ΘΕΩΡΙΑ ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΜΗΤΣΕΛΟΣ   ΣΠΥΡΟΣ

1Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ:  Η ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ
«Ανήκει   στην   κατηγορία     των   σύνθετων   πραγμάτων,  όπως   όλα     εκείνα   τα  
πράγματα   που   το   καθένα   τους   είναι   ένα   όλον   ,   αποτελούμενο   όμως   από   πολλά  
μέρη»  
   
               Αριστοτέλης, Πολιτικά

Α. Η δομή / τα μέρη της παραγράφου  

1. Θεματική   περίοδος

Πρόκειται   για   την   κεντρική   ιδέα, «το   θέμα»  της   πα­
ραγράφου.    Βρίσκεται     συνήθως   στην   αρχή,  άλλοτε 
στη μέση και σπανιότερα στο τέλος της παραγράφου. 

2. Σχόλια  ή  λεπτομέρειες

Οι   επιμέρους   ιδέες   και   στοιχεία     που   αποδεικνύουν, 
εξηγούν ή σχολιάζουν   τη θεματική περίοδο.  

3.  Κατακλείδα

Είναι   το   συμπέρασμα,  μια   γενική   κρίση   που   ολοκλη­
ρώνει   το   νόημα   της   παραγράφου.   Βρίσκεται   στο 
τέλος   της   παραγράφου   και  πολλές   φορές   παραλεί­
πεται. 

Παράδειγμα
Στο   εύλογο   ερώτημα  «κι   εμείς   οι   Έλληνες   τι   πρέπει   να   κάνου­
με;»  η   απάντηση    απλή   αλλά   εξαιρετικά   δύσκολο   να   υλοποιηθεί  :  θα  
πρέπει   να  γίνουμε  ανταγωνιστικοί σε όλα τα επίπεδα.(Θεματική πε­
ρίοδος)  Αυτό   σημαίνει   :   α)   να   παράγουμε   προϊόντα   που   ζητά   η   διεθνής  
αλλά και η ελληνική αγορά, β) να παράγουμε σε κόστος που επιτρέπει τιμές  
ανάλογες   προς   τις   διεθνείς   και,   ει   δυνατόν,     χαμηλότερες,     γ)   να   έχουν  
ποιότητα και ποικιλίες που προτιμά η διεθνής κατανάλωση, δ) να συναλλασ­
σόμαστε   με   προοπτική   χρόνου. (Σχόλια)  Μόνο   έτσι   θα   μπορέσουμε   να  
συνεχίσουμε  και να αυξήσουμε   τις  εξαγωγές  μας  και  θα  μπορούν  τα  
ελληνικά   προϊόντα   να   αντιμετωπίσουν   επιτυχώς   τα   ξένα   και   μέσα  
στην ελληνική αγορά.(Κατακλείδα)
(Από   τον  
ημερήσιο τύπο)
 
(Από τον ημερήσιο τύπο)
Επισήμανση  :  Μερικές   φορές   η   αρχή   της   παραγράφου     έχει   το   ρόλο   μιας 
εισαγωγής   ή  σύνδεσης   με   την   προηγούμενη   παράγραφο.  Έτσι, η   θεματική   περίο­
δος βρίσκεται στη δεύτερη  ή και στην τρίτη περίοδο  της παραγράφου, όπως 
συμβαίνει στην επόμενη, όπου η πρώτη περίοδος είναι συνδετική / μεταβατική.
Ένα μεγάλο  μέρος  της  εξέτασης  και του  συμπεράσματος  εξαρτάται  
από   τους   ορισμούς   που   υιοθετούνται.  Ας   δεχθούμε   ότι   ο   πολιτισμός  
ορίζεται   ως   το   σύνολο   των   ιδεών,  ενεργειών   και   επιτευγμάτων   που  
μια   κοινωνία   έχει   αναπτύξει   και   επιτύχει   με   σκοπό   την   ευημερία  

των   μελών   της.  Η   ανάπτυξη   της   ιατρικής   και   των   φαρμάκων,  η   σύνθεση  
και δημοσίευση  ενός  ποιήματος, μια  έκθεση  ζωγραφικής,  μια καλή συνταγή  
μαγειρικής   και   η   παραγωγή   ενός   νέου   κρασιού   είναι   παραδείγματα  
στοιχείων του πολιτισμού.      (Θ. Λιανός)
 

Β. Μέθοδοι ανάπτυξης  της  παραγράφου
1.

Παραδείγματα

2.

Αιτιολόγηση

3.

Διαίρεση

4.

Σύγκριση / Αντίθεση

5.

Αίτιο / αποτέλεσμα

6.

Ορισμό   και   διασάφη­
ση

7.

Αναλογία

8.

Συνδυασμός μεθόδων
Πίνακας όπως κ.ν. σελ 78

1. ΑΝΆΠΤΥΞΗ

ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΊΓΜΑΤΑ

Στα   σχόλια   παρουσιάζονται   χαρακτηριστικά   παραδείγματα   που   βοηθούν 
τον   αναγνώστη     να   κατανοήσει   ευκρινέστερα   το   γενικό,  αφηρημένο   ή   ασαφές   πε­
ριεχόμενο  της  θεματικής  περιόδου.  Όταν   είναι  εύστοχα  φωτίζουν  το νόημα καθώς 
αναφέρονται   σε   οικεία   μας   πράγματα.  Πρέπει   όμως,   να   επιλέγονται   τα   πιο 
αντιπροσωπευτικά, αποκαλυπτικά και οικεία παραδείγματα. Για να εισάγου­
με   τα   παραδείγματα   χρησιμοποιούμαι   συνήθως     λέξεις  /  φράσεις   όπως:    π.χ.,  για 
παράδειγμα, χαρακτηριστικό παράδειγμα, λόγου χάρη κ.λπ.
Παράδειγμα
Τα   επαγγέλματα   στα   οποία   μπορεί   να   εφαρμοστεί   η   τηλεργασία   είναι   πολ­
λά.  Για   παράδειγμα,  η   παρουσία   ενός   γραφίστα   ή   ενός   δημοσιογράφου   σήμερα  
δεν   είναι   απαραίτητη,   αφού   μπορούν   να   δουλεύουν   από   το   σπίτι   τους  
χρησιμοποιώντας   τον   προσωπικό   τους   υπολογιστή.   Επιπλέον,   με   τον   ίδιο   τρόπο  
μπορούν   να   εργάζονται     και     όσοι   απασχολούνται   στο   χώρο   του   ηλεκτρονικού  
εμπορίου,  της   οικονομίας,  στην   παροχή  πληροφοριών   ακόμη   και   στην   εκπαίδευση.  
Η   τηλεργασία   επομένως,   ανατρέπει   τις   παραδοσιακές   μορφές   εργασίας   και  
απαιτεί την προσαρμογή μας στα νέα δεδομένα. 
(Από τον ημερήσιο τύπο)
2. ΑΝΆΠΤΥΞΗ

ΜΕ ΑΙΤΙΟΛΌΓΗΣΗ

Η   θεματική  περίοδος    αποτελεί   κρίση/άποψη   η   οποία   τεκμηριώνεται   με   την 

 Tο ένα  ωθεί  ακάθεκτα  προς   τα  εμπρός. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΔΙΑΊΡΕΣΗ Στη   θεματική   πρόταση   διακρίνουμε   τη   διαιρετέα   έννοια  (γένος)  στα   μέρη  της (είδη).  Γιατί είναι το πολί­ τευμα   του     διαλόγου   όπου   ολόκληρη   η   ζωή   μιας   κοινωνίας   πυργώνεται   προς   την   επιτέλεση   μιας   ιστορικής   αποστολής   με   πλήρη   σεβασμό   προς   τα   ανθρώπινα   δι­ καιώματα   και   τις   βασικές   ελευθερίες.  εφόσον. Για τη συνοχή στα σχόλια χρησιμοποιούνται λέξεις­φράσεις όπως :  πρώτον –  δεύτερον  – τέλος.   εν   όλω   ή   εν   μέρει. Παράδειγμα Η   αγορά   εργασίας   συχνά   παρουσιάζει   τρία   προβλήματα   ταυτόχρο­ να.  μολονότι . Για πα­ ράδειγμα   η   εκπαίδευση   στη   χώρα   μας  (διαιρετέα   έννοια)  διακρίνεται     σε   βασική. Tο   άλλο  αντιστέκεται    και   προσπαθεί     με   σύνεση     και   περίσκεψη     να   .  Για   την   εξασφάλιση     της   συνοχής. Στα σχόλια  πα­ ρουσιάζονται   αναλυτικά   με   τη   σειρά   κάθε   μέρος  (είδος)  που   προήλθε   από   τη   διαί­ ρεση.ά. Γιατί  ο   πολίτης   κάθε   τόσο.  χρησιμο­ ποιούνται  αντιθετικοί  σύνδεσμοι και  φράσεις όπως :  αντίθετα.  διότι. αλλά  θέλγει  σαν πυρετώδης   αναμονή.  που   χωρίς   αυτά. Στα σχόλια  εξηγούνται τα χαρακτηριστικά  του  α΄ όρου και ύστερα τα διαφο­ ρετικά   χαρακτηριστικά   του   β΄   όρου.  με   τους   ελεύθερα   εκλεγμένους   αντιπροσώπους   του. υποκύπτει και κυβερνάται σύμφωνα με το   Συνταγματικό   χάρτη   που   ο   ίδιος.   Γιατί  ή   πολιτεία   που   ο   ίδιος με ελεύθερη συγκατάθεση όρθωσε.  (Θ.  σε   καθορισμένη   προθεσμία   ερωτάται   αν   θέλει και ποιους θέλει να τον κυβερνήσουν ως εκπρόσωποι του.  άνθρωπος   αυθεντικός   δε   νοείται»   (Kώστας Tσιρόπουλος) 3. Λιανός) 4.λπ.   άτομα   που   προκειμένου   να   είναι   άνεργα   προτιμούν   να   εργασθούν   ορισμένες   ώρες   ή   ορισμένες   ημέρες   (υποαπασχολούμενοι)   και   άτομα   που   αναγκάζονται   να   εργασθούν   σε   θέσεις   εργασίας   των   οποίων   το   περιεχόμενο   είναι   άσχετο.  καθόσον.   αν και.  όμως.   υποαπασχόληση   και   ετεροαπασχόληση.  Παράδειγμα   «  Στη   δημοκρατία   κάθε   άνθρωπος   είναι   σεβαστός.παράθεση   πειστικών   επιχειρημάτων  στα   σχόλια.   το ένα  ­ το άλλο κ.  από τη μια ….   μέση και ανώτατη (είδη) με κριτήριο τη βαθμίδα (διαιρετική βάση). Παράδειγμα   “Mέσα   στην     ιστορική     πορεία     του   πνεύματος    δυο    αντίθετα     ρεύματα   υφαίνουν  με την ορμή τους την κίνηση των ιδεών.λπ.   με   τις   σπουδές τους ή τις ειδικεύσεις τους (ετεροαπασχολούμενοι). ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΣΎΓΚΡΙΣΗ .  Με   άλλα   λόγια.  γιατί.   παρατηρούμε   ταυτόχρονα   άτομα   που   επιθυμούν   να   εργασθούν   και   δεν   βρίσκουν   κανενός   είδους   εργασία   (άνεργοι).ΑΝΤΊΘΕΣΗ Στη   θεματική  περίοδο   παρουσιάζονται  οι   δύο  όροι  της   σύγκρισης  ­  αντίθε­ σης. από την άλλη… κ.  προς    κάτι    ανείπωτο   ακόμη. δεν έχει πραγματοποιηθεί. κάτι   που  δεν   έχει   άνετα  σαρκωθεί  στη   σκέψη  και στη διατύπωση.  σύνταξε.   ήτοι   ανεργία. Η διαίρεση γίνεται με βάση κάποιο κριτήριο (διαιρετική βάση).  Συνήθως χρησιμοποιούνται   διαρ­ θρωτικές   λέξεις   που   δηλώνουν   αιτιολόγηση  :  επειδή. αφού κ.  ωστόσο.

 ανικανότητα χειρισμών. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΟΡΙΣΜΌ ΚΑΙ ΔΙΑΣΆΦΗΣΗ Στη   θεματική   περίοδο   ορίζεται   η  (οριστέα)  έννοια.   Τα   πάντα  έχουν   καλώς  στον   κυβερνητικό   πολιτικό   λόγο∙  τα   πάντα  βαίνουν   κατά   κρημνών  σύμφωνα   με   τον   πολιτικό   λόγο   τής   αντιπολίτευσης.  Ο   κυβερνητικός   λόγος   μιλάει  καταξιωτι­ κά  για  σημαντικό   έργο  που   έχει   συντελεστεί.λπ. δηλαδή  το   γνώρισμα   που   την   ξεχωρίζει   από   τα   άλλα   είδη   του   ίδιου   γένους. κ.ΑΠΟΤΈΛΕΣΜΑ Η   θεματική  περίοδος   διατυπώνεται    έτσι    ώστε   να   φαίνεται   σε   αυτή   το  αί­ τιο και το αποτέλεσμα.  για  γνώση   των   θεμάτων  και   για   πείρα.  άγνοια   των θεμάτων.  Ο   ορισμός   της   έννοιας  ξεκινά   από   την   ένταξη   της   στο  γένος. Στα σχόλια  εξηγείται η διαδικασία μετάβασης από το αίτιο  στα αποτελέσματα.   το   δοκιμασμένο.      (Γ.  Παράδειγμα Η  επιτάχυνση   και   το   βάθος   της   κινητικότητας  την   τελευταία   δεκαε­ τία (αποτελέσματα) είναι   πρωτόγνωρα   σημεία  των   καιρών   και   η  αιτία  της   διαδι­ κασίας   αυτής   είναι   ένας  συνδυασμός   νομικών   και   οικονομικών   παρα­ γόντων. Μπαμπινιώτης) 5. (από τον ημερήσιο τύπο) 6. έστω  προσωρινά.  όλο   και   συχνότερα   αναζη­ τούν αυτήν τη διεθνή διάσταση. απειρία.   για   επιτυχείς   χειρισμούς   κ.(αίτια)     Η   δημιουργία   μιας   ενιαίας   ευρωπαϊκής   αγοράς   διευκόλυνε   την   ελεύθερη   κυκλοφορία   αγαθών   και   ανθρώπων  στην  Ευρωπαϊκή Ένωση. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΑΊΤΙΟ .   Ο   αντιπολιτευτικός   πολιτικός   λόγος   είναι   προβλέψιμα  απαξιωτικός:  ανυπαρξία   έργου  από   το   κυβερνών   κόμμα.λπ.  δηλαδή   το   πλησιέστερο   σύνολο   στο   οποίο  ανήκει.   Είναι   πλήρως  καταξιωτική  στον   πολιτικό   λόγο   τού   κυβερνώντος   κόμματος   και   εντελώς  απαξιωτική  στον   λόγο   τής   αντιπολίτευσης.κρατήσει       το     με   αγώνες     πραγματοποιημένο.  που   δρουν   συμπλη­ ρωματικά   σχεδόν   σε   όλους   τους   τομείς   της   πολιτικής.   τη   θετική     και   σίγουρη κατάκτηση  που λαμποκοπά  σαν ώριμος καρπός”. ανάλο­ γα   αν   ανήκει   στο   κόμμα   που   κυβερνά   ή   στα   κόμματα   τής   αντιπολίτευσης.Παπανούτσος) Επισήμανση  Στην   επόμενη   παράγραφο   ακολουθείται   ένας   διαφορετικός  τρόπος  οργάνωσης  των σχόλιων. Αντί   για παράθεση συνολικά των χαρακτηριστι­ κών   του   α΄  και   ύστερα   των   αντίθετων   του   β΄  όρου.  Αυτή  τη στιγμή η διεθνής  παιδεία είναι απαραίτη­ τη για ταλαντούχους νέους και οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στρατολογούν στελέχη   από   ολόκληρη   τη   Γηραιά   Ήπειρο.  παρουσιάζονται   ένα  προς  ένα  τα αντίθετα γνωρίσματα : Παράδειγμα Η ρητορική τού  πολιτικού λόγου χρησιμοποιεί  αντίθετες τακτικές.  Σχηματικά     ο  ορισμός έχει ως εξής : ΟΡΙΣΤΕΑ  ΕΝΝΟΙΑ      = ΓΕΝΟΣ     + ΕΙΔΟΠΟΙΟΣ  ΔΙΑΦΟΡΑ . Για να ολοκληρωθεί  ο ορισμός δίνουμε και την   ειδοποιό διαφορά.  Οι   ευρωπαϊκές   κυβερνήσεις. Έκτοτε  έχει   αυξηθεί   κατακόρυφα   ο   αριθμός   των   Ευρωπαίων     που   αποκτούν   πτυχίο   εκτός   του   τόπου καταγωγής τους και πολλοί εξ αυτών παραμένουν στη νέα τους πατρίδα για   να εργασθούν.          (Ε.

  Αλλά  όπως. ενώ η διάκριση  των εξουσιών προστατεύει  από ενδε­ χόμενα φαινόμενα αυταρχισμού της εξουσίας.. Παράδειγμα Πόσες   φορές   δε   θ’  ακούσετε   να  παρομοιάζουν  το   σήκωμα   μερικών   αν­ θρώπων   χωρίς   αξία  ­χωρίς   αληθινά   φτερά. . Ο διάλογος.  έτσι  μας   γελά.  στη   σκόνη.. έτσι  κ.  στη   λάσπη.  με   μακριές   δυνατές   φτερούγες. Για παράδειγμα ο  προηγούμενος   ορισμός   της   δημοκρατίας   (  το   πολίτευμα   στο   οποίο   την   εξουσία   ασκεί ο λαός) γεννά ερωτήματα ως προς το τι ακριβώς είναι πολίτευμα και με ποιο  τρόπο εξασφαλίζεται η λαϊκή εξουσία. ο σεβασμός στη διαφορετική άπο­ ψη. μόλις πάψει να φυσά το αγεράκι  το κουρελόχαρτο πέφτει  στον τζίγκο.   στο   δρόμο.   Εντούτοις   πέρα   από   ένα   πολιτικό   σύστημα   η   δημοκρατία    αναγνωρίζεται   ως    ένα   σύνολο   αξιών    που   καλεί   τον άνθρωπο σε μια ανοδική πορεία.  Πρόκειται   δηλαδή   για   εκείνο   το   σύστημα   πολιτικής   οργάνωσης   στο   οποίο   ο   λαός   συμμετέχει   στη   λήψη   των   αποφάσεων   που   καθορίζουν   τη   ζωή   του. Τύπος. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΑΝΑΛΟΓΊΑ Στη     θεματική   περίοδο   παραλληλίζονται   /   παρομοιάζονται   δύο   όροι.  Παράλληλα   υπάρχουν θεσπισμένοι  μηχανισμοί   ελέγχου  (Βουλή. . κ.  με  το   άδοξο   πέσιμό  του   βλέπουμε   πως   δεν ήταν τίποτα και πως τόσον καιρό μας γελούσε.).χ.  που   ένα   ευνοϊκό  αεράκι  μπόρεσε   να  το  ανεβάσει   για   λίγες   στιγμές   μεσούρανα.λπ.  έτσι  πέφτει   κι   ο   ψευτοανεβασμένος   άνθρωπος   μόλις του λείψει η εξωτερική δύναμη. όπως.   όταν   βρίσκεται   στο   ύψος   του   κι   ο   ανάξιος   άνθρωπος   πως   κάτι   είναι.   χωρίς   εσωτερική   δύναμη­   με   το   πέταγμα   ενός  κουρελόχαρτου.   ώστε να  αποφεύγεται  η αυθαιρεσία.  2.λπ.Π.   μες   στο   φως   και   τη   δόξα   ενός   ηλιοβασιλέματος.   Κι  όπως  μας   γελά   το   κουρελόχαρτο   πως   είναι   ένα   ζωντανό   κι   άσπρο   πουλί.  Στον εντοπισμό της συγκεκριμένης μεθόδου ανάπτυξης μπορούν να μας  βοηθήσουν οι λέξεις: σαν. 7.   Συνήθως   μιλώντας   για   δημοκρατία   εννοούμε   το   πολίτευμα   στο   οποίο   η   εξουσία   απορρέει   και   ασκείται   από   το   λαό.  .      Δημοκρατία     εί­ ναι το     πολίτευμα   (στο  την εξουσία ασκεί ο λαός.  Ύστερα.  η   μετριοπάθεια   και   το   ενδιαφέρον   για   τα   κοινά   αποτελούν   χαρακτηριστικές   τέτοιες   αξίες   που   συνιστούν   την   πεμπτουσία   της   δημοκρατίας   ως   καθημερινού   τρόπου ζωής. οποίο) Στα σχόλια διασαφηνίζεται και συμπληρώνεται ο ορισμός. Παρακάτω παρουσιάζονται δύο παράγραφοι  για  τη δημοκρατία στις οποίες τα σχόλια διασαφηνίζουν τον  ορισμό με διαφορετι­ κό τρόπο:  Παραδείγματα 1.   Οι   τελευταίοι   είναι   υποχρεω­ μένοι   να   κινούνται   στα   πλαίσια   των   νόμων   και   του   δημοκρατικού   Συντάγματος.   Στα  σχόλια χρησιμοποιούνται  εκτεταμένες παρομοιώσεις που επιβεβαιώνουν αυτή την  αναλογία.   Συνήθως   μιλώντας   για   δημοκρατία   εννοούμε   το   πολίτευμα   στο   οποίο   η   εξουσία   απορρέει   και   ασκείται   από   το   λαό.  Η   συμμετοχή  αυτή    στην   εποχή  μας   πραγματοποιείται     μέσω   αιρετών   αντιπροσώπων. η προστασία που τον σήκωσε απ’ τα χαμηλά.

(αιτιολόγηση) Παλαιότερα  ο μαθητής περίμενε να φω­ τιστεί  αποκλειστικά  και µόνο από το δάσκαλό του.  το  «κλίμα»   του σχολείου έχει αλλάξει. “Αθηναϊκές επιστολές”. Αθήνα 1976 ) .  Τότε   μι­ λάμε   για   ανάπτυξη   με   συνδυασμό   μεθόδων   και   εντοπίζουμε    τους   συγκεκριμένους  τρόπους ανάπτυξης επισημαίνοντας  τα  αντίστοιχα χωρία. Ξενόπουλος.  γεωγραφικές.  το   ηλεκτρικό   φως.   με   το   οποίο   κόβουμε   το   ψωμί.  με   το   οποίο   επικοινωνούμε   εξ   αποστάσεως. (Θ. κοσμογραφίας.  φυ­ σικής.» Η Παιδεία το µεγάλο μας πρόβληµα». Τσολάκη.   Το   μαχαίρι.  η   τηλεόραση­  ρέουν   μέσα   στο   σπίτι.  Γιατί  σήμερα   και   τα   παιδιά   είναι   πολύ   διαφορετικά   από   άλλοτε   και   ο   αέρας.  με   το   οποίο   φωτίζουμε   το   θέατρο.   είναι  παραδείγματα  των   στοιχείων   της   τεχνολογίας.  το   περιοδικό. ανάλογα  µε  τη δύναμη  και  την  όρεξή  του.  η   επόμενη   παράγραφος   αναπτύσσεται   με  ορισμό (στη   θε­ ματική περίοδο) και παραδείγματα (στα σχόλια). να   προμηθεύεται  ελεύθερα   και   απεριόριστα  «ειδήσεις»  από  όλες  τις   περιοχές   της  αν­ θρώπινης   περιέργειας:  ιστορικές. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΌ Μ ΕΘ Ό Δ Ω Ν Η παράγραφος δεν αναπτύσσεται πάντοτε με έναν από τους προηγούμενους  τρόπους.   το   πιεστήριο. χημείας. (Γρ. ηλεκτρολογίας.   ο   ηλεκτρονικός   υπολογιστής. “Από   το λόγο στη συνείδηση του λόγου”). Π.  Δεν   αληθεύει  όμως   τη   δική µας  εποχή.  βιολογικές.(σύγκριση  –   αντίθεση) Μπορεί  λοιπόν  ο μαθητής. κάθε λογής τεχνικής».  το   ραδιόφωνο. Παπανούτσος. Λιανός) Το   επόμενο   παράδειγμα   προέρχεται   από   τις   πανελλαδικές   εξετάσεις   του  2004. Η παράγραφος αναπτύσσεται με αιτιολόγηση  και σύγκριση – αντίθεση.   (Ε.  «Αξιοπρόσεχτη   η   παρατήρηση.   το   τηλέφωνο. στο βιβλίο του Χρ.  ανθρωπολογικές. Σήμερα  οι   πηγές   των  πληροφο­ ριών   έχουν   πολλαπλασιαστεί   σε  βαθμό   εκπληκτικό   και  οι   κρουνοί   τους  ­η  εφημερί­ δα. Για   παράδειγμα. Στην κατανόηση συμβάλλουν και  οι λέξεις «ορίζεται»  και «παραδείγματα» Ας   δεχθούμε   ακόμη   ότι   η   τεχνολογία  ορίζεται  ως   το   σύνολο   των   μεθόδων   τις   οποίες   οι   άνθρωποι   χρησιμοποιούν   για   να   πετύχουν   τους   σκοπούς   τους   και   να   ικανοποιήσουν   τις   ανάγκες   τους.   με   το   οποίο   τυπώνουμε   τα   βιβλία. 8.   με   τον   οποίο   κάνουμε   αριθμητικές   πράξεις   και   το   όπλο.  Συχνότερα     χρησιμοποιούνται   περισσότερες   της   μιας   μεθόδου.   με   το   οποίο   σκοτώνουμε.

 Ο πρώτος βλέπει τα πράγματα από τη θετική τους πλευ­ ρά.        Ε. τις  κάνουν  να  στρέφονται  ακόμη πιο δεξιά.  Και   αν   ακόμη   συναντήσει   δυσκολίες   ή  προβλήματα.  (από τον ημερήσιο Τύπο) Θεματική   περίο­ δος                                               …  Σχόλια                                                … .  Λόγω   της   ανισότητας   στην   οικονομική   ανάπτυξη.ν.ν.  τα μελανά στοιχεία  μιας  κατάστασης.  σελ 53 Β)   Η σταθερά  ανερχόμενη  ανεργία και η εντεινόμενη πόλωση μεταξύ πλού­ σιων  και  φτωχών   μετατρέπουν   μερικούς  τόπους  σε  εστίες  κοινωνικών  παριών.  αυτός   τα   υπερεκτιμά   και  προβληματίζεται   τόσο. Π .Από τη θεωρία στην πράξη Άσκηση     1      Να     εντοπίσετε     τα   δομικά   μέρη     και   τους   τρόπους  ανάπτυξης των παρακάτω  παραγράφων. Μένει στις αρνητικές πλευρές μιας κατάστασης  και  στις   πιο   αδιέξοδες   πτυχές   του   προβλήματος. 89  ή  συνολικά στο τέλος των ασκήσεων όπως κ. Ο απαισιόδοξος λει­ τουργεί  εντελώς διαφορετικά.  δε   θα  πιστέψει ότι όλα  είναι «μαύρα και άραχνα» και ότι δεν υπάρχει  διέξοδος.  Πρόκειται   για   δύο   ανθρώπι­ νους   τύπους   τόσο   διαφορετικούς. αναπτύσσοντας  την  αίσθηση  της   ξενοφοβίας    και   της   ανθρωποφοβίας    και   καθώς   η   Τρίτη   Βιομηχανική   Επα­ νάσταση   εξαπλώνεται   σε   όλους   τους   τομείς   της   οικονομίας. Χωρίς να  υποτιμά τις  απώλειες. Για πολλούς η ανεργία είναι άρρηκτα δε­ μένη   με   την   εγκληματικότητα.  ώστε   να   χαλά   η   διάθεση   του.  πιστεύει ότι τα πράγ­ ματα θα γίνουν καλύτερα.  τα   ρεύματα   των   οικονομικών   μεταναστών   παραλύουν   από   φόβο   τις   συντηρητικές  δυνάμεις.  ώστε   το   ίδιο   πράγμα   ο   ένας   να   το   βλέπει   με   τα  πιο μελανά και ο άλλος με τα πιο ρόδινα χρώματα.  δε   θα   πανικοβληθεί.  Ακόμη   και   καθημερινά   προβλήματα  ρουτίνας. Παπανούτσος Θεματική   περίο­ δος                                               …  Σχόλια                                                … Κατακλείδα                                                … παρα­ δείγ­  ματα διαίρε­ ση σύγκρι­ ση αντι­ θεση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Πίνακες όπως κ.   είναι   γεγονός   ότι  τόσο η βία όσο και η εγκληματικότητα θα αυξάνονται με ταχύτατους ρυθμούς.  που   αργά   ή  γρήγορα   θα   βρουν   το   δρόμο   τους. σελ. πα­ ρανόμων και πολιτών τρίτης κατηγορίας. για αυτό και δεν καταθέτει τα όπλα. Α)  Τεράστιο   χάσμα   χωρίζει     τον   άνθρωπο   που   αντιμετωπίζει   αισιόδοξα   τη  ζωή από τον απαισιόδοξο.

  κατίσχυση   του   κατανα­ γκασμού   της   ακροαματικότητας   και   ακραία   επιδίωξη   της   υψηλής   τηλεθέασης. αν  καλοσκεφτούν   και  ζυγίσουν    πιο ψύχραιμα  τα  δεδομένα . Παπανούτσος Θεματική   περίο­ δος                                               …  .  στην   κάθε   περί­ πτωση.  Νομίζει   κανείς   ότι.  Ε.  Το  «ναι»  έρχεται   εύκολα   και   τις   περισσότε­ ρες φορές στο στόμα τους. κάτι το σκληρό  και τραχύ.  ακόμη    και   όταν   έπειτα   από   ψυχραιμότερη   κρίση   και   επιγενέστερη   συμπάθεια    φα­ νούν   υποχωρητικοί.   εξάπλωση του νόμου της αγοράς ­ και  είναι απότοκες ευρύτερων κοινωνικοπολιτι­ σμικών   αλλαγών:  υποβάθμιση   της   πολιτικής. Π.  έχει να κάμει με ένα εντελώς διαφορετικό ψυχικό κλίμα. Εκεί  αιθρία.  Αυτοί   ξεκινούν   αρνητικά. Το Βήμα   Θεματική   περίο­ δος                                               …  Σχόλια                                                … Κατακλείδα                                                … παρα­ δείγ­  ματα διαίρε­ ση σύγκρι­ ση αντι­ θεση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Δ)  Χαρακτηρολογικά   οι   άνθρωποι    μπορούν  να   μοιραστούν   σε  δυο  κατη­ γορίες  :    στους  «ανθρώπους   του   ναι»  και   τους  «ανθρώπους   του   όχι». νικηθούν  από  τις  αμφιβολίες  ( τις  θεωρητικές) ή τις  δυσκολίες  ( τις  πρακτικές) και  αναθεω­ ρήσουν   την   αρχική   τους   τοποθέτηση.  ιδεολο­ γία ενός συνεχώς εντεινόμενου ατομικισμού. ανοι­ χτός ορίζοντας.  Οι  πρώτοι. Εδώ συννεφιά.  όταν προκαλούνται  να εκδηλωθούν  αυθόρμητα  συμπεριφέρονται  θετικά.     Φωτεινή Τσαλίκογλου. έστω   και  αν  αργότερα.  Οι   εκπομπές   αυτές   συνδέονται   με   βασικές   αλλαγές   της   εποχής   μας     που   έχουν  επέλθει   στο   τηλεοπτικό   τοπίο.  από   το  ‘80  κι   έπειτα  ­  εισβολή   της   ιδιωτικής   τηλε­ όρασης   και   σκληρός   ανταγωνισμός   ανάμεσα   στα   κανάλια. κάτι το μαλακό και λείο. Αντίθετα οι άνθρωποι της άλλης κατηγορίας  αρχί­ ζουν   πάντα   με   το   «όχι».Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               … διαίρε­ ση σύγκρι­ ση αντι­ θεση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Γ)  Ως  reality shows  προσδιορίζονται   οι   εκπομπές   που   στηρίζονται   σε   μια   ατο­ μική αφήγηση   κατά   προτίμηση  “δυστυχισμένης” ζωής  και  οι  οποίες  αποτελούν  ένα  σύμπτωμα   ή   και   ένα   λογικό   επακόλουθο     τηλεοπτικών   και   κοινωνικών   συνθηκών.   η   άρνηση   είναι   κατά   κανόνα   η   πρώτη   αντίδρασή   τους. κλεισούρα.  κρίση   του   κράτους   πρόνοιας.

 3.Σχόλια                                                … Κατακλείδα                                                … παρα­ δείγ­  ματα διαίρε­ ση σύγκρι­ ση αντι­ θεση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Ε)    Στην   έκθεση   της   Διεθνούς   Επιτροπής   της  UNESCO  για   την   εκπαίδευση  στον 21ο αιώνα τονίζεται ότι η δια βίου εκπαίδευση πρέπει να στηρίζεται στους πα­ ρακάτω   τέσσερις   πυλώνες.  που   αποτελούν   διαφορετικά   είδη   μάθησης: 1.  2. η ανάπτυξη  του  φυτού  δε θα συντελεστεί.   Για   τον   λόγο   αυτόν   η   εκπαίδευση   δεν   πρέπει   να   παραμελεί   την  ανάπτυξη των ατομικών δυνατοτήτων.  Μα­ θαίνω να ζω με τέτοιον τρόπο. 4.  της   αμοιβαίας   κατανόησης   και   της   ειρήνης.  Μαθαίνω  πώς   να   αποκτώ   τη   γνώση.   Όπως  η ανάπτυξη του καθορίζεται από το σπέρμα  κι  εξαρτάται από τη γη  και  το  .  με   σεβασμό  στις   αξίες   του   πλουραλισμού.  Μαθαίνω  να  συμβιώνω.  κατανοώντας    τους  άλλους   και  έχοντας   επίγνωση   των   κοινωνικών   αλληλεξαρτήσεων  ­συμβάλλοντας   στην   πραγ­ ματοποίηση   κοινών   δράσεων   και   στη   διευθέτηση   των   συγκρούσεων­.  συνδυάζοντας   ικανοποιητικά   μια   ευρύτατη   γενική   παι­ δεία με τη δυνατότητα  εμβάθυνσης   σε   ορισμένα  θέματα.  2000) Θεματική   περίο­ δος                                               …  Σχόλια                                                … Κατακλείδα                                                … παρα­ δείγ­  ματα διαίρε­ ση σύγκρι­ ση αντι­ θεση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία ΣΤ)  «Η   ανάπτυξη    του    ανθρώπου    μοιάζει    με  την   ανάπτυξη   του  φυτού. τις φυσικές ικανότητες του ατόμου και τη δεξιότητα της επικοινωνίας.  είναι   επόμενο     να   το   φάνε     τα   ζώα. ώστε να αναπτύσσω την προσωπικότητά  μου και να  μπορώ να ενεργώ  με μεγαλύτερη  αυτονομία  και  περισσότερη  κρίση και προσωπική  υπευθυνότητα.  θα   κινδυνεύσει     να  σπάσει   ή   να   στραβώσει∙  αν   δεν   προφυλαχτεί. με  παράλληλη ευαισθησία στη χρήση της μητρικής γλώσσας. Tο  σπέρμα  δίνει  στο φυτό  τη  δυνατότητα  να φυτρώσει  και να αναπτυχθεί  σύμφωνα  με το είδος του. Μαθαίνω να ενεργώ  με τέτοιον τρόπο. ώστε να αποκτώ όχι μόνο επαγγελματική κατάρτιση αλλά και γε­ νικότερα   τη   δυνατότητα   να   αντιμετωπίζω   διάφορες   καταστάσεις   και   να   εργάζο­ μαι   αρμονικά   σε   ομάδες. την αίσθηση του  ωραίου.    (απόσπασμα   από   το   κείμενο   των   Πανελλαδικών   εξετάσεων   Γ΄Λυκείου. τη μνήμη. Αν  σε περίοδο  ξηρασίας  το  φυτό  δεν ποτιστεί. τη λογική κρίση.  Αν   όμως   το  περιβάλλον    δεν   είναι    ευνοϊκό. Παρέχει δυνατότητες  και  προσδιορίζει  την πορεία  και την μορφή  της  ανάπτυξης. θα  ξεραθεί∙ αν  κατά   την   ανάπτυξη     ο     κορμός     του     αφεθεί     στους     ανέμους.

  μετατρέπονται   σε  «κατεστημένα»  που   αγνοούν   τη   γνήσια   λαϊκή  βούλη­ ση. χάρηκε   πλούτη  και  τι­ μές) έχει  συναποφασίσει τα εγκλήματα  που διαπράχτηκαν  και επομένως  είναι  συ­ νυπεύθυνος  με εκείνους  που τα πρόσταξαν”   (Ε. Γιατί.  τους     φίλους. έτσι και η ανάπτυξη της προσωπικότητάς του προσδιορίζεται από  τις   έμφυτες     δυνατότητες   του   ανθρώπου   και   εξαρτάται   από     το   κοινωνικό     περι­ βάλλον. που υποτίθεται πως τον αντιπρο­ σωπεύουν. αντιλαϊκά συμφέροντα.  οδηγεί   το   έθνος   στη   σωτηρία.  στην   ευημερία   και   στην   απαράμιλλη   δόξα.  τα   έντυπα   και   τα   θεάματα.  το   σχολείο.  από   την   οικογένεια. Παπανούτσος) Θεματική   περίο­ δος                                               …  Σχόλια                                                … Κατακλείδα                                                … παρα­ δείγ­  ματα διαίρε­ ση σύγκρι­ ση αντι­ θεση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Η)  Ο   λαϊκιστικός   λόγος   ορίζει   το   λαό   σαν   μια   ουσία.περιβάλλον  του. Π. είτε επειδή  .  Η   βούλησή   της.  εφόσον ακόμη έδειξε  ανεπιφύλακτη  εμπιστοσύνη  στις  επιδιώξεις  και  στις  θελή­ σεις  τους  και  όχι μόνο ανέχτηκε  την ταπείνωση  αυτής  της δουλείας  αλλά  βρή­ κε   και   άνετο   το  ζυγό    της  (  δέχτηκε   παντοειδείς   εύνοιες.                             (Δημήτρης  Σακκάς) Θεματική   περίο­ δος                                               …  Σχόλια                                                … Κατακλείδα                                                … παρα­ δείγ­  ματα διαίρε­ ση σύγκρι­ ση αντι­ θεση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Ζ)  “Δεν     είναι     λοιπόν     δυνατό     να   απαλλαγεί       από     τον   καταλογισμό     των  πράξεών  του ο εγκληματίας πολέμου  και ο βασανιστής  συνανθρώπων  του με τον  ισχυρισμό  ότι  αυτός   απλώς  εξετέλεσε   το  καθήκον    του   υπακούοντας (σύμφωνα  με τον όρκο  του)  σε  ρητές  διαταγές  των φορέων  της εξουσίας.  Με   άλλα  λόγια  ο  λαός  σαν   μια   αμετάβλητη   και   εγγενώς   καλή /  σοφή  ύπαρξη  δεν   κάνει   ποτέ  λάθη.  όταν   γίνεται   σεβαστή. είτε επειδή ακολουθούν τα δικά τους στενά.  εφόσον  ο  ίδιος  αναγνώρισε  στους  ταγούς  του  το δικαίωμα  να προστάζουν  οτιδήποτε   θε­ ωρούν  χρήσιμο για  την πραγματοποίηση ενός  σκοπού που τον ξέρει ή  τον εικάζει.  την πολιτιστική  ατμόσφαιρα».  σαν   μια   διαχρονική  οντότητα   που   παραμένει   η   ίδια  «δια   μέσου   των   αιώνων»  και   η   οποία   είναι   από   τη  φύση   της   καλή   και   πολιτισμικά   ανώτερη. Τα λάθη γίνονται όταν οι πολιτικές ηγεσίες.

  Μουζέλη. το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί σε πολλά επαγγέλματα.  ο εργαζόμενος   είναι  πολύ   περισσότερο  ελεύθερος  να  καθορίσει   τον   ρυθμό   εργασίας   του   εκτελώντας   την   εργασία   του   στον   προσωπικό  του   υπολογιστή   και   συνδεόμενος   μόνο. η εργα­ σιακή του   ζωή  είναι   πολύ   περισσότερο   ελεγχόμενη  μέσω   της   τεχνολογίας   και   έχει  πολύ   λιγότερη   ευελιξία   ως   προς   τον   τρόπο   που   θα   οργανώσει   τον   εργάσιμο   χρόνο  του.  με   τα   μειωμένα   δίδα­ κτρα   σπουδών   που   καταβάλλουμε.  . για έναν εργοδότη  ή   πελάτη.  Τα   δικαιώματα   που   έχουμε   ως   Ευρωπαίοι   πολίτες   καθιστούν  τη ζωή μας πιο εύκολη. Στη  δεύτερη  περίπτωση. Με τη χρήση του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος.υπακούουν   στα   κελεύσματα   των  «εξωτερικών   εχθρών»  του   έθνους.  με   το   δίκτυο   της  επιχείρησης.  λοιπόν. σε τοποθεσίες εκτός του παραδοσιακού εργασιακού χώρου.  έπαψε   να   είναι  όραμα και μετατρέπεται σε τρόπο ζωής.  Θεματική   περίο­ δος                                               …  Σχόλια                                                … Κατακλείδα                                                … παρα­ δείγ­  ματα διαίρε­ ση σύγκρι­ ση αντι­ θεση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Ι)  Σύμφωνα   με  την   Ευρωπαϊκή  Ένωση.  το   πρόγραμμα   Σωκράτης)  συνειδητοποιούμε   ότι   η   Ευ­ ρωπαϊκή   οικογένεια   είναι   μια   πραγματικότητα.  Οι   δύο   βασικοί   τρόποι   τηλεργασίας   είναι   είτε   κάποιος   να   είναι  υπάλληλος σε έναν εργοδότη είτε ελεύθερος επαγγελματίας.  Ν.  η  τηλεργασία   μπορεί   να  οριστεί  ως η  μορφή   εργασίας   που   εκτελείται   από   ένα   άτομο   κυρίως   ή   σε   ένα   σημαντικό   μέρος  της.   τα   τόσα   προγράμματα   ανταλλαγής   μαθητών  στη   σχολική   ζωή  (όπως   π.  όταν   είναι   απαραίτητο. Στην πρώτη περίπτω­ ση.   και   η   οποία   περιλαμβάνει   τη   χρήση   των   τηλεπικοινωνιών   και   προηγ­ μένων   τεχνολογιών  πληροφόρησης   ως   ένα  ουσιαστικό  και κεντρικό χαρακτηριστι­ κό   της   εργασίας.  Το Βήμα  Θεματική   περίο­ δος                                               …  Σχόλια                                                … Κατακλείδα                                                … παρα­ δείγ­  ματα διαίρε­ ση σύγκρι­ ση αντι­ θεση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Θ)  Η Ενωμένη Ευρώπη είναι μια πραγματικότητα και αυτό διαφαίνεται στην  καθημερινή  μας   ζωή. ο εργαζόμενος είναι μόνιμα συνδεδεμένος με το δίκτυο των εργοδοτών. την απλή  επίδειξη   ταυτότητας   για   να   μεταβούμε   σε   μια   άλλη   χώρα.χ.  Η   Ευρώπη.

(απόσπασμα από το κείμενο των Πανελλαδικών εξετάσεων Β΄Λυκείου.   2000) Θεματική   περίο­ δος                                               …  Σχόλια                                                … Κατακλείδα                                                … παρα­ δείγ­  ματα διαίρε­ ση σύγκρι­ ση αντι­ θεση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία (Οι   απαντήσεις   των   ασκήσεων   βρίσκονται   στο   τέλος   του   Πρώτου   Μέρους.  σελίδα  ) .

2Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : Η ΠΕΙΘΩ Η   λεκτική   επικοινωνία   ως     συνειδητή   κοινωνική   δραστηριότητα   είναι   μια  σκόπιμη   λειτουργία   αλληλεπίδρασης.  Ποιες   λοιπόν   είναι   αυτές   οι  τεχνικές / τρόποι πειθούς και ποια μέσα χρησιμοποιεί ο πομπός για να πείσει .  Από   την   άλλη   μπορεί   να  μετατραπεί   σε   μια  επικίνδυνη   δύναμη   χειραγώγησης    όσων    αδυνατούν   να   διακρί­ νουν     τις   τεχνικές   με   τις   οποίες   ο   πομπός   προσπαθεί   να   επιβάλλει   τη   δική   του  ­   ορθή ή εσφαλμένη ­ γνώμη ή θέληση.  ώστε   να   μπορούμε   να   τις   διακρίνουμε   σε   ένα   προφορικό   ή  γραπτό   κείμενο   και   να   τις   αξιολογούμε   αντικειμενικά.  Επο­ μένως η τέχνη της πειθούς είναι μια  ικανότητα που προσδίδει στον κάτοχό της δύ­ ναμη  να   επιβάλλεται   και   να     προωθεί   τις   επιδιώξεις   του.  Μέσω   αυτής   ο   δέκτης   αποδέχεται   την   ορθότητα   μιας  άποψης. Για αυτό επιβάλλεται να αποκρυπτογραφούμε  τις   τεχνικές   πειθούς.   Ένας   από   τους   στόχους    αυτής   της   αλληλε­ πίδρασης       είναι     η    πειθώ.   ενστερνίζεται     και   υιοθετεί   ιδέες   και   ενεργεί     σύμφωνα   με   αυτές. .

 Επίκληση  στο  ήθος  1. Χιούμορ / ειρωνεία 4. Πορίσματα  ερευνών 5. 4. Επίθεση   στο  ήθος  του  αντιπάλου • Προσπάθεια ηθικής μείωσης  του αντιπάλου με αρνητικούς χαρα­ κτηρισμούς για το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά του. Επιχειρήματα 1. Επίκληση  στο  συναίσθημα   του δέκτη 1. σελ 47  αλλά κάθετος και όχι οριζότιος Σημαντικό να έχει τη δομή δέντρου Ι. Επίκληση  στην  αυθεντία • Ενίσχυση   των  επιχειρημάτων  με  αναφορά  σε  ρήσεις  και απόψεις  . Επίκληση  στο  ήθος  του  πομπού • Προβολή     της   εικόνας   του   ως   έντιμου. Γνωμικά  2. Αφήγηση 3. Επαγωγικός     συλλογισμός 3.    ΣΥΝΟΠΤΙΚΌΣ    ΠΊΝΑΚΑΣ Όπως κ. Αναλογικός      συλλογισμός Β.   υπεύθυνου  κ. Παραδείγματα 2. Ρητορικά ερωτήματα  Γ. ΤΡΌΠΟΙ   ΚΑΙ  ΜΈΣΑ    ΠΕΙΘΟΎΣ Α. Τεκμήρια 1. Ποιητική  γλώσσα / σχήματα λόγου 5. Παραγωγικός  συλλογισμός 2.   αξιόπιστου. Επίκληση   στη   λογική 1. 3. Γεγονότα 3.λπ. Στατιστικά στοιχεία 4. Επίκληση  στο  ήθος  του  δέκτη   • Παρακίνηση   της   φιλοτιμίας   του   δέκτη   με   αναφορά     στην   ηθική  και τις αρετές  του. 2.ν. Περιγραφή  2. Αλήθειες  6.

  που   μπο­ ρούν   να   καταστρέψουν   και   την   ανθρωπότητα   και   τον   πολιτι­ σμό της».  Σήμερα   είναι  1  προς  80». Λιανός) Γεγονότα «Ο  σεισμός   του   Μπαμ   στο   Ιράν.  ΜΕΣΑ ΠΕΙΘΟΥΣ  Α.».     χρησιμοποιώντας   συλλογι­ σμούς για να  στηρίξει  την άποψη του με βάση τους κανόνες της λογικής.  σελ.  60 ή  ΕΙΔΗ  ΤΕΚΜΗ­ ΡΙΩΝ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Παραδείγματα «Πολλοί   φοβούνται   ότι   η   ανάπτυξη   της   τεχνολογίας   έχει   δια­ στάσεις   και  μορφές  που  απειλούν  τον  πολιτισμό. παρατηρήθηκε  έκρηξη  των   ανισοτήτων:  το  1960.σημαντικών προσώπων. Επίκληση  στη  λογική Όταν   ο  στόχος  είναι  η  απόδειξη  μιας   άποψης. Τεκμήρια Πρόκειται   για   συγκεκριμένα   στοιχεία   που   πηγάζουν   από     την     εμπειρία  και χρησιμοποιούνται   για   απόδειξη  μιας  άποψης. Αυθεντία   «O  Στέφαν  Bολφ.   παρά   την   σημαντική   αύξηση   του  πλούτου   που   παράγεται  στον  πλανήτη.  τότε   ο  πομπός απευθύνεται  στη   σκέψη   και   στην   κριτική   ικανότητα     του   δέκτη. δηλαδή επιχείρημα ή τεκμήρια. προκάλεσε  ολοκληρωτική καταστροφή». Όταν λοιπόν διακρίνουμε  στο κείμενο ένα από αυτά τα δύο. Για να το  πετύχει αυτό χρησιμοποιεί  επιχειρήματα  και  τεκμήρια.   που   έγινε   ακριβώς   ένα  χρόνο πριν. Στατιστικά   «Εδώ   και   σαράντα   χρόνια. Γενικές αλήθειες  Αποτελεί   κοινό     τόπο     ότι   ζούμε   στην   εποχή   της   πληροφόρη­ σης. αποκαλεί τους νέους αυ­ τούς  «Γενιά  Erasmus». Α.000  πτυχιούχοι   αυτών   των   ει­ δικοτήτων που εμπίπτουν σε μια από τις τρεις κατηγορίες που  ανέφερα πιο πάνω».  υπάρχουν  80. Το   προφανές  παράδειγμα   είναι   αυτό   των   πυρηνικών   όπλων.1. ή και τα δύο.α. (από   τη  Le  Monde diplomatique) στοιχεία   Αποτελέσματα  ερευνών «Σύμφωνα   με  πρόσφατη   έρευνα    που   δημοσιεύθηκε     στην  εφημερίδα  «Βήμα».  δηλαδή   για   επιβεβαίωση.  το   άνοιγμα   της   ψαλίδας   ανάμεσα  στο  20%  των   φτωχότερων   και   στο  20%  των   πλουσιότε­ ρων   ήταν  1  προς  30.1. (Θ.  σύμφωνα   με   το   πρόγραμμα   φοιτητικών  ανταλλαγών της E.   .E. τότε  ο πομπός επικαλείται τη λογική. Α.   Τεκμήρια μπορεί να είναι : Πίνακας όπως κ.ν.  ενίσχυ­ ση ή συμπλήρωση  των επιχειρημάτων.   καθηγητής   πολιτικής   επιστήμης   στο  αγγλικό Πανεπιστήμιο του  Mπαθ.

 δεν είναι χρυσός. .τι  λάμπει.Γνωμικά   Ό.

  τα   πράγ­ ματα   αντιστράφηκαν   άρδην.  ιδέες   και   αξίες. Οι  Έλληνες τους έστειλαν πολεμοφόδια με το μήνυμα. Ομιλία στην OXFORD  UNION) ΣΤ) Ο Έλληνας θα δουλέψει αργά ή γρήγορα στην ευρύτερη ευρωπαϊκή αγο­ ρά   εργασίας   και   πρέπει   να   έχει   τα   μέσα   να   σταθεί. δυσάρεστα για τον εξεταστικό μηχανισμό του λυκείου.  AEI  και  TEI  με   εκατοντάδες   τμήματα.  να   επιβιώσει   και    γιατί   όχι. Οι ίδιοι  Έλ­ ληνες   που   κατά   τον   αγώνα   για   την   ανεξαρτησία   τους   έστειλαν   στους   Τούρκους  στρατιώτες βόλια να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους. εναντίον τους. Ποιοι.  φτάσαμε   σήμερα   στο   εξής   πανεπιστημιακό   καθεστώς:  Αν   μέτρησα  καλά   η   χώρα   διαθέτει   πάνω   από  25  συγκροτήματα   τριτοβάθμιας   εκπαίδευσης.  Το   απόφθεγμα   έγινε. «Να τα βόλια.  αλλά   επειδή   γίνονται  αποδεκτές  και  επιβραβεύονται  από  το  σύνολο των  βαθμολογητών. Ναι.  να  διακριθεί.  ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ) Ε)  Σύμφωνα   με  το  δεύτερο   επιχείρημα   του   Βρετανικού  Μουσείου  «οι   αδαείς  και   δεισιδαίμονες   Έλληνες   ήταν   αδιάφοροι   για   την   τέχνη   και   τα   μνημεία   τους». (Μάριος  Πλωρίτης.  εννοώντας. (Μελίνα  Μερκούρη.  Αν   σ’  αυτά   προσθέσουμε   τις   στρατιωτικές   σχο­ λές φτάνουμε αισίως τα τριάντα. μην αγ­ γίξετε τις κολώνες». . εί­ ναι   τα   αποτελέσματα   έρευνας   του   Πανεπιστημίου   Ιωαννίνων. ΤΟ ΒΗΜΑ) Γ) Οδηγούμαστε επίσης σε αυτό που ο Χάμπερμας αποκαλεί στρεβλή επικοι­ νωνία   Μια   στρέβλωση   που   οφείλεται   είτε   σε   μια  «κοινή  γνώμη»  που   κατασκευάζε­ ται  από αυταρχικές  ελίτ είτε σε  μια  «κοινή γνώμη» που  διαμορφώνεται  από δογμα­ τικές μειοψηφίες. δηλαδή κατά μέσο όρο ένα σχολείο τριτοβάθμιας  εκπαίδευσης   με   πολλά   τμήματα   για   λιγότερο   από   δύο   νομούς. επί των κειμένων  της  Έκ­ θεσης   στις   Γενικές   Εξετάσεις.  φυσικά.Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση    2      Να     εντοπίσετε     το   είδος   των   τεκμηρίων   που   χρησιμο­ ποιούνται στα παρακάτω αποσπάσματα.  οι  «ρομαντικοί»  της   παιδείας   έλεγαν: «Όταν   χτίζεις   ένα  σχο­ λείο.  Η πολύ  ενδιαφέρουσα   μελέτη.  που   δόθηκε   πρόσφα­ τα στη δημοσιότητα. με θέμα την αξιολόγηση της Έκθεσης στις Γενικές Εξετάσεις.  Δ)  Έτσι.  πως   η   εκπαίδευση   χαλιναγωγεί   τις  κακές   ροπές   των   ανθρώπων   και   αχρηστεύει   τα   σωφρονιστήρια. Α)  Αποκαλυπτικά. «Χτίζε   φυλακές   και   κλείνε   σχο­ λεία». Οι Τούρ­ κοι   στρατιώτες   κλεισμένοι   στην   Ακρόπολη   έμειναν   από   πολεμοφόδια   και   άρχισαν  να   καταστρέφουν   τις   κολώνες   για   να   αφαιρέσουν   το   μολύβι   να   κάνουν   με   αυτό  βόλια.  (Αντώνης   Καρκα­ γιάννης .  ανέδειξε   ότι   οι   υποψήφιοι   προβάλλουν. (από  δημοσίευ­ μα στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ) Β)  Παλιότερα.  κλείνεις   μια   φυλακή».  όχι   επειδή   πιστεύουν   σε   αυτές. που  έγινε για  πρώτη  φορά.  Σήμερα.   Αυτό βέβαια υπονοεί ότι  ήταν τυφλοί . ασυνείδητοι  και άκαρδοι.  συνειδητά   ή  ασυνείδητα.

 σελ.παρα­ δειγματα γεγο­ νός στατιστι­ κά Α Β Γ Δ Ε Στ Πίνακας όπως κ.ν. 53  πορίσματα  έρυενας αλήθεια αυθεντία γνωμικό .

 Γιατί ο  σωφρονισμός προϋποθέτει  βέβαια τη φυ­ σική   ύπαρξη     του   ανθρώπου.  Πίνακας όπως κ.ν. οδηγούν  σε μία τρίτη . ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Ένα  παράδειγμα Μία.  σχηματική   μορφή  (δηλ.  δύο   ή   περισσότερες   προτάσεις.β. σελ.  προκείμενες   και   συμπέρασμα). ΠΡΟΚΕΙΜΕ­ ΝΕΣ Β. αν  • συνδυαστούν  λογικά. 56 ΤΑ  ΜΕΡΗ  ΤΟΥ  ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ Τα μέρη Τι είναι; Α. (δεύτερη  προκείμενη). Το επιχείρημα θα μπορούσε να δοθεί με την εξής τυπική δομή : Προκείμενες    Ο     σωφρονισμός   προϋποθέτει     τη   φυσική   ύπαρξη     του   αν­ θρώπου.  είναι   αρκετά   δύσκολο  να   διακρίνουμε  τη  δομή  του   με  ακρίβεια   μέσα  στο  κείμενο.  δύο   ή  περισσότερες   προ­ • τάσεις   που   αποτελούν   τη  βάση  του  συλλογισμού   και.                     Η   θανατική   ποινή   καταστρέφει    (τη     φυσική   ύπαρξη   του   αν­ . Σε ένα κείμενο. Η πρόταση που απορρέει λογι­ κά από τις προκείμενες.  Οι   προτάσεις   αυτές   ονομάζονται   προκεί­ μενες. τα επιχειρήματα έχουν ανάπτυξη. Για    αυτό   χρειάζεται   να   διακρίνουμε  τις   προτάσεις  /  ιδέες   που   απο­ τελούν   τα   μέρη   του   επιχειρήματος   από  τις   δευτερεύουσες  ιδέες  που  τα  εξηγούν   ή  τα αναλύουν. Εντοπισμός  του  επιχειρήματος  σε   κείμενο Ενώ είναι εύκολο να διακρίνουμε ένα επιχείρημα.  Ο     πρόεδρος   των   ΗΠΑ     εί­ ναι άνθρωπος. Όλοι     οι   άνθρωποι   είναι  θνητοί. όμως. Για παράδειγμα :  Η θανατική ποινή αποτελεί καθαρό παραλογισμό από τη σκοπιά του   σωφρονισμού   του   παραβάτη. (συμπέρασμα)  που   επιδιώκεται   πρωταρχικά     με   την   άσκηση   συγκρατητικής   επίδρασης    πάνω   σε   εκείνον   που   έχει    ήδη   εγκληματή­ σει για να μην υποτροπιάσει. Αυτό   συμβαίνει.Α. επειδή  οι   συλλογισμοί   στην   τυπική   και   σύντομη   μορφή   περιέχουν   μόνο   προτάσεις  ­  κρί­ σεις. σύνταξη και διατύπω­ ση  πολύπλοκη.1. το συμπέρασμα. όταν μας δίνεται στην  τυ­ πική.  (πρώτη   προκείμενη)  που  η   θανατική   ποινή   την καταστρέφει. Επιχειρήματα  Πρόκειται για ένα  συλλογισμό στον οποίο ένα συμπέρασμα απορρέει λογικά  από   μία. Επομένως  ο   πρόεδρος   των  ΗΠΑ  είναι θνητός.

  Μια   παραδοξολογία   που   κάνει   τη   σύγχρονη   ακαδημαϊκή  μόδα   να   εμ­ φανίζεται ως φιλοπαιγμοσύνη ­ αλλά εν ου παικτοίς [. Γ)    Σε   αυτό   το   σημείο   τα   επιχειρήματα   αναμετριούνται    τυφλά   και   αποκρυ­ σταλλώνονται   σε   μια   στείρα   αντιπαράθεση..  Η   αβεβαιότητα   μας   για   το   δικαίωμα  που   έχουμε   να   σκοτώνουμε   πηγάζει   από   το   γεγονός   ότι   όλοι   είμαστε   δικαστές   και  διάδικοι.]     Π.θρώπου). Όσο λοιπόν κανείς δεν έχει κατορθώσει να μας  πείσει με αυτόν τον τρόπο για την απαξία των δικαιωμάτων του ανθρώπου..  Κανείς   από   εμάς   δεν   έχει   το   δικαίωμα   να   αναγορευτεί   σε   απόλυτο  κριτή     και   να   αποφανθεί   για   την   οριστική   έλλειψη   του   χειρότερου   των   ενόχων.  Όλοι   έχουμε   δια­ πράξει  το  κακό στη   ζωή  μας   ακόμη   κι   αν   αυτό  το  κακό δεν   ενέπιπτε   στη  δικαιοδο­ σία    του   νόμου. Συμπέρασμα  Επομένως  η   θανατική   ποινή   αποτελεί   καθαρό   παρα­ λογισμό από τη σκοπιά του σωφρονισμού του παραβάτη.  (Αλμπερτ  Καμύ) .  Χωρίς   απόλυτη   αθωότητα   δεν   υπάρχει   απόλυτη   κρίση. όλα τα  άλλα   είναι   είτε   υπεκφυγές   είτε   παρανοήσεις   είτε   αντιφάσεις   είτε   ενσυνείδητη   πα­ ραδοξολογία. Με άλλα λόγια.   αφού κανείς από εμάς δεν  μπορεί  να διεκδικήσει την απόλυτη αθωότητα Δεν υπάρ­ χουν δίκαιοι αλλά μόνο καρδιές λιγότερο ή περισσότερο φτωχές σε δικαιοσύνη. για το ότι τα βασανιστήρια  ή  ο   εξανδραποδισμός   ενός   ανθρώπου   ­   μπορούν   κατά   τις   περιστάσεις   να   αποτε­ λέσουν κάτι ανεκτό ή και αποδεκτό.  προϋπο­ θέτουν  λογικά και πρακτικά   τη φυσική του ύπαρξη του  πολίτη την οποία η θανατι­ κή ποινή αφαιρεί Για αυτό το λόγο η θανατική ποινή είναι αντισυνταγματική.] Θα υποστηρίξω ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου διαθέτουν καθολική  αξία   και   δεσμευτικότητα   γιατί   από   πουθενά   δεν   έχει   διατυπωθεί   κάποιο   πειστικό  επιχείρημα που να θίγει τον κανονιστικό τους πυρήνα. για  το ότι ο  πόνος   και   η   απόγνωση   κάποιου   άλλου  ­  του   οποιουδήποτε   άλλου  ­  είναι   πράγματα  για τα οποία μπορούμε ενίοτε και να αδιαφορήσουμε.. Σούρλας (Από τον ημερήσιο Τύπο) Β)  Η   προστασία   της   αξίας   του   ανθρώπου   και   η   άσκηση   των   ατομικών   δι­ καιωμάτων   που   κατοχυρώνονται   από   τα   πρώτα   άρθρα   του   Συντάγματος. για το  ότι   η  ανθρώπινη   ζωή  δεν  είναι παντού  άξια  σεβασμού. Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση  3  Να  εντοπίσετε  τη δομή των επιχειρημάτων (προκείμενες  και συμπέρασμα) στα παρακάτω αποσπάσματα. Α) [. τα δικαιώμα­ τα του ανθρώπου θα πλήττονταν μόνο στην περίπτωση που κάποιος κατόρθωνε να  μας  πείσει  για την   καρδιά   του   ζητήματος:  για  το  ότι   δεν  διαθέτουν   όλοι   οι  άνθρω­ ποι  αξία..

α. ο αόριστος αναφέρε­ ται στο παρελθόν. στα   επιμέρους   αποδεικτικά  στοιχεία.   δηλαδή  • Ο     αόριστος   είναι   ιστορι­ κός χρόνος. αυτό   είναι   πιθανολογικό   και  όχι βέβαιο.    •  ΕΙΔΙΚΟ => ΓΕΝΙΚΟ 2. Ο   συγγραφέας   αρχίζει   από   το  γενικό. στο παρελθόν.   ο   αόρι­ στος   και   ο   υπερσυντέλι­ κος     αναφέρονται   στο   πα­ ρελθόν.  το   σύνολο   και   προχω­ ρεί     προς   το   ειδικό.Α.  από   παραδείγματα   και  ιστορικοί   χρόνοι   του   ρή­ επιμέρους   περιπτώσεις  και με  ματος. ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΣ • ΕΙΔΙΚΟ => ΕΙΔΙΚΟ Ο   παρατατικός   είναι   ιστο­ ρικός   χρόνος   και   ανα­ φέρεται στο παρελθόν. Είδη συλλογισμού σε επιχείρημα τυπικής δομής                        ΕΙΔΗ    ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΥ             (ως προς την πορεία σκέψης) Τι είναι; ΓΕΝΙΚΟ => ΕΙΔΙΚΟ 1.   το            Άρα.  οι   ιστορικοί   χρόνοι  του   ρήματος   αναφέρονται  γενικό. ρεία   από   ειδικό    σε   ειδικό.2.        Άρα. Ο   συγγραφέας   ξεκινά   από   το  • Οι   χρόνοι   αυτοί   είναι   οι  ειδικό. 3. • Ο   αόριστος   είναι   και     αυ­ Ο   συγγραφέας   ακολουθεί    πο­ τός  ιστορικός χρόνος.   Το   συμπέρασμα  στο παρελθόν. βάση   αυτά   εξάγει     ένα   συ­ μπέρασμα   για   το   σύνολο. ΕΠΑΓΩΓΙΚΟΣ Ο   παρατατικός. Είδη    συλλογισμού ως προς την πορεία σκέψης Α. .2. ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΣ Ένα  παράδειγμα • Οι     ιστορικοί   χρόνοι   του  ρήματος αναφέρονται στο  παρελθόν.  και   ο   αόρι­ δυμπέρασμα   για   μια   ανάλογη  στος     πιθανόν   να   αναφέρεται  περίπτωση.  Με  βάση   μια   πέρπιπτωση   εξάγει                Επομένως.

  Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση  4   Να   εντοπίσετε   το  είδος του  συλλογισμού  (παραγωγικός  – επαγωγικός ­ αναλογικός) στα παρακάτω αποσπάσματα. Είδη    συλλογισμού  σε ολόκληρο κείμενο Η     κατανόηση   της   συλλογιστικής   πορείας   του   συγγραφέα   σε   ολόκληρο   το  κείμενο απαιτεί να προσέξουμε τον πρόλογο.  (Στάθης Γκόνος. τους πλαγιότιτλους των παραγράφων  του κυρίου θέματος και τον επίλογο.  πριν   από  45  περίπου   χρόνια.  Στο   κύριο   μέρος   αναλύει   τη   βασική του  θέση   ή  παρουσιάζει  την  επιχειρηματολογία. Γ)  Το νεοελληνικό φροντιστηριακό  φαινόμενο έχει προφανώς συμβάλει στη  μορφή που έχουν λάβει τα σχολικά μαθήματα τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και  ως προς τη διδακτική και τον τρόπο εξέτασης.β.2.  Στον   πρόλογο   θέτει   το   θέμα   και    παρουσιάζει  τη  βασική  του   άποψη.  Στον   επίλογο  –  αν   υπάρχει­ επαναλαμβάνει   ή  συμπληρώνει  την αρχική του θέση.   .  Δεν   πιστεύω   ότι   η   διάδοση   της   λογοτεχνικής   παιδείας   και  της  μουσι­ κής καλλιέργειας συντελεί απαραιτήτως στην πρόοδο του καλού.Α.  Στο  κύριο μέρος  εξετάζει  διάφο­ ρες  επιμέρους περιπτώσεις  και με βάση αυτές εξάγει  στον επίλογο το τελικό  γενι­ κό συμπέρασμα.   2. ο μέσος "Δυτικός άνθρωπος" ζει στο κατώφλι του 21ου αιώνα μία  πολύ   διαφορετική   καθημερινή   ζωή   από   τον   αντίστοιχο   άνθρωπο   των   αρχών   του  20ου   αιώνα.  και   η   επακόλουθη  "έκρηξη γνώσης" στους τομείς της Μοριακής Βιολογίας και της Γενετικής φέρνουν  την ανθρωπότητα αντιμέτωπη με μια νέα τάξη πραγμάτων. Το φροντιστήριο έχει στη χώρα μας  αποβεί   συνδιαμορφωτής   της   εκπαίδευσης.   Ένα   σημαντικό   ποσοστό   ευθύνης   γι'   αυτές   τις   δραματικές   αλλαγές  στην   καθημερινή  ζωή  φέρει   και   η   πρόοδος   στις   λεγόμενες   βιοϊατρικές   επιστήμες.  Με  τη   ραγδαία  εξέλιξη  της τεχνολογίας.  μαζί   με   το   υπουργείο   Παιδείας   και   τα  σχολεία. Με βάση αυτά μπορούμε να διακρίνουμε : 1. Α)  Ο   εικοστός   αιώνας   δικαίως   χαρακτηρίζεται   ως   αιώνας   των   μεγαλύτε­ ρων   και   σημαντικότερων   κοινωνικο­οικονομικών   αλλαγών.  Όσον   αφορά   όμως   την   Έκθεση   Ιδεών   δεν   πρόκειται   για   συνδιαμόρφωση. Παραγωγικός     Συλλογισμός :   Ο   συγγραφέας   ακολουθεί   συλλογιστική  πορεία  από   το   γενικό   στο   ειδικό. από τον ημερήσιο τύπο) Β) Πολλοί υπεύθυνοι του Άουσβιτς ήταν αναγνώστες του Γκαίτε και λάτρεις  του  Μπραμς. Πιο συγκεκριμένα στον πρόλογο διατυπώνει έναν  προβληματισμό   ή  αναφέρεται   σε  ένα   ειδικό  θέμα. Επαγωγικός   Συλλογισμός : Ο συγγραφέας ακολουθεί συλλογιστική πο­ ρεία  από το ειδικό στο γενικό.   Η   ανακάλυψη   της   δομής   του  DNA.

  πε­ ριέχουν     κατηγόρημα  (ρήμα  +  • αντικείμενο   ή   κατηγορούμε­ νο) •    Τα   μέρη   του   λόγου   είναι  λέξεις. ΚΑΤΗΓΟΡΙΚΟΣ Ένα  παράδειγμα Οι     προκείμενες     είναι   κατη­ • γορικές   προτάσεις.  Ακόμη   βλέπουμε   τηλεόρα­ ση   περισσότερο   από   τους   άλλους   Ευρωπαίους. αν δεν έχει πεθάνει τε­ λείως.3. Ε)  Οι   περισσότεροι   χρησιμοποιούμε   μανιωδώς   την   τεχνολογία.   δηλ. Άρα.  Στην  πόλη   μας   υπάρχουν   μερικοί   άραβες   μουσουλμάνοι. ο άνθρωπος σε παλιές επο­ χές δεν πλούτιζε τα εφόδιά του. Είναι σαφές ότι.  ο   άνθρωπος   δεν   πλουτίζει   τα   εφόδιά  του. ( Δ.Είδη    συλλογισμού ως προς το είδος  των προτάσεων                        ΕΙΔΗ    ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΥ             (ως προς το είδος  των προτάσεων) Τι είναι; 1.   Δηλώνουμε   υποστηρικτές   των   κατατρεγμένων   Κούρδων. ΤΟ ΒΗΜΑ) Δ)  Οι    δράστες   της   αεροπειρατείας   ήταν   όλοι   άραβες    μουσουλμάνοι. Το   ουσιαστικό   είναι   μέρος  του λόγου. Τσουκαλάς.  πολλαπλα­ σιάζονται  στην  Ελλάδα και στο εξωτερικό.  Επομένως   αυτοί   είναι   πιθανοί  αεροπειρατές. ΤΟ ΒΗΜΑ) Ζ)  Όπου   απουσιάζει   ο   ανταγωνισµός.   αλλά   την   κατηγορούμε   ότι   μας  κάνει   αντικοινωνικούς. . (Άσκηση  Πανελλαδικών Εξετάσεων  2004) ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΣ ΕΠΑΓΩΓΙΚΟΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΣ Α Β Γ Δ Ε Στ Ζ Α.  ο   ευγενής   ανταγωνισμός   που   αποτελούσε   την   πεμπτουσία   του   αθλητικού  ιδεώδους κινδυνεύει.  Στ)  Τα   κρούσματα   αθλητών   που   έχουν   κάνει  χρήση   αναβολικών.  Φύσ­ σας. (Κ. Άρα.  αλλά   παρα­ πονιόμαστε   πως   καταλύει   τις   παραδοσιακές   αξίες   μας.αλλά   για   σχεδόν   κατ'  αποκλειστικότητα   γέννησή   της   στα   φροντιστήρια.  το   ουσιαστικό   είναι  λέξη.  Φαίνεται  ότι  αυτό   που   γενικόλογα   ονομάζουμε  “πρόβλημα   ταυτότητας”  στη   σημερινή   Ελλάδα  είναι μια διάσταση ανάμεσα στον τρόπο ζωής και τις ιδέες μας. Σε παλαιές εποχές απουσίαζε ο ανταγωνισµός.  αλλά  δεν  θέλουμε  να   τους   δούμε  εγκατεστημένους   στη   γειτονιά   μας.

 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ ΟΡΘΟΤΗΤΑ   =      ΑΛΗΘΕΙΑ   +      ΕΓΚΥΡΟΤΗΤΑ I. Προκείμενες   Όλοι  οι άνθρωποι είναι θνητοί.  σήμερα   η   εξουσία  μπορεί να αυθαιρετεί. Συμπέρασμα  Επομένως ο πρόεδρος των ΗΠΑ  είναι θνητός.  Η   μία   ή  και   οι   δύο    προκείμε­ νες  είναι υποθετικές. Ο   συγκεκριμένος   συλλογι­ σμός   του   κειμένου   δεν     είναι  ούτε επαγωγικός. όταν έχει : Αλήθεια           Οι   προκείμενες  ισχύουν  και    ανταποκρίνονται   στην  πραγματικότη­ τα. 2. Ορθότητα       Το  επιχείρημα  έχει  αλήθεια και εγκυρότητα. • Άρα.  Ένα επιχείρημα είναι ορθό. • Αν   ο   πολίτης   δε   συμμε­ τέχει  στα   κοινά. η εξουσία  μπορεί να αυθαιρετεί .χ. Το   προηγούμενο   επιχείρημα   είναι  αληθές. 3.4. εγκυρότητα   Το συμπέρασμα εξάγεται λογικά από τις προκείμενες. Ένας   συλλογισμός   μπορεί   να  είναι παραγωγικός ή επαγωγι­ κός ή αναλογικός.  εφόσον   οι   προκείμενες   ανταπο­ κρίνονται στην πραγματικότητα. Επιπλέον το συμπέρασμα απορρέει λογικά από τις  .  αυτός   ο   συλλογι­ σμός είναι παραγωγικός.  Π. ΔΙΑΖΕΥΚΤΙΚΟΣ Επομένως. Α. Ο  πρόεδρος των ΗΠΑ  είναι άνθρωπος. ούτε αναλο­ γικός. ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΣ Η   μία   προκείμενη     είναι   δια­ ζευκτική. • Σήμερα   οι   πολίτες     αδια­ φορούν για τα κοινά.

 Αξιολόγηση επαγωγικού συλλογισμού . δεν είναι ορθό.  όπως   η   υγεία.  ΙΙ.προκείμενες   και   επομένως   το   επιχείρημα   είναι  έγκυρο.  Στηριγμένοι   επομένως   σε   μια   αυθαίρετη   υποκειμενική   γνώμη   θα   καταλήξουμε    σε  ένα αυθαίρετο συμπέρασμα ή σε ένα συμπέρασμα χωρίς καθολική ισχύ. είναι και ορθό.χ.  όταν   είναι    και  αληθές   και  έγκυρο.  Ωστόσο   το   συμπέρασμα   είναι  αυθαίρετο.   Στο   επόμενο   παράδειγμα   οι   προκείμενες   ανταποκρίνονται   στην   πραγματι­ κότητα   και   αποτελούν   γενικά   αποδεκτές   αλήθειες.  Αν   απουσιάζει  ένας   από   τους   δύο  όρους  (  αλήθεια   ή   εγκυρότητα)  τότε  δεν είναι ορθό.  εφόσον  η  πρώτη  προκεί­ μενη δεν είναι  (αντικειμενικά)  αληθής.                              Ο γείτονας μου δεν εργάζεται.  ΙΙΙ. Επομένως.  Εφόσον   είναι  και   αληθές  και έγκυρο.  αλλά  πιθανόν   στην   ανεργία   ή   σε   οικογενειακούς   ή   προσωπικούς   λόγους. Προσέχουμε κατά την αξιολόγηση :     Α. Επομένως το επιχείρη­ μα δεν έχει εγκυρότητα. Για   να   είναι   οι   προκείμενες   αληθείς   πρέπει   να   αποτελούν  αντικειμενι­ κά δεδομένα. Στο προηγούμενο   επιχείρημα   η  πρώτη   προκείμενη «Όσοι   δεν   εργάζονται   εί­ ναι   τεμπέληδες».  Προκείμενες   Στην   Ευρωπαϊκή   Ένωση   έχει   καταργηθεί   η   θανατική  ποινή                             Η Ελλάδα ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση  Συμπέρασμα  κή ποινή.  η γη γυρίζει)  και όχι  υποκειμενικές   κρίσεις   και   γνώμες  (π.  αφού   η   απουσία   εργασίας   δεν   οφείλεται   οπωσδήποτε   σε   τεμπελιά. Επομένως η Ελλάδα πρέπει να επαναφέρει τη θανατι­ Β. αποτελεί  αυθαίρετη   προσωπική   γνώμη    και   όχι   αντικειμενικό  δεδομένο. δηλαδή  καθολικά αποδεκτές  αλήθειες (π.  Προκείμενες    Όσοι δεν εργάζονται είναι τεμπέληδες. Το επιχείρη­ μα  επομένως παρόλο   που  είναι  έγκυρο. δεν  είναι ορθό. Συμπέρασμα   Άρα. ο γείτονας μου είναι τεμπέλης.χ. αφού δεν προκύπτει λογικά από τις προκείμενες.  Ένα   επιχείρημα     χαρακτηρίζεται   ως   ορθό.  η   παγκοσμιοποίηση   είναι   καταστροφή   για   τους λαούς).

 οπότε  το συ­ μπέρασμα   έχει  πιθανολογικό  χαρακτήρα. η αιτία (η χρήση ναρκωτικών) είναι δυνατό να οδηγήσει  . Ελέγχουμε   αν   υπάρχει   λογική   ­   και   όχι   απλώς   χρονολογική   ­  σχέση   ανάμεσα   στο   αίτιο   και   το   αποτέλεσμα.  οπότε το συμπέρασμα είναι βέβαιο.  Αναλογία Στην περίπτωση αυτή ελέγχουμε αν η γενίκευση είναι επιτρεπτή  και ασφαλής ή αν είναι βεβιασμένη και επισφαλής. καθώς  θεωρούμε  ότι  αυτό που  ισχύει για  κάποιο μέρος.  Στο παράδειγμα.   Μια   ειδικότερη   αιτία.  το   συμπέρασμα   συνήθως    είναι   πιθανό. … είναι  οι χώρες  της Σκανδιναβικής  χερσο­ νήσου. εξετάζουμε αν η αιτία είναι αναγκαία και επαρκής  για να  προκληθεί το αποτέλεσμα. β. 4.  Αξιολόγηση:  Επαγωγικός   συλλογισμός  με   γενίκευση.  ατελής  επαγωγή  (η  γενίκευση   είναι   βεβιασμένη   και   μας   οδηγεί   με   λογικό   άλμα   σε   συμπέρασμα   μη  ασφαλές). Στη χώρα α παρατηρούνται συχνά χαμηλές θερμοκρασίες.  παρου­ σιάζεται  ως  η  κύρια   και  μοναδική  αιτία  όλων  των  προβλημάτων  της  ελληνικής  οι­ κονομίας (υπεραπλούστευση της σχέσης αιτίου­ αποτελέσματος).  Άρα. Στην   αναλογία   ελέγχουμε   αν   οι   ομοιότητες   που   προβάλλονται  είναι σχετικές με το θέμα και επαρκείς. Τα είδη / οι μορφές  του επαγωγικού συλλογισμού 1.  Η χρήση ναρκωτικών οδηγεί στο θάνατο.  Όλα   τα   προβλήματα   της   ελληνικής   οικονομίας   οφείλονται  αποκλειστικά  στη χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας. Ο Γιάννης είναι πολύ ευγενικός. Ο Γιάννης είναι Έλληνας. ή  ατελής. Αξιολόγηση:  Επαγωγικός   συλλογισμός  με   γενίκευση.  η   χαμηλή   παραγωγικότητα   της   εργασίας. Οι  χώρες  α.  Στον   επαγωγικό  συλλογισμό. 3. δηλα­ δή και για τα υπόλοιπα μέρη του συνόλου. Αξιολόγηση:   Επαγωγικός   συλλογισμός   με  αίτιο   και   αποτέλεσμα. 2.  όλοι οι Έλ­ ληνες είναι πολύ ευγενικοί.  τέλεια  επαγωγή  (  η  γενίκευση μας οδηγεί σε ασφαλές συμπέρασμα).  στις   χώρες   της   Σκανδιναβικής   χερσονήσου   παρατηρούνται   συχνά   χα­ μηλές θερμοκρασίες. Παραδείγματα αξιολόγησης συλλογισμών 1. Στη χώρα β πα­ ρατηρούνται   συχνά   χαμηλές   θερμοκρασίες. ατελής  επαγωγή.Στην   αξιολόγηση   του   επαγωγικού   συλλογισμού   πρέπει   να   προσέχουμε   αν   η  επαγωγή είναι  τέλεια. Αίτιο –  αποτέλεσμα 3. γ.  γιατί   οδηγούμαστε   σ’  αυτό   με   λογικό  άλμα.  Στη   χώρα   γ   παρατηρούνται   συχνά   χα­ μηλές  θερμοκρασίες. Γενίκευση 2. ατελής  επαγωγή.  Προσέχουμε   επί­ σης μήπως μια ειδικότερη αιτία παρουσιάζεται ως κύρια και μο­ ναδική (υπεραπλούστευση  της  σχέσης  αιτίου – αποτελέσματος). Αξιολόγηση:   Επαγωγικός   συλλογισμός   με  αίτιο   και   αποτέλεσμα.  θα ισχύει  και  για το  σύνολο. Άρα.  Τέλος.

   Το   επάγγελμα    του   εκπαιδευτικού   ανήκει   στην   πνευματική  εργασία   και   του  ξυλουργού στη χειρωνακτική. Επομένως  το   επάγγελμα   του   εκπαιδευτικού   είναι   ανώτερο   από   αυτό   του  ξυλουργού. Το   χρόνο   αυτό   οι   νέοι   θα   μπορούσαν   να   τον   αξιοποιήσουν   διαβάζοντας   για  το σχολείο και τις εξετάσεις. Επομένως  η   θανατική   ποινή   αποκλείει     την   πιθανότητα   σωφρονισμού   του  παραβάτη. Άρα. Επομένως  οι νέοι δεν πρέπει να ασχολούνται με τον αθλητισμό. ΑΛΗΘΕΙΑ Α Β Γ Δ Ε ΕΓΚΥΡΟΤΗΤΑ ΟΡΘΟΤΗΤΑ . Γ) Η πνευματική εργασία είναι ανώτερη από τη χειρωνακτική. Δ)  Οι   έφηβοι   που   ασχολούνται   με   τον   πρωταθλητισμό    αφιερώνουν   αρκετό  χρόνο για προπόνηση. Α) Οι  Έλληνες  είναι  φιλόξενοι άνθρωποι      Ο  Χ   είναι  Έλληνας. Άρα. Η θανατική ποινή καταστρέφει  τη  φυσική ύπαρξη του παραβάτη. το ουσιαστικό είναι λέξη. Το ουσιαστικό είναι μέρος του λόγου. ο Χ  είναι  φιλόξενος άνθρωπος Β) Ο  σωφρονισμός του  παραβάτη προϋποθέτει  τη φυσική του ύπαρξη.  αλλά   αυτό   δεν   είναι   βέβαιο  (μη   αναγκαία   αιτία   για  την πρόκληση του αποτελέσματος). Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση    5      Να   αξιολογήσετε     τα   παρακάτω   επιχειρήματα   ως   προς  την ορθότητα. Ε) Τα μέρη του λόγου είναι λέξεις.στο   θάνατο    (επαρκής   αιτία).

ν. κεντρίζει την  προσοχή και  καθιστά το ακροατήριο  ευνοϊκό προς  τον  ομιλητή.  δυσαρέσκεια.  Ο   πολιτικός   της   αντιπολίτευσης     αναφέρεται   περιπαιχτικά   στο  «τεράστιο   . Ειρωνεία  13.λπ.  προσδοκία.  συμπάθεια.  οργή  κ. «λεπτή» και  δεν   ενοχλεί­  συμβάλλει   στην   υποτίμηση    του   αντιπάλου.χ.  τον   παλμό   και   τη   συμμε­ τοχή   μιας     πολιτικής   συγκέντρωσης   του   κόμματος   του.)    ή   αρνητικά  (αποστροφή. Π.  απέχθεια.  αισιοδοξία. σελ 78 1.  ντροπή   κ. Περιγραφή    ή  αφήγηση  :  Η   περιγραφή   και   η   αφήγηση   κινητοποιούν   τη  φαντασία  του δέκτη  και διεγείρουν  συναισθήματα   θετικά  (ενθουσιασμός. ανησυχία και ανασφάλεια στους πο­ λιτικούς αντιπάλους. Περιγραφή 10.  ενθουσιασμό. Ποιητική γλώσσα 14. Αφήγηση 11.λπ.  να   διεγείρει   στην   ψυχή  του   δέκτη   κάποια   επιθυμητά   συναισθήματα. Ειρωνεία : Η ειρωνική αντιμετώπιση – όταν είναι διακριτική.    ανησυχία.  Επειδή  ο   δέκτης   έχει   την  τάση να συμμερίζεται  την  περιπαιχτική διάθεση. Π.  ενοχή.  Χιούμορ    :  Το   χιούμορ  (πνευματώδης   αστεϊσμός)  δημιουργεί   ευχάριστη  ατμόσφαιρα.χ. ευχαρί­ στηση   κ.  μίσος. χωρίς να το αντιλαμβάνεται συμ­ μερίζεται και την άποψη που εκφράζει.λπ. 3. Χιούμορ 12. Επίκληση   στο   συναίσθημα Ο   πομπός   επιδιώκει   σε   ορισμένες   περιπτώσεις     που   η   λογική   κρίνεται   ανε­ παρκής.  2. Π.  αγανάκτηση.  που   θα   τον  παροτρύνουν  σε   μια   ενέργεια   ή   θα   τον  αποθαρρύνουν  από μια άλλη.   Μέσα  επίκλησης  στο  συναίσθημα 9.).  Ο  καθηγητής  στην  τάξη αντιμετωπίζει  με χιούμορ μια μικρή «παρεκτροπή»   κάποιου μαθητή.  για   να   προκαλέσει   ενθου­ σιασμό και αυτοπεποίθηση στους οπαδούς του.χ. για να εκτονώσει την ένταση και να εξασφαλίσει   θετικό κλίμα.  χαρά.  Ο   πολιτικός   περιγράφει   παραστατικά   την   έκταση. Ρητορικά ερωτήματα Πίνακας όπως κ.  όπως  φόβο.Β.

  πάντρεψα  τις δύο  αδερφές μου. Π. προκειμένου να εκφράσω από της   θέσεως   αυτής   τον   δίκαιον   εθνικόν   έπαινον   προς   τους   τιμίους   συμπολίτας   μας.  Ποιητική     γλώσσα  :  Ο   ποιητικός   λόγος   με   τα   πολλά   σχήματα  (μεταφο­ ρές. Επίκληση  στο  ήθος Γ.  ώστε   να   ενισχύσει   την    αξιοπιστία  των  απόψεων   του. παρομοιώσεις.  Σε    εθνική  εορτή    ο   ομιλητής   χρησιμοποιεί   ποιητικές   εκφράσεις   για   να   διε­ γείρει   την   περηφάνια   και   το   θαυμασμό     για   τα   ηρωικά   κατορθώματα   των   προ­ γόνων.  εφόσον   οι   απαντήσεις   είναι  δεδομένες.χ. 1. 5. αφού   έδωσα στην καθεμιά τους προίκα.  οι   οποίοι έδωσαν το δυναμικόν «παρόν» εις το προσκλητήριον της Ελευθερίας και του   αγνού Πατριωτισμού». Επίκληση  στο  ήθος  του  πομπού Η  πειστικότητα των απόψεων του πομπού δεν εξαρτάται μόνο από τη σχέση  τους   με   την   αλήθεια   και   την   πραγματικότητα.» (από την Καθημερινή) Γ.  Το  κοινό  πιστεύει   πιο εύκολα  αυτούς  που  εμπιστεύεται  – πολλές  φορές μάλιστα άκριτα­  ενώ είναι καχύποπτο και δύσπιστο απέναντι σε όσους  θεω­ ρεί  αναξιόπιστους.  αλλά   και   από   την   εντύπωση   που   θα  προξενήσει  στο δέκτη ο ίδιος ως προσωπικότητα.  Ο   αρθρογράφος   με   ρητορικές   ερωτήσεις   προσπαθεί   να   αφυπνίσει   τον   εφη­ συχασμένο   και   ανυποψίαστο   αναγνώστη.  ζωντανεύοντας   τους   χειρότερους   εφιάλτες   που   νομίζαμε   ότι   είχα­ με οριστικά ξορκίσει.  σοβαρό   και   υπεύθυνο.   επιδοκιμάζει     τη   σκωπτική   διάθεση του ομιλητή  και τον υπαινιγμό του.  Παράδειγμα Εγώ  λοιπόν  πρώτα.  Αν   αύριο   τροποποιήσουμε το γονίδιο της νόσου Αλτσχάιμερ. Για αυτό το λόγο  πολλές  φορές  ο   πομπός    αυτοπροβάλλεται   θετικά.   διεγείροντας   συναισθήματα   ανησυχίας  και   φόβου   για   τους   πιθανούς   κινδύνους   της   ανεξέλεγκτης   επιστημονικής   ανάπτυ­ ξης   στον   τομέα   της   Γενετικής   :  «Ποιος   θα   καθορίσει   πού   αρχίζουν   και   πού   τε­ λειώνουν   τα   όρια   της   ανθρώπινης   παρεμβάσεως   στο   έργο   της   Φύσης.λπ.   Π.    4. Με τον αδερφό μου έτσι μοίρασα την πατρική πε­ .  του   χρώματος   των   ματιών   ή   της  (ό. εικόνες κ.  καθώς   διεγείρουν  το   ενδιαφέρον   του   και   τον   δεσμεύουν   να   συμφωνήσει.  παρουσιάζει   δηλαδή   τον   εαυτό   του   ως  συνε­ πή.  καλοπροαίρετο.) είναι συγκινησιακά φορτισμένος λόγος.  Ρητορικά    ερωτήματα :  Οι   ρητορικές   ερωτήσεις  επιδιώκουν  να   αφυπνί­ σουν   και   να   ταρακουνήσουν   το   δέκτη   από   τον   εφησυχασμό   του.χ.   Το   κοινό   γελά.έργο  της  κυβέρνησης» και  στην  «εμπειρία  των  στελεχών  της»  για  να   αποκαλύψει   την   απουσία   έργου   και   την   απειρία. «Αισθάνομαι τον εαυτόν μου ισχνόφωνον. γιατί μεθαύριο δε θα παρέμβου­ με   στο   γονίδιο   του   ύψους. αν και δε μου απέμεινε  μεγάλη περιουσία  εξαιτίας των   συμφορών    του   πατέρα    μου    και  της   πόλης.τι   κι   αν   σημαίνει   αυτό)  ευφυίας.

 Ο πομπός τότε χάνει την αξιοπιστία του  και ο  δέκτης  γίνεται καχύποπτος και  δύσπιστος.  Και   σε   σχέση   με   όλους   τους   άλλους   έχω     ζήσει     έτσι.  όταν   υπερβαίνει   κάποια   όρια.  αρθρογράφος   κ. (Αριστ. ώστε εκείνος  να ομολογεί ότι  έχει περισσότερα  από μένα  από την πατρι­ κή     περιουσία. κρατήστε στητό και αγέρωχο   το ωραίο ανάστημά σας. περιφρουρή­ στε την άγια υγεία και ρωμαλεότητα της ψυχής σας.   Διατηρήστε. Επίκληση  στο  ήθος  του   δέκτη       Ο    πομπός  (ομιλητής.   Το   σημαντικό   είναι   να  διατηρήσετε   τις   αρχές  σας   και   να   μην  εν­ δώσετε… Επισήμανση : Αυτός ο τρόπος πειθούς συνδέεται άμεσα και με την επίκλη­ ση   στο   συναίσθημα.   μέσα   στους   ζοφε­ ρούς και άρρωστους  καιρούς.  υπεύθυνος  φιλήσυχος.  αφού   ο   πομπός   προσπαθεί    να   διεγείρει    στο   δέκτη   θετικά   συ­ . αφιλοχήματος.  ώστε   να   μην   έχω δώσει  καμιά   αφορμή   παραπόνου   εναντίον  μου  ποτέ  ως τώρα  . • Αξιόπιστος λόγος. Π. • Προβολή   της  προσωπικότητας  του   και   των   αρχών  ή  της    ιδεολογίας  του. Μέσα  επίκλησης  στο  ήθος  του  πομπού • Αυτοπροβολή  :  θετικοί   χαρακτηρισμοί   με   συχνή   χρήση   α   ενικού   προ­ σώπου. άγρυπνη και ανυπόταχτη τη σκέψη σας. Περιπτώσεις κατάχρησης  της επίκλησης  στο ήθος του πομπού Η   αυτοπροβολή. Παράδειγμα Μην   επιτρέψετε   να   σας   εξανδραποδίσουν. Ο δημοκρατικός πολίτης θα συμφωνούσε μαζί μου ότι … Π.)  επιχειρεί  να   κεντρίσει   τη   φιλο­ τιμία  του  δέκτη  και  να  τον  κάνει  να   αισθανθεί   την ευθύνη που  έχει απέναντι  σε   όσα   του   προβάλλονται.χ.  αποκαλύπτει   τις   προθέσεις  του πομπού και αναδεικνύει  σκοπιμότητα.  Μάνεσης.  ώστε    να    προβεί   τελικά    σε    κατάλληλες   συμπεριφορές  και ενέργειες. (απόσπασμα από τον «Υπέρ Μαντιθέου» λόγο του Λυσία) Ο     ομιλητής   αναφέρει   τη   στάση   του   σε   πλευρές     της   ιδιωτικής     του   ζωής  που αποδεικνύουν το ήθος  του (  ανιδιοτελής.2 .ριουσία.λπ.  "Συνταγματική Θεωρία και Πράξη" ) Μέσα  επίκλησης  στο  ήθος  του  δέκτη Άμεσος ή έμμεσος αξιολογικός  χαρακτηρισμός. ο οποίος τονίζει τις αρετές  της   προσωπικότητας   του   δέκτη   επιδιώκοντας     να   τον   ωθήσει   να   προσπαθήσει   να  τις αποδείξει με τη στάση του. Γ.χ.  καλός οικογενειάρχης. • Αναφορά   σε ενέργειες ή συμπεριφορές  του στην ιδιωτική ή δημόσια  ζωή που αποδεικνύουν και προβάλλουν το ήθος του. ούτε  σε  έναν   από τους συμπολίτες.

  Άλλα   υποστήριζαν  ως  αντιπολίτευση   και  άλλα  πράττουν  ως  κυβέρνηση.  Παράδειγμα Η     κυβέρνηση   και   ο   ίδιος   ο   Πρωθυπουργός   είναι   πλέον   αναξιόπιστοι. Γ. ΟΕΔΒ ) Παράδειγμα Και   θυμίστε   της   ότι   ο   Περικλής   είχε   πει   στον  "Επιτάφιο":  όποιος   αδιαφορεί   .  Αρκετά   συχνά   μάλιστα  πρόκειται   για   λόγια   αρχαίων   σοφών. δηλώνει την  ευρυ­ μάθεια   του   πομπού   και   παράλληλα   καθιστά   δυσχερή   τη   θέση   του   δέκτη.   (απόσπασμα από πολιτική ομιλία) Ο πομπός  ­ που μάλλον ανήκει στο χώρο της αντιπολίτευσης ­  επιτίθεται με  αρνητικούς   χαρακτηρισμούς   στην   αξιοπιστία   των   ανθρώπων   του   κυβερνώντος  κόμματος.  αποκαλύπτει   την  αδυνα­ μία του πομπού να στηρίξει  τις απόψεις  του με λογικό τρόπο  και την  κακοπροαίρε­ τη διάθεσή του.  Ξέχασαν γρήγο­ ρα τις υποσχέσεις   που αφειδώς έδιναν  και με την πολιτική τους οδηγούν τον τόπο   σε   αδιέξοδο.4.  την   ανευθυνότητα  ( «οδηγούν   τον   τόπο   σε   αδιέξοδο»)   και την ανειλικρίνεια («τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα»).  Για   αυτό καταφεύγει  σε  αρνητικούς  χα­ ρακτηρισμούς     που   αναφέρονται   στην   προσωπική   ή   δημόσια   ζωή   του   αντιπάλου.  Και   αυτό  γιατί «αν τολμήσει να αμφιβάλλει.  ανειλικρινή.  Η   αναφορά   σε   τέτοια   πρόσωπα     που   αποτε­ λούν αυθεντίες  στο χώρο  τους και έχουν καθολική αναγνώριση. της διανόησης  και του πολιτισμού που  χρησιμοποιούνται   ως   ενίσχυση   των   απόψεων   του   πομπού. Μέσα  επίθεσης  στο  ήθος  του  αντιπάλου Αρνητική κριτική στο χαρακτήρα και τη ζωή του αντιπάλου. συκοφαντία  και   αποβλέπει  στη  δυσφήμιση.ναισθήματα  για τον εαυτό του και να κεντρίσει τη φιλοτιμία του.  Οι    προγραμματικές   τους   διακηρύξεις   ήταν  «τα   ψεύτικα   τα   λόγια   τα   μεγάλα».  τονίζει    την   ασυνέπεια  («Άλλα   υποστήριζαν   ως   αντιπολίτευση  και  άλλα   πράττουν   ως   κυβέρνηση»).   Προσπαθεί   δηλαδή  να   παρουσιάσει   τον   αντίπαλο   ως  κακοπροαίρετο. Επίκληση  στην   αυθεντία Πολύ  συχνά στο λόγο συναντάμε αναφορές σε   γνώμες και ρήσεις   σημαντι­ κών προσώπων από το χώρο της επιστήμης.  Επίθεση  στο  ήθος  του αντιπάλου Κάποιες   φορές   που    ο   πομπός   βρίσκεται   σε   αδυναμία  να  στηρίξει  με  επιχει­ ρήματα   τις   απόψεις   του   ή   να   ανασκευάσει   τεκμηριωμένα   τις   απόψεις   του   αντι­ πάλου. βρίσκεται μπροστά στην ανυπέρβλητη δυσκολία   να   αμφισβητήσει   μόνος   εκφοβιστικές   στο   μέγεθος   τους   διάνοιες   ή   την   ίδια   την   Επιστήμη» (Α. Περιπτώσεις κατάχρησης : αθέμιτη επίθεση στην ιδιωτική ζωή  Όταν η επίθεση στο χαρακτήρα  και τη ζωή του αντιπάλου καταλήγει σε   λα­ σπολογία. Φραγκουδάκη. ασυνεπή και τελικά αναξιόπιστο. Έκθεση Έκφραση για τη  Γ  Λυκείου.   προσπαθεί   να   μειώσει    ηθικά    τον    αντίπαλο.  ανεύθυνο.3.  ώστε   να   εξουδετερώσει  την  πειστικότητα   των   επιχειρημάτων   του.  Γ.

2.    Ο   δέκτης   αδυνατεί   να   διακρίνει   τη   διαφορά.   "αχρείος"  πολίτης. .  Η   τακτική   αυτή   δηλώνει   αδυναμία   προσωπικής     επιχειρηματολογίας.  Και   μη   ξεχνάτε.   αλλ'   άχρηστος.   όχι   φιλήσυχος.  εξαπατάται   και   λαμβάνει   τις  απόψεις αυτές ως απόψεις ειδικού πάνω στο θέμα. τα  λόγια  του   ποιητή ­και  θέλω  μ'  αυτά  να  σας  αποχαι­ ρετήσω: «θέλει  αρετή και τόλμη η ελευθερία».  αποφθέγματα Περιπτώσεις κατάχρησης  της επίκλησης  στην  αυθεντία 1. (Αρ.  εφόσον     το   μέγεθος   της   αυθε­ ντίας λειτουργεί  εκφοβιστικά πάνω στην κρίση του.  στις   σημερινές   δύσκολες   για   την   Πατρίδα   μας   και το Λαό  μας  περιστάσεις. Αναφορά σε πρόσωπο που είναι αυθεντία σε θέμα διαφορετικό από  αυτό για το οποίο χρησιμοποιείται.για   τα   πολιτικά   πράγματα   του   τόπου   του   είναι. Μάνεσης) Μέσα   επίκλησης  στην  αυθεντία  Γνώμες ειδικών / επιστημόνων  Απόψεις  ανθρώπων των γραμμάτων και του πολιτισμού  Ρήσεις αρχαίων σοφών  Γνωμικά .    προ­ σπάθεια   εντυπωσιασμού   και   δέσμευσης   του   δέκτη.   Προσπάθεια   υποκατάστασης   επιχειρημάτων   με   συνεχείς   αναφο­ ρές σε απόψεις και λόγια σοφών.

  στο   δικαστήριο.                     (Θ. Και εκεί μένει. στο καφενείο.  Όπου   και   να   σταθείτε.  στα   λεωφορεία.   Λιανός.  στα   συμβούλια.  στην   εκκλησία  (αν   και   δεν   πάω   συχνά).  ενδιαφέρονται   για  την  τάξη­ για  την   τάξη  όμως  του  τρόμου   και  διά  του  τρόμου. της οποίας μαρτυρία και μαρτύριο είναι η Κύπρος. (από   άρ­ . «Επι­ στροφή από την Κύπρο») Δ)  Η  υπεροχή  του   οπτικού   σήματος   απέναντι   στο   γλωσσικό   γίνεται   ολοένα   εμφανέστερη   και   τείνει   να   επιβληθεί   σε   όλους   τους   τομείς. (Αλμπερτ  Καμύ) Β) Αυτά τα δύο θετικά στοιχεία δεν είναι αρκετά για να εξηγήσουν τη μανία   των   Ελλήνων   να   έχουν   και   να   μιλούν   στα   κινητά   τους. Μου έχει τύχει να δω οδηγό μοτοσικλέτας  με  το ένα  χέρι στο  τι­ μόνι και  στο  άλλο  τσιγάρο  και  κινητό! Πώς  τα  κατάφερνε  ο άτιμος.  Στις   βρύσες   του   νερού   παλαιότερα   υπήρχε   η   γλωσσική   δήλωση  “ζε­ στό”   ­”κρύο”   (στη   γλώσσα   της   χώρας   κατασκευής) .  Άφησαν   το   ξίφος   του   Αττίλα   να   μπηχτεί στην καρδιά ενός ολιγάριθμου λαού.  στην   αίθουσα   διδασκαλίας.  Κι   ωστόσο.  Οι   Έλ­ ληνες  μιλούν   στο   κινητό   τους   πάντα.  Για   την   αποκατάσταση   της   ηθικής   τάξεως. γαλάζιο   για   το  κρύο. Ε) “Μεγαλύτερο   βήμα   από   τη   διάσπαση   του   ατόμου   ή  την   πρώτη   επανδρω­ μένη πτήση  στη  Σελήνη” χαρακτηρίσθηκε  από έναν  παγκοσμίου  κύρους  Αμερικανό   επιστήμονα   το   μέγα   επίτευγμα   διεθνούς   ερευνητικής   ομάδος.  στα   πιο απίθανα  μέρη. (Χρίστος Μαλεβίτσης.  Το  “Απαγορεύεται   το   κάπνισμα”  ή “η   διέλευση”  δηλώνεται   σχεδόν   παντού   με   το   γνωστό   κόκκινο   κύκλο   και   την   εικόνα   του   τσιγάρου   στην   πρώτη   περίπτωση   ή  με   το   ανάλογο   οδικό   σήμα   στη   δεύτερη.  Όλοι   έχουμε  διαπράξει   το  κακό στη   ζωή  μας  ακόμη  κι   αν αυτό το κακό δεν ενέπιπτε στη δικαιοδοσία  του νόμου. ΤΟ ΒΗΜΑ) Γ)  Αυτό   που   συνέβη   στην   Κύπρο   είναι   ένα   τεκμήριο   της   προχωρημένης   ανευθυνότητας   των   κυρίαρχων   του   κόσμου   μας..   Τώρα   πια   αντικαταστάθηκε   από   το   χρώμα: κόκκινο  για   το  ζεστό.  Εκεί   που   έπρεπε   να   πέσει   ακαριαία   η  ρομφαία   της  δι­ καιοσύνης. Α)  Η αβεβαιότητα μας για το δικαίωμα  που έχουμε να σκοτώνουμε πηγάζει   από  το  γεγονός   ότι   όλοι   είμαστε  δικαστές   και   διάδικοι.  όταν   τρώνε.. στον   κινηματογράφο.   όταν περπατάνε. Τώρα είναι  δυνα­ τή  η   τάξη   μόνο   με  την   τρομοκρατία   της   ισχύος.  Και   το  πιο  ισχυρό   χτύπημα   της   εικόνας αποτελούν η τηλεόραση και τα βίντεο.  κάποιο κινητό θα χτυπήσει: στο πεζοδρόμιο.  στη   συνέχεια   περιορίστηκε   στην   αναγραφή   του   αρχικού   γράμματος.  Αλλά   ιδού   η   έκπτωση  του  κόσμου   μας. όταν  κολυμπάνε.  Χωρίς   απόλυτη  αθωότητα   δεν   υπάρχει   απόλυτη   κρίση.  που   ανακοινώθηκε   επισήμως χθες: Η πλήρης αποκωδικοποίηση.  παντού. Και οι μεγάλοι σιωπούν   και   αδρανούν   και   ολιγωρούν. όταν  οδηγούν. για πρώτη φορά στην ιστορία της Επι­ στήμης. του  γενετικού   υλικού  ενός  ανθρωπίνου  ζεύγους χρωμοσωμάτων.  στο   αυτοκίνητο.Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση  στους  τρόπους  πειθούς Άσκηση    6     Να   διακρίνετε   τους   τρόπους     και   τα   μέσα   πειθούς   που  χρησιμοποιούνται στα παρακάτω αποσπάσματα.

 από τον Ημερήσιο τύπο) Ι)    Θα   έπρεπε.  Αυτό  το  άλλο   είναι   η   ανάπτυξη  των  ανθρώπων   αντί για την  ανάπτυξη των σκουπιδοπροϊόντων. διανοουμένων και απλών πολιτών που   βλέπουν   μιαν   άλλη   κοινωνία   να   αναδύεται   τελικά   και   να   υπερνικά   κάθε  «προκρού­ στεια» προσπάθεια.  την   κάνουν   ολοένα   και   πιο   γκρίζα. Αλαχιώτης.. από τον ημερήσιο Τύπο) Θ)  Ρύπανση.   Την   ασχημαίνουν.  όχι   μόνο   την   παιδεία. (JACQUES DIOUF .   όντας   μοχλός   τεχνολογικής­οικονομικής   ανάπτυξης   και   εκσυγχρονισμού   της   χώρας.          (Στ. το φως.θρο.  Απο­ γυμνώνουν   το   περιβάλλον.  τα  πανεπιστήμια    προάγουν. τη ζεστασιά.  Χιωτάκης) Η)  Μέσα  όμως  σ'  αυτό  το  μεταβατικό και  ρευστό  τοπίο λάμπει  η ελπίδα  ότι   ο άνθρωπος   θα  τιθασεύσει  τον   εαυτό  του  και  θα  χρησιμοποιήσει  τη  νέα γνώση  για   να   ζεσταθεί   και   όχι   να   αυτοπυρποληθεί.  φυτοφάρμακα. φωτιές.  Για   να   το   δεχτούν   αυτό. Και   ο   άνθρωπος   χάνει   συνεχώς. που τον   ταράζει.. λύματα  του  πολιτισμού μας.  ξοδεύουν   το   κεφάλαιο   της   φύσης.   επεμβάσεις. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ) Στ)  Παρά τις διεθνείς αποφάσεις και την απήχηση του ζητήματος στα μέσα   ενημέρωσης.  από  εδώ   και   εμπρός   οι   άνθρωποι  (μιλάω   για   τις   πλού­ σιες  χώρες) να   δεχτούν  ένα  αξιοπρεπές   αλλά   λιτό  βιοτικό  επίπεδο και  να  παραιτη­ θούν  από  την   ιδέα   ότι   ο  κεντρικός   στόχος   της   ζωής   τους   είναι  να  αυξάνεται  η κα­ τανάλωσή   τους   κατά  2  με  3%  το   χρόνο.   τον   μεταβάλλει.  Οι   αριθμοί   είναι   εύγλωττοι:  ο   αριθμός   των   ατόμων   που   υποσιτίζο­ νται   φτάνει   τα  777  εκατομμύρια   στις   αναπτυσσόμενες   χώρες.  ιδιαίτερα   μάλιστα   των   ακριτικών   πε­ ριοχών.  (Κ.  το   πρόβλημα   της   πείνας  ­αυτή   η   μελανή   κηλίδα   στη   συνείδηση   της   ανθρωπότητας­  εξακολουθεί   να   υφίσταται   και   μάλιστα   σε   ορισμένες   περιοχές   να   επιδεινώνεται. απόσπασμα  από   το κείμενο των Πανελλαδικών εξετάσεων 2003) .  Αφαιρούν   το χρώμα.  παραγωγικές   δραστηριότητα.( Σ. Καστοριάδης.  περισσότερο   θολή.  τον   μετατρέπει   σε   ψυχολογικό   ράκος. σκουπίδια.  περιορίζουν   εν   τέλει   τη   ζωή   μας.  αλλά   και   την   επι­ στημονική   και   κοινωνική   πρόοδο.  κλείνεται   ολοένα   και   περισσότερο. LE­MONDE  DIPLOMATIQUE) Ζ)  Η   δημιουργία   νέων   πανεπιστημίων   και   τμημάτων   δεν   φαίνεται   σαν   μια   αυθαίρετη  αντικοινωνική ενέργεια.  αυτοπεριορίζεται   για να κλειστεί τέλος στο μυστικοπαθή και σκοτεινό εσωτερικότου κόσμο.  αφαιρούν   συνεχώς. τη χαρά. (Αντώνης   Καρα­ κούσης.  Άλλωστε   οι   προσπάθειες   για   κάποια   στοιχειώδη   αντιστοιχία   μεταξύ   των   αναγκών   της   αγοράς   και   της   προσφοράς   σε   κατευθύνσεις   σπουδών   δεν   επιτρέπε­ ται να περιορίζουν το δικαίωμα στην εκπαίδευση. καθιστούν τη ζωή ψυχρή και ανάποδη.  αφού ξεκινά  από το ακόλουθο αυτονόητο: Σύμ­ φωνα   μ'  αυτό.  τα  27  εκατομμύρια   στις  χώρες  που  βρίσκονται   σε  μεταβατικό στάδιο και τα  11 εκατομμύρια  στις  ανε­ πτυγμένες χώρες.  Αυτή   η   ελπίδα   ξεπηδά   μέσα   από   τις   άπει­ ρες προσπάθειες ερευνητών και στοχαστών.  θα   έπρεπε   κάτι   άλλο  να   δίνει   νόημα   στη   ζωή  τους.  ακόμα.

Λογική Α Β Γ Δ Ε Σ τ Ζ Η Θ Ι Συναίσθημα Ήθος  Ήθος αντιπάλου  πομπού Αυθεντία .

  την ανιδιοτέλεια του κλπ. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ  ¨Η  ΑΦΗΓΗΣΗ Ο   πολιτικός   με   το   χιούμορ  προσπαθεί     να   κερδίσει   την  εύνοια   του   ακροατηρίου   και  να   δημιουργήσει   ευχάριστη  ατμόσφαιρα. αποσκοπεί   στο   να   οδηγήσει   σε   πράξη:  στο   να   ψηφίσει   ο   πολίτης   αυτό   ή  εκείνο  το κόμμα που θα  κυβερνήσει  τη χώρα ή θα αποτελεί  τη φωνή του στο Κοινοβούλιο. ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ  ΗΘΟΣ 1.   γεγο­ νότα.  περισσότερο   από   άλλες   μορφές   γλωσσικής   επικοινωνί­ ας. ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ  ΗΘΟΥΣ ΤΟΥ ΠΟ­ ΜΠΟΥ Ο  πολιτικός   με  θετικούς  χαρ­ κτηρισμούς   σε   α΄   πρόσωπο  προσπαθεί   να   κερδίσει   την  εμπιστοσύνη   του   κοινού   προ­ βάλλοντας     την   αξιοπιστία  του.  τη   συνέπεια     των   λόγων  και   των   έργων   του.   γενικές  αλήθειες. 1.   Πράγματι     «το   καλάθι   της   νοικοκυράς»  είναι   γεμάτο. Η στρατηγική της πειθούς χρησιμοποιεί  τους εξής τρόπους και μέσα :  Α. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ  ¨Η  ΑΦΗΓΗΣΗ 2. Ένα  παράδειγμα Β. «Εμείς   δεν   αρνούμαστε   όσα   υποστηρίζαμε   στο   παρελθόν   και   δε   θα   απαρνηθούμε      την   πολιτική   μας   για   να   γίνουμε   αρεστοί       στους   οικονομικά   ισχυρούς»  . Η ΠΕΙΘΏ    ΣΤΟΝ   ΠΟΛΙΤΙΚΌ   ΛΌΓΟ      Ο   πολιτικός   λόγος.αυθεντία.  Οι μορφές που παίρνει είναι δύο: η θεμιτή στρατηγική  της  πειθούς και η  αθέμι­ τη στρατηγική της προπαγάνδας.1.  ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ Ο   πολιτικός   της   αντιπολίτευ­ σης   περιγράφει     με   μελανά  χρώματα την εικόνα της οικο­ νομίας   της   χώρας   για   να   διε­ γείρει     την   ανησυχία   και   την  ανασφάλεια των πολιτών.  Α.   παραδείγματα. ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΗ  ΛΟΓΙΚΗ Τι είναι; 1.ΜΟΡΦΈΣ  ΠΕΙΘΟΎΣ Α.   τους  αγώνες του που αποδεικνύουν  το   δημοκρατικό   του   ήθος. Με την  ειρωνεία  υποβαθμίζει   τον   αντίπαλο και  τις ιδέες του. 1. «Θα   συμφωνήσω   με   τον   Υπουργό   Οικονομικών. ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ­ ΤΑ Συλλογισμοί   που   τεκμη­ ριώνουν     την   ορθότητα   πολι­ τικών απόψεων.ΙΙ.  εί­ ναι  γεμάτο  από…ακρίβεια!» Γ. ΤΕΚΜΗΡΙΑ Στατιστικά   στοιχεία.

  τους   οποίους   καλείται   να   αποτρέψει   ο   πολίτης.   Όταν   ο   πολιτικός   λόγος   αποσκοπεί   στη   χειραγώγηση   του   πολίτη   παραπλα­ νώντας ή   εκφοβίζοντας  ή  προκαλώντας  συναισθήματα   μίσους και  φανατισμού  τότε μιλάμε για  προπαγάνδα.  4.     Ο   αντιπολιτευτικός   λόγος  Αρνητικοί     χαρακτηρισμοί  συνήθως     τονίζει   τη   μεταβο­ για   τον   αντίπαλο   με  στόχο   τη  λή  των   απόψεων    ενός   κόμμα­ τος   κατά   τη   μετάβαση   του  μείωση της αξιοπιστίας του.  λασπολογία. Η στρατηγική της προπαγάνδας χρησιμοποιεί  τα εξής μέσα :  ΜΕΣΑ  ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑΣ Τι είναι; Ένα  παράδειγμα 1. ΚΙΝΔΥΝΟΛΟΓΙΑ Ο   πολιτικός   επιδιώκει   την   πρόκληση   φόβου   επινοώντας   και   περιγράφοντας   δήθεν   επερχόμενους   κινδύνους.   δι­ καιοσύνη  χρησιμοποιούνται  για   να   δώσουν  ηθικό   έρει­ σμα  σε   ατεκμηρίωτες  απόψεις   και   ιδιοτελείς   επι­ διώξεις. από   την   αντιπολίτευση   στην  κυβέρνηση.2. Π.   δημοκρατία. «  Συνοµι­ λίες µε τον Χίτλερ») 3. ΑΛΛΟΙΩΣΗ ΤΗΣ  ΣΗΜΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΛΕΞΕΩΝ Πολλές φορές οι λέξεις χρησι­ μοποιούνται   με   διαφορετικό   ή  και   αντίθετο  περιεχόμενο  από  το   πραγματικό. ΧΡΗΣΗ  ΕΝ­ ΝΟΙΩΝ ΜΕ ΤΕΡΑ­ ΣΤΙΟ  ΗΘΙΚΟ  ΒΑ­ ΡΟΣ Έννοιες   όπως    λαός.   δαιμονοποίηση   του   προσωπική επίθεση στον πολι­ πολιτικού   αντιπάλου.   τον   μόνο   που   μπορεί  και   θέλει να τους νικήσει»  2.   όπως   .   αφού  δίνουν   την   εντύπωση   αυ­ ταπόδεικτων  αληθειών.   Εξαιτίας   της   τε­ ράστιας   ηθικής   τους   διάστα­ σης   δυσκολεύουν   την   κριτική  λειτουργία   του   δέκτη.   έθνος.   Το   γεγονός  αυτό   προκαλεί   σύγχυση   στο  δέκτη   ο   οποίος   αδυνατεί   να  κατανοήσει τη διαφορά.   (Ράουσιγκ.   ο  άνθρωπος   δη­ µιουργός.χ.χ.   συκοφα­ κτηρισμοί       που   συνιστούν  ντία.  δικτάτορες   και   αυταρ­ χικοί   ηγέτες   ανά   τον   κόσμο  μιλούν στο όνομα της δημο­ κρατίας.   µέτρο   και   κέντρο   του  κόσµου. ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟ  ΗΘΟΣ  ΤΟΥ  ΑΝΤΙΠΑΛΟΥ . ΕΠΙΘΕΣΗ  ΣΤΗΝ  ΙΔΙΩΤΙΚΗ  ΖΩΗ Υπερβολικά   αρνητικοί     χαρα­ Π.   πατρί­ δα.  ψηφίζο­ ντας συγκεκριμένο κόμμα.  Έτσι   προβάλλει  την   αναξιοπιστία   και   την  ασυνέπεια του.  «Αυτό   είναι   το   ύψιστο   κα­ τόρθωµα  µιας   ηρωικής   νεο­ λαίας.2.  Α. «Οι     τρομοκράτες  καραδο­ κούν!   Εμποδίστε   τους   ψη­ φίζοντας     τον   πρόεδρο   Χ.  απ’  αυτή   θα   ξεπηδή­ σει   ο  ελεύθερος   άνθρω­ πος.  ο   άνθρωπος  Θεός».

  για  την   αναγέννηση της Δημοκρατίας…» 2.   «Μπύρα   ΑΜSTEL.  δεν  μπορεί   παρά  να  απευθύνεται στη  λογική.     «Η   Ενωμένη   Ευρώπη   θα   αποτελέσει   μέγα   σταθμό  στην   παγκόσμια   ιστορία της   ειρήνης.  επειδή  στοχεύει   στην   αντικειμενική αλήθεια.  Λεκτικός         πληθωρισμός. . 3.   ο   παραλληλισμός   του   με   τον   Χίτλερ   ή   με     άλλα   απο­ κρουστικά   πρόσωπα   της   παγκόσμιας ιστορίας.  Η  ΠΕΙΘΩ    ΣΤΟΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ   ΛΟΓΟ               Ο  επιστημονικός  λόγος. αλλά εδραιώνεται από τους κανόνες του  ορθού  λόγου.     «Έρχομαι   απλός   σημαιοφόρος   νέων   πολιτικών ιδεών  και υπό την  σημαίαν  ταύ­ την   καλώ   πάντας. Πρόκειται  για κείμε­ να   που   συντάσσονται   από   ειδικούς     και   έχουν   στόχο   να   ερμηνεύσουν   ή   να   περι­ γράψουν ή να πείσουν για ένα θέμα με βάση τη λογική.   μήνυμα   νίκης   και επαναλήψεις λέξεων.3.  πλεο­ π.           για   την   αναγέννηση   της  Ελλάδας. συγκλονιστική σημε­ ρινή   σας   συγκέντρωση   είναι   μήνυμα   ελπί­ νασμοί.χ.   γιατί    έτσι      σας   αρέσει!» Β. Ρητορεία   ­  έντονη    συναισθημα­ τική  φόρτιση Π.   της   ελευθερίας   και   του   πνεύμα­ τος».  Διατύπωση   βεβαιωτική  –  θαυμα­ στική – δεοντολογική π. δηλα­ δή αυτή που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση.  «Η μεγαλειώδης.  Α.  οίτινες   εμπνέονται   από   τον   ιερόν   πόθον   να   αφιερώσωσι   πάσας   τας   δυνάμεις   της   ψυχής   και   του   σώμα­ τος…» 4.    ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ  ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ   ΛΟΓΟΥ 1.   μήνυμα   αισιοδοξίας.χ.χ.     κατάχρηση   συνωνύμων  δας.τικό αντίπαλο. Ασάφεια και ακυρολεξία π.χ.

  Για να  επι­ τύχει    το  διαφημιστικό  μήνυμα   το   στόχο   του    και   να   είναι   αποτελεσματικό. Τρόποι / μέσα πειθούς στον επιστημονικό  λόγο Επίκληση  στη  λογική με   Επιχειρήματα : Λογικοί συλλογισμοί με βάση επιστημονική  μεθοδολογία. Οι   απόψεις     στηρίζονται   σε   λογική   επιχειρη­ ματολογία.  ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ   ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ   ΛΟΓΟΥ 1.χ. Γ.  Αναφορική   λειτουργία   γλώσ­ σας Κυριολεξία  –  δήλωση    με   στόχο   το   περιεχόμε­ νο και όχι τον εντυπωσιασμό και τη συναισθη­ ματική φόρτιση. Β. Αυθεντία : Παραπομπές σε απόψεις ειδικών. Τεκμήρια : Πορίσματα ερευνών. Αυστηρά λογική οργάνωση Παρουσιάζεται   αρχικά   η   βασική   θέση   και  ύστερα  αναλύεται και αιτιολογείται. ΣΥΝΕΙΡΜΟ ΙΔΕ­ ΩΝ Ένα  παράδειγμα Με   κλισέ   (στερεότυπα)   δη­ Π.1. 3. Γ. Παραπομπή σε βιβλιογραφία Αναφορά   σε   βιβλία.   χρησι­ μοποιεί διάφορες τεχνικές / μέσα πειθούς. 4. στατιστικά στοιχεία. 6. σε βιβλιογραφία.1.   χωρίς  υποκειμενικές εκτιμήσεις.  ΜΕΣΑ    ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗΣ    ΠΕΙΘΟΥΣ Τι είναι; 1.  έργα   ή  απόψεις   άλλων   ει­ δικών σχετικών με το συγκεκριμένο θέμα. 2.   Τα   τσιγάρα  Marlboro  μιουργεί στη σκέψη του δέκτη  έχουν   συνδεθεί   στη   . Αποδεικτικότητα Αποδίδεται     η   πραγματικότητα   πιστά.Β. Η  ΠΕΙΘΏ    ΣΤΗ   ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ              Η   διαφήμιση     αποτελεί     μορφή   σκόπιμης   επικοινωνίας   με     την   οποία   ο   πο­ μπός    επιδιώκει   με   διάφορες   τεχνικές    να   δημιουργήσει     στο    δέκτη    ευνοϊκή   διάθεση για ένα προϊόν και να τον παρακινήσει  να το αγοράσει. Ειδική  ορολογία Λεξιλόγιο   που   συνδέεται   αποκλειστικά   με   τη  συγκεκριμένη επιστήμη. 5. Αντικειμενικότητα 2.

. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ  ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΕΝΟΣ  ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 3.  όταν     ο   Ρι­ βάλντο     φοράει   μια   συγκε­ κριμένη   μάρκα   αθλητικά   παπούτσια. «αστέρι»  του   θεάμα­ τος.   γιατί   δε   χρησιμοποιούμε   συντηρητικά».     Η   τεχνική   αυτή  σπανίζει στις μέρες μας. Π.  δημοφιλές   πρόσωπο  (αθλητή.  Με   χαμηλή   κατα­ νάλωση   καυσίμου   και   χαμη­ λό   κόστος   χρήσης.χ. Παρουσιάζει   αναλυτικά   και  τονίζει    τα   θετικά   χαρακτηρι­ στικά   ενός   προϊόντος   ή   μιας  υπηρεσίας.   ευχαρίστησης. ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΗ  ΛΟΓΙΚΗ 5.   το   μήνυμα   στο   δέκτη   είναι   ότι   αυτά   τα   πα­ πούτσια   θα   τον   κάνουν   να   παίζει   καλύτερο   ποδόσφαι­ ρο     και     να   μοιάζει   στο   εί­ δωλο του.     «Το   Υπουργείο   Υγείας  προειδοποιεί  :   Το   κάπνι­ σμα  βλάπτει   σοβαρά  την  υγεία!» Η   διαφήμιση   υποκρύπτει   και  μεταφέρει   μια   αξιολόγηση   η  οποία   λειτουργεί   δεσμευτικά  για   το   δέκτη   που   δε   διακρίνει  το τέχνασμα.  Π.χ. Το  διαφημιστικό   μήνυμα   εκμε­ ταλλεύεται   το   κύρος   και   τη  δημοφιλία   της   αυθεντίας   για  να γίνει πιο εύκολα αποδεκτό.  Οι   εικόνες   αυτές   που  ανακαλούνται   αυτόματα   στη  σκέψη   του   δέκτη   τον   προδια­ θέτουν  ευνοϊκά απέναντι  στο  προϊόν. ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΗΝ  ΑΥΘΕΝΤΙΑ 4. Για   παράδειγμα.   σε   διαφημιστική   κατα­ χώριση   διαβάζουμε   :   «Το   νέο  HIACE  :   με   κινητήρες   EURO    στα    2500  κυβικά   και   ιπποδύναμη   μέχρι   και   117   άλογα.  όταν   εταιρία   αυτοκινή­ των   υποστηρίζει   ότι   :   «Οι   έξυπνοι  οδηγούν   RENAULT»   απαξιώνει   τους   οδηγούς   άλλων   αυτοκινή­ των.2. σκέψη    μας  με   τον   ανεξάρ­ τητο.  ηθοποιό. Το   μήνυμα       στοχεύει  στην   πρόκληση   φόβου.  ανησυ­ χίας.   επι­ στήμονα.   Με   μονή   ή   δίφυλλη   πίσω   πόρτα   και   μακρύ   ή  κο­ ντό   σασί.χ.  εταιρία   προϊόντων   δια­ τροφής   ισχυρίζεται   :   «Τα   προϊόντα   μας   είναι   αγνά. Στην   περίπτωση   αυτή   χρησι­ μοποιούνται  επιχειρήματα  υπέρ   του   προϊόντος   ή       σοφι­ στικά τεχνάσματα.  μουσικό  κλπ).  ΛΑΝΘΑΝΩΝ  ΑΞΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑ­ ΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ έναν   ισχυρό   συνειρμό   (αυ­ τόματη   ανάκληση   ιδεών   και  εικόνων)  ανάμεσα   στο   προϊόν  και   σε   ευχάριστες   και   θετικές  εικόνες.   αρρενωπό   καουμπόη   και     τις   εικόνες    της    υγιει­ νής   και   ηρωικής   ζωής   της   «Άγριας    Δύσης»  που  παρα­ πέμπουν  στη    γοητεία   της   περιπέτειας   και   της   ανε­ ξαρτησίας.χ.   Με   στάνταρ  ABS και  αερόσακο   οδηγού…» Επίκληση   σε   έναν   ειδικό. Π.  ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΟ  ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ 6.   Π.   προσδο­ κίας κλπ.

  γιατί    έτσι      σας   αρέσει!» .χ. ένα με σας». παραθετικών 2. επιρρη­ μάτων.    Το  τελειότερο   ΟΙ­ ΚΟΣύστημα».   «Αρμονική   συνύπαρξη   τέχνης   και   τε­ χνικής. πλεο­ νασμοί κυρίως επιθέτων. ο   πιο   διαφορετικός.χ.   «Λεκτικά   τέρατα»     που   υποδη­ λώνουν  υπερβολή π.   «Μπύρα   ΑΜSTEL.  ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ    ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΟΥ  ΛΟΓΟΥ 1.χ. π. Επιτήδευση π.Γ. «Ο    πιο   μεγάλος. Λεκτικός    πληθωρισμός.χ. Ασάφεια και ακυρολεξία π.   Ένα   με   το   χώρο   σας. «Έπιπλα    ΟΙΚΟΣ. 3. 2.   ένα   με   τις   απαιτήσεις σας.  ο   πιο  πλούσιος. 4.  ο  απόλυτος διαγωνι­ σμός ταλέντων  έρχεται στον ΑΝΤΕΝΑ».

 Προσπαθεί να ερμηνεύσει εκλαϊκεύοντας ένα θέμα. να διδάξει γ. κοινωνικό ή  επιστημονικό   και   έχει  στόχο   να   πληροφορήσει. ηθικό. Τα  είδη  του  δοκιμίου             Το  δοκίμιο   γενικά  κινείται ανάμεσα στο λογοτεχνικό και τον επιστημονικό  λόγο   συνδυάζοντας   στοιχεία   και   των   δύο     σε   διαφορετικές   αναλογίες   κατά   περί­ πτωση. να πείσει Β.  να   τέρψει.  ώστε  είναι   πολύ   δύσκολο   να   δώσει   κανείς   έναν  ακριβή   ορισμό   για   το   τι   είναι   δοκίμιο. το  δοκίμιο είναι  ένα κείμενο πεζού  λόγου  με  μέση συνήθως  έκταση που  πραγματεύεται   ένα  θέμα  αισθητικό. Πομπός  –  δοκιμιογράφος  :   Επιστήμονας.  Γενικά   όμως   μπορούμε   να     παρουσιάσουμε  τα  γνωρίσματά  του σχηματικά  ως  εξής : Α. Τα χαρακτηριστικά του δοκιμίου.   λογοτέχνης.  Εκφράζει   παρατηρήσεις.  σκέψεις   και   συναι­              β.  να   διδάξει. γ. Σκοπός :  α. α.   δημοσιογράφος  κ. Έκταση : Συνήθως μέση έκταση σε αντίθεση με τις αναλυτικές  μελέτες. Τα χαρακτηριστικά του δοκιμίου Είδος     λόγου  :  Κινείται   ανάμεσα   στο   λογοτεχνικό   και   επιστημονικό   λόγο  συνδυάζοντας στοιχεία και των δύο  σε διαφορετικές αναλογίες κατά περίπτωση.λπ.3Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΤΟ ΔΟΚΊΜΙΟ Σύμφωνα  με το σχολικό  βιβλίο.  να   πεί­ σει.  ηθικό.  πολιτικό. να τέρψει δ.  κοινωνικό. Ο  δοκιμιογράφος  :   σθήματα.  φιλοσοφικό.  Κάποια     δοκίμια     βρίσκονται     πιο   κοντά   στον   επιστημονικό   λόγο  . Θέμα  :  Αισθητικό. Περιδιαβαίνει ελεύθερα στο χώρο  των ιδεών. να πληροφορήσει β. ωστόσο. Δέκτης : Ο  μέσος μορφωμένος άνθρωπος που δε διαθέτει ειδικές γνώσεις.  εκπαιδευτικό.  επιστημονικό.  παρουσιάζουν πολλές διαβαθμί­ σεις  και   τα   όρια   του   είναι   ρευστά.

λπ. κατά τη  αποδεκτές.  Άλλα   πάλι      προσεγγίζουν   τη  λογοτεχνία   με   τις   ποιητικές     διατυπώσεις  και   τη  χαλαρή συνοχή  τους.όσον   αφορά    τη   γλώσσα   και   την   οργάνωση   τους.   αλλά  οι   επιμέρους   ιδέες   και   τμήματα  συνδέονται συνειρμικά. Κριτήριο  Στοχαστικό Αποδεικτικό Σκοπός Ελεύθερος  στοχασμός Απόδειξη – Πειθώ Ο     δοκιμιογράφος   περι­ Ο    δοκιμιογράφος   αναλύει  διαβαίνει   ελεύθερα   στο   χώρο  ή   εκλαϊκεύει   επιστημονικά   θέμα­ των ιδεών εκφράζοντας τις  προ­ τα. Οπτική Υποκειμενική Λογική Στον   πρόλογο   παρου­ σιάζεται  ο προβληματισμός  και η  βασική  θέση.  Μπορούμε    όμως   να   δια­ κρίνουμε δύο γενικές κατηγορίες  του δοκιμίου με βάση κάποια κριτήρια  :  το   απο­ δεικτικό  και το  στοχαστικό  δοκίμιο.   θα   μπορούσε.  τις γνώσεις και τη φαντασία του. Γλώσσα Τρόπος πειθούς Κυρίως    ποιητική  /   συ­ νυποδηλωτική Κυρίως δηλωτική/   Ανα­ φορική   Σχήματα     λόγου   και     ει­ κόνες   που     περισσότερο   υποβάλ­ λουν  παρά πείθουν. γνώμη   μου.  είναι πιθανόν. βάση   την   πείρα   της   ζωής   του. όπως δη­ λαδή   η   μία   ιδέα   ανακαλεί   αυ­ τόματα στη σκέψη κάποια άλλη. Ανάμεσα  σε   αυτά   τα   δύο   άκρα  υπάρχουν   πολλές   διαβαθμίσεις . . Κυριολεξία   και   ακρίβεια  στη διατύπωση. κ. Οργάνωση Συνειρμική Δεν   υπάρχει   σχέση  απόδειξης   ανάμεσα   στα   μέρη  (παράγραφοι   –   ενότητες).  στο   κύριο   μέρος   το  αποδεικτικό   υλικό   και   στον   επί­ λογο     εξάγεται   το   τελικό   συ­ μπέρασμα. κλείονται άλλες τεχνικές. ερμηνεύει ή  απο­ σωπικές   του   παρατηρήσεις   με  δεικνύει. πληροφορεί.   ίσως.  με   απώτερο   στόχο   να   προκα­ λέσει αισθητική συγκίνηση.  Αντικειμενική Παρουσιάζονται     υποκει­ Οι   απόψεις     τεκμηριώνο­ μενικές   κρίσεις    που   δηλώνονται  νται     και   δηλώνονται   ως   γενικά  με  λέξεις όπως : νομίζω. Επίκληση στο συναίσθημα Επίκληση στη λογική Στο   κείμενο  κυριαρχεί   ως  Στο   κείμενο   κυριαρχεί   ως  τρόπος   πειθούς   η     πρόκληση   συ­ τρόπος   πειθούς   η     επιχειρηματο­ ναισθημάτων    χωρίς   να   απο­ λογία    χωρίς   να   αποκλείονται  άλλες τεχνικές.

2.  Στοχεύει να  πείσει / αναλύσει /εξηγήσει/ ότι… (το θέμα του δοκιμίου)  Επικαλείται  κυρίως  τη λογική.Β. Πώς τεκμηριώνουμε ότι ένα δοκίμιο είναι  στοχαστικό;  Το κείμενο ανήκει στο στοχαστικό δοκίμιο επειδή :  Έχει  συνειρμική  οργάνωση :  υπάρχει  ένα κεντρικό θέμα (αναφέρουμε  το  θέμα) γύρω από το οποίο οι σκέψεις συνδέονται μεταξύ τους συνειρμικά. αναφέροντας  επιχειρήματα  και τεκμήρια  που πιστοποιούν τη θέση του συγγραφέα.  Υπάρχει   κυρίαρχη     επίκληση     στο   συναίσθημα   με     ποιητική     λειτουργία  της γλώσσας (συνυποδήλωση).1. Πώς τεκμηριώνουμε ότι ένα δοκίμιο είναι  αποδεικτικό;  Το κείμενο ανήκει στο αποδεικτικό δοκίμιο επειδή :  Έχει   λογική   οργάνωση  :  ο   συγγραφέας   παραθέτει   τη   βασική   θέση   στον  πρόλογο και τη στηρίζει με επιχειρήματα στο κύριο θέμα. . Β.  «σκέφτοµαι   και   τροµάζω  µ’  αυτά   που   σκέφτοµαι   και   λέω   πως   είναι   η  µοναξιά   που  µε   κάνει   να   τα   βλέπω   όλα µ’ αυτή τη σκληρή µατιά…»  Κυριαρχεί   η   ποιητική   λειτουργία   της   γλώσσας:  π.χ.χ. «η  µοναξιά. ο σκοτεινός µου έρωτας.  η  λάµια   που   κουβαλάω στο αίµα µου µέσα η αχόρταγη.  Οι απόψεις παρουσιάζονται από αντικειμενική σκοπιά.  Κυριαρχεί η αναφορική λειτουργία της γλώσσας (δήλωση­ κυριολεξία).  αυτή  η   φάουσα   που   δίχως   να   θέλω  µε  σκέπασε   σαν   σφικτός   κισσός. …».  Υπάρχει   έντονος   υποκειμενισμός  :  π.  Η   συγγραφέας   περιδιαβαίνει   ελεύθερα   στο   χώρο   των   ιδεών   εκφράζο­ ντας προσωπικές απόψεις χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια πειθούς.

  ιατρική   περίθαλψη   και   εκπαίδευση.   όπως   είναι   εξίσου   απα­ ράδεκτο   σε   μια   οικονομικά   ανεπτυγμένη   περιοχή.  Είναι   δηλαδή  ανεδαφικό   σε   μια   περιοχή  όπου   το   βασικό   πρόβλη­ μα  διαβιώσεως   είναι   η  παραγωγή  και   διάθεση   ικανής  ποσότητας   τροφίμων.  η   άσπρη   στέπα   που  µέσα   της   χάνοµαι. η λάµια που κουβαλάω  στο αίµα µου µέσα  η αχόρταγη. αυτή η φάουσα  που δίχως να θέλω µε σκέπασε  σαν σφικτός κισσός.  γιατί   ο  καιρός   περνάει   και  τα   παιδιά  δεν   θα  είναι  τότε  πια παιδιά ­όχι δεν  θέλω  να  γράψω  τίποτε   πουθενά. να τοποθετηθεί  μια   βαρέως ρυπαί­ νουσα   βιομηχανική   μονάδα   στις   όχθες   μιας   καθαρής   λίμνης   κ.χ.  με   μέσο   κατά   κεφαλή   εισόδημα  του  πληθυσμού   μεγαλύτερο  από 10.  Αυτό   είναι   φυσικό.000  δολάρια. λιγότερα αυτο­ κίνητα. χύθηκαν   ξανά  έξω   στο   τοπίο  και   μας   απει­ λούν   με   πανικούς   φόβους   ή  και   με   θέλγητρα.   Αφού   χαλάστηκαν   και   ερειπώθηκαν   οι   "καλύβες"   αυτές   των   αθανάτων. αλλά και  .  παντού: "Πάντα   πλήρη   θεών"  έλεγε   ο  Μιλήσιος Θαλής.  σα   σπάνιο   ρόδο. λιγότερο θόρυβο. Χρειάζονται καμιά φορά τα παραμύθια.   Αν   τη   γράψω   κάπου.   κατοικία.  ξέγνοιαστο.  της   Ιωνίας.  αφού   βελτίωση  της   ποιότητας   ζωής   σε   μια   υποανάπτυκτη   περιοχή   σημαίνει   καλύτερη   διατροφή.  όλα   πατιναρισµένα  µε   θάνατο. αυτή τη µικρή στιγµή να τη θυµάµαι­ όχι. ο σκοτεινός  µου   έρωτας.ο.  Επομένως.  πηγαίο.  τα   σκόρπια   χαρτιά∙  στην  παραµέσα   κάµαρα   τα   παιδιά   γελάνε.  π. Στέλιου Πικούλη.  όλα   υπονοµευµένα  µε   φθορά. «Δοκιμές» Δ) Από τη στιγμή που η ανάπτυξη της τεχνολογίας επιτρέπει και η ανάπτυξη  του τριτογενούς τομέα επιβάλλει τη χρησιμοποίηση όχι μόνο των μυϊκών.  πρέπει   να   το   εξετάσουμε   μέσα   στα   πλαίσια   ενός   πίνακα   ιεράρχησης   αναγκών   και  προτεραιοτήτων. Γ. Σεφέρης.  Αυτό   το   γέλιο   ξαφνικά  µε   αναστατώνει∙  πλού­ σιο. «Ένας λόγος για τη μοναξιά» Γ)  Το   αίσθημά   μου   είναι   ότι   τούτοι   οι   αρχαίοι   ναοί   της   Ελλάδας. Α)    Αν   προσπαθήσουμε   να   προσδιορίσουμε   τη   σχέση   ανάπτυξη­  περιβάλλον  ανεξάρτητα   από  το  επίπεδο  οικονομικής  αναπτύξεως  μιας χώρας ή μιας  περιοχής. σκέφτοµαι  και τροµάζω  µ’   αυτά   που   σκέφτοµαι   και   λέω   πως   είναι   η  µοναξιά   που  µε   κάνει   να   τα   βλέπω   όλα  µ’   αυτή  τη   σκληρή  µατιά. «Οικονομική ανάπτυξη και περιβάλλον» Β)  «Ήσυχο   βράδυ   Κυριακής  µε   το   ανοιχτό   βιβλίο.  σ’  ένα   ηµερο­ λόγιο. η µοναξιά που καταλύει σιγά σιγά τις καλές µου δυνάµεις.  της   Με­ γάλης   Ελλάδας.  αµέσως µόλις  συνειδητοποίησα  την  ύπαρξή µου.  ενώ   σε   μια   ανεπτυγμένη   και   εξελιγ­ μένη περιοχή βελτίωση ποιότητας ζωής σημαίνει λιγότερη ένταση.  η   άλλη   όψη   της  µοίρας  µου». δεν θέλω να τη γράψω. μικρότερη υποβάθμιση περιβάλλοντος κοκ.  ριζωμένοι   στα   τοπία  τους.  είναι   με   κάποιον   τρόπο   σπαρτοί.Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση   7    Να   διακρίνετε   με   βάση   τα   χαρακτηριστικά   τους   σε   ποιο  είδος  δοκιμίου ανήκουν τα παρακάτω αποσπάσματα.  Λένας Παππά.κ. λέω. να   δο­ θεί   προτεραιότητα   στην   προστασία   του   περιβάλλοντος.  τότε   είναι   βέβαιο   πως   θα   καταλήξουμε   σε   βεβιασμένα   συμπεράσματα.  Έτσι   βλέπουμε  ότι το πρόβλημα επιλογής μεταξύ οικονομικής αναπτύξεως και προστασίας του πε­ ριβάλλοντος ­αν πρέπει να γίνει επιλογή­ είναι σε τελευταία ανάλυση πρόβλημα κα­ θορισμού   προτεραιοτήτων   καλύψεως   αναγκών. Κάποια µέρα  ξαναδιαβάζοντάς   το  θα   λυπηθώ.   είναι.   οι  άστεγοι  θεοί  γύρισαν   εκεί   που   άρχισαν.

  καταδικάζεται   απόλυτα.   ο   ρόγχος   στους  βράχους.  περιμένοντας   δίχως   πια   τον   τρόμο   του   θα­ νάτου.  με  τα   σπλάχνα  σου   πεινασμένα. το τραγούδι του ανέμου. Κανείς από μας δεν έχει το δικαίωμα να χάνει τις ελπίδες του για έναν άνθρω­ πο   παρά   μόνο   μετά   το   θάνατό   του   που   μετατρέπει   τη   ζωή   σε   πεπρωμένο   και   επι­ τρέπει   την   οριστική   κρίση. Ο τελευταίος των εγκληματιών και  ο πιο  ακέραιος   δικαστής     ξαναβρίσκονται   εδώ   πλάι   πλάι. Χωρίς αυτό το δικαίω­ μα  η ηθική  ζωή  είναι  απολύτως  αδύνατη. Ποντοπόροι Στ) Το δικαίωμα στη ζωή.των διανοητικών ικανοτήτων του ανθρώπου.  Σε   αυτό   το  όριο   τουλάχιστον   όποιος   κρίνει   απόλυτα. Βασίλης  Φίλιας    “Ο   κλονισμός   του   παραδοσιακού   γάμου”. Η μια ενσάρκωση είναι να γίνεις ποντοπόρος και  να  ταξιδεύεις   ακόρεστος. το  μάτι  φλογισμένο.  Το   να   διατυπώνουμε   την   οριστική   κρίση   πριν   από   το  θάνατο. Αθήνα 1989.  Τίποτα   δεν   θ’  αλλάζει  στο εξής.  τον   καθεδρικό   ναό.  μια   φευγαλέα   ανατριχίλα   στην   απεραντοσύνη.  όλο  για   νέες   ηπείρους. Τερζάκης “Ρεμβασμός του 12ου μήνα”. το να διατάσσουμε το κλείσιμο των λογαριασμών.  εκδ. μύρα  του   ανοιχτού   πελάγου.  Με   την   άνοδο   του   μορ­ φωτικού  επιπέδου   της   γυναίκας   κλονίζεται  και  τελικά καταλύεται  ο μύθος για  την  δήθεν φυσικά δεδομένη πνευματική κατωτερότητα της γυναίκας.                      Αγγ.  κάτι   που   δεν  αφήνει   αχνάρι   πίσω   του   μήτε   λείψανο.  εξίσου   δύστυχοι   και   αλληλέγ­ γυοι. που συμπίπτει με την ευκαιρία επανόρθωσης είναι  φυσικό δικαίωμα κάθε ανθρώπου.  που   αναπτύσσονται   στην   Οικονομία. η γυναίκα εισέρχεται πλησίστια  στην  αγορά   εργασίας.  Ένα   εξίσου   σημαντικό   βήμα   είναι   ότι   η  γυναίκα   ανεβάζει   το   μορφωτικό   της   επίπεδο   και   πάλι   κάτω   από   τις   νέες   ανάγκες  χρησιμοποίησής   της.  γιατί   θα   έχω   θεραπευτεί   από   την   πλάνη   του   χρόνου. Ε)  Θα   ζαρώσω   στον   ίσκιο   της   μεγάλης   τούτης   μάνας.   Κοινωνιολογικές   Προσεγγίσεις.      Άλμπερτ  Καμύ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΟ Α Β Γ Δ Ε Στ ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΟ . όλα θα είναι αιώνια. όταν ακόμη ο πιστωτής  είναι   ζωντανός. “Σύγχρονη Εποχή”.  Η  άλλη  ενσάρκωση   είναι   να   νιώσεις   κύμα  κι   εσύ   της   θάλασσας.   Η  επαγγελματοποίηση  όμως  της   γυναίκας σημαίνει και  σχετική αυτονόμηση και ανε­ ξαρτητοποίησή   της   απέναντι   στον   άντρα.   και   θα   σταθώ   ασάλευτος   ως   το   τέλος.  για   νέους   θησαυρούς. ανεξάντλητα.   που   έρχονται   φτεροκοπώντας   ρυθμικά.   που   ακόμα   και   στον   19ο  αιώνα   κυριαρχείται   από   τον   άντρα.  γιατί   δεν   είχε   ποτέ   αυθυπαρξία. ένας κυματισμός της θάλασσας. ακόμη και του χειρότερου.  αυτό   δεν   ανήκει   στη   δικαιοδοσία   κανενός   ανθρώπου.

  κοινωνικά.ά.  στοιχείο που δεν υπάρχει στην επιφυλλίδα. Η επικαιρότητα – αν υπάρχει­  είναι απλώς η αφορμή o στη  μικρότερη   έκταση   (  του    άρθρου   σε   σχέση   με   το   δοκί­ μιο ) o στην    πληροφορικότητα . Το άρθρο ακόμη και το ερμηνευτι­ κό μεταφέρει  πληροφόρηση  για  γεγονότα. o Ο   επιφυλλιδογράφος   είναι  πρόσωπο   ειδικό.. (Έκφραση – Έκθεση Γ Λυκείου. καλλιτέχνη.  αλλά   δε   μένει   σε   αυτό   και   προχωρεί   σε   σκέψεις  και   παρατηρήσεις   διαχρονικού   χαρακτήρα   και   γενικότερου  ενδιαφέροντος»..  καταστάσεις  κ.   κάτι   που   δεν  ισχύει συνήθως  για τον αρθρογράφο.   καταστάσεις  κ. 2. ) o αναφέρεται σε ζητήματα της τρέχουσας επικαιρότητας o εκφράζει την άποψη του συντάκτη για το συγκεκριμένο θέμα o έχει μικρή έκταση. Η  επιφυλλίδα  δεν έχει επικαιρικό χαρα­ κτήρα. κ. κ. όπως και το άρθρο o δημοσιεύεται  σε ορισμένη θέση της εφημερίδας και συνήθως  χωρίζεται  με γραμμή από την υπόλοιπη ύλη o προσεγγίζει   το   δοκίμιο. 1.ά. ΟΕΔΒ) o στην  πληροφορικότητα . Γ. Διαφοροποιείται από το δοκίμιο : o στην  επικαιρότητα.  Η  επιφυλλίδα  Ορισμός : Μη ειδησεογραφικό   κείμενο σε εφημερίδα ή περιοδικό που … o συντάσσεται από  πρόσωπο  ειδικό  πάνω στο θέμα o αναφέρεται   σε     διάφορα   θέματα  (φιλολογικά. Ο επιφυλλιδογράφος «μπορεί να ξεκινήσει από ένα επί­ καιρο   θέμα.   επιστημονικά.λπ.) o έχει μικρή έκταση. . ακαδημαϊκό. πολιτικά. Διαφοροποιείται από το άρθρο :    o στην επικαιρότητα.  Δοκίμιο – άρθρο – επιφυλλίδα              Γ.λπ.  Το  άρθρο  Ορισμός :  δημοσιογραφικό κείμενο σε εφημερίδα ή περιοδικό που…  o συντάσσεται   από     δημοσιογράφο   ή   τακτικό   ή   περιστασιακό  συνεργάτη (πολιτικό.  Το   δοκίμιο     δεν   έχει   επικαιρικό   χαρα­ κτήρα. στοιχείο που δεν υπάρχει στο δοκίμιο.   Πολλά     δοκίμια     δημοσιεύτηκαν   σε  εφημερίδες ως επιφυλλίδες.  Το   άρθρο   ακόμη   και   το   ερμηνευ­ τικό   μεταφέρει   πληροφόρηση   για   γεγονότα.Γ. καλλιτεχνικά.

  ηθικής. λιτέχνης. τικών   επιστημών   π. εκπαίδευσης.λπ. γραφικό  άρθρο. της ιατρικής. .χ. γλώσσας.   των   γραμμάτων  εφημερίδας  (πολιτικός.   πολιτικής. γλώσσας   (αποδεικτικό)  και   άλλοτε   η   ποιητική  (στοχαστικό). Μέση έκταση  Έκταση Μικρή  έκταση  Μικρή  έκταση  Έχει   μεγαλύτερη  Είναι   πιο   σύντομο   σε  Έχει   την   έκταση   ενός  έκταση   από   το   δημοσιο­ έκταση από το δοκίμιο.  καλ­ και των επιστημών. Αναφορική / ποιητική Αναφορική  λειτουργία Αναφορική / ποιητική  Λειτουργία Γλώσσα Απέχει   από   τη   λογο­  λειτουργία  Ανάλογα   με   το   είδος   του  τεχνία   και   κυριαρχεί   η   ανα­ Προσεγγίζει   άλλοτε  φορική   λειτουργία   της  άλλοτε   κυριαρχεί   η   ανα­ τη   γλώσσα   του   δοκιμίου   και  φορική   λειτουργία   της  γλώσσας.ά.   λογοτεχνί­ κοινωνικό Επιστημονικά ας.λπ. τα   –   αν   υπάρχει­     είναι  απλώς η αφορμή. Επίκαιρο   θέμα     κοι­ νού ενδιαφέροντος Ποικίλα θέματα Μπορεί   να   ανα­ Αναφέρεται   σε   διάφο­ φέρεται   σε   ζητήματα   φι­ ρα θέματα: λοσοφίας.   της  φυσικής. δημοσιογραφικού άρθρου.  Η   επικαιρότη­ νότα της επικαιρότητας. ακαδημαϊκός  κ.Κριτήριο  Χρόνος Δοκίμιο  Άρθρο Επιφυλλίδα Διαχρονικότητα Επικαιρικότητα Διαχρονικότητα Αναλύει   θέματα  Αναφέρεται  σε   γεγο­ διαχρονικά.  των  συνεργάτης     της  θέμα  τεχνών. Δοκιμιογράφος Πομπός Επιφυλλιδογράφος Άνθρωπος   από   το  Δημοσιογράφος  ή  Ειδικός  πάνω   στο  χώρο   του   πνεύματος.  πολιτικό Κοινωνικά καθώς επίσης  και σε  ζητή­ ποικίλα     θέματα   της  Καλλιτεχνικά  ματα   γενικού   ενδιαφέρο­ ντος   από   το   χώρο   των   θε­ επικαιρότητας Πολιτικά κ. της  βιολογίας κ. άλλοτε του άρθρου.) Ευρεία θεματική  Θέμα Αρθρογράφος  Μπορεί   να   ξεκινήσει  από   ένα   επίκαιρο   θέμα.   ιστορί­ οικονομικό Φιλολογικά ας.  αλλά  δε   μένει   σε   αυτό   και   προχω­ ρεί  σε  παρατηρήσεις  διαχρο­ νικού χαρακτήρα.

  καλοφαγάδικο   τραπέζι.   Η   πολύ   ενδιαφέρουσα   μελέτη.   πρόκειται   για   μια   διαδικασία   που  «καλλιεργεί   ένα   κλίμα   υποκρισίας   ή   ιδεολογικού   κομφορμισμού     από   την   πλευρά  των   νέων».   ιδέες   και   αξίες.   αλλά   επειδή   γίνονται   αποδεκτές   και   επιβραβεύονται   από   το   σύνολο   των  βαθμολογητών. (…) Γ)  Ελληνικό   καλοκαίρι. Το δυναµικό της αγάπης είναι απεριόριστο.   όταν   οι   άλλοι   θα   έρθουν   στο  συµπόσιό του.Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση  8   Να  διακρίνετε   το   κειμενικό  είδος ( άρθρο  ­  επιφυλλίδα  –   δοκίμιο)   στο οποίο ανήκουν τα παρακάτω αποσπάσματα.  αλλά   δεν  µπορεί  και   ν’  αναγκάσει   κανέναν   να   φάει.   για   να   πετύχουν   υψηλή   βαθμολογία.  Η   αγάπη   προσφέρει   τον   εαυτό   της   σ’  ένα   αδιάκοπο   συµπόσιο   για   να   τραφούµε.  Ο  Αστερισμός   του   Σκορπιού.   τόσο   µεγαλύτερη   γίνεται   η  ενεργητικότητά   του.  Τις   πρώτες   νυχτερινές   ώρες   απαντάται   χαμηλά   στον  ορίζοντα.  Τώρα. ώστε φρέσκιες ιδέες και ερωτήµατα να γίνουν αποδεκτά.  Το   σχήμα   του   θυμίζει   πράγματι   ένα   σκορπιό.   αν   χρειαστεί.  θα   ανακαλύψει   ότι   η   αγάπη   είναι  υποµονετική.   συνειδητά   ή   ασυνείδητα.  προς   το   νότο.  Η   αγάπη   περιµένει. είναι όμως άκρως ανησυχητικό ως στάση ζωής.  Αλλά   δεν   µπορεί   να   φάει   κάποιος   υπερβολικά.  Β)    Αποκαλυπτικά.   όχι  παθητική. Α)    Ο   άνθρωπος   που   αναζητά   την   αγάπη.  Εµπλέκεται   αδιάκοπα   στη   διαδικασία   ν’  ανοίγει   καινούργιες   πόρτες   και  παράθυρα.   «έχουν   υποστεί   ένα   είδος  ιδεολογικής   αλλοτρίωσης»   από   τη   συνεχή   αποδοχή   συγκεκριμένων   ιδεών   που  αποστηθίζουν   και   παραθέτουν   και   ότι  «όλος   ο   προβληματισμός   τους   κινείται   σε  ανάλογα   πλαίσια».  με   την   ουρά  .  ένας   αστερισμός   διακρίνεται  εύκολα   στον   ουρανό.   Και   οι   ερευνητές   καταλήγουν   στο   προφανές   συμπέρασμα   ότι  αυτό   το   γεγονός   μπορεί   να   τους   αποφέρει   πρόσκαιρα   οφέλη   (εισαγωγή   στο  πανεπιστήμιο).   όχι   επειδή   πιστεύουν   σε  αυτές.   επί   των  κειμένων   της   Έκθεσης   στις   Γενικές   Εξετάσεις. Μοιράζεται τη  γνώση   και   προσφέρει   την   πειραµατική   βάση   για   να   δοκιµάσει   κάποιος   αυτά   που  έµαθε.  καθώς   ο   Ιούλιος   διαπερνά   τις   νύχτες   με   τη  ζέστη  και  τους   καημούς   του.   ανέδειξε   ότι   οι   υποψήφιοι  προβάλλουν.   προκειμένου   να   ακολουθήσουν   την   «πεπατημένη»   στο   μάθημα   της  Έκθεσης.  Αυτό   όµως   δεν   σηµαίνει   ότι   κάθεται   παθητικά   για  πάντα. Όπως   αναφέρουν   οι   ερευνητές.  Αφήνει   στον   καθένα   την   ελευθερία   να   επιλέξει  και   ν’  απορρίψει   ανάλογα  µε   το   γούστο   του.   Από   την   μελέτη   των   γραπτών   προέκυψε   το   συμπέρασμα   ότι   οι  υποψήφιοι.   που   έγινε   για   πρώτη   φορά.   όσο   πιο   πολλά   τρώει   κι   αφοµοιώνει.   Το   µόνο   που  µπορεί   είναι   να   έχει   περισσότερα   να   προσφέρει.  γοητευτικό.   µέχρι   το   άτοµο   να   ωριµάσει.   που   δόθηκε  πρόσφατα   στη   δημοσιότητα.  δυσάρεστα   για   τον   εξεταστικό   μηχανισμό   του   λυκείου.  Στρώνει   ένα   ορεχτικό.  είναι   τα   αποτελέσματα   έρευνας   του   Πανεπιστημίου   Ιωαννίνων.  με   θέμα   την   αξιολόγηση   της   Έκθεσης   στις   Γενικές  Εξετάσεις.   Η   αγάπη   είναι   δραστήρια.   ξέροντας   ότι   όσο   πιο   πολύ   ο   καθένας  δοκιµάζει.

  άλλα   φωτεινά   και   άλλα   αμυδρά.   Κυριολεκτικά   και  αστρονομικά   ο   Αντάρης   είναι   ένας   ερυθρός   γίγαντας.   ξεκίνησε   από   τον   Αντάρη   όταν   η   Βυζαντινή  Αυτοκρατορία   απερχόταν   από   το   ιστορικό   προσκήνιο.  Έχει   τριακόσιες   φορές   τη   διάμετρο   του   Ήλιου   και   είναι  κάπου   δύο   χιλιάδες   φορές   λαμπρότερός   του. ΑΡΘΡΟ Α Β Γ ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ ΔΟΚΙΜΙΟ .   δηλαδή.   Το   κοκκινωπό   δηλαδή   φως.  από   τα   οποία   όμως   μόνον   δεκατρία   έχουν   λαμπρότητα   μεγάληÀ    και  είναι εκείνα που του προσδίδουν τα χαρακτηριστικό σχήμα. Στην   καρδιά   του   Σκορπιού   βρίσκεται   ο   Αντάρης.  Ο αστερισμός περιλαμβάνει κοντά στις δύο εκατοντάδες αστέρια.   στο  τελευταίο στάδιο της εξελίξεώς του.  Ένας   τεράστιος   αστέρας. Στην περιοχή υπάρχουν  ακόμα   νεφελώματα   κάθε   είδους.   μεταβλητοί  αστέρες και όμορφα σφαιρικά σμήνη. ορατά με  γυμνό   μάτι.  Από   μας   απέχει   στα   πεντακόσια   έτη  φωτός.   κοκκινωπός   στη   λάμψη. στο τέλος μιας ζωής πολυτάραχης.του να γυρίζει απειλητικά.   Αστέρας.

Η αντιγραφή αυτούσιων περιόδων ή φράσεων του κειμένου.  η   τήρηση   των   γραμματικών   κανόνων   και   η  σωστή σύνταξη. Στην έκφραση • • Τα   γραμματικά   και   συντακτικά   σφάλματα   και   η   αδυναμίας   σ ωστής   διατύ­ πωσης των ιδεών. Στην έκφραση  • • Η   σωστή   χρήση   της   γλώσσας. Η έλλειψη  συνοχής    και  συνεκτικότητας. Αρνητικά στοιχεία Στο περιεχόμενο • • Η ανεπαρκής και μη ολοκληρωμένη κατανόηση και παρουσί αση των θέσεων  του συντάκτη. Στη δομή • • Η άτακτη  παρουσίαση των ιδεών του συγγραφέα. Η επιλογή των πιο σημαντικών  πληροφοριών και ιδεών του κειμένου.4Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αξιολόγηση της περίληψης  Η περίληψη βαθμολογείται με 0 ­ 25 μονάδες που κατανέμονται ως εξής : Περιεχόμενο : 0 ­ 12 μονάδες Μορφή / γλώσσα /έκφραση : 0 ­ 8 μονάδες Δομή  : 0 ­ 5 μονάδες Θετικά στοιχεία στην περίληψη  Στο περιεχόμενο • • • Η ολοκληρωμένη παρουσίαση των απόψεων του συγγραφέα. η λεκτική πενία. . Στη δομή • • Η   εξασφάλιση   της   συνοχής  (της   εξωτερικής   σύνδεσης   των   περιόδων)  και  της συνεκτικότητας (της εσωτερικής σύνδεσης των ιδεών). Η υιοθέτηση κατάλληλου ύφους ανάλογα με  την επικοινωνιακή περίσταση. Η παρουσίαση δευτερευουσών ιδεών σε βάρος των ουσιωδών. Η κατανόηση σε βάθος της βασικής θέσης και των επιμέρους ιδεών του κει­ μένου. η  έλλειψη  λογικής  σύνδεσης  μετα­ ξύ των περιόδων. Η σύνδεση ( λογική / χρονολογική) μεταξύ των περιόδων και η λογική διάτα­ ξη των ιδεών του κειμένου.

 Συνθέτουμε την περίληψη   • • • Επισημαίνουμε  στην   αρχή  της   περίληψης   το  θεματικό  κέντρο του  κειμένου. η βασική θέση επισημαίνεται στο κύριο μέρος του  κειμένου.  βρίσκεται   στην   πρώτη  (ή   δεύτερη   σπάνια)  παράγραφο. Διαβάζουμε  προσεκτικά  ολόκληρο   το   κείμενο   και  εντοπίζουμε   το  θέμα που πραγματεύεται. Την επιλογή  ενεργητικής ή παθητικής σύνταξης.  ΙΙΙ.  Συνθέτουμε   το   κείμενό   μας   πρώτα   στο  «πρόχειρο». Επιλέγουμε    και   σημειώνουμε   στο  «πρόχειρο»  τις   πιο  σημαντικές  ιδέες  κάθε   παραγράφου.)    με  πληροφοριακό  χαρακτήρα.   (Υπενθυμίζεται   ότι   στις   εξετάσεις  δεν  επιτρέπεται  να  υπογραμμίζουμε πάνω στο φωτοαντίγραφο των θεμάτων).  ώστε   να   μπορούμε   να  κάνουμε   διορθώσεις. Εργαζόμαστε κατά παράγραφο • • • Εντοπίζουμε  τη  δομή  κάθε   παραγράφου. Μερικές.ά. Σκεφτόμαστε   ποιος   είναι   ο   πομπός.   ποιος   είναι   ο   δέκτης. όμως.Βήματα στη σύνθεση της περίληψης  Ι.  στον   πρόλογο  του κειμένου. τη βασική θέση του συγγραφέα.  Το επικοινωνιακό πλαίσιο. Σπανιότερα  . Εργαζόμαστε συνολικά στο κείμενο  1.  οικείο   κ.  προσέχουμε   ιδιαίτερα   τη  θεμα­ τική  της  περίοδο  που   συνήθως   περιλαμβάνει   τη   βασική   ιδέα   και   διακρί­ νουμε τις πρωτεύουσες  ιδέες από τις  δευτερεύουσες . Στη σύνθεση της περίληψης προσέχουμε : 1. φορές  η θέση του συγγραφέα εντοπίζεται στο  τέλος  του κειμένου.  δηλαδή  σε    ποιον  απευθυνόμαστε     και   υιοθετούμε   ανάλογο     ύφος  (σοβαρό.  επίσημο.  Δίνουμε πλαγιότιτλους σε κάθε παράγραφο. Παρουσιάζουμε   με   λογική   σύνδεση   και   διάταξη     τις   σημαντικότερες   ιδέες  κάθε παραγράφου. συνή­ θως. .  ενότητα και περιεκτικότητα.  αντιγράφουμε   στο  «καθαρό»  την   περίληψη   η  οποία    αποτελεί   ένα   νέο   κείμενο   με   νοηματική   αυτοτέλεια   και   αυτονομία. ΙΙ. ανάλογα με τη συλλογιστική πορεία  που ακολουθεί στο  κείμενο  (παραγωγική:  από   το   γενικό   στο   ειδικό   ή  επαγωγική:  από   το   ειδικό  στο γενικό).  τη βασική θέση του συγγραφέα. Αυτή.  Θυμόμαστε   ότι   στην  ενεργητική  σύνταξη  τονίζεται  το  υποκείμενο ενώ  στην  παθητική  τονίζεται   το  γεγονός  /   το   αποτέλεσμα  της   ενέργειας   του   υπο­ κειμένου.  Έπειτα.  2.

3..         Ως αποτέλεσμα των παραπάνω .  Αν   υπάρχει  ανάγκη   να   χρησιμοποιήσουμε   φράσεις   του   συγγραφέα   ή  κάποιο   ειδικό  λεξι­ λόγιο (για παράδειγμα όρους ιατρικούς.  αποτέλεσμα   κ. όπου μπορούμε. Κατάδειξη   της    λογικής   (  ή  χρονολογικής)  σχέσης  μεταξύ   των   πε­ ριόδων..  η   τε­ λευταία κ.λπ. αγωγή.... τις αντικαθιστούμε με συνώνυμες.  επανάληψη λέξεων της προηγούμενης περιόδου ή χρήση συνωνύμων. Για να εξασφαλίσουμε τη συνοχή του κειμένου χρησιμοποιούμε:  • • • • διαρθρωτικές  φράσεις  ή  λέξεις  που   δηλώνουν   χρόνο.  την   υπερβολική     γενίκευση   που   δεν   επισημαίνει   τις   βασικές   ιδέες   του   κει­ μένου. επιστημονικούς)  τις χρησιμοποιού­ με με φειδώ και.  Χρησιμοποιούμε   τους  τρόπους εξασφάλισης  της  συνοχής.  πρώτο.χ.ά.  όπως    :  αρχικά.  Παραδείγματα έναρξης της περίληψης Ενεργητική σύνταξη Ο συγγραφέας / συντάκτης  του άρθρου επισημαίνει / διαπιστώνει / τονίζει  /   υποστηρίζει. παραδειγμάτων και  ειδικών αναφορών. Το  θέμα  / ζήτημα  /  πρόβλημα    που  απασχολεί  / προβληματίζει  /  ανησυχεί   το   συγγραφέα είναι … Παθητική σύνταξη Το κείμενο αναφέρεται… Στο κείμενο επισημαίνεται / διαπιστώνεται  .  δεύ­ τερο..  φυσική   συνοχή.  αυτό   το   γεγονός.    ώστε   το   κεί­ μενο να μη δίνει την εντύπωση παράθεσης ασύνδετων  λογικά  απόψεων και να εξα­ σφαλίζεται η λογική σύνδεση και διάταξη των ιδεών..   στη   συνέχεια.. παιδεία. έτσι  κ.  αντίθετα.  αυτή.  από   την   άλλη   πλευρά. Στη  σύνθεση της περίληψης αποφεύγουμε :  • • • • • την   αντιγραφή   αυτούσιων   φράσεων   ή     περιόδων   του   κειμένου. τέλος.α. Η παραπάνω αιτία οδηγεί  αναπόφευκτα .  αντίθεση   ή  αλ­ λαγή   οπτικής   γωνίας.  Π. Την εξασφάλιση της συνοχής.  παράλληλα. το σχολιασμό και την αξιολόγηση θέσεων του συγγραφέα.ά.  .χ. Αντωνυμίες   ή   προσδιορισμούς: αυτός. σχολείο κ..  τη χρήση στατιστικών στοιχείων. τη μίμηση του ύφους του συγγραφέα .. εκπαίδευση.  Π.

.

 με το δίκτυο της επιχείρησης. όπως κοινωνική απομόνωση. Φυσικά   η   τηλεργασία   δεν   είναι   για   τον   καθέναν.  Οι   επιχειρήσεις  θα  πρέπει  με   τον   ίδιο   προσεκτικό   τρόπο   που   κάνουν   την   επιλογή   προσωπικού   να  επιλέξουν   ποιες  δραστηριότητες  θα   μπορούσαν  να  γίνουν  μέσω  τηλεργασίας  και  ποιο προσωπικό έχει τη γνώση.  Και   οι  εργοδότες  ωφελούνται.   Οι  δύο  βασικοί  τρόποι  τηλεργασίας  είναι   είτε  κάποιος   να   είναι  υπάλληλος  σε   έναν   εργοδότη   είτε   ελεύθερος  επαγγελματίας.   Όσον   αφορά   τους  εργαζομένους  μειώνονται   ο  χρόνος   και   οι   απαιτούμενες   δαπάνες  για  τη  μεταφορά  τους  προς  και  από   τον   χώρο   εργασίας.  Όσο   λάθος   είναι   να   ισχυριστούμε   ότι   ο  εργαζόμενος  αποδίδει   καλύτερα.  Στην     πρώτη   περίπτωση.  ώστε   να   μπορέσει   αποτελεσματικά   να   αποδώσει   μα­ κριά   από   τον   χώρο   εργασίας.  Στη   δεύτερη   περίπτωση. εφόσον   έχει  παρατηρηθεί  αύξηση της παραγωγικότητας. Η   αύξηση   των   τηλεργαζομένων   στην   Ευρώπη   αλλά   και   στην   Ελλάδα   σιγά  σιγά   οφείλεται   στα  οφέλη  που   υπόσχεται. Από την άλλη  πλευρά.  όπως   πιστεύουν   πολλοί.  Οι   λιγότερες   επαγγελματικές   ανταλλαγές   που   συνάπτουν  είναι ένα σημαντικό πλεονέκτημα.τι   η  συμβατική  εργασία.  ο   εργαζόμενος   είναι   μόνιμα   συνδεδεμένος   με   το   δίκτυο  των   εργοδοτών.ά.   και   η   οποία   περιλαμβάνει   τη  χρήση  των   τηλεπικοινωνιών   και  προηγμένων  τεχνολογιών  πληροφόρησης   ως   ένα   ουσιαστικό   και   κεντρικό   χαρα­ κτηριστικό   της   εργασίας. διακοπές. όπως επίσης και το  κατάλληλο   κλίμα   στο   σπίτι.  λιγότερες   ευκαιρίες   για     προαγωγή.χ.  απώλεια   προνομίων   και   δι­ καιωμάτων (π.  Υπάρχουν   κάποια   σημεία  που  πρέπει  να  προσέξουν  και  οι  εργοδότες  και   οι  εργαζόμενοι.   η   οποία   έχει  κάνει   την   εμφάνισή   της   και   στην   Ελλάδα   και.ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ Ένα παράδειγμα εργασίας για τη σύνθεση της περίληψης Στην   εποχή   της   ταχύτητας   που   ζούμε   οι  αλλαγές  είναι   αναμενόμενες   σε  πολλούς τομείς. την ικανότητα και τα κίνητρα.  όμως.  όταν   εργάζεται   υπό   επίβλεψη  8­4  στον   χώρο   εργασίας. ο  εργαζόμενος   είναι  πολύ  περισσότερο   ελεύθερος   να  καθορίσει  τον  ρυθμό εργασίας  του  εκτελώντας την  ερ­ γασία   του   στον   προσωπικό   του   υπολογιστή  και   συνδεόμενος   μόνο.  η   τηλεργασία   μπορεί   να   οριστεί   ως   η  μορφή εργασίας  που  εκτελείται  από ένα άτομο κυρίως ή σε ένα σημαντικό μέρος  της. Έτσι και στον εργασιακό χώρο παρατηρούνται όχι μόνο καινούρ­ για   επαγγέλματα   αλλά   και   διαφορετικές   μορφές   εργασίας   και   σχέσεις   μεταξύ   ερ­ γοδοτών   και   εργαζομένων. γιατί έχουν ως αποτέλεσμα  να έχουν περισσότε­ ρο   χρόνο  άρα   και  χρήμα.  όταν   υπάρχουν   παιδιά.  όταν   είναι   απα­ ραίτητο.   Ο   λόγος   γίνεται   για   την  τηλεργασία. η τηλεργασία  έχει  παρουσιάσει  και  αρνητικές  επιδράσεις  για τους εργαζομένους στο σπίτι.  η   εργασιακή   του   ζωή   είναι   πολύ   περισσότερο   ελεγχόμενη   μέσω  της   τεχνολογίας   και   έχει   πολύ   λιγότερη   ευελιξία  ως   προς  τον  τρόπο  που   θα   οργα­ νώσει  τον   εργάσιμο   χρόνο   του. Σύμφωνα   με   την   Ευρωπαϊκή   Ένωση. για   έναν   εργο­ δότη   ή   πελάτη. σε  τοποθεσίες  εκτός  του  παραδοσιακού  εργασιακού  χώρου. άδεια λόγω ασθενείας) κ. δυσκο­ λίες   προσαρμογής.  άλλο  τόσο είναι λάθος ο ισχυρισμός ότι η πλήρης μεταφορά της εργασίας στο σπίτι ή σε  .  ειδικά   στον   οικογενειακό   χώρο.  υψηλό  αρχικό κόστος   εξοπλισμού   και   κόστος   πρόσβασης   για  τους  αυτοαπασχολουμένους  στην   τηλεργασία.  μπορεί   όχι  μόνο   να   συμβάλει   στη   μείωση   της   ανεργίας   αλλά   και   να   αποφέρει   στους   εργαζο­ μένους  και  στους  εργοδότες  μεγαλύτερα  οικονομικά  οφέλη  απ' ό.

  ελεύθερος  επαγ­ γελματίας.  Τα   οφέλη   για   τον   ερ­ γαζόμενο μεταφράζονται σε εξοικονόμηση χρόνου και χρήματος. εργοδότες:  αύξηση πα­ ραγωγικότητας) 4η παράγραφος: Οι αρνητικές επιδράσεις της τηλεργασίας.  ισορρο­ πία ανάμεσα στο ποσοστό τηλεργασίας και παραδοσιακής εργασίας) Σύνθεση της περίληψης Μια νέα μορφή εργασίας   είναι η τηλεργασία.   κόστος   εξοπλισμού.  (  Επιλογή  καταρτισμένου   προσωπικού. ενώ για τον εργο­ δότη   σε   αύξηση   της   παραγωγικότητας.  Ελλάδα. δηλαδή η εργασία  από το σπί­ τι μέσω των τηλεπικοινωνιών και της τεχνολογίας της πληροφορικής. Δύο βα­ σικές  μορφές  τηλεργασίας:  α. (Αποξένωση. Από τον ημερήσιο τύπο (Διασκευή) Πλαγιότιτλοι  ­ σημειώσεις 1   παράγραφος:   Μια   νέα   μορφή   εργασίας.   απώλεια   δι­ καιωμάτων) 5η παράγραφος: Προϋποθέσεις ώστε να είναι ωφέλιμη. Το βασικό  κλειδί  της   επιτυχίας   είναι   η   προσεκτική  επιλογή  και   το  ποσοστό  μεταξύ  τηλερ­ γασίας και παραδοσιακού τρόπου εργασίας.  ελεγχόμενη  εργασία    β. Επιβάλ­ λεται επομένως η προσεκτική επιλογή  από τον εργοδότη των κατάλληλων ατόμων  και   τομέων   τηλεργασίας    και   η   ισορροπία    ανάμεσα  στο   ποσοστό   τηλεργασίας   και  συμβατικής εργασίας.  υπάλληλος. Ο εργαζόμε­ νος   μπορεί   να   είναι    υπάλληλος   ή  ελεύθερος   επαγγελματίας.  τηλεργασία. προϋποθέτει   τη χρήση   τηλεπικοινωνιών.   η   τηλερεγασία  (   αλλαγές  στις   μορφές   εργασίας.  Από   την   άλλη   πλευρά   η   τηλεργασία   εγκυ­ μονεί   τον   κίνδυνο   της   απομόνωσης   και   του   περιορισμού   των   προοπτικών   και   δι­ καιωμάτων του  εργαζομένου  και  τον επιβαρύνει με το κόστος εξοπλισμού.  επιλογή  χώρων   εφαρμογής.  οφέλη   για   εργοδότες   και   εργαζόμε­ νους). ελευθερία) 3η παράγραφος: Τα οφέλη της τηλεργασίας.   . Η/Υ. η 2η παράγραφος: Ορισμός και μορφές της τηλεργασίας.κάποιο περιφερειακό κέντρο εργασίας  θα αυξήσει  την παραγωγικότητα.  δαπάνες  και κόπο.  ( Εργαζόμενοι  :  κέρδος  σε  χρόνο. (Εκτελείται  στο  σπίτι.   προβλήματα   προσαρμογής.

ΑΣΚΗΣΗ: Εργαστείτε με τον ίδιο τρόπο μόνοι σας στο παρακάτω κεί­
μενο και συνθέστε την περίληψή του.
Ένας από τους κυριότερους  πλέον προβληματισμούς  των νέων είναι η εξα­
σφάλιση   καριέρας,  η   οποία   θα   τους   αποφέρει   υλική  και   ηθική  ικανοποίηση.  Η   αντί­
ληψη ότι η κατοχή ενός οποιουδήποτε πτυχίου θα έχει ως αποτέλεσμα την επιτυχη­
μένη επαγγελματική εξέλιξη έχει ξεπεραστεί, καθώς οι συνθήκες της αγοράς έχουν 
αλλάξει και στη σκακιέρα της εργασιακής καριέρας επικρατούν ορισμένα επαγγέλ­
ματα. 
Η   αυξανόμενη   ανεργία   σε   απόφοιτους   πανεπιστημίου   και   λυκείου   είναι   έν­
δειξη   ότι   οι   απαιτήσεις   της   αγοράς   έχουν   διαφορετική   κατεύθυνση   από   αυτή  των 
γενικών γνώσεων ή των άκρως θεωρητικών μαθημάτων που κατά κανόνα διδάσκο­
νται στο εκπαιδευτικό σύστημα. Οι καινοτομίες στην τεχνολογία αντιπροσωπεύουν 
επίσης   μια   από   τις   κυριότερες   αιτίες   αλλαγών,  οι   οποίες   μπορούν   να   επηρεάσουν 
την   καριέρα   ενός   εργαζομένου.   Η   αυτοματοποίηση   και   η   ρομποτική   κυριαρχούν 
όλο   και   περισσότερο   σε   όλες   τις   εκφάνσεις   της   καθημερινής   επαγγελματικής 
ζωής.  Ο   αριθμός   εργαζομένων   στον   βιομηχανικό   τομέα   μειώνεται   ενώ   αντίθετα 
αυξάνεται   με   ραγδαίο   ρυθμό   ο   αριθμός   εργαζομένων   στον   τομέα   της   πληροφορι­
κής. Οι απαραίτητες δεξιότητες για τη διατήρηση και την εξέλιξη της καριέρας εν 
όψει  της  νέας  χιλιετηρίδας  θα   συνεχίσουν  να  μεταβάλλονται. Πολλές  θέσεις  εργα­
σίας, οι οποίες ως τώρα μπορούσαν να διατηρηθούν με χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων 
και   χαμηλό  επίπεδο   εκπαίδευσης,  θα   εκλείψουν  και  οι   νέες   θέσεις   εργασίας   που  θα 
υπάρχουν θα απαιτούν υψηλή εξειδίκευση και εκπαίδευση. 
Επίσης,  είναι   χρήσιμο   να   επισημανθεί   ότι   οι   παραπάνω   συνθήκες   επηρέα­
σαν και διαμόρφωσαν διαφορετικά τις συνθήκες και τους νέους άγραφους κανόνες 
της   αγοράς.  Παλαιότερα,  αν   ήσουν   υπάλληλος   για   πολλά   χρόνια   σε   κάποια   επιχεί­
ρηση   υπήρχε   η   ασφάλεια   ότι   θα   παρέμενες   εκεί   και   τα   υπόλοιπα   χρόνια   της   κα­
ριέρας σου. Αντίθετα, οι νέες συνθήκες αγοράς δεν διασφαλίζουν μονιμότητα, μιας 
και   υπάρχουν   συνεχείς   αλλαγές   έτσι   ώστε   να   αντεπεξέλθει   η   εταιρεία   στις   και­
νούργιες συνθήκες. Ως συνέπεια των παραπάνω οι υπάλληλοι καλούνται για να δια­
σφαλίσουν   τη   θέση   τους   να   επιδείξουν   αυτονομία   και   πρωτοβουλία,  αυξημένη   δη­
μιουργικότητα, υπευθυνότητα και παραγωγικότητα.
Σημειώνεται   ότι   ανεξαρτήτως   ειδικότητας   αυτό   που   απαιτεί   η   αγορά,  κυ­
ρίως   λόγω   των   γρήγορων   ρυθμών   εξέλιξης   και   της   ανταγωνιστικότητας,  είναι   η 
συνεχής   επιμόρφωση.   Ήδη   έχει   διαφανεί   έντονη   η   τάση   μεταξύ   των   σύγχρονων 
επαγγελματιών   να   έχουν   ενταχθεί   στη   δια   βίου   μάθηση   και   εκπαίδευση   μέσω   της 
οποίας   αποκτούν   νέες      ικανότητες   στην   προσπάθειά   τους   να   αναπτύσσουν   συνε­
χώς την καριέρα τους.
Τι   είδους   προσόντα,  όμως,  πρέπει   να   κατέχει   κάποιος   για   να   δημιουργήσει 
μια καριέρα στους συγκεκριμένους τομείς που σημειώνουν ζήτηση εκτός των τυπι­
κών προσόντων; Αρχικά, είναι πολύ σημαντικό για κάποιον που επιλέγει τους παρα­
πάνω   κλάδους   να   διακατέχεται   από   ένα   γνήσιο   ενδιαφέρον   και   αγάπη   για   το   αντι­
κείμενο.  Συχνά,  ιδιαίτερα   νεαρά   άτομα   κατά   τη   διάρκεια   επιλογής   επαγγέλματος 
επηρεάζονται   από   εξωτερικούς   παράγοντες   για   την   επιλογή   επαγγέλματος   όπως 
οι   οικονομικές   απολαβές,  οι   γνώμες   του   οικογενειακού   περιβάλλοντος,  η   ζήτηση 
της   αγοράς   στη   συγκεκριμένη   χρονική  στιγμή  κ.τ.λ.  Μέσα   σε   όλα   αυτά   συχνά   πολ­
λοί   ξεχνάνε   ότι   η  απόκτηση   μιας   οποιασδήποτε   εργασίας   ως   αυτοσκοπός   δεν   εγ­
γυάται επιτυχία και ότι το σημαντικότερο στοιχείο εξασφάλισης επιτυχίας είναι το 

πόσο επενδύουν στην καριέρα τους. Πόσο δηλαδή αποφασιστικοί είναι στη συλλογή 
πληροφοριών και στην εκμετάλλευση των ευκαιριών που τους παρουσιάζονται. 
  Άρθρο   από   τον   ημερήσιο   τύπο   της   Τόνιας   Τσακίρη,   από   το   ΒΗΜΑ     (δια­
σκευή)

5Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ
Αναφορική   και   ποιητική   λειτουργία  της  γλώσσας  ­  Δήλωση   και συ­
νυποδήλωση.
Αναφορική λειτουργία της γλώσσας
 Η   γλώσσα   απευθύνεται   στη  λογική  του   δέκτη   και   αποσκοπεί   στην  πληρο­
φόρηση.
 Ο πομπός χρησιμοποιεί λέξεις ή φράσεις με την κυριολεκτική τους σημασία.
 Η χρήση της γλώσσας είναι δηλωτική. 

Ποιητική λειτουργία της γλώσσας
 Η   γλώσσα   απευθύνεται   στο  συναίσθημα  και   αποσκοπεί   στη   διέγερση   συναι­
σθημάτων με συγκινησιακά φορτισμένο λόγο.
 Ο  πομπός  χρησιμοποιεί   λέξεις  ή  φράσεις  με  την  μεταφορική  τους  σημασία, ει­
κόνες, παρομοιώσεις κ.λπ.
 Η χρήση της γλώσσας είναι συνυποδηλωτική. 

Παραδείγματα
Δήλωση – συνυποδήλωση:  πικρός καφές – πικρά δάκρυα, σκληρή πέτρα –  
σκληρή καρδιά, το φως του ήλιου­ το φως της γνώσης, οι ρίζες του δέντρου – οι πο­
λιτιστικές ρίζες του έθνους  μας.
Αναφορική λειτουργία της γλώσσας
Το σχολείο οφείλει να παρέχει στους νέους επαγγελματικό προσανατολισμό  
και πληροφόρηση για τα επαγγέλματα και τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Ποιητική λειτουργία της γλώσσας
«Μέσα  όμως   σ'  αυτό   το  μεταβατικό  και  ρευστό   τοπίο  λάμπει   η  ελπίδα ότι  
ο   άνθρωπος  θα   τιθασεύσει   τον   εαυτό   του  και   θα   χρησιμοποιήσει   τη   νέα   γνώση  
για να ζεσταθεί και όχι να αυτοπυρποληθεί.      (Στ. Αλαχιώτης, από τον ημερή­
σιο Τύπο)

  καθώς. η παροχή της  σύγχρονης τεχνογνωσίας θα δια­ μορφώσουν   άτομα   καταρτισμένα. δεν έχει γνώμη και δεν μπορεί να συμμετέχει στη διαμόρφωση  της κοινωνι­ κής   εξέλιξης   και   να   προσφέρει   στο   κοινωνικό   σύνολο   και   στην   επίλυση   των   προ­ βλημάτων   μέσα   από   τη   συμμετοχή     του   στα   συλλογικά   όργανα.  εφόσον κ.  παραγωγικά. .  Διατυπώνουμε   την   κύρια   ιδέα   με   τη   μορφή   θεματικής   περιόδου  και προσπαθούμε να την εξηγήσουμε / αναλύσουμε με επαρκή σχόλια και αποδεικτι­ κές   λεπτομέρειες.) ( Δες και τις μεθόδους  ανάπτυξης παραγράφου) Παραδείγματα     «Όποιος   αδιαφορεί   για   τα   πολιτικά   πράγματα   του   τόπου   του   είναι.  ευάλωτη στη χειραγώγηση και την υποταγή.  Αποδέχεται   μοιρολατρικά   τις  αποφάσεις που άλλοι παίρνουν  για αυτόν χωρίς αυτόν.  Αν   ζητείται   να   αναπτύ­ ξουμε   την   παράγραφο   με   συγκεκριμένη   μέθοδο   ανάπτυξης  (π.  Δεν ενημερώνεται και.  αφού. Στην περίπτωση αυτή μελετάμε προσεκτικά τη θέση που  μας δίνεται να αναπτύξουμε επισημαίνοντας την κεντρική της έννοια / ιδέα και τις  δευτερεύουσες   έννοιες.   Ο   απολίτικος   είναι   ο   πα­ θητικός   και   αμέτοχος   άνθρωπος   που   με   πρόφαση   τη   διατήρηση   της   προσωπικής  γαλήνης   και   ηρεμίας   καταλήγει   στην   αμεριμνησία.  όχι   φιλήσυχος. Από  την  ποιότητα  της  λειτουργίας της  θα καθοριστεί ο βαθμός προετοιμασίας του νέου με όλα εκείνα τα εφόδια που απαι­ τούνται για να αντεπεξέλθει στον αυξημένο οικονομικό και τεχνολογικό ανταγωνι­ σμό της  εποχής μας.  η   εκπαίδευση   αποτελεί   και   μηχανισμό   οικονομικής  ανάπτυξης και  εκσυγχρονισμού  της χώρας.χ. η  ειδική  κατάρτιση. « Η   ποιοτική   παιδεία   αποτελεί   την   προϋπόθεση   για   την   οικονομική  ανάπτυξη  μιας  χώρας».  Είναι   καλό   να   κλείσουμε   την   παράγραφο   με   μια   πρόταση­  κατα­ κλείδα  ώστε  η παράγραφος   να   ακολουθεί   τη   γνωστή  δομή.  Πέρα   από   τον   παιδευτικό της  ρόλο   στη   διαμόρφωση  της  προσωπικότητας   του   ατόμου. επο­ μένως.  Ένας     άνθρωπος.  ικανά   να   συμβάλλουν   στον   εκσυγ­ χρονισμό   των   παραγωγικών   δομών   και   την   αναβάθμιση   όλων   των   οικονομικών  δραστηριοτήτων της κοινωνίας.  αλλά   μια   παθητική   και   ετεροκαθαριζόμενη   οντότητα.λπ.  Γενικότερα   εφαρμόζουμε   όσα   ξέρουμε   για   την   ανάπτυξη  της   παραγράφου.   όμως.  "αχρείος"   πολίτης».   που  δεν   προσφέρει   με  την   ενεργητική  του   στάση   δεν   μπορεί   να   είναι  χρήσι­ μος     στην   κοινωνική   ζωή.  αλλ'  άχρηστος.  επειδή. ο επαγγελματικός προ­ σανατολισμός.6Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΜΙΚΡΟΚΕΙΜΕΝΑ Πολύ συχνά στις εξετάσεις ζητείται  η ανάπτυξη μιας ιδέας του κειμένου σε  παράγραφο 70 ­ 80 λέξεων. Η εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες.  αιτιολόγηση)  χρη­ σιμοποιούμε   αντίστοιχες   λέξεις   ή  φράσεις   στα   σχόλια  (γιατί.

 προσωπική υπευθυνότητα» : Σχόλια «Για το λόγο αυτό…  μητρικής γλώσσας» : Κατακλείδα  Ανάπτυξη με διαίρεση ΣΤ. Μαθαίνω πως να . ταχύτατους ρυθμούς» : Σχόλια Ανάπτυξη με αίτιο ­ αποτέλεσμα Γ. «Η  ανάπτυξη  του   ανθρώπου   …   ανάπτυξη του  φυτού» θεματική περίο­ δος «Το σπέρμα δίνει .. με εκείνους που τα πρόσταξαν» : Σχόλια Ανάπτυξη με αιτιολόγηση Η. «Χαρακτηρολογικά οι άνθρωποι …  του όχι» θεματική περίοδος  «Οι πρώτοι όταν προκαλούνται. «Ο λαϊκιστικός λόγος …  πολιτισμικά ανώτερη» θεματική περίοδος . «Στην έκθεση της Διεθνούς …  είδη μάθησης» θεματική περίοδος  «1. εφόσον ο ίδιος…. «Ως reality shows …  κοινωνικών συνθηκών» θεματική περίοδος  «Οι εκπομπές αυτές..... Δ.. εντεινόμενου  ατομικισμού» : Σχόλια Ανάπτυξη με συνδυασμό μεθόδων : ορισμός (στη θεματική περίοδο)   και αίτιο αποτέλεσμα (στα σχόλια). ξεκινούν αρνητικά» : Σχόλια  «Νομίζει κανείς ότι…  σκληρό και τραχύ» : Κατακλείδα  Ανάπτυξη   με   συνδυασμό   μεθόδων  :  διαίρεση  (στη   θεμ   περίοδο)  και   σύγκριση ­  αντίθεση (στα σχόλια).. Ε.. την πολιτιστική ατμόσφαιρα» : Σχόλια Ανάπτυξη με αναλογία Ζ. η διάθεσή  του» : Σχόλια  «Πρόκειται για…  ρόδινα χρώματα» : Κατακλείδα  Ανάπτυξη με σύγκριση και αντίθεση Β...7Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ  ΣΤΙΣ  ΑΣΚΗΣΕΙΣ  ΘΕΩΡΙΑΣ Άσκηση  1 Α... «Η σταθερά ανερχόμενη …  τρίτης κατηγορίας» θεματική περίοδος «Για πολλούς.. «Δεν   είναι   λοιπόν   δυνατό   να    …    των   φορέων   της   εξουσίαςο»  θεματική   περίοδος «Γιατί.. «Τεράστιο χάσμα …  από τον απαισιόδοξο» θεματική περίοδος  «Ο πρώτος βλέπει.

. αυθεντία   Δ. εχθρών του έθνους» : Σχόλια Ανάπτυξη με  ορισμό ­ διασάφηση Θ. στατιστικά στοιχεία    Ε.   ­  Η   προστασία   της   αξίας   του   ανθρώπου   και   η   άσκηση   των   ατομικών   δι­ καιωμάτων κατοχυρώνονται από τα πρώτα άρθρα του Συντάγματος.       ­  Κανείς   δεν   έχει   κατορθώσει   να   μας   πείσει   με  αυτόν  τον   τρόπο   για   την  απαξία των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Β.            Επομένως  κανείς   από   εμάς   δεν   έχει   το   δικαίωμα   να   αναγορευτεί   σε  απόλυτο   κριτή     και   να   αποφανθεί   για   την   οριστική   έλλειψη   του   χειρότερου   των  ενόχων. «Η Ενωμένη Ευρώπη …  καθημερινή μας ζωή» θεματική περίοδος «Τα δικαιώματα που έχουμε..       ­  Η  θανατική  ποινή  αφαιρεί   τη   φυσική  ύπαρξη  που   είναι   προϋπόθεση  για  την άσκηση αυτών των δικαιωμάτων. ­ Τα δικαιώματα του ανθρώπου θα πλήττονταν  μόνο στην περίπτωση που  κάποιος κατόρθωνε να μας πείσει ότι δεν διαθέτουν όλοι οι άνθρωποι αξία. μια πραγματικότητα» : Σχόλια  «Η Ευρώπη λοιπόν…  σε τρόπο ζωής» : Κατακλείδα  Ανάπτυξη με παραδείγματα Ι. σε πολλά επαγγέλματα» : Σχόλια Ανάπτυξη   με   συνδυασμό   μεθόδων  :  ορισμό  (στη   θεματική   περίοδο)   και διαίρεση (στα σχόλια) Άσκηση  2   Α. γεγονός    Στ. πορίσματα έρευνας    Β.       Επομένως η θανατική ποινή είναι αντισυνταγματική.    «Σύμφωνα   με  την   Ευρωπαϊκή  Ένωση …  χαρακτηριστικό   της  εργασίας»   θεματική περίοδος «Οι δυο βασικοί  τρόποι.  ­  Χωρίς απόλυτη αθωότητα δεν υπάρχει απόλυτη κρίση. «Η  βούληση..    Γ..       Επομένως τα δικαιώματα του ανθρώπου διαθέτουν καθολική αξία.       ­ Κανείς από εμάς δεν  μπορεί  να διεκδικήσει την απόλυτη αθωότητα...  αλήθεια Άσκηση  3   Α. γνωμικό     Γ. .

 ο Χ  είναι  φιλόξενος άνθρωπος Αξιολόγηση  :  Η   πρώτη   προκείμενη   αποτελεί   αυθαίρετη   υποκειμενική   κρί­ ση   και   όχι    αντικειμενικό   δεδομένο. Το   χρόνο   αυτό   οι   νέοι   θα   μπορούσαν   να   τον   αξιοποιήσουν   διαβάζοντας   για  το σχολείο και τις εξετάσεις.Άσκηση  4   Α. Αναλογικός    Ε.  Γ)  Η πνευματική εργασία είναι ανώτερη από τη χειρωνακτική.   Το   επάγγελμα    του   εκπαιδευτικού   ανήκει   στην   πνευματική  εργασία   και   του  ξυλουργού στη χειρωνακτική.  Επαγωγικός Ζ. Παραγωγικός   Δ. Επομένως  η   θανατική   ποινή   αποκλείει     την   πιθανότητα   σωφρονισμού   του  παραβάτη.  Β) Ο  σωφρονισμός του  παραβάτη προϋποθέτει  τη φυσική του ύπαρξη.  Επομένως   το   επιχείρημα   δεν   έχει   αλήθεια   και   άρα δεν έχει ορθότητα.   Επομένως   το   επιχείρημα   είναι   ορθό. Αξιολόγηση  :  Η   πρώτη   προκείμενη   αποτελεί   αυθαίρετη   υποκειμενική   κρί­ ση   και  όχι    αντικειμενικό  δεδομένο. Επαγωγικός     Γ. Επαγωγικός    Στ. Δ)   Οι   έφηβοι   που   ασχολούνται   με   τον   πρωταθλητισμό    αφιερώνουν   αρκετό  χρόνο για προπόνηση. Ο  Χ   είναι  Έλληνας. Η θανατική ποινή καταστρέφει  τη  φυσική ύπαρξη του παραβάτη. .  Στηριγμένοι   σε   μια   αυθαίρετη   άποψη  καταλήγουμε   σε  ένα   αυθαίρετο συμπέρασμα χωρίς αντικειμενική βάση. Παραγωγικός Άσκηση  5   Α)  Οι  Έλληνες  είναι  φιλόξενοι άνθρωποι. Άρα. Παραγωγικός    Β. Επομένως  το   επάγγελμα   του   εκπαιδευτικού   είναι   ανώτερο   από   αυτό   του  ξυλουργού.  Επομένως   το   επιχείρημα   δεν  έχει   αλήθεια   και   άρα   δεν   έχει   ορθότητα. Αξιολόγηση  :   Το   επιχείρημα   έχει   αλήθεια   (οι   προκείμενες   ισχύουν)   και   εγκυρότητα   (   το   συμπέρασμα   απορρέει   λογικά).

  Άσκηση  6   Α) Επίκληση  στη  λογική / επιχείρημα Β) Επίκληση  στο συναίσθημα / χιούμορ Γ)   Επίκληση     στο     συναίσθημα   /   ποιητική     γλώσσα. Στοχαστικό    Στ.  Το   συμπέρασμα   όμως   είναι   αυθαίρετο   και   δεν   απορρέει    με   λογική   ανα­ γκαιότητα  από τις προκείμενες. Αξιολόγηση  :   Το   επιχείρημα   έχει   αλήθεια   (οι   προκείμενες   ισχύουν)   και   εγκυρότητα   (   το   συμπέρασμα   απορρέει   λογικά).  Αποδεικτικό Άσκηση  8   Α.   συγκινησιακά   φορτι­ σμένος λόγος Δ) Επίκληση  στη  λογική / τεκμήρια / παραδείγματα Ε) Επίκληση στην αυθεντία / γνώμη ειδικού Στ) Επίκληση  στη  λογική / τεκμήρια / στατιστικά στοιχεία Ζ) Επίκληση στη  λογική / επιχειρήματα Η) Επίκληση  στο συναίσθημα / ποιητική χρήση της γλώσσας Θ) Επίκληση   στ  συναίσθημα  /  περιγραφή (πλευρών  του  οικολογικού   προβλή­ ματος). Στοχαστικό     Γ.Επομένως  οι νέοι δεν πρέπει να ασχολούνται με τον αθλητισμό. Αποδεικτικό    Β. Δοκίμιο  ( Έριχ Φρομ)  Β. Επομένως το επιχείρημα  δεν έχει εγκυρότητα   και   άρα δεν έχει και ορθότητα. Άρα. Ι)  Επίκληση στη λογική / τεκμήρια /  στατιστικά στοιχεία      Επίκληση  στο συναίσθημα / ειρωνεία Άσκηση  7   Α. Στοχαστικό   Δ. Αξιολόγηση  :  Οι   προκείμενες   ισχύουν   και   ανταποκρίνονται   στην   πραγμα­ τικότητα. το ουσιαστικό είναι λέξη.  Ε) Το ουσιαστικό είναι μέρος του λόγου.   Επομένως   το   επιχείρημα   είναι   ορθό. Τα μέρη του λόγου είναι λέξεις. Άρθρο    ( από την Ελευθεροτυπία) . Αποδεικτικό    Ε.

 Επιφυλλίδα  (γ.Γ. Γραμματικάκης) .

  τρόπος/ μέθοδος  ανάπτυξης).  Να  αιτιολογήσε­ τε την απάντησή σας. Με   ποιον   τρόπο   οι   λέξεις  (γιατί. Με     ποια    συλλογιστική   πορεία  (παραγωγική –  επαγωγική)  οργανώνεται   το  κείμενο; Να  εξηγήσετε  το  είδος  του  συλλογισμού ως προς  το είδος των προτάσε­ ων (κατηγορικός – διαζευκτικός – υποθετικός) Να   αξιολογήσετε   τον   παρακάτω   συλλογισμό   ως   προς   την   αλήθεια. Να   επισημάνετε   τους   τρόπους   με   τους   οποίους   οργανώνεται   ο   λόγος   στην  παραπάνω   παράγραφο   αναφέροντας   τα   συγκεκριμένα   χωρία   που   πιστοποιούν   τις  επιλογές σας. Να   δεί­ ξετε  δύο   αποσπάσματα  στα   οποία    περιλαμβάνονται     ένα   τεκμήριο  και   ένα   επιχεί­ ρημα.    Να   αιτιολογήσετε   την  απάντηση σας.  Με   ποια   συλλογιστική   πορεία   (επαγωγική­παραγωγική)   αναπτύσσει   τη  σκέψη   του   ο  συγγραφέας   στην  (πρώτη) παράγραφο  του  κειμένου.)  της  (τρίτης)  παραγράφου   του  κειμένου συνδέουν τις προτάσεις μεταξύ τους.  .  κ. Στην   παράγραφο/  στο   κείμενο  ο  συγγραφέας  επικαλείται   τη   λογική.   την  εγκυρότητα και την ορθότητά του.8Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ Θέματα και ερωτήσεις  θεωρίας με  βάση  τις  αναλυτικές  οδηγίες και τα θέματα προηγούμενων πανελλαδικών  εξετάσεων ΔΟΜΗ ­ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Για κάθε παράγραφο του κειμένου να γράψετε έναν πλαγιότιτλο. Να αναλύσετε τη δομή της τελευταίας παραγράφου  (δομικά στοιχεία/ μέρη. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. Να     εξηγήσετε     το     είδος   των   τεκμηρίων   που   χρησιμοποιεί   ο   συγγραφέας  στην παράγραφο /  στο κείμενο. Στην   δεύτερη   παράγραφο   ο   συγγραφέας   παραθέτει  ένα    επιχείρημα. Το   κείμενο    είναι   λογικά   ή   συνειρμικά   οργανωμένο.  ενώ. Να συμπληρώσετε  το παρακάτω επιχείρημα δίνοντας τη δεύτερη προκείμε­ νη που εννοείται.   Να   τεκμηριώσετε   την   απάντησή  σας. Με   ποια   νοηματική   σχέση   συνδέονται   η  (πρώτη)  και   η  (δεύτερη)  παράγρα­ φος του κειμένου. Να   πα­ ρουσιάσετε την τυπική του δομή (προκείμενες – συμπέρασμα). ΠΕΙΘΩ Ποιους   τρόπους   και   μέσα   πειθούς   χρησιμοποιεί   ο   δοκιμιογράφος   στην   πα­ ράγραφο  /   απόσπασμα  /    ολόκληρο     το   κείμενο.λπ.

Να   διακρίνετε   αν   το   κείμενο  που   σας   δόθηκε     έχει   λογική  ή  συνειρμική ορ­ γάνωση. Ποιοι τρόποι και μέσα πειθούς χρησιμοποιούνται  στο διαφημιστικό / πολιτι­ κό/ επιστημονικό κείμενο που σας δόθηκε. Να   εντοπίσετε   δύο   περιπτώσεις   στις   οποίες   ο   συγγραφέας   επικαλείται   στο  κείμενο την αυθεντία και να εξηγήσετε το σκοπό  αυτών των αναφορών. Με ποιους τρόπους και με ποια μέσα το επιτυγχάνει. Από   ποια   χαρακτηριστικά     του   κειμένου   αποδεικνύεται   ότι   το   κείμενο   που  σας   δόθηκε   ανήκει   στο   είδος   του   χρονογραφήματος/  απομνημονευμάτων/  επιστο­ .  Να   διακρίνετε   αν   το   απόσπασμα     του   πολιτικού   κειμένου   που   σας   δόθηκε  ανήκει στο χώρο της προπαγάνδας. Ένας  τρόπος   πειθούς   που  χρησιμοποιείται   στο   κείμενο είναι  και  η επίκληση  στο   συναίσθημα.  Να   αναφέρετε   δύο   τουλάχιστον  μέσα με τα οποία επιτυγχάνεται η συγκεκριμένη επίκληση. Να αιτιολογήσετε επαρκώς  την άποψη σας.  Να   παρουσιάσετε   τα   αντίστοιχα   αποσπάσματα   και   να   επισημάνετε   τα  μέσα που χρησιμοποιεί και το σκοπό του. Να     εξηγήσετε     τις   διαφημιστικές     τεχνικές   που   χρησιμοποιούνται   στο   πα­ ρακάτω απόσπασμα του κειμένου/ διαφημιστικού  μηνύματος. Στην   τελευταία    παράγραφο   ο  συγγραφέας    προβάλλει   το  ήθος    του. Συμπέρασμα  : Επομένως. ΔΟΚΙΜΙΟ / ΚΕΙΜΕΝΙΚΑ  ΕΙΔΗ  Από   ποια   στοιχεία   αποδεικνύεται   ότι   το   παραπάνω     απόσπασμα  /  κείμενο  ανήκει στο είδος του δοκιμίου; Σε   ποιο     είδος   δοκιμίου   (αποδεικτικό   ή   στοχαστικό)   ανήκει   το   παραπάνω  απόσπασμα;  Να αιτιολογήσετε την άποψη σας. Ποιος  είναι ο σκοπός του και ποια μέσα χρησιμοποιεί. Σε ποιο  είδος κειμένου  (δοκίμιο – άρθρο ­ επιφυλλίδα) ανήκει το απόσπασμα  που σας δόθηκε; Να αιτιολογήσετε επαρκώς την άποψη σας. ΜΟΡΦΕΣ  ΠΕΙΘΟΥΣ Να εντοπίσετε τα χαρακτηριστικά του κειμένου που επιβεβαιώνουν ότι ανή­ κει στον επιστημονικό / διαφημιστικό / πολιτικό λόγο. ο πρόεδρος των ΗΠΑ  είναι θνητός.………….χ.  Ποιος   ο   σκοπός   του   συγγραφέα.  πρώτη προκείμενη   : Όλοι  οι άνθρωποι είναι θνητοί.  Σε   ορισμένα   σημεία   του   κειμένου   ο   συγγραφέας   επιτίθεται   στο   ήθος   του  αντιπάλου. δεύτερη προκείμενη  …………………………. Στο   παραπάνω   κείμενο   ο   αρθρογράφος   προσπαθεί   να   μας   προβληματίσει  για ένα επίκαιρο ζήτημα. Ποιες   είναι   οι   εκφράσεις   του   μεταφορικού   και   εικονοπλαστικού   λόγου   που  χρησιμοποιεί ο αρθρογράφος στην τελευταία παράγραφο του κειμένου και ποια συ­ ναισθήματα  προκαλούν  στον αναγνώστη.Π..

Τι πετυχαίνει ο συγγραφέας με τη χρήση των εισαγωγικών / του ερωτηματι­ κού / των  εισαγωγικών / της παρένθεσης / διπλής παύλας . (Οι λέξεις μπορούν  να χρησι­ μοποιηθούν σε οποιοδήποτε αριθμό ή πτώση).λής/ ημερολογίου κ. ψυχαγωγία : Να εξηγήσετε την ετυμολογική προέλευση της λέξης.  ΜΙΚΡΟΚΕΙΜΕΝΑ /  ΑΝΑΠΤΥΞΗ  ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ Να   αναπτύξετε   σε  60­80  λέξεις   το   νόημα   του   παρακάτω   αποσπάσματος   του  κειμένου.  συνταγή  :  Να   γράψετε   στο   τετράδιό     σας   τέσσερις   προτάσεις.   δηλαδή   ειδικούς   όρους   που   χρησιμοποιούνται   από   μια   συγκεκριμένη   επιστήμη.  Να  γράψετε πέντε ειδικούς όρους που περιέχονται στο κείμενο που σας δόθηκε. . Χρησιμοποιώντας   καθεμία   από   τις   παρακάτω   λέξεις   γράψτε   από   μια   δική  σας πρόταση.λπ.χ. Να γράψετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις. ΓΛΩΣΣΑ / ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ  π.  στις οποίες να χρησιμοποιήσετε τις λέξεις που  σας δίνονται.χ.   τεχνοτροπίες:   Να   σχηματίσετε   τέσσερις   νέες   σύνθετες  λέξεις   χρησιμοποιώντας   για   καθεμιά   από   ένα  (διαφορετικό   κάθε   φορά)  συνθετικό  των παραπάνω λέξεων.  όγκος. Να   γράψετε  από  ένα  συνώνυμο  για  καθεμιά  από  τις  παρακάτω   λέξεις   με  τη  σημασία που έχουν στο κείμενο.. ώστε να φαίνεται η σημασία  της λέξης.   ψυχαγωγία.χ. μία φορά με τη δηλω­ τική (κυριολεκτική) και μία με την συνυποδηλωτική (μεταφορική) τους σημασία. Σε ένα κείμενο επιστημονικού  λόγου  συναντάμε συχνά ένα ειδικό λεξιλόγιο. π. π.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful