You are on page 1of 4

Σοβιετικό Μνημείο Πολέμου Τίεργκάρτεν

Το Σοβιετικό Μνημείο (Sowjetisches Ehrenmal) Πολέμου Τίεργκάρτεν, είναι ένα από τα πολλά μνημεία πολέμου
στο Βερολίνο, πρωτεύουσας σήμερα της Γερμανίας, που αναγέρθηκαν από την Σοβιετική Ένωση για να τιμήσουν
τους νεκρούς του πολέμου, ιδιαίτερα τους 80.000 στρατιώτες των Σοβιετικών Ενόπλων Δυνάμεων που εκτιμάται
ότι σκοτώθηκαν στη Μάχη του Βερολίνου, τις τελευταίες εβδομάδες του πολέμου, τον Απρίλιο και τον Μάιο του
1945.

Το μνημείο (ηρώο) βρίσκεται στο Πάρκο Τίεργκάρτεν, ένα μεγάλο δημόσιο


πάρκο δυτικά του κέντρου της πόλης, στη βορεινή πλευρά της Οδού 17ης
Ιουνίου (Straße des 17 Juni) στην περιοχή Τίεργκάρτεν και έχει έκταση έξι
εκτάρια. Ήταν η σοβιετική στρατιωτική διοίκηση που επέλεξε την βορεινή
πλευρά της πρώην Charlottenburger Chaussee (σημερινής Straße des 17 Juni)
ως τον χώρο του μνημείου. Ήταν τμήμα του άξονα ανατολής-δύσης, που οι
Ναζί είχαν διευρύνει σε θριαμβική λεωφόρο τη δεκαετία του 1930.
Το μνημείο αυτό ήταν το πρώτο του είδους του, και αναγέρθηκε το 1945, (τα
εγκαίνιά του έγιναν στις 11 Νοεμβρίου 1945), λίγους μήνες μετά την κατάληψη
της πόλης. Οι πρώτες φωτογραφίες δείχνουν το μνημείο να στέκεται σε έναν
ερημότοπο ερειπίων, το Τίεργκάρτεν καταστραμμένο από εμπρηστικές βόμβες και μετά απογυμνωμένο από την
ξυλεία για να γίνουν καυσόξυλα κατά τους τελευταίους μήνες του πολέμου. Σήμερα περιβάλλεται από
εκτεταμένα δάση του ανασυσταθέντος Τίεργκάρτεν. Αν και το μνημείο βρισκόταν στον Βρετανικό τομέα του
Βερολίνου, η κατασκευή του έγινε απ’ όλες τις Συμμαχικές δυνάμεις. Σε όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου,
Σοβιετικά τιμητικά αγήματα από τον Σοβιετικό τομέα (Ανατολικό Βερολίνο) στέλνονταν για να σταθούν φρουροί
στο μνημείο.

1
Η Διάταξη του Μνημείου
Το μνημείο χτίστηκε από κόκκινο
μάρμαρο και γρανίτη, υλικά που
λέγεται ότι πάρθηκαν από το
κατεστραμμένο Ράιχσταγκ, και τα
ερείπια της νέας αυτοκρατορικής
καγκελαρίας (Neue Reichskanzlei)
του Χίτλερ στην Wilhemstraße.
Χτισμένο σε στιλ παρόμοιο με άλλα
Σοβιετικά μνημεία του Β΄ Παγκοσμίου
Πολέμου που βρίσκονταν κάποτε σε
όλο το πρώην Ανατολικό μπλοκ, το
μνημείο απλώνεται συμμετρικά και
παίρνει τη μορφή καμπύλης στοάς
(ημικύκλιος στοά – κλειστός
διάδρομος), μια κοίλη κιονοστοιχία
έξι ενωμένων αξόνων, που στο πάνω
μέρος του, και συγκεκριμένα στον
κεντρικό πυλώνα, έχει ένα μεγάλο
ορειχάλκινο άγαλμα Σοβιετικού
στρατιώτη, ύψους οκτώ μέτρων. Το τουφέκι του κρέμεται στον ώμο για να σηματοδοτήσει το τέλος του πολέμου.
Οι Σοβιετικοί έφτιαξαν το άγαλμα με το χέρι του στρατιώτη σε θέση να συμβολίζει την ταπείνωση από τον Ερυθρό
Στρατό της Ναζιστικής Γερμανίας. Όμως, σύμφωνα με το website Visit Berlin, το 2018, ο αριστερός βραχίονας και
το χέρι του αγάλματος επρόκειτο στην πραγματικότητα να εκτείνεται πάνω τους τάφους των περισσότερων από
2.000 στρατιωτών και όχι να συμβολίσει την ταπείνωση του Ναζιστικού κράτους.

Το νεκροταφείο είναι το πράσινο γκαζόν πίσω από τις κολόνες. Το


μνημείο βρίσκεται σε διαμορφωμένους κήπους και πλαισιώνεται από
δύο οβιδοβόλα του πυροβολικού του Ερυθρού Στρατού ML-20 των 151
mm, οι ομοβροντίες των οποίων συμβόλισαν την νίκη επί των Ναζί, και
τα οποία βρίσκονται διαγώνια πίσω από δύο τανκς Τ-34, που ήταν τα
πρώτα που μπήκαν στο Βερολίνο.
Πίσω από το μνημείο υπάρχει ένα υπαίθριο μουσείο με φωτογραφίες
της κατασκευής του και οδηγό για άλλα μνημεία στην περιοχή του Βερολίνου.
Στο κέντρο του μνημείου υπάρχουν κολόνες με τα ονόματα των πεσόντων στρατιωτών. Η μνήμη του κάθε
στρατιώτη χωριστά που τιμήθηκε ως ήρωας της Σοβιετικής Ένωσης κρατιέται ζωντανή με την αναγραφή των
ονομάτων τους στις κολόνες και στις πέτρινες σαρκοφάγους στις δύο πλευρές του κυρίως κλιμακοστασίου. Μια
μεγάλη επιγραφή σε Κυριλλική γραφή είναι γραμμένη κάτω από το άγαλμα του στρατιώτη, η οποία
μεταφράζεται: “Αιώνια δόξα στους ήρωες που έπεσαν στη μάχη με τους Γερμανούς φασίστες εισβολείς για την
ελευθερία και την ανεξαρτησία της Σοβιετικής Ένωσης. 1941-1945”.
Το μνημείο σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Μιχαήλ Γκόρβιτς και το άγαλμα του Σοβιετικού στρατιώτη από τους
γλύπτες Βλαντίμιρ Τσιγκάλ και Λεβ Κέρμπελ.

2
Το μνημείο σήμερα
Το μνημείο είναι ακόμη και σήμερα τόπος ενεργών αναμνηστικών εορτασμών. Την επέτειο της 8ης Μαΐου (της
Ημέρας Νίκης στην Ευρώπη), γίνονται καταθέσεις στεφανιών. Είναι τόπος προσκυνήματος για βετεράνους
πολέμου από τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Είναι επίσης δημοφιλές τουριστικό αξιοθέατο, επειδή
είναι πιο κοντά στο κέντρο της πόλης από το μεγαλύτερο Σοβιετικό μνημείο πολέμου στο Πάρκο Τρέπτοου. Το
μνημείο συντηρείται από τον Δήμο του Βερολίνου, σύμφωνα με τους όρους της Συνθήκης Επανένωσης.

Υπάρχει μια επιγραφή δίπλα στο μνημείο που εξηγεί στα Αγγλικά, Γερμανικά και Ρωσικά ότι πρόκειται για τον
τόπο ταφής 2.000 νεκρών Σοβιετικών στρατιωτών. Βρίσκεται στην καρδιά του Βερολίνου σε έναν από τους
μεγαλύτερους δρόμους με θέα το Ράιχσταγκ και την Πύλη του Βρανδεμβούργου, σύμβολα και τα δύο της πόλης.
Κάποια από τα μάρμαρα που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του, προήλθαν από τα κοντινά
κατεστραμμένα κυβερνητικά κτίρια, και είναι κτισμένο σε χώρο όπου ο Αδόλφος Χίτλερ προόριζε να αφιερώσει
στην Welthauptstadt Germania. Εκτός από την κύρια επιγραφή, οι κολόνες φέρουν ονόματα μόνο μερικών
νεκρών Ηρώων της Σοβιετικής Ένωσης που θάφτηκαν εδώ.

Το μνημείο είναι χτισμένο στον Βρετανικό τομέα του (δυτικού) Βερολίνου. Μετά την ανέγερση του Τείχους του
Βερολίνου το 1961, το μνημείο θεωρήθηκε σύμβολο της κομμουνιστικής προβοκάτσιας στο έδαφος του Δυτικού
Βερολίνου και έπρεπε να το προστατεύουν από τους δυτικο-Βερολινέζους, Βρετανοί στρατιώτες. Το 1970, ο νέο-
Ναζί Έκεχαρντ Βέιλ, πυροβόλησε και τραυμάτισε σοβαρά έναν άνδρα της Σοβιετικής τιμητικής φρουράς στο
μνημείο. Το 2010, το μνημείο βανδαλίστηκε λίγο πριν τους εορτασμούς της Ημέρας Νίκης στην Ευρώπη με
κόκκινα γκράφιτι που έγραφαν “κλέφτες, δολοφόνοι, βιαστές”, προκαλώντας την διαμαρτυρία της Ρωσικής
πρεσβείας στο Βερολίνο, που κατηγορούσε τις Γερμανικές αρχές ότι δεν έλαβαν επαρκή μέτρα για την προστασία

3
του. Η γερμανική ταμπλόιντ Μπιλντ ξεκίνησε λίστα υπογραφών προς την Μπούντεσταγκ (Ομοσπονδιακή Βουλή)
για την απομάκρυνση των Σοβιετικών τανκς από τον χώρο του μνημείου ως απάντηση στην κρίση της Κριμαίας το
2014, αποκαλώντας τα “σύμβολα στρατιωτικού πολέμου”. Το αίτημα, στη συνέχεια, απορρίφθηκε από την
Γερμανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση.

Στην λαϊκή κουλτούρα


Το μνημείο παρουσιάζεται στο θρίλερ του 1989 για τον Ψυχρό Πόλεμο, The Package.

Πηγές:
 en.wikipedia.Soviet War Memorial (Tiergarten)
 visitberlin.de. Soviet Memorial Tiergarten
 berlin.de. Soviet War Memorial in Tiergarten
 tracesofwar.com.Russian War Memorial (Tiergarten)

(μετάφραση/σύνταξη: Αντώνης Αρβανίτης, Scribd 18/06/2019)