ రంగు క న డు లు రంగు ఏర డుతుం .

పశ లు

1. ల కళ లు ప యడం ఇ ఉన ధర ం?

1) ధువణం

2) వరనం

3) వ భవనం

4) ప పణం

View Answer

2. ం ఏ ఖ ళ వసు ం ప పణం జరగదు?

1) అం రకుడు
2) శ

3)

4) చందుడు

View Answer

3. స షదృ క ష దూరం లువ?

1) 25 .

2) 25 ం. .

3) 23 . .

4) 1 .

View Answer

4. అసమ దృ రణకు ఉప ం కటకం ఏ ?

1) కుం కర

2) ర

3) సూ ర

4) ఏ దు

View Answer

5. క రణకు ఉప ం కటకం?

1) కుం ర

2) సూ ర

3) ర

4) ఏ దు
View Answer

6. దర లు ఏ ధర ం ఆ రం ప ?

1) రు వరనం

2) ప వరనం

3) వ భవనం

4) వరనం

View Answer

గతం అ న పశ లు

1. ఆ క బ ఏ సూతం ఆ రం ప సుం ?(గూ -2, 2012)

1) సం ర ం షణ

2) ం సం ంతర ప వరనం

3) వరనం

4) ప వరనం

View Answer

2. ఎరు అదం ఒక సకం అటను చూ న డు అ ఎర క స ఆ సకం అట రంగు


ఏ ?(గూ -2, 2011)

1) ఎరు

2) లు

3) ఆకుపచ

4) ఎరు లు

ం : దృ లు- ర లు

హస దృ : కం దగర ఉన వసు లను త చూడగ , దూరం ఉన స


చూడ క వ ‘హస దృ ’ అం రు. త న భ ంతరం ఉన ం కరణ ( ర) కట
ఉప ం ఈ ంచవచు .

దూరదృ ( ) రదృ : కం దూరం ఉన వసు లను త చూడగ దగర ఉన


చూడ క వ ‘దూరదృ ’ అం రు. త న భ ంతరం ఉన ం కరణ(కుం ర) కట ఉప ం
ఈ ంచవచు .

అసమదృ : కం పం వల ఈ సమస వసుం . ఈ పం ఉన వ కులు ఒక వసు ను


చూ న డు అ అడు తలు లు తలు త క సుం . ఈ సవ ంచ
సూ ర కటకం డ రు.

చ రం: ంత మం వయసు రుగుతున కను నుగున తను తుం . ఫ తం


దగర ఉన వసు ను ంత దూరం ఉన వసు ను చూడటం లు దు. ఈ దృ
సవ ంచ కట ఉప రు.

క : ట -ఎ పం వల ఈ సమస ఏర డుతుం . క ధప రు పగ సమయం త


చూడగలుగు రు. ళ కృ మ ం జన ల నుం వ ం వత దృ ంచదు.
ఈ సమస రణకు ట -ఎ ఎకు వ ల ం ఆ సు .

వ ంధత ం: కం న త పం వల వ ంధత ం కలుగుతుం . ఈ సమస ఉన రు అ


రంగులను గు ంచ రు. త దండుల జను ల లలకు సంక సుం . ఈ దృ ంచ
ఎ ం ఔష లు, నం అందు టు దు.

అదృశ ర లు

ప రుణ ర లు: యం కను డు. తరంగ ర అవ 7,500 Å- 40,00,000Å. అ


ర ల ప లు ఈ ర లను ంచుకుం . ఉ త న పట లు, కట ల ఈ
తరం లు చు ళ . బ ఈ కట లను ఉప ం ప రుణ ర ల ఉ లుసు వచు .

ప రుణ ర లు తమ ంట ఉ సు ళ తూ ఎదురు ఉన వసు లను న డు ఉ


బ . అందువల ఈ ర లను ఉష ర లు అ కూ అం రు. ఉష రణ సూతం ఆ రం
థ , ట ధ లను ఉప ం ప రుణ ర ల ఉ లుసు వచు .

అనువర లు:

కండ ల , ణకడం వల వ ల రణకు ప రుణ ర లను ఉప రు. ప


త , , ర క లప రు.

ఒక ప శం నుం మ ప రహస ం లను ప రం య ఈ ర లు ఉప గపడ .

ం నం డ రు.

డల ఉన త త ఖ లను ల ంచ ఉప రు.

ప రుణ ర ల తరంగ ర ం ఎకు వ. అందువల గమంచు, దుము , ధూ క ల ఈ తరం లు


తకు వ ప పణం ందు . రు రం ఎకు వ దూరం ప . బ ఇ ం ప ల
వసు లను చూడ , లు య ఈ ర లను డ రు.
భూ చుటూ ప భ సున కృ మ ఉపగ లను యం ంచ డ రు.

జ , కు లర ఈ ర లను డ రు. ళ ఈప క ల వసు లను స షం


చూడవచు .

ప శమల బ లు, ఎకు వ ఉ గతలను సృ ంచ డ రు.

ప రుణ ర లఆ రం వసు ల ఉ గతను పద థ గ అం రు.

బ ం ను, ఒక ప శం ష తులను అధ యనం య ఈ తరం లను ఉప రు.

ప య కూ ఈ ర లను ఉప రు.

అ ల త ర లు: అ స త కను డు. తరంగ ర అవ 100Å- 4000Å.


ంటం ంతం ప రం ఈ ర ల శ ఎకు వ. ట న గ ప ల ఈ
ర లను ంచుకుం . అందువల ట ం న కట లు, పట లను ఉప ం ఈ ర ల
ఉ లుసు వచు .

గమ క: అ ల త ర లను గలు చూడగలుగు .

అనువర లు:

లు, ళ ఉన కర ను న ంప య ,ఆ రప లను మ క ఎకు వ లం ల


య అ ల త ర లను ఉప రు.

గమ క: ఆ రప లను ల యడం సం యం ం ను కలు రు.

ద రంగం ష సం ( కర న ను న ంప య )ఈ ర లను ఉప రు.

న గుడను గు ంచ డ రు.

సహజ, కృ మ దం ల మధ లను లుసు వ ఉప రు.

, ర క లప నూ రు.

దశ ఉన న గడలను క ంచ డ రు.

ముదలను ంచ డ రు.

వృ లు రణజన సం గ య జరప ఉప ంచుకుం .

అ ల త ర లు మన శ రం ప న డు 1 . . తుకు చు ట - .
కుం ట - డ డుతుం .

న కు ంటు , క టను గు ంచ రు.

న లు: సూరు నుం వ అ ల త ర ల శ అ కం ఉంటుం . చర న


కుతుం . ఈ ర లు రు భూ రకుం వరణం ఓ ర ంచుకుంటుం .
ర లు, యు ల వల ఓ రకు రం లు ఏర డుతు .
అ ల త ర లు రు భూ రు .

తరం లు: కను డు. తరంగ ర అవ 1 టరు నుం 100


టర వరకు ఉంటుం . ఇ ఒక రక న దు దయ ంత ర లు. బ శూన ం ,
తరం ల గం ం (C = 3×108 m/s) స నం ఉంటుం .

అనువర లు:

ర క లప రు.

లు ప య డ రు.

లు ప య ఉప రు.

వరణం రు లను ముందు గు ంచ ఈ తరం లను ఉప రు.

: తరంగ ర అవ 1 టరు - 1 టరు. తరం లు ఒక రక న దు దయ ంత


తరం లు. , శూన ం గం ం స నం.

అనువర లు:

ష నం ( హ లు, కలు, ల లను లుసు వ ) ఉప రు.

నం డ రు. భూ నుం ఒక అంత క మధ ఉం దూ పద


అం రు.

భూ ఉప తలం నుం ల ఎతు, అ క శను లుసు వ ఉప రు.

ఆ క బ స రప రం సం రు.

ఓ ఆ రప లను య డ రు.

ఈ తరం లు ఆ ర ప రం అణు ల ప చు కంప లను ంచు . అందువల ఈ


క ల కంపన శ ఉషశ రుతుం . ఫ తం ఆ ర ప లు డుకు .

అలూ యం, , ఇనుము త తర ల చు ళ . అ న , ,


ప త త ల చు ళ . బ అ హప ల త రు న త త ఆ ర
ప లను ఉం ఓ . ఓ ను న అ స త కను డు

అయ ంతత ం

ద అయ ంత ధ ట శం ఆ అ ప శం ఉన ‘ ’అ
మం వద కను రు. అందువల అయ ంత ‘ జం’ అ , అయ ంత ప ‘ ’
అ లు రు. చ డ న ఒక అయ ంత ప రం ఎల డూ భూ ఉతర, ద ణ శలను
సూ సూ ఆ తుం . ‘ ధర ం’ అం రు. ఈ ధర ం ఆ రం యులు కూ
త రు రు. నం, న నం ఉప రు. అ స పం అ ం
మ సముదం మూడు లు . ఈ మూ ం క ‘ రు ట ం ’ అం రు. ఈ ప శం
అత ంత బల న అయ ంత ప లు ప ఉండవచ స తలు సు రు.
ద అయంత ప లను సు శం ‘ ’ మం వద కను రు. బ ఈ
ప లకు ‘ ’అ ం . అయ ంత ప ల ధ ల గు ం ద య ప ధన
న స త యం ల ట (16వ శ బం). త త లం అయ ంతత ం గు ం అధ యనం
న ముఖు లు.. బ , ఈ ం , కులూం , ర , డ కూ .

ప లను అయ ంత, అనయ ంత ప లు వ క ంచవచు . అయ ంత ప లు ఇతర


ప లను తమ ఆక ం , క ం ధ క ఉం . అనయ ంత ప లకు అ ం
ధర ం ఉండదు.

అయ ంత ప లు పకృ , కృ మం అ కఆ ల సు . ముఖ న ..

1) దండ అయ ం లు

2) గుర డ అయ ం లు

3) ప ం ఆ రం ఉన అయ ం లు

4) సూ రం ఉన అయ ం లు

అయ ంత ప లధ లు

ప అయ ంత ప రం ండు వరల వద త ఎల ను ఒక కమ పద అమ ఉం .
అందువల ఈ ందు ల వద అ ంతత ం ం కృత ఉంటుం . బ ఈ ండు వరను అయ ంత
ఉతర, ద ణ ధు లు అం రు.

అయ ంత ధు లకు ఉన ఆకరణ, కరణ బ లను ధువసత ం అం రు.

ప లు: ఆం య - ట .
అయ ంతం మధ ందు వద ఎల ను కమర తం అమ ఉం . అందువల మధ ందు వద
అయ ంతత ం ఉండదు.

అయ ంతం మధ ందు వద ధు ల సంఖ శూన ం.

ఒక అయ ంత ప రం ఉతర, ద ణ ధు లను కలు తూ న ఊ త క ఖను అ య ఖ అం రు.


ఈ అ య ఖకు మధ ందు ప న మ సరళ ఖను ‘మధ గత లంబ ఖ’ అం రు.

స ధు లు క ంచుకుం . ధు లు ఆక ంచుకుం .

ఒక అయ ంత ప న ముక లు భ ం న డు ప ముక ండు అయ ంత ధు ల ఒక


ప ర అయ ంతం ప సుం . అం ఒక అయ ం ముక లు భ ం అయ ంత
ధు లను రు యడం లు దు.

బ ఒంట అయ ంత ధు లు ఉండ . ఈ రణం వల అయ ంత ధు లు ఎల డూ జంట ,


ఒక మ క స నం , వ క శ ఉం .

అనయ ం కరణం: గ ఉ గత వద ఒక అయ ంత ప ంత ఎతు నుం దృఢ న


తలం ర సు అయ ంత ప రం ఏ ంతర దు పవ అ
అయ ంత ధ లను అనయ ంత ప రం రుతుం . అనయ ం కరణం అం రు.

గమ క: స న న ండు అయ ంత ప లస ధు లను ఎదు దురు ఉం టు ంత


లం టు బం ం న డు ఆ ధు ల కరణ బలం వల అ కమం అయ ంత
అనయ ంత ప లు రు .

భూ .. ఉతర, ద ణ ధు లు ఉన ఒక ద అయ ంత ళం అ ద యం బ అ
స తప ం డు. బ ఒక అయ ంత ప చ డ న డు అ భూ ఉతర,
ద ణ ధు లను సూ సూ మ వసుం . బ ఈ ధ ‘ ధర ం’ అం రు. ఈ ధ
ఆ రం సు శసులు ‘ కూ ’ కను రు.

కూ ఉప ం నం, న కదులుతున శలను లుసు వచు .

అయ ంత స నప కరణ త .

ప అయ ంత ప రం మధ ందు నుం ఉతర, ద ణ ధు లు స న దూరం ఉం . ఈ ండు


ధు ల మధ దూ అయ ంత డ అం రు. 2l సూ రు. అయ ంత డ
య డ 5/6వ వంతు త .

అయ ంతం డ , ధువస లల అయ ంత మకం అం రు.

అయ ంత మకం (M) = 2l×m

ప లు: ఆం య - ట 2

అయ ంత తం

ఒక అయ ంతం చుటూ ఎంత ప వరకు ప వం స ం ఉంటుం ఆప అయ ంత తం


అం రు.
అయ ంత త వతను లవ ఉప ం ప లు:

1) బ / ట 2

2) (ఇ అంత యప ణం)

3) Oersted

4)

అయ ంత త వత దూర వ ను తం ఉంటుం .

అందువల ఒక అయ ంత ప రం నుం దూరం ళన డు అయ ంత త ప వం కమం


తగు తుం .

అయ ం కరణ పదతులు

ఒక అనయ ంత ప అయ ంతం ర అయ ం కరణం అం రు. అయ ం కరణం


అ దు పదతు జరుగుతుం .

1) ఏక స పద

2) స పద

3) చ పద (ఈ పద ఏర న అయ ంతత ం బల నం ఉంటుం )

4) అయ ంత రణ (ఈ పద ఏర న అయ ంతత ం కం)

5) దు కరణ పద

దు కరణ పద :

అయ ం క ం న క చుటూ గలను చు , ంత ప వరకు ఏకముఖ దు ను


పవ ంప ఆప రం బల న అయ ంతం రుతుం . ‘ దు కరణ పద ◌ ’ అం రు.

కృ మ అయ ంత ప లను ఎకు వ ఈ పద త రు సు రు.

ప ల ం న డు త ఇనుము సులభం అయ ం కరణం ందుతుం . అందువల


త ఇనుమును ం ప క ల త ఉప రు.

క అయ ంత ప లను త రు యడం సం.

అయ ంత కవ ల త AlNiCo (అలూ యం + + )ను ఉప రు.


ఇ ం అయ ంత ప అయ ంత ధ లు ర లం టు ఉం .

అయ ంత ప ల ఉప లు
, వ ల ఉప రు.

దు గంట, దు జన టర ఉప రు.

న సూప రం ఉన అయ ంత ప ఉప రు. ఇందు ం కశ దు


శ రుతుం . ఈ న ను ర అ స త కను , ం డు.

ర ఆ ఐర ఆ అ అయ ంత ప త రు.

న లల ఆట మ అయ ంత ప లను ఉప రు.

న క ప పక త క ంచ ద రంగం అయ ంత ప లను ఉప రు. ఈ పద


అయ ంత త( గ ర ) అం రు.

అయ ంత ఉ గత పకం: ఇందు దవ ఉన యు ను ఉప రు.


ఉప ం పరమ శూన ఉ గత(-273°C 0 )ను క తం లవచు .

అయ ంత ప ల ర లు

ర అ స త అయ ం లను మూడు ర ల అయ ంత ప లు వ క ం రు.

1) అయ ంత ప లు

2) అయ ంత ప లు

3) డ అయ ంత ప లు

అయ ంత ప లు:

ఈప లకు బల న ఆకరణ ఉంటుం .

ఉ : యం, ంగ , నం, అలూ యం, ఆ జ , యం, కూ స , కూ


ద న .

అయ ంత ప లు:

ఈప లకు బల న ఆకరణ ఉంటుం .

ఉ : , , ఇనుము, ఉకు , యం ద న .

గ ఉ గత వద అయ ంత ప లు ఘన త ల .

గ ఉ గత వద అయ ంత ప లను న డు ఏ ఒక ఉ గత వద బల న
అయ ంత ప లు రు . ఈ ఉ గతను కూ ఉ గత కూ ందు అం రు.

కూ ందు లువ ధ అయ ంత ప రు ఉంటుం .

డ అయ ంత ప లు:
ఈప లు ఎల డూ ఇతర అయ ంత ప లను క .

ఉ : ం , బం రం, , స , ఆం , ఆల హ , దరసం, ఇత , , రు, జ యు లు


ద న .

గ ఉ గత వద డ అయ ంత ప ల ఘన, దవ, యు తు ల సు .

గమ క: నవ శ రం అనయ ంత ప రం.

మ అయ ంతత ం ( గ జం)

భూ అయ ంతత ం గు ం అధ యనం య ‘ మ అయ ంతత ం’ అం రు. భూ తన


చుటూ ను ఆత భమణం ందడం వల య ధు ల నుం అయ ంత ధు లు ంతదూరం
నటు ఉం . అయ ంత ఉతర ధువం ‘బూ ’ అ ప శం ఉన టు ‘ ’
అ స త కను రు.

అయ ంత ద ణ ధువం అ ప శం ఉన టు క అ స త కను రు.

భూ అ ంత త ప ఉప తలం నుం సు రు 5,28,000 . . ఎతు వరకు ం ఉంటుం . ఈ


ప సహజ ఉపగహ న చందుడు, కృ మ ఉపగహలు భూ చుటూ ప భ సు .

ంత నుం అ క థ కక లు భూ వసు . ఎల ను, ను, ను,


నూ ను, అ ను ఉ . ఆ శం ఉన థ క క లను భూ అయ ంత తం
క ంచడం వల అ ంత భూ చుటూ వృ ర రం ఒక వలయం
ప భ సు . ఈ వల లను ‘ అ ’ అం రు. ఈ వల లు ంత ఉన మ ములకు
త క .

అ స పం అ ం మ సముదం మూడు లు . ‘ రు ట ం ’ అం రు.

ంత నుం భూ వసున థ కక భూ వరణం ప ం యు


క లను ఉ జపరు . ఈ ధం ఉ త న యు క లు తమ నుం ం
డుదల .అ ఈ ం వత తకు వ ఉండటం వల సమయం ధువ ంతం వద త
క సుం . ఈ ధం సమయం ఉతర ధువం వద క ం ం ‘అ ’అ ద ణ
ధువం వద క ం ం ‘అ ఆ ’అ లు రు.

భూ అయ ంత బల ఖ ఒక బల ఖ మన శం రువనంత రం( రళ) స పం తుం


ప కుతూ ళ ం . అందువల ఈ ప శం ద ప గ లను ఏ టు రు. రు
‘తుం ఈక య ం ం ష ’. పసుతం హ టకు రు.

‘ఇం య ఇ టూ ఆ గ జం’ను ముం ఏ టు రు. ఈ ందం మ


అయ ంతత ం టు ధ ర ల అయ ంత ప లధ లు, అనువర ల గు ం అధ యనం
సు రు.