You are on page 1of 114

ព. ស. ២៥៥៨ គ. ស.

២០១៤
ជំនួយ រតី

ស នុ កមរេប បេ ប ក

រ ទូច-គីម ៊ ង

ស ជិក កម បឹក ែខរ

ព. ស. ២៥៥៨ គ. ស. ២០១៤
ស នុ កមរេប បេ ប ក

េរ បេរ ង :េ ក ទូច-គីម ៊ ង បរ បត ន់ខស់អក រ សែខរ

ជំនួយ រ :េ ក អ៊ុន-សុ បរ ប តអក រ សែខរ

ឧតមទី ឹក : ពះេតជ ពះគុណ យស-ហ៊ុត េខម េ

: ពះេតជ ពះគុណ លីម-េថង េ ភេ

: ឯកឧតម យឧតមេសនីយ៍ េតង- វង

: ឯកឧតម ឧតមេសនីយ៍ឯក ម៉ម-សំ

: ឯកឧតម ឧតមេសនីយ៍េ េអ - វន

:េ ក េអ ង-សុ នមូលនិធេិ អ ង

ពិនិត អក វិ រុទ : ពះម ែវន- បុល : េ ក េអ ង-ពិសី

:ក ៃផ- ែអម :ក ន់-នី

:ក ធិញ-ធី :េ កេ គ-ច័ន បុល

:េ ក ន់-ផលី :េ ក ប៊ុត-សុផល

រច កប :ក នូ-សុីនួន េ ងពុម JSRC Printing House

ISBN-9 789996 370557 រក សិទិ គប់ ៉ ង º

េ ះពុមេលកទី១ : ១៣េកត ែខភ ទបទ ំ មមី ឆស័ក ព.ស. ២៥៥៨

: តវនឹងៃថេ រ ទី៦ ែខក គ.ស. ២០១៤

ឧបតមេ ះពុម : សប រសជន

សយ នែចក យ : ប ល័យ សកលវទ ល័យ វទ ល័យ អនុ វទ ល័យ...

“ រថតចមង ៃដេរ បេរ ងៃនអកន ិពនមកេធ  ជ ីវកម អំេព េលស


 ច ប់”
រមក

េស វេ ស នុ កមរេប បេ  ក េនះែដល ពះេតជ ពះគុណ សេមច

ទង់ ឯកឧតម ឧក ៉ េ កជំ វ េ ក េ ក សី អក ង ក បិយមិត

កំពុងែត ន ខំ នេ បេពលេវ ៉ ងយូរកង រេរ បេរ ងេស វេ េនះេឡង

េ យេ លបំណងបំេពញេ មសំណូមពរេ ក គ អក គ និស ិត អកសិក

វ វ ំង យ េដម ីយល់ដឹងពីគំនិតលៗ េ ចនពី ស នុ កមរេប បេ  ក

ែដលមនុស ទូេ មិន ន់ នយល់ដឹង េ េល រេ ប ក និងមិ ន សូវេចះេ ប

ក ំងេ ះឱ ន តឹម តវ មលកណៈេវយ ករណ៍ែខរេ េឡយ។

រ បមូល ៃដរបស់អកនិពន ំង យ ំងពីអតីត ល មកេរ បេរ ង

េស វេ េនះេឡង គឺ នេ លបំណង េ លេ វ ល ព និយមន័យ

បទពិេ ធ ទស នៈបុ ណ ទស នៈថីៗ េដម ីចូលរួមចំែណកអភិរក និងអភិវឌ

វស័យ ែខរេយង។

កង រសិក កនងេ េគ នកំណត់ អក រ ស ែមក ង

សំ ន់ ងេគៃនវប ធម៌ េមៃន េមៃន រសិក េមៃនសិល ៈ និង

អតស ណ តិ ៉ ងសំ ន់បំផុត។

បសិនេប នកំហុសឆងខឹម រេ យ ប រ មួយ សូមអកសិក

េម អធ ស័យផងចុះ។ ខំរង់ ំទទួលយកកំហុសឆងេ យសុចនៈ មនសិ រ

េ មនស គំនិតែកលមពីសំ ក់េ កអកសិក វ វ ំង យ។

ជ នីភំេពញ ១៣េកត ែខភ ទបទ ំ មមី ឆស័ក ព.ស. ២៥៥៨

តវនឹងៃថេ រ ទី៦ ែខក គ.ស. ២០១៤

រ ទូច-គីម ៊ ង

-ក -
កត កតេវទីក

កូនសូម ប យបងំេលកហ បណម ឧទិស ៃដេនះ ជូនចំ េ ះ

េ កឳពុក រុ-េយ៉ន និងអក យ អុី- ស ទីេ រពស រៈដ៏ខង់ខស់បំផុតៃន

ជី វតកូន។

កូនសូមសែមងនូវកត កតេវទិ ធម៌ អេនកប រចំេ ះេ ក ន

គុណ ំងេទ ែដល នផល់កំេណតដល់រូបកូននិង នចិ ឹមបី ច់ែថរក រ រ

អប់ររូបកូនឱ ត ក យពីអ វ ។ ពះគុណដ៏ម បេសរេនះរូបកូនចង ំ

អស់មួយជី វតេហយមិន ចរកអីយកមកតបសងសងគុណឱ េស នេឡយ។

េស វេ ែដលកូន នេរ បេរ ងេនះ ន់ែត ៃដតូចមួយប៉ុេ ះ ែត

សកី ពមួយប ក់ រូបកូនមិនបេ យេពលេវ ឱ កនងផុតេ េ យ

ឥត បេ ជន៍េ ះេទ េហយក៏មិ នេ បេពលេវ េដម ី ប ពឹតអំ េពមិន គួរគប ី

មួយេ ះែដរ។

កូនសូមេ រពស បណិ ន ប ពឹត ែតកុសលកមនិងរស់េ ពលរដ

លកងសងម តិ េរ ងរហូត។

ជ នីភេំ ពញ ១៣េកត ែខភ ទបទ ំ មមី ឆស័ក ព.ស. ២៥៥៨

តវនឹងៃថេ រ ទី៦ ែខក គ.ស. ២០១៤

រ ទូច-គីម ៊ ង

-ខ-
ឧទិសក

សូមឧទិស ៃដេនះេ រព យ េគន ជូនចំេ ះ

™ បុពបុរសែខរេស តិែដល នេធពលិកម គប់ ៉ ង រ រ តិ តុភូមិ

™ អក ជ បណិត កវ អកនិពនែខរ គប់ជំ ន់ែដល នខិតខំែថរក រ រ

វប ធម៌ អក រ ស តិឱ នរកចេ មនគង់វង រហូតមក

™ សេមច ពះម សុេម ធិបតី ជួន- ត េ ត េ ពះសង ជ ក់ទី១

ៃនគណៈម និ យ ែដល ពះអង នបន ល់ទុក ពះហសដ៏ពិេសសស ប់

ែខរ គប់់ជំ ន់គឺ វច នុ កមែខរ

™ បុព រជនរបស់ទូល ពះបងំ ខំ ពះករុ ខំ ទ ំងអស់

សូមជួយ ទ ទង់ វស័យវប ធម៌ អក រ ស តិឱ ន់ែតរកចេ មន និច។

ជ នីភំេពញ ១៣េកត ែខភ ទបទ ំ មមី ឆស័ក ព.ស. ២៥៥៨

តវនឹងៃថេ រ ទី៦ ែខក គ.ស. ២០១៤

រ ទូច-គីម ៊ ង

-គ -
មសប រសជនអក នឧប រគុណកង រ រធម ន

េដម ីដំេណរ រស គម ទ ទង់អក រ សនិងវប ធម៌ែខរ

- មូលនិធិេអ ង មណលព័ត៌ ន សីកម

- CAM-PAINT ំពណ៌ កមហ៊ន


ុ ភំេពញ េលប័រ សឹប យ

-េ កេ ម-សម តិ និង េ ក សី អ៊ុក-ច

-ម ឧ សិ សុខ-អុីម និង បុ ត ភូ-ៃឆេគ ង

- ឧ សក េអ ង-េអ ន និង ឧ សិ េអ ង- គីម

- ឯកឧតម េតង- វង និង េ កជំ វ ៊ ង-គីម

- ឯកឧតម ម៉ម-សំ និង េ កជំ វ អុិត-បុ ផលណ

- ឯកឧតម េអ - វន និង េ កជំ វ េ - េរ ន

- ឯកឧតម ែប៉ន- ចិ ត និង េ កជំ វ េដន-សុភ័ ក រ

- ឯកឧតម ង-េហ ង និង េ កជំ វ លី-គីមមួយ

- ឯកឧតម ន់- េរត និង េ កជំ វ សុឹម- រ

- ឯកឧតម សុន
ិ -ឌឹម និង េ កជំ វ េប៉ង- ៊ ង

- ឯកឧតម េពជ- េវ ន និង េ កជំ វ ឈិម-សុីថន

-េ ក នុត- នី និង េ ក សី អ៊ុន-េ

-េ ក នុត-វុទី និង េ ក សី ែកន-ប៊ុ

-េ ក េអង-យូលម
ី និង េ ក សី ទន់-ហិចហួយ

-េ ក នួន-សុ និង េ ក សី អ៊ូច-វណ

-េ ក ឡង-ទិត និង េ ក សី េព ជ- រ

-េ ក យិន- រទ និង េ ក សី េឌ ន-សុគ

-ឃ -
-េ ក គង់-ស រន និង េ ក សី ទិត -

-េ ក ង-សុជី វ និង េ ក សី ៊ ង-ឆវ

-េ ក េអង-ហុី និង េ ក សី លឹម-េខង

-េ ក ហ៊ង-បូ និង េ ក សី អូម-េ

-េ ក វ-វណ និង េ ក សី មុី-សុខឌី

-េ ក ចួន-ធូ និង េ ក សី ហ៊ុត- នី

-េ ក គុយ- ត និង េ ក សី ទុយ-ភីន

-េ ក អ៊ួង-គឹមេសង និង េ ក សី -លី

-េ ក គឹម-ប៊ុនី និង េ ក សី សុក- សី

-េ ក អន-ប៊ុន និង េ ក លួ- បូ

- រ ហ៊ុយ-សូ ត និង េ ក សី ត- ន់

-េ ក ង-ច័ន រ និង េ ក សី លី- ក់េហ ង

- ឧ សក វក់- ៊ ង និង ឧ សិ មុឹង-េស ន

-េ ក បូ-គីម ង និង េ ក សី ឈឹម-សុី ៉ ន

-េ ក នួន-ហ៊ន យក ែប៊លធីទ៦
ី និង េ ក សី ឈឹម-ចនែកវ

-េ ក ន់-ទី យក ែប៊លធីទី៥ និង េ ក សី ជឹម- សីមេ

-េ ក សូ ត-ភ យក ែប៊លធីទី១ និង េ ក សី ឈឹម- លីន

-េ ក គឹម- វរៈ យក ែប៊លធីទ១


ី ៣ និង េ ក សី ភូ-ជីន ជីន

-េ ក យូ-រត និង េ ក សី -ំ មួយជូ

-េ ក ចឹក-សុខនីម និង េ ក សី េហ ង-ឆវ

- ឧ សិ េហង- ៊ ង និង កូនេ េហង ចំណល


-ង-
េសចកីែថងអំណរគុណ

សូមែថងអំណរគុណ អតិបរ ចំេ ះឧតមភរ ែប៉ន-េសងយ៉ុង េ

សីចិន និង កម គ រែដល នេ គយល់និងែចករែលកេពលេវ េដម ីឱ ខំ

ច នឱ សសិក វ វ បកបេ យេ គជ័យ។

ពិេសស សូមេ រពសែមង រដឹ ងគុណដ៏ លេ បំផុត ចំ េ ះ

សប រសជន ែដល នស នចិតសប រសធម៌ឧបតមធម នថវ បំេពញប

រមីេ ះពុមេស វេ ស នុ កមរេប បេ  ក កងេ លេ សំ ន់ផ ពផ យ

អក រ សែខរ េដម ីឱ ប ពលរដទូេ នយល់ដឹងពីផល បេ ជន៍ៃនគុណ

តៃមវប ធម៌ អក រ ស តិ ពម ំងេដម ីឱ ដំេណរ រស គម

ទ ទង់អក រ សនិងវប ធម៌ែខរ។

សូមែថងអំណរគុណឯកឧតម េ កជំ វ សប រសជន និងេ កអក

នែដល នជួយេលកសយគុណតៃមេរ បេរ ងេស វេ របស់ខំ និងសូមេម

អធ ស័យកំហុសឆងេ យ ប រេផ ងៗ។ ខំនឹង រក យទទួលយក រែកលម

កំហុស េដម ីឱ ខំ នបេ មអស់េ កអក ន ន់ែត បេសរ ងមុនែថមេទ ត។

ជ នីភំេពញ ១៣េកត ែខភ ទបទ ំ មមី ឆស័ក ព.ស. ២៥៥៨

តវនឹងៃថេ រ ទី៦ ែខក គ.ស. ២០១៤

រ ទូច-គីម ៊ ង

-ច-
អក រសេងប

េ ក
 ងស
ុ នុ កមរេប បេ  ក េនះ

កិ. : កិ រ សព

កិ. វិ . : កិ រ វេសសន៍

គ.ម. : គីឡែម៉ ត

គ.ស. : គិសសក ជ

គុ. : គុណសព

ដ.ម. : េដសុីែម៉ ត

.ម. : េដ ែម៉ ត

ន. : មសព

និ. : និ ត

. : លី

.សំ. : លីនិងសំ សឹត យ

បុ.ស. : បុ រសសព ម

ព. . : ក ព

ព.គ. : ក គួរសម

ព.ច ប់ : ក ច ប់

ព.ទ.បុ. : ក ទំនឹមបុ ណ

ព.បុ. : ក បុ ណ

ព. . : ក េ ប ប ( ក េ បចំេ ះ)

-ឆ-
ព.ផ. : ក ផយ

ព.ស. : ពុទសក ជ

ព.ស.ស. : ក ែដលេ បកងសម័យសពៃថេនះ

ព. . : ក ម ( ក ធម ឬ ក ផ រ)

ម. : ែម៉ ត

ម.២ : ែម៉ ត េរ

ម.៣ : ែម៉ តគុប

ម.ម. : មិលីែម៉ ត

យ. : យួន

រ.ស. : ជសព

េវវ. : េវវចនៈ

ស. : េស ម ( េស ម)

ស.ម. : សង់ទីែម៉ ត

សំ.ស. : សំ សឹតសនត

ហ.ម. : ហិកតូែម៉ ត

អ.ថ. : ន

.និ. : យតនិ ត

ឧ. : ឧ ហរណ៍

-ជ-
ស នុ កមរេប បេ ប ក
កងល់់ ន. េសចកីខល់ចិត, េសចកីខល់គំនិត :

ª នកងល់់ (កុំេ ប េសចកីកងល់់ េ ះ ក េនះ ម ម ប់

េសចកីខល់ េ សចេហយ; េបចង់េ ប ក េសចកី តវ នេសចកីខល់

ក៏គឺ នកងល់់ ហឹងឯង)។

ខំ នកងល់ កុំេ  ខំ នេសចកីកងល់។

ª នកងល់ កុំេ  ន រកងល់ ដូេចះេឡយ


 ។

ª នកងល់ កុំេ  នកីកងល់ ដូេចះេឡយ


 ។

ª នកងល់ កុំេ  នេសចកីកងល់ ដូេចះេឡយ


 ។

ª អស់កងល់ កុំេ  អស់ រកងល់ ដូេចះេឡយ។

ª អស់កងល់ កុំេ  អស់កីកងល់ ដូេចះេឡយ។

ª អស់កងល់ កុំេ  អស់េសចកីកងល់ ដូេចះេឡយ


 ។

Ø នកងល់ : នកីខល់។

Ø សកេកតកងល់ : សកែដល នេកតសឹកស មឬ នេកត

បះេ រច ចលអី។

កំ ត់ ន. អីៗែដលេគ ត់, អីៗែដល ច់ ច :

™ កំ ត់េឈ

™ ឫស ីមួយកំ ត់។

1
Ø កំ ត់សំពត់ : សំពត់ ស់ ច់ ចស ប់ជូតអីៗ សំពត់

ថយេ ក។

" ឯ សំពត់ថី ែដលេគ ត់េហយ េ ម តេ ះ :

™ សំពត់មួយ វ

™ សំពត់ បែវងពីរែម៉ ត

™ សំពត់មួយត ងឬេ សំពត់មួយែម៉ ត។

េបសំពត់ែវងេ សំពត់មួយកី, សំពត់មួយ ប់, ែខរកង

សម័យបុ ណពុំែដលេ សំពត់ថី ែដលេគ ត់េហយេ ះ កំ ត់ េឡយ,

េ កំ ត់ ចំេ ះែតសំពត់ ស់ស ប់ជូតអីៗែដល ប ក់, ែដល

េ ហងប៉ុេ ះឯង។

ខួប ន. រ ងេពលៃថែខ ំ ែដលមកជួប វញ :

™ មួយខួបេពល២៤េ ៉ ង គឺ មួយៃថមួយយប់

™ មួយខួបៃថ៧ គឺ មួយស ហ៍

™ មួយខួបែខ១២ គឺ មួយ ំ

™ មួយខួប ១ំ ២ គឺ មួយជុំ សី ។

ខំ១ បុ.ស. សមីែដល មីខនេ ខនឯង :

™ ខំសុំអេ ញបងេ កង ពះសីហនុ មួយនឹងខំ ន៣ៃថ។

2
Ø ខំ ទ :ស ប់និ យ មួយនឹងម នីែដល ន សកិមធ ម ឬ

មួយនឹងមនុស ឥតយសសកិ េទប៉ុែនគួរេ រព។ េប សី ងខំ។

Ø ខំ ពះ ទ: ស ប់និ យ មួយនឹងម នីែដល ន សកិធ។


េប សី ងខំ។

Ø ខំឯង : ពះ ជឱ រៃន ពះម ក តែដល ទង់ ស័យ

មួយនឹង ប ពលរដេ យ រគួរសម; េប ពះ ជឱ រពុំគួរសមេទ ដូច

អកបេ មប ិ ជិត ពះអង េដម


ស់សទ អញ ឬ អញឯង...។

បពជ ិត

Ø :ស ប់និ យ មួយនឹង ពុែំ មនឥស រជន។

Ø ព: ស ប់និ យ មួយនឹង ឥស រជន។

& បុ ណ ចកី :

™ ចកីពុំសវូ សប យ េចះែតវលមុខ។

ឹ ទព េគ គឺមនុស ែដលទ័ល កេហយេ ខី ទព េគ


ខំ២ ន. មនុស ែដលកំដង

ឹ ជី វត រកសងេគមិន នយកខនេ េ បេ មេគឬ


មកចិ ម បិ ជំ ក់

ទព េគឱ កូនេ េ បេ មេគ, កូនេ ះក៏េ ះ ខំេគ :

™ មនុស ខំេគ ( នែតពីេដម, កងសម័យេនះេលកែលងមិនឱ ន;

ក គួរសមេ លី , សី “ខំ បស, ខំ សី”)។

3
ខំ ពះអង (ព.បុ.) បុ.ស. ខំ, ខនខំ។

k ក េ បកង ជសពស ប់បរុ សេ ខនឯង និ យ បទូល

ចំេ ះ ពះម ក ត ឬចំេ ះ ក ត ំងពួង។

ខំ ពះអងេ ម ពះេតជះ (ព.បុ.) បុ.ស. ខំ, ខនខំ។

k ក េ បកង ជសពស ប់បរុ សេ ខនឯង និ យ បទូល

ចំេ ះ ពះម ក ត ឬចំេ ះ ក ត ំងពួង។

ខំ ពះអងេ មលងធូលី ពះ ទ (ព.បុ.) បុ.ស. ខំ, ខនខំ។

k ក េ បកង ជសពស ប់បរុ សេ ខនឯង និ យ បទូល

ចំេ ះ ពះម ក ត ឬចំេ ះ ក ត ំងពួង។

កំណត់ចំ ំ:

Ø ខំ ពះអងេ ម ពះេតជះ ក េ រពដ៏ខង់ខស់ ង ខំ ពះអង។

Ø ខំ ពះអងេ មលងធូលី ពះ ទ ក េ រពដ៏ខង់ខស់ៃ កែលង

ង ខំ ពះអងេ ម ពះេតជះ េ េទ ត។

ខំ ស់ បុ.ស. ខំ, ខនខំ។

k ក េ បកង ជសពស ប់ សីេ ខនឯង និ យ បទូល

ចំេ ះ ពះម ក ត ឬចំេ ះ ក ត ំងពួង។

ខំ ស់េ ម ពះេតជះ (ព.បុ.) បុ.ស. ខំ, ខនខំ។

k ក េ បកង ជសពស ប់ សីេ ខនឯង និ យ បទូល

4
ចំេ ះ ពះម ក ត ឬចំេ ះ ក ត ំងពួង។

ខំ ស់េ មលងធូលី ពះ ទ (ព.បុ.) បុ.ស. ខំ, ខនខំ។

k ក េ បកង ជសពស ប់ សីេ ខនឯង និ យ បទូល

ចំេ ះ ពះម ក ត ឬចំេ ះ ក ត ំងពួង។

កំណត់ចំ ំ:

Ø ខំ ស់េ ម ពះេតជះ ក េ រពដ៏ខង់ខស់ ង ខំ ស់ ។

Ø ខំ ស់េ មលងធូលី ពះ ទ ក េ រពដ៏ខង់ខស់ៃ កែលង

ង ខំ ស់េ ម ពះេតជះ េ េទ ត។

គ មប់១ កិ. េធឱ គប់, ប ងប់, បំេពញឱ គប់ :

™ ន៣េហយ តវែថម២មកេទ តគ មប់ ៥ (េ ចនេ បប ងប់ ង)។

គ មប់២ គុ. ែដល ទីប ងប់ចំនួន :

™ គ មប់២ គឺ ទី២

™ គ មប់៣ គឺ ទី៣

™ គ មប់៤ គឺ ទី៤

# ប៉ុែនកុំេ ប គ មប់១ េ ះមួយ បូរណសំខ េ លឯកឯង, តវ

េប ទី១ ឬ បឋម, បថម, ដំបូង។

គឺ១ និ. កស ប់និ យៃខ ក ៃខេសចកីែដល នន័យ នទំនងេស

េដម ីឱ ច ស់ :

5
™ស ន គឺ េដក

™ មិន ំ គឺ េភច

™ មិនល គឺ កក់

™ មិនេចះ គឺ លង់។

k ប់ដំេណរសេ មចអំេពរបស់អកេធ នេសចកី ែដល :

Ø រនុ៎ះគឺខំេធ : រនុ៎ះែដលខំេធ។

k ស ប់និ យសរុប, បមូលអីៗែដលរួបរួម យេ ះឱ

េឃញ មចំនួន :

ª ឥរ បថ ន៤ ៉ ងគឺ

™ េដរ

™ ឈរ

™ អងយ

™ េដក; េបមិនេ ប ក គឺ នឹងេ បសរេសរេ គ ងស ល់ (:)

េនះ ជំនួសក៏ ន, ដូេចះឥរ បថ ន៤ :

™ េដរ

™ ឈរ

™ អងយ

™ េដក, នេសចកីដូច នឹង គឺ ែដរ។

6
គឺ២ ន. (យ.) រ ស់ស ប់ ស់ ឧស បេ យ១៦ែម៉ ត ទទឹង១ែម៉ ត

កមស់១ែម៉ ត :

™ ឧស១គឺ។

k ន. ភស ងែដលែមន, កដ, ក់ :

™ ដូច នខនេ ះេ ះេ គឺ ប់

™ សឹង នឪពុកខំ គឺ។

េគង កិ. បះេដក, បះេដកឱ ឮេ គង; ក ទំេយ, ក ថមស ប់និ យ

ចំេ ះកូនតូចែដលេទបនឹងេចះអងយឬេទបនឹងេចះេដរដួល :

™ ងេគងេ

™ ហ៏កូនែម៉េគងេ !។

ប់ កិ. ឬ គុ. ប់, ំង។

និ យចំេ ះែត អនុ ទិនករូប នេឈនិងេ គ ងច ក េដម :

™ េឈ ប់

™ ឫស ី ប់

™ ឡិ ប់។

េបចំេ ះ ឧ ទិនករូប នមនុស េដម គឺ ក ទេ ះ :

™ េ រកំ ចេ ះ ប់េ េហយ។

ចំេ ះសតតិរ ន :

7
™េ ប់

™ កបី ប់

™ ជក ប់

™ ពែព ប់។

Ø ប់គំនិត គឺផុត, ល់អស់ផវគិតតេ េទ ត។

ក គួរសម :

™ ប់គំនិត

™ ផុតគំនិត

™ ល់គំនិត

™ អស់គំនិត។

ចំេ ះ .និ. ឬ កិ. . េ យចំ, េ ះ, តង់, សំេ តង់, សំេ េល, ដល់, :

™ ជូនចំេ ះ កុំេ  ជូនដល់

™ យចំេ ះ កុំេ  យដល់

™ បូ ចំេ ះ កុំេ  បូ ដល់

™ ឧទិសចំេ ះ កុំេ  ឧទិសដល់។

k ក ចំេ ះ ស ប់និ យ មួយនឹង ក ត និង ឥស រជន,

កុំេ ប ក ដល់ ស ប់និ យ មួយនឹង ក ត និង ឥស រជន េឡយ។

8
ំ ន. កំណត់េវ មួយខួបែខ១២។

Ø េំ : ំ ែដលកនងេ េហយប ប់ ំ បចប នេនះ។

Ø េំ មួយ : ំ ែដលកនងេ េហយមុន ំ េ ។

Ø េំ មួយ យ : ំ ែដលកនងេ េហយមុន ំ េ មួយ។

Ø ែំ ភក : ំ មុខ, ំ ងមុខ។

វ កិ. លក់ឬទិញ ( ក េ រព) :

™ វដី

™ វគមីរ

™ វៃ តចីវរ

™ វ ពះពុទរូប។

ជូន១ កិ. បូ , ឱ ( ក េ រព, ក គួរសម) :

™ របស់េនះខំមិនលក់ដូរេទ ខំជូនេ ក។

k េ មក មួយកំដរ :

™ ែសកខំ នរវល់នឹងជូនបនខំេ េខតកំពង់សឺ។

ជូន២ កិ. េលក! ឯងចូរេលកេជងេឡង! ក ែ សកប ប់ឱ ដំ រេលក

េជងេដម ីនឹង ន់េឡងឬ ន់ចុះ។

ជំនួប ន. រែដលជួប, ដំេណរជួប។

ª នជំនួប (កុំេ ប រជំនួប, ដំេណរជំនួប េ ះ ក េនះ

9
ម ម ប់ រជួប, ដំេណរជួប េ សចេហយ; េបចង់េ ប ក រ,

ដំេណរ តវ ន រជួប, នដំេណរជួប ក៏គឺ នជំនប


ួ ហឹងឯង)។

ª នជំនួប កុំេ  ន រជំនប


ួ ដូេចះេឡយ។

ª នជំនួប កុំេ  នកីជំនួប ដូេចះេឡយ


 ។

ª នជំនួប កុំេ  នេសចកីជន


ំ ប
ួ ដូេចះេឡយ
 ។

ª អស់ជំនួប កុំេ  អស់ រជំនួប ដូេចះេឡយ


 ។

ª អស់ជំនួប កុំេ  អស់កីជំនួប ដូេចះេឡយ។

ª អស់ជំនួប កុំេ  អស់េសចកីជន


ំ ប
ួ ដូេចះេឡយ។

ជំនួយ ន. រជួយ, អំេពែដលជួយ; របស់ែដលេគឱ េ យជួយ, អីៗែដល

េគជួយ; អកជួយ :

™ ខះជំនួយ

™ នជំនួយ។

ª នជំនួយ (កុំេ ប រជំនួយ, េ ះ ក េនះ ម ម

ប់ រជួយ េ សចេហយ; េបចង់េ ប ក រ តវ ន រជួយ

ក៏គឺ នជំនយ
ួ ហឹងឯង)។

ª ខះជំនួយ កុំេ  ខះ រជំនយ


ួ ដូេចះេឡយ។

ª ខះជំនួយ កុំេ  ខះកីជន


ំ ួយ ដូេចះេឡយ
 ។

ª ខះជំនួយ កុំេ  ខះេសចកីជំនយ


ួ ដូេចះេឡយ
 ។

10
ª នជំនួយ កុំេ  ន រជំនយ
ួ ដូេចះេឡយ
 ។

ª នជំនួយ កុំេ  នកីជំនយ


ួ ដូេចះេឡយ។

ª នជំនួយ កុំេ  នេសចកីជន


ំ យ
ួ ដូេចះេឡយ។

ª អស់ជំនួយ កុំេ  អស់ រជំនួយ ដូេចះេឡយ


 ។

ª អស់ជំនួយ កុំេ  អស់កីជំនយ


ួ ដូេចះេឡយ
 ។

ª អស់ជំនួយ កុំេ  អស់េសចកីជន


ំ យ
ួ ដូេចះេឡយ
 ។

kេប គុ. ក៏ ន:

™ ក់ជំនួយ។

ជំេន ន. េសចកីែដលគួរេជ , ដំេណរេជ ។

ª នជំេន (កុំេ ប េសចកីជំេន , ដំេណរជំេន េ ះ ក េនះ

ម ម ប់ េសចកីេជ , ដំេណរេជ េ សចេហយ; េបចង់េ ប ក

េសចកី, ដំេណរ តវ នេសចកីេជ , នដំេណរេជ ក៏គឺ នជំេន ហឹងឯង)។

ª នជំេន កុំេ  ន រជំេន ដូេចះេឡយ


 ។

ª នជំេន កុំេ  នកីជំេន ដូេចះេឡយ


 ។

ª នជំេន កុំេ  នេសចកីជំេន ដូេចះេឡយ។

ª អស់ជំេន កុំេ  អស់ រជំេន ដូេចះេឡយ។

ª អស់ជំេន កុំេ  អស់កីជំេន ដូេចះេឡយ


 ។

ª អស់ជំេន កុំេ  អស់េសចកីជំេន ដូេចះេឡយ


 ។

11
ជំនុំ១ កិ. ពិេ ះ កងេវ ជួបជុំ, ពិ ក កងេវ ជួបជុំ :

™ ជំនុំកី

™ ជំរះកី។

Ø ជំនុំជ មះ : ជំនុំឱ ជះ សលះ។

ជំនុំ២ ន. ទី បជុំជន, ភូមិ, តំបន់ែដល នមនុស េ ចន, កង :

™ ទីជំនុំ

™ សកជំនុំ

™ក លជំនុំ។

ជំនុំ៣ .និ. ប ; កស ប់េ បដករែលកចំនួននីមួយៗអំពីចំនួន

េ ចនឱ ច់េ យែឡក :

™ ជំនុំអកនគរ ំងមូល ពះម ក ត ធំបំផុត

™ ជំនុំមនុស ំង១០ ក់េនះ តវ ត់មនុស ៣ ក់ឱ េ ំផះ។

ប១ កិ. ចូលសព ច់, ហូរ សក់ :

™ ទឹក ប។

ប២ កិ. ដង
ឹ :

™ សូម ទង់ ប កុំេ  ឹ


សូម ទង់ដង ដូេចះេឡយ
 ។

™ សូម ន ប កុំេ  សូម នដឹង ដូេចះេឡយ


 ។

™ សូម ប កុំេ  ឹ
សូមដង ដូេចះេឡយ។

12
™ ន ប កុំេ  នដឹង ដូេចះេឡយ
 ។

កំណត់ចំ ំ ក បស ប់េ បចំេ ះែតអកដៃទ។

េ ម បុ.ស. កស ប់បពជិតេ បិ បេងតឬ បិ ចិ ឹម :

Ø េ ម បស គឺ ឪពុក។

Ø េ ម សី គឺ យ។

k ម ៉ ងេទ តឧ សកឧ សិ ឯេទ តៗែដល នចំ ស់ បែហល

នឹង បិ របស់ខន បពជិតក៏េ េ ម នែដរ។

Ø តិេ ម ន. កស ប់បពជិតេ ពួកឧ សកឧ សិ

យក យិ េ យរួបរួម :

™ វតេនះ ន តិេ មេជងវតតិច ស់

™ សូមឱ តិេ មខំេរ នធម៌ ន់សល


ី ប ពឹតសុច រត ំងចិត

សត តង់ គប់ េឡងនឹង នេសចកីសុខចេ មនេកនេឡងេទ ត។

ំ កិ. សុី; និ យ នែតចំេ ះកូនេកងតូច ( ក ទំេយ) :

™ េចះ ំ យខន េហយ។

ដែង កិ. ឬ កិ. . េរ បេរ ង ជួរ មមុនេ យ េមលេ េឃញ ន

រេប បហូរែហ :

™ េដរដែង រជយ។

13
ដល់១ .និ. ចំេ ះ, េ ះ តង់, សំេ េ ះ, ែដលផងេ ះ, ...ដូច :

™ ខំនឹកដល់ យខំ ស់

™ េគឱ នដល់ពួកសម

™ ពីម ិលមិញខំ នឱ ក់មួយមុឺនេរ លដល់ េហយ។

k ស ប់ ពះម ក តនិងឥស រជនឯេទ តៗ, តង់ ក ដល់

េនះ តវេ ប ក ចំេ ះ ឬ េ ះ ជំនួស :

™ សូមជូនពរចំេ ះអស់េ ក...

™ សូម យ ធុ រចំេ ះ ពះករុ អ ស់ជី វតេលត ង...។

k ដ បេ ទល់នឹង :

™ ំដល់ៃថែសកសឹមេយងេ

™ ចុះដល់េ អ ល់?

™ ំដល់េ អ ល់ក៏ ន!

™ ចុះសុីដល់ េ េទ ត?។

មួយេទ ត តង់កែនង ( .និ.) ៃន, កុំេ ប ក ដល់ :

™ ពះអង មប់ដ៏ ត ក់ ដល់ ប ពលរដ ំងពួង។

តវេ ប :

™ ពះអង មប់ដ៏ ត ក់ ៃន ប ពលរដ ំងពួងដូេចះវញ។

ដ ិត ៃន េស នឹង របស់ ( មប់របស់...)។

14
គួរពិនិត ឱ ហត់ចត់កុំេ បេ យ ចឡំ ( .និ.) ដល់, នឹង, នូវ, ៃន

េ យ ស័យ :

ª សកមកិ រ

ª អកមកិ រ

ª សក កមកិ រ េដម េ លផង ដ ប។

ដល់២ កិ. នសេ មច, នទីែដល តវេ មក :

™ េគ នេ ដល់ សកេគេហយ។

ដី ន. គមីរែកៃខប ក់អតន័យរបស់ លី (បិដក) ខះ, របស់អដក

ៃន លីខះ, របស់ដី មុនៗខះ, ងដល់អតន័យរបស់គមីរឯេទ តក៏ ន:

# គមីរ រតទីបនី មូលដី (ដី េដម)

# គមីរ វមតិ វេ ទនី អនុដី (ដី ប ប់)

# គមីរ វជិរពុទិ អ នុដី (ដី ប ប់ពីអនុដី

មកេទ ត) ៃនវនយបិដក។ ឯដី ែដលេកត នថីៗតៗមកេទ តេ

នវដី (ដី ថី)។

ពះៃ តបិដក គឺ នយបិដក, សុតនបិដក, អភិធមបិដក សុទែត

នដី នេ ះេផ ងៗ (ព.ពុ.)។

កងបុ ណសម័យេ ពង យ, បេទសកម េប ក ដី

េនះេ ចនែបប នេដម :

15
Ø ដី េ ះ : លិខិតេ ះេ ...។

Ø ដី េបក : លិខិតេបក ក់ឬវតេផ ងៗ។

Ø ដី ទុក : ស ប់ យ ពះម ក ត អ ស់ជី វត, ដី

េ ស...។

Ø សង ដី : លិខិតរបស់េ កេ អធិ រវតឬរបស់េ កគ

សូ ត (ចំេ ះែត រេ បកងផវ រ)។ សពៃថេនះេ ះលិខិតរបស់េ ក

េមគណ, អនុគណនិងម នីសង ឯេទ តក៏សុទែតេ សង ដី ដូច ។

លិខិតរបស់សេមច ពះសង យកេ ពះសង ដី (គួរបេងត

កេ ពះសង យកដី វញេដម ីឱ នេ ះេផ ងអំពីលិខិត

របស់ ពះ គណៈទី សេមច ែដល តវេ ពះសង ដី ែដរ)។ លិខិត

របស់សេមច ពះសង ជេ ពះសង ជដី ។

េដក កិ. សេ មចឥរ បថ មួយ េផ ងអំពីឥ រ បថ បី :

ª េដរ

ª ឈរ

ª អងយ។

# គឺ ក់ខនេដកេលទី, ប ប់ រមណ៍សំងំឱ លក់។

(ព. ប.) ឈប់េ យ ន ស់ដំេណរ, មិន ប ពឹតេ :

™ េ ង ៉ សុន
ី នុះឥឡវេដកេ េហយ។

16
ែដល១ .និ. ក ប់ដំេណរៃនអំេពស ប់និ យ ប់ ម
ំ ុខ មសព,

គឺដូច ក :

™ រែដលខំេធ

™ ដំណឹងែដលខំឮ

™ ក ែដលេគនិ យ

™ េរ នែដល ជ រចំ យ ក់ឱ សង់...។

ែដល២ ន. សំណល់, របស់ែដលសល់ឬរបស់ែដលេគេ ប ស់េហយ :

™ សុី យែដលេគ

™ េស កសំពត់ែដលេគ...។

ត ន. ដំេណរេធឱ , េសចកី , ស ពែដលរង :

Ø នចិត ត់ត ស : នចិត ជះ េជ ។

ក ត េនះេ បចំេ ះែតចិត កុសល។

េតជះ ន. េតជ, អំ ច, នុ ព, ក ំ ង; កេ ; េភង...។

™េ យេតជះគុណបុណ ជួយឱ នេសចកីសុខ។

Ø សូម ពះេតជះតមល់េលត ង! កស ប់េ បកងេសចកីេផម

បបងំទូល ពះម ក ត ទង់ ជ :

™ សូម ពះេតជះតមល់េលត ង!

17
™ សូម ពះ ជ នទូល ពះបងំ ខំ ឧក ៉ ... សូម បបងំទូលេ ម

លងធូលី ពះ ទៃន ពះករុ ស់ជី វតេលត ង សូម ទង់ ប...។

ទិញ កិ. នអីៗមក របស់ខនេ យឱ ៃថ ក់េ អកលក់ :

™ ទិញសំពត់

™ ទិញេស វេ ។

Ø ទិញេជ : យករបស់េគមកមុនេ យទិញមិន ន់សងៃថ េ ះ

អកលក់េជ អកទិញមុខ សងៃថមិន ន។

ទូល ពះបងំ បុ.ស. ខំ, ខនខំ។

k ក េ បកង ជសពស ប់បរុ សេ ខនឯង និ យ បទូល

ចំេ ះ ពះម ក ត ឬចំេ ះ ក ត ំងពួង។

ទូល ពះបងំ ខំ បុ.ស. ខំ, ខនខំ។

k ក េ បកង ជសពស ប់បរុ សេ ខនឯង និ យ បទូល

ចំេ ះ ពះម ក ត ឬចំេ ះ ក ត ំងពួង។

ទូល ពះបងំ ខំេ មលងធូលី ពះ ទ បុ.ស. ខំ, ខនខំ។

k ក េ បកង ជសពស ប់បរុ សេ ខនឯង និ យ បទូល

ចំេ ះ ពះម ក ត ឬចំេ ះ ក ត ំងពួង។

កំណត់ចំ ំ:

Ø ទូល ពះបងំ ខំ ក េ រពដ៏ខង់ខស់ ង ទូល ពះបងំ។

18
Ø ទូល ពះបងំ ខំេ មលងធូលី ពះ ទ ក េ រពដ៏ខង់ខស់ៃ ក

ែលង ង ទូល ពះបងំ ខំ េ េទ ត។

េទប និ. និ តសព ស នស ប់និ យបនេសចកីេ យែឡក, េ បបន

ពី េសចកីរបស់ ក លុះែត, ល់ែត, េបលុះែត, លេប..., ដូច :

™ លុះែតេគសួរខំេទបខំេឆយ

™ លុះែតឱ តៃម គប់េ េគេទបេគឱ របស់ ំងេ ះមកេយង

™ យប់មញ
ិ ល់ែតដល់េ ៉ ង៣េទបខំទទួល នដំេណក

™ េបលុះែតបង ពមេ េទបេគេ ំងអស់

™ លេបេយងអេ ញេគេទបេគនឹងមក ំងអស់ ។

" េទបែតនឹង ឬ េទបនឹង ស ន ប់អតីត លេ ងចូលមក

កងអ គត :

™ េគមកជួបជុំយូរែដរេហយ បងឯងេទបែតនឹងមកដល់េ យេគ

™ ខំេទបនឹងមកពីេខតេ ...។

" េទប ន ស ន ប់បចប ន លជិតអ គត :

™ េអ, េធ ៉ ងហឹងេទប នេពញ តវ

™ េបលុះែតេ ក គ ំ មុនេទប នសិស មេកត...។

េ មនស ន. េសចកីតូចចិត, េសចកី ក់អន់ចិត :

™ នេ មនស

19
™ ចិត បកបេ យេ មនស ។

នេ មនស មិន ច់េ  េសចកី ផ ំ េសចកីេ មនស េទ។

ª នេ មនស កុំេ  ន រេ មនស ដូេចះេឡយ។

ª នេ មនស កុំេ  នកីេ មនស ដូេចះេឡយ


 ។

ª នេ មនស កុំេ  នេសចកីេ មនស ដូេចះេឡយ


 ។

ª អស់េ មនស កុំេ  អស់ រេ មនស ដូេចះេឡយ


 ។

ª អស់េ មនស កុំេ  អស់កីេ មនស ដូេចះេឡយ។

ª អស់េ មនស កុំេ  អស់េសចកីេ មនស ដូេចះេឡយ។

ធនប ត ន. ក សនតេ ក សែដលេ ប យ ជំនួស ក់ មប តិ

របស់ ជ រ គប់ បេទសកងសម័យសពៃថេនះ ( ក ស ក់)។

& គួរេ ប ក េនះ មសម័យនិយម។

ធន់ គុ. ទីៃទពី ល គឺ នទមន់ :

™ អងរមួយ វេនះធន់ ស់ ខំលម


ី ន
ិ រួចេទ។

k ជល, ប ង
ំ :

™ ជំងឺធន់

™ របួសធន់។

k យូរ, ក នសេ មចផល :

Ø សវធន់ : សវែដលេធយូរែខេទប នែផទុំ។

20
k ថង់, ប់មិនសូវឮ :

™ ធន់ តេច ក។

k នអំណត់, ែដលស៊ូ ំអត់ធត់មិន យខឹង ចេ តេផស ស :

™ មនុស េនះ នចិតធន់ ស់...។

ធន់ធរ គុ. ែដល នចិតធន់, ែដលេចះអត់េចះ ំ, ែដល នអំណត់,

ែដលបុិនអត់បុិន ំ :

™ ចិតធន់ធរ

™ មនុស ធន់ធរ។

k ក ធន់ធរ និ យចំេ ះែតចិតអធ ស័យប៉ុេ ះេ ពីេនះ

ក ែដលផ ំ មួយនឹង ធន់ េនះ នេ ចន តវផ ំ មគួរដល់ដំេណរេសចកី។

ប .និ. ជំនុំ, អស់ ំង, អំ ល។

k កស ប់និ យដករែលកចំនួននីមួយអំពីចំនួនេ ចនឱ ច់

េ យែឡកេផ ង :

™ ប មនុស ំង៣០ ក់េ ះ នែតមនុស ៥ ក់េទែដលេចះ

សរេសរេកត។

k និ. អស់ ំង, អំ ល ៉ ន :

™ប ជន

™ប ស

21
™ប កមករ ំង យ។

េបសកកម ន. អំេពរបស់ជនអកេ បឬកិច ររបស់ជនអក ត់ រប ន។

k សពៃថ ក េនះេ បសំេ យកអំ ចឬសិទិែដល បគល់ឱ ដល់

បតិភូេដម ីេ បំេពញកិច រអីមួយេ ទីដៃទ; មុខ រ រ នកំណត់ ក់

កដ េធ ៉ ងេនះឬេធ ៉ ងេ ះែដលរ ភិ ល ន បគល់ឱ ដល់

ក់ រ ជ រពិេសសេដម ីេធឱ នសេ មចមួយដងមួយ :

™ េបសកកម ងផវទូត

™ េបសកកមៃន រចរ អំពីេសដកិច។

k ក េនះ ប់ នេ បមក យូរែដរេហយ, ែតេបគិតដល់ន័យ

តង់ៗរបស់ ក េឃញ ដូច មិនសូវសម, េបេ ប “េបសិតកម”

ដូច គួរ ង េ ះ នន័យ “អំេពរបស់ជនែដល តវេគេ បឬកិច រ

របស់ជនអកទទួលបេ ម”។

េបសកជន ន. ជនអកេ ប, ជនអកប ន។

k ជនែដលទទួល រៈេ បំេពញេបសកកម, ក់ រែដលេគ ត់

េ បឱ េ បំេពញេបសកកមអីនីមួយេ ទីដៃទ, េបេ ប “េបសិតជន”

គួរ ង។

បំណង ន. េសចកីប៉ង :

ª នបំណង (កុំេ ប េសចកីបំណង េ ះ ក េនះ ម ម

22
ប់ េសចកីបង
៉ េ សចេហយ; េបចង់េ ប ក េសចកី តវ នេសចកីប៉ង

ក៏គឺ នបំណង ហឹងឯង)។

ª នបំណង កុំេ  ន របំណង ដូេចះេឡយ។

ª នបំណង កុំេ  នកីបំណង ដូេចះេឡយ


 ។

ª នបំណង កុំេ  នេសចកីបណ


ំ ង ដូេចះេឡយ
 ។

ª អស់បំណង កុំេ  អស់ របំណង ដូេចះេឡយ


 ។

ª អស់បំណង កុំេ  អស់កីបំណង ដូេចះេឡយ។

ª អស់បំណង កុំេ  អស់េសចកីបណ


ំ ង ដូេចះេឡយ។

™ សមដូចបំណង

™ នបំណងនឹងេ

™ នសេ មច មបំណង។

ប ពឹតិ ន. រេធ ម, រ ន់វត បតិបតិ; ដំណង


ឹ ; េហតុ, េដមេហតុ;

េរ ង វ; ពង វ :

™ រ ប ពឹតិ

™ េសចកី ប ពឹត។

ប ពឹតិ េនះ មសពេចញពីកិ រ សព ប ពឹត េ យផ ំ

មួយនឹង -បច័យ ត មត តិ ( ប ពឹតិ) នលក រដូច

ប ត កិ., ប តិ ន. េ ះែដរ :

23
™ ជរ ភិ លប តេហយ ...

™ នប តិរបស់ ជរ ភិ ល ...

™ មិន នប ប់ឱ េ ប ក រ, កី, ដំេណរ, េសចកី ផ ំ មួយផង

េសចកីប តិេទ ពីេ ះ ប តិ មសពេចញពីកិ រ សព ប ត

(ឱ មសព ប តិ េ សចេ េហយ); គួរែតេ ប ប ពឹតិ េនះឱ ដូច

ប តិេ ះែដរ គឺេ ប :

™ អកនុះ ន ប ពឹតិ តឹម តវ ស់

™ ប ពឹតិរបស់េគ ទិ នុគតិគួរអកផងយកត ប់ ម។

Ø រ ប ពឹត កុំេ  រ ប ពឹតិ ដូេចះេឡយ


 ។

Ø កី ប ពឹត កុំេ  កី ប ពឹតិ ដូេចះេឡយ។

Ø ដំេណរ ប ពឹត កុំេ  ដំេណរ ប ពឹតិ ដូេចះេឡយ។

Ø េសចកី ប ពឹត កុំេ  េសចកី ប ពឹតិ ដូេចះេឡយ


 ។

ប៉ុែនេ យ នទ ប់េ បផ ំ មួយនឹង រ, កី, ដំេណរ, េសចកី

ផងដូេចះយូរ ស់េ េហយ, េ ះបីខុសពីែបបេវយ ករណ៍ែខរ ៉ ងេនះ

ក៏េ យ អកអក រ សក៏គួរពិ រ ឱ ហត់ចត់លិតលចុះ។

ប សន៍ ន. ក ប ប់, ក ំ េផ, ប ំ។

k ែខរេយងេ បចំេ ះែត ក សមីរបស់ឥស រជនេ ពីក ត :

Ø ទទួល ប សន៍េ ក គឺ ទទួល ក េ ក

24
Øេ ក នប សន៍ គឺ េ កនិ យ។

k ក ប សន៍ ស ប់េ បចំេ ះ ឥស រជន គហស។

បសូត១ កិ. ស លកូន។

# ែខរេយងេ ប រ.ស. ស ប់េ សី ក តស លកូន។

បសូ ២ ន. ដំេណរស លកូន, រស លកូន។

# ែខរេយងេ ប រ.ស. ស ប់េ សី ក តស លកូន។

ក់១ ន. ែរឬរតនវតមួយ បេភទ នសម រ-ស ច់ រង នតៃមរង

ប ប់ពី សមក, របស់ស ប់ យនិង បកប រ នេ ចន ៉ ង... :

™ ក់ដួង

™ ក់សុទ

™ ក់ែណន

™ ក់មួយេរ ល។

Ø ផិល ក់ : ផិលែដលេធេ យ ក់។

Ø បអប់ ក់ : បអប់ែដលេធេ យ ក់។

ក់២ ន. ក សេចញឱ េ បស ប់ យជំនួស ក់ក៏េ ក់ ែដរ :

™ ក់មួយេរ ល

™ ក់ ំេរ ល (គួរេ ធនប ត ឬ ហិរ ប ត វញ) ...។

25
ពណ៌ ន. (សំ. វណ៌; . វណ “សម រ, ពួក, ក់ តកូល, េភទ, ក

សរេសរ, គុណែដលគួរសរេសរ, អក រ, ...”) សម រ :

™ ពណ៌ស

™ ពណ៌េ

™ ពណ៌េល ង

™ ពណ៌ បេផះ

™ ពណ៌ កហម...។

ក ពណ៌ េនះែខរេយងេ បចំេ ះែតសម រៃន វត េផ ងៗ ន

សំពត់ េដម េបចំេ ះ មនុស ឬ សត េ ប ក សម រ, េគនិ យ :

™េ សម រេ ត

™ មនុស សម រ-ស...។

ពនឹក គុ. ែដលគួរភឹក, ែដលគួរេស ម :

™ ចពនឹក

™ ភ័យពនឹក

™ ភ័យដ៏ពនឹក

™ េភងេឆះផះេពញ ំងភូមិ អគិភ័យដ៏ពនឹក។

កុំ ចឡំេ ប ក ពនឹក េនះ អរពនឹក, សប យពនឹក េ ះពុំែមន

េហតុគួរឱ ភឹក ឱ េភច ឱ សន់ ភ័នគំនត


ិ េទ។

26
ពួក ន. បន, ចំនួន េ ចនេ យែឡកេផ ងៗ, ចំនួន បជុំេ យ កម :

™ ន់ពួក

™េ េ យពួក

™ េលក ពួក។

Ø ពួកេកង : បនេកង, េកង ំង យ។

Ø ពួក ៉ ក : គូកន, មិត, សំ ញ់។

ពុំ និ. មិន, ឥត :

™ ពុំសូវល

™េ ពុំ ន

™ េធពុំេកត

™ ពុំ បេសរ

™ ពុំ ប់ចិត

™ ពុំយូរប៉ុ ន

™ ន ដ បពុំែដល ច់

™ េធដូេចះេទ តពុំ នេឡយ...។

k មទ ប់េ ប, េប អកតូច និ យសីកងសំ ក់ ឥស រជន

ែតងេ ប ក ពុំ ជំនួស ក មិន ដ ប:

™ ទូល ពះបងំ ខំពុំែដល នេឃញ

27
™ ខំ ពះ ទ ស់ពុំែដល នេ

™ រេ ះខំ ទេធពុំេកត

™ េសចកីគួរពុំគួរសូម...អភ័យេ ស។

Ø ពុំ : មិនល, នេ ហង, ំ ឆង; នជំង។


Ø ពុំ េប : មិន េប។

Ø ពុំ េបបី : មិន េបបី។

Ø ពុំ បីេប : មិន បីេប។

Ø ពុំសមេប : មិនសមេប។

Ø ពុំសមបីេប : មិនសមបីេប។

Ø ពុំលង់េឡយ : មិនយូរេឡយ...។

ពុំេ ះ ឬ ពុំេ ះេ ត និ. មួយេទ ត, មួយ វញេទ ត, មួយ វញេ ត,

េបមិនដូេ ះ។

k ក និ ត ស នស ប់េ បតស ត់េសចកីប ប់អំពី ក

ឬ, ឬក៏, ឬ ។

" េ បេរ ងបន មលំ ប់មុខេ យ គឺ ក :

ªឬ តវេរ ងមុន

ª ឬក៏ តវេរ ង តង់ទី២

ª ពុំេ ះ តវេរ ង តង់ទី៣

28
ª ពុំេ ះេ ត តវេរ ង តង់ទី៤ :

™ តវ ត់បេ មឱ េ ប់ ឬ ំ េផនឹងមនុស អកេ មក ឬក៏

សរេសរសំបុ តឱ បេ មយកេ ពុំេ ះេផនឹងេគអកេ មក ពុំេ ះេ ត

បិទែតម បេផ មៃ បសណីយ៍ក៏ ន។

ពហ រ ន. ( .) អក ប ពឹត ពហ រ ។

k ក េនះ មលទិ ហណ៍សំេ យកអកែដលកំពុង ត់េរ នេវទ

ឬអកែដលកំពុងសិក លទិ ស ឬក៏កំពុង ប ពឹតធម៌ មែបប ស ។

k មលទិពុទ ស សំេ យកអក ប ពឹត ពហចរយធម៌ មួយ

ឬសំេ ចំេ ះែតអកែដលេវ រេមថុនធមេ យ ច់ ត ៉ ងដូចបពជិត ន

ភិក, មេណរ េដម។

k មលទិបុ ណសំេ យកកុ រឬកុ រែដលេ លីវសុទ ធ។

k ងលទិែខរែដលេ ប មទ ប់េ ចនែតសំេ យក កុ រ ជំទង់

េ សី ពហ រ។

ែតេប មែបប តឹម តវ ពហ រ ស ប់េ បុរស, ឯ សី តវ

េ ពហ រនី។

មិន និ. ក និ ត បដិេសធស ប់និ យ ម


ំ ុខ កិ., គុ. ឬ កិ. .

នេសចកី “ពុ,ំ ឥត” :

™ មិនេកត

29
™ មិនេឃញ

™ មិន ប់

™ មិនដឹង

™ មិនតូច

™ មិនធំ

™ មិនយឺត

™ មិនយូរ

™ មិនេល ន

™ មិនល

™ មិន កក់...។

Ø មិន : ពុំ ។

Ø មិន េប : ពុំ េប។

Ø មិនសមេប : ពុំសមេប។

Ø មិនសមបីេប : ពុំសមបីេប។

k កងស ត់េសចកី បដិេសធនីមួយ, ល េបេ ប ក មិន,

ពុំ ឬ ឥត េនះ ងេដមេហយនឹងេ ប ក ក៏េទ េនះ ងចុងផងពុំ

នេឡយ, ដូច :

™ ខំពុំែដល នឮក៏េទ

30
™ ខំឥតែដល នដឹងក៏េទ

™ ខំមិនែដល នេឃញក៏េទ។

k េ ប ៉ ងេនះេពញ ខុស ំង សង េ ះ តឡប់ យេសចកីមន


ែមន បដិេសធេ វញ, តវេ ប ក េទ, េឡយ ឬ េ ះ េនះវញ :

™ ខំមិនែដល នេឃញេទ

™ ខំពុំែដល នឮេឡយ

™ ខំឥតែដល នដឹងេ ះ។

ª ឯ ក ក៏េទ េនះ សពបដិេសធ ស ប់េ ប នែត មួយនឹង

ក នឹង េរ ងេ ងេដម, ដូច :

™ ខំនឹងែដល នេឃញក៏េទ

™ ខំនឹងែដល នឮក៏េទែដរ

™ ខំនឹងែដល នដឹងក៏េទេ ះ

) គឺ ខំមិនែដល នេឃញេទ...។

មុឺន ឬ ហឺន ប.សំ. ចំនួនសំខ ដប់ ន់ (១០ ០០០)។

k ន. ប សកិម នីមុនទីឃុន ប់ មលំ ប់ប សកិពី ក់

េ មបំផុតេឡងេរ ងេ ក់េល :

™ មុឺន ឬ ហឺន

™ ឃុន

31
™ ហង

™ ពះ

™ ឧក ៉ ។

" មបេវណី ជ កងកមជរដពី ល ន់បុ ណ, កូន បសរបស់

េស បតីឬរបស់េសច ញ់ តវេ មុន


ឺ ំងពីេ កុ រតូចពុំ ំ ច់

ំងេឡយ (េបកូន សីេ អក ង)។

ែម៉ ត ន. េ ះរ ស់ ំ ង បែវងដប់េដសុីែម៉ តឬមួយរយសង់ទីែម៉ តឬក៏

មួយ ន់មិលីែម៉ ត។

k រ ស់ែដលកងសម័យសពៃថេនះែខរេចះេ បេពញ ំងកមជរដ។

k េបេធ បនឹងរ ស់របស់ែខរពីេដម តវ នឹង បែវងពីរហត ងេឈ

ែដលេ ហត ត (ពីរហត ត)។

k េធ បនឹងហតមនុស ប កតី សពៃថេនះេ ចនែតពីរហតមួយទះឬ

េលសខះពីេ ះបនិចបនច (ែម៉ ត សរេសរ ត់ ម. )។

Ø េដសុែី ម៉ ត : បែវងដប់សង់ទីែម៉ ត (ដ.ម.)។

Ø សង់ទីែម៉ ត : ចំនួនឬ បែវងមួយរយ គែដលែចកឬែដលែបង

េចញពីកងមួយែម៉ ត (ស.ម.) ។

Ø មិលីែម៉ ត : ចំនួនឬ បែវងមួយ ន់ គែដលែចកឬែដលែបង

េចញពីកងមួយែម៉ ត (ម.ម.) ។

32
Ø េដ ែម៉ ត : ច យឬ បែវងដប់ែម៉ ត ( .ម.)។

Ø ហិកតូែម៉ ត : ច យឬ បែវងមួយរយែម៉ ត (ហ.ម.)។

Ø គីឡែម៉ ត : ច យឬ បែវងមួយ ន់ែម៉ ត (គ.ម.)។

Ø ែម៉ ត េរ : ី ួន ជងេស គ, ែម៉ តេទគុណ (ម.២);


នទំហំទប

កុំេ ប ក ែម៉ ត ក េ ះ ក គ ស់ពុំសមរម , តវេ ប ក ែម៉ ត

េទគុណ ឬ ែម៉ ត េរ ( ម ំ ង) វញក៏ ន។

Ø ែម៉ តគុប : នកមស់មួយែម៉ តបួន ជងេស គ, ែម៉ ត តី

គុណ (ម.៣)...។

ស់ ន. អក នអំ ច ន់ ប់អីៗែដល របស់ខន, ឥស រជន :

™ ស់ផះ

™ ស់ ទព

™ ស់បំណល
ុ ...។

Ø ស់ខន : មីខន, ខនរបស់ឯងឬខនរបស់េគ។

Ø ស់ជី វត : ស់ជី វតេលត ង, ស់ែផនដី, ពះ (ក ត

ទង់ ជ ), តវេ ប ក ពះករុ ផ ំ ងេដម ដ បគឺ :

™ ពះករុ ស់ជី វត, ... (បុ ណេ ប អ ស់)។

Ø ពះអង ស់ : ពះ ជបុ ត ឬ ពះ ជបុ តី ៃន ក ត ទង់ ជ ឬ

ក តទីឧភេ ជ, ក តទីឧប ជ, ក តទីឧបយុវ ជ, ឬក៏ បុ បុ តី ែដល

33
េកតអំពី ពះ ជបុ ត រួមនឹង ពះ ជបុ តី។

Ø អកអង ស់ : បុ បុ តី ែដល ន ពះអង ស់ បិ ឬ បុ

បុ តី ែដលេកតអំពី អកអង ស់ រួម បិ ( ក ធម ែដលេ ប

ប កតី ស់) ...។

ក់ គុ. មួយ ក់ :

™ មនុស ក់

™ ពីរ ក់ េកង ក់ ស់ ក់។

Ø ក់េទ ត : មួយ ក់េទ ត, អកមួយេទ ត។

Ø ក់ឯង : ក់គត់...។

េយង បុ.ស. ខំ ំង យ, ពួកខំ :

™ េយង តវេ ។

ªស ប់និ យ បទូលក ត ព.បុ. :

# េយងខំ ពះអង; ព.ស.ស. ទូល ពះបងំ ខំ ង


ំ យ...។

ªស ប់និ យនឹងេស បតី :

# េយងខំ ពះ ទ ស់។

ªស ប់និ យនឹងម នីសកិធំចុះពីេស បតីមក :

# េយងខំ ពះ ទ។

ªស ប់និ យនឹង ពះភិកសង :

34
# េយងខំ ពះករុ ។

ªស ប់និ យនឹងម នីសកិតូចឬនឹង សេ យេ រព :

# េយងខំ។

ª េប សីេ ប មលំ ប់ ន់ ក់ខស់ ប ន តឹមែត :

# េយងខំ ស់, េយងខំ, េយង ប៉ុេណះ។

រែលក កិ. ែចក គ, ែបក គ, ែញក គ:

™ បមូលមនុស មិនឱ រែលក ។

Ø ែចករែលក : ែចកែបងឱ គេស ឬតិចេ ចន ង ប៉ុែន

ឱ ន គប់ ។

Ø េដររែលក : េដរែបក សេចញពី ។

ស ន. ែដន, បេទស; អកេ កងែដន, ប ជន។

ែខរេ ប ក េនះសំេ េសចកី “ ប ជនស ប់ែដន (េ ពី

ពួក ក ត និង ហឺន)” :

™ ពួក ស

™ ែកន ស។

Ø ស ស : ស ខំបេ មេគ, ប សែដលទុក ខំ

ស់ែផនដី។

Ø សប : ពួកជនចំណះុ ែដន, ប ស។

35
Ø ប ស : ពួកជនចំណះុ ែដន, សប ។

Øប ស : ស ំង យ, ស គប់ ។

Ø ប ស : ប សកង ច កនីមួយ។

Ø ប នុ ស : ប សធំតូចកង ច កនីមយ
ួ ។

រូប ន. ធម តែដលែ ប បលឬវ សេ យេហតុេផ ងៗ នេ និង ត ក់

េដម, អីៗែដល កដដល់ :

ª ខន
ª ខន ណ
ª ទង់
ª ទង់ យ

ª ែភក
ª ង
ª លម
ªស ន

ª អង ... :
™ រូបេគ

™ រូបេយង

™ រូបល

™ រូប កក់

36
™ មនុស សត ល់រូបសុទែតមិនេទ ងដូច ។

k ក រូប ស ប់េ ប ចុងចំនួន ប់បពជិតឱ ដឹង ប៉ុ ន :

™ ភិកមួយរូប

™ មេណរពីររូប

™ បសមួយរូប

™ បរ ជកេ ចនរូប។

k ក ចុងចំនួន ប់ នទ ប់ឱ េ បេផ ង ម ក់បុគល :

™ ពះពុទ

™ ពះបេចកពុទ

™ ពះអរហន

™េ ធិសត

™ ពហ

™ េទវ សកិធំ

™ ក ត។

k បពជិតអកធំ តវេ ប ក អង គឺេ ប :

™ មួយអង

™ ពីរអង

™ េ ចនអង។

37
k បពជិតធម ឬ ម រូប គឺេ ប :

™ មួយរូប

™ ពីររូប

™ េ ចនរូប។

k គហសេ ពីក ត ក់ គឺេ ប :

™ មួយ ក់

™ ពីរ ក់

™ បី ក់

™ េ ចន ក់។

រែលក កិ. េធឱ ែញកេចញខះ, បំែបកេចញខះ, េធឱ រលស់េចញខះ,

យកេចញខះ, ែចកឱ ខះ ម រគួរ :

™ រែលកមបែចក ។

ឬ និ. ក និ តស ប់និ យេ យេសចកីសង ័យ, មិន កដ, មិន ច់

េ សច, មិនអស់មិនេហយ :

™ មិនែមនឬ?

™ នែដរឬ?

™ សឬ ក់?

Ø ឬក៏ និ. ពុំេ ះក៏ :

38
™ ៃថេនះ ឬែសក ឬក៏ នែសក។

Øឬ និ. ពុំេ ះ :

™ េឃញ ឬឮ ឬ មិនេឃញមិនឮេទ?។

Ø ឬេទ និ. ែដរេទ? :


™ នឬេទ?។

Ø ឬ...ហ៎? និ. ែដរ...ហ៎? េទដឹងហ៎?


™ បែហល មិនេកតេទឬហ៎?។

Ø ឬអី? និ. ឬដូចេមច?, ឬេមច? :

™ មិនេ េទឬអី?...។

Ø ឬអី? និ. ឬដូចេមច?, ឬេមច? :


™ មិនេ េទឬអី?...។

លក់១ កិ. ចំ យទំនិញ, ឱ របស់េ អកទិញេ យយកៃថ :

™ លក់ទំនិញ។

™ តវគយលក់៣០០០េរ ល (ពិន័យ មច ប់ប ត)ិ ។

œ រលក់១ ( ក ច ប់) គឺ កិចសន មួយែដលជន ក់េ

អកលក់ តវេផរកមសិទិៃនវត មួយឬសិទិ មួយរបស់ខនឱ េ ជន ក់

េទ តេ អកទិញ ែដល អក តវេចញៃថ ក់ មតៃមៃនវតេ ះ

ឱ អកលក់ វញ។

39
œ រលក់២ ( ក ច ប់) គឺ កិចសន ែដលបុគល ក់ ន

តពកិចេផរកមសិទិៃនវតមួយ ឬសិទិ មួយឱ េ បុគល ក់េទ ត

ែដល ន តពកិច តវ បគល់ ក់ៃថវតឬសិទិេ ះមកវញ។

Ø លក់ខន កិ. ចំ យខនឱ អកេ បេ មេគ។

Ø លក់េជ កិ. លក់ពុំ ន់យកៃថដល់ៃដ មេ េឡយេ យេជ

អកទិញនឹងេចញតៃមឱ ពុំ ន។

Ø លក់ដូរ កិ. លក់ខះដូរខះ គឺលក់របស់របុិចរបុី យរង។

Ø លក់ដុំ កិ. លក់ ំងដុៗ


ំ ទីៃទពីលក់ យ។

Ø លក់ យ កិ. លក់ យៗ មែតេគទិញអីៗ ប៉ុ នៗក៏េ យទីៃទ

ពីលក់ដុំ។

Ø លក់ៃព កិ. ពិន័យលក់េទគុណ ( យមកពី ក លក់ពិនយ


ឬ ពិនយ
័ លក់)។

ក លក់ េនះេបរបស់ែដល ក់ទង ង ពះពុទ ស តវ

វ, អកលក់និងអកទិញ តវ វ ដូច :

™ វគមីរ

™ វ ត

™ វៃ តចីវរ

™ វេស វេ ធម៌...។

40
េបបពជិតនិងអកលក់ តវ ពិ រ ដូច :

™ េ ក គឱ េគពិ រ ែត តមួយេទឬឱ េគពិ រ េគង

បរ រអីេទ តែដរ?...។

លក់២ កិ. េដកស៊ប់ ត់ រមណ៍មិនដឹងខន (លក់មយ


ួ ល ក់)។

Ø លក់លង់ កិ. លក់ ជលដំេណក។

Ø លក់លន់ កិ. លក់ហស


ួ ប ណ, លក់េ មិន យ ក់, លន់លក់។

Ø លន់លក់ កិ. លក់ហស


ួ ប ណ, លក់េ មិន យ ក់, លក់លន់។

ក ព

លក់លន់លង់េ េ ះខនេដកេ កង គឹ ន

នេ រកំ ច ច ស់ រ ន លួច ទព េហយ ន

របិទដូចេដម។ s

Ø លក់ កិ. លក់ពភឹមពែភត គឺេសរលក់េសរ ក់ ( លីេ

កបិមិទ “លក់ ” រយល់សបេឃញអីៗ េ ះពិតកី មិនពិតកី េឃញ តង់

សបក់េនះឯង ពុំែមនេពញ លក់ ពុំែមនេពញ ក់ គឺ តង់ចេ ះលក់និង

ក់; ព. .ពុ.)។

k (ព. ប.) េដកលក់ឬលក់ និច ំគំនិតេ កងដំេណរមិនយល់

រខុស តវឬ បែហសេធស និច។

41
លេម ង កិ. េធឱ េល ង, ឱ េផ ងេ រក ង ង ង (ចំេ ះែតផវចិត) :

™ លេម ងចិត

™ លេម ងេសចកី

™េ កម ត់កីលេម ង។

លុយ ន. េ ហៈស នមូលតូចសំែប៉ត នរូប ពឬ នឹងអក រ

ស ល់, ស ប់េ ប យ ជំនួស ក់។

k កងកមជរដសម័យពីេដម នតៃម ពីរេសន និង មួយេសន, សព

ៃថេនះ នតៃម មួយេសន និង កនះេសន; េ យមកពី ក លី (Louis)

ែដល ពះ ម ពះម ក ត បេទស ំ ងកងសម័យពីេដម...។

k ក ម េ ក់ ែដលស ប់ យ យកងកមជរដ

សពៃថ :

™ េគ នលុយេ ចន

™ អស់លុយ យរលីង។

ស់ទុំេ ក កុំេ ក់ ន់មុឺន លុយ ពីេ ះ លុយ ន

តៃមតូច ង ក់ គឺកុំនិ យប បវត នតៃមឱ ថយេ ក ( ស់ៗ

ត់សុីអំបល
ិ ពហក់)។

េ ក១ ន. ស វធម៌ែដលែតងេកតែតងវ សេរ យៗឬែដល ត់ៗ េឃញៗ

គឺ ែដលេកត នេហយ ត់ ត់ េហយ នេឡងវញ ម លសម័ យ ;

42
េបនិ យេ យ រេរ ប ប់ :

™ ដី

™ ទឹក

™ េភង

™ ខ ល់

™ ស

™ នសួគ៌

™ ននរក

™ ន ពហ

™ នេ បត

™ នមនុស

™ មនុស សតទូេ ំងអស់...។

k េ ប ប់ មួយនឹងសពដៃទ ន មគួរដល់ រ បកប។

k េ បេរ ង ងេដម អ.ថ. េ កៈ, ដូច :

™េ កធម៌

™េ ក ល

™េ កសនិ ស...។

43
k េបេរ ងពី ងចុង អ.ថ. េ ក, ដូច :

™ េទវេ ក

™ ពហេ ក

™ មនុស េ ក...។

ªេ កក : េរ ង វស ប់េ ក, េរ ងេ ពង។

ªេ ក ណុ : មនុស ែដល ប ពឹតអំេព កក់ៃ កេពកទុកដូច

ដងត់ឬដូច ច មងកងេ ក, េ ក ណុ។

ªេ កគតិ : ដំេណររបស់េ ក គឺកិច ររបស់មនុស ឬសត។

ªេ កគរុ : េ កគុរុ, អកធន់កងេ កឬែដល គរបស់

សតេ កគឺ ពះសព ពុទ; មលទិ ហណ៍ ពះ ពហ។

ªេ កចក :េ កចក , ែភករបស់េ កគឺ ពះ ទិត ។

ªេ កចក :េ កចក, ែភករបស់េ កគឺ ពះ ទិត ។

ªេ កចិ : េសចកី រះគិតអំពីេ ក គឺ ររះគិតរកេហតុរក

ដំេណរកងេ ក។

ªេ កជនក : េ កបិ , បិ របស់េ កគឺ ពះសិវៈ ឬ ស

( មលទិ ហណ៍)។

ªេ កបិ :េ កជនក, បិ របស់េ កគឺ ពះសិវៈ ឬ ស

( មលទិ ហណ៍)។

44
ªេ កជននី : េ ក , របស់េ កគឺ ង ឧ ឬ លក ី

( មលទិ ហណ៍)។

ªេ កេជដ : េ កេជស, េ កេសដ, អក បេសរឬអក

ចម ង ងសតេ កគឺ ពះស សមទ; មលទិ ហណ៍ ពះ ពហ។

ªេ កតចរ : រ ប ពឹតអំេព បេ ជន៍ដល់េ ក (ចរ

របស់ពុ ទិបណិត)។

ªេ ក ត័យ : េ កបី គឺមនុស េ ក, េទវេ ក, ពហេ ក;

នន័យដៃទេផ ង េមឃ ឬ នសួគ៌, ែផនដ,ី ឱ សក ល (ចេ ះ

េមឃនិងដី) ឬ ល។

ªេ កធម : ធម របស់េ ក គឺ រមិនេទ ងរបស់េ ក។

ªេ កធម៌ : ធម៌ស ប់េ ក គឺ រៈ, ស ប់ ប់ឬធម

របស់សតេ ក; មពុទ ស ន៨ ៉ ង :

១- ភៈ : រ ន

២- អ ភៈ : រ ន នឬ តបង់

៣- យសៈ : រ នយសសកិ

៤- អយសៈ : រមិន នយសសកិឬ រេ ះ ក់យសសកិ

៥- បសំ : រសរេសរ

៦- ន ិ : រតិះេដ ល

45
៧- សុខៈ : រ នសុខ

៨- ទ ុកៈ : រ នទុក។

ªេ ក :េ ក ត, អកបេងតេ ក គឺ ពះ ពហ ឬ ពះសិវៈ

( មលទិ ហណ៍)។

ªេ ក ត :េ ក , អកបេងតេ ក គឺ ពះ ពហ ឬ ពះសិវៈ

( មលទិ ហណ៍)។

ªេ ក តុ : ច ក ល, ទំហំេ កកងមណលច ក លមួយៗ។

ªេ ក ថ : អកែដល ពំ ក់សតេ កគឺ ពះស សមទ;

មលទិ ហណ៍ ពះ ពហ, ពះសិវៈ, ពះ យណ៍។

ªេ ក យក : អកដឹក ស
ំ តេ ក ( ពះសព ពុទ)។

ªេ កនិ ទ : សូរសពគឹកកងកងេ ក; ដំេណរល ីេលចឮ យ

សុសកងេ ក។

ªេ កនិយម : ធម របស់េ ក។

ªេ កនិស ត
ិ : ែដល ស័យេ កងេ ក, មនុស ឬអីៗ ំង

អស់ែដល នេ កងេ ក។

ªេ កនគូ : អកដល់នូវទីបំផុតេ ក ( ពះខី សព)។

ªេ កនទស ី : អកេឃញទីបំផុតេ ក គឺអកេឃញ ពះនិ ន

( ពះពុទ, ពះបេចកពុទ, ពះអរហន)។

46
ªេ កនរ : ទីឬ បេទស ចេ ះេ ក; េ ះនរកេ តង់

ចេ ះេ ក (េ េ កនរនរក ក៏ ន)។

ªេ កបថ : េ កបទ, ផវេ ក គឺស ប់ ប់, ែបបបទ,

ទំេន មរបស់សតេ ក; ទំេន ម សកេទស។

ªេ កបទ :េ កបថ, ផវេ ក គឺស ប់ ប់, ែបបបទ,

ទំេន មរបស់សតេ ក; ទំេន ម សកេទស។

ªេ ក ល : អករក េ ក គឺម ជ៤អង អក គប់ គង

រក េ ក។

ªេ កប វតិ : េ ក បវតិ, ពង វ រេ ក។

ªេ ក បវតិ : េ កប វតិ, ពង វ រេ ក។

ªេ ក បទីប : បទីប (ពនឺ) របស់េ ក ( ពះសព ពុទ)។

ªេ ក បសិទ : ែដល កដ, ក់ច ស់ដល់ពួកមនុស ទូេ ,

ែដល ឹ ឬែដល
នេគដង នេគ ល់េពញ ស។

ªេ ក : ដំេណរ, រ ប ពឹតេ របស់េ ក; កិច ររបស់

មនុស ; ររស់េ របស់សតេ ក។

ªេ កវឌ នៈ : េ កវុឌ ិ, េសចកីចេ មនរបស់េ ក។

ªេ ក ទ :េ កេ រ, សមីឬេ របស់េ ក។

ªេ កវ :េ កវទ , វ ស ប់េ ក។

47
ªេ កវទ : អកេចះវ ស ប់េ ក។

ªេ កវទូ : អកដឹងច ស់នូវេ ក ( ពះស សមទ)។

ªេ កវ ស : េសចកី វ សេ ក, រ បល័យេ ក។

ªេ កសកី :េ ក ក ី, ប ល់របស់េ កគឺ េភង; ពះ ពហ។

ªេ កស ន : ទង់ យឬែបប ពពិភពេ ក, ភូេ ល។

ªេ កសនិ ព : េសចកីសប់របស់េ ក។

ªេ កសនិសុខ : ដំេណរសុខ នរបស់េ ក។

ªេ កសនិ ស : ពពួកសតែដលេ ស័យកងេ ក, ពួក

មនុស ; េ ក ំងអស់។

ªេ កសព : សូរសពរបស់េ ក; សមីរបស់សតេ ក។

ªេ កសិតិ : ដំេណរសិតេ របស់េ ក, ដំេណរែដលេ ក

ំ ងេ ម លកំណត់; យុែផនដី។

ªេ ក ស :េ ក សៈ, េសចកី រក យរបស់ពួកមនុស ...។

ªេ ធិបតី : អធិបតីរបស់េ ក (ម ពហ); ស់របស់

េ ក, ស់ទីប (េសចច កពតិ)។

ªេ ធិបេតយ : រ ប ន់យកេ ក ធំ គឺ រ ចចិតពួក

មនុស ផង ; រ បង បយ័តមិន ៊ នេធអំេព កក់េ ះ ចេគដឹង

នឹង ស់េគទុក មុន។

48
ªេ ធិប យ :េ ភិ យ, េសចកីអធិប យអំពីេ ក

ស ន។

ªេ នុវតន៍ : េ នុវតិ, រ ប ពឹត មេ ក គឺ រអនុេ ម

មែបបរបស់មនុស ផង រយកត ប់ ។

ªេ នុវតិ : េ នុវតន៍, រ ប ពឹត មេ ក គឺ រអនុេ ម

មែបបរបស់មនុស ផង រយកត ប់ ។

ªេ មិស : េ សៈ, នុយរបស់សតេ ក គឺប មគុណ

(រូប, សំេឡង, កិន, រស, សមស )។

ªេ សៈ :េ មិស, នុយរបស់សតេ ក គឺប មគុណ

(រូប, សំេឡង, កិន, រស, សមស )។

ªេ យតៈ : េ យត ស, គមីរសែមងគតិេ កែដល

នដំេណរេសចកីរយីករ កមិនគួរេជ ឬគមីរ ែដល នេសចកីបដេិ សធ

នសួគ៌ ននរក មិន ន។

ªេ យតិកៈ : អកែដល ត់ជំ ញ ងេ យត ស; េប

សី េ យ ។

ªេ កុតរ : េ កុតរធម៌, ធម៌ចមងសតឱ េចញផុត កេ ក

គឺមគ៤, ផល៤, និ ន១; េ នពេ កុតរធម៌ ក៏ ន។

49
ªេ កុតរធម៌ : េ កុតរ, ធម៌ចមងសតឱ េចញផុត កេ កគឺ

មគ៤, ផល៤, និ ន១; េ នពេ កុតរធម៌ ក៏ ន។

ªេ កុតរចិត : ចិតែដលឆងផុត កេ កគឺចិតរបស់អរយបុគល

ែដល នសេ មចមគផលេហយ។

ªេ កុតរសម តិ : មគផលនិ ន។

ªេ កុត ភិសម័យ : រ នសេ មចមគផល។

ªេ កុត រយមគ : ផវអរយបុគលស ប់ឆង កេ ក។

ªេ េកស : អក ចម ង ងសតេ កគឺ ពះស សមទ

( មលទិ ហណ៍ ម ពហ)។

ªេ េកសរៈ : អកែដល ធំកងេ កឬ ងសតេ ក។ ម

េ ធិសត ែដលពួកពុទ សនិក ងឧតរនិ យឬម នសនតេ យ

ែផ ផ ំ មមតិរបស់ខន, ប សជំេន ធំ ង របី ច់រក សតេ ក

កង ស របស់ ពះសក មុនីេ តម, ផេធ ប នឹង ម ពហ ឬ ស

របស់ពួក ហណ៍ (េ អវេ េកសរៈ ក៏ ន)...។

ª ជនេ ក : បេទសស ប់សតេ កេ ស័យ, កែនង

េកត ប់របស់ពពួកសត។

ª េទវេ ក : នសួគ៌ ។

ª បរេ ក :េ ក ងមុខ។

50
ª េបតេ ក : េ បតេ ក, នេ បត , លំេ របស់ពួកេ បត។

ª េ បតេ ក : េបតេ ក, នេ បត , លំេ របស់ពក


ួ េ បត។

ª ពហេ ក : ន ពហ។

ª មនុស េ ក: នមនុស ; មនុស បស សី។

ª យមេ ក : អ យេ ក, អ យភូមិ។

ª អ យេ ក : យមេ ក, អ យភូមិ។

ª សតេ ក : សតេ ក, ពពួកសត។

ª សតេ ក : សតេ ក, ពពួកសត។

ª ឥធេ ក :េ កេនះ, តិេនះ។

ª ឱ សេ ក : គ ស...។

េ ក២ បុ.ស. ពះអង; អក; ត់។

k ក េ រពស ប់និ យ ជំនួសេ ះបុគល ក់ខស់ ង

ខនឬ ក់េសនឹងខនែដល តវនិ យេ រកឬែដល តវនិ យដល់ :

™ អេ ញេ កពិ !

™េ កមិនអេ ញមកេទ។

kស ប់េ បផ ព
ំ ី ងេដម ម ម ែដលគួរ បកបេ យេសចកី

េ រព :

™េ កអកឧក ៉ ...

51
™េ កអភិ លេខត

™េ ក យ

™េ កឪពុក

™េ កគ

™េ ក

™េ ក យ

™េ ក

™េ កកយ...។

kស ប់េ បពជិត ំងពួង :

™ និមនេ ក ន់...។

លំេ ន. កែនងែដលេ , កែនងស មប់េ , ទីែដលេ , ទីស ប់េ :

™ៃ ព លំេ របស់សត

™ ផះ លំេ របស់មនុស ។

គួរកុេំ ប ទីលំេ េ ះ លំេ មសព ប់េសចកី ទី-

ស ប់េ េ សចេ េហយ េបែថម ក ទី មកេទ ត ឱ


ំ ផន ឱ
ំ ធន់,

េប តវ រេ ប ក ទី តវ ទីេ ឬ ទី លំេ ក៏គឺ លំេ ហឹងឯង។

ប ដិ រ ន. អកែដល នេសចកីេ ក យចិត, អកែដល នេសចកី

នឹក យេ យ, អកែដល នេសចកីនឹកតូចចិត េ ះដឹងខន ខុស។

52
េប សី ប ដិ រនី។

ª នវប ដិ រៈ (កុំេ ប ន ប ដិ រ េ ះ ក េនះ

រក ម មែដល េ ះមនុស ឬ សត អកទទួលសេ មចនូវអំេព

េ យខនឯងេ សចេហយ)។

ស ប់១ ន. ទ ប់ែដលេកត នេ យ ន ប់ឮតៗមក, ទំេន ម,

ែបប, ែបបបទ :

™ស ប់ សក

™ស ប់ បេទស

™ស ប់ បិ

™ េធ មស ប់បុ ណពីេ ពង យ។

ស ប់២ កិ. (រ.ស.) ប់ “េសច ប់” :

Ø ទង់ ពះស ប់ : ទង់ ប់។

សេមច១ ន. េ កអក នេតជះេ ចន, េ កអក នបុណ នអំ ចធំ។

សេមច២ គុ. ខង់ខស់, ឧដុងឧតម, ែដលេថងសកិ ែដលេថងអំ ច, ែដល

េថង ន។

k កស ប់េ បបែនមេល ពះ ម ឬេល ននរ ក ត ម នី

សកិខស់ :

™ ពះ ទសេមច ពះហររក ឥស ធិបតី...

53
™ សេមច ពះម ក តិ នី

™ សេមច ពះឧបយុវ ជ

™ សេមច ពះឧភេ ជ

™ សេមច ពះវរ ជជននី

™ សេមច ពះម ឧប ជ

™ សេមច ពះសង ជ

™ សេមច ពះេរ ម

™ សេមច ពះអនុជ...។

Ø សេមចេ ព : ននរេស បតីទី១ស ប់េ ( នែតពីកង

សម័យបុ ណ) ...។

សម រ ន. ពណ៌ (ស ប់េ បចំេ ះ មនុស និង សតនិករ ំងពួង) :

™ ខំេដរអំ ញ់មិញេនះ បទះមនុស កំេ ះ ក់ ងេសង សម រ

សែណក យដឹកេ កេ ម វមួយសម រេ ត។

) កុំនិ យ :


េ ពណ៌ េ ត


មនុស ពណ៌ សែណក យ, ...។

ស ន១ កិ. េធឱ ន។

k េដក (ស ប់ គហស ឥស រជនឬ គហសែដលគួរេ រព) :

54
™េ កកំពុងស ន

™ អេ ញែម៉ស ន!។

ស ន២ គុ. ែដលសប់ឥតទុកភ័យ, ែដល នសុខ សល :

Ø សុខស ន : សុខ ន។

ស ប់១ គុ. ែដល ន ប់, ែដលប មង, ែដល តវ បកប ម រ :

™ ក ស របស់ស ប់សរេសរ

™ ែដក របស់ស ប់េ ប រ នេ ចន ៉ ង។

Ø ម នីស ប់ឯក : ម នីស ប់ក ត ទង់ ជ

Øស ប់េ :ស ប់ក តឧភេ ជ,...(កងសម័យពីេដម)។

ស ប់២ ន. ច ន់ែដល យក យិ េរ បផត់ផង់ប មងឬ ប ំទុកឱ

នេ សច ប់ េដម ី បេគនបពជិត ល់ៃថ :

™ េរ បច ន់ពីរស ប់

™ េរ បស ប់ បេគនេ ក។

kេ ជ រែដល គហសេរ បផត់ផង់ គហស និចេ ស ប់

ែដរក៏ នែតមិនសូវេ ប។

k វតែដលប មងឱ ន ប់, ប ប់ :

™េ វមួយស ប់

™ ែស កេជងពីរស ប់។

55
ស យ ន. ក ឬេសចកីែដលែ ប យពី ដៃទមក

ស ប់ តិ។

េ ចនេ ចំេ ះ ក ឬេសចកីែដលែ បពី លីឬសំ សឹតមក

ែខរ :

™ កស យ

™ េសចកីស យ

™ ស យ

™ នុះ ន លី នស យ។

ង១ កិ. កឱ េកតេឡង, េធឱ េកតេឡង, សង់ឱ េកតេឡង (ចំេ ះ រ

កុសល) :

™ ង

™ ងេចតិយ

™ ង ពះពុទរូប

™ ងគមីរ ពះៃ តបិដក។

Ø ងសង់ : សង់សមិតស ងឱ នេកតេឡង រកុសល។

Ø ងសូម : ងេហយ សូមឱ នសេ មច មបំណង។

ង២ ន. េន ទុបករណ៍មួយ បេភទ នែផ៥ឬ៦ ែបង ចែងក ក ង

េធេ យបស ីឬែដក នដងែវង ស ប់ ក់ តីតូចៗឱ េត ត ប់កង

56
ចែងកែផ។

k ប ប់េធេ យបស ី នស នដូច ងស ប់េ តអំេ

ែដល ត់ កង់ខីៗ :

™ អំេ មួយ ង

™ េធ ងេ តអំេ ។

សុី១ កិ. (ព. .) បរេ គេ ជ រ។

k និ យចំេ ះអកបរេ គ, េ ប ម ក់បុគលដូេចះ :

™ស ប់ ក ត េ យ

™ស ប់ បពជិត ន់

™ស ប់ ម នីធំ ពិ ក

™ស ប់ ម នីតូចែដលគួរេ រព ពិ

™ស ប់ រណជនែដលគួរេ រព ពិ

™ស ប់ រណជនធម ហូប

™ស ប់ ជនេស ហូប។

k កក ល បរេ គ

ªស ប់ រណជនអកតូច ង និ យគួរសម ស័យ :

™ េមល ំ ស័យ យេ !

k ក ម :

57
™ស ប់ រណជន សុី (បុ ណ ឆី)។

k ក លំអត
ុ :

™ស ប់ កូនតូច ។

k ក ម ទេ ះេមល យ:

™ ស

™ ស ចំ

™ បុះ

™ បុះ ស

™ សុល

™ អំពះ។

k និ យចំេ ះខនឯង អកបរេ គ េបនិ យ ម ក់ដូេចះ :

™ កងទីចំេ ះ ពះភ កក ត ទទួល ពះ ជ ន

™ កងទីចំេ ះមុខឥស រជនេ ពីក ត ទទួល ន

™ កងទីចំេ ះមុខ រណជនែដលគួរេ រព ទទួល ន

™ កងទីចំេ ះមុខ រណជន ៉ ងក ល បរេ គ

™ កងទីចំេ ះ េស ស័យ ឬ សុី។

# ចំែណក ងបពជិត ន់ (ដូច អកដៃទនិ យចំេ ះមករក

ខនែដរ) :

58
™ ន់រួចេហយ។

k ឥស រជននិ យពីខន អកបរេ គេ រក រណជនតូច

ង ស័យ, ឬនិ យេ យគួរសម ទទួល ន...។

k ក សុី េនះេ បសំេ េសចកីចំេ ះ និង េសចកីេ ប ប ន

អេនក, ដូច :

Ø សុីកៃ ម : យកកៃ មឬៃគឱ នកៃ មខះ។

Ø សុី រ ក់ : យក រ ក់, ន រ ក់ បេ ជន៍។

Ø សុីក ំង : ពឹងក ំ ងេគឬរស់េ យ រេគចិ ឹម។

ឧ. បិ សុីក ំ ងបុ ត។

Ø សុីកង : រូង ច់ចល


ូ េ កង, សុីរង
ូ ។

ឧ. ដំេ សុីកង។

Ø សុី កចក : ប់ តង់ ច់ែក រ កចកេមលមិន ។

ឧ. ែ សងសុី កចក។

Ø សុីេ មែភក : បំ ត់េ មុខឬលួច បពនេគ នេ យ យ។

Ø សុី វ : ជក់ខ ល់ចំេហ ងឬទទឹង។

ឧ. េ ងសុី វ។

Ø សុីគនំ ិត : លួចគំនត
ិ , េដញគំនិត , សុី ។

Ø សុី : តវ , ដូច , សម ; េលស ។

59
Ø គំនិតសុី : គំនិត តវ ។

Ø សុី យ : យ យសុីផឹក មែត បទះ។

Ø សុីចុក : សុី ចុក ំ ; ចិ ឹមជី វត ម ប កតី។

Ø សុីចុកបុកទំ : អត់ ន នសុី មួយ ។

Ø សុីចំេណញ : យកចំេណញ។

Ø សុីជី : ប់យក តិជី, សបយក តិជី។

ឧ. ដីសុីជ។

Ø សុីេជង : ត់ ច់ចែងក មេជង។

ឧ. ទឹកសុីេជង។

Ø សុីជំេ រ : េឡងបេ រ, សុីបេ រ។

ឧ. មនុស សុីជំេ រ។

Ø សុីបេ រ : េឡងបេ រ, សុីជំេ រ។

ឧ. មនុស សុជ
ី ំេ រ។

Ø សុីជេ : ែដល ន តេ , សុីទឹកេ (ចំេ ះែត )។

ឧ. ទូកសុីជេ ។

Ø សុីទឹកេ : ែដល ន តេ , សុីជេ (ចំេ ះែត )។

ឧ. ទូកសុីជេ ។

Ø សុីឈល : េធ រយកឈល, ទទួលជួលឱ េគ។

60
Ø សុីតូច : យ យតូច, សុម
ី បតិចមុខ។

Ø សុីេ ក : យកតៃមេ ក, យកៃថតិច។

Ø សុីៃថ : យកៃថេ ចន។

Ø សុីទ ក់ : និ យពីទូក-ង ឌរង នែតអុំទ ក់ ច ឱ

ង វមួយៗេទបេល ន, សុី ង វ។

ឧ. ទូកេនះសុីទ ក់អុំ ប់មិនេល នេទ។

Ø សុីធំ : សុីមបេ ចនមុខឬ យ យធំ។

Ø សុីនុយ : ត ក់នុយ, េលបនុយ។

Ø សុីេ មុខ : បំ ត់យកេ មុខឬលួចេ មុខ។

Ø សុី ក់ : បំ ត់ ក់ ( នបំ ត់ ក់ ជ រ េដម) ឬ

យក ក់សំណូក, សុី ក់ ស ។

Ø សុី ក់ ស : បំ ត់ ក់ ( នបំ ត់ ក់ ជ រ េដម) ឬយក

ក់សំណូក, សុី ក់។

Ø សុី ក់ែខ : ន ក់ែដល តវេបក មកំណត់េពលេរ ង

ល់ែខ ( សិក)។

Ø សុី ក់ៃថ : ន ក់ែដល តវេបក មកំណត់ តឹមែតៃថ

ែដលេធ រ (ទិនិក)។

61
Ø សុី រុែ តត : ន ក់ែដលខនអក ជ រ ស់ តវ នេរ ង

ល់ែខ, សុី ក់ រុែ តត, សុី ក់កៃ ម (េ យមិន ច់េធ ជ រ គឺចូលនិវតន៍)។

Ø សុី ក់កៃ ម : ន ក់ែដលខនអក ជ រ ស់ តវ នេរ ង ល់

ែខ, សុី ក់ រុែ តត, សុី រុែ តត (េ យមិន ច់េធ ជ រ គឺចូលនិវតន៍)។

Ø សុីេ បង : បងស់េ បង, ចុះេ បង។

ឧ. រថយនអកសុីេ បងតិច ងរបស់ខំ។

Ø សុីផឹក : សុីផងផឹក ផង។

Ø សុីេផះ! : នអីសុី, សុីែតេផះ!។

Ø សុីែតេផះ! : នអីសុី, សុីេផះ!។

Ø សុី ច់ សក : យក បេ ជន៍ នពី សកមួយ ំងមូល។

# ព. ប. េលងឈះ យយក ប់អស់ពីរនមិនឱ អក ងេដរ ន

(កងែល ង យខុំ)។

Ø សុីែផេ ត : តវេគបេ តឬ ញ់េ កេគ។

Ø សុីែផម : សុីចំណីែផម។

# ព. ប. រក នេ យ យៗ, ចំេណញ យៗ, យ ន ក់។

Ø សុីពីមុខ : យក នពីមុខឬបំ ត់យកពីមុខ។

Ø សុីេ ះេ ះក ំង : មិនេធ រេន យហត់ ពម ំង នសុខ

សលេ យ រកូនឬកូនសិស ចិ ឹមរក ។

62
Ø សុីមិនមុត : េធ រមិនេកតឬយក បេ ជន៍មិន ន។

Ø សុីមួយចំេហ ង សក : ន បេ ជន៍ពីកង សក ក់ក ល។

# ព. ប. េលងឈះ យយក ប់ពីែប៉ក ងេគអស់ ំ ង ៥រន

(កងែល ង យខុំ)។

Ø សុីេមកូន : យក ំងេម ំងកូនឬយក ំង យ ំងកូន។

# ព. ប. សុីមងពីររន (ែល ង យខុំ)។

Ø សុី ក់ : ែដល ន ត ក់ (ចំេ ះែត ), សុីទឹក ក់។

ឧ. ទូកសុី ក់។

Ø សុីទឹក ក់ : ែដល ន ត ក់ (ចំេ ះែត ), សុី ក់ ។

ឧ. ទូកសុី ក់។

Ø សុីរះសង ង : េចះេរែបរៃលលកយក បេ ជន៍ឱ នពីមនុស

ំងពីរ ង។

ព.ទ.បុ. ងតី ង សុីរះសង ងមិនឱ េឃសចិត និ យពី

អកែដលេចះ ប់ចិតមនុស ំងពីរ ងេល ែដល ស់អធ ស័យ មិន

ឱ ក់អន់ចិតមកេលខនផង ឱ េកត បេ ជន៍មកេលខនផង ដូច សី

ក់េ ះ តី ែដល នបីពីរេចះ ប់ចិតបី ំងពីរមិនឱ ក់អន់។

Ø សុីេវ : អស់េវ , តេវ ។

ឧ. រនុះសុីេវ េ ចន ស់។

63
Ø សុី ច់ : បរេ គ ច់។

# ព. ប. ខឹង ង
ំ , ខឹង ង
ំ េសរ ៊ នសុី ច់។

ឧ. ខឹងសុី ច់។

Ø សុី ប់ : និ យពីទូក-ង ឌទន់ នែតអុំ ប់ឱ ប់ ច

េទបេល ន។

ឧ. ទូកេនះសុី ប់ អុំ ង វមិនេល នេទ។

Ø សុីេ ហ៊យ
ុ : ចុះេ ហ៊ុយ, តវ យ ក់ ម រ បកប។

ឧ. រនុះមិនសុីេ ហ៊ុយេ ចនប៉ុ នេទ។

Ø សុីសំណកូ : ទទួលយក ក់ឬរបស់ែដលេគសូក។

Ø សុីសំែណន : សុីេ ជនែដលេគែសន។

# ព. ប. សុីសំណូក។
Ø សុីឡឹប : កិបបំ ត់យក។

Ø សុី ចម៍ផឹកទឹក (ព. .) អក ចម៍ េភ នេហយផឹកទឹក

រេលមេលប មួយនឹងទឹកេ (េលប ចម៍ េភ ន)។

សុី២ ន. ពណ៌, សម រ :

™ សុីនួន (ស. សីនល) សម រ-ស យេល ងខីបនិចៗ

™ សម រ-សេល ងខីប៉ផូរ។

64
សុគត១ កិ. េ េហយេ យ សលឬេ យ បៃព។

k គុ. ែដលេ េហយេ យ សល។

k ែខរេ ប ក េនះសំេ េសចកី “ទទួលមរណ ពេ េកតឯ

នលេហយ”, និ យចំេ ះែតឥស រជន តិក តេ ពី ពះ :

™ ... ទង់សុគតពីរ ំ េហយ។

សុគត២ ន. អកេ េ យល; អក នសេ មចសុនរធម៌ គឺ ពះនិ ន;

ពះ ម ពះសព ពុទ :

™ ពះសុគត។

k េបេរ ង ប់ពី ងេដមសពដៃទ អ.ថ. សុគៈតៈ, ដូច :

Ø សុគត : ៃន ពះសុគត (ពុទ សិតឬពុទ ស )។

Ø សុគត វក : វករបស់ ពះសុគត។

Ø សុគេ ទ : ឱ ទៃន ពះសុគត។

សូម កិ. បេ ញ ឬសែមង រៈឱ េគឱ អីៗែដលខន តវ រ :

™ សូម ន

™ សូម ក់

™ សូមពរ (ព. . សុំ)។

ក សូម ស ប់េ ប ម
ំ ុខឬ ជំនួយកិ រ សព ន រៈ

កិ រ នុេ ះឬេ ប ជំនួយ មសពក៏ ន េ យេសចកីអងរឬេ យ

65
េសចកីេ រព, េ យេសចកីគួរសម ( ម ក់បុគល) :

™ សូម ពះេតជះតមល់េលត ង

™ សូម ពះ ជ ន...

™ សូម ទង់...

™ សូម ទង់ ប

™ សូម ទង់ ពះេម េ ស...

™ សូម ទង់េម េ ស...

™ សូម ន...

™ សូម ន ប

™ សូម ប

™ សូម ពះ ទ ស់...

™ សូម ពះេតជ ពះគុណ...

™ សូមេ ក...

™ សូម យ...

™ សូមអក...

™ សូមឱ ស

™ សូមកុំ...

™ សូមឱ ...។

66
សូម បបងំទូល កិ. និ យពី ក ស ប់ បទូល ពះម ក ត

អ ស់ជី ត េ យ រវ ពដ៏ខង់ខស់ៃ កែលង គឺអកសរេសរចុត យ

េ ះសូម បបងំ ពម ំងសូមយកសិរៈរបស់ខន ទូល ពះ ពះអង

ផង ប៉ុែនសូមទូលពីេ មលងធូលីែដល ប់េ តង់ ត ពះ េ យ

េផមេសចកី តង់ប ត់េលបំផុត សូម ពះេតជះតមល់េលត ង; េហយ

សរេសរ តង់ប ត់េ មប ត់េ ះ េ យលូកចូលបនិច សូម ពះ ជ

ន បបងំទល
ូ េ មលងធូលី ពះ ទ ៃន ពះករុ អ ស់ជី តេលត ង-

សូម ទង់ ប។ រួចសរេសរលូកប ត់ចូល យេសចកី មដំេណរ រណ៍

េ ដ បដល់ចប់។

" េនះ ែបបេ ប ំងព ីបុ ណ លមក...។

េសចកី ន. ដំេណរ; េហតុ; រណ៍; គតិ; លំ ន; ៃផេរ ង; ម;

ដំេណរ ក :

™ ែតងេសចកី

™ មិនយល់េសចកី

™ យេសចកីមិនែបក

™ អស់េសចកី តឹមប៉ុេណះ

™ ធម៌េនះ នេសចកី លេ ។

67
k ក កិ រ សពឬគុណសពែដលមិនែបកេចញេ ធនៈ

ឱ ម ម:

# ដូច កិ រ សព :

™ េ កន

™ ចេ មន

™ បេ ស

™ យល់

™ សរេសរ

™ ប់ េដម។

# ដូច គុណសព :

™ល

™ កក់

™ ជំ ញ

™ ស េដម។

k ល តវ រឱ េ ម ម តវេ ប ក :

™ េសចកី េនះេរ ងពី ងេដម ជំនួយេទបេ ម ម ន

(ចំេ ះែតអរូប ម) :

ª េសចកីេ កន (ែដលគួរេ ប កេ មន ន.), េសចកីចេ មន, េសចកី

68
បេ ស, េសចកីយល់, េសចកីសរេសរ, េសចកី ប់; េសចកីល; េសចកី

កក់; េសចកីជំ ញ; េសចកី ស។

& ឯ ក ែដលែបកេចញពី កិ រ សព ឬពី គុណ ម េ យ ន

គហៈ េចញេ ធនៈ ឱ េកត នេ ម ម (រូប ម ឬ អរូប ម)

េ សចេហយេ ះមិន តវេ ប ក េសចកី េនះផ ផ


ំ ងេទ, ដូច :

™ េកត > កំេណត

™ ចង > ចំណង

™ ចង់ > ចំណង់

™ ចុច > ចំណុច

™ េចះ > ចំេណះ

™ តិះ > ត មិះ

™ ប៉ង > បំណង

™ ម > ប ម

™ សូក > សំណូក

™ ខុស > កំហុស

™ តូច > តំណូច

™ ធំ > ទំហំ

™ អរ > អំណរ េដម។

69
& ក ែដល តវេ ប េសចកី ជំនួយេ ះចួន គួរឱ េ ប ក

រ, ដំេណរ េដម ជំនួយ វញក៏ ន:

™ រក

™ រ ប់

™ រពន ល់

™ រ កក់

™ ដំេណរេ មក...។

េ ក១ ន. េសចកីឈឺផ ចិត; េសចកីសេ ងង; េសចកី យ សេ ះ

ឬ យ ល័យ :

™ នេ ក

™រ ប់េ ក។

" ែខរេ ប កិ. ក៏ ន“ យ សេ ះ, យ ល័យ” :

™េ កកូនែដល ប់

™េ ក ទព ែដល ញ (ព. . េ ប េ ក៏ ន)។

Ø យំេ ក : យំ យ សេ ះ។

Øេ យេ ក : ទទួលរងេសចកី យ សេ ះ។

Øេ កេ :េ ក ល់ែតេ សម រ, េ កសេ ងង, េ ក

ជប់ ង
ំ ,េ េ ក, ...។

70
Øេ េ ក :េ ក ល់ែតេ សម រ, េ កសេ ងង, េ ក

ជប់ ង
ំ ,េ កេ , ...។

េ ក២ ន. េ ះេឈមួយ បេភទ សឹកខីសម រស វៈ សម រ

កហមេ ប ង កិន សេដ ងនឹង អមិល សឹកខីេ ប អនក់ ន េ បស

មរឬ ជក់ ន :

™ េដមេ ក េឈ នលមគួរ ក
ំ ងវត ម ( . អេ ក; គួរ

េ ម ម េនះវញ)។

េ មនស ន. េសចកីសប យចិត, េសចកី រក យសប យ; អំណរ។

នេ មនស មន
ិ ច់េ  េសចកី ផ ំ េសចកីេ មនស េទ។

ព.ផ. េ មនស ។

Øេ មនស េវទ : ដំេណរទទួល រមណ៍ េ មនស ។

ព.ផ. េ មនស េវទ ។

សុំ កិ. (ព. .) សូម :

™ សុំ ន

™ សុំេគសុី។

ក សុំ ស ប់អកធំនិ យេ រកអកតូចេ យេសចកីអងរ

ឬេ យេសចកីគួរសម :

™ សុំឱ ឯង ណិតអញ

71
™ ជ រសុឱ
ំ អស់ប សយកចិតទុក ក់ខំ បឹងេធ រេនះឱ

នសេ មច ប់។

សំ ង ន. អំេពែដលក ង, ភ័ពេ ពង, េ ពងពី យ :

™ សំ ងល

™ សំ ងតិច

™ សំ ង កក់។

Ø នសំ ង: នភ័ពេ ពងល, នបុណ ភ័ពពីេ ពង យមក។

សំពត់ ន. របស់េកតអំពី រត ញេ យអំេ ះ, សូ ត, សរៃសវលិ, សំបក

េឈ, េ មេច ម េដមស ប់េស ក, ស ប់ដណប់ េដម :

™ សំពត់អំេ ះ

™ សំពត់សូ ត

™ សំពត់សំបកេឈ...។

Ø កំ ត់ ឬ កំ ត់សព
ំ ត់ : សំពត់ ស់ឬសំពត់ែដល ប ក់,

េ ហងែដលេគែលងេ បេស កដណប់ េហយស ប់ ន់ែតជូតអីៗ

ប៉ុេ ះដូច :

™ កំ ត់ជូត រសរេសរ

™ កំ ត់សំពត់ជូតេជង...។

72
េប សំពត់ថី ឬ សំពត់ ត ែដលេគបត់ ប់ ឬបត់ កី កី

េ ះបីេគ ត់ បែវងមួយែម៉ តពីរែម៉ តកី មួយ វពីរ វកី ពុំគួរេ កំ ត់

ឬ កំ ត់សំពត់ េឡយ តវេ តឹមែត សំពត់ៗ ប៉ុេ ះ ដូច :

™ សំពត់មួយែម៉ ត

™ សំពត់មួយត ង

™ សំពត់មួយ វ...។

) ែខរកងសម័យបុ ណ មមិនឱ េ បសមី :

# ធំ កុំ តូច

# េ ចន កុំ ច

# ខស់ កុំ ប

# សំពត់ កុំ កំ ត់

# ក់ កុំ លុយ

# ៃថ កុំ េ ក េដម។

ª េ ះ ឱ
ំ ទ័ល ក, េ ះ ឱ
ំ ថយេ ក, េ ះ ឱ
ំ ប់ឱន,

េ ះ ឱ
ំ ទន់ ប, េ ះ ឱ
ំ សមី អភ័ព (ែ កងនឹងដូច ត់ )។

ប់ កិ. បង តេច កទទួល ំឮ :

™ ប់ធម៌

™ ប់េភង។

73
k ទទួលឱ ទ តង ប់, យក ក , យកសមី, ទទួលេធ ម :

™ សីមិន ប់

™ ប់ ក បេ ។

Ø េជ ប់ : ប់េហយេជ ម, ប់េហយទទួល បតិបតិ ម។

Ø ែសង ប់ : ក់ច ស់, ក់ស ន់, ែដលគួរែសង។

ឧ. េធឱ េឃញែសង។

យ (េជង ដ) កិ. នឹក ល័យ, នឹកេឃញេហយមិនអស់ចិត មិនអស់

ល័យ, ជំ ក់េ យ ល័យ :

™ យ ទព

™ ខំ យ ស់េ យមិន នេ ...។

Ø យេ យ : នឹកេឃញេហយ យ ងេ យ, េកតេ

ក យចិត ងេ យ។

Ø យគំនិត : នឹកតូចចិតេ ះេ យហួសេ េហយ។

Ø យ សេ ះ : នឹក េ ះ ល័យ សេ ះដល់...។

េប ន់ែត យ ឥត ន រយំេ កផងេទ កុំេ ប ក

េ ក យ តវេ ប តឹមែត យ, នឹក យ, គួរ យ, គួរឱ យប៉ុេណះ

នេហយ :

™ ខំនឹក យ ស់។

74
េសច១ ន. ក ត, អកែដលេកតកងវង ក ត :

™ តិេសច

™ ទីែដលេសចគង់។

េសច២ កិ. (រ.ស.) ង, េ , មក, េដរ, ទង់េចញ ពះ ជដំេណរ :

™ ពះករុ ទង់េសចេ េខតេ ។

Ø េសចភំ : ភំែដលធំខស់ចម ង ងភំ (ភំ ពះសុេមរុ,

ភំ ហិម ន ឬភំ ហិ ល័យ)។

Ø េសច មឹគ : មឹគែដល ន នុ ព ង មឹគ (សីហៈ)។

Ø េសចសត : សតែដល នអំ ចេលពួករបស់ខន ដូច :

™ េសច

™ េសចពស់

™ េសចហង ។

Ø េសចែសង : េសច ក់ែសង, អកែដល កដ េសច, េសចសុទ។

Ø ែសងេសច : េសច ក់ែសង, អកែដល កដ េសច, េសចសុទ។

Ø េឡង េសច : េឡងពី សេ េសច...។

វ គុ. ជំទង់ (ចំេ ះែតសតតិរ នេ លពួកខះ) :

™េ វ

™ ន់ វ។

75
េស១ កិ. សួរឱ ដឹងសិន, ពិេ ះឬ បឹក មុនសិន (ចំេ ះែត មួយនឹង

ឥស រជន គឺ បបងំទូល, បទូល, ទូល, ពិត, ជ ប ឱ ដឹង រមុនសិន) :

™ េស រ

™ ទូលេស។

េស២ ន. ស ប់, ស ត់ែដលេសេរេឡង នេ យ យ:

™ េស ក ស

™ េរយក មេស។

k ន. ចំនួនពីរគួប (ចំេ ះែត សនឹក ដូច ៉ ង ម េដម) :

Øម ំេស : មដប់សនឹក។

ប់ កិ. អស់ខ ល់ដេងម, អស់ជី វត។ (េវវ.) :

™ បរនិ ន

™េ យទិពជងត

™េ យទិវងត

™េ យពិ ល័យ

™ សុគត

™ សុរគត

™ ក ័យ

™ ក ិណក ័យ

76
™ ទទួលអស កម

™ ទទួលអស ព

™ ទទួលមរណ ព

™ ទទួលអនិចធម

™ ទទួលអនិចកម

™ េធ លកិ រ

™ រលត់

™ រលត់ខន

™រ ងខន

™ យខន

™ យស រ

™ ែបក យស រ

™ ត់បង់

™ េដរ

™ ផុត

™ ផុតរលត់

™ ច់ខ ល់

™ អស់ដេងម

77
™ ប់

™ យ ក

™ យេ ង

™ សឹង

™ យសឹង

™ េតន

េ ប ម ក់ :

# ក់ខស់

# ក់ក ល

# ក់ ប

# ក់ ម ។

Ø ទឹក ប់ ន. ទឹកែដលេគលត់ែដកឬលត់េ ហ តិ មួយ។

Ø ឡិ ប់ ន. ឡិ ឈប់េដរ, ឡិ មិនេដរ។

ែហ កិ. េដរ ក នេ មេ មមនុស ឬអីៗែដល តវសែមងេសចកីេ រព

េ រក :

™ ែហសព

™ ែហ គ

™ ែហកថិន

78
™ ែហ ពះពុទរូប។

k រ.ស. ជូនឬ មជូន យសបរ រ, េ ឬមកកំដរ :

™ ែហ ពះអង ស់

™ ែហ ពះករុ ឬហង។

k កិ. េដរបេ យ ជួរ :

™ េដរែហៗ ម (េដរដែង )។

k ន. រេដរេ មេ ម រេប ប :

™ ក នែហ

™េ េមលែហ។

ហង ន. ពួក, រ បជុំ (ចំេ ះែតសតតិរ ន) :

™ ហងេ

™ ហងបក ី។

ឡយ គុ. ឬ កិ. . ក ម េ ប ត់ខីមកពី ក ឡយថូយ សំេ

េសចកី “ ស, េផស ស” :

™ គំនិតឡយ

™ កុំឡយេពក

™ មនុស ឡយ។

79
ឡយថូយ គុ. ឬ កិ. . (យ.) ែដលមិនយកចិតទុក ក់, េ ះអេងយ;

ខី ; ែដល មែត ន, មែតរួចពីៃដ; ែដលឥត បេ ជន៍; េផស ស:

™ គំនិតឡយថូយ

™ េធ រឡយថូយ។

េឡយ និ. ច់ ត។

k កស ប់េ បេរ ង ងចុង ក បដិេសធ កុំ, ន, ពុំ, មិន,

អងឺ, ឥត, ឥតអងឺ ន, ...ដូច :

™ កុំេឡយ

™ កុំឱ េឡយ

™ នអីេ ះេឡយ

™ ពុំ នេឡយ

™ មិនែដលេឃញេឡយ។

Ø អងឺខំេឡយ (ព.បុ.) : ឥត នអក ក់េ េឡយ; ឥតអងឺ

នេឡយ។

k ព. . េឡយ , េទ ,េ ះ ។

Ø េឡយៃន : េទៃន

Ø េឡយេ ង:េ ះេ ង។

80
ក ព

រ ក ព េឡយៃន, េឡយ និង ក េឡយេ ង

កវេ បផ ំ កុំឱ ចួនឆង េបឱ ហត់ហង

គួរកុំសូវេ ប។s

អញ បុ.ស. ខំ ( អ តសព)។

k កស ប់េ ខនឯង សមីកូនេកងនិ យេ រកកូន

េកងផង ។

k កស ប់េ ខនឯង សមីមនុស ស់និ យេ រក

កូនេកង។

k កស ប់េ ខនឯង សមីនិ យេ រកមនុស េស ព

ែដលសិទ ល។

k កស ប់េ ខនឯង សមីអកធំនិ យេ រកអកតូច

េ យសិទ ល:

™ ឯងេ ចុះ អញមិន ន់េ េទ!។

ែខរបុ ណេ ពង យេ ប ក ខស់, ន ក កងសិ រក

វះក ម ងអញ គឺ ពះេតជ ពះគុណរបស់ខំឬេ កអកធំរបស់ខំ។

ក បុ ណ ក បចប
ុ ន
Ø អញខំ : ខំ

81
Ø អញខំ ពះអង : ខំ ពះអង

Ø អញខំ ស់ : ខំ ស់

Ø អញឯង : ខំឯង។

អធិកអធម គុ. ( .សំ. អធិក “ៃ កែលង, េលសែលង, េលសលន់, រុងេរ ង,

ហុឹក ៊ ក់” + អធម “ថយេ ក, េ ក ប, មិនរុងេរ ង, រេម៉ះរេ ៉ ះ, របុិចរបុ,ី

យរង, ប ប់បន ;ំ ...”)។

k ែខរេ ប ក អធិកអធម េនះចំេ ះែតពិធីបុណ ឬពិធីអីមួយ

ែដលរុងេរ ងផងរេម៉ះរេ ៉ ះឬរបុិចរបុី យរងខះផង :

™ េធបុណ សី អធិកអធម៧យប់គ មប់៧ៃថ គឺេធបុណ សី

េ ះ នរេប បេរ បចំរុងេរ ងហុឹក ៊ ក់ផង នែល ងរ ំរេម៉ះរេ ៉ ះ

និង រលក់ដរូ េចកអំេ នំចំណី េដម របុិចរបុី យរង េពញ សេ ទី

ជិតៗេ ះផង; េបមិន នលកណៈដូេ ះេទ ពុំគួរេ អធិកអធមេឡយ។

ក ព

េគេធបុណ សព នអី ំង គប់ អធិកអធម

ំងៃថ ំងេ ក មេគនិយម អកតូចអកធំ

ឈូឆរ មេគ។s

បយ័តកុំ ន, កុំនិ យ ចឡំ អធិកអធ័ម។

82
អធិបេតយ ន. ( .<បធិប + វ, េ យអំ ច ឯយ -បច័យ តវ

លុប ឥ របស់ េចញផ ំ ធិបេតយ , ក៏ប៉ុែនែខរេយង ប់េ ប

អធិបេតយ ម សល ត់យូរេហយ) អធិបតី ព, វៈៃនបុគល

អធិបតី, ឥស រ ព, អំ ច ច់ តេលខន មគនងច ប់េបកសិទិឱ :

™ បេទសឯក ជ នអធិបេតយ េពញលកណៈ។

& កុំេ ប អធិបេតយ ព េឡយ ដ ិត អធិបេតយ ែ ប “ វៈឬ

ពៃន... អធិបតី” ដូច នឹង អធិប ព ែដរេ សចេ េហយ, េបេ ប

អធិបេតយ ព តវែ ប “ ពៃន ពៃន... អធិបតី”, ប៉ុែនេបេ ប

អធិបតី ព ន។

k េបផ ំ មួយនឹងសពឯេទ ត តវេ ប ធិបេតយ មលំ ំ

េវយ ករណ៍ លី នដូច :

™ធ ធិបេតយ

™េ ធិបេតយ

™ ប ធិបេតយ េដម។

អនិចកម ន. កមមិនេទ ង (េសចកី ប់) :

™ ទទួលអនិចកម (ព.គ. ស ប់ រណជន គហស)។

អនិចធម ន. ធម៌មិនេទ ង (េសចកី ប់) :

™ ទទួលអនិចធម (ស ប់េ បចំេ ះែតបពជិត)។

83
អបេ ក កិ. ប ស ប់ឱ ដឹង ល់ :

™ ប ស ប់ ឱ ដឹងេដម ី បគល់អីៗឱ ដល់អក មួយ

™ ប សសូមអនុ តអំពី កមជំនុំកងសនិ ត។

k ែខរេ បចំេ ះែតេសចកី “ ប ស ក សុំេសចកីយល់ ពម

អំពីជំនុំសង ឬអំពី កមជំនុំេដម ីបែងរឬ បគល់អីៗឱ ដល់អក មួយ” :

™ ជំនុំសង អបេ ក តចីវរឱ ដល់ភិក ច់វស ។

អុិម ឬ អុឹម កិ. េ េ ះ ( ក ថមេ យទំេយស ប់និ យរកកូនតូចៗ) :

™ កូនែម៉ ងអុិមេ ។

k និ យ “ ,ំ េំ ះ, ញឹម, បឹម, ”ំ ក៏ ន មេ យ

ទ ប់េ ប។

អឺយ និ. កស ប់ែកមែស៊មេ បកង ព ឬស ប់ែ សកបងសសំេឡង

ឱ ែវងរ ក់រែលក មលំ ប


ំ ទេ បកង ងេដមស ត់ចេ ម ង, េ បកង
+
ងចុងចប់, េ បសំេឡងខស់ អឺយ
ឺ ក៏ ន មលំ ស
ំ ំេឡងែដល តវេ ប។

k កិ. (ព. ប.) េទបែតនឹងេផមនិ យ, ំងេផម , េចញ :

™ ន់ែត អឺយ េឡង េគ ចដឹង ន េចះឬលង់េ េហយ (េ ប ប

បដូចនឹងេគែ សកេ ច ង អឺយ)។

" គួរ បយ័តកង រេ ប ក អឺយ និង ក េអយ (េអយ) កង

ព និងចេ ម ង, គឺកំុ អឺយ េអយ ឬ េអយ អឺយ េឡយ, ដូច

84
ក ព :

™ បងេអយេមចេឡយក៏មន
ិ សី... ( តវ បងេអយ ឬបងេងុយ)

េទបចួន នឹង េឡយ, កុំ បងអឺយ ែដល តវចួន នឹង ឡឺយ, េ វញ។

ព ន ក េអយ (េអយ)

ឱេ ក េអយ សុំកុំឆងេឆយ េ រក អី

េ ះ េ ង ច កំ ចអ បិយ េ យកុំ សដី

េ រក េទ ត។s

( តវ េអយ កុំ អឺយ ឬ េរុយ)។


ព េ ប ក អឺយ ងចុងចប់

ព េនះែ បេចញពី លី ខំ យេសចកី មេជង ព

ឱ ប់ចួន ដ ប ប ែចងចប់ប៉ុេណះអឺយ។s

(ដូច នឹង...ប៉េុ ណះឯង ឬ ប៉ុេណះេ ង ឬក៏ប៉ុេណះេហយ ែដរ)។

ក អឺយ េនះចួន លេ បសំេឡង អឺយ ក៏ ន ស ប់

ែ សកេ ពីច យ, ដូច :

™ បងអឺយ! អឺះបង! បងេឆយ អឺះ!។


+ +
& េបែ សកេ បងសសំេឡងខស់ែវង តវសរេសរ អឺយ
ឺ , អឺះឺ

ក៏ ន។

85
េអយ និ. កស ប់ែកមែស៊មពី ងចុង ក លបនៈ ែដលគួរ បកប

េ បឱ នសំេឡងែវង សល ត់, ដូច :

™ អកេអយ

™ ងេអយ

™ស ញ់េអយ

™ បនេអយ

™ កមេអយ

™ យេអយ

™ ស់េអយ...។

k ក ែដល នអក រ បកប ៉ ងេនះ នពីរ ៉ ង :

™ អកេអយ

™ ងេអយ

™ យេអយ

™ ស់េអយ...។

k មសំេឡង បកបអក រ ងចុង :

™ អកេកយ

™ ងេងុយ

™ យេយុយ

86
™ ស់េសយ...ដូេចះក៏ ន។

k ប៉ុែនេបអក រ បកបែដលផ ខ
ំ ល់សំេឡងមិន សល ប់, ដូច :

™ ពះអងេអយ

™ ភិកេអយ

™ ទុកេអយ

™ ពះពុទេអយ ៉ ងេនះ តវ នែត េអយ ច់ ត កុំ :

ពះអង់េគយ

ភិកេខយ

ទុកេខយ

ពះពុតេធយ តវ :

Ì ពះអង់េអយ

Ì ភិកេអយ

Ì ទុកេអយ

Ì ពះពុតេអយ។

k ឬ ក ែដលឥត នអក រ បកប, ដូច :

™ េអយ

™ េអយ

™ េអយ

87
™ ពូេអយ ៉ ងេនះក៏ តវ នែត េអយ ែដរ កុំ :


េរុយ


េរុយ


េរុយ


ពូេ រុយ


ពូេ វុយ តវ :

Ì េអយ

Ì េអយ

Ì ពូេអយ។
+
k េ បសំេឡងខស់ េអយ ក៏ ន មទំនងែដល តវេ បសូរខស់។

តវ បយ័តកុំេ ប ក េអយ “េអយ” អឺយ ឬ អឺយ។

អំណត់ ន. រអត់ ំ, េសចកីខំអត់ :

ª នអំណត់ (កុំេ ប េសចកីអំណត់ េ ះ ក េនះ ម ម

ប់ េសចកីអត់ េ សចេហយ; េបចង់េ ប ក រ, េសចកី តវ

ន រអត់ ឬ នេសចកីអត់ ក៏គឺ នអំណត់ ហឹងឯង)។

ª នអំណត់ កុំេ  ន រអំណត់ ដូេចះេឡយ


 ។

ª នអំណត់ កុំេ  នកីអំណត់ ដូេចះេឡយ


 ។

ª នអំណត់ កុំេ  នេសចកីអំណត់ ដូេចះេឡយ។

88
ª អស់អំណត់ កុំេ  អស់ រអំណត់ ដូេចះេឡយ
 ។

ª អស់អំណត់ កុំេ  អស់កីអំណត់ ដូេចះេឡយ។

ª អស់អំណត់ កុំេ  អស់េសចកីអំណត់ ដូេចះេឡយ។

k គុ. ែដល នេសចកីអត់ ន, ែដលអត់ យ :

™ អំណត់

™ សកអំណត់។

ក ព

អំណត់ ម កុំ ច់េ ង ម ែថម ក “េសចកី”

ពុំេ ះកុំែថម ែស៊ម ក “កី” មកេទ តេធអី

ឱ ត កែបប។s

អំណរ ន. េសចកីអរ :

ª នអំណរ (កុំេ ប េសចកីអំណរ េ ះ ក េនះ ម ម

ស ប់ ប់ដំេណររបស់កិ រ សព អរ េ សចេហយ; េបចង់េ ប ក

េសចកី តវ នេសចកីអរ ក៏គឺ នអំណរ ហឹងឯង)។

ª នអំណរ កុំេ  ន រអំណរ ដូេចះេឡយ


 ។

ª នអំណរ កុំេ  នកីអំណរ ដូេចះេឡយ។

ª នអំណរ កុំេ  នេសចកីអំណរ ដូេចះេឡយ។

ª អស់អំណរ កុំេ  អស់ រអំណរ ដូេចះេឡយ


 ។

89
ª អស់អំណរ កុំេ  អស់កីអំណរ ដូេចះេឡយ
 ។

ª អស់អំណរ កុំេ  អស់េសចកីអណ


ំ រ ដូេចះេឡយ។

ក ព

ក អំណរ មៃនអរ កិ រ សព

េចញមក ម េ ប ម បញបិ េវយ ករណ៍ ប់

ឱ េ បេ សចេហយ។s

កុំែថម ក ថី “ នេសចកី- អំណរ” េចះេឡយ

េ ះ លេបែថម ែស៊មេលសែបបេហយ នឹងេ េឈយ

ខុសពីរេប ប។s

អំេ យ ន. រឱ ; អីៗែដលឱ ។

កុំេ ប េសចកីអំេ យ, រអំេ យ, របស់អំេ យ ដូេចះ

េឡយ; ប៉ុែនេបេ ប របស់ អំេ យ ដូេចះ ន។

Ø អំេ យផល : ផល ន។

ឧ. នអំេ យផល។

Ø ទទួលអំេ យ : ទទួលរបស់ែដលេគឱ េ យស ។

Ø េធអំេ យ : ឱ អីៗេ យស ។

កុំេ ប េសចកីអំេ យ, រអំេ យ ដូេចះេឡយ; ប៉ុែនេប

េ បេសរ គុ. របស់អំេ យ ដូេចះ ន ជំនួស របស់ អំេ យ។

90
ª នអំេ យ កុំេ  ន រអំេ យ ដូេចះេឡយ
 ។

ª នអំេ យ កុំេ  នកីអំេ យ ដូេចះេឡយ។

ª នអំេ យ កុំេ  នេសចកីអំេ យ ដូេចះេឡយ។

ª អស់អំេ យ កុំេ  អស់ រអំេ យ ដូេចះេឡយ


 ។

ª អស់អំេ យ កុំេ  អស់កីអំេ យ ដូេចះេឡយ


 ។

ª អស់អំេ យ កុំេ  អស់េសចកីអំេ យ ដូេចះេឡយ


 ។

មួយ វញេទ តគួរកុំេ ប កិ. មេស ម េ ះេស មយក ក

ែខរ អំេ យ ន. េនះេ េ ប កិ. ន


ំ យ អ.ថ. ន
ំ ួយ េគែ ប

អយ អ.ថ. អួយ “ឱ ” ទីៃទពីែខរ សលះេធង។

អំនួត ន. រេ លអួតឬសមីអួត :

Ø មនុស នអំនួត : មនុស អកអួត។

កុំេ ប េសចកីអំនួត, េប តវ រេ ប ក េសចកី តវ

េសចកីអួត ក៏គឺ អំនួត ហឹងឯង។

ª នអំនួត កុំេ  ន រអំនួត ដូេចះេឡយ


 ។

ª នអំនួត កុំេ  នកីអំនួត ដូេចះេឡយ។

ª នអំនួត កុំេ  នេសចកីអន


ំ ត
ួ ដូេចះេឡយ។

ª អស់អំនួត កុំេ  អស់ រអំនួត ដូេចះេឡយ


 ។

ª អស់អំនួត កុំេ  អស់កីអំនួត ដូេចះេឡយ


 ។

91
ª អស់អំនួត កុំេ  អស់េសចកីអំនត
ួ ដូេចះេឡយ
 ។
ក ព

អំនួត មសព នែបប ប់ កុំេ ប-

“េសចកី” ែថមែស៊មេល ំងកុំេ ប “កី” ផ េំ ឡយ។s

អំពល់ ន. កងល់ឬេសចកីខល់ចិត, ដំេណរែដល ឱ


ំ នរវល់ខល់ចិត :

ª នអំពល់ កុំេ  ន រអំពល់ ដូេចះេឡយ


 ។

ª នអំពល់ កុំេ  នកីអំពល់ ដូេចះេឡយ


 ។

ª នអំពល់ កុំេ  នេសចកីអំពល់ ដូេចះេឡយ។

ª អស់អំពល់ កុំេ  អស់ រអំពល់ ដូេចះេឡយ។

ª អស់អំពល់ កុំេ  អស់កីអំពល់ ដូេចះេឡយ


 ។

ª អស់អំពល់ កុំេ  អស់េសចកីអំពល់ ដូេចះេឡយ


 ។

Ø អ
ំ ំពល់ : ឱ
ំ នអំពល់។

Ø កុំអំពល់! និ. កុំរវល់!, កុេំ អេព! :

™ កុំអំពល់! មែតេគចុះ!។

Ø អំពល់អី! : រវល់អី។

Ø អំពល់ទុក : នទុក...។

ឱ ស និ. ក េ រពស ប់េផមមុនបងស់កងេវ េរ បនឹងសូមអីៗឬ

ប សេសចកី មួយ, េ យេសចកី :

92
™ សូមេ រព!

™ សូម ន!

™ សូម នេ រព!

™ សូមេម !

™ សូមេម េ ស!

™ នេ ស!

™ សូម នេ ស!

" (ស ប់េ បែត ង ស មេសចកីេពញចិតឬ ប់េ ប)។

ឱ កិ. ( អ តសពេ យអនុវត ម រពិ ក េហយសេ មចៃន

គណៈកម រេរ បេរ ង វច នុ កមែខរ ដំបូងបំផុតកង ល ព.ស.

២៤៥៩ គ.ស. ១៩១៥ តវេ ប ឱ ៉ ងេនះ មិនយល់ ពមឱ

េប ឱយ ឬ េ យ េឡយ)។

k េធអំេ យ គឺលះអីៗដល់អកដៃទ :

™ឱ ក់

™ ឱ េស ង

™ ឱ ទព របស់

™ ឱ េ គ ងេស ក ក់។

93
k េ ប, ប ប់, ំង :

™ ឱ េធ

™ឱ េ

™ ឱ មក។

Øឱ ន់ រ : ឱ ទទួល ន់មុខ រ។

Øឱ រណ៍ : ប់េណរ រណ៍, ប់េរ ងេហតុ :

™ ក ីេឆយឱ រណ៍ មពិត។

Ø ឱ េជង : ហុចេជង ងឱ ប់ :

™ អកចំ ប់ឱ េជង មង ក់។ េលកេជងហុចបេ ះឬប ឺ

ចិតចំេ ះមុខេ យេសចកី ពេហនេមល យ:

ឧ. ៊ នឱ េជងខំ។

Ø ឱ ៃដ : េបកៃដឱ ៊ នេធ។ ហុចៃដបេ ះេ យេសចកី

េមល យឬក៏ហុចៃដចំអកឡក់ឱ :

™ ៊ នឱ ៃដខំ

™ អកេ ច ងតឱ ៃដ (និ យ ហុចៃដឱ ក៏ ន)។

Ø ឱ ដំណឹង : ប់ដំណឹង។

Ø ឱ ត មយ : ប់ត មយ។

Ø ឱ ន័យ : ពន ល់។

94
Øឱ ម : សនត មឬ ំង ម។

Øឱេ ះ : សនតេ ះឬ ំងេ ះ។

Øឱឧ យ : ប់ឧ យ។

Ø ឱ អំ ច : េបកអំ ច, បគល់អំ ច។

k ព. . ប ក់អ តសព :

™ អញ

™ អក

™ េនះ

™េ ះ

™ឱ

™េ ង។

" កុំឱ សរេសរ មសូរ :

™ ញ់

™ ក់

™ និះ

™ នុះ

™ ឱយ

™ អង។

95
ក ព

រ ក អញអក េនះេ ះប ក់ ដល់ឱ និងេ ង

េ ល ក ព ឱ យ ំ ចង សរេសរមងៗ

កុំ ត់ មសូរ។s

ប៉ុេណះ ទិ េ បកុំឱ ត យកេផ ង ថរ

អ តសព មិន តវ ស់បរ េ ះបី នសូរ

ឮេផ ងក៏េ យ។s

ឯក ជ ន. ឬ គុ. េសចឯក; ែដល នេសចេ យ ជ ឬអក គប់ គង

បេទសមួយមិន ចំណះុ បេទស ។

ឯក ជ ន. ជ ឯក, ជ ៃនេសចឯក; ពៃនរដឬ បេទសែដល នសិទិ

និងេសរ ពេពញបរបូរកង រ គប់ គងខនឯង មិនែមន ចំណះុ របស់

បេទសដៃទ :

™ រ រឯក ជ

™ គប់ គងឯក ជ ។

អក១ បុ.ស. ( ក ែខរបុ ណេ ពង ពឹទ សពៃថេនះេ ប អ តសព)

កេប ជំនួស េ ះបុគល ែដល តវនិ យេ រកកងទីចំេ ះមុខ

ស ប់ ប ពលរដេ េ យេសចកីគួរសម មិនេចញេ ះបុគលេ ះ

(េ ប ន ំង បស ំង សី) :

96
™ អកអេ ញេ ? អេ ញអកចូលអងយេលងសិន! អក សី

សុខសប យេទឬ?។

k រណជនេ បងៃថ ក៏េ ប អក ែដរ។

kេប ក ម
ំ ុខេ ះបុគលក៏ ន :

™ អកចន

™ អកេទព

™ អកនន

™ អកសុខ។

k ទំេន ម រណជនែខរកងសម័យពីេដម មុនសម័យបចប នេនះ :

# េបបុរស នបួស ភិកេហយសឹកមក តវេ អក :

™ អកសម

™ អកេ ម។

# េប នបួស មេណរេហយសឹកមក តវេ ជី :

™ ជី ស

™ ជីមិ ត។

# េបមិន នបួសេ ះេទ តវេ េ :

™េ ក់

™េ ស។

97
# េបេ ជំទង់ឬកំេ ះេ ។

េ យេហតុេនះេទប ន ក ស់ទុំខះនិ យប ប់ បួស

ឱ ែត ពះពុទឱ រ គឺបស
ួ េហយសឹកមក នេចះអី បួសយកែត រ អក

ឬ ជី ប៉ុេ ះ។

អក២ ន. ( អ តសព) បុគល, ជន, មនុស ។

k កស ប់ ម
ំ ុខសពដៃទ, េ ប ន មគួរ, ដូច :

Ø អក រ : បុគលែដលេធ រឬ ន់ រ, អក ន់ រ, អកេធ រ។

Ø អកកី : បុគលែដលេលងែល ងកម នចិត។

Ø អក ក : ជនែដល ក ទព ។

Ø អក កង : ជនែដលេ កង កង។

Ø អក ន : បុគល ន។

Ø អក ច : ជនែដល ច។

Ø អកេ : បុគលេ ។

Ø អកខះ : ជនខះ។

Ø អក គ : ជនែដលចមិនេ ជ រ( លិក, រក)។

Ø អកេចះ : បុគល នចំេណះ។

Ø អកេ ទ : បុគលែដលេ ទ ប ន់ឬអកែដល ក់ចំេ ទ។

Ø អកច រ : មនុស ែដលេធច រ។

98
Ø អកេឆយ : ជនអកេឆយ។

Ø អក : ភុជិស ជន។

Ø អកជំនួញ : ជនែដលេធជំនួញ។

Ø អកឈប : ជនែដលឈប។

Ø អកដឹង : ជនែដលដឹង។

Ø អកតូច : បុគលែដលតូច ងេគ។

Ø អក ប : បុគលែដល បេ ក។

Ø អកេទសន៍ : បពជិតែដលេចះេទសន៍ (ធមកថិក)។

Ø អកធំ : បុគល ធំ (ឥស រជន)។

Ø អកបួស : ជនែដលបួស (បពជិត)។

Ø អក ជ : បុគលែដល ន ល់ខុស តវ។

Ø អកផ រ : ជនែដល នផះលំេ កង បជុំផ រឬជនែដលលក់

ទំនិញកងផ រ។

Ø អកៃ ព : ជនែដលេ កង សកៃ ព។

Ø អកេភង : មនុស ែដលេចះេភងឬែដលេលងេភង។

Ø អក ន : អកែដល ន ទព េ ចន។

Ø អករក : ជនែដលរក; ជនែដលខំ បឹងេធ ររកសុី។

Ø អក ជ រ : មនុស ែដលេធ ជ រ។

99
Ø អកេរ ន : ជនែដលកំពុងេរ ន, សិស េរ ន។

Ø អកេលង : ជនែដលេលងែល ង; ជនែដល ប ពឹតែត ង រ

េលង...( នេ ចន បេភទ)។

Ø អកេសុប : ជនែដលេសុប រណ៍។

Ø អក សក : ជនែដលេ កង សក; ពួកជនកង សកនីមួយៗ។

Ø អកែ ស : ជនែដលេធែ ស។

សូមេ
7
រព បេគន ជូនដំណឹងចំេ ះ

ពះេតជ ពះគុណ ឯកឧតម េ កជំ វ ប វន េ ក គ អក គ

និស ិត ំងអស់ េម ជួយែកត មវនិងែកលមអតន័យខឹម រកងគំនិត

ប ជះ ម រគួរេ យកីអនុេ ះ!

ខំ ពះករុ ខំ ទសូមេ រពែថងអំណរ ពះគុណ អរគុណ និង

កត ធម៌ ៉ ង លេ បំផុត!

ចំេ ះទឹក ពះទ័យ ទឹកចិត បកបេ យកុសលេចត ជះ !

ទូរសពេលខ : ០១២ ៦២ ៧០ ៧០

: ០៩២ ៤៧ ៦៦ ២២

100
ÐōĿōǣȆŃńƕ

ʑ- Ąǻō-ķĹ ɎȷdžɅɭƙȲɊɴȳƗɌ ɳLJɹɈɭɊƕƙƵɃɪʕ Ɉ.ɑ. ʒʕʑʑ-ʒʕʑʒ

ȴ.ɑ. ʑʙʖʗ-ʑʙʖʘ, ƳɌɇǜɋɌɆɑɽɈɭɃƑǒɑɅɆɀƋɩɁƘ

ʒ- ƙɈɫɁɆ
Ǝɩ ƙɁɳɍȳʑ ʒʐʐʘƳɌɇǜɋɌɆɑɽȴɀɺȲNjƗɄƳ
ɩ ɌƺɁNJ
ɩ ǒɴȳƗɌ

ʓ- ƙɈɁ
ɫ Ɇ
Ǝɩ ƙɁɳɍȳʒ ʒʐʐʙƳɌɇǜɋɌɆɑɽȴɀɺȲNjƗɄƳ
ɩ ɌƺɁNJ
ɩ ǒɴȳƗɌ

ʔ- ƙɈɫɁƎɩɆƙɁɳɍȳʓ ʒʐʑʐƳɌɇǜɋɌɆɑɽȴɀɺȲNjƗɄƳ
ɩ ɌƺɁɩNJǒɴȳƗɌ

ʕ- ƙɈɫɁƎɩɆƙɁɳɍȳʔ ʒʐʑʒƳɌɇǜɋɌɆɑɽƙȲȩɊƙ˪ɫȲǜƺɁɩNJǒɴȳƗɌ

ʖ- ƙɈɫɁɆ
Ǝɩ ƙɁɳɍȳʕ ʒʐʑʓƳɌɇǜɋɌɆɑɽƙȲȩɊƙ˪ɫȲǜƺɁNJ
ɩ ǒɴȳƗɌ

ʗ- ɑDŽƐɅɭƙȲɊNJǒɎɩ ɃǚɅȶ
ɩ ɔȲƞɌɑɍ
ɩ ƓɿɴȳƗɌ-ɔȶɽɳȴƚɑ-LJǍɸȶʒʐʑʓ ƳɌɇǜɋ

ɌɆɑɽƙȲȩɊƙ˪ɫȲǜƺɁɩNJǒɴȳƗɌ

ʘ- ɳƻƗɹƙ˪ɳɃɑɅɩȶǍȹDžɅɪɌȼƊDžɅɪʒʐʑʓ ƳɌɇǜɋɌɆɑɽƙȲȩɊƙ˪ɫȲǜƺɁɩNJǒɴȳƗɌ

ɏ- úȱōń ƕȍĴŠƃ (ɇɏɏɏ) ƂǤĄąŭōōȱů ƨƂǤĄąŭōōȱů ōǣõŒŸǤŋĹǵŸŒƕșƅ

ƘÝŽƂǤŃųŽȱůťǸŪǣōť
ń ȍȆŎ ŠĒ

ɇɆ- úȱōń ƕȍĴŠƃ (ɈɆɆɈ) ȆýŽàŸĴȟȈōàŸŒȆõÞǿĹţÝŰōǣõÝŪûǩţÝŰ

ƘÝŽƂǤŃųŽȱůťǸŪǣōť
ń ȍȆŎ ŠĒ

ɇɇ- úȱōń ƕȍĴŠƃ (ɈɆɆɉ) ŋĹǵȆƂůųÝŸȆŹŒǿƕŹŭŒșŒȆõÞǿĹţÝŰÝŎǶõ

ŨƘȇŠūŸ ƘÝŽƂǤŃųŽȱůťǸŪǣōť
ń ȍȆŎ ŠĒ

101
ɇɈ- úȱōń ƕȍĴŠƃ(ɈɆɆɌ) àŸÝȍĴĹșŹŒȆťŃţÝŰÝŎõ
Ƕ ŨƘȇŠūŸ : ĹǻŐŃǩ

ȈōŒǵȆŸŒŃ àŸ ōǣõśŎĹșȇĄÝ [-ƨ'Ū/Ĵ-] / [-ƨȗ'Ū/ō-] ƘÝŽ-

ƂǤŃųŽȱůťǸŪǣōť
ń ȍȆŎ ŠĒ

ɇɉ- ƙɈɹƙȴȪɊɭɅɳɪ ǒɉʂɀ ȆƕŠ-Őõ ǒɌȦƈɳǁ,LJɍɳɪ ɎɋǚȲɌɀɿ, ƳɌɇǜɋ

ɌɆɑɽɈɭɃƑǒɑɅɆɀƋɩɁƘ, Ɉ. ɑ. ʒʕʔʔ ȴ. ɑ. ʒʐʐʐ

ɇɊ- ƙɈɹƙȴȪɑɩɌɳɪ ǒɉʂɀ ÝǣŪ-ĹǸ, ɆDŽɅɭƙȲɊɄɊƗɆɃNJȴɃɪʑ, ƳɌɇǜɋɌɆɑɽ

ɈɭɃƑǒɑɅɆɀƋɩɁƘ, Ɉ. ɑ. ʒʕʓʘ ȴ. ɑ. ʑʙʙʔ

ɇɋ- ƙɈɹƙȴȪɑɌɩ ɳɪ ǒɉʂɀ ÝǣŪ-ĹǸ, ɆDŽɅɭƙȲɊɄɊƗɆɃNJȴɃʒ


ɪ , ƳɌɇǜɋɌɆɑɽ

ɈɭɃƑǒɑɅɆɀƋɩɁƘ, Ɉ. ɑ. ʒʕʓʘ ȴ. ɑ. ʑʙʙʔ

ɇɌ- ƙɈɹƙȴȪɑɌɩ ɳɪ ǒɉʂɀ ÝǣŪ-ĹǸ, ɆDŽɅɭƙȲɊɄɊƗɆɃNJȴɃʓ


ɪ , ƳɌɇǜɋɌɆɑɽ

ɈɭɃƑǒɑɅɆɀƋɩɁƘ, Ɉ. ɑ. ʒʕʓʘ ȴ. ɑ. ʑʙʙʔ

ɇɍ- ȆƨȄƂ-ȆÝǿƕ NJǒɴȳƗɌ

ɇɎ- ɎȷdžɅɭƙȲɊɴȳƗɌ KHMER DICTIONARY, ƳɌɇǜɋɆǁƍƵɌɔȶƀɌɄɸ

Ɉ. ɑ. ʒʕʕʕ ȴ. ɑ. ʒʐʑʑ

ɇɏ- DžɁɭɑɳȜƷƀɹ

ɈɆ- ɑDŽƐɅɭƙȲɊljȲƘȷǙɆɽɅɩȶɌȼƊLJɍ (ɔȶɽɳȴƚɑ-LJǍɸȶ-ɴȳƗɌ)

Ɉɇ- ɎȷdžɅɭƙȲɊɔȲſǍɎɩ ɌɭɃƑɵɅNJǒɴȳƗɌ, ƳɌɇǜɋɌɆɑɽɎɩɃǚǒƏɅNJǒƺɁɩ

ɈɈ- ƞǵǩõ-ňǩDžŃʼnǣ ɔǂƏɄ˪


ɩ ǙɋɎȷdžɅɭƙȲɊȷǙɆɽ

102
13 : 978-99963-705-5-7

9 7 8 9996 370557