You are on page 1of 29

Hasil Pembelajaran:

1. Menjelaskan Pluriti Di Alam Melayu


- Pengaruh ketamadunan Cina
- Pengaruh ketamadunan India
- Pengaruh ketamadunan Islam
- Kemuncak pluriti Alam Melayu: Kesultanan
Melayu Melaka

2. Pembentukan Masyarakat Pluralistik


- Zaman Kolonial British
• Masyarakat Malaysia terdiri daripada
pelbagai etnik.

• Memerlukan satu pemahaman yang tepat


tentang teori dan definisi untuk menilai
kumpulan masyarakat.

• Kefahaman akan menyokong masyarakat


pelbagai etnik untuk kehidupan yang
harmoni.
• Konsep pluraliti alam Melayu perlu difahami sbg asas utk
memahami masyarakat plural.
• Kewujudan pelbagai etnik di alam Melayu telah memberi
sumbangan terhadap pembentukan masyarakat plural yang
dapat hidup secara bersama dalam kepelbagaian.
• Asia Tenggara semasa pra-Eropah merupakan tempat pertemuan
pelbagai tamadun dan budaya utama dunia yang didorong oleh
serampang tiga mata iaitu:
• Ketuhanan (God/ Gospel)
• Kekayaan (Gold)
• Kemenangan (Glory)
• Masyarakat pelbagai bangsa pada zaman sebelum kedatangan
orang Eropah terbentuk melalui proses semula jadi tanpa
sebarang rancangan pemaksaan di sebaliknya.
• Kerajaan Majapahit dan Srivijaya yang mengamalkan Buddha
bertapak di Nusantara sejak tahun 700m.
• Kerajaan Maritim Asia Tenggara menjadi pusat pertemuan
pelbagai bangsa pada era “Zaman Perdagangan” sejak abad ke-
5 M.
• Melibatkan interaksi pelbagai budaya seperti Arab pra-
Islam, Hinduisme, Buddhisme, Arab Islam, dan Eropah.
• Kesultanan Melayu Melaka diasaskan pada 1400m dengan
kedatangan Parameswara dari Srivijaya.
• Melaka menjadi pusat kemasyarakatan dan perkembangan
Islam di Alam Melayu
• Islam membawa idealogi yang rasional, radikal dan progresif
dalam aspek kehidupan – pemerintahan dan pentadbiran –di
Alam Melayu
4
Pluraliti budaya di Tanah Melayu merupakan hasil
pertemuan dan pertembungan budaya besar dunia
yang melahirkan fenomena sosial yang Istimewa di
Alam Melayu

2 konsep utama ciri-ciri masyarakat Asia Tenggara:


Pluraliti Masyarakat Pluralisti
• Bercirikan semula jadi, tanpa paksaan • Bercirikan pemaksaan dan
dan fleksibel perbezaan
 PERSAMAAN
 Mewujudkan masyarakat pelbagai bangsa seperti
Melayu, Cina, India, Eropah dll

Pluraliti Pluralistik
• Semula jadi tanpa paksaan • Secara paksaan
• Sukarela mencari kehidupan • Demi kepentingan ekonomi
dan kekayaan dan politik Inggeris
• Disertai ahli keluarga • Tidak disertai keluarga
• Menjamin ketenangan • Tidak pernah melupakan
pemikiran dan perasaan negara asal
PLURALITI PLURALISTIK
Mewujudkan interaksi yang
Gagal berasimilasi dengan
harmoni dengan penduduk, alam
penduduk, alam sekitar dan sistem
sekitar dan sistem

Sanggup berkahwin dengan Mewujudkan kelompok masyarakat


penduduk tempatan dengan sistem tersendiri

Mengamalkan budaya seharian Terasing dengan kelompok lain


orang Melayu walaupun di tempat yang sama

Amalan dan adat resam pendatang Gagal mengenali antara satu sama
diterima oleh penduduk tempatan lain
Kedatangan
Penjajah Masyarakat
Pluraliti Pluralistik
• Abad 13M-15M • 1957
• Kesultanan Melaka • Kemerdekaan
• Tanpa Paksaan • Pluraliti Baru

Masyarakat Plural
• 1824M-1957M
• Penjajahan Inggeris
• Paksaan
Pluraliti
• Kemajmukan atau pun kepelbagaian & berasimilasi

Masyarakat Plural
• Mereka bergaul tetapi tidak bergabung
• Setiap kelompok mempunyai agama, kebudayaan, bahasa, pemikiran dan
cara hidup masing-masing. Sebagai individu mereka bertemu tetapi hanya di
pasar iaitu semasa berjual beli
• Masyarakat majmuk wujud dengan komuniti yang berlainan, tinggal sebelah
menyebelah tetapi berasingan dalam unit politik yang sama. Malahan dalam
bidang ekonomi terdapat pembahagian buruh mengikut bangsa
(J.S.Furnivall 1948)
Masyarakat Pluralistik
• Kemajmukan yang bersifat paksaan
Portugis & Belanda
• Kuasa-kuasa Eropah seperti Portugis dan Belanda
menekankan penjajahan berbentuk Imperialisme di
dalam misi-misi kedatangan mereka

Inggeris
• Titik pemisah di antara pluraliti dan masyarakat plural
ialah dengan ketibaan penjajah Inggeris ke Asia Tenggara
khususnya Tanah Melayu.
• Inggeris pula menggunakan ‘senjata’ serampang dua
mata di dalam misi-misi kedatangan mereka iaitu
penjajahan berbetuk Imperialisme dan Kolonialisme.
IMPERIALISME

Menjajah secara Menjajah secara


fizikal fizikal & mental
Kekayaan muka bumi Memperkenalkan
spt bijih timah dan sistem sosial, politik
emas diambil demi dan agama mereka

KOLONIALISME
kepentingan ekonomi kepada penduduk
negara mereka tempatan
sendiri
Bernard Cohn, pengkaji India British berpendapat kolonialism:
• bukan hanya melibatkan penaklukan ruang, tetapi juga epistemologi atau sistem
pemikiran penduduk peribumi.

Melibatkan proses penggantian sistem pemikiran tempatan dengan sistem


pemikiran sistematik ‘modus penyiasatan’

Kolonialisme British memberi impak sangat besar terhadap masyarakat


negeri di Malaysia sama ada dalam bentuk material mahu pun non-material.

Al-Attas:
• kehadiran kolonialisme Barat membawa dasar memisahkan orang Islam daripada
agama mereka
British mula bertapak kukuh menerusi satu campurtangan secara tidak langsung
pada tahun 1786 apabila Pulau Pinang diperolehi dari Kedah.

Bagi memastikan penaklukkan mereka berjalan lebih tersusun dan sistematik


penasihat British kemudiannya turut di tempatkan di Negeri Melayu Tidak
Bersekutu (NMTB).
Perjanjian Pangkor pada tahun 1874 merupakan titik permulaan penguasaan
British di Tanah Melayu.

Imperialisme British membawa masuk buruh dari China dan India untuk
mengusahakan lombong dan ladang getah

Kolonialisme British menjajah dan mengawal kehidupan masyarakat peribumi


yang ramai dengan jumlah mereka yang sedikit
Masyarakat Diplomatik
• Berlaku hasil penghijrahan dari • Wujud hubungan peradaban
dalam wilayah (dalam kalangan antara Alam Melayu dan China
etnik Melayu sendiri) dan juga serta India
dari luar yang melibatkan etnik • Mencapai zaman kemuncaknya
lain spt Cina, Arab,India & berlaku pada waktu pemerintahan
asimilasi. Kesultanan Melayu Melaka
• Menetap di Kepulauan Melayu
atau Nusantara dan berpindah-
randah dari satu pulau ke pulau
yang lain dengan bebasnya untuk
berniaga, berperang, berkahwin
dan sebagainya
• Mewujudkan unsur akomodasi
dalam kehidupan bermasyarakat.
Keagamaan Ilmu & Pemikiran
• Menurut al-Attas, pengaruh Hindu- • Perubahan konsep ilmu
Buddha tidaklah begitu (epistemologi)
mendominasi masyarakat di Alam • Sebelum penjajahan, berasaskan
Melayu berbanding dengan metafizik (ilmu bersumberkan alam
kekuatan pengaruh ajaran Islam. ghaib, di luar pengalaman
• Antara bukti bagi perkara ini, tiada pancaindera manusia- bomoh,
kitab-kitab klasik mereka yang dukun, jampi, dll.)
membincangkan secara meluas dan • Penjajahan British membawa
mendalam aspek-aspek falsafah, konsep ilmu berteraskan kaedah
metafizik, sistem sosial dan rasional dan saintifik (boleh
sebagainya. dibuktikan menerusi pancaindera
• Namun, dalam beberapa aspek manusia- statistik, peta, dll.)
pengaruhnya agak jelas, seperti
dalam aspek kesusasteraan dan
pemerintahan
Perdagangan

• Faktor perdagangan menjadi punca wujud hubungan dua hala


antara Cina dan India.
• Alam Melayu telah menjadi tempat utama persinggahan bagi
kedua-dua pihak.
• Keadaan ini tanpa disengajakan telah mewujudkan pluraliti di
Alam Melayu.
• Kemuncaknya, Alam Melayu pada abad ke 7M, telah menjadi pusat
pengajian dan perkembangan ilmu pengetahuan
PEMERINTAHAN PERDAGANGAN
Perlembagaan Melaka dilaksana Perdagangan rancak hasil sistem
berdasarkan Islam (Kanun Melaka & pemerintahan terbuka dan pentadbiran
Undang-undang Laut Melaka) pelabuhan yang sangat cekap.

Zaman keemasan dan kemuncak Panglima dan laksamana Melaka proaktif


keagungan kerajaan Melayu. mengawal keselamatan dari ancaman
perompak dan lanun.
Tempat pertemuan pedagang (The Tahap keselamatan yang tinggi di Selat
Venice of The East). Melaka.
Pemerintahan diplomasi & terbuka. Kepulauan Melayu terkenal dengan
rempah ratus yang dianggap barang
mewah.
Sultan/pembesar mempunyai misi & visi
yang hebat.
KEPENDUDUKAN KEBUDAYAAN
Proses penghijrahan berlaku secara
alamiah/ semulajadi tanpa ada Keterbukaan pemerintah empayar Melaka
paksaan.

Para pedagang tidak memerlukan Melaka maju sbg pelabuhan utama dunia,
pasport & visa sebagai pengenalan hasil rempah ratus sebagai daya tarikan,
diri. keselamatan Selat Melaka

Interaksi aktif di kalangan pelbagai Melaka menjadi kota metropolitan serta


bangsa dan kaum di Melaka. kota multi budaya
Masyarakat Asia Tenggara secara semula jadinya hidup dalam kepluralitian -
tanpa paksaan oleh mana-mana kuasa.

Kuasa kolonial memusnahkan ciri pluraliti dan keharmonian etnik

Penjajah memperkenalkan sistem baru yang memperkukuhkan satu komuniti


yang dikenali sebagai masyarakat plural dalam peristilahan Furnivall.

Pembentukan masyarakat terjadi secara paksaan dan perbezaan fungsi ekonomi.

• Melayu - terlibat dalam sektor pentadbiran di bawah British dan menjalankan pertanian saradiri
di luar bandar mengikut keselesaan masyarakat tersebut.
• Masyarakat migran China & India, dibawa masuk untuk tujuan ekonomi penjajah
Pengasingan yang terancang menyebabkan ketiga-tiga masyarakat ini lebih
selesa menjalani hidup mengikut adat resam dan tradisi etnik masing-masing.
Perdebatan ilmu di Eropah, membawa kepada pemisahan besar
antara ilmu dan sains moden

Stephen Jay Goul dalam bukunya ‘Rocks of Ages: Science and


Religion’- masyarakt terbahagi kepada dua
• Menyokong agama
• Menyokong sains moden (diterima Eropah)
Kedatangan Inggeris ke Alam Melayu membawa konsep pemikiran
pemisahan negara dan agama, ‘negara kolonial sekular’

Agama dianggap penyumbang kepada perselisihan, manakala sains


dianggap penyumbang kepada kemajuan.
PRINSIP
Pemisahan negara dari agama
• Pentadbiran negara oleh penjajah
• Hal ehwal Islam dan adat istiadat Melayu diletakkan di bawah Sultan.
• Ini berbeza dengan sistem di zaman sebelum Inggeris di mana tiada
pengasingan kuasa berlaku kerana Raja dan Sultan mempunyai kuasa
mutlak.

Pengagihan kuasa
• Kehakiman, Eksekutif dan Perundangan
• Setiap pihak hanya menjalankan bidang kuasa masing-masing dan tidak
boleh bercampuraduk.

Sistem Federalisme
• Wujud sistem persekutuan berlapis
• Persekutuan Tanah Melayu dan Persekutuan Malaysia
DASAR
Ilmu
• Kerangka ilmu berasaskan metodologi nasionalisme iaitu proses pembinaan ilmu
berasaskan wilayah sesebuah negara.
• Ilmu kolonial yang berasaskan sains moden yang bersifat rasional dan saintifik telah
mencorakkan dasar pentadbiran, ekonomi dan pendidikan penjajah

Pentadbiran
• Sistem pentadbiran yang memisahkan di antara negara dan agama.

Ekonomi
• Berubah dari pertanian sara diri kepada sistem ekonomi perindustrian dan
perdagangan (sistem ekonomi kapitalis).

Pendidikan
• Dwi-sistem iaitu pendidikan agama dan pendidikan sekular.
SISTEM DAN STRUKTUR
SEBELUM PENJAJAHAN SELEPAS PENJAJAHAN

Struktur kerajaan yang mencantumkan


Pemisahan di antara agama dan negara
aspek agama dan negara
Raja merujuk kepada penasihat agama
untuk membuat keputusan penting Negara ditadbir oleh pentadbir sekular
negara.

Agamawan dan raja saling berperanan Hal ehwal agama diletakkan di bawah
di dalam sistem kerajaan tersebut. kuasa Sultan-Sultan Melayu

Kerajaan yang peranan agama dan Kerajaan yang telah memisahkan di antara
negara saling bertautan (KERAJAAN) negara dan agama (kerajaan)
Implikasi Penjajahan

Dasar penjajah menyebabkan mereka gagal


berasimilasi dengan masyarakat tempatan.

Wujud kelompok masyarakat yang hidup


terasing daripada kelompok yang lain
walaupun tinggal di tempat yang sama.

Sistem pendidikan vernakular: Sekolah


Inggeris, Melayu, Cina dan Tamil.

25
Imigran membentuk satu masyarakat yang tetap
dan mengasaskan organisasi sosial masing-
masing.

Dualisme ekonomi: Perkembangan sistem ekonomi


moden dan tradisional tidak seimbang.

Etnik Kawasan Pekerjaan


Melayu Kampung Petani, Pesawah, Nelayan,
Pertukangan dll
Cina Bandar Lombong, Peruncitan dll
India Estet Penoreh getah, Membina jalanraya dan
keretapi dll

26
Zaman Kolonial
Inggeris -
Permulaan era
pembangunan
negara dan
pembentukan
masyarakat
majmuk.
 Masyarakat majmuk-suatu keunikan
 Pengekalan nilai-nilai kemasyarakatan oleh kaum-
kaum di Malaysia
 Setiap kaum memahami bahawa agama, adat resam
dan nilai-nilai budaya lain merupakan hak peribadi
Sekian. Terima Kasih