You are on page 1of 40

1

UNIT 1: LEMBAIAN KAABAH


TAJUK : HAJI DAN UMRAH
1. Pengertian haji dan Umrah;
Haji dari segi Bahasa : Menuju ketempat mulia
Umrah di segi bahasa : Ziarah

PENGERTIAN HAJI PENGERTIAN UMRAH

Mengunjungi Baitullah Al- Haram pada Mengunjungi Baitullah Al- Haram pada
1 syawal hingga 10hb Zulhijjah bila-bila masa dengan mengerjakan
dengan mengerjakan ibadat-ibadat ibadat-ibadat tertentu mengikut syarat-
tertentu mengikut syarat-syaratnya syaratnya

2. Ibadat haji difardukan pada tahun ke Enam hijrah.

3. Hukum menunaikan haji:

Wajib :
Sunat : -
1. Orang yang mampu dan cukup syarat- Orang yang
Hukum syaratnya. mengerjakan haji
menunaikan 2. Orang yang bernazar untuk kali ke 2
haji 3. Orang yang Haji dahulunya terbatal dan Seterusnya

4. Dalil wajib mengerjakan haji dan Umrah:

4.1

[surah al-Baqarah:196]
Maksudnya: Sempurnakanhaji dan umrah kerana Allah swt

4.2.

[surah ali Imran: 97]


Maksudnya: Allah mewajibkan manusia mengerjakan haji dengan mengunjungi Baitullah kepada sesiapa yang mampu sampai
kepadanya

5. Nyatakan 4 hikmah diperintahkkan haji kepada individu dan Umat Islam.

INDIVIRU UMAT ISLAM

1. Meningkatkan keimanan dan 1. Mewujudkan perpaduan kalangan


ketaqwaan kepada Allah umat Islam
2. Mendidik diri bersifat sabar dan 2. Umat islam bertambah kuat dan
sanggup bekorban disegani
3. Dapat berkenalan dengan 3. Dapat bertukar pandangan dan
jemaah dari negera lain membincangkan masalah umat Islam
seluruhnya.
2
Mengupah haji:
Maksud Mengupah haji

Seseorang yang tidak berdaya mengerjakan haji disebabkan terlampau tua atau
dihinggapi npenyakit yang tidak mungkin sembuh atau meninggal dunia sebelum
sempat mengerjakan haji sedangkan ia berkemampuan maka diwajibkan ke atasnya atau
keluarganya untuk menggantikaknya atau mengupah orang lain untuk mengerjakan haj

Syarat badal haji

PENGUPAH AMBIL UPAH


 MENINGGAL DUNIA @ UZUR
SYARIE TELAH
 DALAM KEADAAN TIADA
SEMPURNAKAN HAJI
HARAPAN SEMBUH BAGI DIRI SENDIRI
 SUDAH CUKUP SYARAT WAJIB
HAJI

 TETAPI BELUM MENUNAIKAN


HAJI  CARA WASIAT
 WARIS MENGUPAHKAN
 MEMPUNYAI PERBELANJAAN  DIRI SENDIRI
YANG MENCUKUPI
A

Dia telah menunaikan


fardu haji untuk dirinya
sendiri dengan sempurna

Hendaklah melakukan
ibadat haji untuk seorang
Syarat-syarat sahaja bagi satu musim
wakil atau
Dia merupakan seorang
orang yang yang cukup keahlian bagi
mengambil mengerjakan haji
upah haji Dia mesti berihram pada
miqat orang yang
digantikannya /pada tempat
yang sama jauh dari miqat itu

Hikmah mengupah haji

Memberi peluang orang sakit yang tidak ada harapan Orang tua yang hilang upaya dapat
sembuh dapat mengupah orang lain mengerjakan haji mengupah orang lain mengerjakan haji bagi
bagi pihaknya pihaknya

Memberi peluang kepada anak-anak atau ahli


keluarganya berbakti kepada ibu bapa atau
keluarga yang telah meninggal dunia
3

CARA MENYEMPURNAKAN IBADAT HAJI DAN UMRAH

SYARAT –SYARAT WAJIB HAJI DAN UMRAH

BERKUASA

MERDEKA BALIGH

ISLAM BERAKAL

1. DENGAN SENDIRI 2. BERKUASA


3. BERKUASA DENGAN
DENGAN PERTOLONGAN
ADA TAMBANG PERGI PERTOLONGAN ORANG LAIN
BALIK ORANG BAGI
WANITA

ADA
BEKALAN/NAFKAH UZUR TIDAK
DAPAT
MENGERJAKAN
ADA KENDERAAN DENGAN IZIN HAJI
PERGI BALIK SUAMI ATAU WALI

AMAN DALAM
PERJALANAN PERGI TERLALU TUA
DAN BALIK

DITEMANI OLEH
SIHAT TUBUH BADAN SUAMI/MUHRAM/ MENINGGAL DUNIA
WANITA YANG DAN BERUPAYA
BERKESEMPATAN DIPERCAYAI MASA HAYATNYA
MASA
.

Latihan

1. Jelaskan pengertian haji dan Umrah dari segi bahasa dan istilah serta hukum keduanya
2. Mengapakah haji perlu dikerjakan bersama umrah
3. Nyatakan dua perbezaan antara haji dan umrah
4. Apakah yang dimaksudkan dengan Upah haji
5. Nyatakan tiga hikmat mengupah haji kepada orang lain
6. Bincangkan dengan rakan anda mengenai seseorang yang telah mendapat hadiah persaraan sebanyal
RM 20,000.00. Dia bercadang untuk mengupah seseorang untuk menunaikan haji bagi pihaknya.
4

UNIT 2: CARA MENYEMPURNAKAN IBADAT HAJI DAN UMRAH

1. Seseorang yang memenuhi semua syarat-syarat wajib haji ini


dipertanggungjawabkan ke atasnya menunaikan ibadat haji . Senaraikan syarat-
syarat wajib haji tersebut

Islam - Tidak wajib dan tidak sah ke atas


kafir dan murtad
:
Baligh - Tidak wajib atas kanak-kanak, jika
dilakukan sah tetapi tidak menggugurkan haji
Bagi fardunya
perempuan
Berakal - Tidak wajib atas org gila dan tidak
i. Dengan izin
sah jika dilakukan
suami atau
wali
ii Ditemani
suami / Merdeka – Tidak wajib atas hamba abdi,jika
mahram dilakukan sah
/wanita-
wanita
dipercayai Berkemampuan: Maksud nya……

2 Salah satu dari syarat-syarat wajib haji ialah istitoah / berkemampuan / berkuasa.
Nyatakam maksud istitoah / berkemampuan / berkuasa .

Kewangan : Cukup tambang ,perbelanjaan mengerjakan haji dan


nafkah orang di bawah tanggungan yang ditinggalkan

Kenderaan : Ada kenderaan pergi dan balik

Kesihatan : Sihat tubuh badan

Keselamatan : Terjamin keselamatan diri, nyawa dan harta


dilperjalanan

Kesempatan Masa : Berksempatan masa untuk mengerjakan haji


5
3. RUKUN DAN WAJIB HAJI.

RUKUN HAJI DAN


UMRAH
HAJI
UMRAH

NIAT
NIAT

WUQUF DI PADANG ARAFAH


TAWAF DI BAITULLAH

TAWAF DI BAITULLAH
SAEI ANTARA SAFA TINGGAL
DAN MARWAH RUKUN
HAJI TAK
SAEI ANTARA SAFA DAN SAH HAJI
MARWAH
BERCUKUR/
BERGUNTING
BERCUKUR/ BERGUNTING
TERTIB PADA
KEBANYAKAN RUKUN
TERTIB PADA
KEBANYAKAN RUKUN

4. PERBEZAAN DI ANTARA RUKUN HAJI DAN UMRAH.

RUKUN HAJI RUKUN UMRAH

1. NIAT 1. NIAT IHRAM


2. WUQUF DI ARAFAH 2. TAWAF DI BAITULLAH
3. TAWAF DI BAITULLAH 3. SAI ANTARA SAFA DAN MARWAH
4. SAI ANTARA SAFA DAN MARWAH 4. BERCUKUR
5. BERCUKUR 5. TERTIB
6. TERTIB DI KEBANYAKAN Haji ada Wukuf
dan tertib pada
RUKUN kebanyakan
rukun, manakala
umrah tidak ada
wukuf dan tertib
6

PERINCIAN RUKUN HAJI DAN UMRAH

1. NIAT IHRAM

Maksud Niat Ihram

Berniat mengerjakan haji,umrah atau kedua duanya sekali di


tempat yang ditentukan [sesiapa telah berniat dikira sudah
berihram, maka haram ke atasnya melakukan perkara yang
dilarang ketika ihram]

Masa memakai
Sebelum berniat ihram di miqat
pakaian ihram

Menanggalkan bulu ketiak,ari-


Mengerat kuku Mandi sunat ihram ari,mengandam misai,janggut
dan rambut

Sunat-sunat sebelum berihram

Solat sunat ihram Memakai minyak Memakai ihram warna putih


rambut dan bau-bauan

Bentuk pakaian ihram

Lelaki : 2 helai kain lepas (tidak bercantum)


Wanita : Menutup semua anggota kecuali muka dan
kedua tangan

Hikmah niat dan memakai pakaian


ihram
Menunjukkan tidak berjahit bagi lelaki Menilai kesabaran
nilai persamaan mematuhi
taraf kalangan larangan dalam
umat Islam ihram

Mengikut sunnah
Rasulullah ketika
melakukan
haji/umrah
Dapat menumpukan
sepenuh perhatian kepada Seseorang hanya akan
Allah swt dengan memikirkan
mengenepikan semua kebesaran dan
kemewahan yang keagungan serta
dinikmati sebelum ihram mengharapkan
keredaan Allah
7

PENGERTIAN RUKUN-RUKUN HAJI BERIKUT DENGAN TEPAT;

Niat mengerjakan haji dan berihram dalam lingkungan


1. NIAT masa antara 1 Syawal hingga terbit fajar 10
Zulhijjah

Berada di Padang Arafah (walaupun seketika sahaja),


dari masa tergelincir matahari 9 Zulhijjah hingga
2. WUKUF terbit fajar 10 Zulhijjah.

Mengelilingi Baitullah Al Haram sebanyak 7


3. TAWAF pusingan
kerana beribadat kepada Allah

Berulang alik di antara Bukit Safa ke Bukit


4. SAEI Marwah sebanyak 7 kali

5. BERCUKUR/ Bercukur/mengunting rambut sekurang-kurang 3


BERGUNTING helai

6.TERTIB Melakukan rukun dengan teratur pada kebanyakan


rukun [yang dahulu di dahulukan dan yang
kemudian di kemudiankan]
8
2. WUQUF DI ARAFAH
IALAH BERADA DIBUMI ARAFAH
WALAUPUN SATU SAAT SEKALI PUN DALAM
PENGERTIAN SEBARANG KEADAAN SELEPAS
TERGELINCIR MATAHARI 9 ZULHIJJAH
HINGGA TERBIT FAJAR 10 ZULHIJJAH

KEADAAN JEMAAH
• TELAH BERIHRAM DENGAN NIAT HAJI
HAJI
• SEORANG YANG AHLI BERIBADAT (TIDAK
GILA / MABUK / HILANG AKAL SEPANJANG MASA)
• BERADA DI BUMI ARAFAH WALAU SEKETIKA
DI DALAM WAKTU WUQUF

MASA /WAKTU
AFDHAL

BERWUQUF SEBAHAGIAN DARI SIANG


HARI 9HB ZULHIJJAH DAN SEBAHAGIAN
DARI MULA 10 HB ZULHIJJAH
MULA

BERMULA DAR GELINCIR MATAHARI DARI


9HB ZULHIJJARH HINGGA TERBIT FAJAR
HARI KE 10 HB ZULHIJJAH

HIKMAH Mengingati tempat pertemuan semula


Nabi Adam dan Hawa setelah mereka
berpisah

Membuktikan persamaan taraf


manusia di sisi Allah antara kaya
/miskin

Untuk memperingati perhimpunan


manusia di padang Mahsyar
9
3. TAWAF DI BAITULLAH

PENGERTIAN
Mengelilingi Kaabah sebanyak tujuh kali dengan syarat-syarat
tertentu untuk beribadat kepada Allah swt

MASA Selepas wuquf di Padan Arafah bagi haji dan selepas niat ihram
bagi umrah

DALIL

Bermula di
sudut Hajarul
Suci Aswad
Cukup 7
daripada pusingan dengan
Syarat- Hadas dan yakin
syarat Najis Berjalan bertujuan
tawaf, bukan
tawaf Mengirikan bertujuan lain
Kaabah ketika Dilakukan
Menutup berjalan
dalam Masjid
aurat
dan diluar dari
bhg Kaabah spt
Hijr Ismail
10

JENIS-JENIS
TAWAF

TAWAF QUDUM TAWAF IFADAH


Tawaf selamat datang
Dilakukan sebaik sampai ke Tawaf rukun yang wajib
Mekah ditunaikan oleh jemaah haji

Hukum : Sunat Hukum: Rukun

TAWAF SUNAT
TAWAF WIDA’
Tawaf selamat Tinggal. Tawaf yang boleh dikerjakan
Dilakukan ketika hendak bila-bila masa
meninggalkan Mekah
Hukum : Sunat
Hukum: Wajib

TAWAF NAZAR
Dilakukan jika bernazar

Hukum : Wajib
Dilakukan jika
bernazar
Bermula di
sudut Hajarul
Suci Aswad
Cukup 7
daripada
pusingan dengan
Syarat- Hadas dan
yakin
Najis Berjalan bertujuan
syarat tawaf, bukan
Mengirikan
Tawaf Kaabah ketika
bertujuan lain
Dilakukan
Menutup berjalan
dalam Masjid
aurat
dan diluar dari
bhg Kaabah spt
Hijr Ismail

Istilam(menyentuh)
Sunat- Hajarul Aswad dan
mengucupnya Membaca zikir , doa dan
sunat solat sunat setelah selesai
ketika tawaf
tawaf. Istilam(menyentuh)
Rukun Yamani Berturut-turut 7 kali
pusingan
11

Menumpukan perhatian dan perasaan


Hikmah terhadap kebesaran Allah
Tawaf
Menumpukan perhatian dan perasaan
terhadap kebesaran Allah
12
4. SAEI ANTARA SAFA DAN MARWAH 13

 Mengingati peristiwa Siti Hajar berusaha mencari air unutk


HIKMAH SAIE anaknya Ismail.
HIKMAT  Mendidik diri bersifat sabar, cekal dalam melakukan sesuatu
pekerjaan
14
5. BERCUKUR

Bercukur atau mengunting rambut sekurangnya 3


PENGERTIAN helai rambut

Bagi Haji: Selepas melontar Jamrah al Aqabah


MASA 10 Zulhijja
Bagi Umrah: Selepas Saie

HIKMAT
1. Membersihkan diri dengan sifat-sifat keji yang
terdapat dalam diri
2. Supaya berada dalam keadaan bersih zahir
dan batin
3. Menghapuskan dosa

 Dikerjakan dengan tertib pada kebanyakan


6. TERTIB PADA
rukun iaitu:
KEBANYAKAN RUKUN  Didahulukan niat ihram dari rukun yang lain
 Didahului wukuf dari Tawaf Ifadah
Rukun haji  Didahulukan Tawaf dari saie, tetapi saei boleh
 Dikerjakan sebelum wukuf dan tawaf rukun
bagi jemaah yg menunaikan haji Ifrad dan
Qiran
 Bercukur boleh dilakukan selepas wukuf dan
sebelum Tawaf rukun Mendidik
supaya
berdisiplin
dalam segala
pekerjaan
Rukun Umrah Wajib dikerjakan mengikut tertib

3.MUZDALIFAH Bermalam di Muzdalifah pada


malam kesepuluh zulhijjah

-Melontar Jamratul Aqabah


[10 hb Zukhijjah]
4. MINA -Melakukan Tahallul Awal
dengan 2.PADANG ARAFAH Wuquf di
bercukur/bergunting
Padang
-Bermalam di Mina Arafah mulai
Melontar di ketiga-tiga gelincir
Jamrah matahari 9
Zulhijjah
hingga terbit
fajar 1o hb
Kaabah: tawaf selamat Zulhijjah
datang[tawaf Qudum]
Bukit Safa dan Marwah:
Saei antara bukit Safa dan
1. MEKAH Marwah
Bercukur/berguntung: Jika
tidak melakukan Tahallul awal
Tawaf Ifadah: Tawaf Rukun
15
UNIT 3: WAJIB HAJI DAN UMRAH

1. NIAT IHRAM DI MIQAT


- Rujuk di atas –
Tajuk "Niat Ihram" di Miqat

i. PENGERTIAN Amalan yang wajib dilakukan oleh setiap Jemaah haji, jika
tertinggal salah satu daripada wajib haji, hajinya sah tetapi
dikenakan dam atau denda mengikut kadar ketentuan

ii. PERKARA WAJIB HAJI UMRAH

TINGGAL
WAJIB HAJI DAN WAJIB HAJI
SAH HAJI,
UMRAH DIKENAKAN
DAM
UMRAH HAJI

NIAT IHRAM DI MIQAT NIAT IHRAM DI MIQAT

BERMALAM DI MUZDALIFAH

MELONTAR DI JAMRATAUL
AQABAH

BERMALAM DI MINA

MELONTAR DI KETIGA-TIGA
JAMRAH

MENINGGALKAN PERKARA-PERKARA MENINGGALKAN PERKARA-PERKARA


LARANGAN IHRAM LARANGAN IHRAM

iii. PERBEZAAN DI ANTARA WAJIB HAJI DAN UMRAH.

WAJIB HAJI WAJIB UMRAH

1. NIAT IHRAM DI MIQAT 1. NIAT IHRAM DI MIQAT


2. BERMALAM DI MUZDALIFAH 2. MENINGGALKAN PERKAAR
3. MELONTAR DI JAMRATAUL AQABAH LARANGAN IHRAM
4. BERMALAM DI MINA
5. MELONTAR DI KETIGA-TIGA JAMRAH PADA HARI- Tiada perkara
HARI TASHRIQ 3, 4, 5 dan 6
6. MENINGGALKAN PERKARA LARANGAN IHRAM bagi umrah
16

Ketentuan / sempadan Tempat atau


iv. MIQAT
Masa utk berniat Ihram haji / umrah

MIQAT ZAMANI MIQAT MAKANI


SEMPADAN MASA BAGI
JAMAAH HAJI/UMRAH SEMPADAN TEMPAT UNTUK
MENGERJAKAN NIAT JAMAAH HAJI BERNIAT IHRAM
IHRAM

HAJI:
1 SYAWAL – TERBIT FAJAR 10 ZULHIJJAH
UMRAH:
BILA-BILA MASA SEPANJANG TAHUN

PETUNJUK: SEMPADAN MIQAT MAKANI


17

>>Bagi Haji :
1. Zulhulaifah(Bir Ali) >Penduduk Madinah dan sekitar
> Jemaah M'sia yg masuk Mekah dr Madinah
2. Qarhul Manazil > Penduduk Quwait, Najd /jemaah M'sia
> Jemaah M'sia dengan kapal terbang
3. Yalamlam > Penduduk Yaman, India
> Jemaah M'sia dengan kapal laut
4. Zatul Irqin > Penduduk Iraq
5. Al-Juhfah > Penduduk Mesir, Syam Maghribi.Sepanyol
6. Rumah sendiri > Penduduk Mekah sendiri

MIQAT MAKANI :

v Madinah

vi Iraq iv Mesir

Kaabah

iii
i Penduduk Mekah Melalui jalan Udara

ii. Yaman

PETUNJUK - MIQAT MAKANI UMRAH

JA’RANAH WADI NAKHLAH

TAN’EIM

HUDAIBIYAH MASJIDIL HARAM

WADI ARAFAH
ARAFAHNAKH
LAH

YAMAN
NAKHLAH
18

Bagi Umrah:
Tempat berniat bagi Penduduk Mekah atau Jemaah yang berada di
Mekah ialah di TANAH HALAL seperti - TAN'AIM , JA'RANA & HUDAIBIAH

-Hikmah ditentukan Miqat.

> Supaya kita memahami, setiap pekerjaan ada permulaan dan pergakhiran
> Supaya kita membuat persiapan awal sebelum melakukan suatu pekerjaan

2. BERMALAM (MABIT)
DI MUZDALIFAH

Maksud

Bermalam di Muzdalifah (walaupun sekejap) bermaksud berada di mana-mana kawasan


Muzdalifah walaupun sekejap dan hanya dibolehkan keluar daripada kawasannya selepas
separuh malam 10 Zulhujjah (malam hari raya)
[Jika meninggalkan mabit di Muzdalifah tanpa uzur syarie berdosa dan wajib membayar
dam]
membayar dam]
19

3. MELONTAR
JAMRAH AL-AQABAH

Maksud Melontar di Jamrah Al-Aqabah mulai separuh malan 10 Zulhijjah


(malam raya) hingga jatuh matahari 13 Zulhijjah)

HIKMAT MELONTAR
1. Mengambil iktibar peristiwa Nabi Ibrahim mengusir
syaitan
2. Menghalang sebarang gangguan untuk melakukan
kebaikan
3. Menentang musuh-musuh Islam disekeliling kita

WAKTU AFDHAL Pada waktu dhuha 10


Zulhijjah

WAKTU DIHARUSKAN Selepas tengahmalam 10 Zulhijjah JAMRATUL AQABAH


Hingga terbenam matahari 13 Zulhijjah
20

TAHALLUL
MELEPASKAN DIRI DARIPADA PANTANG LARANG DALAM MASA IHRAM

TAHALLUL AWAL
TERHASIL DENGAN MELAKUKAN DUA DARI TIGA PERKARA
i. Melontar Jamrah Al Aqabah (10 Zulhijah)
ii. Bercukur
iii. Tawaf rukun

- MELONTAR - TAWAF IFADHAH


JAMRAH AQABAH - BERGUNTING/ - MELONTAR
- BERGUNTING/ BERCUKUR JAMRAH AQABAH
BERCUKUR - TAWAF IFADHAH

DI MEKAH DI MINA/
DI MINA MEKAH

TAHALLUL THANI
TERHASIL APABILA MELAKUKAN DUA DARI TIGA PERKARA
i. Melontar Jamrah Al Aqabah (10 Zulhijah)
ii. Bercukur
iii. Tawaf rukun

PERHATIAN:

Apabila selesai melakukan Tahallul Awal – Jemaah terlepas


daripada larangan dalam ihram tiga perkara
1. Melakukan pendahuluan persetubuhan spt bercumbuan
2. Bersetubuh
3. Berkahwin / mengahwinkan (wali/wakil wali/wakil nikah)
[Semua larangan dlm ihram terlepas setelah bertahalui Thani]
21

Hikmah
Tahallul
:

Supaya jemaah tidak menunggu masa yang


lama untuk Membebaskan diri dari larangan
dalam masa ihram

Mendidik diri berdisiplin semasa beribadat kpd Allah

CARTA TAHALLUL AWAL DAN TAHALLUL THANI

ARAFAH

MUZDALIFAH

MINA Mekah
Melontar Jamrah Tawaf Ifadah
Aqabah

Bercukur/Bergunting TAHALLUL AWAL Bercukur/Bergunting

Mekah 1. Sai: Jika Haji


Tawaf Ifadah Tamattuk
2. Sai: Jika belum
Sai bagi haji Ifrad
dan Haji Qiran
MINA
Melontar Jamrah
Aqabah

TAHALLUL THANI
22

NAFAR

Meninggalakn Mina dengan niat tidak akan kembali lagi ke Mina

NAFAR AWAL NAFAR THANI

Meninggalam Mina selepas


gelincir matahari pada 12
Zulhijjah dengan niat tidak Meninggalkan Mina selepada
melontar pada 13 Zulhijjah
akan kembali ke Mina lagi

Meninggalkan Mina selepas gelincir matahari


dan sebelum jatuh matahari 12 Zulhijjah
SYARAT-SYARAT
NAFAR AWAL
Telah bermalam di Mina 2 malam

Setelah menyempurnakan lontaran ketiga-tiga


jamrah pada 2 hari tasyrik ( 11 dan 12 Zulhijjah) Berniat tidak akan kembali lagi ke Mina

Membolehkan jemaah yg uzur menyelesaikan ibadat haji dgn cepat


HIKMAH
NAFAR
Menberi peluang kpd jemaah memendekkan waktu ibadat haji
kerana ada urusan lain
23

3. BERMALAM DI MINA

Maksud Bermalam di Mina pada malam-malam tasyriq ( 11, 12, 13 Zulhijjah)

[ Bermalam di mina disyaratkan bermalam sepenuhnya]


atau
[berada lebih drpd separuh malam pd malam-malan tersebut]
[Jemaah boleh keluar meninggalkan Mina menuju ke Mekah pada hari
12 Zulhujjah . Cara sedemikian dinamakan NAFAR AWAL
24

4. MELONTAR DIKETIGA-
TIGA JAMRAH

Melontar ketiga-tiga Jamrah [Ula, Wusta dan Aqabah]mengikut


Maksud turutan ( 11, 12, 13 Zulhijjah) pada hari Tashriq pertama, kedua & ketiga

WAKTU AFDHAL Selepas gelincir matahari 11 Zulhijjah

WAKTU DIHARUSKAN - Selepas fajar 11 Zulhijjah hingga terbenam matahari


13 Zulhijjah [Tashriq 11 Zulhijjah]

11 ZULHIJJAH Melontar mengikut turutan


[Harai Tasyriq Pertama Jamratul Ula, Wusta dan Aqabah

WAKTU AFDHAL Selepas gelincir matahari 12 Zulhijjah

- Selepas fajar 12 Zulhijjah hingga terbenam matahari


WAKTU DIHARUSKAN 13 Zulhijjah [Tashriq 12 Zulhijjah]

12 ZULHIJJAH Melontar mengikut turutan


[Harai Tasyriq Kedua Jamratul Ula, Wusta dan Aqabah

WAKTU AFDHAL Selepas gelincir matahari 13 Zulhijjah

WAKTU DIHARUSKAN - Selepas fajar 13 Zulhijjah hingga terbenam matahari


13 Zulhijjah [Tashriq 13 Zulhijjah]
25

13 ZULHIJJAH Melontar mengikut turutan


[Harai Tasyriq Ketiga Jamratul Ula, Wusta dan Aqabah

JENIS-JENIS LARANGAN DALAM IHRAM

Memotong/menebang/mengerat/mencabut pokok[L/W]
ALAM
SEKITAR
Memburu binatang buruan yang halal di makan/
membinasakan di Tanah Haram/di Tanah Halal[L/W]

HUBUNGAN Melakukan pendahuluan persetubuhan [L/W]


JANTINA

Bersetubuh/berjimak [L/W]

Berkahwin/mengahwinkan/menerima wakil kahwin [L/W]

Memakai pakaian berjahit/ bercantum/ bersarung [L]

PAKAIAN Menutup kepala atau sebahagiannya [L]

Menutup muka [P]

Memakai sarung tangan [L/P]

KECANTIKAN Menanggalkan rambut/bulu dari mana-mana anggota


badan [L/W]

Mengerat/memotong kuku [L/P]

Memakai bau-bauan, sama ada di badan, pakaian,


BERWANGI makan, minum/menghisapnya ke dalam hidung [L/P]
WANGIAN

Memakai minyak di kepala/janggut dan semua bulu


muka selain daripada tumbuhan dipipi dan di dahi [L/ P]

Manusia adalah sama disisi Allah Jemaah haji dapat menumpukan


perhatian kepada ibadat

Menguji keimanan dan kesabaran


HIKMAT DIADAKAN
LARANGAN manusia dalam melakukan
ibadat sama disisi Allah Manusia lupa kepada keduniaan
ketika beribadat

Melatih umat Islam lebih berdisiplin


Memberi latihan kepada jemaah
haji supaya hargai makhluk
26

SUNAT-SUNAT HAJI

Perkara-perkara sunat di dalam Haji iaitu:


 Mandi sunat Ihram.
 Bertalbiah.
 Melakukan Tawaf Qudum bagi bagi orang yang mengerjakan Haji Ifrad dan
Haji Qiran
 Bermalam di Mina pada malam Arafah.
 Melewatkan berada di Arafah hingga terbenam matahari semasa wuquf
 Solat sunat ihram
 Memakai ihram berwarna putih
 Memotong kuku
 Mandi sunat masuk Mekah dan ketika Wuquf
 Tahmid,zikir & doa
 Solat sunat tawaf
 Mualat 7 pusingan tawaf
 Bermalam di Mina pd malam hari ke 9 ZH sblm bertolak ke Arafah
 Berada di arafah hingga terbenam m/hari
 Berada di Muzda;lifah hingga subuh 10 ZH
 Keluar ke tempat saei melalui pintu Safa
 Naik bukit safa dan maruah hingga sampai ke batu-batu bukit

KESIMPULAN

1. MAKSUD BAGI SETIAP PERKARA WAJIB HAJI BERIKUT.


1 Beniat Ihram Niat ihram haji dan umrah di MIQAT . (sempadan tempat)
di Miqat yang telah ditetapkan oleh Allah
2 Meninggalkan Iaitu mengelakkan dari melakukan perkara yang dilarang
larangan haji ketika berada dalam ihram haji.
3.Bermalam(mabit) Bermalam atau berada di Muzdalifah walaupun sekejap
di Muzdalifah selepas separuh malam 10 Zulhijjah (malam raya haji)

4.Melontar Melontar di Jamrah Al-Aqabah dengan 7 biji anak batu


Jamrah al Aqabah selepas separuh malam 10 Zulhijjah
5.Bermalam(mabit) Berada di Mina pada sebahagian besar dari
di Mina Malam-malam 11, 12 dan 13 Zulhijjah
6.Melontar ketiga- Melontar dengan 7 biji anak batu pada tiap-tiap Jamrah
tiga Jamrah pada (Jamrah Al Ula, Jamrah Al Wusta dan Jamrah Al-Aqabah)
Hari Tasyrik selepas gelincir matahari hari 11,12 dan 13 Zulhijjah,
27

2. Ringkasan kaifiat /cara mengerjakan haji


1 syawal – 8 Zulhijjah Berihram dan berniat haji di miqat
9 Zulhijjah Wukuf di Arafah (dari gelincir matahari 9
Zulhijah hingga terbit fajar 10 Zulhijjjah)
Malam 10 Zulhijjah Bermalam di Muzdalifah ( Selepas separuh malam
10 Zulhijjah (Malam Hari Raya)
10 Zulhijjah Melontar Jamrah Al-Aqabah
Malam 11 ,12 , 13 Zulhijjah Bermalam di Mina
Siang 11 ,12, 13 Zulhijjah Melontar Ketiga-tiga jamrah (bermula Jamrah Al-
Ula Jamrah Al- Wusta dan Jamrah Al-Aqabah)
14 Zulhijjah Mengerjakan Tawaf Ifadah (rukun)
14 Zulhijjah Melakukan Saie dan Bercukur

3. Kaifiat mengerjakan Umrah.


1. Berniat ihram umrah di miqat
2. Tawaf umraah [ Dilakukan ikut
3. saie antara bukit Safa dan Marwah tertib ]
4. Bercukur atau bergunting rambut

4. Nyatakan Jenis- Jenis Haji dan kelebihan


Jenis-Jenis Haji Maksud Kebaikan
Haji Ifrad Mengerjakan HAJI dahulu
dalam bulan-bulan haji
kemudian menunaikan
(haji dan umrah umrah - Lebih Afdhal

berasingan) @ - Tidak wajib Dam


Mengerjakan UMRAH
sebelum tiba bulan haji
( 1 Syawal – 10 Zulhijjah)
Haji tamattuk Mengerjakan UMRAH - Jemaah haji boleh
Dahulu dalam bulan-bulan berehat
haji , kemudian - Boleh meninggalkan
( umrah dahulu) mengerjakan umrah di ihram umrah , sementara
tahun yang sama menunggu haji
Haji Qiran Berniat mengerjakan haji -Memberi kesenangan kpd
( haji dan umrah dan umrah SERENTAK jemaah haji yg uzur
28
serentak] dalam bulan-bulan haji -Mengambil masa singkat

Rukun haji dan Umrah Wajib haji dan umrah


ialah pekerjaan asasi ialah pekerjaan yang
yang mesti ditunaikan diwajibkan, jika
oleh setiap jemaah haji ditinggalkan mana-mana
atau umrah. Sekiranya satu daripadanya maka
tidak ditunaikan sama ada haji dan umrah itu, tetapi
sengaja atau terlupa , wajib ke atasnya
maka ibadat haji dan membayar dam serta
umrah tidak sah berdosa jika ditinggalkan
dengan sengaja
29

UNIT 4: CARA MENGERJAKAN HAJI DAN JENIS-JENIS DAM

JENIS-JENIS HAJI

HAJI IFRAD Mengerjakan haji dahulu dalam bulan-bulan haji kemudian


mengerjakan umrah di tahun yang sama

KEBAIKAN / Cara ini lebih afdhal, jemaah haji mengambil masa yg panjang untuk
mengerjakan haji tetapi tidak dikenanakan dam
KESAN

Berniat mengerjakan umrah sahaja, tetapi sebelum tawaf ia


HAJI TAMATTUK berniat mengerjakan haji.

Memberi kelapangan dan keselisaan kepada jemaah dalam


KEBAIKAN & mengerjkaan haji . Mereka boleh meninggalkan ihram umrah tetapi
KESAN dikenakan dam

HAJI QIRAN
Berniat mengerjakan haji dan umrah serentak dalam bulan-bulan haji
dengan mengerjakan amalan-amalan haji sahaja

CARA 1
Berniat mengerjakan haji dan umrah serentak dalam bulan-bulan
haji dengan mengerjakan amalan-amalan haji sahaja

CARA 2 Berniat mengerjakan haji dan umrah serentak dalam bulan-bulan


haji dengan mengerjakan amalan-amalan haji sahaja

Memberi kesenangan dan kemudahan kepada jemaah haji. Cara ini


KEBAIKAN & mengambil masa yang singkat unutk mengerjakan haji dan umrah tetapi
KESAN dikenakan dam

Bermalam di Muzdalifah pada


3.MUZDALIFAH malam kesepuluh zulhijjah

-Melontar Jamratul Aqabah


[10 hb Zukhijjah]
4. MINA -Melakukan Tahallul Awal
dengan 2.PADANG ARAFAH Wuquf di
bercukur/bergunting Padang
-Bermalam di Mina Arafah mulai
Melontar di ketiga-tiga gelincir
Jamrah matahari 9
Zulhijjah
hingga terbit
fajar 1o hb
Kaabah: tawaf selamat Zulhijjah
datang[tawaf Qudum]
Bukit Safa dan Marwah:
Saei antara bukit Safa dan
Marwah
Bercukur/berguntung: Jika
30

1. MEKAH

DAM
DAM

PENGERTIAN
PENGERTIAN

BINATANG AL-AN’AMSEPERTI
BINATANGAL-AN’AM SEPERTIUNTA,
UNTA,LEMBU,
LEMBU,KAMBING
KAMBINGYANG
YANG
DISEMBELIH
DISEMBELIHATAU
ATAUGANTINYA
GANTINYADARIPADA
DARIPADAMAKANAN
MAKANAN
ATAU
ATAUPUASA
PUASAYANG
YANGDIKENAKAN
DIKENAKANKEKEATAS
ATASMEREKA
MEREKAYANG
YANGMENUNAIKAN
MENUNAIKAN
HAJI ATAU UMRAH ZIARAH DI ATAS SEBAB-SEBAB
HAJI ATAU UMRAH ZIARAH DI ATAS SEBAB-SEBABTERTENTU.
TERTENTU.

SEBAB-SEBAB DIKENAKAN
SEBAB-SEBAB DIKENAKANDAM
DAM

PAKAIAN
PAKAIAN LAIN-
LAIN-LAIN (L/W)
LAIN-LAIN (L/W)

BERWANGI-
BERWANGI -
BERWANGI- KECANTIKAN
KECANTIKAN HUBUNGAN
HUBUNGAN ALAMSEKITAR
ALAMSEKITAR
WAGIAN (L/W)
WAGIAN (L/W) (L/W)
(L/W) JANTINA
JANTINA(L/W)
(L/W)

PAKAIAN

SEBAB-SEBAB DIKENAKAN DAM

1. MEMAKAI PAKAIAN BERSARUNG ATAU BERJAHIT DAN


BERCANTUM. ( L )
2. MENUTUP KEPALA ATAU SEBAHAGIAN DARIPADANYA. (L)
3. MENUTUP MUKA ATAU SEBAHAGIAN DARIPADANYA.(W)
4. MEMAKAI SARUNG TANGAN. (L/W)

TAKHYIR & TAQDIR


(boleh pilih)

1. MENYEMBELIH SEEKOR KAMBING ATAU.


2. BERSEDEKAH KEPADA 6 ORANG FAKIR MISKIN TIAP-
TIAP-TIAP
SEORANG 2 CUPAK MAKANAN DARIPADA GANDUM ATAU
3. BERPUASA TIGA HARI
31

HUBUNGAN JANTINA
(L/W)

SEBAB-SEBAB DIKENAKAN DAM

1. MELAKUKAN PENDAHULUAN PERSETUBUHAN


2.a. BERSETUBUH SELEPAS PERSETUBUHAN YANG MEROSAKKAN
HAJI / UMRAH
b. BERSETUBUH SELEPAS TAHALLUL AWAL & SEBELUM
TAHALLUL THANI.

TAKHYIR & TAQDIR


(boleh pilih)

1. MENYEMBELIH SEEKOR KAMBING ATAU


2. BERSEDEKAH KEPADA 6 ORANG FAKIR MISKIN TIAP-
TIAP-TIAP SEORANG 2 CUPAK
MAKANAN DARIPADA GANDUM ATAU
3. BERPUASA TIGA HARI

HUBUNGAN JANTINA
(L/W)

SEBAB-SEBAB DIKENAKAN DAM

1. BERKAHWIN / MENGAHWINKAN, MENERIMA


WAKIL KAHWIN.

PERKAHWINAN TIDAK SAH DAN BERDOSA,


TETAPI TIDAK KENA DAM
32

HUBUNGAN JANTINA
(L/W)

SEBAB-SEBAB DIKENAKAN DAM

1. MELAKUKAN
PENDAHULUAN
1. BERSETUBUH SEBELUM
PERSETUBUHAN
TAHALLUL AWAL ATAU
SEBELUM TAHALLUL UMRAH
2.a. BERSETUBUH SELEPAS 1. BERKAHWIN /
(MEROSAKKAN HAJI / UMRAH
PERSETUBUHAN YANG MENGAHWINKAN,
- WAJIB TERUSKAN KERJA-
MEROSAKKAN HAJI / MENERIMA WAKIL
KERJA HAJI/ UMRAH DAN
UMRAH KAHWIN.
QADA’ HAJI TAHUN
b. BERSETUBUH SELEPAS
BERIKUTNYA SERTA QADA’
TAHALLUL AWAL &
UMRAH DENGAN SEGERA).
SEBELUM TAHALLUL
THANI.

BERWANGI-WANGIAN
(L / W)

SEBAB-SEBAB DIKENAKAN DAM

1. MEMAKAI BAU-BAUAN SAMADA DI BADAN, PAKAIAN, MAKANAN,


MINUMAN ATAU MENGHISAPNYA KE DALAM HIDUNG.
2. MEMAKAI MINYAK DI KEPALA ATAU JANGGUT DAN SEMUA
BULU MUKA SELAIN DARIPADA TUMBUHAN DI PIPI DAN DI DAHI.

TAKHYIR & TAQDIR


(boleh pilih)

1. MENYEMBELIH SEEKOR KAMBING ATAU.


2. BERSEDEKAH KEPADA 6 ORANG FAKIR MISKIN TIAP-TIAP
SEORANG 2 CUPAK MAKANAN DARIPADA GANDUM ATAU
3. BERPUASA TIGA HARI
33
ALAM SEKITAR
(L / W)

SEBAB-SEBAB DIKENAKAN DAM

1. MEMOTONG/ MENEBANG/ MENGERAT/ MENCABUT POKOK-


POKOK-POKOK DI TANAH HARAM
SAMADA DALAM IHRAM ATAU TIDAK.
2.a. MEMBURU BINATANG YANG HALAL DIMAKAN ATAU MEMBINASAKANNYA DI TANAH
HARAM / DI TANAH HALAL SEMASA DALAM IHRAM.
b. MEMBURU BINATANG YANG HALAL DIMAKAN ATAU MEMBINASAKANNYA D I TANAH
HARAM MAKKAH SEMASA DALAM IHRAM ATAU TIDAK BERIHRAM.
*(Belalang
*(Belalang adalah binatang buruan.)
buruan.)

TAKHYIR DAN TA’DIL


(boleh pilih)
pilih)

1. MENYEMBELIH BINATANG AL-AL-AN’AM MENGIKUT BANDINGAN BINATANG/POKOK ATAU


2. MEMBELI PAKAIAN MENGIKUT NILAI HARGA BINATANG AL -AN’AM DISEDEKAHKAN
KEPADA FAKIR MISKIN DI TANAH HARAM MAKKAH ATAU
3. BERPUASA BEBERAPA HARI SEBANYAK BILANGAN CUPAK MAKANAN YANG DAPAT
AL-AN’AM (1 CUPAK = 1 HARI)
DIBELI MENGIKUT NILAI BINATANG AL-

HUBUNGAN JANTINA
(L/W)

SEBAB-SEBAB DIKENAKAN DAM

1. BERSETUBUH SEBELUM TAHALLUL AWAL ATAU SEBELUM


TAHALLUL UMRAH (MEROSAKKAN HAJI / UMRAH – WAJIB
TERUSKAN KERJA-KERJA HAJI/ UMRAH DAN QADA’ HAJI
TAHUN BERIKUTNYA SERTA QADA’ UMRAH DENGAN SEGERA.

TERTIB DAN TA’DIL


(tiada pilihan kecuali jika tidak mampu)

1. MENYEMBELIH SEEKOR UNTA ( SUAMI SAHAJA).


2. JIKA TIDAK MAMPU, SEMBELIH 7 EKOR KAMBING (SUAMI SAHAJA).
3. JIKA TIDAK MAMPU, HENDAKLAH MEMBELI MAKANAN YANG MENGENYANGKAN
(GAMDUM) DENGAN NILAI HARGA SEEKOR UNTA DISEDEKAHKAN KEPADA
FAKIR MISKIN (SUAMI SAHAJA).
4. JIKA TIDAK MAMPU, HENDAKLAH BERPUASA MENGIKUT BILANGAN CUPAK
MAKANAN DARI HARGA SEEKOR UNTA (1 CUPAK = 1 HARI)
34

KECANTIKAN
(L/W)

SEBAB-SEBAB DIKENAKAN DAM

1. MENANGGALKAN RAMBUT ATAU BULU DARI MANA – MANA


ANGGOTA BADAN.
2. MENGERAT ATAU MEMOTONG KUKU.

TAKHYIR & TAQDIR


(boleh pilih)

1. MENYEMBELIH SEEKOR KAMBING ATAU.


2. BERSEDEKAH KEPADA 6 ORANG FAKIR MISKIN TIAP-TIAP
SEORANG 2 CUPAK MAKANAN DARIPADA GANDUM ATAU
3. BERPUASA TIGA HARI

LAIN-LAIN
(L / W)

SEBAB-SEBAB DIKENAKAN DAM

1. TIDAK BERNIAT IHRAM DI MIQAT


2. TIDAK MELONTAR JAMARAT
3. TIDAK BERMALAM DI MUZDALIFAH
4. TIDAK BERMALAM DI MINA
5. TIDAK TAWAF WADA’
6. MELANGGAR NAZAR
7. TIDAK WUQUF DI ARAFAH
8. BUAT HAJI TAMATTU’
9. BUAT HAJI QIRAN

TERTIB DAN TAQDIR


(tiada pilihan kecuali jika tidak mampu)

1. MENYEMBELIH SEEKOR KAMBING ATAU 1/7 LEMBU / UNTA.


2. JIKA TIDAK MAMPU HENDAKLAH BERPUASA 10 HARI , 3 HARI DI MAKKAH S EMASA
BERIHRAM HAJI DAN 7 HARI DI TEMPATNYA SENDIRI.
3. JIKA TIDAK MAMPU KERANA TUA ATAU SAKIT BERLARUTAN HENDAKLAH
BERSEDEKAH 10 CUPAK MAKANAN.
35

HIKMAH DAM

Manusia bertanggungjawab Menunaikan haji dengan


terhadap segala kekurangan teratur
dalam ibadah

Sentiasa menjaga berdisiplin


Bersungguh-sungguh semasa menunaikan haji
menumpukan perhatian semasa
beribadat haji

HIKMAH LARANGAN IHRAM

Menguji Manusia semua sama di sisi


keimanan/kesabaran Allah

Dapat menumpu penuh Supaya lupa hal keduniaan


perhatian ketika beribadat

Melatih supaya lebih Latihan menghargai makhluk


berdisiplin lain
36
37
38
39
Miqat

1. Nyatakan miqat bagi jemaah haji berikut:


Miqat bagi jemaah haji berikut ialah:-
-miqat makani bagi jemaah haji Malaysia yang datang dengan
kapal terbang ialah Qarnul manazil
-miqat makani bagi jemaah haji Malaysia dari Singapura yang
melalui Lautan Hindi ialah Yalamlam
-miqat makani rakyat Malaysia yang bermastautin di Makkah
selama 10 tahun ialah makkah atau di rumah mereka sendiri
-miqat makani rakyat Malaysia yang menetap di Mesir kerana
menuntut dan bertolak dari Mesir ialah Juhfah

2. Apakah maksud miqat makani bagi haji ?


Miqat makani bagi haji ialah tempat bagi jemaah haji memulakan niat ihram

Wukuf
1. Apakah maksud wukuf ?
Wukuf bermaksud berada di padang arafah pada 9 Zulhijjah dalam keadaan layak ibadat haji

2. Nyatakan syarat – syarat mengerjakan wukuf ?


Syarat – syarat mengerjakan wukuf ialah ialah:-
- berada di padang arafah walaupun sekejap pada 9 zulhijjah
selepas gelincir matahari terbit fajar 10 zulhijjah
- dalam keaadan layak beribadat haji

3. Nyatakan perkara – perkara sunat semasa wukuf ?


Perkara – perkara sunat semasa wukuf ialah :-

- suci daripada hadas


- banyak membaca Al- quran
- memperbanyakkan doa , beristighfar dan berselawat

4. Berikan hikmat – hikmat wukuf ?


Hikmat – hikmat wukuf ialah:-
- mengambil iktibar daripada perbuatan yang dilakukan oleh nabi ibrahim a.s yang
mengusir syaitan yang mengganggunya ketika beribadat kepada allah
- menghalau segala gangguan untuk melakukan ibadat atau melakukan kebaikan
- mengingatkan manusia supaya menentang musuh – musuh allah S.W.T dan musuh –
musuh umat islam yang berada di sekeliling kita

TAWAF

1. Apakah maksud tawaf ?


Tawaf bermaksud mengelilingi kaabah sebanyak 7 kali dengan syarat – syaratnya yang
tertentu

2. Nyatakan lima jenis tawaf ?


- tawaf ifadah (rukun)
- tawaf qudum (selamat datang)
- tawaf wida’ (selamat tinggal)
- tawaf sunat (bila-bila masa)
- tawaf nazar (setelah berniat dan bernazar)

3. Nyatakan syarat-syarat mengerjakan tawaf ?


Syarat-syarat mengerjakan tawaf ialah ialah:-
- suci daripada hadas dan najis
- menutup aurat
- tujuh kali pusingan dengan niat tawaf kepada allah
40
- bermula dan berakhirnya tawaf hendaklah di hajar aswad atau bersetentang
dengannya
- hendaklah bertawaf dengan cara mengirikan kaabah
- bertawaf di luar kaabah dan di dalam masjid
- rusuk kiri hendaklah bersetentang dengan kaabah

4. Nyatakan perkara sunat mengerjakan tawaf ?


Perkara sunat mengerjakan tawaf ialah:-
- berjalan kaki
- membaca zikir dan doa
- beturut- turut 7 kali pusingan
- tawaf dengan kusyuk/tawaduk
- sembahyang sunat tawaf