You are on page 1of 12

1

Demand Di g n it y Demand D ig n i t y Demand Di g n it y Demand Di g n it y Demand Di g n it y Demand Di g n it y

Gawing Batas
ang Ating mga
Karapatan
Ipatupad ang
mga Karapatang
Pangkabuhayan,
Panlipunan at
Pangkalinangan

Index: ACT 35/002/2010 Amnesty International Setyembre 2010


2

Ang mga karapatang pangkabuhayan, panlipunan at pangkalinangan


ay nakatitik sa Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan
ng Tao (Universal Declaration of Human Rights o UDHR) at sa iba
pang tratado kabilang na rito ang Internasyunal na Kasunduan
sa Karapatang Pangkabuhayan, Panlipunan at Pangkalinangan
(International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights
o ICESCR) kung saan kabilang ang 160 bansa. Ito ay kinikilala sa
mga batas ng maraming bansa ngunit milyun-milyong mga tao ang
pinagkakaitan ng mga karapatang ito araw-araw.

Karaniwan, ang mga pamahalaan ay pambansang batas. Ang mga remedyo,


hanggang salita lamang tungkol sa kanilang kung mayroong umiiral, ay hindi epektibo

© Amnesty International
mga obligasyon sa ilalim ng internasyunal o di abot ng mga tao. Partikular na rito
na batas upang masiguro para sa lahat ang mga taong namumuhay sa kahirapan
ang mga karapatang pangkabuhayan, na humaharap sa mga malalaking hadlang
panlipunan at pangkalinangan. Ang iba sa pagtamo ng hustisya. At hindi palaging
ay sadyang lumalabag ng mga karapatan ipinapatupad ng mga gobyerno ang mga
ng mamamayan, halimbawa, sa sapilitang desisyon ng mga korte at internasyunal
pagpapaalis ng mga tao sa kanilang na mekanismo sa karapatang pantao. ANG KARAPATAN SA REMEDYO
tahanan. Paminsan-minsan ay hindi nito Dahil diyan, patuloy na nilalabag ang mga AT REPARASYON
napipigilan, o hindi naiimbestiga at hindi karapatang pantao nang buong laya ng mga Batay sa internasyunal na batas, karapatan ng
nakakapagparusa ng mga umaabuso sa pamahalaan na hindi nananagot sa kanilang lahat ng biktima ng paglabag sa karapatang
karapatang pantao, halimbawa ang mga mga aksyon. pantao ang magkaroon ng epektibong remedyo at
kompanyang nagmimina na nagdudulot reparasyon. Rekisito ng reparasyon, na hanggang
ng polusyon sa tubig na iniinom ng mga maaari, ang resulta ng paglabag ay maituwid.
komunidad. ANG KARAPATAN SA Ang ahensiya na nagbibigay ng remedyo ay
EPEKTIBONG REMEDYO nararapat na magtakda ng mga kinakailangang
Maraming gobyerno ang lumalabag Sa ilalim ng internasyunal na batas, panukala o paraan upang maayos ang mga
sa karapatang pantao dahil hindi ang karapatan sa mabisang remedyo ay ispesipikong pinsalang naranasan ng mga
nakakapagsagawa ng mga mahahalaga karapatan ng lahat ng tao kung nilabag ang biktima, kabilang na rito ang ilan o lahat ng mga
at konkretong mga hakbang na kailangan kanilang mga karapatan. Kung di-abot ang sumusunod:
upang masiguro na ang mga karapatang epektibong remedyo, nagiging maliit lamang n  Restitusyon o pagbabalik, halimbawa ang
pangkabuhayan, panlipunan at ang katumbas ng karapatang pantao. pagbabalik ng tahanan na kinuha sa sapilitang
pangkalinangan ay matupad para sa lahat ng pagpapaalis sa tahanan (forced eviction)
tao, halimbawa kapag hindi nila binibigyan Upang maging mabisa, ang lahat ng n  Bayad-pinsala
ng prayoridad ang mga grupong naisasantabi remedyo ay nararapat na naabot, abot-kaya n  Rehabilitasyon, sa pamamagitan ng mga
sa alokasyon ng pampublikong risorses. at napapanahon. Ang lunas ay maaaring serbisyo na tumutugon sa pisikal at sikolohikal
maibigay ng hukuman o ng iba pang na pinsala
Kapag may paglabag na nangyari, karaniwan institusyon na maaaring umaksyon sa mga n  Pagkakuntento, sa pamamagitan ng
ang mga tao ay walang oportunidad upang reklamo. Ngunit, nararapat na naaabot ng pagpapataw ng karagdagan o alternatibong
makamit ang hustisya. Sa maraming bansa, mga biktima ang korte kapag ito lamang ang remedyo na kaayaya sa mga biktima, halimbawa,
hindi makuha ng mga tao ang ganitong pinakaepektibong paraan upang masiguro ang paghingi ng publikong patawad at;
mga karapatan dahil hindi kinikilala sa mga ang remedyo. n  Ligal na garantiya na hindi na mauulit ito.

Amnesty International Setyembre 2010 Index: ACT 35/002/2010


3

“Walang natira sa amin, kundi ang nakikita


mong suot kong damit ngayon. . . kami ng
asawa ko ay nag-aaruga ng limang anak na
may edad mula anim hanggang 15 taon.”

Sa itaas: Noong Ika-10 ng Hulyo 2010, sinira ng


mga buldoser ng konseho ng syudad ang mga
gusali sa Kabete NITD settlement sa Nairobi, Kenya,
nag-iwan kay Joshua (nasa larawan) at ng kanyang
asawa at mga anak na napakakawawa. Sa unang
pagkakataon, ginawa ng bagong konstitusyon ng
Kenya, na pinagbotohan noong Agosto 2010, na
ligal na maipapatupad sa bansa ang ilang karapatan
sa pangkabuhayan at panlipunan, kasama ang
karapatan sa sapat na pabahay. Bilang resulta nito,
ang sinuman na binabantaan na sapilitang paalisin
sa kani-kanilang tahanan, katulad ni Joshua, ay may
magagamit na remedyo sa hinaharap.

Larawan sa kaliwa: Isang balon na nag-iipon ng


tubig ulan na pagmamay-ari ng mga taga-baryo
ng Palestine na sinira ng hukbong sandatahan ng
Israel sa katuwirang itinayo ito ng walang permiso.
© Shabtai Gold/IRIN

Bibihirang nagkakaloob ng permiso sa mga


proyektong patubig para sa mga Palestino.

Larawan sa Pabalat: Mga trabahador sa bahay na


nagdemonstrasyon sa Jogjakarta, Indonesia, para
makilala silang manggagawa at masiguro ang
proteksiyon ng kanilang mga karapatan, Pebrero 2009.

Index: ACT 35/002/2010 Amnesty International Setyembre 2010


4 © Treatment Action Campaign

MAKAKAPAGPABAGO ANG na rasyon sa pagkain para sa lahat Mga aktibista ng Treatment Action Campaign na
MGA HUKUMAN ng mahihirap ay nararapat na ligal na nagdemonstrasyon sa isang kumperensya hinggil sa
Ang mga tao sa iba’t-ibang panig ng mundo obligasyon at lubos na ipatutupad. Ipinag- AIDS sa Durban, South Africa, August 2003.
ay matagumpay na nakakakamit (claiming) utos ng Hukuman sa awtoridad ng estado na
ng kanilang karapatang pangkabuhayan, magkaloob ng lutong pananghalian na may mula sa ina patungo sa anak – sa lahat
panlipunan at pangkalinangan sa harap ng ispesipikong minimum na taglay na kalori ng nangangailangan ng gamot kahit na
mga korte, habang paunti-unting tinatanggal at protina para sa lahat ng mga mag-aaral mayroong pitumpung libong (70,000)
ng mga pamahalaan at hukuman ang mga sa loob ng hindi bababa sa dalawang-daang sanggol ang nahahawa bawa’t taon.
balakid sa pagpapatupad nito. (200) araw sa isang taon. Dinesisyunan ng mga awtoridad na ang
gamot na ito ay ibibigay lamang sa ilang
Sa India, noong Abril 2001, ang Ang kautusang ito ng Hukuman ang piling lugar hanggang makagawa sila ng
People’s Union on Civil Liberties, isang nagpalakas sa kakayahang magpabago kanilang programa para dito. Ang desisyong
organisasyong hindi bahagi ng pamahalaan, (bargaining power) ng mga sosyo-sibikong ito ay isinagawa kahit na may suporta para
ay nagpetisyon sa Kataas-taasang Hukuman grupo na nangangampanya para sa sa gamot ang Pandaigdigang Organisasyon
ng India at nagpahayag na ang gobyerno karapatan sa pagkain. Dagdag dito, sa Kalusugan (World Health Organization)
ay lumalabag sa karapatan sa pagkain nagtalaga ang Hukuman ng mga komisyoner at ang Konseho para sa Pagkontrol ng
sa pamamagitan ng bigong pagsugpo na magbabantay sa pagpapatupad nito. Mga Gamot sa South Africa (South African
sa malalang malnutrisyon. Sa kabila ng Tinatantiyang may karagdagang tatlongdaan Medicines Control Council), at ang alok ng
napopondohang programa ng pagkain sa at limampu’t libong (350,000) mga batang gumagawa ng gamot na ibigay ito nang libre
pananghalian at rasyon ng pagkain sa mga babae ang nagpatala sa paaralan dahil sa sa loob ng limang (5) taon.
pamilyang mahihirap sa maraming estado, mas madaming pagkain na nasa paaralan,
ang mga di-epektibong mga pamamaraan matapos ang litigasyon. Ang grupong pang-adbokasiya, Kampanya
ay naglimita ng kalidad at naaabot ng mga para sa Aksyong Gamutan (Treatment Action
ganitong iskema. Sa South Africa noong taong 2000, Campaign) ay nagsagawa ng malawakang
tumanggi ang gobyerno na magbigay ng mobilisasyon sa isyung ito at dinala ang
Noong Nobyembre 2001, dinesisyunan ng gamot laban sa retrovirus - ang Nevirapine gobyerno sa korte. Noong taong 2002,
Hukuman na ang garantiya sa minimum na siyang pipigil sa transmisyon ng HIV dinesisyunan ng Konstitusyonal na Hukuman

Amnesty International Setyembre 2010 Index: ACT 35/002/2010


© Dermont Tatlow/PANOS 5

Naghintay sa gabi ang mga tao, sa temperaturang MGA KARAPATANG HINDI kinikilala ng USA ang karapatan sa
-10 *C, sa Kentucky, USA upang makasigurong KINIKILALA kalusugan sa kanilang pambansang batas,
matingnan sila ng mga manggagawa ng Ang patuloy na kawalan ng pagkilala sa mga ang mga kababaihan ay may limitadong
Remote Area Medical (RAM). Ang RAM, isang karapatang pangkabuhayan, panlipunan at pagpipilian upang makakuha ng ligal na
mapagkawanggawang organisasyon na may mga pangkalinangan sa mga pambansang batas remedyo para sa mga kakulangan sa abot-
boluntaryo, ay itinayo noong 1985 upang magbigay ay nananatiling isang pangunahing balakid kayang pangkalusugang pangangalaga.
ng libreng serbisyong pangkalusugan sa umuunlad sa pagpapatupad nito sa maraming bansa. Sinasabi ng ilang pamahalaan na ang
na bansa (developing world). Ngunit ngayon, Ito ay may epekto para sa mga tao. karapatang pangkabuhayan, panlipunan at
ibinibigay ng RAM ang 60% ng serbisyo nito sa Sa USA, sa kabila ng pagsasabatas pangkalinangan ay hindi pinagtibay ng batas
USA sa mga taong walang insurans sa kalusugan. upang makabuluhang mapalawak ang kung kaya hindi ito kinikilala. Ngunit, ang
sakop ng insurans na pangkalusugan tumataas na bilang ng mga bansang tulad
ng South Africa (South Africa’s Constitutional (health insurance), inaasahang mahigit ng Argentina, Colombia, Egypt, Germany,
Court) na payagan at pabilisin ang paggamit sa dalawampung (20) milyong tao ay Indonesia, Latvia at South Africa ay nagsama
ng Nevirapine sa lahat ng pampublikong manananatiling walang seguro. Ang na ng mga karapatang pangkabuhayan,
sektor ng kalusugan upang masiguro ang iskemang US Medicaid para sa mga may panlipunan at pangkalinangan sa kani-
karapatan sa kalusugan. Ang desisyong ito mababang sahod ay may kumplikado at kanilang pambansang batas, na maaaring
ang nagpahina sa oposisyon ng gobyerno sa burukratikong rekisitos, na nagresulta sa ipatupad ng mga korte.
malawakang pamimigay ng gamot laban sa naaantalang pagtanggap ng pangangalaga
retrovirus. Dagdag pa rito, natulungan nito sa pagdadalantao ng mga kababaihan Sa Bangladesh, India at Pakistan, ang
ang panukala ng Treatment Action Campaign na pwedeng tumanggap nito. Ilan sa mga korte ay nagbigay pakahulugan sa
para sa mas malawak na pamimigay ng mga kababaihang may mababang sahod karapatang mabuhay, na nakatitik sa
gamot laban sa retrovirus. Noong taong ay walang pagkukunan ng abot-kayang kanilang konstitusyon, na kasama ang
2003, ang gabinete ng South Africa ay pangangalaga sa pagdadalantao kung kaya ilan sa mga karapatang pangkabuhayan
gumawa ng Plano upang masugpo ang sakit sila ay hindi na lamang nagpapa-tsek-ap. at panlipunan. Ang mga pangrehiyong
na AIDS, at kasama rito bilang ubod na Kulang ang pampublikong edukasyon sa sistema ng karapatang pantao, katulad ng
bahagi ang panggagamot laban sa retrovirus. kalusugan at hindi sapat ang impormasyon itinatag ng Organisasyon ng mga Estados sa
tungkol sa kontrasepsyon. Dahil hindi Amerika (Organization of American States),

Index: ACT 35/002/2010 Amnesty International Setyembre 2010


6

© Kadir van Lohuizen/NOOR


© Rachna Dhingra

ang Unyon ng Afrika (African Union) at ang PINAGKAIT NA REMEDYO


Konseho ng Europa (Council of Europe), ay Ang pagkilala sa mga karapatan at
may mga mekanismo para sa mga daing at ang pagkakaroon ng institusyon na
maaaring magbigay ng remedyo para sa mga makakatugon dito ay hindi makakagarantiya
paglabag sa ilan sa mga karapatang ito. ng epektibong remedyo para sa mga
paglabag kung ito ay magaganap. Kung
Ang ilang pamahalaan ay nangangatwiran ang ahensya na dumidinig sa kaso ay
laban sa ligal na remedyo para sa mga walang kusa na magbigay ng hustisya,
karapatang pangkabuhayan, panlipunan o hindi pinapahintulutan na magbigay
at pangkalinangan dahil sila ay may takot ng epektibong remedyo, o maaaring
na magbibigay-daan para sa mga korte, maimpluwensiyahan ng gobyerno, ang mga
kaysa sa kongreso, na magtakda ng mga paglabag ay maaring hindi maparusahan.
pangkabuhayan at iba pang polisiya, at
makakasagabal ito sa proseso ng paggawa Kapag ang pamahalaan ay magsagawa ng
ng badyet. Ngunit sa praktika, karaniwan mga aksyon na nagreresulta ng paglabag sa
ay inaatasan lamang ng mga korte ang mga karapatang pantao sa ibang bansa, katulad
pamahalaan na gumawa ng bagong polisisya ng pagpondo sa mga proyekto na naging
o baguhin ang mga umiiral na. Binibigyang dahilan ng sapilitang pagpapaalis, ang mga
daan nito na tasahin ng mga korte kung remedyo para sa mga biktima ay karaniwang
ang mga polisiya ay naaayon sa obligasyon limitado o wala. Karaniwang nakikita ng
ng bansa sa karapatang pantao sa ilalim ng mga biktima ng mga pang-aabuso ng
pambansa at internasyunal na batas, ngunit makapangyarihang kumpanyang transnational
hindi nagtatakda kung anong polisiya ang na ang kanilang pamahalaan ay walang
© Private

nararapat na ipatupad. kakayahan o pagkukusa na magkaloob


ng remedyo. Ang mga pagsisikap upang

Amnesty International Setyembre 2010 Index: ACT 35/002/2010


Sa malayong kaliwa: Dalawang batang lalaki 7
ang nag-iigib ng tubig mula sa kontaminadong
balon sa Sundar Nagar Colony sa Bhopal, India,
2004. Ang mga pambomba (pumps) sa mga
kontaminadong balon ay pininturahan ng pula ng
gobyerno.

Sa kaliwa: Siklab ng gas na malapit sa isang


komunidad ng Iwhrekan, Delta State, Nigeria,
Febrero 2008.

Sa ibaba: Mga kababaihan na dumalo sa


kurso ukol sa karapatan ng mga kababaihan
na inorganisa ng league of Women’s Lawyers,
Tajikistan, July 2009.

kahit na may kakulangan sa bayad pinsala


na napagkasunduan para sa mga biktima.
Dagdag dito, nakaranas ng maraming
balakid, kasama na ang korapsyon,
mahahabang pagkaantala at pagkakait ng
tugmang mekanismo para sa apila, ang mga
biktima na sumubok kumuha ng pondong
pambayad- pinsala.

Patuloy pa rin ang isang kaso sa korte


na humihingi ng obligadong paglilinis sa
makamit ang hustisya sa mga korte sa bansa industriyal na lugar. Sa kabila ng utos
ng kumpanya ay magastos, gumugugol ng ng Kataas-taasang Hukuman ng Madhya
malaking oras, at bibihirang nagtatagumpay. Pradesh na linisan ang lugar, kailangan pa
rin itong ipatupad ng gobyerno at ang mga
Sa Bhopal, India isang malawakang tagas ng ligal na argumento tungkol sa kanilang mga
nakakalasong kemikal mula sa isang planta pananagutan ay tumatagal na ng ilang taon.
ng pestisidyo na pinapatakbo ng Union
Carbide India Limited (UCIL) noong 1984
ay nagresulta sa kamatayan ng labingwalo MGA HADLANG SA
hanggang dalawampung libong (18,000- PAGKAKAMIT NG HUSTISYA
20,000) tao. Kalahating milyong tao ang Ang mga bayaran para sa pagkamit ng
nalantad sa mapanganib na hangin mula rito. hustisya ay karaniwang di abot- kaya
Pagkalipas ng dalawampu’t limang (25) taon, ng maraming tao, particular yung mga
ang lugar ng tagas ay hindi pa rin nalilinisan. nabubuhay sa kahirapan. Ang mga biktima
Mahigit sa isandaang libong (100,000) ng polusyon ng mga kumpanya ng langis sa
tao ang patuloy na nagdurusa dahil sa mga Nigeria ay humaharap ng mga bayarin para
kaugnay na problemang pangkalusugan at sa abugado, gastusin sa biyahe, gastusin
kawalan ng abo’t-kayang serbisyong medikal. sa korte at maaring bayarin pa sa mga
expertong testigo at siyentipikong ebidensiya
Di naglaon, nagkaroon ng kasunduan sa upang mapatunayan na naapektuhan sila ng
labas sa hukuman sa pagitan ng pamahalaan polusyon.
at ng nakabatay sa US na kumpanyang
Union Carbide Corporation (ang punong Sa Brazil, karaniwang may kusa ang mga
kumpanya ng UCIL). Pinagtibay ng Kataas- korte na iutos sa estado na magbigay ng
taasang Hukuman ng India ang kasunduan serbisyong pangkalusugan sa sinumang

Index: ACT 35/002/2010 Amnesty International Setyembre 2010


8 pinagkaitan nito. Ngunit ang kolektibong limitadong pagkukunan ng maiinom na
litigasyon upang matugunan ang tubig, pagkain at gamot. Ang kanilang
sistematikong kakulangan ng pamahalaan lupang ninuno ay nasa kamay ng mga
upang masiguro ang karapatan sa kalusugan pribadong tao. Noong mga taong 2005 at
ay hindi ganoon kasing matagumpay. 2006, dinesisyunan ng Inter-Amerikanong
Karaniwang ang may kakayahang magbayad Korte sa Karapatang Pantao (Inter-American
ng abugado ang siyang nakakakuha ng Court of Human Rights) na ibalik ang mga
hustisya. lupain sa mga Yakye Axa at Sawhoyamaxa.

Dapat gawin ng mga pamahalaan at Ang mga susing miyembro ng pamahalaan


pambansang hukuman sa iba’t-ibang panig ng Paraguay, pagkatapos mahikayat ng
ng mundo na mas abot-kaya ng lahat ang mayayaman at makapangyarihang may-ari ng
hustisya sa pamamagitan ng pagtanggal ng mga lupa, ay sumalungat sa pagpapatupad
mga hadlang sa pamamaraan at iba pang ng mga hatol. Noong Oktubre 2009,
balakid na nagreresulta sa kahirapan ng bumoto ang Senado ng Paraguay laban sa
mga biktima na abutin ang sistemang pang- pagbabalik ng lupang ninuno sa mga Yakye
hustisya. Dapat isiguro nila na ang mga Axa. Ngayon, naghahanap ang gobyerno ng
remedyo ay nakakatugon sa sistematikong mga alternatibong lupain kaysa ibalik ang
kakulangan ng pamahalaan. Nararapat na mga lupaing mayroon silang mahigpit na
magbigay ang gobyerno ng ligal na tulong pangkalinangang pagkakabuklod (cultural
(legal aid) at alisin ang mga bayarin sa ties).

© Amnesty International
korte para sa may mabababang kita. Dapat
rin nilang tiyakin na alam ng mga tao ang Sa Czech Republic, madalas na hindi
kanilang mga karapatan. isinasama ang mga batang Romani sa
pangkaraniwang edukasyon at inilalagay sa
Maraming mga biktima ng paglabag ay mga paaralang pampraktika at mga klase
walang kakayahang maglaan ng oras at pera na para lamang sa mga mag-aaral na may
upang panagutin ang gobyerno. Ang ilan “katamtamang kapansanang mental” na
ay karaniwang nagpupunyagi para lamang kung saan ay itinuturo ang mas mababang Sa itaas: Sa tahanan ni Belen Galarza, isang
mabuhay. Ang pasanin ng mga biktima kurikulum. Nong 2007, inobliga ng Korte miyembro ng Sawhoyamaxa, kung saan siya ay
ay dapat mabawasan sa pamamagitan ng para sa Karapatang Pantao ng Europa naninirahan kasama ng sampung (10) miyembro
pag-obliga sa mga pambansang institusyon (European Court of Human Rights) ang ng kanyang pamilya sa tabi ng Pozo Colorado-
sa karapatang pantao at mga regulatory pamahalaan na tapusin ang paghihiwalay- Concepcion highway, Santa Elisa, Paraguay,
bodies na pro-aktib na magmatyag sa mga lahi sa mga paaralan at ituwid ito sa abot na Nobyembre 2008.
ginagawa ng pamahalaan, mag-imbestiga ng maaari.
mga alegasyon ng paglabag, magtakda ng Sa kanan: Mga batang Romani na pumapasok sa
mga parusa at, kung kailangan at hangga’t Hiniling ng gobyerno ng bansang Czech na paaralang nakalaan para sa mga kabataang may
maaari, ay tumulong sa mga biktima upang itigil ng mga direktor ng mga paaralan at “katamtamang kapansanang mental” sa Ostrawa,
maabot ang korte. panrehiyong awtoridad ang hindi tamang Czech Republic, Febrero 2009.
paglalagay ng mga batang Romani sa
mga paaralang pampraktika. Ngunit
BAKIT SUSI ANG LIGAL NA ang mga kautusang ito ay hindi angkop makamit ang hustisya. Ang aktibismo
PAGPAPATUPAD (Legal na naipapatupad at hindi naglagay ang ng mga sosy�o-sibiko mula sa pambansa
Enforcement) gobyerno ng karampatang ligal o praktikal hanggang sa pinakamababang antas
Sa ilang pagkakataon, pinapahina ng na pananggalang o mga ispesyal na at ang pampublikong suporta sa mga
mga pamahalaan ang pagpapatupad kaparaanan upang maisama ang mga Roma batas sa karapatang pantao at ang mga
ng karapatan sa pamamagitan ng hindi sa pangkaraniwang edukasyon. institusyon nito ang susi upang masiguro
pagpatupad ng mga desisyon ng mga ang pananagutan ng pamahalaan. Ang ligal
pambansa at panrehiyong korte. Ang mga Ang kakulangan sa pagpapatupad ng mga na pagpapatupad ng karapatang pantao ay
katutubong Yakye Axa at Sawhoyamaxa desisyong ito ang nagpapanatili sa kulturang nararapat na makasama ng pagpapalago ng
sa Paraguay ay nabubuhay sa mga impunidad kung saan may kalayaang pampublikong suporta para sa karapatang
pansamantalang tirahan sa isang maliit lumabag at maaaring makapagpahina ng pantao para sa lahat, kahit sinuman
na lupain sa tabi ng lansangan na may loob ng ibang biktima na kumikilos upang ang makikinabang nito. Ang sinuman

Amnesty International Setyembre 2010 Index: ACT 35/002/2010


© Amnesty International 9

Index: ACT 35/002/2010 Amnesty International Setyembre 2010


10 © Amnesty International

Sa itaas: Pinag-aaralan ng mga batang mag- na sumasang-ayon sa mga paglabag sa


aaral ang tungkol sa karapatang pantao sa isang karapatan ng ibang tao ay naglalagay sa
inisyatiba na inorganisa ng Unyon ng mga Guro alanganin ang pagtatamasa ng kanilang
ng Mongolia (Mongolian Teachers’ Trade Union) sariling karapatan sa hinaharap.
sa Ulaanbaatar, Mongolia.

Sa kanan: Ang gusali ng Prestes Maia sa Sao INTERNASYUNAL NA


Paulo, Brazil. Pagkatapos maabandona nang HUSTISYA
mahigit na 12 taon, ito ay tinirhan noong 2003 Noong Disyembre 2008, ang Pangkalahatang
ng 468 pamilya, kung saan naging simbolo ito Kapulungan ng mga Nagkakaisang Bansa
ng sitwasyon ng mga walang tirahan (homeless). (United Nations General Assembly) ay
Pagkatapos bantaan na sapilitang silang nagkasundo sa Internasyunal na Protocol
papaalisin sa loob ng ilang taon, sinuspinde para sa Internasyunal na Kasunduan sa
ng korteng pang-apila ng Sao Paulo ang hatol Karapatang Pangkabuhayan, Panlipunan at
ng pagpapaalis (eviction order) habang ang Pangkalinangan (Optional Protocol to the
mga negosasyon sa munisipyo ukol sa kanilang International Covenant on Economic, Social
alternatibong pabahay ay matagumpay na and Cultural Rights o ICESCR). Ang Protocol
nalutas. ay makakatulong sa mga taong nilabag
ang karapatan sa kanilang sariling bansa,
Malayong kanan: Si Rasmata, isang batang at mga taong pinagkaitan ng epektibong
babaeng humihilab ang tiyan (in labor) para sa pambansang remedyo, upang dumulog sa
kanyang unang anak ay nakahiga sa pasilyo ng Nagkakaisang Bansa (United Nations) para
maternity ward habang naghihintay ng duktor sa sa hustisya.
© Ricardo Lisias

Yalgado Hospital, Ouagadougou, Burkina Faso,


2009. Diringgin ang mga hinaing ng tao ng
Komite ng Nagkakaisang Bansa para sa
Karapatang Pangkabuhayan, Panlipunan at
Pangkalinangan (United Nations Committee

Amnesty International Setyembre 2010 Index: ACT 35/002/2010


© Anna Kari 11

on Economic, Social and Cultural Rights), Ang Amnesty International ay kabilang gobyerno. Sa halip, sila ay umaasa sa
isang malayang grupo ng mga internasyunal sa Internasyunal na Koalisyon ng mga kagandahang loob ng pamahalaan.
na eksperto. NGO (International NGO Coalition) para
sa Optional Protocol ng ICESCR, na Kung walang pananagutan ang mga
Ang Protocol ay hindi lamang matagumpay na nag-sulong sa pagtatatag gobyerno, ang mga itinakda nilang layunin
mapapakinabangan ng mga taong may nito sa UN, at patuloy na nangangampanya tungkol sa MDGs ay maaaring mabigo. Sa
dinadaing, maaring maimpluwensiyahan upang mapagtibay ito sa buong mundo. Burkina Faso, napahina ang polisiya ng
ng mga desisyon nito ang mga hukumang gobyerno na ipagkaloob ang pangangalagang
pambansa at pangrehiyon saan mang panig pangkalusugan sa mga buntis dahil sa mga
ng mundo. Dagdag pa rito, makakatulong MILENYONG ADHIKAIN SA iligal na sinisingil ng mga ospital. Ang mga
ito upang maihayag ang mga pagkakamali PAG-UNLAD (Millenium kababaihang humaharap sa mga ganitong
ng mga pamahalaan sa pagpapatupad Development Goals) bayarin ay may limitadong pagpipilian kung
ng mga karapatang pangkabuhayan, Ang mga pinuno sa buong mundo ay saan nila idulog ang kanilang mga hinaing
panlipunan at pangkalinangan. nangakong kikilos upang makamit ang at kulang ang mga mekanismo upang
mga Milenyong Adhikain ng Nagkakaisang maipaabot ito – maaaring sa nangangasiwa
Ang Protocol ay ligal na nagbubuklod Bansa sa Pag-unlad (UN Millenium sa loob ng ospital, sa pamamagitan ng
lamang sa mga bansang kasapi nito. Ito Development Goals o MDGs), kasama regulatory body para sa kalusugan, o sa
ay maipapatupad kapag may 10 estado na na rito ang pagpababa ng bilang ng mga pamamagitan ng korte.
nagratipika nito. mahihirap, paniniguro ng kalusugan ng mga
ina, pagtaas ng kakayahang magkaroon ng Kung ang mga pamahalaan ay seryoso
Binuksan ang pagpirma sa Protocol noong tubig at sanitasyon at mapabuti ang mga upang masiguro ang karapatang pantao
Setyembre 24, 2009. Pagdating ng buhay ng mga naninirahan sa mga slums. at mapababa ang kahirapan, nararapat na
Hulyo 2010, 33 bansa ang pumirma at Ngunit maraming mga taong namumuhay magtatag o magpatibay ng mga pambansang
isinaad nila ang kanilang intensiyon na sa kahirapan, kagaya ng mga nakatira sa mekanismo para sa pananagutan (national
iratipika ito. Ang mga bansang kauna- slums, ay karaniwang hindi kasali sa mga accountability mechanisms) at sumali sa
unahang nagratipika nito ay ang Ecuador at programa ng MDG. Hindi nila naaabot pang-rehiyon at internasyunal na mekanismo
Mongolia. ang mga mekanismo para managot ang katulad ng Optional Protocol ng ICESCR.

Index: ACT 35/002/2010 Amnesty International Setyembre 2010


12
Mga REKOMENDASYON
Tinatawagan ng Amnesty International ang lahat ng
pamahalaan na:
n  Siguruhin na maipatupad ang mga karapatang
pangkabuhayan, panlipunan at pangkalinangan
Nararapat na iratipika ng lahat ng bansa ang
Internasyunal na Kasunduan sa Karapatang
Pangkabuhayan, Panlipunan at Pangkalinangan
(International Covenant on Economic, Social and
Cultural Rights o ICESCR) at ang Optional Protocol nito.
Nararapat ding siguruhin ng mga gobyerno na ang mga
karapatang ito ay maipapatupad sa pambansang batas.
n  Siguruhin ang epektibo at abot-kayang remedyo kung
may paglabag
Nararapat na tanggalin ng gobyerno ang mga hadlang
upang makamit ang hustisya para sa mga biktima
ng paglabag sa karapatang pantao, particular na
rito ang mga naghihiwalay (exclude) sa mga taong
namumuhay sa kahirapan, at ang pagbibigay ng ligal
na tulong (legal aid). Dapat din nilang siguruhin na
ang mga pambansang institusyon sa karapatang
pantao at mga regulatory bodies ay may kakayahan
at may mandatong mag-imbestiga sa mga daing
tungkol sa mga paglabag at magmonitor sa pagkilos
ng gobyerno upang masiguro ang pagpapatupad ng
obligasyon nito sa karapatang pantao.
n  Sumunod ng buong-buo sa desisyon ng hukuman
Nararapat na sundin ng mga pamahalaan ang mga
desisyon ukol sa karapatang pantao mula sa hukuman,
pangrehiyon at internasyunal na mekanismo.

Ang ‘Isabatas ang ating Mga Karapatan’ ay isa sa


mga pangunahing tema sa Demand Dignity Campaign
ng Amnesty International na naglalayong wakasan
ang mga paglabag sa karapatang pantao na siyang
nagdadala at nagpapalala sa kahirapan.

Upang malaman kung ang inyong pamahalaan


ay lumagda o nagratipika ng Optional Protocol sa
ICESCR at upang makakuha ng mga risorses at © iStockphoto.com/arturbo
mga materyales para sa pangangampanya ukol
sa karapatan sa pangkabuhayan, panlipunan at
pangkalinangan, bisitahin ninyo ang aming website:
www.amnesty.org/demand-dignity.

WWW.DEMANDDIGNITY.ORG
Ang Amnesty International ay isang pandaigdigang kilusan ng 2.8 milyong supporter, miyembro at
www.amnesty.org

aktibista sa mahigit 150 bansa at teritoryo na nangangampanya para wakasan ang pang-aabuso ng
karapatang pantao.
Index: ACT 35/002/2010

Adhikain naming matamasa ng lahat ng tao ang lahat ng karapatang nakatitik sa Pandaigdig na
Setyembre 2010

Pagpapahayag ng Karapatang Pantao at iba pang pamantayang internasyunal para sa karapatang pantao.
Kami ay malaya sa anumang pamahalaan, pampulitikang ideolohiya, pangkabuhayang interest o relihiyon
Amnesty International Setyembre 2010 at kalakhang
Index: pinopondohan ng aming mga kasapi at publikong donasyon.
ACT 35/002/2010