You are on page 1of 281

GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

GEOGRAFIJA INTERESANTNO
Online geografski časopis
01.01.2019.-31.03.2019.
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

O časopisu
Online časopis Geografija interesantno nastao je kao otelotvorenje želje administratora isto-
imene facebook grupe da se najkvalitetniji prilozi sačuvaju i objave kao jedna celina i kao takvi budu
dostupni svima na jednom mestu. Kriterijumi na osnovu kojih su prilozi odabrani su (uglavnom) ko-
mbinacija dobrog teksta i lepe fotografije. Naravno, mi od naših članova ne tražimo pisanje naučnih
ili seminarskih radova, eseja, putopisa i slično, tj. ovde neće biti dat skup naučnih radova, niti će fo-
rma teksta pratiti formu profesionalnog geografskog izlaganja. Međutim, očekujte veoma zanimljive
podatke i lepe fotografije poznatih, nepoznatih, neobičnih ili sasvim običnih mesta preuzetih iz naše
grupe.

Svi prilozi koji su odabrani za ovaj broj časopisa biće dati, uglavnom, u neizmenjenom fo-
rmatu od onog u grupi. Potrudio sam se da ispravim gramatičke, slovne i druge greške, međutim,
verovatno je neka negde preostala - ne zamerite.

Naravno, prilozi administratora nisu uvršteni u časopis.

O grupi
Grupa Geografija Interesantno osnovana je 05.03.2013. godine. Grupu je osnovao Dragomir
Mikić kome se kasnije pridružuju i smenjuju brojni članovi admin tima. Danas, admin tim grupe čine
Dragomir Mikić, Jasmina Selačanin, Nataša Kalaš, Miloš Gajić, a pored njih tu su i moderatori Maša Ilić
i Safet Gođuli.

Naša grupa je obrazovno-zabavnog tipa i, u trenutku pisanja ovog premijernog broja časo-
pisa, ima preko 28000 članova uglavnom sa prostora republika bivše Jugoslavije ali i šire. Ukoliko
posetite našu grupu imaćete priliku da vidite lepe fotografije raznih lokacija širom planete, ali i nauči-
te neke zanimljive geografske činjenice o tim mestima.

Najzastupljenije oblasti geografije u grupi su, logično, turistička geografija i opšta fizička ge-
ografija. Pored njih u grupi možete naći priloge koji se tiču geomorfologije, geologije, hidrologije, ma-
tematičke geografije, demografije, politčke geografije, kartografije i drugih geografskih disciplina i
nauka srodnih geografiji.

Ukoliko niste član grupe a čitate ovo, možete nas pronaći jednostavnim pretraživanjem ime-
na grupe na facebook-u ili klikom na sledeći link: https://www.facebook.com/groups/dragomirakis/

Pridružite nam se i uživajte u lepim fotografijama i zanimljivostima naše planete (a i šire).

Vaš admin i urednik Miloš Gajić

1
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

1. Hram svih religija, Kazanj, Tatarstan, Rusija.


Na obalama Volge u selu Stari Arakino je jedna od najneobičnijih znamenitosti Kazanja -
Vaseljenska crkva ili kako je nazivaju, Hram svih religija. Hram svih religija je arhitektonski kompleks
koji je izgradio Ildar Khans. Ildar je bio talentovani umetnik, arhitekta, vajar, pa čak i iscelitelj.
Izgradnja hrama svih religija započeta je 1994.godine. Prema Ildaru, ovaj kompleks je arhitektonski
simbol vera, nacija i kultura.

Monumentalna građevina je kaskadna zgrada, gde koegzistiraju pravoslavna i ka-tolička


crkva, muslimanska džamija i jevrejska sinagoga, budistički hram i kineska pago-da. Kompleks se
sastoji od 16 kupola, koje simbolizuju najpopularnije religije sveta.

Nažalost, Ildar Khans umro je 2013. godine te neće videti svoju kreaciju završenu. Danas je
hram svih religija kulturni centar. U koncertnoj sali hrama održavaju se muzi-čke svečanosti i večeri
poezije, a u umetničkoj galeriju razne izložbe i kursevi. Hram svih religija je kultni element svetskih
religija, kao i simbol izgubljenih civilizacija.

01.01.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

2
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

2. Jezero Ladoga, arhipelag Valaam i Spaso-Preobraženski manastir


Ladoga je najveće jezero u Evropi i nalazi se na severu Rusije. Biser Ladoge je bio i ostaje Va-
laam – arhipelag u Ladoškom jezeru na kome je muški Spaso-Preobraženski manastir. Prvi od Hristo-
vih učenika, Sv. apostol Andrej Prvozvani je, prosvećujući Skitiju, iz Novgoroda otišao na Valaam gde
je srušio mnogobožačka kapišta (hramove) i podigao kameni krst. Sveti Apostol je prorekao Valaamu
veliku budućnost, koja je nastupila posle osnivanja i procvata monaške obi-telji. Valaam je bez mana-
stira nezamisliv.

Površina 50 valaamskih ostrva iznosi 37 kvadratnih kilometara. Toliko zapanjujuća priroda


kao Valaamska ne može se sresti nigde u Evropi: mnoštvo sasvim uspravnih stena koje se dižu u vi-
sinu i odlaze u dubinu – ostrvca, mali rtovi, uvalice. Tesnaci i jezerca između bujnog rastinja i sumo-
rnih stena u svom plavetnilu odražavaju sve predmete, a vitka crnogorična šuma dopunjava opštu
sliku, pridajući svemu čaroban, predivan izgled. Tvrđavu Orešek (oraščić) podigao je 1323. godine
unuk Aleksandra Nevskog. Do XVIII veka tvrđava je imala odbrambeni značaj i više puta su je opse-
dali Šveđani, a potom je služila kao državni zatvor za članove carske porodice. Sve se to može videti
tokom putovanja motornim brodom.

01.01.2019.

Autor priloga: Viktorija Nikolovska

3
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

3. Uluru, Nacionalni Park Kata Tjuta, Australija


Australija, daleki kontinent, najjužnija zemlja naše planete, zemlja emua, sisavaca tobolčara,
postojbina Aboridžina, obećana zemlja europskih doseljenika, po mnogo čemu je unikatna. To je je-
dina država svijeta čija teritorija zauzima čitav kontinent, zemlja jedinstvene kulture, netaknute pri-
rode i stanište mnogih životinjskih vrsta koje su na ostalim kontinentima davno isčezle.

U samom srcu te “zemlje na kraju svijeta”, u južnom dijelu njezine države Sjeverni teritorij,
smješten je Uluru – Kata Tjuta, jedan od dva najpoznatija i najveća Nacionalna parka ove zemlje. Ulu-
ru je jedinstvena turistička atrakcija Australije koja privlači ogromnu pažnju znatiželjnika iz svih kra-
jeva svijeta. A za same Australce, ovaj nacionalni park je najveći ponos. Inače, park se nalazi u vlasni-
štvu i pod upravom domorodačkog naroda Anangu, starosjedilaca koji ovdje žive više od 30.000 go-
dina. Uluru je najpoznatiji rezervat biosfere u Australiji. Međutim, za lokalno stanovništvo ovo podru-
čje je važno ne samo zbog prirodnih ljepota, nego i kao zona u kojoj se nalazi dom mnogih božansta-
va.

Uluru je ustvari brdo stvoreno pod utjecajem tektonskih pokreta prije 500 milijuna godina.
Pijesak nošen vjetrom oblikovao je zaobljenu, slonovsku masu koja se naglo uzdiže iz ravnice. Najveći
dio ove stijene nalazi ukopan u pijesak, iz koga izranja njegov jedini vidljivi dio – zaravnjeni vrh visok
348m. Pri dnu njegov opseg iznosi 10km.

Aboridžini ovu stijenu zovu Uluru, dok je u svijetu poznatija pod nazivom Ayers rock. Za Abo-
ridžine je ova drevna crvena stijena oduvijek bila sveto i mistično mjesto, a danas je svojevrstan naci-
onalni simbol.

Kako se sunce kreće po nebu, tako se Uluru žari u različitim nijansama. U zoru sjaji naranča-
stim sjajem, u rano jutro sjene ga boje u tamnije nijanse, u podne dobiva boju jantara. Ipak, ovo stje-
novito brdo je najimpresivnije u suton, kada se pretvara u masu spektakularnog izgleda, nalik užare-
nom ugljenu.

Sve do sedamdesetih godina XIX stoljeća Ayers rock nije bio poznat Europljanima, a onda su
ga otkrila dva istraživača koji su stijeni dali ime po tadašnjem premijeru države Južna Australija. Da-
nas ovo mjesto posjeti oko milijun turista godišnje. Najveća avantura za njih je penjanje do vrha sti-
jene, za što je potrebno oko 2 sata. Međutim, Aboridžini se ne penju jer je to za njih sveto mjesto, a to

4
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
ne savjetuju ni turistima. Većina posjetitelja, naravno, ne može odoljeti izazovu i oglušuje se o upozo-
renja i molbe Aboridžina.

Nedaleko odatle nalazi se i aboridžinsko naselje u koje obavezno svrati svaki putnik. Tu do-
maćini s oduševljenjem pokazuju svojim gostima domaće rukotvorine i igre, pripovijedaju im o loka-
lnim običajima i poslužuju ih tradicionalinim jelima.

Iz okolnog prostora uzdiže se 36 kupola od kamena, koji se redaju jedna za drugom formira-
jući krug. To je planina Kata Tjuta, znana i pod imenom Olga. Prevedeno sa aboridžansko jezika to bi
značilo „Mnogo glava“. Najviša kupola doseže 550 metara nadmorske visine, što je i najviša tačka Na-
cionalnog Parka Uluru. Kupole su podijeljene uskim gudurama i klancima, a u jednom jarku u samom
središtu planine, nalazi se zadivljujuća zelena oaza nazvana Dolina vjetrova.

02.01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

5
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

4. Bajkalsko jezero, Rusija


Pored toga što je najdublje i najstarije na svijetu, Bajkalsko jezero koje se nalazi u Sibiru u
azijskom dijelu Rusije sasvim je sigurno i jedno od najljepših jezera na svijetu – tokom svih godišnjih
doba, a pogotovo tokom hladnih sibirskih zima.

Sedmo u svijetu po veličini (po površini, prim. urednika), staro oko 25 miliona godina i du-
boko 1.624 metra, Bajkalsko jezero je i najveće (najveći volumen) slatkovodno jezero koje sadrži
otprilike 20% svjetske nesmrznute površinske slatke vode. Ovo jezero se smatra iznimno važnim za
evolucijsku nauku, s obzirom da u njemu živi pregršt endemskih biljaka i životinja, od kojih se najviše
izdvaja unikatni slatkovodni Bajkalski tuljan. U drevnim kineskim tekstovima, ovo jezero je bilo po-
znato kao “Sjeverno more”. To previše i ne čudi s obzirom da je Bajkalsko jezero gotovo 640km duga-
čko, 80 km široko, a u njega se ulijeva više od 300 rijeka – ali samo jedna, Angara, teče van, a pojedi-
nim mjestima voda u jezeru je toliko čista da se često bez problema mogu vidjeti objekti koji se nala-
ze i do 40 metara ispod površine. Između maja i juna led se počne topiti, a upravo u tim momentima
Bajkalsko jezero postane magnet za turiste koji ovdje dolaze da slušaju prirodni orkestar nazvan “le-
dena muzika” – zvuk pucketanja leda i valova koji se nakon pet mjeseci ponovno probijaju na površi-
nu.

04.01.2019.

Autor priloga: Maria Dido

6
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

5. Ronda, Malaga, Španija


Ronda je grad u španjolskoj pokrajini Malaga s populacijom od oko 35.000 stanovnika, a nala-
zi se oko 100 kilometara zapadno od grada Malaga.

Rondu su prvi naselili Kelti koji su je u VI stoljeću prije nove ere zvali Arunda, a nešto kasnije
su se fenički doseljenici naselili u blizini i osnovali Acinipo, poznat lokalno kao Ronda la Vieja, Arunda
ili Stara Ronda. Trenutni grad je ipak malo moderniji, odnosno, najstarije građevine u njemu su ri-
mskog porijekla iz vremena Scipiona Starijeg koji je koristio područje da utvrdi svoje položaje. Ronda
se nakon toga opet razvila u grad, a zvaničnu titulu grada je dobila za vrijeme vladavine Julija Cezara.

Grad se nalazi u planinskom području oko 750m iznad razine mora, a najpoznatiji dio grada
je 100 metara duboki strmi kanjon El Tajo koji je usjekla rijeka Guadalevin koja teče kroz grad i koja
ga dijeli na dva dijela. Podjeljenje dijelove grada vežu 3 mosta, Puente Romano, Puente Viejo i Puente
Nuevo, od kojih je naviši Puente Nuevo, izgrađen čak 120 metara iznad tla kanjona.

Ronda je stoljećima privlačila umjetnike iz svih sfera, a neki od njih, poput Ernesta Hemi-
ngwaya i Orson Wellesa su bili i ‘povremeni’ stanovnici koji su u njemu provodili i po nekoliko mje-
seci godišnje.

02.01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

7
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

6. Venecija Bliskog Istoka, Plutajuće kuće u iračkoj močvari


Iako nije previše poznato u svijetu, u Iraku postoji fascinantno mjesto, močvara oko rijeka Ti-
gris i Eufrat koja je u jednom trenutku zauzimala više od 14.000 km2. Ovo područje je kontinuirano
naseljeno već 5.000 godina, a na svom vrhuncu ovdje je življelo oko pola miliona ljudi poznatih kao
Ma’dan.

Ma’dani su kombinacija nekoliko plemena koja su razvila prekrasnu eko-friendly kulturu koja
je hiljadama godina živjela od prirodnih resura koje nudi močvara. Ono što se posebno izdvaja u nji-
hovom načinu života jesu plutajuće kuće u cijelosti izrađene od trstike. Ma’dani naprave ovakvo je-
dno arhitektonsko čudo za samo tri dana, i to bez upotrebe eksera ili drva, a za njih čak naprave i ma-
leni otok od blata i granja. Od 2003. godine u močvari živi oko 1500 ljudi, i to u svojim tradicionalnim
plutajućim kućama.

07.01.2019.

Autor priloga: Maria Dido

8
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

7. Zanimljivosti u vezi sa pasošima sveta


Ujedinjeni Arapski Emirati sada imaju najmoćniji pasoš na svetu, prema novom rangiranju
Passport Indeksa, a građani UAE mogu da putuju u najveći broj zemalja bez viza.

Passport Index prati koliko je pasoš koje zemlje "upotrebljiv", a pasoš Emirata dospeo je na
prvo mestu nakon što je od 1. decembra građanima te zemlje omogućeno da putuju na još četiri de-
stinacije bez vize. Tako je pasoš UAE pobedio singapurski pasoš, koji je bio na prvom mestu, a sada je
na drugom, zajedno sa nemačkim dokumentom, koji je takđe bio na prvom mestu 2017.

Na trećem mestu su Danska, Švedska, Finska, Luksemburg, Francuska, Italija, Holandija,


Španija, Norveška, Južna Koreja i SAD. Četvrto mesto dele Belgija, Austrija, Japan, Grčka, Portugal,
Švajcarska, Irska, Kanada i Ujedinjeno kraljevstvo.

Na petom mestu najmoćnijih pasoša su Češka i Mađarska, slede Malta, Island i Novi Zeland,
na sedmoj poziciji su Malazija, Slovenija, Poljska, Litvanija, Slovačka, Letonija i Australija. Osma je
Estonija, slede Rumunija i Bugarska, a na desetom mestu su Kipar i Lihtenštajn. Srbija se nalazi na 32.
mestu najmoćnijih pasoša, a naši građani bez vize mogu da posete 83 države.

Većina zemalja za pasoše koristi jednostavne, tamne nijanse crvene, plave i zelene ili crnu.
Zašto? Pa, tamne boje su "zvaničnije", a na njima se manje primećuju i prljavština i habanje, što nije
beznačajno ako uzmete u obzir da je u pitanju važan dokument. Ima i par izuzetaka Ujedinjene Nacije
UN izdaju svetlo plave pasoše. Državljani Švedske koji izgube pasoš u inostranstvu dobiće po hitnom
postupku putni dokument ružičaste boje.

09.01.2019.

Autor priloga: Goran Šterjoski

9
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

8. Države u kojima se Božić proslavlja kao zvanični i/ili državni praznik,


prema datumu proslave

Napomene:
- U nekim državama se zvanično proslavljaju "oba" Božića (Ukrajina, Belorusija, uslovno rečeno i
BiH)

- Jermenska crkva proslavlja Božić prema "originalnom" datumu, 6. januara (tog datuma su prve hri-
šćanske crkve slavile ovaj praznik)

- Koptska i ostale srodne crkve Božić obeležavaju kada i pravoslavne crkve u Srbiji, Rusiji itd.

- Pravoslavne crkve u Rumuniji, Moldaviji, Bugarskoj i Grčkoj koriste Milankovićev kalendar, koji se
trenutno poklapa sa Gregorijanskim kalendarom, a koji je u upotrebi u katoličkoj i protestantskim
crkvama.

- U sivo obojenim državama Božić nije državni/javni praznik.

08.01.2019.

Autor priloga: Zoran Nikolić

10
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

9. Sveti Nikola ili Školj, najveće ostrvo Crne Gore


Sveti Nikola ili Školj je najveće ostrvo Crne Gore. Prostire se na 47 hektara. Ostrvo je poveza-
no sa Budvom podmorskim sprudom Tunja na kojem se za vrijeme osjeka vodostaj spušta na svega
pola metra pa se gotovo može pregaziti. Za ostrvo je vezana i interesantna legenda o Sv. Savi koji je u
dva navrata 1229. i 1234. god. iz Beograda polazio za Palestinu. Kad je krenuo na putovanje je nastalo
nevrijeme a brod kojim je trebao da putuje je čekao sklonjen u zavjetrini školja. Čekajući na obali Sv.
Sava je u vodu bacao kamenčiće od kojih se stvorio put do ostrva kojim su on i njegovi pratioci potom
došli do brda. Na ostrvu se nalazi crkva Sv. Nikole koji je zaštitnik pomoraca. Prema predanju podigli
su je Krstaši Rajmunda Tuskog krajem XI vijeka. Smatra se da je krstaše ovdje pogodila kuga koja je
neke i usmrtila. Preživjeli su podigli crkvu a preminule sahranili oko nje. Crkva je u razornom zemljo-
tresu 1979. srušena ali je kasnije obnovljena.

Ostrvo je bilo do skoro prirodni rezervat. Šesdesetih godina XX vijeka ovdje su dovedena dva
para jelena Lopatara sa Briona a naseljeni su i mufloni, šumski zečevi i fazan. Kažu da se na ostrvu ra-
nije nalazilo i do pet jelena koji su se noću spuštali do plaže ali su svi pobijeni u krivolovu poslednjih
10 godina.

08.01.2019.

Autor priloga: Strahinja Živaljević

11
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

10. Spomenik Decebalu, Đerdapska klisura


Iako mnogi smatraju da je spomenik Decebalu, poslednjem kralju Dakije i oštrom suparniku
Rimskog carstva, nastao u neka davna vremena, istina je potpuno drugačija. Ovaj monumentalni spo-
menik, koji se nalazi na rumunskoj strani tzv. Malog kazana, zapravo je nastao između 1994. i 2004.
godine.

Skulptura je visoka 43 metra a široka 31 metar. Izgradnja je bila izuzetno komplikovana i


naporna, zbog izrazito nepristupačne lokacije. Trenutno je najviši kameni reljef u Evropi.

Investitor za izgradnju skulpture bio je Iosif Constantin Drægan, kontroverzni rumunsko-ita-


lijanski biznismen, pisac i (pseudo)istoričar, jedan od pobornika teorije da su Rumuni "narod najsta-
riji", da je celokupna ljudska civilizacija nastala na prostoru današnje Rumunije, kao i da Rumuni tu
oblast naseljavaju već 100.000 godina. Uz to, Iosif Drægan je bio i osnivač i vlasnik kompanije Bu-
tanGas, jednog od najvećih evropskih snabdevača tečnim gasom, ali i bliski saradnik Sekuritatee,
ozloglašene rumunske tajne policije.

Drægan je predlagao da se na suprotnoj obali Dunava napravi skulptura cara Trajana, najve-
ćeg neprijatelja kralja Decebala, ali je srpska strana to odbila.

10.01.2019.

Autor priloga: Zoran Nikolić

12
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

11. Dani koji su nestali iz kalendara


Najduža godina u istoriji trajala je 445 dana. To je bilo 46. godine pre nove ere. Tada je rimski
imperator Julije Cezar pozvao iz Aleksandrije astronoma Sosigenija da unese ispravke u rimski kale-
ndar. Rimljani su znali da godina traje 6 sati duže od 365 dana, ali su do tada koristili kalendar bez
prestupnih godina. Zbog viška se bilo nakupilo 67 dana razlike, koje je Sosigenije dodao u 46. godinu,
a potom uveo da se svake četvrte godine na februar dodaje još jedan dan, kako ne bi nastajala razlika.

Posle ove julijanske reforme (nazvane tako po Juliju Cezaru), datumi prolećne ravnodnevice
su bili usklađeni sa Sunčevim kretanjem. Posle ove bilo je još nekoliko ispravki rimskog kalendara, a
od cara Konstantina se koristi i podela na dane u nedelji.

Kako se astronomija dalje razvijala, izračunato je da Sunčeva godina ne traje 365 dana i 6 sa-
ti, nego 365 dana, 5 sati, 48 minuta i 46 sekundi (to jest, 11 minuta i 14 sekundi kraće). Zato se od
vremena Julija Cezara, do 1582. godine, bilo nakupilo deset dana razlike.

Pošto je precizan dan prolećne ravnodnevice presudan za određivanje datuma hrišćanskog


Uskrsa (koji se određuje kao prva nedelja posle punog Meseca koji pada na ili posle prolećne ravno-
dnevice), papa Gregorije 13 je odlučio da izmeni dotadašnji julijanski kalendar.

Reformu je izvršio jezuitski matematičar Kristofer Klavijus, koji je 1582. godinu skratio za de-
set dana, a umesto da svaka četvrta godina bude prestupna, uveo je da se godine početka stoleća
(1700, 1800, 1900) preskaču kao prestupne tri puta, a da svaka četiristota godina i dalje bude prestu-
pna. Zbog toga se sa vekovima razlika između julijanskog i gregorijanskog kalendara povećala na 13
dana. No, deset dana koji su papskom odlukom izbačeni iz 1582. godine ostali su jedini datumi koji se
nikad nisu dogodili.

13.01.2019.

Autor priloga: Goran Šterjoski

13
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

12. Naselje Cagarada na obroncima planine Pilion, Grčka


Cagarada je seoce na obroncima čudesne planine Pilion, u Grčkoj. Nije samo platan star 1000
godina koga objame 16 ljudi, ono što će vas privući. U Cagaradi sve odiše na bajku. Džinovsko drvo,
zaboravljene kaldrmisane staze kroz gustu, zamršenu šumu, mahovinom ozeleneli kameni most, oro-
nule vile i neočekivani hotel "Izgubljeni jednorog".

Moćni Pilion se ovde dramatično obrušava i stvara mnoge klisure i klance. Strme staze se su-
rvavaju na tri prelepe plaže: Milopotamos, Fakistra i Damuhari, gde su snimani odlomci filma "Mama
mia." Plaže su posute pilionskim biserima koji se ergonomski prilagođavaju vašem telu prilikom leža-
nja. Svuda vas prate simboli kenta-ura jer su po mitologiji, oni naseljavali ovu planinu. Po mnogim to-
ponimima pretpostavljamo da su i naši preci ostavili svoj trag, naselivši se ovde u doba Dušanovog
carstva - informacija od istoričara Grka.

12.01.2019.

Autor priloga: Nensi Mitić

14
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

13. Kameni brod, Čista Velika, Hrvatska


Brod izgrađen isključivo od kamena građen je punih petnaest godina od milijun sitnih kame-
nčića. Usidren je na suhom vezu u Čistoj Velikoj, u zaleđu grada Vodica, samo tisuću metara udaljeno-
sti od čvorišta Pirovac u naselju Čista Velika. Kameni brod je ugostiteljski objekt, gdje nakon duge
„plovidbe” do mora možete utaliti žeđ.

16.01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

15
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

14. Najmanje naseljeno ostrvo na svetu, „Dovoljno mesta“


Za one koji to ne znaju, Just Room Enough je najmanje naseljeno ostrvo na svetu. Reč je o ma-
lom parčetu zemlje u državi Njujork, na kom je napravljena mala kuća, a pored nje je jedno drvo.

Just Room Enough je jedno od više od 1.800 ostrva na reci Sent Lorenc, koja razdvaja Njujork
i Ontario.

Nekada je bilo poznato kao Tačka. Njega je 1950. godine kupila porodica Sajzlend, da bi ka-
snije na njemu sagradila kolibu i posadila drvo. Nakon toga je svoje imanje nazvala “Just Room Eno-
ugh Island” u prevodu Dovoljno mesta (prim. urednika).

Porodica je htela da od ostrvceta napravi pravu oazu mira gde će provoditi vikende. Ali, pa-
žnja koju je privuklo pokvarila im je planove.

Ostrvo na listi Ginisove knjige rekorda

Celo ostrvo nije veće od teniskog terena, a duplo je manje od Bišop Roka, ostrva koje je nekad
važilo za najmanje naseljeno ostrvo na svetu, pa je kao takvo upisano u Ginisovu knjigu rekorda.

15.01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

16
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

15. Ostrvo Poveglia, Venecija, Italija


Poveglia je malo ostrvo koje se nalazi između Venecije i Lida u laguni na severu Italije. Među-
tim, na ovom ostrvu nema stanovnika, a vlada Italije (u čijem je vlasništvu ostrvo) zabranila je posete.
Veruje se, naime, da je ovo ostrvo ukleto, jer su ga kroz istoriju pratile brojne nesreće.

Ostrvo Poveglia se prvi put pominje u spisima 421. godine, kada su ga naselile izbeglice iz Pa-
dove i okoline bežeći pred varvarima. Ostrvo je negde u IX veku bilo gusto naseljeno, a stanovnici su
se bavili vađenjem soli i ribarenjem, pa i uzgojem hrane. Ipak, kada su đenovljanske flote napale Ve-
neciju 1379. godine, stanovnici ostrva su se ponovo spašavali bežanjem.

Postoji legenda da je tokom XVI veka na ovom ostrvu od kuge umrlo preko 160 000 ljudi. Ovo
je doduše netačan podatak jer je u XVI veku na ostrvu živela zdrava populacija (u to vreme, “ostrvo
smrti” bilo je ostrvo Lazzaretto Nuovo). Tačno je, doduše, da je tokom XVIII veka ostrvo Poveglia slu-
žilo kao karantin za obolele od kuge.

Najgori period za ovo ostrvo je, po mnogima, XX vek. U već postojećim zgradama je 1922. go-
dine ustanovljen azil za mentalno obolele. Postoji dosta neprijatnih priča vezanih za pomenuti azil, na
primer da je psihijatar koji ga je vodio bio psihopata koji je zlostavljao pacijente, a da je i sam svoj ži-
vot okončao skočivši sa zvonika kule. Takođe se priča da je na ostrvu bilo mnogo samoubistava, te da
su ga ribari zaobilazili kako u mreže ne bi “zalutali” i ljudski leševi. Azil je zatvoren 1968. godine i ru-
ševine nekadašnjih zgrada izgledaju kao scenografija za horor film. Nakon zatvaranja bolnice, ostrvo
se kraće vreme koristilo za poljoprivredu, a ubrzo je potpuno napušteno i italijanska vlada je zabrani-
la sve posete ostrvu.

Nedavno je italijanski biznismen zakupio ostrvo ali još uvek nije definitivno otkrio svoje pla-
nove. Postoje pretpostavke da bi na ostrvu čak mogao biti otvoren novi univerzitet. Da li će neko po-
želeti da studira na “ukletom ostrvu” – videćemo.

15.01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

17
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

16. Most uzdaha, Jemen


Most uzdaha u Jemenu, takođe poznat kao Most Sahara, sagrađen je u 17. veku. Most je duga-
čak 20 metara i širok oko tri metra. Nalazi se na 200 metara iznad klisure.

20.01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

18
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

17. Salar de Uyuni poznata i kao najveće ogledalo na svetu, Bolivija


U jugozapadnom delu Bolivije nalazi se Salar de Uyuni, najveća slana pustinja na svetu, mnogi
aktivni vulkani, plitka jezera u raznim bojama (lagune) i gejziri koji taj krajolik čine vanzemaljskim.

Salar de Uyuni se proteže na 11 km2 i procenjuje se da sadrži 10 biliona tona soli. Ispod po-
vršine je jezero slane vode do 20 metara dubine, pokriveno korom soli debljine izmeu nekoliko dese-
tina santimetara do nekoliko metara.

Za vreme kišne sezone, prekriveno vodom, pretvori se u najveće ogledalo na svetu.

U sredini Uyunija nalazi se Isla de Pescado s džinovskim kaktusima koji u proseku rastu jedan
santimetar godišnje.

Klima je hladna, suva i vetrovita. Leti tokom dana temperatura može dostići i 20 stepeni, dok
tokom noći pada i na -15. Zimi se temperatura može spustiti i do -25 stepeni.

20.01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

19
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

18. Potpećka pećina, Srbija


Potpećka pećina se nalazi u selu Potpeć, 14km od Užica, u severnom podnožju Drežničke gra-
dine (932 m.n.v.). Ulaz u Potpećku pećinu spada u red monumentalnih dela prirode.

Džinovski portal u obliku potkovice, visok 50m (od korita periodskog toka do svoda), a širok
12m pri dnu, odnosno 22m pri vrhu, najviši je pećinski ulaz u Srbiji. Izdubljen je na krečnjačkoj litici,
čiji je vertikalni deo visok 72m. Istražena i uređena dužina za posetioce je 555m. Ulazno silazna staza
ima preko 700 stepenika.

Potpećka pećina je izvorskog tipa: nju su izgradile vode ponornica koje poniru u Drežničkoj
dolini i posle podzemnog toka u dužini od 4-5km (u pravoj liniji), izbijaju iz pećine ili vrela ispred pe-
ćine i grade Petnicu – pećinsku reku.

18.01.2019.

Autor priloga: Viktorija Nikolovska

20
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

19. Pont de Senž ili „Majmunski most“, Engleska, Ujedinjeno Kraljevstvo


Pont de senz, sto na francuskom znaci „majmunski most“ je plutajuci drveni most kojeg je
projektovao francuski umetnik. Nalazi se na jezeru u japanskom vrtu Taton parka u Češiru na seve-
rozapadu Engleske.

Most-konopac visi u vazduhu zahvaljujuci trima velikim helijumskim balonima.

20.01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

21
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

20. Jezero na lokalitetu Zeleni vir, Durmitor, Crna Gora


Jezero na lokalitetu Zeleni vir na Durmitoru, okruženo vrhovima Zupci, Đevojka (Soa) i Bobo-
tovim kukom, najvećim vrhom planine Durmitor. Jezero se nalazi na nadmorskoj visini od nešto
iznad 2000m, ledničkog je porijekla i nerijetko presuši u doba velikih ljetnih vrućina. Fotografija na-
stala početkom novembra 2018. za vrijeme pauze tokom uspona na Bobotov kuk.

Autor fotografije Simo Terzić.

20.01.2019.

Autor priloga: Simo Terzić

22
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

21. Austronezijski jezici


Austronezijski jezici su porodica jezika rasprostranjena u Jugoistočnoj Aziji, Madagaskaru i
Okeaniji. Zajedno sa indo-evropskim, afro-azijskim i uralskim jezicima čini grupu starih i rasprostra-
njenih jezičkih porodica.

Termin austronezijski potiče od latinske reči auster (južni vetar) i grčke reči nêsos (ostrvo).
Ovo ime ilustruje činjenicu da velika većina govornika ovih jezika živi na ostrvima. Malajski jezik je
jedini austronezijski jezik značajnije zastupljen u kontinentalnoj Aziji. Neki austronezijski jezici imaju
samo par govornika, dok druge koriste desetine miliona ljudi. Lingvisti smatraju da ih ima preko
1200, što je petina ukupnog broja jezika na svetu.

U osnovi, austronezijski jezici se dele na jezike Tajvana (Formoze), sa devet podgrupa, i mala-
jsko - polinežanske jezike, koji čine desetu podgrupu. Smatra se da je Tajvan prapostojbina cele ove
jezičke grupe.

Pre početka evropske kolonijalne ekspanzije u poslednjih 5 vekova, austronezijski jezici su


bili najrasprostranjenija jezička porodica. Prostor na kojem su rasprostranjeni austronezijski jezici
obuhvata: Madagaskar, Indonežanski arhipelag, Malajsko poluostrvo, Filipine, Tajvan (2% stanovni-
štva), Fidži, Havaje, ostrva Mikronezije i Polinezije, sve do Uskršnjeg ostrva - a sve to čini čitavih 206
stepeni geografske dužine Zemlje! Najseverniji govornici žive na Tajvanu, najjužniji na Južnom ostrvu
Novog Zelanda (Maori). Manje grupe austronezijskih govornika mogu se naći i u Vijetnamu, Laosu,
Kambodži i južnom kineskom ostrvu Hajnan.

Najbrojniji austronezijski jezik je malajski, kojim govori oko 290 miliona ljudi u Maleziji,
Indoneziji, Bruneju, Singapuru i delovima Tajlanda i Filipina. Filipinski jezik (poznat i kao tagalog)
govori kao prvi ili drugi jezik oko 100 miliona Filipinaca. Malagaškim jezikom govori skoro 20 mili-
ona ljudi na Madagaskaru, a on je, od svih austronezijskih jezika, najsrodniji jezicima ostrva Borneo.

Austronezijski jezici imaju službeni status u dvadesetak država (Indonezija, Malezija, Singa-
pur, Tajvan, Fidži, Istočni Timor, Novi Zeland, Papua Nova Gvineja, Tonga, Palau...), kao i u više zavi-
snih teritorija (Tahiti, Guam, Havaji, Nova Kaledonija, Uskršnje ostrvo...).

21.01.2019.

Autor priloga: Zoran Nikolić

23
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

22. Selo Poseljani, Skadarsko jezero, Crna Gora


Na obali Skadarskog jezera, na putu između Virpazara i Rijeke Crnojevića, nalazi se selo Pose-
ljani. Nekad je ovo selo bilo veoma značajno jer se u njemu nalazilo 15-ak vodenica. Selo je kasnije
skroz napušteno, a od vodenica je ostao poneki kameni zid obrastao bršljenom. Život u selo je počeo
polako da se vraća, ali se ni jedan vodenički kamen i dalje ne vrti. Selo je interesantno turistima zbog
vodopada, kamenog mosta i idiličnih prizora na obali Skadarskog jezera (u svako doba godine razli-
čitih).

21.01.2019.

Autor priloga: Jasna Gajević

24
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

23. Kanjon Mrtvice, Crna Gora

Kanjon Mrtvice je lokacija u Crnoj Gori koja privlači ogroman broj istinskih ljubitelja prirode.
Mrtvica je mala rijeka koja izvire ispod Maganika i uliva se u Moraču. Tok joj nije dug, ali se provlači
kroz predio zahvaljujući kome njena popularnost daleko nadmašuje njenu dužinu. U kanjon treba po-
ći u proljeće kad ima najviše vode. Staza nije prezahtjevna ali je teško hodati i gledati oko sebe pa put
traje daleko duže. Tu je i nezaobilazno fotografisanje nevjerovatno lijepih prizora. Ništa manje od vi-
zuelnog nije zanimljiv i auditivni momenat. U stvari, oni su nerazdvojni. Rijeka prolazi kroz kanjon uz
takvu buku da nisi u stanju da čuješ ni svoje misli.

25
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Kameni "Danilov most" je izgradio knjaz Danilo u znak sjećanja na svoju majku koja je bila iz
ovih krajeva. Ovaj most, uz Moračke grede, predstavlja jedno od najpopularnijih obilježja Mrtvice.

Ovo su Mrtvičke grede. Da se kroz njih nije probio ovaj prolaz, ostali bi uskraćeni za ljepote
većeg dijela ovog kanjona. Prolaz su pripadnici JNA prokopali sedamdesetih godina prošlog vijeka.
Prolaz ide kroz stijenu i vodi oo sela Mrtvo Duboko do sela Velje Duboko. Narod je ovaj prolaz zvao i
"Danilov put" jer je napravljen po ideji generala Danila Jaukovića. Mrtvičke grede zbilja izgledaju
impresivno i ne možemo da se ne zapitamo koliki je pregalački napor doveo do njihove izgradnje. U
svakom slučaju, za svako poštovanje i divljenje.

22.01.2019.

Autor priloga: Jasna Gajević

26
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

24. Rajačke Pimnice - staro groblje, Srbija

Nakon geodetskog snimanja starog dela groblja u Rajačkim pimnicama kod Negotina, 2011.
godine je evidentirano oko 1500 nadgrobnih spomenika, za koje je prikupljena foto-dokumentacija.
Iste godine započeta je izrada tehničke dokumentacije i do sada je obrađeno 200 objekata. Uporedo
sa tehničkim snimanjem prikupljena je istorijsko-etnografska dokumentacija za 300 nadgrobnih spo-
menika. Prema dosadašnjim podacima, nadgrobne spomenike na Rajačkom groblju možemo smestiti
u period od druge polovine 18. do prve polovine 20. veka. U cilju izrade Projekta zaštite i prezentacije
starog groblja u Rajcu, u toku je laboratorijska analiza kamena od koga su spomenici građeni i ispiti-
vanje mogućnosti njihove konsolidacije i zaštite.

Spomenici su izuzetno lepo i bogato ukrašeni. Najviše spomenika je u obliku stuba, a na vrho-
vima mnogih stubova nalaze se kamene kape. Ono što je zanimljivo jeste sličnost nekih ukrasa, pre
svega krstova i svastika sa ukrasima na stećcima. Takođe, neki od spomenika iz Rajca podsjećaju i
oblikom na stećke, kao i na jermenske grobove poznate pod nazivom hačkar.

22.01.2019.

Autor priloga: Zoran Nikolić

27
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

25. "Atomska" kupola na ostrvu Runit, Maršalska ostrva, Tihi okean

Od 1946. do 1958. američka vojska je izvršila nekoliko desetina nuklearnih testova na svojim
poligonima na Maršalskim ostrvima. Prva takva proba je izvedena 1946. godine na čuvenom atolu Bi-
kini, dok je prva hidrogenska (termonuklearna) bomba isprobana na atolu Enewetak. Upravo na tom
atolu nalazi se i ostrvo Runit. Ostrvo je dugačko oko 3.000 metara, široko je oko 260 i ima površinu
od oko 46 hektara

28
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Nakon što su krajem 1950-ih godina probe završene, postavilo se pitanje čišćenja test poligo-
na. Jedno od rešenja je bilo da se pokupi gornji sloj zemlje sa nekih poligona i da se onda sva ta zatro-
vana zemlja i pesak "sruče" u jedan od kratera nastalih nuklearnim testovima, pa da se onda preko
toga napravi ogromna betonska ploča, koja bi sprečavala širenje i raznošenje ozračene zemlje.

Izabran je krater na ostrvu Runit, naneto je preko 100.000 kubnih metara ozračene zemlje i
napravljena je betonska kupola prečnika oko 120 metara i debljine 46 cm. Cela ova akcija je trajala
skoro 3 godine, učestvovalo je nekoliko hiljada vojnika i civilnih radnika, a cena je dostigla oko 250
miliona dolara.

Rezultat celokupne akcije je gotovo nikakav! Pretpostavlja se da je tokom prikupljanja ozra-


čenog peska i zemlje pokupljeno svega 1% ozračenog materijala, tako da je danas situacija vrlo biza-
rna: zemlja ispod kupole je zapravo manje radioaktivna od one u laguni i na ostalim ostrvima atola
Enewetak! Takođe, kupola je u međuvremenu počela da puca i da se kruni, pod uticajem slane vode i
čestih oluja, tako da se pretpostavlja da danas morska voda prodire u kupolu, kao i da, prilikom po-
vlačenja iz kupole, izvlači ozračenu zemlju u lagunu i okolni okean.

Inače, Maršalska ostrva se nalaze, grubo rečeno, na pola puta između Filipina i Havaja.

22.01.2019.

Autor priloga: Zoran Nikolić

29
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

26. Ruska zima (na slici Moskva)


Zime u evropskom delu Rusije nisu ni približno strašne kao što to mnogi mitovi govore. U
Moskvi i Sankt Peterburgu prvi sneg obično padne krajem novembra i zadrži se do početka aprila.
Prosečna zimska temperatura je oko -10°C. Nagli talasi hladnoće nisu neuobičajeni, ali se zimske
hladnoće nadomeste izuzetnim letima. Sankt Peterburg obično uživa u 20-25°C, a Moskva se često
kupa u znoju na najviših 35-37°C.

30
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Dole na jugu, ruska prostrana stepa je vrela i sušna. Zime su kratke, ali hladne. U volgogradu,
vreme počinje koketirati sa tačkom smrzavanja najranije u novembru. Ali zato letovalište Soči na Cr-
nom moru nadoknađuje za ostatak države, sa vrelih 35°C u periodu od juna do avgusta - nije ni čudo
da je Soči glavna ruska destinacija za letovanje.

Sa druge strane Urala, Sibir - suprotno popularnoj predrasudi - nije zemlja večitog leda. U Si-
biru postoji leto - ustvari veoma toplo i ugodno, sa temperaturama koje se penju do 20°C i više. Vre-
me je prilično vlažno, tako da ima i komaraca. Ali, istina je, zime su surove. Smrtosnosnih -50°C nije
neviđeno. Ova hladnoća, od koje se lede kosti, proizvodi takozvano „šaputanje zvezda.“ Kako izdahne-
te, para iz usta se pretvori u sitne ledenice koje padaju uz melodično zveckanje.

Na dalekom istoku, u područjima u unutrašnjosti, temperature dosežu do tropskih 40°C. Oba-


lna područja su mnogo hladnija i vlažnija. Zime su normalno blaže nego u Sibiru. U luci Vladivostok
prosečna januarska temperatura je -13°C. A ako mislite da je to hladno - držite se podalje od sela
Ojmjakon u severoistočnom Sibiru. Sanajnižom zabeleženom temperaturom od -71.2°C, to je najhla-
dnije nastanjeno mesto u svetu.

22.01.2019.

Autor priloga: Uroš Janićijević

31
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

27. Venecijanska laguna

Venecijanska laguna (laguna di Venezia) se nalazi na severu Jadranskog mora i zauzima po-
vršinu od oko 550 km². Proteže se od ušća reke Sile (na severu) do ušća reke Brenta (na jugu lagune).
Od Jadranskog mora je odvojena kopnom, a iz mora postoje tri ulaza vode (bocca): Lido (Lido di Ve-
nezia), Malamoko (Malamocco) i Kjođa (Chioggia). Kroz ova tri ulaza voda iz mora dospeva u lagunu
gde se meša sa vodom iz lagune. Ulaz Kjođa (Chioggia) je i ulaz za teretne i turističke brodove, dok je
ulaz Lido samo izlaz za turističke brodove (kruzere). U laguni se nalazi mnogo ostrva, od kojih je naj-
poznatija Venecija, koja izgleda kao riba u laguni. Od ostalih ostrva najpoznatiji su: Murano, Burano i
Torčelo (Torcello) koji predstavlja i kolevku današnje Venecije. Za Venecijance je takođe vrlo znača-
jno i ostrvo Sv. Mihajla (San Michele), gde se nalazi groblje i gde se Venecijanci sahranjuju, a nalazi se
severno od Venecije, ismeđu Venecije i Murana.

23.01.2019.

Autor priloga: Vesna Žikić Calenda

32
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

28. Vrelo Cetine, Hrvatska

U prilično surovom okruženju, na oko sto metara ispod oštrih kamenih litica, svoje mesto je
našao glavni izvor reke Cetine u čijoj se bistroj vodi ogleda naizgled negostoljubiv krajolik Dinarskih
goleti. Neverovatna boja jezera iz kog izvire reka Cetina zaista je jedinstvena, a ova misteriozna dina-
rska dama jedan je od najlepših izvora na svetu.

23.01.2019.

Autor priloga: Uroš Janićijević

33
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

29. Lihtenštajn

Lihtenštajn je šesta po redu najmanja država na svetu. Glavni grad je Vaduz sa oko 5425 sta-
novnika. Međutim on nije najveći, najveći je Schaan sa oko 583 stanovnika više.

U ovoj mini metropoli se nalazi kompanija Ivoclar Vivadent koja je svetski lider u proizvodnji
veštačkih zuba. Proizvodi se 60 miliona setova godišnje u 10.000 različitih modela, zahvaljujući deli-
mično i jakim vezama sa stomatolozima Bollywood-a. Ovom proizvodnjom pokriveno je oko 20 pro-
cenata svetskog tržišta.

23.01.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

34
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

30. Kineska Nova Godina


U Kini je od
1912. godine prihvaćen
gregorijanski kalendar
po kome ceo svet pro-
slavlja Novu godinu.
Međutim i dalje se na-
stavlja sa proslavom
tradicionalne Kineske
nove godine (ove godi-
ne počinje 5. februara i
u znaku je svinje) ili ka-
ko je sada mnogi nazi-
vaju Festival proleća.

Prvog februara
2011. godine u Xijiang
selu u kome živi Miao
etnička grupa, na jugo-
zapadu Kine povodom
proslave Festivala pro-
leća koje dolazi, za oko
1000 stanovnika i turi-
sta poslužena je hrana
na stolu dugom 280
metara.

25.01.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

35
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

31. HAARP (High Frequency Active Auroral Research Program)


HAARP (skraćeno od engl. High Frequency Active Auroral Research Program), program akti-
vnog auroralnog istraživanja visoke frekvencije) je američki civilni i vojni istraživački program pri
kojem se koriste visoko frekventni radio talasi za istraživanje gornjih delova zemljine atmosfere (na-
ročito jonosfere). Druga svrha je istraživanje širenja radio talasa, komunikacije i navigacije. Nalazi se
severoistočno od mesta Gakona na Aljasci, a projektom upravlja Univerzitet Aljaske (do 2014. uče-
stvovali su i američko vazduhoplovstvo i mornarica).

Projekat je prestao sa radom krajem 2014. godine, od kada potpunu kontrolu nad objektima
ima Univerzitet Aljaske, koji pod komercijalnim uslovima iznajmljuje ovo "sokoćalo" zainteresovanim
kompanijama.

Uprkos tome što je poslednjih 20-ak godina bio otvoren za posete zainteresovanih novinara i
naučnika, HAARP je i dalje jedan od omiljenih izvora teorija zavere, kao i pseudonaučnih izmišljotina.
Fotografije projekta nisu tajne i dostupne su javnosti. Redovno se održavaju dani "otvorenih dana", a
studenti mogu sprovoditi praksu u objektima HAARPa..

28.01.2019.

Autor priloga: Zoran Nikolić

36
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

32. Jezero Modrac, Bosna i Hercegovina


Jezero Modrac-Bosna i Hercegovina, je akumulacijsko jezero dugo 12 kilometara, a široko u
prosjeku 700 metara sa najvećom dubinom od 14 metara. Jezero je nastalo vještačkim putem tako što
je napravljena brana na rijeci Spreči, oko 6 kilometara od grada Lukavca (BiH). Nastalo je velikim fi-
nancijskim ulaganjem privatnog i državnog kapitala, površine 17 km2 i udaljeno 10 km od Tuzle, pre-
tvoreno je u atraktivno mjesto za odmor u kontinentalnom dijelu Bosne i Hercegovine s mnogobro-
jnim turističkim objektima i sadržajima uz mogućnost ribolova i plivanja

Akumulacija površinske vode Modrac spada u vodne površine na području Grada Tuzle.

Reguliran je kao prirodna baština ruralnog dijela općina Tuzle, zatim Lukavca i Živinica. Pod
zaštitom je države. Zaštićeno je kao baština hidrografskog značaja.

28.01.2019.

Autor priloga: Ado Sanjin

37
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

33. Castellfollit de la Roca, Katalonija, Španija

Castellfollit de la Roca je gradić na severu Katalonije, nedaleko od francuske granice. Naselje


se nalazi između dve reke visoko na bazaltnim liticama. Ovaj bazaltni greben ("crag") visok je preko
50 metara i dugačak više od 1 kilometar, a formiran je preklapanjem dva toka lave.

27.01.2019.

Autor priloga: Zoran Nikolić

38
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

34. Balto, simbol hrabrosti


Balto -
haski koji je spa-
sao ceo jedan
grad na Aljasci.
Devetnaestog ja-
nuara 1925. godi-
ne potencijalno
smrtonosna epi-
demija difterije
pretila je da po-
kosi živote male-
nih stanovnika
Nouma. Lokalna
bolnica ostala je
bez lekova protiv
ove bolesti, a je-
dini serum koji je
mogao da spreči
dalje širenje infe-
kcije nalazio se u
Sijetlu u Vaši-
ngtonu. Najbolji i
najbrži način da
se lek prenese bio
je avionom, ali se
motor letelice
zbog niskih
temperatura za-
mrzao i bilo je ne-
moguće pokrenu-
ti ga. Grupa od
150 pasa trebalo
je da pređe 1.085
kilometara za sa-
mo pet i po dana,
a među njima se
naročito istakao
crno-beli haski
zvani Balto. U
znak sećanja na njegovu hrabrost, 17. decembra 1925. godine otkrivena je Baltova statua u Central
parku u Njujorku koju je izradio Frederik Rot.

01.02.2019.

Autor priloga: Beban Beban

39
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

35. Qasr al-Farid, “The Lonely Castle”


Mada'in Saleh je drevni grad iz predislamskog perioda smešten u severnoj Saudijskoj Arabiji,
oko 1.400 km sjeverno od glavnog grada Rijada. Nalazi se u strateškom položaju na jednoj od najzna-
čajnijih drevnih trgovačkih puteva, koja je povezivala jug Arapskog poluostrva ka severu, kao i sa ve-
likim ekonomskim i kulturnim centrima Mesopotamije, Sirije i Egipta. Smatra se jednim od najznača-
jnijih i najstarijih drevnih gradova u zemlji i drugim najvećim gradom Nabatejaca koji vlada u prvom
veku naše ere. Danas je Mada'in Saleh arheološki važan lokalitet sa veličanstvenim ruševinama koje
se često upoređuju sa onima u Petri. Najzapaženija među ovim ruševinama i najznačajniji simbol Ma-
da'in Saleh je Кasr al-Farid, koji se uzdiže nedaleko od središta drevnog Nabatejskog grada Hegra.

Sam Кasr al-Farid je nastao oko I veka naše ere. Visoka fasada nikada nije bila završena. Opis
lokacije kao "zamka" je pogrešan, jer je velika rezbarenje zapravo grobnica koja je izgrađena kao deo
drevnog Nabatejskog mesta Hegra. Nabatejci su imali jedinstvenu građevinsku tehniku koja je videla
da su njihove grobnice isklesane iz kamena odozgo na dole. Takav je slučaj sa Кasr al-Faridom, iako
se čini da spomenik nikada nije dovršen, tako da se izrada i preciznost rada polako pogoršavaju bliže
bazi strukture.

Na samom lokalitetu postoje i druge građevine uklesane u kamenu, a nalazište je pod zašti-
tom Uneska.

01.02.2019.

Autor priloga: Tatjana Mitić

40
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

36. Pešića jezero, Bjelasica, Crna Gora

Pešića jezero je jedno od šest jezera koja se nalaze na planini Bjelasici u središnjem dijelu
Crne Gore. Drugo je po veličini. Pešića jezero je smješteno u jednom od cirkova Bjelasice između tri
njena najveća vrha Crne glave (2.137), Zekove glave (2.116) i Belila (2.059). Da bi se do njega došlo
potrebno je doći do Zekove glave pa se od nje spustiti još 227 metera. Uspon je popriličan i zato se
mnogi zadovolje samo pogledom na jezero sa ovog mjesta. Oko jezera je moguće napraviti krug. Na
strani suprotnoj od vrha Zekova glava nalazi se šumica sa veoma interesantnim drvećem. I o ovom
jezeru postoji legenda koja kaže da je u jezeru živio bijeli krilati konj koji je izlazio samo noću kad su
mogle da ga vide samo vile (jer samo one mogu da vide po noći). Na Bjelasici i danas ima dosta divljih
konja pa nije čudo da su ušli i u legendu.

04.02.2019.

Autor priloga: Jasna Gajević

41
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

37. Astronomski časovnik u Pragu, Češka Republika


Astro-
nomski časo-
vnik je časo-
vnik sa speci-
jalnim meha-
nizmima i bro-
jčanicima koji
pokazuju
astronomske
informacije
kao što su rela-
tivni položaji
Sunca, Meseca,
zodijačkih ko-
nstalacija i po-
jedinih plane-
ta.

Jedan
od najpoznati-
jih ovakvih ča-
sovnika je na
starogradskoj
većnici u Pra-
gu, Češka Re-
publika. Po-
znat je kao
„Pražský orlој“.
Centralni deo
završen je
1410. Četiri fi-
gure se pokre-
ću svakog sata,
a „Smrt“ (predstavljena skeletom) meri vreme. Za svaki sat postoji po jedna statua Dvanaest apostola
na postolju iznad sata, a svih dvanaest se pokazuju u podne.

Pokazivač kalendara je dodat 1870. ispod sata.

07.02.2019.

Autor priloga: Dejan Ralić

42
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

38. Mali Žurim, Crna Gora

Planina Mali Žurim je jedna od planina središnje Crne Gore. Izdiže se iznad Bara Bojovića na
Lukavici. Ispod njega se smjestio zagarački katun. Postoji i Veliki Žurim koji se nalazi u blizini ali Mali
Žurim, zbog malo težeg prilaza vrhu, predstavlja veći izazov za planinare. Kapetanovo jezero je od
njega udaljeno oko 5 km

08.02.2019.

Autor priloga: Jasna Gajević

43
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

39. Arbol Cuadrado, Dolina četvrtastih stabala

Arbol cuadrado(Dolina četvrtastih stabala)-Panama. Riječ je o grupi topola četvrtastog oblika


koje su jedinstvene u svijetu. Čak su i krugovi unutar stabla četvrtastog oblika. Istrazivači su ih htjeli
zasaditi i van doline četvrtastih stabala ali ubrzo su shvatili da stabla oblikuju lokalni uslovi te da mo-
gu da rastu samo u dolini četvrtastih stabala.

07.02.2019.

Autor priloga: Strahinja Živaljević

44
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

40. Pamukkale, Turska

Pamukkale (Turska) ili na našem jeziku „Pamučna Tvrđava“ je jedno od najinteresantnijih i


najpopularnijih mesta na svetu, očaravajuće lepote geoloških formacija koje su termalni mineralni
izvori stvarali milenijumima. Taloženje minerala kalcijum-oksida stvorilo je blistavo bele kaskade, sa
malim bazenima, koje izgledaju kao izvajane u ledu. Na samom izvoru ležao je antički grad Hierapolis,
posvećen kraljici Hieri.

07.02.2019.

Autor priloga: Radmila Mitrović

45
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

41. Scala Contarini del bovolo, Venecija, Italija


Scala Co-
ntarini del bovolo
(stepenice puža,
na venecijanskom
bovolo znači puž )
se nalazi u Vene-
ciji, između trga
sv. Marka i Rialta,
tačnije, blizu ca-
mpo Manin (u Ve-
neciji je trg samo
sv. Marka, ostali
"trgovi" su campi,
nekada su se kori-
stili kao bašte) i
campo San Luca.
Palata Contarini je
sagrađena izme-
dju XIV i XV veka,
a kula sa stepeni-
cama je dodata
spolja 1499. godi-
ne, kako bi poro-
dica, koja nije
imala palatu na
Canal Grande po-
kazala svoje boga-
tstvo.

Danas je
palata i muzej, a
od 2015. godine je
otvorena za turi-
ste i posete. Sa ku-
pole na vrhu ste-
penica se pruža
prelep pogled na
Veneciju i lagunu.

07.02.2019.

Autor priloga: Vesna Žikić Calenda

46
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

42. Most „Božje šake“, Vijetnam

Na hiljade turista posećuje brda Ba Na u blizini grada Da Nang kako bi se divili lepotama i
osećali se potčinjeno bogovima dok šetaju Zlatnim mostom (na vijetnamskom Kau Vang). Ogromnu
građevinu nadvisuje provalija i pridržavaju je dve kamene kolosalne otvorene šake, koje izranjaju iz
brda i paraju nebo. Most je dugačak 150 metara i nalazi se na 1400 metara nadmorske visine. Do mo-
sta se stiže žičarom dugom 5.801 metara, otvorenom 2013., koja drži Ginisov rekord kao najduža ne-
prekidna žičara na svetu.

07.02.2019.

Autor priloga: Darko Filipović

47
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

43. Luda kuća (Hang Nga hotel), Vijetnam


Ha-
ng Nga ho-
tel, popula-
rno poznat
kao “Luda
kuća”, je ne-
konvencio-
nalna zgra-
da koju je
projektovala
i sagradila
vijetnamska
arhitekta
Đặng Việt
Nga.

“Ku-
ća iz bajke”
(ili na kine-
skom "bogi-
nja Mese-
ca"), zgrada
podseća na
džinovsko
banjan drvo,
sa elementi-
ma koji pre-
dstavljaju
prirodne fo-
rme kao što
su životinje,
gljive, pau-
kove mreže
i pećine.

Nje-
na arhite-
ktura, sa ko-
mpleksnim,
organskim,
krivolinij-
skim oblici-
ma, opisuje se kao ekspresionistička. Nga kaže da joj je inspiracija bio katalonski aritekta Antoni Ga-
udi, a posetioci je upoređuju sa umetnicima kao što su Salvador Dali i Volt Dizni. Hotel je otvoren
1990. godine i često se pominje kao jedna od 10 najbizarnijih građevina.

Hotel ima 10 tematskih soba za goste, a tema svake od njih je neka životinja sa dekoracijom
koja odgovara temi. Zidovi tigrove sobe predstavljaju ogromnog tigra sa sjajnim crvenim očima. U ke-

48
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
ngurovoj sobi nalazi se skulptura kengura u čijem je stomaku kamin. Kamin u orlovoj sobi ima oblik
džinovskog orlovog jajeta.

Nameštaj u sobama je ručne izrade, čak rađen na licu mesta da bi se uklopio u nelinearni or-
ganski oblik sobe. Kamene dekoracije u zgradi predstavljaju životinje kao što su medvedi, žirafe, ža-
be, pauci i mravi, ili elemente iz prirode kao što su pečurke ili paukove mreže. Stepenište i hodnici su
projektovani u vidu tunela i pećina.

06.02.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

49
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

44. Sikstinska kapela, Vatikan


Sikstinska kapela
– jedna od najpoznatijih i
najlepših dvorana u svetu
je osnovna stavka prili-
kom razumevanja Vatika-
nskih čuda. Prema bro-
jnim kritikama to je nena-
dmašno remek-delo u sli-
karstvu svih vremena, ko-
je se pripisuje Miklanđelu.

Sagrađena je u pe-
riodu 1475 – 1483. godine
kao pravilna pravougaona
dvorana, visine 20 m, širi-
ne 13 m, dužine 36 m, po-
krivena poluobličastim
svodom. Prvobitno oslika-
vanje prostora izvedeno je
po ikonografskom progra-
mu pape Siksta IV. Scene
iz Starog zaveta, Mojsije-
vog i Hristovog života sli-
kali su najveći majstori
tog vremena: Botičeli, Pje-
tro di Kozimo, Peruđino,
itd.

Papa Julije II naru-


čio je 1508. godine od Mi-
kelanđela da oslika svod
Sikstinske kapele.On je
oslikavanje završio 1512.
godine, a 23 godine nakon
toga počeo je da slika sce-
nu Strašan sud.

Za dekoraciju svoda kao temu uzeo je legende o postanku sveta, koje su prikazane na devet
fresaka. Raspoređene su hronološki od zida glavnog oltara prema zidu glavnog ulaza: 1. Razdvajanje
svetla od tame, 2. Stvaranje sunca i meseca, 3. Stvaranje stabala i biljaka, 4. Stvaranje Adama, 5. Stva-
ranje Eve, 6. Istočni greh, 7. Noina žrtva, 8. Veliki potop i 9. Noino pijanstvo.

Dva najznačajnija dela u Sikstinskoj kapeli i neprevaziđena remek-dela u umetnosti su Mike-


lanđelove freske Stvaranje Adama i Strašni sud.

Stvaranje Adama - kao što je već napomenuto, freska Stvaranje Adama se nalazi na tavanici.
To je ce-ntralna predstava na kojoj je prikazan Bog-Otac kako vrhom svog kažiprsta dodiruje Adamov
kaži-prst i od varnice tog dodira oživeće tek stvoreno u glini ljudsko obličje.

50
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Freska Strašni sud zauzima ceo oltarni zid, visoka je 20, a široka 10 metara. Ključna figura u
složenom prikazu je mladi Hrist, koji se vraća u slavi da sudi živima i mrtvima, a Bogorodica pored
njega okreće glavu u znak samilosti. Među detaljima je i Mikelanđelova autokarikatura u slici kože,
odrane sa Sv. Bartolomeja. Biaggio di Cesena, papski majstor za ceremonije, koji je oštro kritikovao
ovo delo prikazan je kao Minos, sudija u najnižem kraljevstvu pakla, obavijen zmijom.

06.02.2019.

Autor priloga: Viktorija Nikolovska

51
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

45. Kuća-muzej Aleksandra Dime, Por-Marlijo, Francuska


Kuću-muzej
Aleksandra Dime,
nadomak Pariza, sa-
gradio je arhitekta
Ipolit Diran u Por-
Marliju 1846. godi-
ne.

Francuski pi-
sac koga je čitavog
života pratila slava,
Aleksandar Dima,
nazvao je dvorac po
svom najuspešnijem
junaku - grofu Monte
Kristu.

Kasnije, kraj
dvorca sagrađen je i
radni studio Dif
("d'If"). Ipak, 1848.
godine Dima je mo-
rao da proda čitav
posed usled finansi-
jskih problema.

03.02.2019.

Autor priloga: Irena Ignjatović

52
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

46. Petelinjsko jezero, Pivška kotlina, Slovenija

Petelinjsko jezero je jedno od sedamnaest kraških jezera u Pivškoj kotlini, na jugozapadu Slo-
venije. Nalazi se u podnožju brda Okroglek (672 m), u ovalnoj i dubokoj depresiji sa nadmorskom vi-
sinom od 532 metara. Ovo je najniže ležeće jezero u Pivškoj kotlini, što znači, da se voda u njemu mo-
že zadržati i do 6 mjeseci. Voda izvire u južnom dijelu depresije, a ponire u južnom i sjevernom dijelu.
Odatle voda teče ispod zemlje prema Žejskim izvorima i rijeci Pivki. Kad jezero presuši, presuše i
izvori. Dubina jezera dostiže prosječno 12 metara, a njegova površina iznosi 0.74 km2, što ga svršta-
va na drugo mjesto po veličini izmedju ostalih šestnaest Pivških jezera.

05.02.2019.

Autor priloga: Mišel Podgorski

53
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

47. Mapa država koje su izvršile smrtnu kaznu u periodu od 2013. do 2017.
godine

Smrtna kazna postoji u 56 države na svetu. Najviše smrtnih kazni je u Kini (godišnje oko
1.000 mada su procene da je to ipak par hiljada), zatim Iran ( 2017. godine 507 smrtnih kazni) treća
je Saudijska Arabija ( 2017. 146 smrtne kazne) sledi Irak sa 127, Pakistan sa 60. U SAD je 2017. izvr-
šeno 23 smrtne kazne. Zanimljivo je da je jedina država u Evropi koja ima smrtnu kaznu Belorusija.
Belorusija je naprimer 2016. izvršila 4 smrtne kazne a 2017. 2 smrtne kazne.

Na karti je prikazano 23 zemalja.

05.02.2019.

Autor priloga: Nemanja Major

54
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

48. Križna jama, visoravan Bloka, Slovenija

Križna jama jedna je od najljepših pećina u Sloveniji i svjetski poznata vodna pećina. Nalazi se
u južnoj Sloveniji, na području kraške visoravni Bloke, ispod 857 m visoke Križne gore. Pećina poči-
nje vještački proširenim ulazom, iza kojeg se nalazi 1 km dugačak suhi rov. Suhemu dijelu pećine sli-
jedi vodeni dio gdje se siga izlučuje iz potoka. Siga je iza pregrada stvorila 22 jezera, zajedno sa jeze-
rima u Blatnom rovu ima jih čak 45. Poznata su po smaragdno zelenoj boji.

Na slici Veliko jezero (Kittlova brezna).

04.02.2019.

Autor priloga: Mišel Podgorski

55
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

49. Svinja sa prasićima, park Bukovičke Banje, Aranđelovac, Srbija

Aranđelovac jedan od retkih opština/gradova u Evropi koji se može dičiti ovakvim tipom ce-
ntralnih parkova i parkova skulptura uopšte. Skulpture su nastale u periodu od 1966. pa do danas. Si-
mpozijum je nazvan „Beli Venčac“ pod smotrom je „Mermer i zvuci.“ Ime je logički izvedeno iz obli-
žnje planine koja je vulkanskog porekla sa gotovo neiscrpnim rezervama mermera. Aranđelovac je
poznat kao bogat kraj granitom i mermerom.

U parku se nalazi sedamdesetak skulptura među kojima možete videti dela Meštrovića, Tr-
šara, Rotara, Logoa i td.

Interesantna činjenica je da su čak i delovi Bele Kuće rađeni od mermera iz Venčaca.

08.02.2019.

Autor priloga: Lazar Cvijanović

56
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

50. Arboretum Trsteno, Trsteno pored Dubrovnika, Hrvatska

Arboretum Trsteno, smješten u malom primorskom mjestu Trsteno u blizini Dubrovnika,


mjesto je nevjerojatne prirodne ljepote, koje ostavlja bez daha. Sklad zelenih renesansnih vrtova i
plavetnilo jadranskog mora stvara nestvarne rajske slike i donosi spokoj posjetiteljima. Arboretum
Trsteno, jedini je arboretum na hrvatskoj jadranskoj obali i predstavlja savršeni spoj kulturne i pri-
rodne baštine.

Posebnost Arboretuma je i barokna fontana iz 1736. godine nazvana po rimskom bogu mora i
svih voda Neptunu, kako bi, kako legenda kaže, štitio ovaj jedinstveni prirodni prostor od požara i
ostalih nepogoda. Neptunov zdenac krase dvije nimfe vode.

09.02.2019.

Autor priloga: Viktorija Nikolovska

57
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

51. Å - mesto sa najkraćim imenom, Lofotenska ostrva, Norveška

Å - Jedno od mesta sa najkraćim imenom na svetu se nalazi na Lofotenskim ostrvima u Nor-


veškoj.

Ostrva Lofoten u Norveškoj su jedno od najslikovitijih mesta na planeti. Iz Norverškog mora


izdižu se čarobni glečerski vrhovi, dok je klima veoma prijatna jer se ostrva nalaze u zalivu. Turisti na
Lofotenska ostrva svakog leta dolaze kako bi uživali u šetnji planinama, divili se selima i gradićima i
uživali u suncu 24 časa.

Na Lofotenskim ostrvima se nalazi gradić sa imenom "Å", koji ovo ime nije dobio da bi se pro-
slavio i da bi se u njega privuklo što više turista, već je ovaj naziv stara norveška reč koja znači "mala
reka". Zbog toga, u samoj Norveškoj postoji čak sedam sela koje nose isto ovo ime.

Mesto je postalo poznato 2004. godine kada je britanski pisac i komičar Pau Peri odlučio da
krene na jedno veoma neobično putovanje biciklom - od tačke Å do tačke B. To je podrazumevalo pu-
tovanje od gradića Å u Norveškoj, do mesta Bi u Nebraski. Ovo putovanje je podrazumevalo i prela-
zak okeana brodom, po kome je Peri kako je rekao trčao umesto vožnje biciklom. Putovanje od tačke
Å do B trajalo je tri meseca.

09.02.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

58
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

52. Bukumirsko jezero, podnožje Kučkih planina, Crna Gora (na slici: Katun
u blizini jezera)

Bukumirsko jezero se nalazi pedesetak kilometara sjeveroistočno od Podgorice, u podnožju


Kučkih planina. Jezero nije veliko, ali je prilično omiljeno jer se do njega može doći asfaltnim putem
(kakvim god), a ljeti se u njemu može i kupati. Ljepotu jezera povećava okvir od okolnih planina, pa
fotografije jezera sa okolinom često pobijede na raznim foto takmičenjima. I okolni katuni doprinose
ukupnom pozitivnom utisku.

A legenda? Gdje bi jezero moglo bez legende?

Ovo je možda najinteresantnija jer je po njoj, u okolini ovog jezera nestao čitav jedan narod -
Bukumiri. Bukumiri su, prema legendi, bili neslovenski, nomandski narod koji je u davna vremena
živio na obalama ovog jezera. U jezeru je živio zmaj koji je mještanima pravio probleme, te su oni
odlučili da ga se otarase. Naložili su ogromnu vatru na stijeni iznad jezera. Kad se stijena zagrijala,
pala je u jezero koje je proključalo. Iz jezera je izašao čovjek na bijelom konju koji je prokleo Buku-
mire, rekavši da će da se međusobno istrijebe. Kletva se ispunila, Bukumiri su nestali. Umjesto njih,
na obalama jezera, ostalo je samo kamenje.

10.02.2019.

Autor priloga: Jasna Gajević

59
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

53. Salina Turda, Transilvanija, Rumunija

Salina Turda je rudnik soli smešten u gradu Turda u Transilvaniji, Rumunija. U ovom rudniku
so se vadila još u Srednjem veku. Od 1992. Salina Turda je pretvoren u zabavni park i prestavlja po-
znatu turističku atrakciju u Rumuniji. U Salina Turdi se nalazi teren za mini golf, igraonice za decu,
čak se može iznajmiti čamac i istražiti rudnik ploveći podzemnim vodama. Najveća atrakcija parka je
panoramski točak koji turistima omogućuje da iz blizine proučavaju stalagmite koji se ovde talože vi-
še od 1000 godina.

10.02.2019.

Autor priloga: Dragana Đorić

60
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

54. Osam zabavnih činjenica koje možda niste znali o Barseloni, Španija

1. La Rambla, najpoznatija pešačka avenija u Barseloni nije jedna ulica već se sastoji od njih
pet, koje se nastavljaju jedna na drugu. Te ulice su Kanaletes, Estudis, San Đusep ili Cvetna ulica, Ka-
putsins i Santa Monika.

61
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
2. Najposećeniji muzej u gradu je muzej fudbalskog kluba Barselona. Iako u gradu postoje
muzeji velikih umetnika poput Pikasa i Miroa, 1,5 miliona ljudi godišnje obiđe muzej na stadionu Ka-
mp Nou.

3. Katalonci Dan zaljubljenih slave kao Dan Svetog Đorđa 23. aprila, a zahvaljujući njima taj
dan se slavi i kao Dan knjige. Običaj je da muškarac ženi pokloni ružu, a ona njemu knjigu.

4. Najprometnija pešačka ulica u Barseloni je Portal de l' Anhel, popularna šoping zona.
Otprilike 3500 ljudi prođe njome svakog sata.

5. Antoni Gaudi nije prvi arhitekta koji je radio na Sagrada Familiji iako ova crkva predstavlja
njegovo životno delo. Za dizajn crkve prvi je bio zadužen Francisko del Viljar, ali je od projekta odu-
stao nakon godinu dana.

6. Barselona je čuvena po svojim plažama, ali do 1992. one nisu postojale u današnjem obliku.
Obala se u gradu nije koristila za opuštanje i zabavu sve do kasnih 80-ih, a više od četiri kilometra
plaža uređeno je 1992. godine, kada je Barselona bila domaćin Olimpijskih igara.

7. U Barseloni postoji 12 napuštenih stanica metroa. Neki smatraju da su uklete, pa se or-


ganizuju posebni obilasci “Stanica duhova”, a poslužile su i kao dobar set za nekoliko filmova.

8. Postoje dve legende o nastanku grada. Jedna kaže da je Barselonu osnovao Herkules, i to
400 godina pre izgradnje Rima. Druga kaže da je grad osnovao Hanibalov otac Hamilkar Barca po či-
joj je porodici grad i dobio ime.

09.02.2019.

Autor priloga: Viktorija Nikolovska

62
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

55. Reško jezero, blizu Kočevske reke, jugoistočna Slovenija

Reško jezero nalazi se u jugoistočnoj Sloveniji, u blizini naselja Kočevska Reka, na području
općine Kočevje. Jezero je formirano 1978. godine sa izgradnjom brane na kraškoj ponornici Reškom
potoku koji izvire u Možama, a ponire u ponore kod starih garaža. Dužina struge potoka iznosi 3000
metara. Površina jezera je oko 18 ha i varira u ovisnosti od njegovog vodostaja. Predstavlja neprocje-
njiv habitat, pored brojnih vrsta riba, nudi životni prostor mnogim vrstama ptica, a šumski rezervat
osigurava utočište šumskim životinjama i zvijerima. Jezero i šumski rezervat zajedno mjere 51,03 ha.

10.02.2019.

Autor priloga: Mišel Podgorski

63
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

56. Vodopad Štrbački buk, reka Una, Bosna i Hercegovina

Štrbački buk predstavlja najviši i najspektakularniji vodopad na rijeci Uni, visine 24,5 metara
i širine 40 metara, u blizini naselja Kulen Vakuf i Orašac, u neposrednoj blizini granice BiH sa Hrva-
tskom.

Štrbački buk čini nekoliko vodopada, a jedan drugom su u neposrednoj blizini. Vodopad je
dio Nacionalnog parka Una i geomorfološki je spomenik prirode. Njegova nadmorska visina iznosi
294 m i uz vodopade kod Martin Broda predstavlja najljepši vodopad na ljepotici Uni, kao i u ovom
dijelu Evrope. Ovde se Una svom svojom silinom obrušava niz njega, stvarajući zaglušujući huk i
impresivan oblak raspršenih kapljica vode, koje nošene vjetrom predstavljaju pravo osvježenje u
toplim ljetnjim danima. Nizvodno od Štrbačkog buka, u dužini od 15-tak km, postoji više uzastopnih
slapova i brzaka koji ovaj dio Une čine najatraktivnijim za mnogobrojne ljubitelje raftinga.

Postanak vodopada se vezuje za tektonska pomjeranja i stvaranje bigrenih (sedrenih) nasla-


ga. Početkom XX veka obale ovog vodopada krasili su brojni unski mlinovi koji su podsjećali na soje-
nice, drvene kuće izgrađene iznad vode, na hrastovim stubovima (pilonima) zabijenim u dno rijeke.

Ovi vodopadi decenijama privlače pažnju zaljubljenika u prirodu, ali i ribolovaca, kao i umje-
tnika koji u ljepotama Une traže inspiraciju za svoja djela. Mada su vodopadi dobili ime po obližnjem
mjestu Donji Štrbci u Hrvatskoj, najlakše im se dolazi sa bosanske strane, skrećući u Orašcu na maka-
damski put u dužini od oko 7 km.

Nacionalni park Una je formiran maja 2008. godine i prvi je nacionalni park u BiH formiran u
skladu sa međunarodnim standardima. Na svakom koraku su vidljivi napori da se ovo prirodno boga-
tstvo sačuva i uredi za posjete. Pristup vodopadu Štrbački buk je uređen i omogućen je bezbjedan pri-
stup svim ljubiteljima prirode. Postavljene su drvene staze sa zaštitnom ogradom, čime je omogućen
atraktivniji pogled na slapove.

11.02.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

64
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

57. Vatikanski vrtovi, Vatikan


Vatikanski vrtovi (talijanski: Giardini Vaticani) obuhvaćaju prostor urbanih parkova i vrtova
unutar Vatikana. Površina im je oko 23 hektara čime pokrivaju više od polovice teritorija države na
jugu i sjeveroistoku. Sa sjeverne, južne i zapadne strane su omeđeni vatikanskim zidinama. Vrtovi su
osnovani i urešeni skulpturama i fontanama tijekom renesanse i baroka.

Prema tradiciji prostor Vatikanskih vrtova je posut zemljom koju je s Golgote donijela Sveta
Helena kako bi simbolično sjedinila krv Kristovu s krvlju prvih kršćana, mučenika za vjeru. Vrtovi
datiraju još u srednji vijek kada su sjeverno od papinske Apostolske palače zasađeni vinogradi i vo-
ćnjaci. Papa Nikola III. je 1279. preselio svoju rezidenciju iz Lateranske palače u Vatikan, okružio po-
dručje zidovima i dao zasaditi voćnjak (pomerium), travnjak (pratellum) i vrt (viridarium). U ranom
XIX stoljeću u vrtovima se nalazio maleni zoološki vrt. Krajem stoljeća papa Lav XIII zatražio je da se
iz Afrike dovezu jelen lopatar, srna i gazele. U njemu se danas nalaze mnoge životinje poput papagaja,
djetlića, zmija, žaba, vjeverica, ježeva i kuna.

Danas Vatikanski vrtovi obuhvaćaju oko 23 hektra zemlje na kojima se nalaze gradske zidine, zgrade,
spomenici iz vremenskog razdoblja od IXst. pa do danas, travnjaci, cvijetnjaci i oko 3 hektara šume. U
vrtovima se nalazi oko 6 500 biljnih primjeraka iz 300 različitih vrsta. Među njima nisu samo auto-
htone biljke iz Italije nego i mnoge egzotične vrste iz cijelog svijeta, poput stabala sjevernoameričkog
javora, libanonskih cedrova, tasmanijski eukaliptus, kineski jasmin i drugi. Jednim dijelom su to daro-
vi koji su uručivani papama kroz povijest.Vrtovi obiluju i umjetničkim djelima, fontanama, skulptura-
ma, dijelovima antičkih stupova i sarkofaga. Kamene ili drvene klupe omogućuju odmor posjetitelji-

65
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
ma pri penjanju na strmijim stazama. Staze su označane jednostavnim kamenim pločama i osvijetlje-
ne uličnim svjetiljkama od lijevanog željeza.Vrtovi, koji su podjeljeni na nekoliko zona, se nalaze pod
upravom vatikanskih državnih ureda. O njima se brine 27 vrtlara kojima je načelu voditelj vrtlara čiji
je ured, nazvan Vrtlarev dom (Casina del Giardiniere), smješten unutar Vatikanskih vrtova. Ispred gu-
vernerske palače se nalazi cvijetni aranžman koji predstavlja papinski grb. Stalni dijelovi aranžmana
su papinska tijara i ključevi svetog Petra koji predstavljaju apostolski autoritet, a zasađeni su biljka-
ma trajnicama. Ostatak grba se mijenja ovisno o simbolima koje papa izabere za svoj grb.

11.02.2019.

Autor priloga: Maria Dido

66
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

58. Džordžtaun, britanska prekomorska teritorija Asension

Glavni grad prekomorske teritorije Asensionm nalazi se na brdovitom ostrvu (poznatom i


kao ostrvo Uspeća ili Vaznesenjsko ostrvo pa simboliše i njegov reljef ali i religioznost) udaljenom
1600km od afričke obale. Osnovan je od strane i za potrebe mornarice UK, a naziv je dobio po kralju
Džordžu III.

Interesantno je da u gradu pored bolnice, crkve, zubarske ordinacije, marketa, pristaništa i


ostalih osnovnih objekata, pa čak i atletske staze, nema škole pa učenici moraju da putuju ka unutra-
šnjosti ostrva do mesta Dva Broda kako bi pohađali nastavu. Na slici je čuvena Dugačka plaža (Long
Beach) sa narandžasto-roze peskom gde se velike zelene kornjače gnezde.

Na popisu iz 2008. bilo je 450 stanovnika, dok ih je 2016. bilo 806.

08.02.2019.

Autor priloga: Lazar Cvijanović

67
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

59. Statua Dostojanstvo, Južna Dakota, SAD


Statua Dostojanstvo nalazi se
iznad rijeke Misuri u Južnoj Dakoti. Vi-
sine je 50 metara od nehrđajućeg čeli-
ka specijalno dizajnirana od strane va-
jara Dalea Lampxerea u čast kulturi
Lakote i Dakote. Dostojanstvo pre-
dstavlja hrabrost, istrajnost i mudrost
kulture Lakote i Dakote.

Predstavljajući bogatu kultu-


ru Indijanaca Južne Dakote, žena od
50 metara graciozno nosi haljinu po
uzoru na haljinu domorodaca s dva
krila iz 1850 godine. Ona drži ispu-
pčen jorgan koji sadrži 128 plavih di-
jamantnih oblika od nehrđajućeg če-
lika dizajniranih da lete ka nebu. To-
kom dana, njen zvjezdani jorgan re-
prezentacija poštovanja časti i divlje-
nja u kulturi Indijanaca, blista na su-
ncu sa dijelovima koji mijenjaju boju i
koji se kreću uz vjetar. Noću, led svje-
tla uzrokuju da dijamanstski obrisi
sjaje na večernjem nebu.

11.02.2019.

Autor priloga: Dara Kalajdžić

68
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

60. Rijeka Cijevna, Crna Gora

Rijeka Cijevna je nevelika rijeka koja ljepotom višestruko nadmašuje svoju dužinu. Izvire u
Albaniji, kratko teče kroz Crnu Goru i uvire u rijeku Moraču. Njen kanjon je jedan od atraktivnijih u
Crnoj Gori. Vodopad, popularno nazvan Nijagarin, svake godine privlači sve više turista.

Na žalost, kao i većini rijeka sa ovih prostora, i Cijevni prijeti opasnost od nestanka. U Albaniji
su već uveliko počele da se grade male hidrocentrale na njoj, a planirano ih je više. Iako se najavljuje
da će nova ministarka životne sredine te zemlje da preispita dozvole za njihovu gradnju i ukine ih, te-
ško da se ono što je već urađeno može povratiti. Zato, uživajte u bojama rijeke Cijevne dok još posto-
ji.

12.02.2019.

Autor priloga: Jasna Gajević

69
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

61. Grad opsjednut brojem jedanaest, Soloturn, Švajcarska


Zamislite sat koji ima samo 11 zubaca i na kojem broj 12 nedostaje. Nije greška. Sat ne govori
samo vrijeme, već i neobičnu fascinaciju čitavog jednog grada brojem 11.

Soloturn su osnovali Rimljani prije 2.000 godina, ali je pao u „turistički“ zaborav zbog velike
blizine Bernu koji se radije obilazi. Grad je gotovo opsjednut brojem 11 i dom je 11 crkava, 11 kapela,
11 fontana, 11 kula i 11 muzeja.

Sve je to krenulo još u XV vijeku. Ako se i nađe koji turista, vidjećete ga kako više nego zabri-
nuto gleda u najstariju zgradu u gradu na kojoj se nalazi astronomski sat sa zlatnim zvijezdama, ku-
glama i pokrenim figurama kralja, viteza i sekelta. O čemu se radi i šta se dešava pošto sat otkuca 11
sati? Svih 11 zupčanika počinju da se pomjeraju, konjanik od metala počinje da udara čekićem o zvo-
no i izvodi Solothurner Lied, nezvaničnu himnu grada. Nije samo sat u znaku broja 11. Na dvije fonta-
ne možete vidjeti tačno 11 česmi za vodu, na muzejima 11 vrata visokih 11 metara, itd.

A zašto
je grad optere-
ćen brojem 11?
Pa, to ne znaju
ni sami njegovi
stanovnici. Na-
rodna legenda
govori o čaro-
bnim vilenjaci-
ma koji su došli
sa obližnje pla-
nine Vajsenstin
kako bi ohra-
brili stanovni-
ke grada koji
su naporno
radili, ali nika-
da nisu napre-
dovali. Usvajanje broja 11 (elf na njemačkom jeziku) bilo je odavanje počasti građana svojim spasite-
ljima. Mnogo razumnije objašnjenje je biblijsko značenje broja, pa tako i stanovnici Soloturna smatra-
ju da je broj 11 „sveti broj“. U numerologiji se broj 11 smatra najintuitivnijim, najčešće povezan sa
vjerom i vidovnjaštvom i stalnom potragom za savršenstvom.

Ako je religija jedan dio DNK-a ovog grada, geopolitika je drugi. Godine 1481. godine, Solo-
turn je postao 11 kanton Švajcarske konfederacije, a do XVI vijeka je podijeljen na 11 protektorata.
Takođe se broj 11 prvi put pominje još 1252. godine kada su cehovi za gradsko vijeće izabrali 11 čla-
nova

15.02.2019.

Autor priloga: Viktorija Nikolovska

70
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

62. Tvrđava Srebrenik, Bosna i Hercegovina

Srebrenik je tvrđava u Bosni i Hercegovinikoja se nalazi iznad istoimenog naselja, sjeverno


od Tuzle, na prostoru nekadašnje župe Usora koja je tijekom srednjeg vijeka bila poprište stalnih su-
koba Bosne i Ugarske, a od XV stoljeća i Osmanskog carstva. Smješten je na sjeveroistočnim obronci-

71
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
ma Majevice, u selu Gornjem Srebreniku koje je oko 5 km udaljeno od gradića Srebrenika. Podignut je
na visokoj, strmoj, usamljenoj i skoro nepristupačnoj stijeni iznad doline rijeke Tinje. Duboki je pro-
kop ispod najpristupačnijeg dijela grada tako da se lokalitetu može pristupiti jedino preko drvenog
mosta koji preko provalije povezuje samu stijenu sa ostatkom uzvisine, što je čini neosvojivom na ju-
riš. Od suvremene ceste puta Tuzla - Županja udaljen je 5 km, kao i od ceste Tuzla - Lončari - Brčko.
Prvi put se spominje 15. veljače 1333. godine u ugovoru koji su pod Srebrenikom (tzv. Srebrenička
povelja) sklopili ban Stjepan II Kotromanić (1322. - 1353.) s jedne i predstavnici Dubrovačke repu-
blike s druge strane o ustupanju Stona, Pelješca, Prevlake i još nekih posjeda Republici u zamjenu za
godišnji danak od 500 perperâ. Od 1393. godine, kada ga je Hrvatsko-Ugarska prvi put osvojila, pa do
1512., kada su ga Osmanlije na više stoljeća zauzele, više puta je osvajan i opsjedan.

Povjerenstvo za zaštitu nacionalnih spomenika BiH u sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadži-
muhamedović, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo i Tina Wik proglasilo je 2. studenoga 2004, na sje-
dnici održanoj od 2. do 8. studenog 2004. ovo povijesno područje nacionalnim spomenikom BiH.

17.02.2019.

Autor priloga: Miralem Husić

72
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

63. Machu Picchu, Peru

Machu Picchu (kečuanski jezik: Machu Pikchu, što znači "Stari vrhovi") je sveti grad Inka
("Izgubljeni grad Inka") smješten na najvišem dijelu istočnih Andi u Peruu, ili točnije, na istočnim
padinama planinskog lanca iznad doline rijeke Urubamba i neposredno iznad naselja Aguas Calie-
ntes, na visini od 2.350 metara nadmorske visine. Machu Picchu je vjerojatno izgrađen oko 1300.
godine, ali je ostaoskriven sve do 1911. godine kada ga otkriva Amerikanac Hiram Bingham.

Machu Picchu, poput drugih arheoloških lokaliteta doline Urubamba (Ollantaytambo, Runcu-
racay, Sayacmarca, Phuyupamarca, Huiñay Huayna, Intipucu, i dr.), svjedoči o nekadašnjem veliča-
nstvenom carstvu Inka. Većina arheologa smatra da je izgrađen kao posjed cara Inka, Pachacuteca
(1438.–1472.). Nakon osvajanja teritorija, moćna vojska Inka sagradila je kanale za navodnjavanje i
sustave popločanih cesta, a građevinari su izgradili tvrđave, hramove i monumentalne kamene
zgrade.

Machu Picchu je 1983. godine upisan na UNESCO-v popis mjesta svjetske baštine u Americi, a
2007. godine je izabran kao jedno od Sedam novih svjetskih čuda. U rujnu 2007. godi-ne Sveučilište
Yale je pristalo vratiti vrijedne predmete koje je Hiram Bingham donio iz Machu Picchua početkom
XX stoljeća, a u studenom 2010. godine je dogovoren njihov prijenos u Peruansko sveučilište.

18.02.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

73
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

64. Holandski Antili

Holandski Antili (ned. Nederlandse Antillen) nalaze se u Karipskom moru, i bili su deo Kralje-
vine Holandije, sve do kraja 2010. kada su raspušteni. Od 2010. godine, ostrva Curacao (Curaçao) i
Sveti Martin ( Sint Maarten) su ravnopravni članovi ove kraljevine, zajedno sa Arubom i Holandijom,
a Boner( Bonaire), Saba i Sv. Eustahije (Sint Eustatius) su opštine sa specijalnim statusom.

Holandski Antili, pripadaju arhipelagu ,,Mali Antili'' i dele se na Privetrena i Zavetrena ostrva.
Pružaju se uz severnu obalu Južne Amerike. Površina teritorije je oko 1000km2, a glavni grad je bio
Vilemstad (ned. Willemstad) na ostrvu Curacao. Većina stanovnistva je afričkog porekla, a broj stano-
vnika je priblićno 315.000 ( popis 2010.). Govore Holandskim, Engleskim i Papiamento jezikom. Teri-
torija je rasformirana prema rezultatima referenduma održanog 2005. godine.

Interesantna stvar sa jednim od ostrva ove grupe, a to je Sveti Martin, jeste da, samo južni
deo ovog ostrva pripada ovoj grupaciji, dok severni deo pripada Francuskoj. Njihova zastava ima 5
zvezdica, koje predstavljaju 5 glavnih ostrva : Curacao, Sv. Martin, Saba, Boner i Sv. Eustahije. Do
1986. zastava je imala 6 zvezdica, dok se Aruba nije odvojila iste godine. Od tada se koristi zastava sa
5 zvezdica.

19.02.2019.

Autor priloga: Ilija Cvetanović

74
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

65. Kliluk, Pjegavo (Tačkasto) jezero, Kanada

Smješteno u dolini Oskogan, British Columbia, Pjegavo (tačkasto) jezero je jedno od najboga-
tijih prirodnih izvorišta minerala na Zemlji. Bogato je sulfatom, magnezijem, kalcijem i natrijem, kao i
drugim mineralima, te manjom dozom srebra i titanijuma.

Tokom ljeta, kada se voda iz jezera ispari, u njemu ostaju minerali koji formiraju kružne pri-
rodne bazene. Svaki bazen ima različitu boju, ovisno o vrsti i koncentraciji minerala, čineći ovo jezero
jedinstvenim prizorom.

Starosjedioci ovo jezero zovu Kliluk, a smatraju ga svetim i kulturnim nasljeđem svojih pre-
daka. Ljekovita svojstva jezera su poznata već hiljadama godina, a Indijanci su ga koristili za liječenje
raznih bolesti. Navodno, čak su i zaraćena plemena imala dogovor o nenapadanju u bli-zini jezera, te
slobodnom korištenju istog.

Zbog straha od eksploatacije minerala i uništavanja ovog prirodnog dragulja, Vlada Kanade je
zabranila pristup turistima koji se jezeru mogu diviti samo iz daljine, iza ograde.

18.02.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

75
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

66. Dvorska kapela Karla Velikog ili Palatinska kapela, Aachen, Njemačka

Dvorska kapela Karla Velikog ili Palatinska kapela, Aachenska kapela, najznačajnija je monu-
mentalna građevina Karolinške renesanse. Nastala je u razdoblju od 786. do 805. godine u današnjem
gradu Aachenu u sjeverozapadnoj Njemačkoj. Kapela je bila duhovno središte dvora Karla Velikog, a
tijekom idućih 600 godina krunidbena dvorana njemačkih vladara.

Danas je kapela Karla Velikog dio Aachenske katedrale koja je od 1978. godine na UNESCO-
vom popisu spomenika Svjetske baštine. Kapela je razlog što Francuzi nazivaju Aachen Aix-la-Cha-
pelle.

18.02.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

76
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

67. Pulska Arena, Pula, Hrvatska

Amfiteatar u Puli ili Pulska Arena (u narodu poznata i kao Divić-grad) najveći je i najsačuva-
niji spomenik antičkog graditeljstva u Hrvatskoj. Uspoređujući ga s više od 200 rimskih amfiteatara,
plašt pulskog amfiteatra s četiri stubišna tornja je najsačuvaniji i rijedak primjer jedinstvenih tehni-
čkih i tehnoloških rješenja. Po veličini zauzima 6. mjesto među rimskim amfiteatrima na svijetu, te
je jedini u svijetu čija su sva tri rimska arhitektonska reda u potpunosti očuvana.

Pulski se amfiteatar stavlja uz bok Koloseju u Rimu, Areni u Veroni, amfiteatrima u Pompeji-
ma, Nimesu i Arlesu u Francuskoj i El Džemu u Tunisu. Iznenađujuće je da Arena kao neosporno ku-
lturološko blago Hrvatske, ali i svijeta još nije na Popisu svjetske baštine UNESCO-a. Hrvatska je Are-
nu dva puta kandidirala za Listu, a potom povukla kandidaturu.

18.02.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

77
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

68. Planina Putnik, Kanada

Planina koja je ime dobila po kragujevčaninu vojvodi Radomiru Putniku. Radomir Putnik (24.
januar 1847 — 17. maj 1917) srpski vojskovođa, ministar vojni, vojvoda, načelnik Glavnog general-
štaba Vojske Kraljevine Srbije u Balkanskim ratovima (1912-1913) i u Prvom svetskom ratu.

18.02.2019.

Autor priloga: Uroš Janićijević

78
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

69. Obala na „kraju svijeta“, Australija

U Velikom australijskom zaljevu u južnoj Australiji nalazi se ogromna pustinja Nullarbor –


najveći komad vapnenca (krečnjaka) na svijetu koji pokriva područje od 270.000 km2, a koji se pro-
teže oko 1.000 km od istoka prema zapadu.

Područje je toliko ravno da pruga preko njega prelazi 483 kilometra u potpuno ravnoj liniji.
Na površini ove velike ravnice ipak postoji i nekolicina udubljenja koja su nastala od kiše, kao i ne-
koliko špilja i vrtača. No, uglavnom, ova ‘ploča’ je ravna, bez drveća, i naglo se završava Bunda liti-
cama – 200 kilometara dugačkom i 60 do 120 metara dubokom provalijom poznatom kao “kraj svi-
jeta”.

01.01.2019.

Autor priloga: Maria Dido

79
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

70. Spomenik prirode Rugovska klisura

Među velelepnim krševitim planinama na samom zapadu Metohije skriva se jedna od najle-
pših klisura na Balkanu -Rugovska klisura dužine 25km i dubine preko 300 metara. Ona se pruža od
prevoja Čakor na zapadu i do Peći na istoku. Prostire se na prostoru od 4301ha. 1985 proglašena je
za zaštićeno područje. Kroz klisuru protiče Pećka Bistrica, voda je toliko čista da se vidi kamenje. Po-
dručje klisure je još nedovoljno istraženo.

10.01.2019.

Autor priloga: Dragana Đorić

80
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

71. Pećina Oko, planina Grmeč, Bosna i Hercegovina

U okolini Sanskog Mosta koji se nalazi u sjeverozapadnoj Bosni nalazi se pećina koja se zove
oko jer je njen ulaz zaista u obliku oka. Zanimljivo je i to da u toj pećini živi čovječija ribica, što je i do-
kazano.

Pećina se nalazi na planini Grmeč i u proleće kad se sneg topi iz pećine krene tolika količina
vode da za kratko vreme (1h) napuni svoje korito i poplavi polje. Neverovatno je kad čovek ima pri-
liku da to vidi.

16.02.2019.

Autor priloga: Smiljka Miljević Milinković

81
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

72. La Maison du Gouffre - Kuća između stijena

Castel Meur, također poznata kao La Maison du Gouffre ili “kuća između stijena”, je šarma-
ntna kućica izgrađena između dvije velike stijene koja još od XIX stoljeća privlači turiste u inače mi-
rno malo selo Plougrescant u Francuskoj.

Malena kuća je izgrađena 1861. godine, u vrijeme kada građevinske dozvole nisu postojale i
kada je svako mogao graditi po svojoj volji. Kako bi se zaštitio od surove klime i čestih oluja, origina-
lni vlasnik je odlučio da izgradi svoju kuću između dvije velike stijene. Nakon njegove smrti u kući su
živjeli njegovi potomci, a trenutni stanar je njegova unuka koja se vratila iz SAD-a .Kući je trenutno
zabranjen pristup, jer se jedan japanski turista popeo na krov i pri tome ga oštetio. La Maison du Go-
uffre je sada ograđena zidom, i turisti je mogu posmatrati samo sa sigurne udaljenosti.

08.01.2019.

Autor priloga: Maria Dido

82
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

73. Prirodni dimnjaci jezera Abe, granica Etiopije i Džibutija

Slano jezero Abe je najveće i posljednje u nizu od šest spojenih jezera koja se nalaze na grani-
ci Etiopije i Džibutija. Jezero se nalazi na Afarskoj depresiji koja je poznata po tome što je na njoj pro-
nađeno najstarije kameno oruđe, kao i po geološkom fenomenu gdje se tektonske ploče odvajaju je-
dna od drugih.

Kako se dvije tektonske ploče odvajaju po stopi od 1-2 cm godišnje, ovdje se s vremena na
vrijeme pojavljuju po stotinu metara duge pukotine i propadanja terena po 100 metara. Magma kroz
pukotine gura toplu vodu na površinu, a ona iza sebe ostavlja naslage kalcijevih karbonata koje se
uzdižu i stvaraju prirodne “dimnjake” širom krajolika. Neki od ovih dimnjaka dosežu visinu do 50
metara. Pored prirodnih dimnjaka, fosilnih ostataka i geoloških formacija, Afarska depresija je fasci-
nantna jer se na njoj upravo formira novi ocean. Istina je da nećemo doživjeti njegov finalni nastanak,
jer geolozi predviđaju da bi se to moglo desiti za otprilike milion godina.

Indijski ocean će probiti obalne visoravni, poplaviti depresiju i stvoriti novi ocean, pretvara-
jući rog Afrike u veliki otok.

08.01.2019.

Autor priloga: Maria Dido

83
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

74. Kanjon reke Blajd, Južnoafrička Republika

Ovaj izuzetan kanjon predstavlja deo linije koja razdvaja zelenu visoravan južne Afrike i po-
dručje Louveld na istoku. Istovremeno to je i jedan od najljepših predela u čitavoj Africi. Kanjon se
uglavnom sastoji od crvenih stijena.

Kanjon je dug oko 26 kilometara, a dubina na nekim mestima iznosi čak 1.372 metra.

03.01.2019.

Autor priloga: Viktorija Nikolovska

84
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

75. Kula Skola, Zaliv Pesnika, Italija

Kula Skola – ili kula Svetog Jovana Krstitelja – je bivši vojni objekat severoistočno od ostrva
Palmarija u Zalivu pesnika, Italija. Predstavljala je deo odbrambene linije Palmarije. Pretpostavlja se
da je kula sagrađena početkom XVII veka po želji senata Republike Đenove da bi se zaštitili gradovi i
sela na obali. Ima oblik petougaonika i zidove debele oko 1.2 metra, a visoka je 13 metara. U kulu je
moglo da se smesti osmoro ljudi.

Tokom Napoleonovih ratova, bila je centar sukoba britanske i francuske vojske u januaru
1800. godine. Britanci su oštetili kulu. Korišćena je za vežbe mornaričke vojske i bila je predviđena za
rušenje 1915. godine. Spasio ju je Ubaldo Mazzini, lokalni službenik u ministarstvu obrazovanja, pa je
odlučeno da se kula pretvori u svetionik. Između 1976. i 1980. godine, kula je restaurirana i konsoli-
dovan je obodni zid.

13.01.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

85
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

76. Cape point, Rt Dobre Nade, Južnoafrička Republika


Prvi Evropljanin koji je oplovio Rt Dobre Nade je portugalski istraživač Bartholomeu Dias,
1488. godine i nazvao ga je Cabo Tormentoso (Olujni rt). Nešto kasnije, portugalski kralj John II pro-
menio mu je ime u Cabo da Boa Esperança (Rt dobre nade). Svetionici Cape Point su izgrađeni na Rtu
Dobre Nade, na krajnjem jugozapadnom delu afričkog kontinenta.

Može da se kaže da Rt Dobre Nade zapljuskuju dva okeana – Atlantski i Indijski, iako njihova
granica nije precizno definisana i kreće se od Rta Dobre Nade do Rta Agulhas (Iglenog rta) koji se na-
lazi na najjužnijoj tački Afrike.

Stari svetionik je izgrađen 1857. godine na Rtu Point Peak, 238 metara iznad nivoa mora
opremom dopremljenom iz Engleske. Međutim, zbog visine na kojoj se nalazi često je bio zaklonjen
oblacima ili gustom maglom. Pored toga, njegova svetlost je bila nevidljiva brodovima pod određe-
nim uglom. Nakon što se portugalski prekookeanski brod Lusitania nasukao 18. aprila 1911. godine,
izgrađen je novi svetionik na Rtu Point, svega 87 metara iznad nivoa mora. Replika krsta koju je po-
stavio Vasco Da Gama 1497. godine, stoji visoko na brdu iznad plaže i pokazuje lokaciju gde su se
iskrcavali portugalski istraživači.

Novi svetionik na Rtu Point je najjači svetionik na južnoafričkoj obali. Ima domet 63 km, sa tri
uzastopna bljeska jačine 10 miliona kandela na svakih 30 sekundi.

Oba svetionika se nalaze u Nacionalnom rezervatu Rt dobre nade koji je u sklopu Naciona-
lnog parka “Table Mountain”. Do starog svetionika se može doći žičarom “Leteći Holanđanin” koja je
posebna turistička atrakcija. Sa tog vrha moguće je posmatrati u toku sezone kitove i preko 250 vrsta
ptica. Poseban doživljaj u sklopu rute na Rt Point su i kolonije afričkih pingvina.

27.01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

86
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

77. Jezero Lotosa, Tajland


Uglavnom sakrivena od očiju javnosti jer je veći dio godine prekrivena visokom travom, ova
močvara na Tajlandu je tek od nedavno postala svjetska atrakcija.

Od decembra do februara, ovo plitko jezero se pretvara u apsolutno prelijepi krajolik prekri-
ven ružičastim lotosima, čineći ovo područje najvećim jezerom prekrivenim ovim cvjetovima, zbog
čega su ga turisti već prozvali “More Lotosa.”

Za lokalne stanovnike ova močvara je važna iz više razloga. Lotos je jestiv i odlična je posla-
stica, a pored toga, u Budističkoj simbologiji ovaj cvijet igra vrlo važnu ulogu. Korijeni lotosa se nala-
ze u blatu, stabljika raste kroz vodu, i konačno mirisni i prelijepi cvijet cvate iznad vode. Ovaj obrazac
rasta u Budizmu se tumači kao napredak duše ‘od izvornog blatnjavog materijalizma, preko mora
iskustava, i na kraju prosvjetljenje na suncu’.

Močvara je dom za oko 80 vrsta ptica, uključujući i nekoliko ugroženih vrsta. Za romantične
tipove, ovo jezero prepuno ružičastih lotosa čini se kao savršena turistička destinacija.

03.01.2019.

Autor priloga: Maria Dido

87
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

78. Najmanji park na svetu - Park Mil Ends, Portland, Oregon, SAD
Ovako izgleda najmanji park na svijetu, a mnogi ga i ne vide. Nalazi se u Portlandu i kao takav
predstavlja najmanji park na svijetu, zbog čega je završio i u Ginisovoj knjizi rekorda. Radi se o parku
nasred raskrnice, koji u najširem dijelu prečnika iznosi tek 61 centimetar.

Datira još od 1948. godine, kada je na tom mjestu trebalo da se nađe ulična svjetiljka. Kako je
niko nije mjesecima postavljao trava je počela da niče, a novinar Dik Fegan je ovaj proces posmatrao
iz svoje kancelarije da bi na kraju sišao dolje i zasadio cvijeće.

Nazvao ga je „Mil Ends“ po kolumni koju je pisao u novinama „Oregon“, a o parku se brinuo
do smrti 1969. godine. Nažalost, nije doživio da čuje da je sedam godina kasnije ovo mjesto zvanično
proglašeno gradskim parkom. Postavljena je čak i minijaturna ograda oko ostrva, ali i putokaz koji
vas vodi do najmanjeg parka na svijetu.

04.01.2019.

Autor priloga: Viktorija Nikolovska

88
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

79. Takeda, dvorac na oblacima, Japan


Izgrađen prije nekoliko stoljeća na vrhu 300 metara visoke planine u prefekturi Hyogo u
okrugu Asago Wadayamacho, dvorac Takeda je jedna od poznatijih atrakcija u Japanu koju svaki dan
posjeti na stotine a ponekad i na hiljade posjetilaca.

Dvorac Takeda je postao popularan tek 2012. godine nakon što je prikazan u japanskom fi-
lmu ‘Anata e’, a najpopularniji je za vrijeme jeseni kada se se svako jutro ispod njega spusti gusti
oblak magle zbog kojeg dvorac izgleda kao da se nalazi na oblacima. Vjeruje se da je dvorac izgradio
gospodar Yamana samuraja 1443. godine. Istorija nam govori da je od tada promijenio nekoliko vla-
snika, sve dok nije pripao Hirohidi Akamatsu 1600-te godine. Hirohide je bio običan vojnik koji se bo-
rio za vladara Tokugawa, a Takedu je dobio kao zaslugu za svoju hraborst u bitkama. Nažalost, u roku
od godinu dana, Hirohide je počinio seppuku, samurajsko ritualno samoubistvo, a pošto je on bio i
posljednji vlasnik dvorca, on je od tada ostao i napušten.

Neizbježno je da struktura stara kao Dvorac Takeda počne pokazivati znakove propadanja.
Da bi je uspješno očuvali, lokalne vlasti trenutno naplaćuju ulaz, a sav novac ulažu u njegovu resta-
uraciju.

06.01.2019.

Autor priloga: Maria Dido

89
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

80. Izlazak sunca posmatran sa vrha aktivnog vulkana Batur, Bali,


Indonezija
Izlazak sunca posmatran sa vrha aktivnog vulkana Batur (1717nmv) na ostrvu Bali, Indone-
zija. U daljini se vidi ostrvo Lombok sa svojim najvišim vrhom, takodje aktivnim vulkanom, Ranjani,
koji se uzdiže do neverovatnih 3726nmv.

Indonezija je ostrvska zemlja u jugoistočnoj Aziji. Broj ostrva se procenjuje na 14 do 16 hilja-


da, iako tačan broj, izgleda, nije poznat. Sva velika ostrva su vulkanskog porekla, dok se izmedju njih
nalaze malene oazice palmi i belog peska nastale koralnom aktivnošću.

05.01.2019.

Autor priloga: Tijana Dojčinović

90
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

81. Kako izmeriti preostalu sunčevu svetlost svojim rukama


Bili ste u šumi blizu kraja dana i pitate se: da li bih sada trebao postaviti kamp, ili imam dovo-
ljno dnevne svetlosti da nastavim trekking dalje niz stazu? Ali niste sigurni u koje vreme je zalazak
sunca, i zbog toga koliko svetla imate. Naravno, možete proveriti svoj sat / telefon, ako ga imate. Ali
možda to ne funkcioniše, pa
čak i ako jeste, postoji je-
dnostavan, prastari metod
koji možete koristiti da sa-
znate koliko je sati dnevnog
svetla pre zalaska sunca.
Hladno je da je jedina opre-
ma koja vam je potrebna,
vaše ruke.

Imajte na umu da
ovaj metod varira u zavi-
snosti od geografske lokaci-
je. Na severu, sunce zalazi
na plićim uglovima, dozvo-
ljavajući više upotrebljive
svetlosti nego što će vaše
ruke pokazati. Dan će brže
rasti u tropima, gde sunce
zalazi gotovo ravno. I bez
obzira na geografsku širinu
na kojoj se nalazite, razmi-
slite io vašem lokalnom
okruženju. Ako sunce krene
prema planinskom lancu,
izgubićete svetlost mnogo
brže nego što biste to učinili
u širokoj otvorenoj ravnici.
U šumi ćete takođe brže
izgubiti svetlost, jer krošnja
drveća blokira bledu sve-
tlost sumraka.

07.01.2019.

Autor priloga: Goran Šterjoski

91
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

82. Manaslu, Himalaji, Nepal

Vrh Manaslu je jedan od 14 himalajskih vrhova viših od 8000 metara. Visok 8163m, osmi je
po visini, ali jedan od četiri najteža i najopasnija vrha na svijetu. Zbog svog geografskog položaja više
je izložen monsunima, vrijeme je nestabilno, konstantno prijeti opasnost od lavina. Osim toga, uspon
na ovaj vrh sadrži mnogo tehničkih poteškoća. Zato Manaslu nije često penjan, a uspon na njega sma-
tra se izuzetno zahtjevnim. Poređenja radi na njegovom vrhu stajalo je dvanaest puta manje alpinista
nego na Everestu. U pokušaju da se domognu ovog kolosa u srcu regije Gurka, na njegovim padinama
je zauvijek ostalo preko 60 planinara, ili 23% u odnosu na one koji su uspjeli. Među njima i član prve
jugoslovenske ekspedicije 1983. godine, Slovenac Nejc Zaplotnik, legenda svjetskog alpinizma. Neda-
vno je na ovom vrhu stradao Franc Oderlap, takođe Slovenac, čovjek koji je popeo Mont Everest, Čo
Oju i mnoge druge svjetske vrhove.

11.01.2019.

Autor priloga: Viktorija Nikolovska

92
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

83. Plaža Babin skok, ostrvo Andros, Grčka

Čuvena plaža na ostrvu Andros nalazi se 25 km od Hore. Postoje 2 legende vezane za ovu pla-
žu i kako je ona nastala.

Prva kaže da su Turci smislili podli plan kako bi ušli u gornji zamak gde su se krili Grci. Na-
ime, nagovorili su jednu staricu i njenu trudnu ćerku da traže pomoć kako bi Grci otvorili kapije. Kada
su videli nesrećne žene, videći da im treba pomoć, otvorili su vrata zamka. Međutim, za ženama su
nenadano ušli i Turci. Starica koja nije mogla da podnese to što je izdala svoje, skočila je sa stene.
Druga legenda govori o starijoj ženi koja je ostala udovica. Kako nije mogla da preboli smrt svog
bračnog saputnika rešila je da oduzme sebi život skočivši u bezdan.

Stena koja je karakteristična za ovu plažu kažu da predstavlja staricu sa maramom na glavi,
ako se pogleda iz određenog ugla.

08.01.2019.

Autor priloga: Georgios Seitaridis

93
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

84. Bialbero di Casorzo, Pijemont, Italija

U regiji Pijemont u Italiji, između gradova Grane i Casorza, možda i na svijetu jedinstveno
drvo - dva jedinstvena drveća na svijetu. Bialbero di Casorzo, kako ga zovu mještani, neusporediv je
susret između stabala trešnje i duda, koji je iz toga izrastao. Ponekad se na većem pojedincu rodi ma-
nje stablo, ali se gornja biljka obično ne može razviti zbog nedostatka odgovarajućih životnih uvjeta.
U svakom slučaju, čini se da se oba stabla osjećaju sjajno, primjerice, trešnje svake godine donose
prekrasne bijele cvjetove.

27.01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

94
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

85. Zabojsko jezero, Sinjajevina, Crna Gora


Crna Gora ima priličan broj manjih i većih jezera (posebno kad se ima u vidu njena veličina).
Jezera koja se nalaze visoko u planinama, a koja su i najljepša, nazivaju se "gorske oči". Jedno od ta-
kvih jezera je i Zabojsko jezero. Nalazi se na planini Sinjajevini (Sinjavini) ali pripada Nacionalnom
Parku Durmitor. Do njega se dolazi kada se sa glavnog puta koji od Mojkovca vodi ka Žabljaku, u mje-
stu Dobrilovina, makadamskim putem krene u vis. Može se do njega doći jačim terenskim autom ili
pješke. Svaki trud se isplati kad se stigne u ovu oazu zelenila i tišine. Naime, jezero je okruženo gu-
stom šumom. Pored njega se nalazi i izvor pitke vode te se na njegovim obalama može i kampovati.
Moguće je preduzimati i lagane planinarske šetnje do okolnih vrhova sa kojih se jezero može pogle-
dati iz ptičje perspektive.

23.01.2019.

Autor priloga: Jasna Gajević

95
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

86. Aljaski zaljev, SAD


Zaljev Aljaske nije stvarna granica dvaju mora, no tamo se susreću dva tipa vode od kojih je
jedna svijetlo plava, a drugo oceanski tamno plavi. Naime, taj neobičan prirodni fenomen rezultat je
dolaska teške vode prepune sedimenta iz glečerskih dolina i rijeka.

Ledenjačke rijeke su poput pila koje erodiraju tamošnje planine, a u tom procesu voda posta-
je puna sedimenta. Kad se te rijeke izliju u veće vodene površine, pokupe ih morske struje krećući se
od istoka prema zapadu, a što se tiče konkretne fotografije i tog fenomena, riječ je o pjeni vode koja
izlazi iz jedne od tih rijeka bogatih sedimentom.

22.01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

96
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

87. Adelina zemlja, Antarktik


Adelina zemlja je sektor teritorije na istočnom Antarktiku, između 67° južne geografske širi-
ne i južnog pola, odnosno između 136° 11’ i 142° 02’ istočne geografske dužine. Površina Adeline ze-
mlje iznosi 390 000 km2. Administrativno je deo Francuske Južne Teritorije (Terres australes et anta-
rctiques françaises – TAAF).

Čitava teritorija je pokrivena večitim ledom, i osim dve istraživačke stanice: Dumont d’Urville
(na obali) i Charcot (320 km od obale) nema ničeg drugog. Francuski suverenitet nad ovom teritori-
jom nije priznat u međunarodnim ugovorima o Antarktiku.

Do ove teritorije je prvi doplovio francuski istraživač Jules Dumont d'Urville - 20. januara
1840. godine i nazvao je po svojoj ženi Adéle.

U istraživačkoj stanici Dumont d’Urville stalno boravi 30 do 40 osoba. Osoblje stanice kao i
potrebne namirnice stižu ledolomcem L'Astrolabe koji pet puta od novembra do marta dolazi iz luke
Hobart na Tasmaniji.

Istraživačka stanica se prvenstveno bavi proučavanjem životinjskog sveta (pingvina), ali se


bavi i nekim istraživanjima iz oblasti hemije (prisustvo sumpornih jedinjenja u atmosferi) i geofizike
(merenje promene nivoa mora, detekcija kosmičkog zračenja, analiza ozonskih rupa).

21.01.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

97
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

88. Mesto gde se spajaju Atlantski okean i Karipsko more


Eljutera je jedno od nekoliko ostrva koji se nalaze unutar arhipelaga na Bahamima, oko 80km
istočno od glavnog grada Nassau. Dugačak je oko 180 km, a ne nekim mestima širok tek 1,6 km. Upra-
vo se na ovim najužim mestima najbolje vidi ovaj spektakularni prizor. Na jednoj strani ostrva svetlo
plava voda plitkog Karipskog mora, a na drugoj potpuna suprotnost – duboki i modri Atlantski okean.
Jeda od najboljih pozicija za posmatranje ovog spoja je most Stakleni Prozor.

Stakleni Prozor je izgrađen na prirodnom mostu koji veže dva dela Eljutere. Ubrzo je nakon
izgradnje postao i najposećenija destinacija ostrva. Most je postojao godinama, ali niz uragana koji su
pogodili ostrvo 1940-ih ga je gotovo uništio. Tada je odlučeno da se ojača betonom, pa je na njemu
konačno izgrađen i pravi most.

Zbog sila Atlantskog okeana s jedne i Karipskog mora s druge strane, ovaj most konstantno
mora da se obnavlja. Nakon uragana Floyda koji je pogodio ostrvo 1999. godine od mosta gotovo
ništa nije ostalo, a iako se popravio u roku od nekoliko meseci, geografija se zauvek promenila.
Čak i nakon više od jednog veka od ovog nemilog događaja radnici svakodnevno popravljaju tek
nastale pukotine na mostu, samo da bi sledećeg dana već pronašli nove.

15.01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

98
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

89. Svjetlosni stubovi


Svjetlosni stubovi su rijedak vizuelni prirodni fenomen koji se stvara tako što se svjetlo refle-
ktuje o ledene kristale u vazduhu. Svijetlo može doći od Sunca (obično kada zalazi), u kojem slučaju
se pojava naziva sunčani stub ili solarni stub. Izvor svijetla može biti i Mjesec, kao i vještačka svijetla,
poput ulične rasvjete.Iako izgledaju kao čvrsti stubovi, ovo je ipak samo prirodna optička varka vidlji-
va samo iz određenih uglova posmatranja.

15.01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

99
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

90. Briksdalsbreen Ledenik, Norveška


Briksdalsbreen Ledenik u Norveškoj je zapadni ogranak najvećeg kopnenog ledenjaka u
Europi, Jostedalsbreen.

Nalazi se u
općini Stryn na sjeveru
pokrajine Sogn og Fjo-
rdane sjeverno od So-
gnefjorda u Naciona-
lnom parku Josteda-
lsbreen.

Najviša točka
Briksdalsbre je oko
1900m nadmorske vi-
sine. Glečer je završio
2008. godine na 346m
nadmorske visine u
malom jezeru, Briksda-
lsvatn. Od tada se još
više povukao.

Gosti iz cijelog
svijeta dolaze posjetiti
ovu slavnu glečersku
ruku koja je privlačno
postavljena između bu-
čnih vodopada i visokih
vrhova. Briksdalsbreen
je ruka velikog glečera
Jostedalsbreen i nalazi
se unutar Nacionalnog
parka Jostedalsbreen.
Od 1200 metara glečer
se spušta u prekrasnu
dolinu Briksdalen.

25.01.2019.

Autor priloga: Maria Dido

100
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

91. Bunari Biljevića, Boljevići, Crna Gora

Daleko od očiju javnosti, u malenom selu Boljevići, na blagoj padini okruženoj stoljetnim ke-
stenovima, nalazi se 12 bunara. Do ovog mjesta se stiže kada se sa veoma lošeg puta (ali sa kojeg se
pružaju fantastični pogledi na Skadarsko jezero) koji spaja Virpazar i Ulcinj preko Ostrosa, prateći
putokaze, skrene prema selu.

Bunari su sagrađeni odavno, nagađa se još 1001. godine, kada se gradio čuveni krajinski
bunar. Dubina bunara je oko 10 metara. Jedinstveni način gradnje i njihovo vjekovno trajanje zadive
svakoga ko ima priliku da ih vidi. Kao i većinu sličnih neimarskih podviga i ovaj prati legenda, koja
ukratko glasi ovako: Mladić je zaprosio ruku djevojke, ali je otac postavio uslov. Trebao je da sagradi
bunar dublji od bunara koji je Jovan napravio Kosari, a koji je bio dubok 12 metara. I po-red najvećeg
zalaganja ovaj zaljubljeni momak nije uspijevao da pređe 10 metara dubine. Zato je na kraju odlučio
da sagradi 12 bunara čime je zaslužio ruku svoje voljene. Još legenda kaže da su i izrodili dvanaestoro
djece i živjeli srećno.

25.01.2019.

Autor priloga: Jasna Gajević

101
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

92. Plutajući vrtovi naroda Inta, Mjanmar

Na jezeru Inle, jednom od najvažnijih turističkih atrakcija Mjanmara živi narod Inta. Oni su
poznati po svom specifičnom načinu veslanja koji se ogleda u tome da jednom nogom stoje na krmi
čamca, dok drugom nogom guraju veslo i tako se otiskuju od obale i plove duž jezera koje je obraslo
trskom i plutajućim rastinjem. Žive od ribolova i uzgoja povrća na gigantskim plutajućim vrtovima.
2015. jezero je od strane UNESCO-a uvršteno na listu svetske mreže rezervata biosfere.

23.01.2019.

Autor priloga: Darko Filipović

102
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

93. Plaža prekrivena „kokicama,“ Kanarska ostrva, Španija


Na ostrvu Fuerteventura, drugom po veličini ostrvu iz arhipelaga Kanarskih ostrva u uvali El
Ijero nalazi se jedna od najzanimljivijih plaža na zemljinoj kugli. Ovaj jedinstveni delić morske obale
smešten je severozapadno od gradića Koraleho i prekriven je belim kamenčićima koji imaju oblik ku-
kuruznih kokica. Ustvari, to su delići belih korala koji su erodirali na obali i stopili se sa vulkanskim
stenama i peskom na plaži. Atraktivna plaža privlači sve više turista iz godine u godinu, a zanimljivo
je da je dugo vremena bila poznata samo meštanima. Do nje se može dopreti nakon prelaska kroz po-
dručje lokalne vegetacije. Idealno je mesto za sunčanje i surfovanje. Društvene mreže preplavljene su
slikama korisnika koji putuju tamo kako bi videli i fotografisali taj jedinstveni prirodni fenomen.

01.02.2019.

Autor priloga: Darko Filipović

103
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

94. Čokoladna brda, ostrvo Bohol, Filipini


Čokoladna brda su geološka formacija na ostrvu Bohol na Filipinima. Čak oko 1,776 brda se
nalazi na površini od preko 50 kvadratnih kilometara. Visina kupola varira od 30 do 50 metara, a naj-
viša je 120 metara. Brda od krečnjaka, iz perioda kasnog pliocena i ranog pleistocena koji sadrži lju-
šture školjki i korala, prekrivena su zelenom travom koja postaje braon (kao čokolada) tokom suše,
pa odatle i naziv. Pejzaž se tada transformiše u beskrajni niz "čokoladnih poljubaca".

O nastanku Čokoladnih brda postoje tri legende, a najromantičnija govori o snažnom, mla-
dom divu po imenu Arogo. Arogo se zaljubio u Aloju, devojku koja je bila obična smrtnica. Njena smrt
nanela mu je mnogo bola i patnje i nije mogao da prestane da plače. Od njegovih osušenih suza nasta-
la su Čokoladna brda.

31.01.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

104
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

95. Pećina Prohodna, Bugarska


Prohodna je jedna od najpoznatijih i najpristupačnijih pećina u Bugarskoj, smještena 2km od
sela Karlukovo i 112 km od glavnog grada Sofia. Pećina je prirodni most stijena dužine 262m i ima
dva ulaza. Na malom ulazu visina je oko 35m a staza počinje prolaz kroz pećinu do velikog ulaza, gdje
možete vidjeti najviši strop u Bugarskoj pećini na visini od 45m.

Prirodno svjetlo koje prolazi kroz rupe u luku stijene zvani “Prozor“. Ovi “prozori“ su ono što
ovu pećinu čini sjajnom turističkom atrakcijom. Smješteni jedan do drugog u obliku badema, začuđu-
juće podsjećaju na ogromne oči, kao da promatraju posjetitelje. Stoga nije iznenađujuće zašto ih loka-
lno stanovništvo zove “Božje Oči“, a ponekad i “vražje oči“. Ako ih gledate iz određenog kuta, vaša ma-
šta će stvoriti lice koje gleda prema dolje, a tijekom kišnog vremena niz “lice“ teku i suze. 1962. godi-
ne pećini je dan status prirodnog spomenika.

07.01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

105
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

96. Nacionalni Park Tušeti, Gruzija

Nacionalni park Tušeti nalazi se na sjeveroistoku Gruzije i smatra se jednim od najljepših


predjela u zemlji. Nacionalni park Tušeti otvoren je 2003 godine,a glavni razlog je očuvanje prirode u
izvornom obliku.Rezervat zauzima površinu od 10.694 hektara, nacionalni park se nalazi na 83.453
hektara, a pejsažni rezervat zauzima površinu od 27.903 hektara. Ovdje nije nikad vruće, od nove-
mbra do proljeća, Tušeti je prekriven snijegom. Nacionalni park karakteriše bogatstvo biljaka i drve-
ća. Fauna parka obuhvata više od 190 vrsta ptica, sisara, riba i vodozemaca.

20.02.2019.

Autor priloga: Dara Kalajdžić

106
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

97. Aja Sofija, Istanbul, Turska


Aja Sofija ili Crkva Svete mudrosti (grčki: Hagia = svet, Sophia = mudrost) građevina je u Cari-
gradu (Istanbulu), koja je bila izgrađena kao crkva, zatim prenamijenjena u džamiju, a potom u mu-
zej. Predstavlja remek-djelo bizantske arhitekture i umjetnosti uopće. Bila je najveća crkva na svetu
go-tovo hiljadu godine sve do gradnje Seviljske katedrale 1520. godine.

Aja Sofija je izgrađena u doba vladavine cara Justinijana. Jedno od najvećih graditeljskih do-
stignuća u povijesti čovječanstva izgrađeno je za samo pet godina: od 532. do 537. Crkva je bila po-
svećena Kristu kao personifikaciji Svete Mudrosti. Izgrađena je od kamena i opeke, visoka 55 metara,
a promjer kupole iznosi joj 31 metar.

Prvu crkvu na tom mjestu koju je započeo graditi car Konstantin Veliki, bila je razrušena
usred Nikine pobune 532., kada je Justinijan zamalo izgubio prijestolje. No on ju je odmah dao pono-
vno izgraditi. Ponovno je izgrađena za samo pet godina (537.) i odmah je dostigla svjetsku slavu.
Gradili su je matematičari Antemije iz Trala i Izidor iz Mileta. Aja Sofija je prva kupola na pandantivi-
ma koja je bila izgrađena do tog razmjera, pa je zato od velikog značenja za sve bizantske građevine,
kao i kasnije one na zapadu. Crkva je bila krunidbena crkva bizantskih careva. Nakon otomanske oku-
pacije grada 1453. crkva je pretvorena u džamiju, a izvana su dodana četiri minareta. Pri osvajanju
grada otomanski su vojnici u crkvi učinili pokolj građana koji su se onamo bili skolnili. Mozaici koji su
postojali u crkvi, prekriveni su vapnom. Aju Sofiju je 1935. godine Mustafa Kemal Ataturk dao pretvo-
riti u muzej. Kraj crkve nalazi se grob cara Konstantina Velikog. U crkvi je održano nekoliko koncila.
Na galeriji i danas stoje Mramorna vrata kroz koja su smjeli ulaziti samo članovi Svetog sinoda. Na ga-
leriji je i grob mletačkog dužda Henrika Dandola.

107
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

Katedralna crkva ima grčki naziv Ἅγια Σοφία (Agia Sofija), Sveta Sofija ili Sveta Mudrost. Na-
kon okupacije grada Osmanlije su naziv prilagodili svome jeziku i nazvali je Aja Sofija.

20.02.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

108
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

98. Petra, Jordan


Petra, ružičasto zaboravljeno mesto je otkrivena 1812. godine. Bila je Nabatejsko kraljevstvo
nastalo 9000. god.pre nove ere ali glavni procvat je doživela u prvom stoleću p.n.e.kad je isklesana Al
Khazneh za koji se pretpostavlja da je bio mauzolej nabatejskog kralja Areta IV . Jedno vreme je bila
pod vladavinom Rimljana, cvetala u vizantijskom periodu i tek u doba islama je počela da propada.
Dugo su u njemu živeli pustinjski nomadi koji su sakrivali priču o Petri. Od 1985 god je na Uneskovoj
listi svetske baštine.

20.02.2019.

Autor priloga: Nensi Mitić

109
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

98. Al Siq, predvorje Petre, Jordan


Al Siq je glavni ulaz u drevnom Nabatejskom gradu Petra. Doslovno na arapskom znači oso-
vina i taj uski raznobojni klanac je ponegde širok samo 3 metra. Dugačak je 1,2 km i završava tamo
gde se nalazi Al Khazneh -Trezor. Za razliku od mnogih Amerilčkih kanjona koje je oblikovala voda,
ovaj je nastao direktnim uticajem tektonskih sila.Zidovi koji okružuju Sik su visoki 90 - 182 metra.

Ulaz u Sik ima branu rekonstruisanu 1963. I ponovo 1991. godine koja je dizajnirana da za-
tvori ušće Sika i preusmeri vodu Wadi Musa. Brana je prilično verna kopija onoga što su Nabatejci na-
pravili u prvom veku pre nove ere da bi kontrolisali Wadi Musu.

Uz Siq su neke podzemne komore čija uloga još nije razjašnjena. U zidu litica postoji par
zavetnih niša a figure koje su bile u njima su otkrivene kasnije i prenesene u muzej.

21.02.2019.

Autor priloga: Nensi Mitić

110
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

98. Palmanova, Italija


Palmanova se nalazi na severu Italije, blizu granice sa Slovenijom. Iz ptičije perspektive, grad
izgleda kao zvezda ili snežna pahulja, pa ga zbog savršene arhitektonske simetrije nazivaju idealnim
gradom. Projektovao ga je arhitekta Vićenco Skamoci.

Grad je osnovan 7. oktobra 1593. godine na 22. godišnjicu pobede nad Turcima u bici za Le-
panto i na dan svete Justine – njegove zaštitnice. Palmanova je izgrađena u obliku devetokrake zve-
zde. U centru se nalazi trg Grand Plac, odakle se zrakasto pruža 6 ulica, svaka duga 14 metara. Grad je
izgrađen u vidu tvrđave sa dva kruga odbrambenih zidova da bi se odbranio od Turaka. Kao dodatna
zaštita oko grada je iskopan jarak, ali grad nikad nije doživeo pravu borbu. 1804. godine bez teškoća
ga je osvojio Napoleon, a 1866. godine je pripojen Italiji.

Palmanova danas ima oko 5300 stanovnika.

20.02.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

111
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

99. Jablanica, Bosna i Hercegovina

Grad Jablanica predstavlja naseljeno mesto u Bosni i Hercegovini, koje administrativno pripa-
da Federaciji Bosne i Hercegovine. Prema podacima popisa iz 2013. u naseljenom mestu Jablanica ži-
vi oko 4000 stanovnika, a u istoimenoj opštini oko 11.000.

Turistički, samo naseljeno mesto, pa i opština imaju mnogo da ponude. Prema zvaničnim po-
dacima, ovo naseljeno mesto godišnje poseti oko 15.000 registrovanih turista, što znači da ih je mno-

112
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
go više kada se setimo da ima i mnogo neregistrovanih. Grabovičko jezero, formirano je na reci Rava-
nčici, malo južnije od grada Jablanica.

U naseljenom mestu Jablanica, nalazi se muzej ,,Bitka za ranjenine na Neretvi'', otvoren 1978.
godine. Juče je bila godišnjica od završetka borbe, kada je grad oslobođen od italijana. Dan 22.02. pre-
dstavlja dan opštine i samog grada.

Na reci Neretvi, postojao je most, koji nosi isti naziv kao i muzej, i u decembru prošle godine
najavljena je njegov obnova, za koju će biti izdvojeno oko 200.000KM ili u evrima oko 100.000.

U pozadini možte videti Crni vrh ( piramidalna formacija ) koji predstavlja idealno mesto za
one koji vole prirodu.

Iz ovog malenog mesta potiču i neka velika imena što Jugoslovenskog što Bosanskog sporta, a
neka od njih su Vahid Halihodžić, Hasan Salihamidžić, Senad Lulić ( fudbaleri ), Mirza Teletović (Ko-
šarkaš ) i mnogi drugi.

U pozadini ovih brda nalazi se planina Čvrsnica, iz koje izvire reka Doljanka. Interesantna
stvar je da je pomenuti košarkaš, optužen od strane naroda za finansiranje izgradnje MHE na reci Do-
ljanki, pri čemu će se tok reke uskratiti za više od 500 metara, zbog čega narod protestuje.

23.02.2019.

Autor priloga: Ilija Cvetanović

113
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

100. Stećci na Durmitoru, Crna Gora


Na dva lokaliteta u blizini Žabljaka na Durmitoru (Crna Gora) nalaze se stećci - srednjovjeko-
vni kameni spomenici. O njima i dalje ne postoje u potpunosti usaglašena mišljenja (ko i kad ih je tu
postavio), ali su, zajedno sa sličnim nekropolama u Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj prije 3 godi-
ne uvršteni u Svjetsku baštinu UNESCO-a. Žabljački stećci se nalaze u blizini Ribljeg i Vražjeg jezera.

Na žalost, i pored tako visokog priznanja, nije urađeno ništa da se ovi spomenici svjetskog
značaja zaštite i u boljem svjetlu predstave javnosti (za razliku od nekropole Radimlje pored Stoca u
BiH). Nema ni najobičnije oznake , a kamoli info table. O nekom pokušaju da se stećci bar očiste od
mahovine da i ne govorim. Takvi kakvi su, u nevjerovatnom prirodnom okruženju, privlače pažnju
upornih turista.

23.02.2019.

Autor priloga: Jasna Gajević

114
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

101. Jezero Sorvagsvatn, Farska Ostrva


Farska Ostrva (Ovčija ostrva) čine grupa od 18 većih ostrva smještenih između sjevernog
Atlantika i Norveškog mora ukupne površine 1.400 km². Arhipelag je nakada bio dio Norveške, a
odvojio se 1814. godine.

Ostrva su
pretežno strma i bez
vegetacije. Farska
ostrva imaju naj-
strmije morske litice
u Evropi. Na jednom
od njegovih najvećih
ostrva, na ostrvu Va-
gar, nalazi se 6 kilo-
metra dugo jezero
Sorvagsvatn, prilju-
bljeno uz Atlanski
okean. Jezero Sorva-
gsvatn pokriva po-
vršinu od 3,4 kva-
dratnih kilometara, i
ujedno je i najvece
jezero na Farskim
ostrvima.

Jezero se na-
lazi na oko 30 meta-
ra iznad nivoa mora,
i iz nekih uglova dje-
luje kao da jezero le-
bdi nad okeanom. Je-
zero se lagano spu-
šta, smanjujući na-
dmorsku visinu do
drugog kraja jezera
koje se približava
okeanu. Na samom
kraju nalazi se vodo-
pad kojim voda ovog
jezera preko strme
litice otiče u Atla-
ntski okean.

22.02.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

115
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

102. Pećina Devetaš, Bugarska


Ova pećina je jedna od najvećih turističkih atrakcija u Bugarskoj, koja je poznata po brojnim
arheološkim otkrićima, ali i po raznovrsnim životinjskim vrstama koje ovde žive.

Devetaška pećina je velika kraška pećina, koja se nalazi 7 kilometara od Letnice i 15 kilome-
tara severoistočno od Loveča, blizu sela Devetaki na istočnoj obali reke Osam u Bugarskoj. Poznata je
po svojoj dugoročnoj okupaciji od strane ljudi i drugih bioloških populacija tokom obimnih istorijskih
perioda, kao i po tome što je dom skoro 30.000 slepih miševa.

Da bi se došlo do pećine, morate da hodate uskom stazom pored reke, počevši od sela Deve-
taki ili da joj priđete direktno preko 400 metara zemljanog puta i betonskog mosta. Ulaz u samu pe-
ćinu je širok 35 i visok 30 metara. Otprilike 40 metara od ulaska u pećinu prostorija se širi i formira
prostranu halu površine 2.400 kvadratnih metara sa visinom od 60 do 100 metara.

Pećina je poznata i pod imenima Maarata ili Oknata, nazivima koji asociraju na 7 otvora na vrhu
pećine kroz koje prodire sunčeva svetlost i osvetljava unutrašnjost pećine.

116
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Ozbiljna istraživanja pećine počela su pedesetih godina prošlog veka i pokazala su da je peći-
na bila naseljena tokom svih era ljudskog razvoja. Najraniji tragovi boravka ljudi u pećini datiraju iz
ranog kamenog doba otprilike pre 70.000 godina. Takođe, u pećini su pronađeni i vredni artefakti iz
doba neolita. Pored arheoloških otkrića, pećina je poznata i po raznolikosti stanovništa. Interesantno
je da je pećina potpuno zatvorena za posetioce u periodu juna i jula, jer je tada sezona parenja sisara
koji naseljavaju pećinu. U ovoj pećini živi 12 vrsta zaštićenih vodozemaca, uključujući smukove,
mrmoljce, crvenooku list žabu, šumsku kornjaču, 82 vrste ptica koje su pronađene u ovom području,
34 vrste sisara i 15 vrsta slepih miševa.

Devetaška pećina je bila i deo seta za film Plaćenici 2 2011. godine. Vrhovni upravni sud Bu-
garske je objavio da se snimanjem filma prekršilo mnogo propisa o zaštiti životne sredine u Buga-
rskoj budući da je veliki broj slepih miševa bio premešten iz pećine za vreme snimanja filma. Deve-
taška pećina je proglašena Nacionalnim parkom 1996. godine i jedna je od najposećenijih atrakcija
ovog dela Bugarske.

22.02.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

117
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

103. Jezero Resia, Italija


Ova italijanska regija poznata je po brojnim atrakcijama, ali prvenstveno po skijalištima u do-
lini Groden. Ovdje se nalazi i jedna od najneobičnijih znamenitosti Evrope - Resia, vještačko akumu-
laciono jezero na-
pravljeno 1950. go-
dine. Jezero se nala-
zi u blizini granice
sa Austrijom i Šva-
jcarskom na 1498
mnv, ima površinu
od 6.6 km², dok je
maksimalna dubina
jezera 28 metara.

Prije njego-
vog nastanka, na
tom mjestu nalazilo
se selo Graun, koje
je puštanjem vode
zauvijek potopljeno.
Jedna jedina kula
obilježava mjesto
nekadašnjeg sela.
Alpsko mjesto poto-
pljeno je nakon za-
vršetka Drugog
svjetskog rata, kada
su vlasti odlučile da
spoje dva jezera u
jedno i podignu hi-
droelektranu.

Pre pota-
panja, 163 kuće i
1.300 ari voćnjaka
su prekriveni pijeskom, a toranj je namjerno ostavljen kao memorijal.

Crkva je izgrađena u XIV vijeku, ali mnogi kažu da još uvijek čuju zvono u tornju, iako je ono
davno uklonjeno. Zimi, kada se površina jezera zaledi, do tornja se može stići pješke.

25.02.2019.

Autor priloga: Maria Dido

118
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

103. Vulkan Bromo, Indonezija

Planina Bromo je ustvari aktivni vulkan i deo masiva Tengger u istočnoj Javi. Najviši vrh ovog
masiva je 2 329 metara, a ovaj region je jedna od najpopularnijih turističkih destinacija u istočnom
delu Jave. Vulkan je deo Nacionalnog parka Bromo Tengger Semeru. Ime Bromo potiče od javanskog
izgovora za hinduističkog boga Brahma. Planina Bromo se nalazi u sredini ogromne ranice koja se na
javanskom zove Segara Wedi, a na indonežanskom Lautan Pasir. Ova dolina je zaštićeni rezervat pri-
rode još od 1919. godine.Uobičajen način da se poseti planina Bromo je da se krene iz obližnjeg sela
Cemoro Lawang. Odatle ima nekih 45 minuta hoda do vulkana, ali naravno moguće je stići i tere-
nskim vozilom. Ponekad je zbog opasnosti od vulkanske aktivnosti zabranjeno penjati se na planinu
Bromo.

Planina Bromo je jedna od najlegendarnijih planina u Indoneziji. Ovo je veličanstveni spome-


nik prirode koji privlači veliki broj ljudi bez obzira što iz njegovog kratera i dalje kulja beli sumporo-
viti dim. Ovo je jedan od najaktivnijih vulkana u svetu, stoga ne čudi povremena zabrana penjanja na
njega.

Mit kaže da je planina Bromo važna za lokalno stanovništvo. Oni veruju da je to mesto gde je
njihov hrabri princ žrtvovao život za svoju porodicu. Da bi umirili bogove, ljudi tokom godišnjeg Ka-
sada festivala u vulkan bacaju hranu i novac, i na taj način prinose ritualnu žrtvu.

25.02.2019.

Autor priloga: Uroš Janićijević

119
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

104. Амстердам, Холандија


Градот Амстердам има население од 1 209 419 жители, додека на територијата на
областа Амстердам жи-
веат 2 289762 жители
Името Амстердам е
изведено од (Amstele-
rdamme), што зборува
нешто повеќе за поте-
клото на градот – тоа е
брана на реката Амстел.

Населен како ма-


ло рибарско село кон
крајот на XII век, градот
Амстердам станал едно
од најважните приста-
ништа во светот за вре-
ме на холандската зла-
тна ера, што се должи
на холандскиот инова-
тивен развој на тргови-
јата. Во тој период, гра-
дот претставувал воде-
чки финансиски центар
и центар за трговијата
со дијаманти.

Во XIX-от и XX-
от век градот се проши-
рил, при што се созда-
дени голем број нови
населби и предградија.

Каналите во Амстердам кои потекнуваат од XVII-от век и кои се наоѓаат во срцето на


градот, се заштитени како Светско наследство од страна на УНЕСКО во јули 2010. година.

24.02.2019.

Аутор прилога: Дарко Најдов

120
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

105. Svetionik Capo Caccia,Sardinija,Italija


Svetionik Capo Caccia (Italijanski : Faro di Capo Caccia) je aktivan svetionik iz XIX vijeka
smješten na kraju Capo Caccia, 3,7 km od Tramariglio frazione Alghero na zapadnoj obali Sardinije.
Svetionik je sagrađen 1864. godine na vrhu istoimenog rta sa pogledom na more, odmah iznad Ne-
ptunove špilje povezane stubištem od 656 stepenica po imenu Escala de Cabirol (Stubište od srne).

Svjetlosna stanica je trospratna bijela zgrada zaštićena Faradayevim kavezom za odbranu od


groma, iznad kuće čuvara stoji kula visine 24 metra,koja je obnovljena 50-ih godina XX vijeka, čime je
fokalna visina bila 186 metara što ga čini najvišim svetionikom u Italiji.

24.02.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

121
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

106. Taj Mahal, Agra, Indija

Taj Mahal (čit. Tådž Mahal; hindski: महल, urdski i perzijski: ‫ )محل ت اج‬je arhitektonski
spomenik u Agri, gradu u indijskoj saveznoj državi Uttar Pradesh koji je izgradio mogulski vladar
Džahan-šah kao spomen za svoju rano preminulu ženu Perzijanku Mumtaz Mahal.

Taj Mahal
se smatra vrhu-
nskim ostvarenjem
mogulske arhite-
kture, stila koji ko-
mbinira elemente
perzijskih, indijskih
i islamskih arhite-
ktonskih stilova.

Godine
1983. Taj Mahal po-
stao je UNESCO-ov
spomenik Svjetske
baštine opisan kao
„dragulj islamske
umjetnosti u Indiji i
jedan od unive-
rzalno priznatih
remek-djela svje-
tskog nasljeđa”.

Iako je bije-
la kupola mramo-
rnog mauzoleja naj-
poznatija arhitekto-
nska komponenta,
Taj Mahal je zapra-
vo integrirani ko-
mpleks struktura.
Gradnja je počela
oko 1632. i završe-
na 1653. godine, a
uključivala je tisuće
umjetnika i radnika.
Iranski arhitekt
Ustad Ahmad Lahauri smatra se glavnim projektantom Taj Mahala.

25.02.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

122
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

106. Zid suza: planina Waialeale, Havaji, SAD


Waiʻaleʻale je planina / vulkan na Havajima koji se uzdiže na visinu od 1,569 metara. Često se
piše kao Waialeale, a na havajskom jeziku ova riječ označava ‘vodu koja talasa’. Sa više od 11.500 mm
kiše, koliko ovdje godišnje padne, i sa rekordnih 17.300 mm zabilježenih 1982. godine, vrh ovog vu-
lkana je jedno od najkišovitijih mjesta na Zemlji. Upravo zbog obilnih kiša, jedan dio planine je dobio
ime ‘Zid Suza’, obronak na kojem se nalazi veliki broj vodopada zbog kojih Waiʻaleʻale izgleda kao da
plače.

Jedini način da turisti uživaju u ovom fantastičnom pogledu jeste da krenu na vožnju heliko-
pterom. A čak i tada, male su šanse da će uopšte i vidjeti vodopade, s obzirom da je planina gotovo
uvijek omotana gustim slojem oblaka.

Na samom vrhu planine, uprkos obilnim kišama, nalazi se uglavnom pustoš. Razlog je taj što
jako malo biljaka i drveća može podnijeti toliku količinu kiše. Još jedan razlog su oblaci i magla zbog
kojih sunčeva svjetlost gotovo nikad ne dopire do vrha. Ipak, to nije loša vijest za sve žive organizme.
Gljive i lišajevi uživaju i jako dobro napreduju u ovako surovim uslovima.

27.02.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

123
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

107. Rainbow bridge – Jedan od najvećih prirodnih lukova na svijetu

Nekada je bio sveto mjeto Navajo indijancima, a danas je prirodni spomenik koji nas konsta-
ntno podsjeća na snagu i upornost prirode. Tačnije, na upornost rijeke koja je sebi napravila put kroz
stijenu, a iznad ostavila prekrasni most u obliku luka.

Između američkih saveznih država Arizone i Utaha nalazi se drugi po veličini prirodni luk na
svijetu, Rainbow Bridge koji je prema Navajo legendi nekada bio duga koja se skamenila na licu mje-
sta. Legenda nije pretjerivala, jer luk uistinu podsjeća na dugu, kako svojim oblikom, tako i spektom
boja koje se mijenjaju u toku dana. U zavisnosti od položaja Sunca i godišnjeg doba, luk mijanja boje,
pa je tako nekad crven (uvijek u različitim nijansama), nekad smeđ, a ponekad dobije i zlatnu boju.

Rainbow Bridge je dugačak 71 metar, a od njega je duži jedino Landscape Arch (88 metara) iz
Nacionalnog parka Arches, Utah, SAD. Na vrhu, Rainbow Bridge je debel 13, a širok 10 metara. Visok
je 88 metara, a i u ovoj kategoriji je drugi na svijetu, jer je od njega jedino viši Aloba Luk koji se nalazi
u Republici Čad u Africi.

Ovaj prekrasni luk je napravila sama priroda. Rijeka koja je nekada zaobilazila ovu stijenu če-
sto bi nabujala, te milimetar po milimetar probijala svoj novi put. Zatim bi vjetar koji je nosio pijesak
dodatno brusio kamen, sve dok ga zajedničkim snagama nisu probušili i stvorili ono što danas nazi-
vamo Rainbow Bridge.

27.02.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

124
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

108. Kip Krista Otkupitelja (Krista Iskupitelja), Rio de Žaneiro, Brazil

Ideja o gradnji religioznog spomenika (Krist Otkupitelj simbol je kršćanstva) prvi se put poja-
vila 1859. godine. Prijedlog su dali otac Pedro Marija Bos i princeza Izabela. Ideja je opet uzeta u ra-
zmatranje 1921. godine, kada se približavala stogodišnjica nezavisnosti.

Prvi kamen temeljac postavljen je 4. travnja 1922., a radovi su počeli 1926. Kip je izrađen u
Francuskoj 1926. U Brazil je prenesen u dijelovima godine 1931. Radovi na kompleksu trajali su pet
godina, a kip je svečano otvoren 12. listopada 1931.

26.02.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

125
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

109. Manastir Ostrog, Crna Gora


Manastir Ostrog je bez sumnje najveća crnogorska pravoslavna svetinja i najposjećenije sve-
tilište na Balkanu. Godišnje ga posjeti oko milion vjernika i hodočasnika, a utjehu i lijek traže i pripa-
dnici katoličke i muslimanske vjeroispovjesti.

Manastir je osnovao mitropolit zahumsko - budimljanski Vasilije Jovanović oko 1656. godine
i sastoji se od Gornjeg i Donjeg manastira. Gornji manastir se nalazi na 900 metara nadmorske visine,
naslonjen je na strmu liticu i uvučen u stijenu. Čine ga dvije crkvice pećinskog tipa, pri čemu je donja
posvećena Vavedenju Presvete Bogorodice, a gornja Časnom Krstu. Crkve su živopisane 1667. godi-
ne. Mošti Svetog Vasilija Ostroškog počivaju u ćivotu u donjoj crkvi. Donji manastir je na nekih 800
m.n.v. i čini ga crkva Svete Trojice iz 1824. godine. Oni koji su ga posjetili kažu da je najljepši utisak
na njih ostavilo noćenje na platou ispred manastira.

01.03.2019.

Autor priloga: Srđan Kulinović

126
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

110. "Iskrivljena kuća," Sopot, Poljska

"Krzywy Domek" – "Iskrivljena kuća" je simbol modernog doba koji skladno kombinuje po-
slovanje sa kulturom i umjetnošću. Činilo se smjelim i nemogućim izazovom, smjestiti građevinu u
samom srcu grada Sopota (Poljska), koji je sam po sebi legenda i učiniti je posebnom. Dešava se me-
đutim, da ljudska mašta prevazilazi granice utvrđene zakonima fizike i stvara ovako čudesne građe-
vine.

Neobična građevina je nastala 2004. godine i djelo je arhitektskog studija "Szotynscy & Zale-
ski," koji su izlazeći iz poznatih okvira, zakoračili u svijet bajkovitog, inspirisani crtežima umjetnika
Jana Marcina Szancera.

Portal Joy of Village, objavio je listu 50 najčudnijih građevina na svijetu i prvo mjesto dodije-
ljeno je jedinstvenoj, neobičnoj i naizgled magičnoj "Iskrivljenoj kući", sa fascinantnom arhitekturom.
Izvanredni oblici i neobične forme, izvedeni su zahvaljujući posebnoj osobini YTONG materijala - mo-
gućnosti izuzetno lake obrade, koja može da prati san svakog umjetnika.

Kuća je trenutno dio trgovačkog kompleksa, a sa svojim nadrealnim konturama i plavo - zele-
nim staklima, "Iskrivljena kuća" nastavlja da plijeni i izaziva opšte oduševljenje turista.

01.03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

127
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

111. Selo Temska, Srbija


Selo Temska, smešteno je u podnožju Stare planine. Drugo je po veličini u kraju i udaljeno je
od Pirota 15 km. Broj stanovnika u 2019. godini iznosi približno 600 osoba.

U okolini Temske postoje tragovi naselja iz rimskog doba, kao i srednjevekovna tvrđava i ma-
nastir Svetog Đorđa iz XIV Veka. Selo je dobilo naziv po srednjevekovnom gradu Temsko koji je tu po-
stojao. Takođe, selo je bogato i rekom -Temštica.

U selu Temska, počev od 2008. godine održava se Međunarodni naučno istraživački kamp
Stara planina koji okuplja veliki broj studenata i mladih istraživača različitih profila. Takođe, u ovom
selu se održava Festival staroplaninskih jela u julu mesecu svake godine.

28.02.2019.

Autor priloga: Milica Tošić Popović

128
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

112. Gradska biblioteka, Kanzas Siti, SAD

Neobična gradska biblioteka u Kanzas Sitiju je prekrasna moderna zgrada čiji je južni dio fa-
sade je napravljen u obliku ogromne police sa knjigama.

Biblioteka u Kanzas Sitiju otvorena je davne 1873. godine, istina bila je vrlo mala i nalazila se
u potpuno drugoj zgradi. Postepeno se širila. Godine 2000. biblioteka je preseljena u zgradu Prve na-
rodne banke koja je izgrađena davne 1904. godine. Rekonstrukcija zgrade je završena 2004. godine.
Fasada je uređena sa 24 divovske knjige, svaka od njih ima širinu oko dva metra i visinu od 7 metara.
Na ovoj polici su naslovi djela Shakespeara, Platoa, Bauma, Mark Twain, Harper Lee, Joseph Heller i
mnogih drugih.

Danas ova biblioteka ima više od 2,5 miliona knjiga. Jedinstvena fasada biblioteke je postala
jedna od najzanimljivijih lokalnih atrakcija. Zahvaljujući ovoj neobičnoj građevini Kanzas Siti danas je
postao popularna turistička metropola.

01.03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

129
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

113. Manastir Sv.Varlam (Sv.Varlaam-Agios Varlaam) i Маnastir Svetog


Trojstva (Agia Triada), Kalambaka, zapadna Tesalija, Grčka
Manastir
Sveti Varlam je je-
dan od 6 aktivnih
manastira Mete-
ora i drugi je po
veličini od ovih
manastira, a izgra-
đen je 1548. godi-
ne. Po predanju
prvi stanovnik na
stijeni, gdje se na-
lazi taj manastir,
bio je monah Va-
rlaam, koji je oko
1350. godine sa-
gradio malu
crkvu.

Freske u
centralnom dijelu
crkve naslikao je
pop Georgios
1566. godine. U
manastiru se na-
laze kosturi sve-
taca, krstovi, litu-
rgijski pribori, a u
biblioteci se čuva-
ju stotine tomova
knjiga starih izda-
nja.

Pristup u
manastir u početku se obavljao skelom i kasnije velikim merdevinama od užeta i mrežom koja se ko-
risti i danas za prenošenje hrane i materijala za održavanje manastira,u iste svrhe se koristi i jedna
žičara. Pošto je put do manastira bio nepristupačan, 1922. i 1923. godine, monasi su uklesali u stijenu
stepenike tako da danas svi vjernici i ljubitelji tog neprocjenjivog bogatstva mogu nesmetano da do-
đu do njega

Manastir Svetog Trojstva је pravoslavni manastir u centralnoj Grčkoj,sjeveroistočno od grada


Kalambake. Smješten je na vrhu stjenovite litice visoke preko 400 metara i predstavlja dio grupe od
24 manastira koji su sagrađeni na Meteorima ( "Meteora" grčki: Μετέωρα, lebdeće stijene ili stijene
obješene o nebo).

On je jedan od najstarijih manastira ovog kompleksa koji danas postoje. Izgrađen je 1475. go-
dine a obnavljan je više puta (1684, 1689, 1692 i 1741. godine). Od ovih 24 manastira, njih 6 su i da-

130
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
lje aktivni i otvoreni za posjetioce. 1988 godine kompleks manastira Meteora je uvršten na UNESC-ov
popis Svjetske baštine.

02. i 03. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

131
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

114. Amedi/Amadiya, (Irački) Kurdistan


Amedi je gradić na severu iračkog dela Kurdistana, na svega 20km od turske granice. Grad
ima oko 10.000 stanovnika, površinu od oko 1.000x500m, a smešten je na zaravnjenom vrhu planine,
na nadmorskoj visini od oko 1.400m

Danas u ovom gradu, u priličnoj slozi, žive muslimanski Kurdi, hrišćanski Asirci i Jevreji.

Istorijski je bio poznat još oko 2.500 gpne kao asirski grad Amedi, mada se pretpostavlja da je
naseljeno mesto prilično starije.

Prema istorijskim i legendarnim zapisima, mnoge značajne ličnosti su živele u Amediju,


uključujući najvažnije sveštenike zoroastrizma (zaratustrizma), ali i tzv. biblijski magi, nazvani još
sveta tri kralja, sveta tri cara ili sveta tri mudraca, koji su bili neobični stranci koji su, prema hrišća-
nskom predanju, došli iz dalekih zemalja da se poklone novorođenčetu Isusu. U srpskoj tradiciji se
nazivaju Valtazar, Melhior i Kaspar.

03. 03.2019.

Autor priloga: Zoran Nikolić

132
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

115. Vrtlog Covão do Conchos (Covão dos Conchos), Serra da Estrela,


Portugal
Takozvani "hirurški" vrtlog nazvan Covão do Conchos smatra se jednom od top "tajnih" atra-
kcija Portugala i može se naći u inače mirnom jezeru u prirodnom parku Serra da Estrela. Ljudi kažu
da ovaj vrtlog u najvećem zaštićenom području u Portugalu izgleda kao da je iz jedne vanzemaljske
dimenzije. Međutim, to je daleko manje mistično i daleko fascinantnije.

U sredini jezera je otvor od 4,6 metara sa obimom od 48 metara kroz koji voda slobodno pa-
da u branu. Voda se spušta niz tunel dug 1500 metara do hidroelektrične brane Lagoa Comprida.

U posljednjih 60 godina, priroda je pronašla život na ustima lijevka s mahovinom i lišćem ko-
ja raste na rubovima. Iako je lokacija u planinskom lancu Serra de Estrela udaljena, postala je popu-
larna pešačka tačka.

02. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

133
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

116. Nerdlingen, gradić koji leži na dijamantima


Posetioci bavarskog gradića Nerdlingena godinama su bili začuđeni svetlucanjem zidova sta-
rih kuća. Sve do šezdesetih godina prošlog veka stanovnici ovog mesta su bili ubeđeni da su njihovi
preci naselje izgradili u krateru davno ugašenog vulkana. Međutim, geolozi su tada otkrili da je krater
zapravo meteorskog porekla, i da je nastao prilikom udara kosmičke stene prečnika oko jednog kilo-
metra. Ovo se desilo pre 15 miliona godina, a udar je kao posledicu imao formiranje 72.000 tona si-
tnih dijamanata. Najsitniji među njima su inkorporirani u suevit, vrstu stene od koje su građene stare
kuće u ovom mestu. To objašnjava tajanstveno svetlucanje.

Iako bi otvaranje rudnika dijamanata bilo rentabilno, stanovnici ne žele da sruše svoj grad.
Umesto toga pronašli su sasvim solidan izvor zarade u turizmu, a broj ljudi koji dolaze da posete ovaj
svetlucavi gradić je svake godine sve veći.

01. 03.2019.

Autor priloga: Darko Filipović

134
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

116. Piramide u Meksiku, Teotihuacán


Teotihuacán (nahuatl: "Rodno mjesto bogova") je bio najveće gradsko središte Srednje Ame-
rike. Nalazi se samo
45km sjeveroistočno
od Mexico Cityja. U
njemu se nalaze neke
od najvećih piramida i
stambenih kompleksa
pretkolumbovske
Amerike, organizira-
nih oko slavne "Aveni-
je mrtvih," sa dobro
sačuvanim zidnim sli-
kama i jedinstvenim
narančastim lončari-
jama koje se proširila
cijelom Srednjom
Amerikom.

Avenija
mrtvih proteže se duž
više od 16 km, orije-
ntirana je 16 stepeni
istočno od sjevera, što
je značajan položaj iz
astronomskih razloga.
Luksuzan je to put s
desna i lijeva ukrašen
piramidama i platfo-
rmama hrama. U
smjeru sjevera avenija
ima pad od trideset
metara, tako da će
promatrač s juga po-
dleći optičkoj varci
kako ta velebna ulica
vodi prema nebu. Ta-
ko je ostalo do danas:
onaj ko se nalazi na
donjem kraju ulice vidi beskonačno stubište s ravnomjernim stepenicama koje se na kraju stapaju sa
Mjesečevom piramidom. Nasuprot tome, gledano od Mjesečeve piramide, vidimo samo ravnu ulicu -
kao da je neka nevidljiva ruka uklonila sve stepenice.

Na sjevernom kraju avenije je Piramida Mjeseca, na početku širokog trga na kojem su bile
administrativne zgrade, uključujući i Palaču pernatog leptira. Ulica mrtvih završava pred Mjesečevom
piramidom, kompleksom koji se uzdiže u obliku stubišta s osnovnom plohom površine 150 x 200 me-
tara. To je nešto više od dvostruke veličine nogometnog igrališta. Građevina se uzdiže na pet terasa, a

135
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
visina iznosi 44 metra. U sredini široko stubište vodi do najgornje platforme na kojoj se nekada da-
vno nalazio hram.

Na sredini avenije je još veća Piramida Sunca, koja je ujedno i najmonumentalnija građevina
u Teotihuacanu. Kvadratnog je tlocrta veličine 222 x 256 metara i dvadeset je metara viša od Mjese-
čeve piramide. Usprkos tome, kad se pogleda s najviše platforme dobija se dojam kako su Sunčeva i
Mjesečeva piramida jednake visine. Optička varka nastaje zbog nagiba Ulice mrtvih. Ona je po veličini
veća od Keopsove piramide u Gizi.

Teotihuacán se nalazi na UNESCO-vom popisu svjetskih baština od 1987 godine.

06. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

136
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

116. NP Torres del Paine (španjolski : Parque Nacional Torres del Paine)
NP Torres del Paine je nacionalni park koji obuhvaća planine, ledenjake, jezera i rijeke na ju-
gu čileanske Patagonije. Leži u prijelaznom području između Magelanovih subpolarnih šuma i Pata-
gonskih stepa. Park se nalazi 112 km (70 mi) sjeverno od Puerto Natalesa i 312 km sjeverno od Punta
Arenasa . Park se graniči s nacionalnim parkom Bernardo O'Higgins na zapadu i Nacionalnim parkom
Los Glaciares na sjeveru u argentinskom području. Paine znači "plavi" u izvornom Tehuelche (Aoni-
kenk) jeziku.

Nacionalni park Torres del Paine dio je Nacionalnog sustava zaštićenih šumskih područja Či-
lea. Površine je 181.414 hektara. To je jedan od najvećih i najposjećenijih parkova u Čileu. Park ima
prosječno oko 252.000 posjetitelja godišnje, od čega su 54% strani turisti, koji dolaze iz mnogih ze-
malja svijeta.

137
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Park je jedno od 11 zaštićenih područja regije Magallanes i čileanske Antarktike (zajedno s
četiri nacionalna parka, tri nacionalna rezervata i tri nacionalna spomenika). Zajedno, zaštićena šu-
mska područja čine oko 51% zemljišta regije (6.728.744 hektara).

U Torres del Paineu su karakteristična tri granitna vrha planinskog lanca Paine ili masiva Pa-
ine. S lijeva na desno poznati su kao Torres d'Agostini, Torres Central i Torres Monzino. Protežu se
do 2.500 metara iznad razine mora, a pridružuje im se i Cuernos del Paine. Područje se također može
pohvaliti dolinama, rijekama kao što su Paine, jezera i glečeri. Poznata jezera su Gray, Pehoé , Norde-
nskiöld i Sarmiento . Glečeri, uključujući Gray , Pingo i Tyndall , pripadaju južnom Patagonijskom le-
denom polju .

06. 03.2019.

Autor priloga: Maria Dido

138
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

117. Hipokratovo drvo, ostrvo Kos, Grčka


Grad Kos, koji je glavni i najveći grad na istoimenom ostrvu poznat je po Hipokratovom drve-
tu, platanu koji se nalazi u centru. Veruje se da ga je zasadio utemeljivač savremene medicine Hipo-
krat pre 2400 godina i da je oko njega okupljao svoje učenike i prenosio medicinska znanja. Ali, vero-
vatnije je da je stari platan koji se nalazi na istom mestu potomak tog drveta i da je zasađen pre nešto
više od 550 godina.

Hipokratovo drvo se nalazi na Trgu platana, ispred Zamka vitezova i pored džamije Gazi Ha-
san, podignute 1776. godine. Blizu drveta nalaze se dva izvora iz otomanskog doba sa arapskim na-
tpisom koji info-
rmiše prolaznika
da je to voda Hi-
pokrata. Drvo je
tokom godina
izdubljeno, a neke
grane su podrža-
ne metalnom ko-
nstrukcijom jer
su preteške za
oronulo stablo.
Obim drveta do-
stiže 12 metara, a
njegov šuplji trup
podseca na peci-
nu.

Origina-
lno Hipokratovo
drvo osušilo se
pre više vekova, ali Grci veruju da jedan od njegovih potomaka raste na istom mestu. Seme ili reznice
sa drveta su rašireni širom sveta. Američki naučnici su od ostataka izvornog platana klonirali jedan
primerak koji je zasađen 14. decembra 1961. godine oko prostorije Nacionalne medicinske biblioteke
u Betesdi. Mnogi medicinski fakulteti, biblioteke, ustanove imaju ili tvrde da imaju drvece koje potice
od reznica ili semena sa prvobitnog drveta na Kosu.

Legenda kaže da obavezno kada dođete u grad Kos i posetite Hipokratovo drvo, treba ga do-
dirnuti da biste imali sreće u životu. Prema lokalnoj tradiciji, prve nedelje septembra žene sa ostrva
Kos idu na more do izlaska sunca noseći dva grozda, vezu belog luka, maslinovu grančicu i list sa Hi-
pokratovog platana koje stavljaju u vodu da ih "okupa 40 talasa". Zatim dolaze do platana i grle ga, ali
pošto je sada ograđen i nepristupačan oko njega naprave krug

06. 03.2019.

Autor priloga: Georgios Seitaridis

139
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

118. Opera u Sidneju (Sydney), Australija


Sydneyska opera (eng. Sydney Opera House) je jedna od najpoznatijih građevina u Sydneyu
(Australija), ali i svijetu. Zbog toga je 28. juna 2007. godine uvrštena na UNESCO-v popis mjesta svje-
tske baštine u Australiji i Oceaniji. Zgradu opere izgradio je od 1959. do 1973. danski arhitekt Jørn
Utzon. Sydneyska opera nalazi se blizu Sydneyskoga lučkoga mosta, te zajedno s njim i okolicom daje
jednu prekrasnu sliku. Jedna je od najzaposlenijih koncertnih dvorana na svijetu s više od 1 500 izve-
dbi i više od 1,2 milijuna posjetitelja svake godine. U njoj djeluje više institucija kao što su: Australi-
jska opera, Australijski balet, Sydneysko Kazalište i Sydneyski simfonijski orkestar. Ona je također i
jedna od najvećih turističkih atrakcija u Australiji s više od 7 miilijuna posjetitelja godišnje od kojih
oko 300.000 obavi detaljan obilazak s vodičem.

Opera je izgrađena u ekpresionističkom stilu, sa serijom ogromnih betonskih "školjki" koje su


formirale krov građevine. Čitav kompleks leži na 580 postavljenih stubova koji su pobodeni na 25m
ispod morske površine. Snabdjeva se strujom čija je potrošnja jednaka potrošnji grada od 25.000 sta-
novnika. Krovovi su prekriveni sa milion blistavo bijelih i krem bijelih švedskih pločica koje se peri-
odično zamjenjuju.

Jedna je od najlošijih opera što se tiče akustike. Ako je planirate posjetiti, preskočite Božić i
Vaskrs, jer samo tim danima nije otvorena za javnost.

03. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

Dopuna teksta: Srđan Kulinović

140
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

119. Njegošev mauzolej, Lovćen, Crna Gora

Lovćen je planinski div koji izaziva strahopoštovanje, mjesto je koje posjećuju ljudi iz svih
krajeva svijeta.

Ono što impresionira sve one koji se odluče da posjete "crnogorski Olimp" je Njegošev ma-
uzolej. Do njega vodi 461 stepenica i to kroz tunel probijen kroz planinu. Na kapiji mauzoleja vas do-
čekuju dvije karija-
tide u crnogorskim
nošnjama visoke
po 4m i teške po 8t
(simbolično pre-
dstavljaju Njegoše-
vu majku i sestru).
Ono što posebno
privlači pažnju je
svakako figura Nje-
goša (teška 28t i
visoka 3,7m) i ta-
vanica ukrašena sa
200.000 pozlaće-
nih pločica.

05. 03.2019.

Autor priloga:
Srđan Kulinović

141
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

119. Roterdam, Holandija/Nizozemska


Roterdam je grad i luka u Holandij. Iako je Roterdam u Holandiji drugi grad po veličini, najva-
žniji je saobraćajni čvor države.

Luka Roterdama je najveća u Evropi, kao i treća po veličini na svijetu. Neke od ostalih većih i
prometnijih luka u svijetu su: Šangaj (Kina), Busan (Južna Koreja), Singapur (Singapur), Kobe (Japan),
Njujork (SAD) i Nju Orleans (SAD). Roterdamska luka je duga preko 40km.

Tokom Drugog Svjetskog rata je bila teško oštećena, a skoro polovina luke je bila razorena.
Posljednjih četrdeset godina se neprestano razvija. Danas je 12. najprometnija luka u svijetu, a 1. u
Evropi.

05. 03.2019.

Autor priloga: Danilo Marić

142
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

120. Planina Fudži, Japan


Fudži ili Fudžijama je najviša planina u Japanu, visoka 3.776 m. Planina Fudži je vulkan koji je
poslednju erupciju imao 1707. godine, ali ga geolozi generalno još uvek svrstavaju u aktivne. Ime pla-
nine potiče iz Ainu jezika i znači večni život. Planina je glavni deo nacionalnog parka Fudži - Hakone -
Izu.

Po predanju, vulkan je na-


stao usled zemljotresa koji se do-
godio 286. p. n. e. Starost Fudžija
je osporavana, ali pretpostavlja se
da je formiran u periodu kvartara,
sa začetkom temelja u periodu te-
rcijara. Prve erupcije i prvi vrhovi
pojavili su se pre 600.000 godina.

Iako izgleda da je u pita-


nju jednostavan vulkan u obliku
kupe, Fudži zapravo čine tri odvo-
jena vulkana - Komitake, Ko Fudži
i Šin Fudži. Najmlađi, Šin Fudži
(Novi Fudži), prvu erupciju imao
je pre oko 10.000 godina i od tada
nastavio da tinja uz povremene
erupcije.

Planina je deo vulkanske


zone Fudži, koja se proteže od Ma-
rijanskih ostrva i Izu ostrva kroz
poluostrvo Izu do severnog Ho-
nšua. Visina planine je 3.776 m, a
okružuju je pet jezera: Kavaguči,
Jamanaka, Sai, Motosu i Šodži.

Vrh ima klimu tundre. Te-


mperatura je veoma mala na visi-
nama, a kupa prekrivena snegom
nekoliko meseci u godini. Najniža zabeležena temperatura je −38,0°C (februara 1981), a najviša
17,8°C (avgusta 1942).

05. 03.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

143
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

121. Jezero Turkana, Najveće pustinjsko jezero na svijetu, Kenija


Kada stojite na obalama slanog jezera Turkana, nekoć poznatog kao Rudolfovo jezero, možete
vrlo lako pomisliti da ste na moru. Valovi se sudaraju s pješčanim plažama, a na horizontu plove bro-
jni ribarski brodovi. Ipak, ovo nije more, već jezero Turkana – najveće pustinjsko i najveće alkalno je-
zero na svijetu koje obuhvaća površinu od oko7.000 kvadratnih kilometara.

Jezero se nalazi na sjeveru Doline velike rasjeline u Keniji, a hrane ga tri rijeke: Omo, Turkvel
i Kerio. Iako se nalazi u pustinji, na Turkani se mogu doživjeti iznenađujuće jak vjetar i snažne i česte
oluje koje se iznenada pojavljuju, ali i jako brzo nestaju.

Jezero okružuje suh, naizgled izvanzemaljski krajolik u kojem se često ne mogu vidjeti tragovi
života. Međutim, samo jezero obiluje živim bićima. To je dom najveće svjetske populacije nilskih kro-
kodila, nilskih konja, i na stotine vrsta ptica i riba.

Stjenovite obale su dom škorpionima i zmijama, pa se šetnja ovim krajevima ne preporučuje.


Na obalama jezera su pronađeni i najstarijih poznati fosilni ostaci Homo habilisa koji je živio prije
dva miliona godina. Danas, u blizini jezera živi više od 250.000 ljudi, a najmanje deset plemena ovisi
o jezeru kao glavnom izvoru hrane.

05. 03.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

144
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

122. Gospa od Škrpjela, Crna Gora

Gospa od Škrpjela, ostrvo ispred Perasta je vještačko ostrvo napravljeno krajem XV vijeka
gdje su, po predanju, braća Mortešić na hridi u Risanskom zalivu, 22. jula pronašli sliku Gospe, pa su
odlučili na tom mjestu podignuti hram u čast Bogorodice. Oko hridi (škrpjela) je nabacano kamenje i
podignuta mala kapela. Potom su u FAŠINADI, tradicionalnom običaju, Peraštani vjekovima nabaci-
vali kamenje, oronule barke i jedrenjake i vremenom se površina ostrva proširila do današnjih 3.000
kvadrata. Današnja crkva izgrađena je 1630. i jedan je od najbitnijih kulturno istorijskih spomenika
Boke Kotorske. Preko puta crkve nalazi se mala kamena zgrada u kojoj se nalazi prostorija koja se na-
ziva Pomirbena dvorana. Kao što joj i samo ime kaže vjekovima služi za mirenje zavađenih strana ka-
ko katolika tako i pravoslavaca. Ono što svakog posjetioca ostavi u čudu je goblen koji je vezla Pera-
štanka Jacinta Mijović Kunić punih 25 godina, čekajući muža pomorca i koristeći za pojedine djelove
vlasi sopstvene kose.

04. 03.2019.

Autor priloga: Srđan Kulinović

145
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

123. Mont-Saint-Michel, Normandija, Francuska

146
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Mont-Saint-Michel je ostrvo i kopnena komuna u Normandiji, Francuska. Nalazi se na oko ki-
lometar (0,6 milja) od severozapadne obale zemlje, na ušću rijeke Couesnon pored Avranchesa.

U prostranom zaljevu rijeke Couesnon u kojem se nalazi Mont-Saint-Michel mogu se proma-


trati najveće razlike u razini vode pri morskim mijenama u Europi: razlika vodostaja između oseke i
plime katkad bude i do 15 metara. Jaka struja ne povlači za sobom nakupljene mase pijeska i blata jer
je morsko tlo pred obalom vrlo plitko. Pri oseci more se pažljivo povuče gotovo 15 kilometara i samo
se zbog te velike udaljenosti mogu izmjeriti rekordne razlike između oseke i plime. Kada se plima do-
godi u vrijeme velikih poplava, što se događa oko 50 dana u godini, Mont-Saint-Michel se pretvara u
otok potpuno okružen morem.

Zapanjujuća lokacija dugo je inspirisala strahopoštovanje i maštu. Slikovita je priča o tome


kako se brdo pre-
tvorilo u veliko
mjesto kršćanskog
hodočašća. Aubert,
biskup obližnjeg
grada Avranš na
vrhu brda, u ranom
VIII veku, tvrdio je
da ga je sam Arha-
nđeo Mihael prisi-
lio da na vrhu
ostrva izgradi
crkvu samo na
moru.

Od 966. pa
nadalje, knezovi iz
Normandije, a za-
tim francuski kra-
ljevi, podržali su
razvoj velike bene-
diktinske opatije
na Mont-Saint-Mi-
chelu. Veličanstvene monaške zgrade dodavane su kroz srednjovekovna vremena, a jedna vrtoglava
sekcija dobila je nadimak Marvel. Opatija je postala poznato središte učenja, privlačeći neke od na-
jvećih umova i rukopisnih iluminatora u Evropi. Bedemi u podnožju ostrva bili su izgrađeni da bi se
zadržale engleske snage. Ostale fine zgrade su se uzdizale duž strmih seoskih ulica, sada pretvorenih
u muzeje, hotele, restorane i butike za današnje turiste da otkriju i uživaju.

2005. godine bilo je registrovano 50 stanovnika, 2006. godine registrovano je 43 stanovnika,


od čega 5 monaha i 7 opatica.

Opatija godišnje ima 3.500.000 posjetilaca a Mont Saint-Michel i njegova uvala su od 1979.
godine na UNESCO-vom popisu svjetske baštine.

04. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

147
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

124. Nekoliko zanimljivosti o Belizeu


Približno četvrtina teritorije Belizea ima status zaštićene teritorije: nacionalni park, rezervat
prirode i zaštićeni greben.

Simboli Belizea su: ptica-tukan boje duge sa kljunom dužine 17 centimetara, cvet-crna orhi-
deja, drvo-crveno drvo i životinja-Bairdov tapir.

Belize je jedina zemlja u Srednjoj Americi u kojoj je službeni jezik engleski, a ne španski.

Na području Belizea nalazi se oko 900 mesta gde su očuvane ruševine civilizacije maja.

Garifuna – jezik naroda garifuna u Belizeu. Deo vokabulara jezika deli se na korišćenje samo
za muškarce i korišćenje samo za žene.

Velika plava rupa postala je poznata zahvaljujući francuskom istraživaču Žaku-Ivu Кustou ko-
ji ju je uvrstio na spisak 10 najboljih lokacija u svetu za ronjenje. 1972. godine on je na svom brodu
Кalipso izmerio dubinu rupe, a spuštajući se u nju članovi ekspedicije oktrili su svedoke ledenog do-
ba – ogromne stalaktite.

U folkloru Belizea značajno mesto zauzima tzv. “snežni čovek”. Njega nazivaju El Sisimito i
prikazan je kao biće bez kolena sa stopalima okrenutim prstima unazad.

U regiji Кajo nalazi se farma “Zeleni brežuljci”, gde se gaje leptiri – ukupno oko 80 različitih
vrsta.

U obalnim vodama Belizea obitava oko 400 vrsta ribe i 70 vrsta korala.

148
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Najveći gradovi maja otkrivenih u Belizeu imaju površinu oko 150 km2 i većina njihovih de-
lova još uvek je skrivena u džunglama. Prepostavlja se da je u njoj živelo oko 150-200 hiljada ljudi.

Tokom nekoliko decenija kurs belizejskog dolara ostao je nepromenjen, dva lokalna dolara
jednaka su jednom američkom.

Originalno piće pod imenom sivid, koje se spravlja u Belizeu, sastoji se od smese mleka, algi,
cimeta, šećera i pavlake.

Teritorija današnje države Belize bila je deo majanske države pre nego što su je Španci i Bri-
tanci kolonizovali. O neverovatnoj umešnosti Maja svedoče građevine koje se i danas mogu videti u
ovoj oblasti.

Pošto je Belize Siti neprestano suočen sa opasnošću od uragana, vlada se 1970. godine pre-
selila u novoizgrađenu prestonicu Belmopan, koja se nalazi 80 km dalje, u unutrašnjosti zemlje. Njen
arhitektonski stil podseća na piramide koje su Maje gradile.

Oko 60% teritorije Belizea pokriveno je šumama, a samo 20% obradivim površinama. Zato u
ovoj zemlji postoji veoma bogata raznovrsnost biljnih i životinjskih vrsta.

Belize je najslabije naseljena država u Srednoj Americi.

06. 03.2019.

Autor priloga: Darko Filipović

149
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

125. Palata Pena, Sintra, Portugal


Palata Pena je romanistički zamak u São Pedro de Penaferrim, u opštini Sintra, na portuga-
lskoj rivijeri. Zamak se nalazi na vrhu brda iznad grada Sintra, i kada je lepo vreme može da se vidi
Lisabon. Palata je nacionalni spomenik, nalazi se na UNESCO-voj listi svetske baštine i jedno je od se-
dam čuda Portugalije.

Istorija zamka po-


činje u srednjem veku ka-
da je crkva Gospa od Pene
izgrađena na vrhu brda
iznad Sintre. Krajem XV
veka sagrađen je i mana-
stir koji je doniran redu
Svetog Jeronima. Vekovi-
ma je ovo bilo tiho mesto
za meditaciju malog broja
monaha.

U XVIII veku ma-


nastir je ozbiljno oštetio
grom, a ubrzo potom
1755. godine i lisabonski
zemljotres. Ruševine su
decenijama bile netaknute,
a 1838. godine je kralj Fe-
rdinand II odlučio da kupi
stari manastir i okolnu ze-
mlju i da tu napravi letnju
rezidenciju. Obnova građe-
vine je poverena ruda-
rskom inženjeru Wilhelmu
Ludwigu von Eschwege-u,
arhitekti amateru, koji je
mnogo putovao i stekao
znanje o zamkovima duž
reke Rajne. Gradnja je tra-
jala između 1842. i 1854. godine.

1889. godine zamak je kupila portugalska država i posle Republikanske revolucije 1910. go-
dine klasifikovan je kao nacionalni spomenik i transformisan u muzej. Tokom godina crvena i žuta
boja fasade su izbledele i palata je cela postala siva. Krajem XX veka palata je restaurirana prvobitnim
bojama.

Na slici je glavna kapija nacionalne palate Pena u Sintri, Portugalija.

07. 03.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

150
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

126. Nacionalni park Glacier Bay, Aljaska, SAD


Nalazi se na jugoistočnom dijelu savezne države Aljaske u Sjedinjenim Američkim Državama.
Zauzima površinu tek nešto više od 13000 kilometara kvadratnih. Od 1980. se zvanično vodi kao na-
cionalni park iako je godinu ranije došao pod zaštitu UNESCO-a kao lokacija izuzetne prirode. Zaštitni
znak ovog nacionalnog parka su glečeri kojih ima preko 10. Planinski lanac Fairweather dominira re-
ljefom parka.

Nacionalni park obiluje životinjskim svijetom, kako kopnenim tako i morskim (grizliji i crni
medvjedi, losovi, vukovi, koze, grbavi kitovi, orke foke itd). Kopnena veza sa ostatkom SAD-a ne po-
stoji već se saobraćaj obavlja trajektima i avionima kroz malo mjesto Gustavus koje se nalazi na sa-
mom ulazu u park. Kao značajna turistička lokacija uprava parka dozvoljava pristup i kruzerima ko-
jima možete doći do glečera.

Cijeli region jugoistočne Aljaske je u prošlosti bio naseljen plemenom Tlingit (ime na njiho-
vom jeziku znači "ljudi"). Međutim kroz proces kolonizacije američkog kontinenta su svedeni na sta-
tus manjine. Danas postoje kao organizacija koja djeluje na prostoru Kanade i SAD-a, dok u širem
okruženju nacionalnog parka živi nekoliko hiljada pripadnika plemena. Imaju i svoj jezik kojim ko-
municiraju tečno samo stariji članovi zajednice.

Na slici je Džon Hopkins glečer, jedan od tri najveća na prostoru parka.

07. 03.2019.

Autor priloga: Nebojša Kmezić

151
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

127. Gjógv, otok Eysturoy, Farska Ostrva

Gjógv (doslovno: kanjon, geo, danski: Gjov) je selo koje se nalazi na sjeveroistočnom rtu oto-
ka Eysturoy, na Farskim Ostrvima i 63 km (39 milja) sjeverno od glavnog grada Tórshavn.

Selo je dobilo ime po dugačkoj morskoj klisuri dužine 200 metara (650 stopa) koja se proteže
od sela prema sjeveru do mora. Prvi put se pominje 1584. godine, ali izgleda da je postojalo mnogo
ranije. Odavno se bavi ribolovom i prodajom suve i slane ribe. Tvornica za proizvodnju montažnih
betonskih elemenata osnovana je u selu 1982. godine. Zapošljava 6 ljudi i jedina je takve vrste na oto-
cima. Druge grane industrije su zastupljene u seoskom ribogojilištu i pansionu / hostelu i kampu.

152
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

Seoska crkva datira iz 1929. godine. Prva je bila posvećena u selu i prva je služila u selu. Prije
toga, mještani su hodali prema Funninguru za crkvu i pogrebne službe. Na suprotnoj strani puta sku-
lptura stoji kao spomenik ribarima izgubljenim na moru, noseći imena i dob muškaraca od kraja de-
vetnaestog do sredine dvadesetog vijeka. Skulpturu majke i dvoje djece koja gledaju u more stvorio je
Janus Kamban.

U selu danas postoji još 50-ak kuća a zbog pada populacije skoro pola ih je napušteno i pra-
zno.

2014. godine selo Gjógv je od stane Nordijskog savjeta nominovano za nagradu za prirodu i
životnu sredinu.

07. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

153
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

128. Prirodno područje Jacob's Well, "Jakovljev bunar", Wimberley, Teksas,


SAD

Nedaleko od grada Wimberley u Teksasu u Sjedinjenim Američkim Državama, nalazi se izvor


Jacob's Well prirodnog područja, "Jakovljev bunar". I dok ovo može izgledati kao divovska lokva na
prvi pogled, zapravo je ušće podvodnog pećinskog sistema koji može odvesti smjele ronioce više od
130 stopa ispod površine Zemlje.

154
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
"Jakovljev bunar" je poznat kao kraški izvor: onaj koji se nalazi na kraju pećinskog sistema,
čineći ih glavnim otvorima za ulazak u ove podvodne pećine. I ove pećine mogu učiniti kraške izvore
poput one u Jakovljevom prirodnom području prilično privlačnim, iako opasnim, mjestima za istraži-
vanje.

Ušće izvora je bazen popularan kod plivača, ali prava atrakcija je podvodni sistem ispod po-
vršine. Pećina počinje kao ravna kapljica duboka 9,14 metara, ali to je samo početak. Jacob's Well se
onda okreće pod uglom i nastavlja prema dolje za još oko skoro 31 metar. Poslije toga, postoje dva
glavna tunela koji se odvajaju od ovog centralnog prolaza, sa jednim grananjem od oko 4.500 metara
u jednom pravcu, a drugi se udaljava 1.500 metara u drugom pravcu. Kako tuneli izlaze u bilo kom
pravcu, prosečna dubina "Jakovljevog bunara" ostaje oko 37 metara, ali seže sve do 42 metra na na-
jdubljem mestu.

Dubina i opsežni tuneli, u kombinaciji s idealnom temperaturom vode i vidljivošću, učinili su


"Jakovljev bunar" popularnom atrakcijom za sve ljubitelje prirode i za one istraživačkog duha

07. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

155
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

129. Gospina katedrala u Sevilji, Španija

Gospina katedrala u Sevilji (španjolski: Catedral de Santa María de la Sede) je rimokatolička


katedrala u Sevilji, Andaluzija, ujedno i najveća gotička katedrala, te treća po veličini u svijetu. Kate-
drala ima čak 80 kapela i posvećena je Djevici Mariji i poznata je po svojoj ogromnoj veličini i jedi-
nstvenoj arhitekturi. Kada je završena u XVI vijeku prestigla je Aja Sofiju kao najveću katedralu na
svijetu, koja je tu titulu držala više od hiljadu godina. Od slavnih osoba koji su sahranjeni u katedrali
najpoznatiji je Kristofor Kolumbo.

Seviljska katedrala, zajedno sa Giraldom, odnosno pripadnim zvonikom najveća je crkva u


Španjolskoj.

Sagrađena je povrh nekadašnje maurske džamije. Džamija je nakon potresa u XIV vijeku bila
u vrlo lošem stanju i morala se pod hitno obnoviti. Novi španjolski vladari zadržali su prekrasni zvo-

156
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
nik La Giralda, najbolji primjer minareta iz razdoblja dinastije Almohad, koja je Seviljom te jugom
Španjolske i Portugala vladala sve do sredine XII vijeka.

U dru-
goj polovici XVI
vijeka, Hernan
Ruiz, arhitekt
koji je radio na
Katedrali, dota-
dašnji 'krov' s
postoljem za-
mijenio je
vrhom u rene-
sansnom stilu.
On završava
vjetrokazom
(giraldillo), po
kojemu je to-
ranj i dobio da-
našnje ime.
Gradnja je za-
počela poče-
tkom XV vijeka,
a potrajala je
nešto više od
100 godina.

Kate-
drala je progla-
šena UNESCO-
vom svjetskom
baštinom 1986.
godine kao pe-
tobrodna gole-
ma građevina
iznimne arhite-
ktonske i povi-
jesne vrijedno-
sti

06. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

157
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

130. Bibi ka Maqbara, Indija

Pored Tadž Mahala u Indiji postoji još jedan gotovo identični spomenik u gradu Aurangaba-
du, to je Bibi ka Maqbara (Grobnica dame) koju je princ Azam Šah izgradio oko 1660. godine u spo-
men na svoju majku. Namera princa je bila da napravi spomenik koji će biti ravnopravni suparnik
najpopularnijem spomeniku u Indiji koji je sagradio njegov deda Šah Džahan. Princ nije bio bogat kao
njegov deda, tako da je spomenik samo loša kopija dedinog remek dela. Dok je spomenik u Agri u po-
tpunosti izgrađen od čistog belog mermera, mauzolej u Aurangabadu je samo delimično prekriven
mermerom, tako da ga nazivaju i "Tadž za siromahe".

12. 03.2019.

Autor priloga: Dragana Đorić

158
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

131. Štule za pecanje, selo Koggata, Šri Lanka

U južnom dijelu Šri Lanke postoji selo Koggala koje je bilo na ivici izgladnjivanja dok se nisu
sjetili jedne revolucionarne i jednostavne stvari. U pitanju su štule na kojima ovi ribari pažljivo bala-
nsiraju čekajući svoj ulov.

Ovaj metod vjerovatno izgleda kao starinska tradicija koja se prenosi sa koljena na koljeno
već nekoliko generacija. Međutim, ovo je zapravo relativno moderan metod koji je počeo da se koristi
tokom II svjetskog rata kada je hrane bilo sve manje i kada je ribolov postao izraženiji.

Sa ovom metodom, oni su uspjeli da raspodijele more i da manje uznemiravaju ribe koje pli-
vaju tuda. Time se ulov ribe drastično povećao i selo je uspjelo da se izbori sa glađu. Tradicija se pre-
nosi sada već kroz drugu generaciju.

Ovaj dio Šri Lanke je i turistička “Meka” ostrva, a neki od lokalnih ribara su zamenili muko-
trpan lov poziranjem za turiste, sjedeći na štapovima zabodenim u plićak i pokazujući im kako izgle-
da tradicionalni ribolov.

11. 03.2019.

Autor priloga: Silvia Bodi

159
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

132. Piano House (Kuća klavira), Huainan, Kina

Kuća klavira u Huainanu, provincija Anhui, Kina je možda jedna od najlepših zgrada u Kini, a
ako ste obožavatelj muzike i arhitekture, onda bi to mogla postati vaš omiljeni arhitektonski dizajn
na svijetu. Piano House je strašan arhitektonski dizajn koji koristi 50: 1 skalu velikog klavira i violine,
dizajniran gotovo u potpunosti sa crnim i transparentnim staklom. Projektovali su ga studenti arhite-
kture na Tehnološkom univerzitetu Hefei u suradnji s projektom dekoracije Huainan Fangkai, a izgra-
đen je 2007. godine u nastojanju da poboljša ekonomiju i potakne turizam u gradu.

Violina služi kao pokretna stepenica, kao i stepenište za prolazak kroz različite etaže glavne
zgrade klavira, koje prikazuju različite planove i razvojne projekte za koje se vlada nada da će pove-
ćati gradsku ekonomiju i privući i turiste i nove stanovnike.

Donji deo klavira sastoji se od dve različite koncertne dvorane i služi kao prostor za vežbanje
muzičara koji pohađaju lokalne koledže u tom području.

11. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

160
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

133. Kanal Göta, Švedska


Kanal Göta je švedski kanal izgrađen početkom XIX vijeka. On je formirao okosnicu vodnog
puta koji se protezao na nekih 614 km, povezujući brojna jezera i rijeke kako bi osigurao rutu iz Gete-
borga (Göteborg) na zapadnoj obali do Söderköpinga na Baltičkoj Seaviji rijeke Göta älv i Trollhätte
kanal , preko velikih jezera Väerner i Vättern.

Sam kanal je dugačak 190 km, a širina varira između 7–14 m i maksimalne dubine od oko 3m.
Ima 58 brave i može da primi plovila dužine do 32m, širine 7m. Kanal Göta je sestrinski kanal Caledo-
nian Canal-u u Škotskoj, koji je takođe izgradio Thomas Telford.

Dijelovi kanala se još uvijek koriste za prijevoz tereta, ali se sada prvenstveno koristi kao tu-
ristička i rekreativna atrakcija, nazvana Sveriges blç band ("Švedska plava vrpca"). Oko dva miliona
ljudi posjeti kanal svake godine na krstarenjima za uživanje - bilo na vlastitim brodovima ili na je-
dnom od brojnih brodova za krstarenje - i srodnim aktivnostima.

11. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

161
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

134. Keltski krst u šumi Donegal, Irska


Pre par godina, ljude u Irskoj (tačnije, ljude koji lete iznad Irske) iznenadio je jedan fenomen.
Naime, u donegalskoj šumi, na lokaciji poznatoj kao Bogaj Hil, pojavio se ogroman keltski krst sači-
njen od drveća. Dugačak je oko 125 metara, a širok 70. Vidljiv je samo na jesen, kada krošnje drveća
dobijaju žute obrise.

U početku se nije znalo kome je pala na pamet ovakva ideja i ko je istu sproveo u delo, a onda
je i to rasvetljeno. U pitanju je šumar pod imenom Lijam Emeri. Naime, želeći da ostavi nešto svom
narodu, pre petnaestak godina planski je zasadio oko 3000 sadnica japanskog ariša, tako da se u je-
sen, kada lišće počinje da žuti, jedna grupa drveća izdvoji, sačinjavajući ogroman keltski krst.

Nažalost, kreativni šumar nije doživeo da ugleda svoje fascinantno delo u punom sjaju, budu-
ći da je preminuo 2010. godine. Čak se o njegovom delu nije znalo ništa, sve dok jedan režiser, snima-
jući kadrove dronom, nije primetio ovaj fantastičan prizor.

Prema rečima botaničara, ova pojava će ostati "vidljiva" narednih 70-80 godina.

11. 03.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

162
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

135. Vegravilsko jaje - najveća skulptura vaskršnjeg jajeta na svetu, Kanada


Vegravil je malena varošica u centralnom delu kanadske provincije Alberta. Naselje su 1906.
osnovali ukrajinski doseljenici čiji potomci i danas, iako u potpunosti asimilovani, čine osnovu popu-
lacije varoši. Varoš se nalazi na 103 km istočno od administrativnog centra provincije Edmontona i
leži u zoni intenzivne poljoprivrede tako da je ova delatnost osnova privrednog života zajednice. Pre-
ma rezultatima popisa stanovništva iz 2011. godine, u varošici je živelo 5.717 stanovnika.

U
znak sećanja
na Ukrajince
koji su osno-
vali naselje, u
julu se svake
godine održa-
va festival
ukrajinske ku-
lture. Najveća
znamenitost
naselja je ve-
lika skulptura
vaskršnjeg ja-
jeta (ukraji-
nska pisani-
ca), najveća
na svetu, koja
je podignuta
1974. na sto-
godišnjicu
osnivanja ka-
nadske kralje-
vske konjičke
policije i koja
je ujedno simbol etničke raznolikosti varoši. Skulptura je visoka 9 metara i teška 2,5 tone a stil ukra-
šavanja je pisanka. Pisanka, kako u Ukrajini zovu vaskršnje jaje, je jedna od drevnih formi narodnog
crtanja, simbol proleća, sunca, povratka prirode u njihov život. Odavno se jaje smatralo simbolom ro-
đenja novog života i nastavka roda.

Interesantno je da u to vreme uopšte nije bilo lako napraviti tako savršen oblik jajeta, i da je
za ostvarenje tog projekta, morala da se koristi ozbiljna matematika. Skulptura ovog jajeta je bila
prva fizička struktura dizajnirana u potpunosti sa geometrijskim softverima za modeliranje.

11. 03.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

163
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

136. Vodopad "Sedam sestara", Geirangerfjord, Norveška


Vodopad "Sedam se-
stara" svrstava se u najljepše
na fjordu Geirangerfjord, koji
je pod zaštitom "UNESCO"-a.
Nacionalna Geografija je ovaj
fjord, uz nekoliko drugih fjo-
rdova Norveške, proglasio za
“najbolju prirodnu netaknutu
destinaciju na svijetu”.

Netaknuta priroda i
zastrašujuća visina, čine ove
vodopade još ljepšim. Od se-
dam potpuno zasebnih ruka-
vaca najviši slap visok je čak
250 metara.

Za ove vodopade ve-


zuje se zanimljiva legenda ko-
ja kaže da je sa jedne strane
fjorda jedan momak pokuša-
vao da zavede sedam sestara
sa druge strane, pa je vodopad
naspram ''Sedam sestara'' do-
bio ime ''Prosilac''.

11. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

164
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

137. Most Daljinar, Vrnjačka Banja, Srbija


Jedna od atrakcija Vrnjačke banje je most "Daljinar", napravljen 1932. godine preko Vrnjačke
reke, ispred restorana Srbija, pored aleje lipa, koje je zasadio predsednik vrnjačke opštine Vojvoda
Lune, krajem dvadesetih godina XIX veka.

165
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Prema pričanju nekadašnjeg vrnjačkog sveštenika Save Petrovića, koji se bavio prikupljanjem
dokumenata o starim Vrnjcima, poznati banjski konobar Nedeljko Neđa Ilić se mogao često videti na
ovom mostu kako oko sebe okuplja goste pa im priča kolika je udaljenost od njega do velikih svetskih
metropola. Čika Neđa je znao još tih pedesetih godina XX veka tačnu kilometražu do gotovo svakog
velikog svetskog grada, a njegova kazivanja su posebno bila interesantna deci, koja su se uvek oku-
pljala u velikom broju i sa pažnjom ga slušala.

U želji da se sačuva sećanje na ovog čoveka i njegov trud, ovaj most je nazvan "Daljinar", a na
njega su okačene table na kojima je upisana tačna udaljenost do pojedinih svetskih metropola.

08. 03.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

166
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

139. Festival La Tomatina, Bunjol, Španija

Ovaj festival, poznat i kao "rat paradajzom" se održava posljednje srede u avgustu u špa-
nskom gradu Bunjol. "Ratna zona" su ulice ovog malog mjesta, a od 2013. godine gradske vlasti su
uvele plaćanje ulaznica i ograničili broj učesnika na 22.000 iz bezbjednosnih razloga.

Tuča traje 1h, nakon čega i učesnici i zidovi okolnih kuća budu crveni od soka paradajza, a
bljuzgavica na asfaltu bude do članaka. Pravila festivala nalažu da paradajz mora biti zgnječen prije
nego što se baci, kako ne bi došlo do povrede. Pedesetih godina prošlog vijeka bitka hranom je bila
zabranjena, ali je gradska skupština Bunjola 1957. godine ipak autorizovala ovu vrstu borbe i od tada
je ona prerasla u internacionalni festival, koji svake godine dovodi sve više turista.

10. 03.2019.

Autor priloga: Srđan Kulinović

167
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

140. "Drvo života", Nacionalni park Olympic, SAD


Na erodiranoj, djelomično urušenoj litici na plaži Kalaloch u nacionalnom parku Olympic u
Washingtonu, nalazi se jedinstveno drvo koje već godinama tvrdoglavo visi iznad tla, držeći se za sa-
mo nekoliko vitica korijena.

Zbog toga što je naizgled već davno trebalo biti mrtvo, postalo je poznato kao Drvo Života.
Neki ga smatraju čarobnim, drugi besmrtnim, a neki izuzetno otpornim.

Pravo je čudo da je stablo još uvijek živo, te da iz godine u godinu ponovo izlista, unatoč tome
što ispod nema tla. Još jedno čudo je to što stablo nikada nije prevrnuto tokom mnogih snažnih oluja
koje pogađaju ovu obalu.

Ova sitkanska smreka nikada nije dobila svoje zvanično ime, pa je ljudi zovu različitim imeni-
ma kao što su “drvo života” i “odbjeglo drvo”. Prema različitim izvješćima, uvala ispod korijenja je na-
stala zbog malog potoka koji se ulijeva u ocean, a koji je tokom nekoliko desetljeća polako ispirao tlo
ispod stabla.

08. 03.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

168
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

141. Podzemni grad Derinkuyu, provincija Nevsehir, Turska

169
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Podzemni grad Derinkuyu je drevni podzemni grad na više nivoa u okrugu Derinkuyu u pro-
vinciji Nevsehir, Turska. Prostire se na dubini od otprilike 60m i dovoljno je velik da može da sakrije
oko 20.000 ljudi zajedno sa njihovom stokom i hranom.Ovo je najveći iskopani podzemni grad u Tu-
rskoj i jedan je od nekoliko podzemnih kompleksa pronađenih širom Kapadokije (Kapadokija [iz grč.
Καππαδοκία - Kappadokía; perz. Katpatuka; danas i tur. Kapadokya], starovjekovna regija koja se na-
lazi u unutrašnjosti Male Azije odnosno današnje Turske) i sastoji se od 5 nivoa.

Podzemni grad u Derinkuyu mogao je biti zatvoren iznutra velikim kamenim vratima i svaki
sprat se može zasebno zatvoriti. Između trećeg i četvrtog nivoa nalazi se vertikalno stepenište. Ovaj
put vodi do hrama na najnižem nivou podzemnog grada (peti nivo).

Grad je mogao da primi do 20.000 ljudi i da ima sve uobičajene pogodnosti koje se mogu naći
u drugim podzemnim kompleksima širom Kapadokije, kao što su štale, podrumi, skladišta, odseci i
vjerski hramovi. Jedinstvena za Derinkuyu kompleks i nalazi se na drugom spratu (nivou) je prostra-
na soba s bačvastim zasvođenim stropom. Prijavljeno je da se ova prostorija koristila kao vjerska
škola, a sobe s lijeve strane su bile studije.

Derinkuyu je bio izgubljen do vremena dok se tokom renoviranja modernog doma, 1963. go-
dine nije otkrio otvor za pećinski prolaz. Pristup posjetiocima u podzemlje je dozvoljen od 1965. go-
dine. U podzemnom gradu Derinkuyu još uvijek ima dosta zatvorenih i neistraženih prolaza i tunela.

11. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

170
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

142. Isola Bella, Stresa, Italija

171
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Isola Bella (lit. 'prekrasno ostrvo') je jedno od Borromeanskih otoka Lago Maggiore u sjeve-
rnoj Italiji. Ostrvo se nalazi u zaljevu Borromean 400 metara od grada Stresa. Isola Bella je dugačka
320 metara i široka je 400 metara i podijeljena je između pala-če, njenog talijanskog vrta i malog ri-
barskog mjesta.

Do 1632. godine ostrvo, poznato samo kao l'isola inferiore ili Isola di sotto, bilo je stjenovita
stijena u kojoj se nalazilo malo ribarsko se-lo, ali je te godine Karlo III, iz utjecajne kuće Borrome,
izgradio palatu svojoj ženi, Isabelli D 'Adda, po kojoj se otok i zove.

10. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

172
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

143. Delfi, Grčka

Delfi su jedno od najvećih i najznačajnijih arheoloških nalazišta na prostoru Grčke i najpo-


znatije proročište stare Grčke, posvećeno bogu Apolonu. Od davnina su smatrani omfalosom (pu-
pkom) zemlje, jer su se prema mitologiji na tom mestu susrela dva orla koja je Zevs poslao sa su-
protnih strana univerzuma, da pronađu centar sveta.

Naziv se vezuje za delphus (matericu) i ukazuje na obožavanje majke Zemlje, kojoj je svetili-
šte u početku bilo posvećeno. Apolon je takođe povezan sa ovim svetim mestom epitetom – delfinios
(iz Delfa ili iz materice), a postoje dve legende koje nam govore o njegovom dolasku na te prostore.

173
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Prema jednoj bog Apolon je prvi put u Delfe došao sa juga, preobažen u delfina, sa kritskim svešteni-
cima na leđima, a prema drugoj, došao je sa severa, sa grančicom lovora koju je ubrao u Tempima
(Tesalija), biljkom koja je postala njegov simbol i nagrada na Pitijskim igrama organizovanim u nje-
govu čast.

U Delfima su se, osim hrama posvećenog Apolonu i svetilišta boginje Atine, nalazili stadion,
pozorište i proročište u kome je proročica Pitija prenosila smrtnicima poruke i predskazanja boga
svetlosti.

10. 03.2019.

Autor priloga: Ilija Cvetanović

174
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

143. Belfast, Sjeverna Irska, Ujedinjeno Kraljevstvo


Belfast (engl.: Belfast, irski: Béal Feirste, u prijevodu Ušće rijeke Farset) je grad u Ujedinje-
nom Kraljevstvu i glavni grad Sjeverne Irske.

Najveći je grad u Sjevernoj Irskoj i u provinciji Ulster, a drugi je po veličini grad na otoku
Irskoj poslije Dublina. Po popisu iz 2001. u užoj gradskoj jezgri bilo je 276459 stanovnika, a u širem
579276. Grad je smješten na ušću rijeke Lagan i nalazi se na mjestu idealnom za trgovinu koja je pro-
slavila Belfast. Okružuju ga brda Castlereagh Hills i Antrim Hills. Grad leži na granici okruga Antrim i
Down.

Područje Belfasta nastanjeno je od brončanog doba. Veliki prsten, prapovijesni krug 5 000
godina star, nalazi se blizu grada, a ostaci utvrđenja iz željeznog doba mogu se vidjeti i danas po oko-
lnim brdima. Postao je značajnije naselje u XVII stoljeću kada su ga naselili Englezi i Škoti. Belfast je
cvjetao i kao trgovački i industrijski centar u XVIII, XIX i XX stoljeću, a zahvaljujući naprednoj indu-
striji platna, konopaca, duhana, te brodogradnji postao je najjači industrijski centar u Irskoj.

Na početku XX stoljeća, Belfast je bio veći grad od Dublina.

09. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

175
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

144. Zeleno jezero, Austrija

Jezero se nalazi u Austriji, u blizini grada Tragoss, koji se nalazi u podnožju snijegom prekri-
venih austrijskih masiva. Tijekom zime, jezero je duboko samo 1-2 metara, a okolno područje se ko-
risti kao park. U proljeće snijeg led sa planine počne se topiti i teče u nizinu i jezero. Jezero u tim uvi-
jetima raste i proguta okolni park. Tijekom ljeta jezero doseže svoju maksimalnu dubinu od otprilike
12 metra te je najljepše u tom trenutku. Ono dobiva svoju prepoznatiljivu zelenu boju po kojoj je do-
bilo ime, a zahvaljujući topljenju snjega voda je kristalno čista i hladna. Temperatura jezera je 4-8 °C.
Jezero je popularno mjesto za ronioce koji mogu promatrati zelene livade. Alpske trave i cvijeće na
tim livadama vidljive su u punom cvatu pod vodom, a također i šetnjice i klupe koje su sada pod vo-
dom.

176
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Jezero dobiva svoju prepoznatljivu zelenu boju i ime, od trave i lišće ispod, a zahvaljujući
svježem topljenja snijega, voda ledeno hladna je kristalno jasna jasna. Temperatura jezera je 4-8 ° C i
popularna je među roniocima koji mogu promatrati zelene livade na rubu zone jezera posebice u li-
pnju, kada je voda na vrhuncu. Alpine trave i cvijeće na livadi su vidljive u punom cvatu pod vodom. U
jednom dijelu jezera mogu se čak vidjeti klupe, most i pješačke staze.

U srpnju jezero počinje opadati i jezero se vraća u njegovu izvornu veličinu,a park opet posta-
je mjesto za šetnju.

12. 03.2019.

Autor priloga: Maria Dido

177
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

145. Alpska ruta Tateyama Kurobe, Japan

Alpska ruta Tateyama Kurobe prelazi preko planine Hida (koja se naziva i Sjevernim Alpama)
između Prefekture Toyama i Nagana.

Alpine Tateyama Kurobe (proglašena “Alpen”) je poznata kao “krov Japana”. Ruta prolazi
kroz dinamičan krajolik planine Tateyama u Japanskim Alpama. Prolazi se pomoću raznih vozila s
promjenom visine od 2400 metara od prefekture Toyama do prefekture Nagano. Duž ove staze leže
prašume sa masivnim stablima starim 1.000 godina; ogromno močvarno područje 6.500 metara
iznad razine mora; Shomyo Falls, najviši vodopad u Japanu na 1148 stopa; Jigokudani, dolina koja
emituje oblake vulkanskog gasa i isparenja; i jedino formiranje glečera u Japanu.

Najveća putna tačka na stazi je ravnica Murodo, gde se svakog proljeća formira visok zid sne-
ga. Murodo ravnica prima neke od najtežih snježnih padavina na planeti što stvara dva uzvišena zida
sa obe strane puta, fenomen poznat kao Snežni zid, ili Yuki-no-Otani.

Trasa je duga oko 90 km i oduševljava sa raznolikošću krajolika koji se može vidjeti u razli-
čitim godišnjim dobima.

178
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

Impresivni pogledi mogu se vidjeti odmah nakon što je cesta otvorena sredinom aprila do
maja. Nakon juna, zidovi snijega postaju kraći, ali snijeg ostaje čak i u avgustu.

12. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

179
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

146. Most Øresund, Danska/Švedska


Oresundski most (Švedski: Öresundsbron, Danski: Øresundsbroen, službeno Øresundsbron)
je kombinirani most-tunel nad Oresundskim vratima koji povezuje gradove Kopenhagen u Danskoj i
Malmö u Švedskoj.

Øresund je jedan od tri danska tjesnaca koji povezuje Baltičko more i Atlantski ocean druga
dva su Kattegat i Skagerrak, to je jedan od najprometnijih plovnih putova u svijetu. Most prenosi au-
tomobilski (4 trake) i željeznički promet (2 kolosijeka). Oresundski most je najduži kombinirani
most-tunel za automobilski i željeznički promet u Europi te najduži most na svijetu koji prelazi neku
državnu granicu.

Iako postoje različiti nazivi, u Danskoj i Švedskoj se za most najčešće koristi kombinacija dva-
ju naziva, Øresundsbron, koja je ujedno i službeni naziv mosta koji koristi tvrtka upravitelj mosta
Øresundsbro Konsortiet. Zajednički naziv predstavlja zajednički kulturni identitet oresundske regije.

180
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
S obzirom na kombiniranu konstrukciju mosta koja sadrži i tunel, most se često naziva Oresundska
veza (Danski: Øresundsforbindelsen, Švedski: Öresundsförbindelsen).

Izgradnja 16km duga-


čke Oresundske veze između
Švedske i Danske završena je
14. avgusta 1999. godine. Pro-
jekat je otvoren za promet to-
kom ljeta 2000. godine.

Na polovici puta izme-


đu dvaju kopna nalazi se umje-
tni otok Peberholm gdje ujedno
i završava mostovni dio ko-
nstrukcije te počinje tunelski
dio. Otok je dug oko 4 km, širok
nekoliko stotina metara te slu-
žbeno pripada Danskoj. Otok je
nenaseljen i na njemu se nalazi
prirodni rezervat.

Ostrvo je napravljeno
od materijala iskopanog sa mo-
rskog dna tokom gradnje mo-
sta. Količina materijala, kao i
plitko dno zbog blizine priro-
dnog ostrva Saltholm, omogu-
ćili su da dužina ostrva bude
čak četiri kilometra. Glavni ra-
zlog za pravljenje ovog neobi-
čnog ostrva je izgradnja tunela
"Drogden" kojim se put nasta-
vlja do Kopenhagena. Veliki
most preko cijele površine vode
predstavljao bi problem za va-
zdušnu zonu oko aerodroma "Kastrup", a osim toga, tunel je omogućio i da ostatkom moreuza prola-
ze veći brodovi, što je zaista očaravajuće. Peberholm se smatra biološkim eksperimentom i zaštićeno
je strogim zakonima. Biolozima je svega jednom godišnje dozvoljeno da posete zonu ostrva van auto-
puta. Kao što je i predviđeno, ostrvo je naseljeno florom i faunom bez ikakvog ljudskog uticaja. Na
njemu je pronašlo stanište čak 500 različitih vrsta biljaka, 12 vrsta ptica i 20 vrsta paukova.

Tunel je ukupne dužine četiri kilometra, a tri i po kilometra tunela nalazi se ispod površine
mora. Sastoji se iz čak pet manjih tunela, od kojih su četiri su namijenjena drumskom i željezničkom
saobraćaju, dok je peti za evakuaciju.

Eresund most i pripadajuće strukture koštali su rekordnih 30 milijardi danskih kruna ili oko
5,7 milijardi dolara, što je u to vrijeme iznosilo oko 4,5 milijardi evra. Kako bi se investicija isplatila
do 2035. godine, karta u jednom pravcu za automobil košta 37 evra. Prilikom gradnje mosta i tunela,
velika pažnja posvećena je ekologiji. Upravo zato, most nije izgrađen na prirodnom ostrvu Saltholm,
već su Danski i Švedski političari odlučili da južno od njega izgrade vještačko.

181
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

12. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

23.03.2019

Dopuna priloga: Miroslav Nikolić

182
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

147. Makli, Thatta, Punjab, Pakistan

Makli je jedno od najvećih grobalja na svijetu prečnika oko 10 kilometara kvadratnih. Tu je


sahranjeno 125.000 lokalnih vladara, sufijskih svetaca i drugih. Makli se nalazi na periferiji Thatte, a
upisana je na listu svetske baštine 1981 godine.

Postoje mnoge legende o nastanku nekropole Makli, ali se vjeruje da je groblje nastalo oko
svetišta Sarve iz XIV vijeka. Druga legenda govori o svecu imigrantu, naučniku i pjesniku Šaiku Hama-
du Jamaliju i tadašnjem vladaru Jam Tamachiju da su oni zaslužni za uspostavljanje Maklija kao sve-
tog mjesta za bogosluženje i sahrane. Grobnice i nadgrobni spomenici raspoređeni po groblju su ma-
terijalni dokumenti koji označavaju društvenu i političku povijest Sinda. lmpresivni kraljevski mau-
zoleji podjeljeni u dvije grupe: one iz Same (1352-1520) i iz Tarkahana (1556-1592).

12. 03.2019.

Autor priloga: Dara Kalajdžić

183
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

148. Ikitos - najveći grad na svetu do kojeg se ne može doći putem, Peru

Ikitos je važan lučki grad Amazona i najveći grad u džungli Perua. Nalazi se u basenu Amazo-
na, na ušću reka Nani i Itaja, oko 3.700 km uzvodno od Atlantskog okeana i 1.030 km severoistočno
od glavnog grada Perua, Lime. Okružen je vodom sa jedne strane i gustom prašumom Amazonije sa
ostalih strana. Jedini način da se stigne u Ikitos je letom ili putovanjem brodom, za koji treba punih
nedelju dana plutanja duž toplog i vlažnog Amazona. S populacijom od oko 430.000, to je najveći grad
na svetu do kojeg se ne može doći putem.

Ovaj grad nastao je


tako što su ovo područje na-
stanila plemena koja su se
uglavnom bavila lovom i ri-
bolovom koji je zbog šume,
ali i reka koje okružuju grad
Nani, Amazon i Itaja veoma
pogodan. Jedna od priča ve-
zana za ovaj grad kaže i da
su ga prvi pronašli jezuitski
misionari u XVIII veku, dru-
ga pak kaže da je grad
otkriven jedan vek kasnije.
Koja god da je priča tačna
jedno je jasno, ovaj grad ni-
su počeli da naseljavaju do-
seljenici sve do XIX veka ka-
da je pronađena guma.

184
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Hiljade imigranata širom sveta, uglavnom mladih muškaraca bez porodice koji su se nadali
lakom bogaćenju od gume, došlo je u Ikitos. Razvijanje automobilske i srodnih industrija još je više
povećalo potražnju za gumom. Neki od imigranata postali su uspešni trgovci i bankari i uspeli da se
obogate od gume i tako ostvare svoj san. Mnogi od pridošlih Evropljana oženili su se domorotkinjama
i zauvek ostali u Peruu. Tako je došlo do mešanja kultura pa u Ikitosu možemo da primetimo i evro-
psku arhitekturu.

Nakon 1912. godine proizvodnja gume je drastično opala pa se tako i broj stanovinika u Iki-
tosu smanjio, ali se duh nekadašnjeg bogatsva i dalje može osetiti.Iako bez pristupnih puteva, Ikitos
nikako nije bez automobila, mada se u najvećoj meri mogu primetiti motocikli. Svake godine oko
250.000 turista poseti Ikitos kojima je glavna atrakcija amazonska prašuma koja okružuje grad sa
svih strana. Oni u njemu imaju osećaj opuštanja, relaksacije ali i pravi osećaj izdvojenosti od svako-
dnevnih problema.

12. 03.2019.

Autor priloga: Viktorija Nikolovska

185
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

149. Hotel InterContinental Wonderland, Šangaj, Kina


Oni koji automobilom dolaze u InterContinental Wonderland (zemlja čuda) hotel u Šangaju,
nailaze na dvospratnu zgradu sa zatravnjenim krovom - pa je teško poverovati da je to luksuzan hotel
sa 336 soba. To je zato što se 16 spratova ovog hotela nalazi ispod površine zemlje.

Wonderland je prvi hotel u svetu izgrađen ispod površine zemlje. On je u stvari sagrađen na
litici bivšeg, sada napuštenog (još 50-tih godina prošlog veka) kamenoloma oko 48 km udaljenog od

186
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
centra Šangaja. Litica se spušta 88 metara do jezera na dnu jame. Najbolji pogled na hotel imaju gosti
koji stižu helikopterom.

Prilikom projektovanja hotela vodilo se računa i o njegovoj održivosti. Mesto je izabrano tako
da solarni paneli budu maksimalno osunčani, a prirodna vazdušna osovina između građevine i litice
se koristi kao izolacija zimi i za hlađenje leti.

Tim koji je gradio hotel patentirao je 41 tehničku metodu tokom gradnje, jer klasične metode
nisu bile primenljive. Gradnja hotela je trajala 12 godina i zvanično je otvoren u novembru 2018.

12. 03.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

187
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

150. Vodopad Pailon del Diablo ("Kotao đavola" ili "Đavolji kotao"), Baños,
Ekvador

188
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Vodopad Pailon del Diablo ili "Kotao đavola" ili "Đavolji kotao", je poprilično veliki vodopad
samo 30 minuta udaljen od grada Baños u Ekvadoru. To je jedan od nekoliko vodopada koji su stvo-
reni na trasi Pastaza rijeke u provinciji Tungurahua. To je popularna prirodna destinacija bujne oko-
lne vegetacije i stijena koje dijele vodopad. On ima oko 80 metara visine i 20 metara dubine. Najbliži
grad je poznat kao Kade, najvažnije turističko naselje Ekvadora i nalazi se na oko 20 kilometara oda-
tle.

12. 03.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

189
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

151. Istanbul, Turska


Istanbul se nalazi na sjeverozapadu Turske u Mramornoj regiji i prostire se na ukupno 5.343
kilometara kvadratnih. Bosfor, koji spaja Mramorno more sa Crnim morem, razdvaja grad na evro-
pski (trakijski) dio - na kome se nalazi istorijsko i ekonomsko središte - i na azijski (anadolijski) dio.
Grad je dalje podijeljen Zlatnim rogom, prirodnom lukom koja okružuje poluostrvo na kome su osno-
vani bivši Vizantion i Konstantinopolj. Spoj Mramornog mora, Bosfora i Zlatnog roga u srcu dana-
šnjeg Istanbula odvraćao je napadačke snage hiljadama godina i ostalo je istaknuta osobina gradskog
pejzaža.

190
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Prateći model Rima, istorijsko poluostrvo karakteriše sedam brežuljaka, na kome se izdiže po
jedna carska džamija. Na najistočnijem brežuljku nalazi se Topkapi saraj u Sarajburnu. Suprotno od
Zlatnog roga uzdiže se još jedan, konusni brežuljak, na kome se nalazi današnji okrug Bejoglu. Zbog
topografije, građevine na prostoru Bejoglua su nekada bile izgrađene pomoću terastastih potpornih
zidova. Uskudar na azijskoj strani ima slične brdovite karakteristike, sa terenom koji se postepeno
proteže do obale Bosfora, ali pejzaž u Šemsipaši i Ajazmi je grublji, sličan grebenu. Najviša tačka u
Istanbulu je brdo Čamlika, sa nadmorskom vision od 288 m. Sjeverna polovina Istanbula ima veću
prosječnu visinu u odnosu na južnu obalu, sa tačkama koje prelaze 200 m i nekim obalama sa strmim
liticama koje liče na fjordove, posebne oko sjevernog dijela Bosfora, gdje se otvara ka Crnom moru.

Istanbul se nalazi u blizini Sjevernoanadolijskog rasjeda, nesporedno pored granica između


Evroazijske i Afričke ploče. Ova zona rasjeda, koja se proteže od sjeverne Anadolije do Mramornog
mora, odgovorna je za nekoliko smrtonosnih potresa tokom istorije grada. Među najrazornijim ze-
mljotresima najpoznatiji je zemljotres 1509. godine, kojij je je uzrokovao cunami koji je probio gra-
dske zidine i usmrtio više do 10.000 ljudi. Skoriji zemljotres, iz 1999. godine, sa epicentrom u Izmiru
usmrtio je 18.000 ljudi, uključujući 1.000 predgrađu Istanbula. Stanovnici Istanbula su i dalje zabri-
nuti zbog mogućih katastrofalnih seizmičkih dešavanja koja mogu zadeseti grad u budućnosti, budući
da hiljade građevina koje su nedavno izgrađene kako bi smjestile ubrzano rasteće stanovništvo mo-
žda nisu pravilno konstruisane. Seizmolozi ističu da je vjerovatnoća od 60% da će zemljotres jačine
od 7,6 magnituta ili više zadeseti grad do 2030. godine.

14. 03.2019.

Autor priloga: Uroš Janićijević

191
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

152. Most na Uvcu, Srbija

Most na Uvcu je spomenik kulture koji se nalazi u naselju Žvale u opštini Sjenica u Zlatibo-
rskom okrugu. Most se danas nalazi na dnu Sjeničkog jezera, koje je nastalo izgradnjom brane i hi-
droelektrane Uvac 1977. godine. Izgrađen je u XVI veku za vreme turskih osvajanja i bio je veza preko
reke Uvac na trasi carskog puta Sarajevo - Carigrad.Jedini sačuvan luk potopljenog kamenog mosta
na Žvalama, koji je imao tri vitka, duga luka koje stariji meštani oko jezera još pamte nalazi se na 60-
70 metara pod vodom. Pre samog potapanja ostaci su konzervirani i zaštićeni.

14. 03.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

192
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

153. Pororoka, Amazon, Brazil

Pororoka je naziv za plimske talase na reci Amazon (Brazil). Na Amazonu, nekoliko puta go-
dišnje, javlja se prirodni fenomen, poznat kao povratni plimski talasi (port. pororoca). Talasi, visine i
do 5 metara, putuju uzvodno i do 1400km od Atlantskog okeana, sve do grada Obidosa.

Domorodačko stanovništvo ove talase naziva “pororoka” ili “amasum” (što u prevodu znači
“šum velike vode”) po kojima je ova reka i dobila ime. Ova pojava se javlja uz veliku tutnjavu koja se
čuje desetak kilometara daleko.

Pororoka dostiže brzinu od 20 - 27 km/h, a najjača je za vreme ekvinocijuma (ravnodnevice)


za vreme mladog ili punog Meseca i severoistočnog pasata. Nivo vode u reci je tada najniži a intenzi-
tet plime Atlantskog okeana najveći. To je tzv. sizigijska plima koja nastaje kada su Sunce i Mesec u
istoj ravni i privlače vodu u istom pravcu.

Pororoka se javlja na mestima gde dubina reke ne prelazi 7 metara a naročito je jaka u ruka-
vcu Guana i Guahara, i veoma je opasna za čamce i manje brodove. Iskusni surferi, međutim, ne pro-
puštaju ovaj događaj da uživaju u jahanju na talasima.

14. 03.2019.

Autor priloga: Viktorija Nikolovska

193
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

154. Gibraltar, Ujedinjeno Kraljevstvo


- Gibraltar je pre-
komorska teritorija Ujedi-
njenog Kraljevstva. Terito-
rija je vrlo male površine,
a nalazi se na južnom rtu
Pirinejskog poluostrva,
između Atlantskog okeana
i Sredozemnog mora i leži
na istoimenom tjesnacu
(Gibraltarski tjesnac) koji
odvaja Evropu i Afriku.
Tokom Prvog i Drugog
Svjetskoga rata imao je
važnu stratešku ulogu, pa je i danas važna vazdušna baza i komunikacijska tačka.

- Čitava grad-država se sastoji iz ogromne stijene, koja datira iz perioda jure, i uskog prioba-
lnog dijela oko stijene. Gibraltar se pruža na manje od 7 kvadratnih kilometara, tako da se može obići
pješke.

- Klima je mediteranska, sa blagim zimama i toplim ljetima. Ono što je vrlo neobično jeste ma-
gla koja umije da traje po nekoliko dana.

194
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
- Kao Njujork, Gibraltar ima svoju Istočnu obalu i Zapadnu obalu. Na Istočnoj obali smještene
su dvije velike plaže, dok je Zapadna obala naseljena većim dijelom populacije.

- Unutar ogromne stijene, koja se nalazi na samom kraju Pirinejskog poluostrva, se nalazi
splet tunela, koji je bio i jeste od velikog značaja za britansku vojsku i obavještajnu službu.

- Njene glavne privredne grane su trgovina i turizam, što joj omogućuje nevjerovatan geogra-
fski položaj i samim tim je čini britanskom "zlatnom kokom" i "trnom u oku" za Španiju. A Gibraltarci
su mješavina Španaca, Portugalaca, Maltežana, Britanaca i Jevreja. Na Gibraltaru živi oko 28.000 sta-
novnika.

-Španija smatra da bi Gibraltar morao njoj pripasti, ali britanska vladavina je i dalje čvrsta.
Zbog nesporazuma između Britanije i Španije, granica između Gibraltara i kopna je bila zatvorena
između 1969. i 1985. godine. Španija se ni danas ne odriče svog zahtjeva.

Na Gibraltaru je održan referendum 17. novembra 2002. godine, izlaznost je bila 90%, a 99%
glasača je bilo za zadržavanje britanskog suvjereniteta. Samo 187 stanovnika Gibraltara bilo je za po-
djeljeni suvjerenitet između Britanije i Španije.

14. 03.2019.

Autor priloga: Danilo Marić

195
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

155. Dolina mlinova, Sorento, Italija

Dolina mlinova, Vallone dei Mulini (poznata na engleskom kao Valley of the Mills) je istori-
jska dolina u Sorrentu, Italija i dom je napuštenih mlinova koji su nekada bili dio industrije proizvo-
dnje tjestenine.

196
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Mlinovi za brašno, izgrađeni su od kamena još u XIII vijeku i mogu se vidjeti kako ulazite u
klisuru i danas su pokriveni gustim biljnim pokrivačem. Naziv “Dolina mlinova” potiče od postojanja
mlina a koji je korišten za mljevenje žita. Mlin je prerastao u pilanu koja je bila puna pleve, a koji su
koristili stolari iz Sorenta. Naposlijetku je tu bila javna perionica koju su koristile žene.

Stvaranjem trga Taso od 1866. godine područje mlina se izoluje od mora, što izaziva nagli po-
rast vlage i područje postaje nepodnošljivo, pa je polako napušteno. Počela se stvarati izolacija i mli-
na i okolnog mora. Zbog teško dostupnih lokacija i novih izvora energije, Dolina mlinova ostala je na-
puštena. Bilo je oko 25 mlinova koji su bili aktivni tokom godina, mlin za brašno i pilana bili su akti-
vni sve do početka XX vijeka.

Danas je industrijski lokalitet jedva vidljiv sa gustim biljnim pokrivačem koji prekriva građe-
vine.

14. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

197
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

156. Henningsvær, Vçgan, arhipelag Lofoten, Norveška

Henningsvær je ribarsko selo u općini Vçgan u okrugu Nordland, Norveška. Nalazi se na ne-
koliko malih ostrva na južnoj obali velikog ostrva Austvçgøya u arhipelagu Lofoten. Selo se nalazi na
oko 20 kilometara jugozapadno od grada Svolvær.Selo se uglavnom nalazi na ostrvima Heimøya i He-
llandsøya.

Selo od 3 kvadratna kilometra (74 hektara) ima populaciju (po zadnjem popisu iz 2018 godi-
ne) od 510 stanovnika. Zbog svoje tradicionalne ribarske seoske arhitekture, Henningsvær privlači

198
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
mnoge turiste. Penjanje i ronjenje su također popularne turističke aktivnosti. Crkva Henningsvær na-
lazi se u selu, na ostrvu Heimøya.

Selo posjeduje i svoj fudbalski stadion, Henningsvaer Fotballbanen (nogometno polje) je ste-
kao globalnu pažnju. Evropska fudbalska organizacija, UEFA, snimala je na i oko polja za njihov video
"We Play Strong".

U Henningsvæ-
ru postoje 2 mosta, koji
povezuju ribarsko mje-
sto i otok Henningsvær
s ostatkom općine Vç-
gan na glavnom otoku
Austvçgøya u okrugu
Nordland u Norveškoj.

14. 03.2019.

Autor priloga: Dario


Jakešević

199
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

157. Hram Bajon, Kambodža

Hram Bajon izgradio je kralj Džajavarman, jedan od najvećih kmerskih kraljeva, pred kraj XII
veka. Bajon je služio kao središnji hram u novom glavnom gradu Angkor Tomu. Za razliku od ostalih
kmerskih hramova, Bajon je poseban po tome što je jedini državni hram izgrađen u to doba i posve-
ćen samo Budi. Od originalne “postave“ najviše se ističu kamena lica, postavljena u setu od četiri ide-
ntična komada i koji pokazuju u jednom smeru. Prema nekim istraživanjima veruje se da lica pre-
dstavljaju davno zaboravljeno božanstvo Avalokitesvara, budističko božanstvo saosećanja. Ali, drugi
naučnici tvrde da kamena lica predstavljaju samog kralja Džajavarmana i svoju tvrdnju potkrepljuju
činjenicom da su ova kamena lica slična s drugim licima na kojima je prikazan kralj.

15. 03.2019.

Autor priloga: Marija iz Vode

200
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

158. Zid plača (Zapadni zid), Jeruzalem, Izrael

Zid plača u Jeruzalemskom starom gradu je uobičajeni naziv za Zapadni zid koji je pripadao
potpornjima popločja na kojem se nalazio židovski hram u Jeruzalemu. Poznat je kao Zid plača zbog
židovskog običaja naricanja tijekom Tisha b'Av, godišnjeg posta, kada vjernici oplakuju uništenje
Hrama. Zapadni zid je sagrađen od velikih grubih blokova zlatnog kamena te je bio potporanj va-
njskih zidova Drugog hrama. Prvi hram je sagradio Solomon, a u potpunosti su ga uništili Rimljani 70.
godine n.e. te je od tog doba Zapadni zid najsvetije židovsko mjesto za molitvu. Ovdje dolaze Židovi iz

201
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
cijelog svijeta kako bi molili ili meditirali. Neki ostavljaju poruke sa željama, nadanjima i porukama
dobre volje u pukotine zida. Kako bi se poštivala pravila ortodoksnog judaizma, zid je podijeljen na
dva dijela, jedan za žene a drugi za muškarce. Do zida se može doći kroz vrata Dung ili kroz Židovsku
četvrt unutar Starog grada.

Židovi su barem jednom u životu trebali posjetiti hram, kako im je nalagala njihova vjera. I
danas dolaze moliti na Zapadni zid. Pogrešnim tumačenjem načina židovske molitve Europljani su
mislili da Židovi dolaze plakati, što je dovelo i do današnjeg uobičajenog naziva za taj zid.

Zid je popularan i među turistima koji onamo dolaze zbog vjerovanja da će se svaka želja
ispuniti čovjeku ako je ispiše na papirić i taj papirić utakne u Zid.

15. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

202
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

159. Vatikan, Vatikan


Vatikan ili Vatika-
nski Grad (lat. Status Civi-
tatis Vaticanae, tal. Stato
della Citta del Vaticano,
službeno: Država Vatika-
nskoga Grada) najmanja je
država svijeta, omeđena
zidinama i okružena gra-
dom Rimom u Italiji. Po-
vršinom od 0,44km2 i sa
stanovništvom od oko
1000 stanovnika, u obje je
kategorije najmanja drža-
va svijeta. Grad - država je
stvoren 1929. godine Late-
ranskim ugovorom, kao
nasljednik nekada moćne i
velike Papinske Države.

Vatikan je izborna
monarhija kojoj je na čelu
biskup Rima – Papa. Vati-
kan je središte Katoličke
crkve i njenog poglavara
Pape. Papinska je katedra-
la bazilika sv. Ivana Late-
ranskog, a nalazi se izvan
vatikanskih zidina.

Najviši državni
funkcioneri su svi katoli-
čki sveštenici različitog
nacionalnog porijekla. To
je suverena teritorija Sve-
te Stolice (latinski: Sancta
Sedes) i mjesto Papinog boravka, koje se naziva Apostolska palata. Pape su uglavnom boravili u Vati-
kanu, osim 1377. godine kada su bili u Avignonu.

U gradu su kulturne znamenitosti, kao što su bazilika Sv. Petra, Siktinska kapela i Vatikanski
muzeji. Oni imaju neke od najpoznatijih svjetskih slika i skulptura.

Grad Vatikan se razlikuje od Svete stolice. Službeni dokumenti Vatikana se objavljuju na ita-
lijanskom jeziku, a službeni dokumenti Svete stolice izdaju se uglavnom na latinskom jeziku. Papa i
kardinali imaju diplomatske pasoše, dok Vatikan izdaje normalne pasoše za svoje građane.

14. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

203
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

160. Nebeska vrata Tianmen Shan, Kina

204
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Kineska Tianmen Shan ili planina Nebeskih vrata u provinciji Hunan dobila je ime po nevero-
vatnom pećinskom prirodnom luku koji je erodiran kroz kraški sinklin. Nebeska kapija, kako se zove
taj neobični prirodni luk, nalazi se oko 8 km južno od grada Zhangjiajie. Do njega se dolazi iz Zhangji-
ajie po najdužoj putničkoj žičari na svijetu u dužini od 7,5 km, nakon čega slijedi vožnja autobusom
duž krivudavog puta dugog 11 km sa 99 zavoja nazvanih „Heaven Linking Avenue“, koja dopire do
vrha planine. Odatle niz stepenica sa tačno 999 stepenica vodi posjetitelje točno ispod 130 metara vi-
sokog i 57 metara širokog luka.

Tianmen Shan može biti jedinstven među velikim svjetskim lukovima u tome što je njegova
formacija zabilježena u povijesti. Dokumenti iz kineskog perioda "Tri kraljevstva" izvještavaju da je
čitavo otvaranje formirano u jednom kataklizmičnom događaju kada se stražnja strana ogromne pe-
ćine srušila 263. godine tako je Tianmen Shan takođe jedan od rijetkih prirodnih lukova s poznatim
godinama njegovog nastanka.

15. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

205
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

161. Biblioteka u Klementinumu, Prag, Češka Republika


Osnovan 1232. godine, Klementinum u Pragu je najveći i jedan od najvažnijih istorijskih ko-
mpleksa zgrada u staroj gradskoj jezgri. On obuhvaća više od dva hektara, a nalazi se u neposrednoj
blizini Karlovog mosta. Klementinum se može pohvaliti bogatom arhitektonskom evolucijom, a pored
toga, sve od srednjeg vijeka pa do danas mnogi evropski astronomi, naučnici, muzičari i filozofi su
studirali i radli ovdje.

Ovaj kompleks je do 2009. godine bio dom Nacionalne, Univerzitetske, Tehničke i Gradske bi-
blioteke, ali su se posljednje tri preselile na druge lokacije, pa ja danas u Klementinumu ostala samo
Nacionalna biblioteka Republike Češke.

Ova prekrasna biblioteka je odličan primjer barokne arhitekture jer se nije promijenila od da-
na kada je otvorena 1722. godine. Zidovi i strop su ukrašeni freskama Josef Diebela, a kombinuju pri-
kaze umjetnosti i nauke. Slike na kupoli predstavljaju Hram Mudrosti, na zidovima iznad prozora se
mogu pronaći portreti važnih ljudi isusovačkog kolegija, a u središtu dvorane dominiraju veliki glo-
busi.

Danas se u Klementinum biblioteci može pronaći oko 20.000 knjiga. Većinom su vezane za te-
ologiju, a neke datiraju čak i iz XVI stoljeća.

15. 03.2019.

Autor priloga: Maria Dido

206
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

161. Zagađenost svetskih reka plastikom


Da li ste znali da 90% plastike u svetske okeane dolazi iz samo 10 reka?

Osam se nalazi u Aziji, a dve u Africi. Najveći zagađivač je Jangcekjang na čijim obalama živi
oko 500 miliona ljudi. Odmah za njom našle su se i reke Ind, Nil, Gang i Mekong. Za preostalih 10%
krivi su svi oni koji zagađuju i najmanju reku u svom mestu jer u okeanima svake godine završi čak 8
miliona tona plastike.

15. 03.2019.

Autor priloga: Georgios Seitaridis

207
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

162. Apeninski kolos, Toskana, Italija


Neverovatna skulptura Apeninski Kolos, visoka skoro 13 metara, isklesana je krajem XVI ve-
ka, a njen autor je čuveni flamanski umetnik Đambolonja. Nalazi se u parku Demidof u Toskani, Italija
i postalo je simbol Apenina.

Unutar Kolosa nala-


zi se nekoliko soba ukraše-
nih kristalima, koralima, fre-
sakama i biserima. Unutra
se nalaze i dve fontane a u
glavi skulpture se nalazi
prostorija u kojoj je bio ka-
min, a dim iz njega je išao
kroz nos skulpture.

Inače, Kolos je sa-


građen na zahtev vojvode
Frančeska I de Medičija koji
je želeo da udovolji svojoj
ljubavnici, pa je naredio je
da se u njenu čast podigne
najlepši vrt kojeg je svet ika-
da video. On predstavlja
Atlasa iz Vergilijeve Eneide
koji stiska glavu zveri koja iz
usta izbacuje vodu u ribnjak.

16. 03.2019.

Autor priloga: Georgios Seitaridis

208
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

163. Palata Regaleira, Sintra, Portugalija

Imanje Regaleira senalazi u blizini Sintre, u Portugaliji. Imanje je upisano kao UNESCO-va
svetska baština. Na imanju se nalazu romantična palata i crkva, luksuzni park koga krase jezera, pe-
ćine, bunari, klupe, fontane. Palata je takođe poznata kao "Palata milionera Monteira", što je bio na-
dimak najpoznatijeg bivšeg vlasnika imanja, Antónia Augusta Carvalho Monteira. Palatu je projekto-
vao italijanski arhitekta Luigi Manini.

209
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Imanje je tokom godina imalo mnogo vlasnika. Carvalho Monteiro ga je kupio od porodice Re-
galeira, 1892. godine. Monteiro je želeo da izgradi čudesno mesto gde bi mogao da sakupi simbole ko-
ji odrazavaju njegove interese i ideologije. Uz pomoc italijanskog arhitekte Luigija Maninija, on je
obnovio imanje od 4 hektara. Dodao je zagonetne zgrade koje su imale simbole vezane za alhemiju,
masonstvo, vitezove templare i rozenkrojcere. U Maninijevoj arhitekture su prisutni romanski, go-
tski, renesansni stil. Izgradnja sadašnjeg imanja počela je 1904. godine, a veci deo je zavrsen do 1910.
godine.

Palata nosi isto ime kao i celo imanje. Fasadu građevine karakterišu razigrani gotički vrhovi,
gargojli, kapiteli i impresivna osmougaona kula.

Palata ima pet nivoa (prizemlje, tri sprata i suteren). U prizemlju se nalazi niz hodnika koji
povezuju dnevnu sobu, trpezariju, prostoriju za bilijar, balkon, nekoliko manjih soba i stepeništa. Na
prvom spratu su spavaće sobe i garderoba. Na drugom spratu je kancelarija Carvalha Monteira, i sobe
za žensku poslugu. Na trećem spratu je soba za peglanje i jedna manja sa izlazom na terasu. U sutere-
nu su sobe za mušku poslugu, kuhinja sa liftom kojim se hrana nosi u prizemlje, i prostorije za čuva-
nje hrane.

Fotografija: palata Regaleira, terasa “Alhemija”


Autor fotografije: Taylor Moore

17. 03.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

210
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

164. Mjesto Sastanka (THE MEETING PLACE) na kolodvoru St. Pancras, u


Londonu
Željeznička stanica St. Pancras izgrađena je između 1864. i 1868. Godine 1960. britanska vla-
da je odlučila da je uništi, međutim, ova odluka je ubrzo promijenjena i izvršena je ozbiljna reko-
nstrukcija.

Danas vikto-
rijanska arhitektura
Sv. Pancrasa privlači
tisuce turista i i zbog
ove statue visokog
mladića i djevojke
koji se ponovo sasta-
ju na ovom mje-
stu. Sastajalište je
na međunarodnoj
željezni-čkoj stanici
St. Pancras, ali nije
samo određeno mje-
sto za upoznavanje
prijatelja na postaji.
Sastajali-šte je 9-me-
tarski brončani kip
muškarca i žene u
intimnom zagrljaju,
koji se nalazi na ju-
žnom kraju gornje
razine željezničkog
kolodvora St. Pa-
ncras . Dizajniran od
strane britanskog
umjetnika Paula Da-
ya i objavljen 2007.
godine, namijenjen
je evociranju roma-
ntike putovanja kroz
prikaz para zaključa-
nog u ljubavnom za-
grljaju.

20-tonska,
brončana skulptura
čvrsta je žarišna to-
čka usred dolazaka i
odlaska na prome-
tnu stanicu. Kip, koji
stoji na Eurostar te-
rminalu, navodno je

211
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
koštao milijun funti i instaliran je kao središnji dio obnovljene stanice,dodavanjem brončanog relje-
fnog friza oko postolja. Baza kipa obuhvaća veliki reljef friz koji prikazuje scene iz povijesti Tube i pu-
tovanja vlakom i raznih sastanaka.

Umjetnik je usporedio te slike s prizorima u zračnoj luci u filmu ' Zapravo ljubav '.

"Na sceni u zračnoj luci, kad sve te likove spojite i odjednom se otvore vrata i iziđu ljudi koji
su bili odsutni, a vi dobivate sve vrste sastanaka i ljudi koji se ponovno ujedinjuju. Mislim da je to za-
nimljiv dio života i način na koji olakšanje oko baze mora biti bogata tapiserija o tome kako se ljudi
ponovno okupljaju nakon što su se razdvojili. Svako razdvajanje uključuje suspendiran trenutak kada
se netko pita je li to zauvijek? "

Trebalo bi odražavati romantiku koju je putovanje vlakom nekada značilo svima i dovoljno je
velika da se odmah prepozna s drugog kraja stanice, gledajući unatrag do hotela St. Pancras Renaissa-
nce.

Ljubitelji susreta pod satom željezničke stanice klasična su scena pa se nada da će ova sku-
lptura biti univerzalno prepoznat simbol ujedinjenog para. Uprkos tome što nije mnogo stara, vec je
postala veoma popularna među posjetiocima i lokalnim stanovništvom.

16. 03.2019.

Autor priloga: Maria Dido

212
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

165. Palata Katarine Velike-Sankt Peterburg, Rusija

Jedan od najraskosnijih palata na svetu, palata Katarine Velike nalazi se u Sankt Peterburgu
nekadašnjem Petrogradu, sagradjena je 1756. U to doba trend je bio graditi letnje rezidencije izvan
glavnih gradova, tako da su vladarske porodice u toku hladnijih dana mogla boraviti u gradovima a
leti uzivati u prirodi. Mesto u kom je sagradjena Katarinina palata nazivalo se nekad Carsko selo, po-
tom preimenovano u Dečje selo, a danas se zove Puškin u čast znamenitog pesnika. Jedno od najvecih
blaga palate bila je Jantarna soba koja je bila izgradjena od cilibara, zlata i ogledala koju su svojevre-
meno nazivali i osmim svetskim cudom. Kada su Nemci zauzeli okolinu Lenjigrada rastavili su Janta-
rna sobu i poslali u Nemacku. Smatra se da je to jedno od najvecih pojedinacnih blaga koje su Nemci
prisvojili, soba kasnije nije pronadjena a njen nestanak je i danas misterija.

16. 03.2019.

Autor priloga: Dragana Đorić

213
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

166. Ovčarsko – Kablarska klisura, Srbija

Zahvaljujući čudesnom toku neukrotive Zapadne Morave, gustom zelenilu koje krasi planine
Ovčar i Kablar, lekovitim izvorima, ali i manastirima razbacinim po obroncima netaknute prirode,
Ovčarsko – Kablarska klisura jedan je od najlepših predela Srbije, čija raskošna priroda pleni a duho-
vnost smiruje. I upravo tu, na mestu gde su prirodna i kulturna bogatstva stvorila harmoniju, Za-
padna Morava je odlučila da pokaže koliko je priroda čudesna. Ne plašeći se strmih masiva Ovčara i
Kablara, hrabro se probila kroz impresivne litice i za sobom ostavila tri jedinstvena meandra. Osim
nesvakidašnjeg oblika i lepote, dva meandra predstavljaju i geormofiološke fenomene odnosno
„uklještene meandre“. U zagrljaju stenovitih padina Kablara, neobični meandri oslikavaju jedan od
najživopisnijih krajolika. Lepota remek-dela koje samo priroda ume da udesi, najbolje se vidi sa vrha
planine.

Pejzaž sa najviše tačke masiva, teško je dočarati. Nestvarna lepota netaknute prirode u kojoj
žive zaštićene biljke i životinje, čist vazduh i pogled koji se gubi u krajolicima Centralne Srbije, samo
je jedan od pokušaja. Ipak, da bi osetili adrenalin koji struji venama, svež vazduh koji daje snagu i
uzbuđenje koje pogled na jednu od najslikovitijih klisura pruža, morate posetiti ovaj kraj Srbije. Još
jedan razlog za to su i srednjovekoveni manastiri koji se kriju na obroncima strmih planinskih
masiva. Ovih jedanaest svetinja vekovima unazad čuvaju istoriju, kulturu i tradiciju srpskog naroda.

Mir, tišina i spokoj kojim odišu, i vredna umetnost koju poseduju, čini ova duhovna mesta za-
ista posebnim. Istorija je ovde napisala mnogo stranica, o kojima bi, da mogu, freske na starim mana-
stirskim zidovima sigurno imale mnogo toga da kažu. Većina njih stara je po nekoliko vekova, a lege-
nde i mitovi pokušali su da razreše mnogobrojne misterije i verovanja koja im je narod tokom vreme-
na pripisivao.

16. 03.2019.

Autor priloga: Maria Dido

214
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

167. Kip Djevice Marije, Trujillo, Venecuela

215
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Godinama je Liberty enlightening the World u New Yorku (Kip slobode ,en.: Statue of Liberty,
punim nazivom Liberty enlightening the World - Sloboda prosvjetljava svijet) bio poznat kao najviši
kip u svim Amerikama. Međutim, 1983. godine španjolski kipar Manuel de la Fuente podigao je kip
Djevice Marije, Virgen de la Paz (Djevica mira), visok skoro 47 metara u gradu Trujillo, Venezuela.

Impozantan kip izgrađen je od betona i težak 225 tona, nekoliko je centimetara veći od Kipa
slobode i Krista Iskupitelja (39 metara) koji se nalazi na brdu Corcovado u Rio de Janeiru, Brazil. Kip
Djevice je izgrađen po nalogu venezuelanskog predsjednika Luisa Herrere Campinsa na brdu “Peña
de la Virgen” gdje se Blažena Djevica Marija navodno ukazala 1570. godine. Prema priči, mlada je že-
na šetala ulicom u selu Carmona da kupi svijeće. Grupa muškaraca joj je prišla i pitala je zašto šeta sa-
ma. Postoje dvije verzije njezinog odgovora muškarcima, prema jednoj je rekla: “Nisam sama. Uz me-
ne su Bog, sunce i zvijezde”, dok drugi kažu da im je odgovorila: “Braćo, ne zaboravite da sam s Bo-
gom, mojim zaštitnikom”. Pratili su je, a ona se krenula sakriti iza stijena i tada su otkrili njezin pravi
identitet. Prema njihovom svjedočenju bila je to Gospa.

Kao i Kip slobode, Djevicu mira se također može posjetiti iznutra gdje ima pet zatvorenih ba-
lkona koji pružaju nevjerojatan pogled na okolnu tropsku šumu.

16. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

216
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

168. Parkroyal on Pickering, Singapur


Parkroyal on Pickering je luksuzni hotel, lociran u centru Singapura. Otvoren je 2013 i ja-
vnosti je poznat po fantastičnoj "zelenoj fasadi" Hotel je projektovala WOHA, singapurska arhite-
ktonska firma koja stavlja akcenat na zelenilu prilikom izgradnje.

Hotelski "nebeski vrtovi" (sky gardens) su samoodrživi zahvaljujući solarnim pločama i saku-
pljanju kišnice. U njemu možete da uživate u nekoj od 367 soba i da se relaksirate na petom spratu
koji je u potpunosti posvećen hedonizmu (wellness i fitness centar, "beskonačni" bazen, restoran i
bar).

16. 03.2019.

Autor priloga: Srđan Kulinović

217
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

169. El Alto, Bolivija


Bolivijski arhitekta Fredi Mamani želeo je da unese boje i autentičnost u "monohromatski"
grad El Alto, a sve u duhu lokalne arhitekture drevne prestonice Tivanakua.

Arhitekta je nastojao da polako transformiše El Alto, što čini već 18 godina i stvorio je pravac
koji se zove Nova andska arhitektura. El Alto, koji je izgrađen na oko 4000m nadmorske visine je je-
dan od najmlađih gradova u Boliviji, ali vec drugi po broju stanovnika. Vecina njegovih stanovnika
migrirala je iz ruralnih područja.

Ova arhitektura prevodi drevnu vizuelnu simboliku starosedelaca prisutnu u tekstilu i nakitu,
u savremeni grad. Intenzivne boje lokalnih tkanina nalaze se na fasadama Mamanovih zgrada.

18. 03.2019.

Autor priloga: Uroš Janićijević

218
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

170. Utvrđenje Haj-Nehaj, Crna Gora

Utvrđenje neobičnog imena, Haj- Nehaj, nalazi se na brdu iznad Sutomora. Podigli su ga Mle-
čani, da bi ga 1571. godine preoteli Turci, a posle Berlinskog kongresa je pripao Austrougarskoj. Oni
su ga dogradili i unaprijedili. Od njihovog odlaska, početkom prošlog vijeka, prepušteno je samom se-
bi. Zub vremena je na njega, na žalost, ostavio velike posljedice, ali se i dalje može sagledati sva mo-
numentalnost Haj Nehaja. Ni staza do vrha nije uređena, ali se relativno brzo i lako može doći do nje-
ga sa strane brda suprotnoj Sutomoru (odmah iza tunela prema Čanju).

19. 03.2019.

Autor priloga: Jasna Gajević

219
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

171. Portugalska kraljevska čitaonica u Rio de Žaneiru, Brazil


Jedna od najlepših biblioteka na svetu nalazi se u centru Rio de Žaneira. Vrata ove veliča-
nstvene biblioteke su otvorena 1887. godine. Biblioteku su osnovali Portugalci sa ciljem da se omo-
gući portugalskim doseljenicima da održe tradiciju svoje zemlje. U biblioteci postoje više od 350.000
knjiga i svake godine se u kolekciju doda oko 6.000 novihnaslova. Gabinete Portugues de Leitura (Po-
rtugalska kraljevska čitaonica) je idealna za sve one koji žele da se kroz prelepu arhitekturu vrate u
XIX vek ili da se makar na trenutak osete kao da su u filmu Hari Potera.

18. 03.2019.

Autor priloga: Georgios Seitaridis

220
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

172. Nacionalni geološki park Wulong Karst,Narodna Republika Kina

221
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Wulong Karst je kraški pejzaž koji se nalazi unutar granica okruga Wulong, opština Cho-
ngqing, Narodne Republike Kine. On je dio nacionalnog geološkog parka Wulong Karst, kao i dio
Južnokineskog krša, UNESCO-ve Svjetske baštine.

Prirodni rezervat Wolong, sa svojih 200.000 hektara, najveći je, najstariji i najpoznatiji pri-
rodni rezervat u Kini. Njegovi počeci kao prirodni park datiraju iz 1963. godine, ali tek 1980. godine,
kada je kineski istraživački i konzervatorski centar stvoren da zaštiti džinovsku pandu na ovom po-
dručju postao je poznat širom svijeta. Zahvaljujući tome, trenutno imaju više od 150 džinovskih pa-
ndi i pomažu u razvoju i odrastanju još 66 pandi.

Pored džinovske pande, kineskog nacionalnog blaga, u rezervatu ima oko 4000 različitih
vrsta koje su takođe u opasnosti, crvene pande, jeleni sa bijelim njušakama i ogromna raznovrsnost
biljaka. Nažalost, veliki priliv posjetilaca (oko 100.000 godišnje), uveliko je povećao i populaciju tog
područja, što uništava ovo prirodno stanište brzinom bržom nego kada nije bilo tako dobro poznato.

Prirodni park Wulong proglašen je 2003. godine UNESCO-vom svjetskom baštinom, s obzi-
rom na ulogu u očuvanju biološke raznolikosti i ugroženih životinjskih vrsta.

20. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

222
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

173. Mramorna kapela, Čile


Jezero General Carrera (čileanska strana) ili jezero Buenos Aires (argentinska strana) je jeze-
ro koje se nalazi na granici Argentine i Čilea, a većinskim dijelom zvanično pripada Čileu. Jezero je le-
denjačkog porijekla, zbog čega i ima nebesko plavu boju, a okruženo je Andskim masivom.

U jezeru se nalazi nekoliko prekrasnih mramornih pećina, od kojih su najpoznatije Mramorna


pećina, Mramorna katedrala i nešto manja ali istaknutija Mramorna kapela.

Ova neobična geološka formacija se nalazi u središtu jezera, a predstavlja skupinu manjih pe-
ćina, stupaca i tunela formiranih u monolitu od mramora.Godinama i godinama su valovi oblikovali
ovaj mramorni monolit koji strši iz vode pretvarajući ga u prizor koji je postao jedna od najznačajni-
jih turističkih znamenitosti regije.

Iako je vrijeme u ovom području Čilea i Argentine uglavnom hladno i vlažno, samo jezero ima
sunčanu mikroklimu zbog čega je ovdje vrijeme gotovo uvijek lijepo i ugodno. Do jezera se može rela-
tivno lako stići sa argentinske strane, ili nešto težim putem sa čileanske.

18. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

223
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

174. Milošev konak, Gornja Crnuća, Srbija


Ova kuća je bila vladarski dvor i ovo mesto je bilo prestonica Srbije čitave dve godine. U pita-
nju je Gornja Crnuća u rudničko-takovskom kraju kod Gornjeg Milanovca iz koje je knjaz Miloš Obre-
nović vladao Srbijom u godinama neposredno nakon Drugog srpskog ustanka 1815-1817.

Danas Milošev konak u Gornjoj Crnući izgleda ovako i u pitanju je živi spomenik srpske isto-
rije i nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja. Nalazi se u neposrednoj blizini manastira Vra-
ćevšnice iz XV veka.

Ova kuća je značajna ne samo zbog toga što je predstavljala vladaočev dvor iz kog su se vodili
državni poslovi, već i zbog toga što je u njoj doneta odluka o podizanju Drugog srpskog ustanka.

Stalna postavka u kući sadrži kopije dokumenata, reprodukcije fotografija i nekoliko origina-
lnih eksponata vezanih za ustanički period. Milošev konak u Crnući ima očuvan autentični ambijent,
ognjište sa delom pokućstva i zidanu kaljevu peć.

20. 03.2019.

Autor priloga: Georgios Seitaridis

224
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

175. Waitomo pećina ili pećine svjetlećih crva Waitomo, Novi Zeland

225
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Pećine svjetlećih crva Waitomo ((Waitomo Glowworm Caves )su pećine u Waitomu na seve-
rnom ostrvu Novog Zelanda. Poznat je po svojoj populaciji Arachnocampa luminosa, vrsta svetlećih
crva koja se nalazi isključivo na Novom Zelandu. Ova pećina je deo sistema Waitomo pećina koji
uključuje pećinu Ruakuri i pećinu Aranui.

Glowworm ili glow-worm je uobičajeno ime za različite grupe larvi kukaca i odraslih larvifo-
rmnih ženki koje sjaje kroz bioluminiscenciju.

Waitomo pećine su od maorske riječi Wai-water i tomo- rupa ili osovina, i rezultat su više od
30 miliona godina formiranja sa stvaranjem krečnjaka na dnu okeana. Sada postoje tri nivoa pećina
koje počinju sa najvišim nivoom - ulazom u pećinu sa katakombama i najvećom formacijom. Drugi ni-
vo, povezan sa vrhom 16-metarskom vertikalnom krečnjačkom osovinom zvanom Tomo, odvest će
vas do takozvane "dvorane za bankete". Treći nivo vas vodi do katedrale, 18 metara visoke pećine sa
vrhunskom akustikom, zahvaljujući prirodnom zatvorenom dizajnu i gruboj površini. Akustika je to-
liko nevjerojatna da su ovdje nastupali poznati pjevači i poznati zborovi a jedna od njih je i Katy Pe-
rry.

Vožnja čamcem kroz pećinu Waitomo Glowworm će posjetitelje odvesti u tamnu podzemnu
rijeku Waitomo, osvijetljenu samo svjetlima. Nijedna fotografija nije dozvoljena u bilo kom trenutku
tokom vožnje brodom,bilo koji zvuk može "uključiti" tamu i odagnati užaren strop od svjetlećih crva.

22. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

226
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

176. Park Johna Lennona, Kuba, Havana.

Park Johna Lennona javni je park koji se nalazi u četvrti Vedado u glavnom gradu Kube, Hava-
ni. Najpoznatiji je po tome što se na jednoj njegovoj klupi, blizu križanja 17. i 6. ulice, nalazi brončana
skulptura Johna Lennona, bivšeg člana Beatlesa, koju je izradio kipar José Villa Soberón, a koja se na-
lazi na desnom kraju klupe. U podnožju klupe nalazi se i brončana ploča na kojoj piše: "Dirás que soy
un soñador pero no soy el único," John Lennon. Radi se o španjolskom prijevodu prvog stiha Lenno-
nove pjesme "Imagine", a koji u izvorniku glasi "You may say I'm a dreamer, but I'm not the only one"
(srpskohrvatski: "Moglo bi se reći da sam sanjar, ali nisam jedini").

Lenonove karakteristične naočale ("lenonke") su nekoliko puta ukradene ili vandalizirane te


je kip danas bez njih. Ipak, tokom dana, pored kipa uvijek sjedi zaštitar koji, na zahtjev, postavi nao-
čale na kip. Statua je službeno otkrivena 8. decembra 2000. godine, dvadeset godina nakon atentata
na poznatog pjevača.

22. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

227
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

177. Hum, Hrvatska

Hum se nalazi u centralnoj Istri na sat vremena vožnje od Umaga, ima 30 stanovnika (ispra-
vka urednika, stajalo je 17, ali po novim podacima ima 30) i poznat je kao najmanji grad na svetu.
Hum je poznat kao i grad biske, rakije od imele čiji recept navodno potiče odavde, tim povodom kra-
jem oktobra održava se festival rakije. Pored toga što u njemu živi mali broj ljudi, ovde se do danas
odrzao običaj "biranje župana na leto dan", kada svi muškarci iz župe u gradskoj opštini biraju seo-
skog poglavara tako što svoje glasove urezuju u drveni štap.

23. 03.2019.

Autor priloga: Dragana Đorić

228
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

178. Murinsel, Grac, Austrija

Turistička atrakcija na rijeci Muri, ovaj kafić je sav od čelika i stakla i ima izgled poluotvorene
školjke. Otvoren je u čast proglašenja Graca za grad kulture i postojao je plan njegovog rušenja, ali
mještani Graca su ga zadržali, jer je definitivno obogatio turističku ponudu ovog grada.

22. 03.2019.

Autor priloga: Srđan Kulinović

229
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

179. Under, prvi podvodni restoran u Evropi, Norveška


Restoran se nalazi u Norveškoj, u naselju Boil, i upravo je ovih dana i otvoren.. Restoran je do
pola potopljen u vodu i izdaleka podsjeća na nasukanog kita. Betonska građevina ima panoramski
prozor dužine 10m, a svi debeli zidovi su projektovani tako da izdrže i najsurovije uslove.

Napravljen je kao veliki greben, na koji će se zbog materijala, tekstura i oblika, naseliti ško-
ljke. dok je restoran zatvoren, u njemu će raditi okeanografski istraživački centar.

Ovaj podvodni restoran već ima oko 70.000 rezervacija, tako da se na sto čeka oko 6 mjeseci.
Stolovi su već zauzeti do sredine avgusta, a samo nekoliko datuma je dostupno u septembru.

22. 03.2019.

Autor priloga: Srđan Kulinović

230
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

180. Hobiton, Novi Zeland


Da li ste dobili želju da odete u Hobiton posle 100-tog gledanja Gospodara prstenova?

Nekada sasvim obična farma na Novom Zelandu, ova padina je postala svetska atrakcija na-
kon što je izabrana za ulogu u serijalu filmova Lord of the Rings i The Hobbit. Prirodni oblici su nesu-
mnjivo razlog zašto su Jackson i njegovi producenti izabrali baš ovu lokaciju za Shire, naravno, pored
činjenice da se nalazi na Novom Zelandu na kojem je iskorišćeno čak 150 različitih lokacija za snima-
nje trilogije Gospodar prstenova.

Ova lokacija je još uvek aktivna farma ova-


ca, samo što je sada obilazi daleko više ljudi nego
pre. Većina kućica u rupama su ograđene, a jedna je
posebno dizajnirana za posetioce kojima je dozvo-
ljeno da na trenutak zavire u fiktivni dom hobita.
Pored toga, posetioci mogu svratiti i u “Green Dra-
gon” (ugostiteljski objekt), te popiti piće u pubu iz
starog svijeta.

21. 03.2019.

Autor priloga: Nensi Mitić

231
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

181. Vitir, grad u kojem skoro svi stanovnici žive u istoj zgradi, Aljaska, SAD
Grad se nalazi na zapadnoj strani zaliva princ Vilijam na Aljasci. Vitir je skriven u planinama i
ima samo 220 stanovnika koji skoro svi žive u istoj zgradi.

Dvije najveće zgrade u Vitiru su Baknerova zgrada i Begič toranj (Begich Tower Incorpora-
ted). Obje su sagrađene 1957. godine uz prugu koja vodi do njih, što je tada predstavljalo 55 miliona
dolara skupu vojnu bazu na najudaljenijem frontu Hladnog rata. Baknerova zgrada je napuštena sa-
mo sedam godina nakon završetka, pošto je vojska ubrzo shvatila da ne mora da koristi tako udaljene
baze.

Danas, sko-
ro svih 220 stano-
vnika grada živi u
Begič tornju sa 14
spratova. Na poče-
tku je služio za
smještaj vojnika, ali
danas je ovo regu-
larna stambena
zgrada sa školom,
poštanskim brojem,
policijskom stani-
com, gradskom
upravom, video
klubom, crkvom,
igralištem, proda-
vnicama, vješerni-
com, ambulantom
pa čak i pansionom
za posjetioce i sve to
na 14 spratova. Naj-
veći broj stanovnika
radi u gradskoj
upravi na čišćenju
snijega, održavanju
zgrade i u administraciji.

Takođe, zanimljivo je da se do Vitira dolazi putem sa jednom saobraćajnom trakom i kroz


4km dug tunel, koji se zatvara svake noći u 22:30 h. Tunel je sagrađen za vozove 1943. godine ali
sada služi i za automobilski saobraćaj, iako ima samo jednu traku.

21. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

232
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

182. Buzludža, Stara Planina, Bugarska


Impresivna građevina Buzludža nalazi se na Staroj planini, na 1441 metara nadmorske visine.
Spomenik je građen sedam godina, a otvoren je 1981. godine. Unutrašnjost impozantne građevine ne-
kada su krasili murali, slike i predmeti koji simbolizuju komunizam.

Na tornju pored glavne strukture, visokom čak 70 metara, nalazila se i ogromna zvezda od
crvenog stakla, koja je, kada se uključe svetla, mogla da se vidi i iz Grčke i Rumunije.

Ovaj bugarski spomenik poznat kao „Bugarski NLO", pripada brutalizmu i sagrađen je u doba
komunizma a podigla ga je bugarska vojska između 1974. i 1981. godine. Zaobljena konstrukcija ima-
la je veliki prostor za sedenje koji je služio kao mesto za proslave i državne funkcije. Pored toga, pro-
storije u unutrašnjosti karakterisali su murali koji su slavili Marksa i Lenjina. Međutim, nakon što je
komunistička partija, na čelu sa Todorom Živkovom, pala 1989. godine, građevina je zapala u loše
stanje. Iako konstrukcija i dalje stoji, konstantni ciklus hladnog i toplog vremena u ovom delu istočne
Evrope izazvao je velike rupe na krovu. I obnova i rušenje su suviše komplikovani da se preduzmu,
tako da objekat i dalje „propada“ na planini.

24. 03.2019.

Autor priloga: Georgios Seitaridis

233
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

183. Fritaun, Sijera Leone

Fritaun ima oko 1,2 miliona stanovnika ( Sijera Leone ima ukupno 7,5 miliona stanovnika).
Sijera Leone je jedna od najsiromašnijih država na svetu kao i glavni grad Fritaun u kome vlada siro-
maštvo, mali broj ulica je asfaltiran a često se dešavaju poplave i klizišta u kojima strada na stotine
ljudi. Ova zemlja je bogata mineralima, rudama, dijamantima ali usled dugogodišnjeg građanskog ra-
ta, lošeg vođenja države, danas se ona svrstava u jednu od najsiromašnijih država na svetu a glavni
grad Fritaun medju najnerazvijenije glavne gradove sveta.

24. 03.2019.

Autor priloga: Nemanja Major

234
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

184. Posejdonov hram na rtu Sunion, Grčka


Prvobitni Posejdo-
nov hram na rtu Sunion, iz
arhajskog perioda, bio je
sagrađen od tufa. Arhajski
hram su verovatno razorile
480. godine pre nove ere
persijske trupe tokom Kse-
rksove invazije na Grčku.
Posle Kserksovog poraza u
bici za Salaminu, Atinjani
su postavili zarobljeni tri-
rem na Sunion kao trofej
posvećen Posejdonu.

Novi Posejdonov
hram na Sunionu sagrađen
je između 444. i 440. godi-
ne pre naše ere. To je bilo
za vreme vladavine Peri-
klea, koji je takođe obnovio
Partenon u Atini. Novi
hram je sagrađen na ruina-
ma arhajskog hrama. Hram
se uzdiže iznad mora oko
60 metara. Hram je proje-
ktovan u heksa stilu, na-
pred je stepenište sa šest
stubova. Da su stubovi hra-
ma dobro očuvani, bio bi
veoma sličan Hefestovom
hramu ispod Akropolja, što
bi moglo da znači da ih je
projektovao isti arhitekta.

Posejdonov hram
je bio pravougaonog oblika, sa stubovima na sve četiri strane. Od 36 stubo-va, danas stoji još 15.
Stubovi su u dorskom stilu. Izrađeni su od lokalnog belog mermera. Bili su viso-ki 6,10 m, sa
prečnikom od jednog metra u osnovi i 79 cm na vrhu. U centru hrama je bila dvorana za službu,
pravougaona prostorija bez prozora. Na jednom kraju okrenuta ka ulazu, nalazila se kolosa-lna, 6
metara visoka bronzana statua Posejdona.

23. 03.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

235
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

185. Kula Gardoš, Zemun, Srbija


Ono po čemu je
gradska Opština Zemun
prepoznatljiva je svaka-
ko Milenijumski spo-
menik (kula vidikovac,
kula razglednica).
Izgradjena je od strane
tadašnje mađarske vla-
sti, kojom je trebalo
istaci hiljaditu godišnji-
cu državnosti, kao i du-
žu pripadnost ovih kra-
jeva Ugarskoj.

Monumentalna
zdanja su nikla na svim
krajevima monarhije, a
kula koja se nalazi da-
nas na teritoriji Opštine
Zemun, je bila najjužni-
ja. Kulu su projektovali
madjarski arhitekti, u
kombinovanoj gradnji
kamena i opeke, radje-
na je kao mešavina sti-
lova, sa prevagom ele-
menata Romanike. Za-
sigurno pleni svojim
stilom i lepotom arhite-
kture i elemenata. Viso-
ka je 36m.

Gradnja kule je
završena 5. avgusta
1896. godine. Svečano
otvaranje joj je bilo 15
dana kasnije, kada je
održano i svečano bogosluženje u svim zemunskim crkvama. Kroz istoriju je bila simbol moći, osma-
tračnica i vidikovac, a danas jednako uzvišena je u službi umetnosti i kulture. Novi život ima zahva-
ljujući galeriji Čubrilo, koja je već otvorila vrata ove vremešne lepotice za sve koji je posete.

22. 03.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

236
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

186. Neobična priča o kući u kući, Bol, otok Brač, Hrvatska

Bol na otoku Brač je mjesto dinamične povijesti i vrlo osebujnih životnih kontradikcija. Kako
u odnosima među ljudima, tako i među kućama koje ljudi grade. Priča o bolskoj “kući u kući” započi-
nje u XIX stoljeću od Marka Sile. On je bio brački težak i sagradio je običnu, malu kamenu kuću. Ze-
mlja na kojoj je bila Markova kuća pripadala je obitelji Vuković koja je brojala šestero braće: tri sve-
ćenika i tri pomorska kapetana. Braća su plovili po Mediteranu i trgovali. Vjenčali su se s tri Španjo-
lke, a zatim su odlučili sagraditi obiteljsku palaču (Paloc) na svojoj zemlji. Upravo tamo gdje se nala-
zila Markova kućica.

Braća su ponudila Marku veliki novac za otkup kuće, ali Marko je nije htio prodati. Angažirala
su braća načelnika Vužića da Marka nagovori. Ipak uzalud. Marko je čak zaprijetio načelniku, a poslije
je zbog straha od odmazde pobjegao u Dubrovnik. Potom braća Vukovići počinju izgradnju palače.
Prvo su sagradili zidine oko Markove kuće, a nju su planirali srušiti. Kad je to Marko dočuo vratio se u
Bol i pod zidine palače postavio dinamit. U miniranju je bio spriječen, a zatim se opet dao u bijeg. Vu-
kovići su nastavili gradnju i izgradili zidove u visini tri kata. Još je samo trebalo postaviti drvene po-
dove i krov. Otputovali su u Mletke po drvenu građu, nakrcali jedrenjak i uputili se natrag. Na putu
prema Braču diglo se veliko nevrijeme, potopilo brod i posadu. Nitko nije preživio.

Težak Marko Sila vratio se živjeti u svoju malu kamenu kuću. Niti ne pomišljajući da će njihov
konflikt i ova zajednička kuća jednom postati spomenik kulture otoka Brača

22. 03.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

237
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

187. Tokio, Japan


Tokio (jap. 東京), zvanično Metropola Tokio (東京都 Tōkyō-to), jeste metropola - grad sasta-
vljen od više delova, koji se mogu smatrati zasebnim gradovima. Tokio se sastoji od 26 gradova, 6
gradića i osam sela koji su tokom vekova srasli zajedno. Prostire se na preko 2000 km² i obuhvata
dva lanca ostrva koja se protežu do 185 km od centra grada. Takođe, podeljen je na 23 opštine koje
imaju svoje gradonačelnike i svoju upravu, a obuhvata i četiri nacionalna parka.

Tokio je grad sa najviše stanovnika na planeti - u njemu živi više od 35 miliona ljudi. Iako
zvanični podaci o tome ne postoje, Tokio se istovremeno smatra i centrom svetske tehnologije i gra-
dom koji se najviše približio prizorima gradova iz dela naučne fantastike.

26. 03.2019.

Autor priloga: Uroš Janićijević

238
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

188. Manastir Santa Caterina del Sasso, Italija


Manastir Santa Caterina del Sasso je rimokatolički manastir koji se nalazi u opštini Leggiuno,
u provinciji Varese i regiji Lombardija, Italija. Nalazi se na kamenitom grebenu na istočnoj obali jeze-
ra Maggiore.

Manastir Santa Caterina del Sasso, smješten na svom „balkonu“ sa pogledom na zaliv Borro-
meo, jedno je od najintrigantnijih istorijskih mesta na jezeru Maggiore. Do njega dolazite sa jezera ta-
ko što ćete se popeti putem 80 stepenica, ili se možete spustiti za 240 koraka od parkirališta iznad.

Slikovito smješten na strmoj litici iznad vode, manastir je osnovan u XII vijeku od strane trgo-
vca Alberta Besozzija iz Arola (Leggiuno), koji je nakon brodoloma potražio utočište u pećini. Godine
1195. sagradio je malu, izolovanu crkvu kao priznanje za njegovo izbavljenje. U XIII vijeku manastir
je bio dom augustinskih monaha, a 1379. godine su ga slijedili Ambrosian pustinjaci, a 1649. karme-
lićani. Manastir se sastoji od tri zgrade: južni samostan, mali samostan i glavna crkva.

Godine 1914. proglašen je nacionalnom baštinom i nacionalnim spomenikom. Danas mana-


stir vodi zajednica benediktinaca.

25. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

239
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

189. Santorini, Grčka


Santorini se nalazi u Egejskom moru i pripada ostrvskoj grupi Kikladi. Obuhvata teritoriju od
oko 96km2, dužina obale je 69km. Zapadna strana ostrva, ona koja je okrenuta prema grotlu nekada-
šnjeg vulkana je stenovita i strma. U jugoistočnom delu nalazi se krečnjačka planina Mesa Vouno sa
najvišim vrhom Prophitis Ilias. Klima je umerena mediteranska. Tokom leta duva severoistočni vetar
poznat po imenu meltemi, a tokom zime temperatura nikada ne ide ispod 10 °C. Kiša pada zimi dok
tokom leta nema kišnih dana.

Svoj ka-
rakterističan
izgled duguje
erupcijama vu-
lkana, kada je i
formirana ka-
ldera. Mesta na
Santoriniju su
toliko udaljena
od mora zbog
straha od gusa-
ra u prošlosti.
Voda se ugla-
vnom dovodi ta-
nkerima sa Kri-
ta, jer ostrvo ne-
ma svoje priro-
dne izvore. Na
ostrvu postoji
oko 250 crkava,
a najčešći razlog
tolikom broju su
pomorci koji su
se u prošlosti
zavetovali da će
izgraditi crkvu
(kapelicu) ako
se sigurno vrate
kućama. Zapa-
dni deo ostrva
je popularniji od
istočnog, najviše
zbog pogleda na
unutrašnjost ka-
ldere, dok su na istočnom lepše plaže.

27. 03.2019.

Autor priloga: Georgios Seitaridis

240
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

190. Umjetnička djela u poljima riže

Kao što neki farmeri na zapadu uživaju u kreiranju kompleksnih geometrijskih oblika i umje-
tničkih djela u poljima žita, poznatijim kao ‘krugovi u žitu’, tako i farmeri sa istoka uživaju praveći
umjetnička djela na svojim poljima riže.

Svake godine, neki japanski poljoprivrednici posade različite vrste riže u različitim šabloni-
ma. Rezultati su spektakularni, a najbolje se vide u septembru (pred žetvu) – i to iz ptičije perspekti-

241
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
ve. Ovakva vrsta umjetnosti najviše je zastupljena u japanskom selu Inakadate, zbog čega je popula-
rno nazvana “Inakadate Rice Art”.

27. 03.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

242
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

191. Billboard koji proizvodi pitku vodu od pustinjskog zraka, Peru

Peruanski istraživači surađivali su sa marketinškom agencijom kako bi stvorili krajnje neo-


bičan izvor pitke vode: Billboard (oglasni pano) koji stvara vodu iz čistog zraka.

Dok Billboard i dalje funkcioniše kao i svaki drugi oglasni pano, istraživači sa Univerziteta
inženjerstva i tehnologije u Limi su se potrudili da da naprave sistem u kojem billboard ‘hvata’ vla-
žnost iz zraka, a zatim je kroz sistem filtera obrađuje i pretvara u vodu spremnu za piće.

Rezultati ovog bilboarda su jako fascinantni: za samo jedan dan on može proizvesti čak 96 li-
tara pitke vode - i to u toku ljetne sezone. U Limi, glavnom gradu Perua padne manje od 16mm kiše
godišnje prisiljavajući neke stanovnike da piju vodu iz nehigijenskih starih bunara. Projekti poput
ovog omogućili su stanovnicima jedan sasvim novi alternativni izvor pitke vode koju mogu dobijati
direktno iz zraka.

Pano je za samo tri mjeseca proizveo 9.450 litara pitke vode - dovoljno da svaki mjesec po-
drži stotine peruanskih porodica.

Sama ploča panoa se sastoji od pet uređaja koji pretvaraju vlagu u vodu korištenjem zraka,
ugljičnih filtera i kondenzatora. Voda se zatim pohranjuje u pet spremnika koji se nalazi na vrhu
strukture. Filtrirana voda teče u cijevi na dnu panoa, te opskrbljuje cijelu jednu zajednicu čistom vo-
dom.

27. 03.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

243
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

192. Floralis generica, Buenos Aires, Argentina


Dizajniran i plaćen od strane argentinskog arhitekte Eduardo Catalane, Floralis Generica, di-
vovski srebrni cvijet, je postao jedno od glavnih obilježja Buenos Airesa od trenutka kada je otvoren
2002. godine.

Ogromni metalni cvijet svaki dan iznova cvate u malom bazenu pokraj Narodnog muzeja liko-
vnih umjetnosti (Plaza de las Naciones Unidas). Svako jutro, cvijet otvara svojih šest 13-metara duga-
čkih latica, a svaku noć ih ponovo sklapa.

“Ovaj cvijet je sinteza svih cvjetova, a također je i nada koja se svaki dan ponovo rađa.” - Edu-
ardo Catalano

Gigantski mehanički cvijet je napravljen od betona, aluminijuma i nehrđajućeg čelika. Težak


je 18 tona, a visok 23 metra. Kada su latice otvorene, njihov ukupni prečnik iznosi 40 metara.

27. 03.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

244
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

193. Zid ljubavi, Pariz, Francuska


“Volim te” zid se nalazi u središtu Abbesses vrta u Montmartreu, Pariz, a obuhvaća površinu
od 40 metara kvadratnih, sa ukupno 612 pločica od lave. Na ovom ljubavnom zidu fraza “Volim te”
napisana je više od hiljadu puta na više od 300 različitih jezika.

Zid su napravili umjetnici Frederic Baron i Claire Kito – a ideja je da se na ovom popularnom
randevu mjestu zaljubljenih parova podigne trajni spomenik vječne ljubavi.

Frederic Baron je prikupio ljubavne fraze na više od 300 jezika tako što je doslovno kucao na
vrata ambasada i svojih susjeda, a Claire Kito, umjetnica koja se inače bavim orijentalnom kaligrafi-
jom konačno je sve stavila na ljubavni zid.

“Komadići crvene boje na zidu predstavljaju dijelove slomljenog srca, srca čovječanstva kojeg
zid pokušava okupiti na jednom mjestu.” – Frederic Baron

27. 03.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

245
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

194. Planinski put Tianmen, jedan od najopasnijih puteva na svetu,


Zhangjiajie, Kina

Smješten u Nacionalnom parku Tianmen u Zhangjiajie, provinciji Hunan na sjeverozapadu Ki-


ne, smatra se jednim od najopasnijih puteva na svijetu. Put je dug skoro 12 kilometara,pun zavoja i
skretanja, sa 99 takozvanih "paklenih zavoja",koji vode do vrha planine na kojoj se nalazi i poznata
Tianmenska pećina, poznata i kao Nebeska Kapija.

Put je strmog uspona koji se diže od 200 do 1.300 metara i često ga prelaze nekoliko turisti-
čkih autobusa koji okupljaju posjetitelje u podnožju planine i voze ih do vrha.

246
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

Tu se nalazi i žičara koja je proglašena za "najdužu putničku žičaru visokih planina na svije-
tu", ukupne dužine od skoro 8 kilometara i uspona na 1.279 metara visine.

27. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

247
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

195. Najuža ulica u Pragu, Češka

Najuža ulica (prolaz) u Pragu je toliko uzana da su na oba kraja postavljeni semafori kako bi
ljudi znali da je prolaz zauzet. Prolaz "Vinarija Čertovka" je širok nešto malo manje od 50 cm i dug
9,75 metara. Nalazi se između dve kuće u najstarijem kraju Praga – Mala Strana.

A najuža ulica na svetu se nalazi u Nemačkoj u Reutlingenu. Na svom najužem delu žiroka je
samo 30,48 cm, i pod nazivom Spreuerhofstrasse je upisana u Ginisovu knjigu rekorda.

25. 03.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

248
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

196. Gili Meno, Bali, Indonezija

Skulpture "Gnijezdo", izgrađene su od pH- neutralnog betona, potpuno neškodljivog za okoli-


nu, a formirane su od kalupa stvarnih ljudi. Smještene su u krug kako bi simbolizovale krug života, a
ujedno čine most između ljudi i morskog svijeta. Cilj Gnijezda nije samo da privuče znatiželjne pogle-
de turista na Baliju, ronioca i drugih, već će u narednih godinu dana 48 skulptura postati greben.
Stvoriće živi ekosistem i povećati bioraznolikost područja.

26. 03.2019.

Autor priloga: Srđan Kulinović

249
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

197. Ulica knjiga, Bagdad, Irak

Ulica Mutanabbi u Bagdadu, je najneverovatnija tržnica knjiga koja postoji. Nosi ime po ira-
čkom pesniku iz X veka. Ova ulica se smatra ‘srcem i dušom bagdadske pismenosti i intelektualne za-
jednice.’ Duž ulice se svakodnevno okuplja hiljade ljudi, da bi nabavili neku od nagrađenih knjiga na-
pisanih bez cenzure. Ali niko ih ne krade, niko ne uzima knjigu a da je nije platio.

U ovoj ulici knjige ostaju na otvorenom i preko noći, jer Iračani kažu: “Čitalac ne krade, a
lopov ne čita.”

27. 03.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

250
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

198. Statua Nelsona Mendele u Južnoj Africi

U mestu Hovik u Južnoj Africi nalazi se veoma kreativna i zanimljiva skulptura sa likom Ne-
lsona Mandele.

Skluptura je napravljena od 50 čeličnih šipki, koje kad se gledaju pod određenim uglom krei-
raju profil južnoafričkog političara, revolucionarnog vođe i državnika čijim naporima je okončan re-
žim apartheida u Južnoj Africi.

Sa oko 35 metara udaljenosti stiče se utisak da je slika ravna, ali je postavljena na drugačiji
način.

28. 03.2019.

Autor priloga: Georgios Seitaridis

251
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

199. Julia & Romeo Balkon , Verona, Italija


Romeo i Julija inspiri-
rana je pjesmom Arthura
Brookea, Tragicall Historye of
Romeus and Juliet , koja je
objavljena 1562. godine. Broo-
keova verzija bila je inspirira-
na starijim djelima talijanskih
pisaca, uključujući Luigia de
Porto i Mattea Bandella, koji
su ispričali priču o Romeu i
Giuletti i smrtonosnom sva-
đom između obitelji Monte-
cchi i Capelletti. Ta se imena
spominju i u stihu Danteova
čistilišta, objavljenom sredi-
nom 1300-ih, iako njegova
pjesma ne uključuje ništa o
ljubavnicima prekriženim zvi-
jezdama.

Kuća je nekada bila


naseljena obitelji Cappello -
nazivom sličnim talijanskoj ve-
rziji Capelletti - i datira iz XIII
stoljeća, iako se čuveni balkon
nije dodavao sve do XX stolje-
ća. U dvorištu se nalazi kip Ju-
lije, a posjetitelji mogu sudje-
lovati u popularnom ritualu
trljanja desne dojke za sreću u
ljubavi, iako je i sama imala
vrlo malo. U kući ćete naći ma-
li i neizmjerno prepuni muzej
s kostimima renesansne ere i stvarnim krevetom korištenim u filmskoj adaptaciji priče Franca Zeffi-
rellija iz 1968. godine. Suvenirnica je vrhunac kičaste romantične vibre.

Iako je većina o ovoj kući fikcija, emocije koje privlače ljude do nje su stvarne. Zidovi ispod
balkona potpuno su prekriveni grafitima i bilješkama posjetitelja koji traže vodstvo u ljubavi, od ko-
jih su mnoge pričvršćene žvakaćom gumom. Zabilješke govore o prošlosti posjetitelja, njihovim pro-
blemima i nadama za budućnost. Međutim, gradsko vijeće Verone postavilo je nove propise kako bi
spriječilo tu praksu, jer je guma oštetila zidove. Umjesto toga, omogućili su izmjenjive ploče za sva-
koga tko želi sudjelovati u običajima. Čini se da bi sav taj nered papira, žvakaće gume i ljudskih emo-
cija mogao biti previše stvarnost za fantazijsku kuću.

Sanjalački običaj ostavljanja pisama Juliji zapravo je inspirirao jednako sanjive holivudske fi-
lmove Pisma Juliji [2010], koji pričaju priču o američkom turistu koji pronalazi dugo neodgovoreno
ljubavno pismo među ciglama. Naravno, potraga za namjeravanim primateljem slijedi s razmišljanji-

252
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
ma o kratkoj mladoj ljubavi s talijanskim komadićem po imenu Lorenzo koji ga je inspirirao. Živjela
romantična fantazija!

29. 03.2019.

Autor priloga: Maria Dido

Dopuna u vidu fotografije: Srđan Kulinović

253
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

200. Mustanzi iz Las Kolinsa, Texas, SAD

Bronzana realistička skulptura prikazuje grupu od 9 divljih konja, mustanga koja galopira
preko vodotoka sa fontanama stvarajući efekat prskanja vode od njihovih kopita. Ovi mustanzi su
istorijski vezani za razvoj američke države Teksas. Oni predstavljaju slobodu, inicijativu i slobodan
način života koji su bili veoma važni za razvoj ove države..

28. 03.2019.

Autor priloga: Srđan Kulinović

254
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

201. Doksati - zastakljeni balkoni, Valeta, Malta

U Valeti je najveće zadoviljstvo izgubiti se u njenim uskim ulicama i uživati u pogledu na tradiciona-
lne zastakljene balkone od drveta, koji podsjećaju na doksate naših starih gradskih kuća. Raznih su
boja, veličina i stepena očuvanosti pa lijepo dolaze do izražaja na fasadama od krečnjaka. Ovi šareni i
veseli balkončići su impresija broj jedan u Valeti a danas glavna asocijacija na grad.

28. 03.2019.

Autor priloga: Srđan Kulinović

255
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

202. Busan, Južna Koreja

Busan ili Pusan (kor. 부산 광역시) je drugi po veličini grad Južne Koreje i najvažnija luka ze-
mlje. Nalazi se na jugoistočnoj obali Korejskog poluostrva na obali Japanskog mora. Početkom 2005.
imao je 3.678.551 stanovnika. Busan je regionalni trgovački, transportni, industrijski i obrazovni ce-
ntar, koji ima i međunarodni značaj. Busan je bio deo provincije Južni Kjonsan, ali je politički od 1963.
izdvojen u autonomni entitet. Istorijski je poznat Pusanski mostobran, kao jedina teritorija, koju Se-
verna Koreja nije osvojila na početku Korejskoga rata. Postojanje mostobrana omogućilo je kasniju
kontraofanzivu uz pomoć američke vojske.

29. 03.2019.

Autor priloga: Uroš Janićijević

256
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

203. Etretat, mjesto visokih i bijelih litica, Francuska

U Normandiji zapadno od Dieppa i sjeverno od Le Havra nalazi se simpatično selo koje se na-
lazi na čuvenoj “Alabasternoj obali” u Normandiji. Zaštitni znak mjesta su visoke i bijele litice, pozna-
tije kao Falaise d’Etretat koji Francuzima znači isto što i Bijele litice Dovera Britancima.

Etretat je još jedno mjesto u Francuskoj koje privlači brojne turiste, a gdje uživa i lokalno sta-
novništvo te svi oni koji žive u neposrednoj blizini. Kako i ne bi uživali kada se radi o mjestu koje je

257
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
privlačilo pisce još od 19. stoljeća. Popeti se na vrh Falaises d’Etretata iskustvo je koje se nikada ne
zaboravlja.

Etretat je oduvijek mjesto koje su pohodile slavne ličnosti. Insipiraciju je ovdje pronalazio Vi-
ctor Hugo te Guy de Maupassant koji je tu neko vrijeme i živio. Etretat nisu zaobišli ni slavni slikari
koji su odlučili naslikati ljepotu mjesta. Courbet, Matisse i Degas učinili su Etretat vječnim, a čuveni
Alphonse Carr, urednik Figaroa približio ga je Parižanima.

Danas je ovo simpatično malo mjesto jedno od popularnijih ljetnih odmorišta koje se zimi
pretvara u jedan sasvim poseban svijet te tiho mjesto kakvo je oduvijek bilo, s prekrasnim šetalištem
i šljunčanom plažom na kojoj je van sezone moguće zateći rijetko kojeg šetača. Cijela plaža je roma-
ntična i kao stvorena za one koji traže mir.

Zapadna litica ili Falaise d’Aval predstavlja ogroman luk koji je nastao zbog udara valova na
mekane kredaste litice. Radi se o još jednoj lokaciji za sve zainteresirane, a možete se popeti stazom
do vrha gdje se nalaze čudesne stjenovite formacije L ‘aiguille, visine do 700 m, a koje se uzdižu
iznad mora.

Na vrhu istočne litice Falaise d ‘Amont nalazi se mala kapela, a iza nje mali muzej i spomenik
u obliku rašljaste kosti, posvećen dvojici francuskih avijatičara, Coliju i Nungesseru, koji su 1927. go-
dine pokušali prijeći Atlantik nakon čega su se izgubili u neposrednoj blizini obale.

Etretat je mjesto brojnih sadržaja, a kao glavne znamenitosti navode se Palais Benedictine te
Trouville-sur-Mer i Deauville. Dolazak je moguć autobusom ili autom iz mjesta Le Havra.

28. 03.2019.

Autor priloga: Maria Dido

258
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

204. Stadion Panatinaiko, Atina, Grčka


Na ovom prelepom stadionu od belog mermera poznatim i pod imenom Kalimarmaro (“lepi
mermerni”) obnovljene su Olimpijske igre 1896. godine. Star je preko 2.500 godina (566. godina
p.n.e.) i najveći je mermerni stadion na svetu. Bio je proširen i renoviran 140. godine kada je dobio
kapacitet od 50.000 mesta.

U antička vremena na njemu su se održavala atletska takmičenja u čast boginje Atine. Danas
se stadion povremeno koristi za održavanje koncerata i ostalih kulturnih manifestacija.

28. 03.2019.

Autor priloga: Georgios Seitaridis

259
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

205. Puerto Toro, Čile

Puerto Toro je najjužnije stalno naseljeno mesto na Zemlji i jedina čileanska luka na obalama
Atlantskog oke-ana. Nalazi se na ostrvu Navarino, samo par kilometara južno od Velikog ostrva
Ognjene zemlje i oko 3.900km severno od Južnog pola. Ovo mestašce ima manje od 50 stalnih stano-
vnika, a nastalo je krajem 19. veka, u vreme velike zlatne groznice. Stanovnici se danas prvenstveno
bave ribolovom, a vode oko ovog ostrva su bogate "centolla-ma", izuzetno cenjenom vrstom velikih
kraba.

Zanimljivo je da je Puerto Toro jedino čileansko naseljeno mesto i luka na atlantskoj obali, jer
granica između Atlantika i Pacifika, utvrđena od strane Međunarodne hidrografske organizacije, pro-
lazi nedaleko od Puerto Toroa.

28. 03.2019.

Autor priloga: Zoran Nikolić

260
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

206. Škver, Herceg Novi, Crna Gora

Škver je neka vrsta neformalnog centralnog mjesta u Herceg Novom - ovdje se sve dešava. Tu
je gradska luka i Mulo; tu je nekadašnja željeznička stanica koja svjedoči da je Škver i u ondašnja vre-
mena bio glavno mjesto od Herceg Novog; tu gdje se glavne gradske skaline spajaju sa korzom od Pet
Danica; tu gdje su zahvalni Novljani podigli spomenik osnivaču svog grada; tu je Škver

31. 03.2019.

Autor priloga: Srđan Kulinović

261
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

207. Monemvasija, skriveni gradić u Grčkoj


Monemvasija
je gradić i otok u
Grčkoj. Nalazi se na
jugoistočnoj obali Pe-
loponeza, u pokrajini
Lakoniji. Udaljen je 80
kilometara od Sparte.
Jedno je od najimpre-
sivnijih mjesta u
Grčkoj. Ime Mone-
mvasija dolazi od
grčkih riječi "mone" i
"emvasija" što znači
"jedinstven ulaz", a
odnosi se na nasip ko-
jim se do otoka dolazi.
Otok je nastao zbog
zemljotresa 375. godi-
ne kada se odvojio od
ostatka kopna.

Većina otoka
se sastoji od visoravni
na 100 m.n.v. Gradić
je smješten u podno-
žju litice na jugoisto-
čnoj strani, a na sjeve-
rozapadnoj strani, sa
desetak kućica nalazi
se selo, totalno skrive-
no od pogleda sa kopna. Uličice u gradu su namjenjene samo za pješake, znači auto morate ostaviti na
ulazu na ostrvo. U samom gradu se nalaz 40 vizantijskih crkava. Neke zgrade su iz XIII vijeka, a ostrvo
je još u VI vijeku bilo naseljeno od strane Mlečana. Najpoznatiji je po starom gradu sa srednjovjeko-
vnom tvrđavom koja se nalazi na spisku kulturne baštine UNESKO-a.

30. 03.2019.

Autor priloga: Dara Kalajdžić

262
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

208. Ledena pećina, Nacionalni park Durmitor, Crna Gora

Na vrhu Obla glava, jednom od mnogih vrhova Durmitora, nalazi se Ledena pećina na
2156mnv. Od ulaza strma ravan dužine 40m većim delom pokrivena večitim snegom dopire do le-
dom okovanog pećinskog dna. Silazak se vrši ukopavanjem stopala ili uz pomoć užeta. U dnu pećine
su iznikli brojni ledeni stubovi različitih dimenzija i oblika, neverovatna igra prirode, od sićusnih do
nekoliko metara visokih.

Durmitor je lep u svako godišnje doba, a ledena pećina u kojoj zima nikad ne prestaje, a lede-
ni stalaktiti i stalagmiti tokom cele godine izazivaju divljenje svih onih koji stupe u ovo ledeno ca-
rstvo. Dvorana dugačka 40 i široka 20 metara, svojim ledenim dahom rashladiće posetioce i u sred ju-
la, a čista, ledena voda koja kaplje sa svodova, formirajući ledene figure visine čoveka, dobra je prilika
za osveženje i razlog da se dopune zalihe vode planinara.

Ovaj prirodni fenomen je nezaobilazno stajalište svakom ko želi da istraži i upozna tajne je-
dne od najlepših planina Crne Gore, mesto u kojem ćete se, na momenat, osetiti van vremena i pro-
stora, okruženi lepotom Durmitora i Ledene pećine.

15. 02.2019.

Autor priloga: Viktorija Nikolovska

263
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

209. Japodski otoci, Bihać, Bosna i Hercegovina


Bajkovit i jedan od najljepših kutaka u Nacionalom parku Una, Japodski otoci, koje nam priro-
da podari i zaduži nas da ih njegujemo i čuvamo, predstavljaju novu, atraktivnu i primamljivu turisti-
čku cijelinu koju vrijedi posjetiti.

Turistička destinacija Japodski otoci smještena je nedaleko od Bihaća, u naselju Račić, a ista
baštini tradiciju Japoda, najstarijeg Ilirskog plemena čiji su ostatci pronađeni na ovim prostorima. Ja-
podski otoci, 5 najljepših unskih otoka, okruženi predivnim zelenim krajolicima i kraljicom rijekom
Unom, pružit će vam užitak kojeg nemate priliku baš svugdje osjetiti.

11. 02.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

264
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

210. Farska ostrva, Danska


Farska ostrva ( Ovčija ostrva) su grupa ostrva u sjevernom Atlantskom okeanu. Zajedno sa
Grenlandom i Danskom su dio Danskog Kraljevstva.

Farska ostrva
se sastoje od 18
ostrva, 650 km su od
obale Sjeverne Evro-
pe između Norveškog
mora i sjevernog
Atlanskog okeana, na
pola puta između
Islanda i Norveške.
Najbliža granica im je
sa Sjevernim i Zapa-
dnim Ostrvima, Ško-
tska. Površina Fa-
rskih ostrva iznosi
1399 km2 i nema ve-
ćih jezera ili rijeka.
Imaju 1.117 km oba-
le. Jedino veće ostrvo
koje je nenaseljeno je
Litla Dimun. Najveći
vrh iznosi 882 metra
iznad razine more na-
ziva se Slattaratindur.
Također imaju još ne-
koliko dijelova ostrva
koji su ispod razine
mora. Od 18 ostrva
koji čine ovu zemlju
samo jedno (Lítla Dí-
mun) je potpuno ne-
naseljeno. Najveći i
glavni grad Tórshavn broji 17.000 stanovnika. Farska ostrva su poznata po svojoj bogatoj fauni.

Kultura Farskih ostrva vuče svoje korijene iz nordijske kulture. Farska ostrva su dugo bili izo-
lovana od glavnih kulturnih pokreta koji su se dešavali u ostatku Evrope. To je značilo da su zadržali
veliku većinu njihove tradicionalne kulture.

09. 02.2019.

Autor priloga: Maria Dido

265
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

211. Kriva šuma u Poljskoj


U ovoj šumi nalazi se oko 400 borova koji rastu zakrivljeni pod uglom od 90 stepeni. Pravi ra-
zlog ovog fenomena još nije poznat. Procenjuje se da su stabla zasađena oko 1930. godine i da su bila
stara između sedam i deset godina kad ih je nešto zakrivilo.

Postoje razna verovanja zbog čega borovi ovako rastu. Sumnja se da je i čovek krivac što ova
stabla rastu na ovaj način. Ovo objašnjenje ima smisla jer su sva zakrivljena stabla gotovo identična.
U to vreme, farmeri su sadili stabla koja su oblikovali i koristili za, na primer, izradu nameštaja ili
brodova.

08. 02.2019.

Autor priloga: Milorad Stanišić

266
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

212. Sombor - najzeleniji grad u Srbiji

Sombor odvajkada važi za najzeleniji grad u zemlji. Taj epitet pripadao mu je i u SFRJ, a zaslu-
žio ga je pošto je "na svakom zgodnom mestu posađeno drvo". Ili, ukupna dužina somborskih ulica je
120 km, a dužina drvoreda je 121 km. Kada bi više od 18 000 somborskih stabala, posadili jedno do
drugog, dobili bismo drvored dug koliko i magistralni put Sombor - Beograd. Treba dodati i podatak
da ovaj bački grad ima četiri parka, a na svojim obodima i dve šumice.

267
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.
Mnoga stabla starija su od stotinu godina, a u TO Sombor ističu da je epitet zelene oaze u pa-
nonskoj ravnici Sombor zaslužio mudrim izborom 1903. godine da se zelenilo obnovi bođošima (ko-
privić) iz doline Misisipija. Danas ih je u gradu oko 7.500, a samo u Radišićevoj ulici ih ima 140!

Najstarija stabla su s početka 20. veka, a sada su prečnika od 80 do 100 cm i visoka preko 20
metara. Putnicima namernicima posebno je zanimljiv park u centru grada, ispred zgrade Županije, se-
dišta gradske vlasti. Ovde se izdvajaju tise, koje su posađene početkom 20. veka. Velikih tisa, kažu
stručnjaci JKP "Zelenilo" u Somboru, ima još na Kalemegdanu. Neobično je, dodaju, što su tise u So-
mboru toliko izrasle iako im podneblje ne odgovara. Pretpostavka je da im odgovara tlo, jer nekada
močvarno područje obiluje podzemnim vodama. Od maja do septembra traje zaštita tisa, redovno se
zalivaju, oblikuju, a zimi se sa njih skida i sneg kako bi tise i dalje bile zeleni ponos Sombora.

07. 02.2019.

Autor priloga: Maria Dido

268
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

213. Ratitovec, Slovenija

Ratitovec je krečnjački travnati greben koji se uzdiže iznad Selške doline, jugoistočno od Juli-
jskih Alpa. Sjeverne padine su blage, dok su južne strme. Vršni dijelovi planine su ogoljeli, pružaju se
u smjeru istok-zapad. S istoka prema zapadu slijede vrhovi Gladki vrh (1667m), Kosmati vrh
(1643m), najviši vrh Altemaver (1678m) i krajnje zapadni Kremant (1658m). Bohinjsko sedlo spaja
Ratitovec sa grebenom Spodnjih Bohinjskih gora na području Soriške planine. Na sjeveru se nalazi
nešto niža šumska visoravan Jelovica. Najviši dijelovi pokriveni su planinskim pašnjacima, na sjeve-
rnoj strani su planine Pečana, Klom i Danjarska planina te na južnom dijelu Prtovška planina. Na ju-
žnim padinama Ratitovca nalaze se slikovita soriška sela Zgornje Danje, Zabrdo, Torka, Ravne, Prtovč
i Podlonk koja se sa nadmorskom visinom između 800 i 1200 m ubrajaju među najviša sela Slovenije.

16. 02.2019.

Autor priloga: Mišel Podgorski

269
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

213. Panonija, Vojvodina, Srbija

Panonija je malo, tiho, izolaovano, prelepo vojvodjansko naselje, sa potpuno netipičnim pe-
jzažom za Vojvodinu. Naime, dolazeći na Panoniju-odjedanput iz ravnica i okolnih njiva ulazite u je-
dnu zelenu oazu stoletnih hrastova i četinara, borovu šumu, sa fantasticnim šumskim vazduhom, pri-
jatnom klimom i ambijentom koji predstavlja pravi raj za odmor i opuštanje. Posle Vršačkih planina i
Fruške gore, Panonija ima treću nadmorsku visinu u Vojvodini, sa 129m . Ovo naselje ima 600 stano-
vnika. U naselju se nalazi četinarska šuma, park sa lekovitim biljem, sportski tereni, hotel, Dvorac Ka-
štel (sagradjen 1846. godine), kao i veštačko jezero '' Sava '' koje služi za kupanje, ribolov i navodnja-
vanje.

Ovo naselje se nalazi u opštini Bačka Topola.1968. - u Holandiji na izložbi cveća u takmičenju
dokumentarnih filmova film Akvareli Panonije, koji pokazuje Panoniju tog vremena, osvaja prvo me-
sto. Panonija je tada proglašena za najlepše selo Evrope i postaje oaza mira i tišine

16. 02.2019.

Autor priloga: Nemanja Major

270
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

214. Levač, Srbija

Levač je povijesna regija u središnjoj Srbiji . Nalazi se između planine Juhor na istoku i Gledi-
ćke planine na zapadu.

Područje je oko 366 km2 . Levač se sastoji od 32 sela i jednog grada zvanog Rekovac. Opština
Rekovac se nalazi u središnjem delu Srbije i jugoističnom delu Šumadije, između Gledićkih planina na
zapadu i Juhora na istoku. Cijeli Levač prošaran je malim ali vodonosnim rijekama. Ovaj prostor okru-
žuju rijeke Dulenka, Gruža, Lepenica, Belica i Temnić. Levač se u srpskoj istoriji pominje krajem XII
vijeka, za vreme vladavine Stefana Nemanje koji je 1183. godine od Vizantinaca oslobodio Levač, Sta-
ro srpsko selo Rekavice prvi put se pominje u pisanim izvorima turskog načelstva i poreskim doku-
mentima 1595. godine kao Rakovac.

Postoji nekoliko tumačenja naziva Levač. Po jednom predanju naziv je dat po položaju - nase-
lje se nalazi sa lieve strane Velike i Zapadne Morave. Pominje se da je tom nazivu "kumovao" knez La-
zar. Ovo tumačenje je prihvatljivo zbog položaja, Levač se nalazi sa lijeve strane Morave, ali je nepri-
hvatljivo da potiče od kneza Lazara koji je živio u XIV vijeku, s obzirom da se Levač pominje još u XII
vijeku. Po drugom tumačenju Levač je tako nazvan jer je okružen i zaklonjen planinama ili, kako se u
narodu kaže, „levačan". Treće tumačenje imena poziva se na izgled kraja. Naime, Levač oivičen plani-
nama, posmatran sa visine liči na veliki lijevak, a modifikacijom riječi lijevak nastao je Levač. Poslje-
dnje, četvrto tumačenje kaže da je Levač kraj poznat po voćnjacima i vinogradima, a za često pretaka-
nje rakije i vina koristio se lijevak te je, modifikacijom te riječi, nastao Levač.

22. 02.2019.

Autor priloga: Maria Dido

271
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

215. Nacionalni park Tsingy de Bemaraha, Madagaskar

Nacionalni park Tsingy de Bemaraha je svrstan u dio zaštićene UNESCO-ve svjetske baštine,
ali ovaj park ne treba nikakvu zaštitu, rendžere ili visoke ograde. Zašto? Jer ovaj park doslovno i nije
ništa drugo nego visoka šiljata ograda. Tsingy je prirodna zamka od 400 km kvadratnih, sastavljena
od masivnih tankih duguljastih špicastih stijena.

Biolozi zovu ovo područje bio-tvrđava. Park je tako neprohodan i neistražen, da svaki put kad
ekipa ide na ekspediciju, pronađu otprilike pet novih vrsta živih organizama. U ovoj bio-tvrđavi čak
živi i gušter koji ima glavu krokodila. To ne treba čuditi: 90 posto svih vrsta koje se nalaze na Mada-
gaskaru su endemi. Pa ipak, unatoč svim iskušenjima naučnika da posjete ovo mjesto, zbog neproho-
dnosti, velika većina parka i dalje ostaje potpuno neistražena.

Ove stijene ne izgledaju samo oštre i našiljenje iz helikoptera. “Tsingy” zapravo znači “gdje se
ne može hodati bos.” Kada je jedna ekspedicija posjetila ovaj nacionalni park, nije im pomogla sta-
ndardna oprema za planinarenje. Tsingy ju je potpuno izrezao. Ako u ovom trenutku zamišljate stije-
ne koje su oštre kao žilet - to nije mašta, takvo mjesto postoji.

31. 01.2019.

Autor priloga: Silvija Bodi

272
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

216. Yuntaishan Geopark, Kina


Geopark Kine Yu-
ntaishan nalazi se sjeverno
od grada Jiaozuo, u južnom
podnožju planine Taiha-
ngshan. Sa ukupnom
površinom od otprilike
556km2, geopark se odliku-
je spektakularnim pejzaži-
ma formiranim hidrodina-
mičkim procesima, u ko-
mbinaciji sa prirodnim
ekološkim i kulturnim re-
likvijama.

Geopark se sastoji
od niza geoloških relikvija
koje imaju svoj jedinstveni
naučni značaj i estetske vri-
jednosti kao zapis o loka-
lnoj geološkoj povijesti. Yu-
ntaishan predstavlja tipi-
čno geološko nasleđe neo-
tektonskog pokreta koji se
odvija pre oko 23 miliona
godina. Jedinstvene topo-
grafske forme geoparka
Yuntaishan su kombinirale
veliku panoramu sjevera i
izuzetnu ljepotu juga.

05. 03.2019.

Autor priloga: Dario Jakešević

273
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

217. Planina Visitor, Crna Gora


Planina Visitor se nalazi u istočnom dijelu Crne Gore, između Komova i Prokletija i iznad gra-
dića Plava i Plavskog jezera. Zbog toga je i pogled na Plav i Plavsko jezero najljepši sa najvećeg vrha
Visitora (2211 mnv). Na Visitoru je smješteno i Visitorsko jezero. I ono spada u jezera zvana "gorske
oči" jer se nalazi na visini od 1734 mnv.To, površinom malo jezero, okruženo je četinarskom šumom.
Interesantno je da u jezeru postoji vještačko ostrvce na kojem su nekada čobani noću čuvali stoku od
vukova.

Na slici - informativna ploča na kojoj se vide svi okolni vrhovi i mjesta i njihova udaljenost od
ove tačke. Informativnu ploču su napravili planinari lokalnog planinarskog društva.

06. 03.2019.

Autor priloga: Jasna Gajević

274
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

218. Selo Hakka, Kina

Hakka selo je velika višeporodična građevina projektovana tako da može lako da se brani.
Građevine ovog stila su jedinstvene za Haka narod na jugu Kine. Ova sela su tipično projektovana radi
odbrane, imaju jedan ulaz i nemaju prozore u prizemlju.

Hakka narod su bili imigranti koji su se iz severne Kine preselili u južne provincije. Od XVII
veka, populacija je trpela pritisak i sve češće je dolazilo do sukoba sa susedima. Zato su počeli da gra-
de zajedničke građevine koje mogu lako da se brane. Ove kuće, koje se nazivaju tulu, često su bile
kružnog oblika, a unutrašnjost je bila podeljena na skladišta za hranu, stanove, hram, oružarnicu itd.
Najveće kuće su imale površinu od oko 40,000 m², a ima očuvanih kuća od preko 10,000 m².

Hakka građevine su zidane od cigle, kamena, ili najčešće zbijene zemlje. Spoljašnji zid je de-
beo 1 metar i zgrada može da ima 3 do 4 sprata. Često su bile građene i kupole. Kapije su bile ojačane
kamenom i gvožđem. Hakka tvrđave su mogle da izdrže dugotrajnu opsadu, pošto su bile dobro sna-
bdevene žitom i imale su unutrašnje izvore vode. Često su imale i sopstvene kanalizacione sisteme.

275
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

Arhitektonski stil Hakka građevina je jedinstven u Kini i u svetu. Najveća Hakka zajednica ži-
vi uglavnom u istočnom Guangdongu. Postoji oko 500 Hakka naselja u južnom delu Jiangxi provincije;
koja su lokalno poznata kao weiwu ili wei.

30. 03.2019.

Autor priloga: Verica Zafirovski

Fotografija unitrašnjosti: Miloš Gajić

276
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

219. Rijeka Šujica, Bosna i Hercegovina

Šujica teče kroz Šujičko i Duvanjsko polje i jedna je od najkrivudavijih rijeka na svijetu (su-
bjektivna ocena, prim.urednika). Dužina joj je 48.5 km. Izvire na samom sjevernom rubu Duvanjskog
polja, ispod prijevoja Malovan, te teče kroz naselje Šujicu i dalje prema jugu, gdje i ponire, u naselju
Kovači. Rijeka ponovno izvire kao Ričina i ulijeva se u Buško jezero.

27. 03.2019.

Autor priloga: Ado Sanjin

Dopuna: Armin Medin

277
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

220. Knjižara Lello, Porto, Portugal

Bajkovita arhitektura, dizajn enterijera i duh tradicije objedinjeni su u posebnoj atmosferi


knjižare Lello u portugalskom gradu Porto. Na ovom mjestu knjige se prodaju još od davne 1906.
godine.

Čudesne stepenice sa milion sitnih detalja, učinile su da je ova knjižara jedna od najposjeće-
nijih destinacija u Portu. Prosto vam se čini kao da ste zalutali u čuveni Howgarts. Od momenta kad
se lansirao prvi film o Hari Poteru, turisti iz čitavog svijeta dolaze u ovu knjižaru, jer se pročulo da je
spisateljica Džoan Roling često zalazila u nju tokom pisanja knjige i posmatrala njene ukrase dok je u
malom kafeu na njenom spratu, kao prava Britanka, pila svoj podnevni čaj.

U ovu knjižaru se zaljube i oni koji ne vole da čitaju.

31. 03.2019.

Autor priloga: Srđan Kulinović

278
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

Na kraju
U ime administratora grupe zahvaljujem svim članovima grupe, posebno onima koji su svo-
jom aktivnošću u grupi omogućili izradu ovog časopisa.

Zamolio bih sve članove da podele ovaj časopis kako bi on došao do što više ljudi. Takođe, za-
molio bih sve aktivne članove da nastave sa deljenjem priloga, komentarisanjem, ispravljanjem
grešaka i tako dalje, zamolio bih i sve ostale članove da se aktiviraju, podele koji prilog sa nama - mo-
žda se on nađe u sledećem izdanju našeg časopisa.

Kao i uvek, svaka kritika, sugestija ili zamerka biće uzeta u razmatranje.

Živi bili!

Vaš admin i urednik: Miloš Gajić

279
GEOGRAFIJA INTERESANTNO br 1.

280